# Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 **Yazar:** Ahmed Avni Konuk > Ahmed Avni Konuk'un Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin Mesnevî-i Şerîf'ine yazdığı tercüme ve şerh. Yayına hazırlayanlar: Dr. Selçuk Eraydın, Prof. Dr. Mustafa Tahralı (Kitabevi Yayınları). **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/kitaplar/mesnevi-i-serif-serhi-cilt-9 **Sayfa:** 654 --- 2049. Her o kimse ki o kapının halkasını vurur, onun için devlet dışarıya bir baş çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2049. Her kim o kapının halkasını vurursa, onun için devlet dışarıya bir baş çıkarır. Hak kapısında rükû' ve sücûd (secde etme) şekliyle varlık ve vusûl (ulaşma) halkasını çalan kimse için nihayet o kapı açılır; ve vusûl devleti ve saadeti dışarıya başını çıkarır. Nasıl ki hadîs-i şerifte من قرع الباب ولج ولج yani "Kim ki kapıyı çaldı ve ısrarcı oldu, içeriye girdi" buyrulur. Sücûd, Hak kapısında varlık ve vusûl halkasını çalmaktır; ve bu kapı çalma çabası sonucunda da o kapı açılır ve içeriye girilir. Hak kapısında rükû' ve sücûd sûretiyle vücûd ve vusûl halkasını çalan kimse için nihâyet o kapı açılır; ve vusûl devlet ve saâdeti dışarıya başını çıkarır. Nitekim hadîs-i şerifde من قرع الباب ولج ولج ya'ni "Kim ki kapıyı çaldı ve musırr oldu, içeriye girdi" buyurulur. ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ sücûd, Hak kapısında vücûd ve vusûl halkasını çalmaktır; ve bu kapı çalmak sa'yi neticesinde de o kapı açılır ve içeriye girilir. 2049. Her o kimse ki o kapının halkasını vurur, onun için devlet dışarıya bir baş çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2049. Her kim o kapının halkasını vurursa, onun için devlet dışarıya bir baş çıkarır. Hak kapısında rükû' ve secde şeklinde varlık ve vuslat halkasını çalan kimse için nihayet o kapı açılır; ve vuslat devleti ve saadeti dışarıya başını çıkarır. Nasıl ki hadîs-i şerifte من قرع الباب ولج ولج yani "Kim ki kapıyı çaldı ve ısrarcı oldu, içeriye girdi" buyrulur. Hak kapısında rükû' ve sücûd sûretiyle vücûd ve vusûl halkasını çalan kimse için nihâyet o kapı açılır; ve vusûl devlet ve saâdeti dışarıya başını çıkarır. Nitekim hadîs-i şerifde من قرع الباب ولج ولج ya'ni "Kim ki kapıyı çaldı ve musırr oldu, içeriye girdi" buyurulur. SAYFA/SATIR: 250/26, YANLIŞ: Löpçülersiniz, DOĞRU: Lüpçülersiniz SAYFA/SATIR: 250/28, YANLIŞ: "Tabla-hâr", DOĞRU: "Tabla-hor" SAYFA/SATIR: 250/28, YANLIŞ: löpçü, DOĞRU: lüpçü SAYFA/SATIR: 253/5, YANLIŞ: ve geceden, DOĞRU: o geceden SAYFA/SATIR: 254/5, YANLIŞ: رتخت, DOĞRU: تخت SAYFA/SATIR: 256/12, YANLIŞ: آزان, DOĞRU: از آن SAYFA/SATIR: 258/1, YANLIŞ: hakkanî", DOĞRU: Hakkanî" SAYFA/SATIR: 263/27, YANLIŞ: هیزم, DOĞRU: خیزم SAYFA/SATIR: 277/26, YANLIŞ: ژارخا, DOĞRU: ژارخا SAYFA/SATIR: 278/4, YANLIŞ: رفته, DOĞRU: رفته در SAYFA/SATIR: 282/14, YANLIŞ: او یی, DOĞRU: او بی SAYFA/SATIR: 284/20-21, YANLIŞ: olmuş, DOĞRU: ölmüş SAYFA/SATIR: 284/25, YANLIŞ: olmuş, DOĞRU: ölmüş SAYFA/SATIR: 284/28, YANLIŞ: olmuş, DOĞRU: ölmüş SAYFA/SATIR: 287/19, YANLIŞ: نی, DOĞRU: نه SAYFA/SATIR: 291/13, YANLIŞ: girişme, DOĞRU: kirişme SAYFA/SATIR: 293/6, YANLIŞ: muallim, DOĞRU: muallem SAYFA/SATIR: 294/28, YANLIŞ: عجت, DOĞRU: عجب SAYFA/SATIR: 298/20, YANLIŞ: کرید, DOĞRU: کردید SAYFA/SATIR: 298/22, YANLIŞ: "Pîş-i âhenk", DOĞRU: "Pîş-âheng" SAYFA/SATIR: 299/31, YANLIŞ: بسته, DOĞRU: بشسته SAYFA/SATIR: 303/19, YANLIŞ: müeyyed, DOĞRU: müeyyid SAYFA/SATIR: 306/12, YANLIŞ: eymin, DOĞRU: îmin [:eymin] SAYFA/SATIR: 309/12, YANLIŞ: نیست, DOĞRU: نسبت SAYFA/SATIR: 311/5, YANLIŞ: ساحری بد, DOĞRU: ساحرای بد SAYFA/SATIR: 316/8, YANLIŞ: بعدزان, DOĞRU: بعد از آن SAYFA/SATIR: 319/26, YANLIŞ: اخطاست, DOĞRU: خطاست SAYFA/SATIR: 325/13, YANLIŞ: واران, DOĞRU: و از آن SAYFA/SATIR: 325/25, YANLIŞ: بی تاب, DOĞRU: بی ثابت SAYFA/SATIR: 330/9, YANLIŞ: دسد, DOĞRU: رسد SAYFA/SATIR: 331/21, YANLIŞ: مسریفهای, DOĞRU: تشریفهای SAYFA/SATIR: 337/16, YANLIŞ: و ستست, DOĞRU: دستست SAYFA/SATIR: 352/28, YANLIŞ: خویش, DOĞRU: خویشی SAYFA/SATIR: 364/17, YANLIŞ: Bu küfr-i, DOĞRU: Bu küfür SAYFA/SATIR: 372/13, YANLIŞ: صاق, DOĞRU: صاف SAYFA/SATIR: 372/27-28, YANLIŞ: sâkını, DOĞRU: sâfini SAYFA/SATIR: 372/28, YANLIŞ: lübbü, DOĞRU: lebi SAYFA/SATIR: 392/14, YANLIŞ: خواری سست, DOĞRU: خواریست SAYFA/SATIR: 392/14, YANLIŞ: منبلی, DOĞRU: منبلی SAYFA/SATIR: 392/17, YANLIŞ: "münbil", DOĞRU: "menbel" SAYFA/SATIR: 393/4, YANLIŞ: “Mülî” zengîn, DOĞRU: "Meli" zengin SAYFA/SATIR: 393/5, YANLIŞ: خسبم, DOĞRU: خسیم SAYFA/SATIR: 393/11, YANLIŞ: ننوشته, DOĞRU: بنوشته SAYFA/SATIR: 393/11, YANLIŞ: دیگر, DOĞRU: دگر SAYFA/SATIR: 394/12, YANLIŞ: کرد, DOĞRU: کرد SAYFA/SATIR: 395/18, YANLIŞ: معجزاتش, DOĞRU: معجزانش SAYFA/SATIR: 398/10, YANLIŞ: "küfteş", DOĞRU: "güfteş" SAYFA/SATIR: 402/27, YANLIŞ: دیگر, DOĞRU: دگر SAYFA/SATIR: 403/5, YANLIŞ: یکدیگر, DOĞRU: یکدگر SAYFA/SATIR: 404/20-22, YANLIŞ: يكفر بعضهم بعضاً و يلعن بعضهم بعضاً وَ مَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ : Yanlış (Ankebût, 29/25) ya'ni "O erbâb-ı itikadın baʼzısı, ba'zısını tekfir; ve ba'zısı baʼzısını tel'în eder; hal-buki onlar için yardımcı yoktur", DOĞRU: يكفر بعضكم ببعض و يلعن بعضكم بعضاً وَمَا وَيَكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ نَاصِرِينَ (Ankebût, 29/25) ya'ni ["Ba'zınız ba'zınızı tekfir eder; ve ba'zınız ba'zınızı tel'în eder; varacağınız yer cehennemdir; ve sizin hiç yardımcınız yoktur"] SAYFA/SATIR: 404/27, YANLIŞ: فاندر, DOĞRU: فانذر SAYFA/SATIR: 407/9, YANLIŞ: میزان, DOĞRU: خیزان SAYFA/SATIR: 408/7, YANLIŞ: پردان, DOĞRU: یزدان SAYFA/SATIR: 408/15, YANLIŞ: او نیفتند, DOĞRU: او نیفتد SAYFA/SATIR: 408/16, YANLIŞ: Ve onların, DOĞRU: O onların SAYFA/SATIR: 410/14, YANLIŞ: محوال, DOĞRU: احوال SAYFA/SATIR: 411/14, YANLIŞ: "remeh", DOĞRU: "reme" SAYFA/SATIR: 414/4, YANLIŞ: آمدن, DOĞRU: آمدند SAYFA/SATIR: 420/20, YANLIŞ: "Me tu, DOĞRU: "Meh tu SAYFA/SATIR: 426/7, YANLIŞ: گشتند, DOĞRU: کشتند SAYFA/SATIR: 427/28, YANLIŞ: رأيته واكبرنه, DOĞRU: رأيته أكبرنه SAYFA/SATIR: 436/25, YANLIŞ: münterş, DOĞRU: münteaş SAYFA/SATIR: 444/12, YANLIŞ: تأیید, DOĞRU: تأثیر SAYFA/SATIR: 452/3, YANLIŞ: خلق, DOĞRU: خلق SAYFA/SATIR: 455/1, YANLIŞ: دین, DOĞRU: وین SAYFA/SATIR: 464/10, YANLIŞ: کوه, DOĞRU: کوه SAYFA/SATIR: 465/3, YANLIŞ: والنزول, DOĞRU: والنزول SAYFA/SATIR: 466/29, YANLIŞ: ذره ها, DOĞRU: ذرها SAYFA/SATIR: 488/4, YANLIŞ: باند, DOĞRU: ماند SAYFA/SATIR: 491/5, YANLIŞ: eyâ, DOĞRU: âyâ SAYFA/SATIR: 491/17, YANLIŞ: اصبعت, DOĞRU: اصعبت SAYFA/SATIR: 507/13, YANLIŞ: خلق, DOĞRU: خلق SAYFA/SATIR: 512/14, YANLIŞ: reşk-hôred", DOĞRU: reşk-hard" 392. Onun beyânındadır ki, kötü fiilli adam vaktâki kötü fiillilikte mütemekkin olur ve iyi fiillilerin devletinin eserini görür, şeytan olur ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 392. O kişinin beyanındadır ki, kötü fiilli adam kötü fiillilikte yerleştiği zaman ve iyi fiillilerin devletinin eserini gördüğü zaman, şeytan olur ilh. 401. Münâcât✨ ✨ Sade Türkçe flash 401. Münâcât (Allah'a yakarış) 409. Pâdişahın o peygamberlik da'vâsı eden kimseye sormasıdır: "O kimse ki, sâdık peygamber ola ve sâbit de ola, onunla ne olur ki, bir kimseye bağışlaya!" ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 409. Padişahın, o peygamberlik iddiasında bulunan kişiye "O kimse ki, doğru peygamber olsa ve sabit de olsa, onunla ne olur ki, bir kimseye bağışlasa!" diye sormasıdır. 416. O âşığın hikâyesidir ki, kendi ma'şûkuna kendisinin hizmetlerini ve vefâlarını ve uzun gecede yattığı yerlerden yanlarının tebâudunu ve bînevâlığını ve uzun günlerde ciğeri susamışlığını sayardı ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 416. O, âşığın hikâyesidir ki, kendi maşukuna kendisinin hizmetlerini ve vefalarını ve uzun gecede yattığı yerlerden yanlarının uzaklığını ve yoksulluğunu ve uzun günlerde ciğerinin susamışlığını sayardı vb. 423. Birisi bir âlim bir ârifden sordu ki: "Eğer bir kimse namazda ses ile ağlarsa ve âh ve nevha ederse onun namazı bâtıl olur mu veya olmaz mı?" ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 423. Birisi bir âlimden, bir âriften sordu ki: "Eğer bir kimse namazda sesli ağlarsa ve âh edip inlerse, onun namazı bâtıl olur mu, yoksa olmaz mı?" ve benzeri. 425. Bir mürîd şeyhin huzûruna geldi, şeyhi ağlayıcı gördü. O da muvâfakat etti ve ağladı ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 425. Bir mürîd şeyhin huzuruna geldi, şeyhi ağlar hâlde gördü. O da uyum sağladı ve ağladı vb. 444. O câriyeciğin hikâyesidir ki, kendi hanımının eşeği ile şehvet sürerdi ve ona âdemîye şehvet sürmekliği öğretmiş idi. Nitekim keçiye çerağın masasında oyun öğretirler ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 444. O cariyenin hikâyesidir ki, kendi hanımının eşeği ile şehvet sürerdi ve ona insana şehvet duymayı öğretmişti. Nasıl ki keçiye kandil masasında oyun öğretirler vb. 471. Şeyhin müridlerine ve peygamberlerin ümmetine telkînlerinin temsîlidir ki, Hakk'ın telkînine onlarda tâkat yoktur ve Hak ile ülfetleri yoktur ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 471. Şeyhin müridlerine ve peygamberlerin ümmetlerine telkinlerinin temsilidir ki, Hakk'ın telkinine onlarda güç yoktur ve Hak ile ülfetleri (alışkanlıkları, yakınlıkları) yoktur ve benzeri. 476. Onun beyânındadır ki, bir gönül sahibi gebe bir köpek gördü ki, onun karnında köpek yavruları bağırırlar idi...✨ ✨ Sade Türkçe flash 476. O beyandadır ki, bir gönül sahibi gebe bir köpek gördü ki, onun karnında köpek yavruları bağırıyorlardı... 483. Darvan ehlinin ve onların fukarâ ile olan hasedlerinin kıssasıdır ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 483. Darvan halkının ve onların fakirlere karşı olan kıskançlıklarının hikâyesidir ilh. 499. Onun beyânındadır ki, Hakk'ın atâsı ve onun kudreti kābiliyete mevkuf değildir. Halâyıkın atası gibi ki, ona kabiliyet lâzımdır✨ ✨ Sade Türkçe flash 499. Bu, Hakk'ın bağışının ve kudretinin kabiliyete bağlı olmadığını, yaratılmışların bağışı gibi kabiliyete ihtiyaç duymadığını beyan eder. 506. Adem (a.s.)ın cisminin ibtidâ-i hilkati hakkındadır ki, Cebrail'e "Git, yeryüzünden bir avuç toprak al!" diye işaret etti✨ ✨ Sade Türkçe flash 506. Adem (a.s.)ın bedeninin yaratılışının başlangıcı hakkındadır ki, Cebrail'e "Git, yeryüzünden bir avuç toprak al!" diye işaret etti. 514. Hakk'ın halîfesi meleklerin mescûdu ve onların muallimi olan beşerin babası Adem (a.s.)ın cism-i mübârekinin terkîbi için yeryüzünden toprak almağa Hak Teâlâ'nın Mikâîl (a.s.)ı göndermesi✨ ✨ Sade Türkçe flash 514. Hakk'ın halifesi, meleklerin secde ettiği ve onların öğretmeni olan insanların babası Adem (a.s.)ın mübarek bedeninin oluşturulması için yeryüzünden toprak almaya Yüce Allah'ın Mikâîl (a.s.)ı göndermesi 521. Yunus (a.s.) kavminin kıssası ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 521. Yunus (a.s.) kavminin kıssası ve benzerleri. 525. Hak Teâlâ'nın İsrafil (a.s.)ı toprağa göndermesi✨ ✨ Sade Türkçe flash 525. Yüce Allah'ın İsrâfil (a.s.)ı toprağa göndermesi 534. Hak Teâlâ'nın toprak almak için Azrâîl (a.s.)ı göndermesi✨ ✨ Sade Türkçe flash 534. Yüce Allah'ın toprak almak için Azrâîl'i (a.s.) göndermesi 542. Onun beyânındadır ki, bir mahlûk ki ondan sana zulüm erişir, hakîkatte o bir âlet gibidir ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 542. O beyandadır ki, bir yaratılmış ki ondan sana zulüm ulaşır, hakikatte o bir âlet gibidir ilh. 550. Azrâîl'e cevâb gelmesi ki, onun nazarı esbâba ve kılıç yarasına gelmez. Sen Azrâîl'in işi üzerine dahi gelmez. Zîrâ ki her ne kadar bu sebeblerden gizli isen de sen dahi sebebsin ilh.✨ ✨ Sade Türkçe flash 550. Azrail'e cevap gelmesi ki, onun bakışı sebeplere ve kılıç yarasına gelmez. Sen Azrail'in işi üzerine dahi gelmez. Çünkü her ne kadar bu sebeplerden gizli isen de sen dahi sebepsin ilh. Onun açıklamasıdır ki, şeriat yol gösteren bir mum gibidir. Bununla beraber bir mum ele geçirsen yola girilmiş olmaz ve bir iş yapılmış olmaz. Vaktaki yola geldin, senin gitmen tarîkattir (tasavvuf yolu). Vaktaki maksada eriştin, o hakîkattir. Bunun için "Eğer hakikatler ortaya çıksaydı şeriatler geçersiz olurdu," demişlerdir. Mesnevî-i Şerîf'in V. cildinin bu önsözü onun açıklamasıdır ki, insan bireyleri kendi aslı olan hakiki varlıktan itibaren bu maddi yoğunluk âlemine gelinceye kadar yolculuktadır; ve bu maddi yoğunluk ve tabiat karanlığı âleminde onun yolculuğu hâlen bitmemiştir. Çünkü yolculuğundaki seyri düz değildir, daireseldir ve devrîdir. V. Cild Mesnevî-i Şerîf'in ÖNSÖZÜ "Onun açıklamasıdır ki, şeriat yol gösteren bir mum gibidir. Bununla beraber bir mum ele geçirsen yola girilmiş olmaz ve bir iş yapılmış olmaz. Vaktaki yola geldin, senin gitmen tarîkattir. Vaktaki maksada eriştin, o hakîkattir. Bunun için "Eğer hakikatler ortaya çıksaydı şeriatler geçersiz olurdu," demişlerdir." Mesnevî-i Şerîf'in V. cildinin bu önsözü onun açıklamasıdır ki, insan bireyleri kendi aslı olan hakiki varlıktan itibaren bu maddi yoğunluk âlemine gelinceye kadar yolculuktadır; ve bu maddi yoğunluk ve tabiat karanlığı âleminde onun yolculuğu hâlen bitmemiştir. Çünkü yolculuğundaki seyri düz değildir, daireseldir ve devrîdir. Bu sebeple ortaya çıktığı yere geri dönmesi lazımdır. Bunun için bu tabiat karanlığı âleminde yol gösteren bir aydınlığa muhtaçtır; ve "şeriat" yol gösteren bir mum ve ışık gibidir. Bir kimse eline bir mum ve ışık alıp evinde otursa, yol ve sefere çıkmış olmaz ve o ışık ile seferine ait bir iş yapmış olmaz. Vaktaki bu ışığı eline alıp tabiat evinden ayrılarak yola çıkar; işte ey sâlik (Hakk Yolcusu), senin bu yola gidişin "tarîkat"tir. Bu ışık ile yürüye yürüye maksadına ve başlangıcına ulaştığın vakit, o "hakîkat"tir; ve bir kimsenin yolculuğu sona erip başlangıcı ve maksadı olan hakikat nuruna ulaştığında artık onun ışığa ihtiyacı kalmaz. İşte bunun için, "Eğer hakikat ortaya çıkarsa şeriatler geçersiz olurdu" demişlerdir. Bu söz şeriat ehline ağır gelir. Fakat onlara gelen ağırlık Kur'ân-ı Kerîm'deki incelikleri anlayamamaktandır. Bilinmeli ki, Kur'ân-ı Kerîm'de Kehf sûresinde Mûsâ (a.s.) ile Hızır'ın olayı vardır. Mûsâ (a.s.) zamanının şeriat sahibi şanlı bir peygamberi idi. Hızır (a.s.) ise berzah hayatı (ölümden sonraki ara âlem) ile yaşayan şerefli bir zât olduğundan Mûsâ'nın şeriatine bağlı değildi. Çünkü şeriatin hükmü bu maddi yoğunluk âleminde geçerlidir; berzah hayatında şeriatin hükmü yoktur. Mûsâ (a.s.) ilahi emir ile ilm-i ledün (Allah katından gelen özel bilgi) sahibi olan Hızır (a.s.)'a karşılaştığı vakit, "Sen benim sohbetime sabredemezsin!" dedi; ve ona görünüşte şeriate uygun olmayan üç olay gösterdi. Hz. Mûsâ hepsine itiraz etti. Sonra Hz. Hızır (a.s.) مَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي (Kehf, 18/82) yani "Ben bunu kendi emrimden yapmadım" dedi ve ilahi emre uyduğunu ve o olayların Hz. Mûsâ'ya gizli olan hakikatlerini söyledi. Bundan sonra ikisi de birbirinden ayrıldılar. Çünkü birisi şeriat ehli ve diğeri hakikat ehli idi. Ve Hızır (a.s.) ilahi emri aldığı vakit, Mûsâ (a.s.)'ın şeriati, o olayların hakikatleri karşısında geçersiz olmuş idi; ve hiç şüphe yok ki Yüce Allah hazretleri emrini yerine getirme hususunda şeriatle kayıtlı değildir. İşte maksada ulaşan evliyanın en seçkinlerinin halleri dahi böyledir. Onlar bazen Hızır gibi Hak'tan aldıkları emir gereğince sözle, hâl ile ve fiilen şeriatin zahirine muhalefet ederler. Şeriat ehli onların hallerine ve makamlarına vakıf olmadıklarından itiraz ederler. Cenab-ı Pîr efendimizin yüce açıklamaları da bu anlamdadır. Yoksa şeriati geçersiz kılıp da namazı ve orucu ve diğer farzları ve vacipleri bırakırlar anlamına değildir; ve maksada ulaşmanın hâli ve alameti bu Mesnevî-i Şerîf'te birçok yerde açıklanmıştır; ve مِن لَا مَذْهَبَ لَهُ الصُّوفِيُّ yani "Sûfî, kendisinin mezhebi olmayan kimsedir" sözünün anlamı da budur. Çünkü hakikat ehli hiçbir müctehidin mezhebine tabi değildir; onlar Hak'tan aldıkları emir gereğince hareket eder ve Kur'ân'ın bizim anlayamadığımız incelikleri ile amel ederler. Bu sebeple ortaya çıktığı yere geri dönmesi lazımdır. Bunun için bu tabiat karanlığı âleminde yol gösteren bir aydınlığa muhtaçtır; ve "şeriat" yol gösteren bir mum ve ışık gibidir. Bir kimse eline bir mum ve ışık alıp evinde otursa, yol ve sefere çıkmış olmaz ve o ışık ile seferine ait bir iş yapmış olmaz. Vaktaki bu ışığı eline alıp tabiat evinden ayrılarak yola çıkar; işte ey sâlik, senin bu yola gidişin "tarîkat"tir. Bu ışık ile yürüye yürüye maksadına ve başlangıcına ulaştığın vakit, o "hakîkat"tir; ve bir kimsenin yolculuğu sona erip başlangıcı ve maksadı olan hakikat nuruna ulaştığında artık onun ışığa ihtiyacı kalmaz. İşte bunun için, "Eğer hakikat ortaya çıkarsa şeriatler geçersiz olurdu" demişlerdir. Bu söz şeriat ehline ağır gelir. Fakat onlara gelen ağırlık Kur'ân-ı Kerîm'deki incelikleri anlayamamaktandır. Bilinmeli ki, Kur'ân-ı Kerîm'de Kehf sûresinde Mûsâ (a.s.) ile Hızır'ın olayı vardır. Mûsâ (a.s.) zamanının şeriat sahibi şanlı bir peygamberi idi. Hızır (a.s.) ise berzah hayatı ile yaşayan şerefli bir zât olduğundan Mûsâ'nın şeriatine bağlı değildi. Çünkü şeriatin hükmü bu maddi yoğunluk âleminde geçerlidir; berzah hayatında şeriatin hükmü yoktur. Mûsâ (a.s.) ilahi emir ile ilm-i ledün sahibi olan Hızır (a.s.)'a karşılaştığı vakit, "Sen benim sohbetime sabredemezsin!" dedi; ve ona görünüşte şeriate uygun olmayan üç olay gösterdi. Hz. Mûsâ hepsine itiraz etti. Sonra Hz. Hızır ما فعلته عن امرى (Kehf, 18/82) yani "Ben bunu kendi emrimden yapmadım" dedi ve ilahi emre uyduğunu ve o olayların Hz. Mûsâ'ya gizli olan hakikatlerini söyledi. Bundan sonra ikisi de birbirinden ayrıldılar. Çünkü birisi şeriat ehli ve diğeri hakikat ehli idi. Ve Hızır (a.s.) ilahi emri aldığı vakit, Mûsâ (a.s.)'ın şeriati, o olayların hakikatleri karşısında geçersiz olmuş idi; ve hiç şüphe yok ki Yüce Allah hazretleri emrini yerine getirme hususunda şeriatle kayıtlı değildir. İşte maksada ulaşan evliyanın en seçkinlerinin halleri dahi böyledir. Onlar bazen Hızır gibi Hak'tan aldıkları emir gereğince sözle, hâl ile ve fiilen şeriatin zahirine muhalefet ederler. Şeriat ehli onların hallerine ve makamlarına vakıf olmadıklarından itiraz ederler. Cenab-ı Pîr efendimizin yüce açıklamaları da bu anlamdadır. Yoksa şeriati geçersiz kılıp da namazı ve orucu ve diğer farzları ve vacipleri bırakırlar anlamına değildir; ve maksada ulaşmanın hâli ve alameti bu Mesnevî-i Şerîf'te birçok yerde açıklanmıştır; ve الصوفى من لا مذهب له yani "Sûfî, kendisinin mezhebi olmayan kimsedir" sözünün anlamı da budur. Çünkü hakikat ehli hiçbir müctehidin mezhebine tabi değildir; onlar Hak'tan aldıkları emir gereğince hareket eder ve Kur'ân'ın bizim anlayamadığımız incelikleri ile amel ederler. Nasıl ki bir bakır, kimya ameli ile altın olsa, yahut aslından altın olsa, ona ne kimya ameline ihtiyaç vardır ve ne de kendisini kimyaya sürmeye ihtiyaç vardır ki, o tarîkattir. Ve işte bunun için "Ulaşılan şeye ulaştıktan sonra delil talebi çirkindir ve ulaşılan şeye ulaşmadan evvel delilin terki de çirkindir" demişlerdir. Sözün özü odur ki, "şeriat", bir üstaddan veya bir kitaptan kimya ilmini öğrenmek ve "tarîkat", ilaçları kullanmak ve bakırı kimyaya sürmek ve "hakikat", bakırın altın olması gibidir. Şimdi kimya bilenler, biz bu ilmi biliyoruz, diye kimya ilmi ile sevinir; ve kimya ameli ile iş yapanlar, biz böyle işler yapıyoruz diye sevinirler ve "hakikat"i bulanlar, biz halis altın olduk ve o kimyanın ilminden ve amelinden azat olduk; Allah'ın azatlarıyız, diye sevinirler. Her taife kendi nezdinde olan şey sebebiyle ferahlanırlar. Yahut odur ki, "şeriat"in misali tıp ilmini öğrenmek; ve "tarîkat", tıp ilminin gereğince perhiz etmek ve ilaç yemek; ve "hakikat", ebedi sıhhat ile sıhhat bulmak ve onun her ikisinden de vazgeçmek gibidir. Yani "hakikat"e ulaşan zâtların, müctehidlerin içtihadı ile ve tarikat ehline özgü olan kimya mesabesindeki mücahedât (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) ile amel etmelerine ihtiyaç olmaz. Nasıl ki iksir yani kimya ameliyesi ile altın olan bakırın yahut zaten altın olan bir madenin tekrar kimya ile ameliyatına ihtiyacı kalmaz. Hakikat ehli kendilerinin bilinen varlıklarını ve bu varlığın gereği olan nefsani ve vehmi hastalıklarını, şeriat ve tarikat hükümlerini tamamen yerine getirmek suretiyle, kendilerinden kaldırmışlardır ve kâmil bir maden olan altın gibi olmuşlardır. Bu ameliyat henüz bu hastalıklardan kurtulmamış olan sâlikler içindir ve sâlikler hastadırlar. Hastalar tarafından sıhhatte olanların fiil ve hareketleri taklit edilmek caiz değildir. Nasıl ki I. ciltte Ferîdüddîn Attâr hazretlerinin şu: ["Ey gafil, sen nefis sahibisin; toprak arasında kan ye! Çünkü eğer gönül sahibi bir zehir yese, o bal olur"] şerefli beytinin şerhini içeren 1631 numaralı şerefli beyitten itibaren bu anlamlar cenab-ı Pîr efendimiz tarafından açıklanmıştır. Şu hale göre müminler üç sınıf üzerinedir. Birisi şeriat ilmine vakıf olup bu ilim ile amel edenler; ve ikincisi tarikat ehli olup tarikat ilmi ile muamele edenler; ve üçüncüsü bilmekten kurtulup görmek devletine nail olan hakikat ehlidir; ve görmek devletine nail olan hakikat ehlinin artık delile ihtiyaçları kalmaz. Bildiklerini delil ile değil, görmek ile bilirler. Nasıl ki cenab-ı Pîr efendimiz bu hakikati öğretmek için bir şerefli beytinde şöyle buyururlar: "Ya Rab beni ecelden evvel ilim ve amelden, özellikle bütün ağızlarda dolaşan mantık ilminden vazgeçir." Bu üç taifenin her birisi kendi hallerinden memnundurlar. Bu üç taifenin hallerinin bir misali dahi budur ki; "şeriat" tıp ilmi öğrenmek ve "tarîkat" tıp ilminin tavsiyesi veçhile perhiz etmek ve ilaçlara devam etmek ve "hakikat", kâmil sıhhat bulup tıp ilminden ve perhiz ve ilaçtan vazgeçmek gibidir. Bir adam bu hayattan öldüğü vakit şeriat ve tarikat ondan kesilir ve eğer hakikat tutarsa "Ne olaydı kavmim, Rabbimin beni ne şey sebebiyle bağışladığını ve beni ikram edilenlerden kıldığını bilseler idi!" (Yâsîn, 36/26-27) diye haykırır; ve eğer onun hakikati yoksa "Keşke benim kitabım verilmeseydi ve ben hesabımı bilmeseydim, keşke o ölüm her şeyi bitirseydi, malım bana fayda vermedi, gücüm benden yok oldu!" (Hâkka, 69/25-29) diye haykırır. Yahut "şeriat" ilimdir, "tarîkat" ameldir ve "hakikat" Allah'a ulaşmaktır. "İmdi kim ki Rabbine kavuşmayı umarsa, salih amel işlesin ve Rabbine ibadette hiçbir kimseyi ortak etmesin!" (Kehf, 18/110) Yani, insan bu dünya hayatı yolculuğundan intikal ettiği ve öldüğü vakit, ondan şeriat ve tarikat kesilir. Çünkü şeriat ve tarikat hükümlerini yerine getirebilmek ancak cisim vasıtasıyla olur ve eğer cisim âleminde iken şeriat ve tarikat hükümlerine riayetle kendisinin ruhuna, hakikat âlemine yükseliş gerçekleşmiş ise, ölüp cismini toprağa bıraktığı vakit, onun ruhu, Yâsîn sûresinde zikredildiği üzere: "Keşke Rabbimin beni ne şey sebebiyle bağışladığını ve beni ikram edilenlerden kıldığını bilseler idi!" (Yâsîn, 36/26-27) haykırışını vurur; ve bu kimsenin ruhu bu hakikat âlemindeki zevkini ve halini, henüz cismaniyet âleminde bulunanlara haber vermek isterse de onların cismaniyetleri ruhlarına perde olduğundan bu haber mümkün olamaz. Ve eğer şeriat ve tarikat hükümlerine riayetle bir insanın ruhu hakikat âlemine yükselemeyip benlik vehmi perdesi içinde kalmış ise, öldüğü vakit Hâkka sûresinde zikredildiği üzere, hasret ve pişmanlığa düşüp, "Keşke benim amel defterim bana verilmese idi ve ben dünya hayatındaki hesabımı bugün bilmeseydim; ve keşke ölüm vasıtasıyla hesabım ve kitabım bitmiş ve defterim kapanmış olaydı ve dünya hayatında bana ait olan vehmedilmiş benlik bugün benim işime yaramadı ve o hayattaki nefsani tahakkümüm bu berzah hayatında benden yok oldu!" (Hâkka, 69/25-29) diye haykırır. Yahut "şeriat" ilimdir, yani peygamberlerin ve evliyanın haberlerini bilmektir ve "tarîkat" bu bildiklerini işlemektir ve "hakikat" Allah'a ulaşmaktır. Yani kendinin vehmedilmiş olan varlığını Hakk'ın hakiki olan varlığında yok etmektir. Şimdi Kehf sûresinin sonunda açıklandığı üzere, her kimse ki, Rabbinin mülakatını ve Rabbine ulaşmayı umarsa, salih amel işlesin ki, o salih amel dahi hâl ile, söz ile ve fiil ile Rabbinin ibadetine ve kulluğuna hiçbir kimseyi ve hiçbir şeyi ortak etmemektir. Mesnevî-i Şerîf Şerhi'nin 9. ve 10. ciltlerini takdim ederken bu ciltlerin yayımında elimizde olmayan sebeplerden dolayı geciktiğimiz için okuyucularımızdan özür dileriz Bilgisayarda Türkçe, Arapça ve Farsça gibi üç ayrı dilde yazılan metinlerin bir bilgisayardan diğerine aktarılırken hiç beklenmedik hatâ ve noksanların ortaya çıkması bizi cildin tashîhinde uzun zaman yorucu bir çalışma yapmak mecbûriyetinde bıraktı. Sayfa düzenlemesi yapılırken Arapça ve Farsça metinlerde bâzı harflerin ve harekelerin kaybolması, ayrı yazılmış bâzı kelimelerin bitişmesi gibi teknik problemler tashih okuma ve düzeltmelerinde çok dikkatli olmamızı gerektirdiği gibi, sayfa düzenlemesini yapan ve tashihleri işleyen arkadaşımız Ali Çiftçi'ye haddinden fazla iş yüklemiş oldu. Bu tashihleri büyük bir dikkat, yoğun bir çalışma ve titizlikle gerçekleştirdiği için kendisine bilhassa teşekkür etmek isteriz. 10. ve daha sonraki ciltlerin çalışmamızın tabiî seyri içinde gecikme olmaksızın en kısa zamanda yayımlanmasını temennî ederiz. 9. ve 10. ciltler Dokuz Eylül Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Tasavvuf Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Demirci tarafından okunup Araştırma Görevlisi Süleyman Gökbulut tarafından bilgisayarda yazıldı ve mukābelesi yapılarak hazırlandı. Sayfa düzeninden sonra ciltler arasında aşağı yukarı ortalama bir imla birliği sağlamak ve Arapça ve Farsça metinlerde teknik sebeplerden ötürü meydana gelen yanlış ve noksanları mukābele ederek tashih etmek, daha önceki ciltlerde bu işi yapan arkadaşımız Doç. Dr. Necdet Tosun yurt dışında olduğu için, bana düştü. Dolayısıyla bilhassa Farsça metinlerin tashihleri uzun bir zaman almış oldu. Sayfa düzenlenmesi sonrası imkânlarımız ölçüsünde yaptığımız iki tashih okuması neticesinde ortaya düzgün bir metin sunmaya gayret ettik. Yine de geriye birtakım gözden kaçan, farkına varamadığımız yanlışlarımız kalmış olabilir. Bunları da görüp tespit ettikçe veya okuyucularımız haber verdikçe, ilk ciltler için yapmaya başladığımız gibi, her cilt için aynı bir yanlış-doğru cetveli hazırlamaya devam edeceğiz. 4., 5. ve 6. ciltlerdeki yanlışlardan bizi haberdar eden Sayın Prof. Dr. Ali Osman Koçkuzu'ya bilhassa teşekkürlerimizi burada tekrar ifade etmek isteriz. 4. ve 5. ciltlerin ilk baskısı için hazırlamış olduğumuz yanlış-doğru cetvelleri. 9. cilt kapağı içinde ayrı yapraklar hâlinde konulmuş olacaktır. Bu ciltlerin ikinci baskısı yapıldığında tabiatıyla bu yanlışlar düzeltilmiş olacaktır. Mesnevî-i Şerif Şerhi'nin bu 9. ve 10. ciltlerini hazırlayan Sayın Prof. Dr. Mehmet Demirci ve Süleyman Gökbulut'a teşekkür eder, Mesnevî-i Şerif ve Fusûsu'l-Hikem şârihi Ahmed Avni Konuk'u hayırlar ve rahmetlerle anarız. Prof. Dr. Mustafa Tahralı Kasım 2007 / Fâtih-İstanbul بسم الله الرحمن الرحيم در بیان آنکه شریعت همچو شمعیست که ره مینماید با آنکه شمعی بدست آوری راه رفته نشود و کاری کرده نشود چون در راه آمدی. این رفتن تو طریقتست و چون بمقصود رسیدی آن حقیقتست جهت این گفته اند لو ظهرت الحقايق لبطلت الشرايع Onun beyânındadır ki, şerîat yol gösteren bir şem' gibidir. Bununla beraber bir şem' ele getirsen yola girilmiş olmaz ve bir iş yapılmış olmaz. Vaktâki yola geldin, senin gitmen tarîkattir. Vaktâki maksada eriştin, o hakîkattir. Bunun için "Eğer hakāyık zâhir olsaydı şerîatler bâtıl olurdu," demişlerdir. Mesnevî-i Şerîf'in V. cildinin bu dîbâcesi onun beyânındadır ki, efrâd-ı beşer kendi aslı olan vücûd-i hakîkîden i'tibâren bu âlem-i kesâfete gelinceye kadar seferdedir; ve bu âlem-i kesâfet ve zulmet-i tabîatta onun seferi hâlen bitmemiştir. Zîrâ seferindeki seyri müstatîl değildir, müstedîrdir ve devrîdir. V. Cild Mesnevî-i Şerîf'in DÎBÂCESİ بسم الله الرحمن الرحيم "Onun beyânındadır ki, şerîat yol gösteren bir şem' gibidir. Bununla beraber bir şem' ele getirsen yola girilmiş olmaz ve bir iş yapılmış olmaz. Vaktâki yola geldin, senin gitmen tarîkattir. Vaktāki maksada eriştin, o hakîkattir. Bunun için "Eğer hakāyık zahir olsaydı şerîatler bâtıl olurdu," demişlerdir." Mesnevî-i Şerîfin V. cildinin bu dîbâcesi onun beyânındadır ki, efrâd-ı be-şer kendi aslı olan vücûd-i hakîkîden i'tibâren bu âlem-i kesâfete gelinceye kadar seferdedir; ve bu âlem-i kesâfet ve zulmet-i tabîatta onun seferi hâlen bitmemiştir. Zîrâ seferindeki seyri müstatîl değildir, müstedîrdir ve devrîdir. Binâenaleyh zuhûr ettiği mahalle rücû' etmesi lâzımdır. Bunun için bu zulmet-i tabîat âleminde yol gösteren bir aydınlığa muhtaçtır; ve “şerîat” yol gösteren bir şem' ve ışık gibidir. Bir kimse eline bir şem' ve ışık alıp evinde otursa, yol ve sefere çıkmış olmaz ve o ışık ile seferine müteallik bir iş yapmış olmaz. Vaktâki bu ışığı eline alıp tabîat evinden ayrılarak yola çıkar; işte ey sâlik, senin bu yola gidişin “tarîkat”tir. Bu ışık ile yürüye yürüye maksûduna ve mebdeine vâsıl olduğun vakit, o “hakîkat”tir; ve bir kimsenin seferi hitâm bulup mebdei ve maksûdu olan nûr-ı hakîkate vâsıl olunca artık onun ışığa ihtiyâcı kalmaz. İşte bunun için, “Eğer hakîkat zâhir olursa şerâyi' bâtıl olurdu” demişlerdir. Bu söz ehl-i şerîate ağır gelir. Fakat onlara gelen ağırlık Kur'ân-ı Kerîm'deki dekâyıkı anlayamamaktandır. Ma'lûmdur ki, Kur'ân-ı Kerîm'de sûre-i Kehf'te Mûsâ (a.s.) ile cenâb-ı Hızır'ın vak'ası vardır. Mûsâ (a.s.) zamânının sâhib-i şerîat bir peygamber-i zîşânı idi. Hızır (a.s.) ise hayât-ı berzahiyye ile yaşayan bir zât-ı şerîf olduğundan şerîat-i Mûsâ ile mukayyed değil idi. Zîrâ şerîatin hükmü bu âlem-i kesâfette cârîdir; hayât-ı berzahiyyede şerîatin hükmü yoktur. Mûsâ (a.s.) emr-i ilâhî ile ilm-i ledün sâhibi olan Hızır (a.s.)'a mülâkî olduğu vakit, “Sen benim sohbetime sabr edemezsin!” dedi; ve ona zâhirde şerîat-i sûriyyeye muvâfık olmayan üç vak'a gösterdi. Hz. Mûsâ hepsine i'tiraz etti. Sonra Hz. Hızır (a.s.) مَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي (Kehf, 18/82) ya'ni “Ben bunu kendi emrimden yapmadım” dedi ve emr-i ilâhîye uyduğunu ve o vak'aların Hz. Mûsâ'ya mestûr olan hakîkatlerini söyledi. Bundan sonra ikisi de birbirinden ayrıldılar. Zîrâ birisi ehl-i şerîat ve dîğeri ehl-i hakîkat idi. Ve Hızır (a.s.) emr-i ilâhîyi telakkî ettiği vakit, Mûsâ (a.s.)'ın şerîati, o vak'aların hakâyıkı muvâcehesinde bâtıl olmuş idi; ve hiç şüphe yok ki Hak Teâlâ hazretleri emrini infâz husûsunda şerîatle mukayyed değildir. İşte maksûda vâsıl olan ehass-ı evliyânın halleri dahi böyledir. Onların ba'zan Hızır gibi Hak'tan telakkî eyledikleri emir mûcibince kâlen ve hâlen ve fiilen zâhir-i şer'e muhâlefet ederler. Ehl-i şerîat onların hallerine ve makamlarına muttali' olmadıklarından i'tirâz ederler. Cenâb-ı Pîr efendimizin beyân-ı aliyyeleri de bu ma'nâdadır. Yoksa şerîati ta'tîl edip de namazı ve orucu ve dîğer ferâiz ve vâcibâtı bırakırlar ma'nâsına değildir; ve maksada vusûlün hâli ve alâmeti bu Mesnevî-i Şerîf'te birçok mahallerde îzâh olunmuştur; ve مِن لَا مَذْهَبَ لَهُ الصُّوفِيُّ ya'ni “Sûfî, kendisinin mezhebi olmayan kimsedir” sözünün ma'nâsı da budur. Zîrâ ehl-i hakîkat hiçbir müctehidin mezhebine tâbi' değildir; onlar Hak'tan aldıkları emir mûcibince hareket eder ve Kur'ân'ın bizim anlayamadığımız dekâyıkı ile âmil olurlar. Binâenaleyh zuhûr ettiği mahalle rücû' etmesi lâzımdır. Bunun için bu zulmet-i tabîat âleminde yol gösteren bir aydınlığa muhtaçtır; ve "şerîat" yol gösteren bir şem' ve ışık gibidir. Bir kimse eline bir şem' ve ışık alıp evinde otursa, yol ve sefere çıkmış olmaz ve o ışık ile seferine müteallik bir iş yapmış olmaz. Vaktâki bu ışığı eline alıp tabîat evinden ayrılarak yola çıkar; işte ey sâlik, senin bu yola gidişin "tarîkat"tir. Bu ışık ile yürüye yürüye maksûduna ve mebdeine vâsıl olduğun vakit, o "hakîkat"tir; ve bir kimsenin seferi hitâm bulup mebdei ve maksûdu olan nûr-i hakîkate vâsıl olunca artık onun ışığa ihtiyacı kalmaz. İşte bunun için, "Eğer hakîkat zâhir olursa şerâyi' bâtıl olurdu" demişlerdir. Bu söz ehl-i şerîate ağır gelir. Fakat onlara gelen ağırlık Kur'ân-ı Kerîm'deki dekāyıkı anlayamamaktandır. Ma'lumdur ki, Kur'ân-ı Kerim'de sûre-i Kehf'te Mûsâ (a.s.) ile cenâb-ı Hızır'ın vak'ası vardır. Mûsâ (a.s.) zamânının sâhib-i şerîat bir peygamber-i zîşânı idi. Hızır (a.s.) ise hayât-ı berzahiyye ile yaşayan bir zât-ı şerîf olduğundan şerîat-i Musâ ile mukayyed değil idi. Zîrâ şerîatin hükmü bu âlem-i kesâfette cârîdir; hayât-ı berzahiyyede şerîatin hükmü yoktur. Mûsâ (a.s.) emr-i ilâhî ile ilm-i ledün sahibi olan Hızır (a.s.)'a mülâkî olduğu vakit, "Sen benim sohbetime sabr edemezsin!" dedi; ve ona zâhirde şerîat-i sûriyyeye muvâfık olmayan üç vak'a gösterdi. Hz. Mûsâ hepsine i'tiraz etti. Sonra Hz. Hızır ما فعلته عن امرى (Kehf, 18/82) ya'ni "Ben bunu kendi emrimden yapmadım" dedi ve emr-i ilâhîye uyduğunu ve o vak'aların Hz. Mûsâ'ya mestûr olan hakîkatlerini söyledi. Bundan sonra ikisi de birbirinden ayrıldılar. Zîrâ birisi ehl-i şerîat ve dîgeri ehl-i hakîkat idi. Ve Hızır (a.s.) emr-i ilâhîyi telakkî ettiği vakit, Mûsâ (a.s.)ın şerîati, o vak'aların hakäyıkı muvâcehesinde bâtıl olmuş idi; ve hiç şübhe yok ki Hak Teâlâ hazretleri emrini infâz husûsunda şerîatle mukayyed değildir. İşte maksûda vâsıl olan ehass-ı evliyânın halleri dahi böyledir. Onların ba'zan Hızır gibi Hak'tan telakkî eyledikleri emir mûcibince kālen ve hâlen ve fiilen zâhir-i şer'e muhalefet ederler. Ehl-i şerîat onların hallerine ve makamlarına muttali' olmadıklarından i'tiraz ederler. Cenâb-ı Pîr efendimizin beyân-ı aliyyeleri de bu ma'nâdadır. Yoksa şerîati ta'tîl edip de namazı ve orucu ve diğer ferâiz ve vâcibâtı bırakırlar ma'nâsına değildir; ve maksada vusûlün hâli ve alâmeti bu Mesnevî-i Şerîfte birçok mahallerde îzâh olunmuştur; ve الصوفى من لا مذهب له ya'ni "Sûfi, kendisinin mezhebi olmayan kimsedir" sözünün ma'nâsı da budur. Zîrâ ehl-i hakîkat hiçbir müctehidin mezhebine tâbi' değildir; onlar Hak'tan aldıkları emir mûcibince hareket eder ve Kur'ân'ın bizim anlayamadığımız dekāyıkı ile âmil olurlar. Nitekim bir bakır, kimyâ ameli ile altın olsa, yâhud aslından altın olsa, ona ne kimyâ ameline hâcet vardır ve ne de kendisini kimyâya sürmeğe hâcet vardır ki, o tarîkattir. Ve işte bunun için “Medlûle vusûlden sonra delil talebi çirkindir ve medlûle vusûlden evvel delîlin terki de çirkindir” demişlerdir. Hâsılı odur ki, “şerîat”, bir üstaddan veyâ bir kitabdan kimyâ ilmini öğrenmek ve “tarîkat”, eczâları isti’mal etmek ve bakırı kimyâya sürmek ve “hakîkat”, bakır altın olmak gibidir. İm-di kimyâ bilenler, biz bu ilmi biliyoruz, diye ilm-i kimyâ ile sevinir; ve amel-i kimyâ ile iş yapanlar, biz böyle işler yapıyoruz diye sevinirler ve “hakîkat”ı bulanlar, biz hâlis altın olduk ve o kimyânın ilminden ve amelinden âzâd olduk; Allah’ın âzâdlarıyız, diye sevinirler. Her tâife kendi indinde olan şey sebebiyle ferahlanırlar. Yâhud odur ki, “şerîat”ın misâli tıb ilmini öğrenmek; ve “tarîkat”, ilm-i tıb mûcibi ile perhîz etmek ve ilâç yemek; ve “hakîkat”, sıhhat-ı ebedî ile sıhhat bulmak ve onun her ikisinden fâriğ olmak gibidir. Ya’ni “hakîkat”e vâsıl olan zevâtın, müctehidlerin ictihâdı ile ve ehl-i tarîkate mahsûs olan kimyâ mesâbesindeki mücâhedât ve riyâzât ile amel etmelerine hâcet olmaz. Nitekim iksîr ya’ni kimyâ ameliyesi ile altın olan bakırın veyâhud zâten altın olan bir ma’denin tekrar kimyâ ile ameliyâtına ihtiyâcı kalmaz. Ehl-i hakîkat kendilerinin ma’lûm olan varlıklarını ve bu varlığın îcâbı olan nefsânî ve vehmî marazlarını, şerîat ve tarîkat ahkâmını tamâ- "Nitekim bir bakır, kimyâ ameli ile altın olsa, yâhud aslından altın olsa, ona ne kimyâ ameline hâcet vardır ve ne de kendisini kimyaya sürmeğe hâcet vardır ki, o tarîkattir. Ve işte bunun için "Medlûle vusûlden sonra delil talebi çirkindir ve medlûle vusûlden evvel delîlin terki de çirkindir" demişlerdir. Hâsılı odur ki, "şerîat", bir üstaddan veyâ bir kitabdan kimyâ ilmini öğrenmek ve "tarîkat", eczâları isti'mal etmek ve bakırı kimyâya sürmek ve "hakîkat", bakır altın olmak gibidir. İmdi kimyâ bilenler, biz bu ilmi biliyoruz, diye ilm-i kimyâ ile sevinir; ve amel-i kimyâ ile iş yapanlar, biz böyle işler yapıyoruz diye sevinirler ve "hakîkat"i bulanlar, biz hâlis altın olduk ve o kimyânın ilminden ve amelinden âzâd olduk; Allah'ın âzâdlarıyız, diye sevinirler. Her tâife kendi indinde olan şey sebebiyle ferahlanırlar. Yâhud odur ki, "şerîat"in misali tıb ilmini öğrenmek; ve "tarîkat", ilm-i tıb mûcibi ile perhîz etmek ve ilâç yemek; ve "hakîkat”, sıhhat-ı ebedî ile sıhhat bulmak ve onun her ikisinden fâriğ olmak gibidir." Ya'ni "hakîkat"e vâsıl olan zevâtın, müctehidlerin ictihâdı ile ve ehl-i tarîkate mahsûs olan kimyâ mesâbesindeki mücâhedât ve riyâzât ile amel etmelerine hâcet olmaz. Nitekim iksîr ya'ni kimyâ ameliyesi ile altın olan bakırın veyâhud zâten altın olan bir ma'denin tekrar kimyâ ile ameliyatına ihtiyacı kalmaz. Ehl-i hakikat kendilerinin ma'lûm olan varlıklarını ve bu varlığın îcâbı olan nefsânî ve vehmî marazlarını, şerîat ve tarîkat ahkâmını tamâ- miyle icrâ etmek sûretiyle, kendilerinden kaldırmışlardır ve bir ma'den-i kâmil olan altın gibi olmuşlardır. Bu ameliyât henüz bu marazlardan kurtulmamış olan sâlikler içindir ve sâlikler hastadırlar. Hastalar tarafından sıhhatte olanların ef'âl ve harekâtı taklîd edilmek câiz değildir. Nitekim I. cildde Ferîdüddîn Attâr hazretlerinin şu: ["Ey gäfil, sen sahib-i nefissin; toprak arasında kan ye! Zîrâ eğer sahib-i dil bir zehir yese, o bal olur"] beyt-i şerîfinin şerhini hâvî olan 1631 numaralı beyt-i şerîften i'tibâren bu ma'nâlar cenâb-ı Pîr efendimiz tarafından îzâh buyrulmuştur. Şu hâle göre mü'minler üç sınıf üzerinedir. Birisi ilm-i şerîate vâkıf olup bu ilim ile amel edenler; ve ikincisi ehl-i tarîkat olup ilm-i tarîkat ile muamele edenler; ve üçüncüsü bilmekten kurtulup görmek devletine nâil olan ehl-i hakîkattir; ve görmek devletine nâil olan ehl-i hakîkatin artık delîle ihtiyaçları kalmaz. Bildiklerini delîl ile değil, görmek ile bilirler. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz bu hakîkati ta'lîmen bir beyt-i şerîflerinde şöyle buyururlar: "Yâ Rab beni ecelden evvel ilim ve amelden, husûsıyle bütün ağızlarda dolaşan ilm-i mantıktan fâriğ kıl." Bu üç tâifenin her birisi kendi hâllerinden memnûndurlar. Bu üç tâifenin hallerinin bir misali dahi budur ki; "şerîat" ilm-i tıb öğrenmek ve "tarîkat" ilm-i tıbbın tavsiyesi vech ile perhîz etmek ve ilâçlara devam etmek ve "hakîkat", sıhhat-ı kâmile bulup tıp ilminden ve perhîz ve ilâçtan fâriğ olmak gibidir. (يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ) يا ليتني لَمْ أُوتَ كِتَابِيهُ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهِ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ مَا أَغْنَى عَنِّي مَا لِيهِ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهِ) (فَمَن كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا miyle icrâ etmek sûretiyle, kendilerinden kaldırmışlardır ve bir ma'den-i kâmil olan altın gibi olmuşlardır. Bu ameliyât henüz bu marazlardan kurtulmamış olan sâlikler içindir ve sâlikler hastadırlar. Hastalar tarafından sıhhatte olanların ef'âl ve harekâtı taklîd edilmek câiz değildir. Nitekim I. cildde Ferîdüddîn Attâr hazretlerinin şu: ["Ey gäfil, sen sahib-i nefissin; toprak arasında kan ye! Zîrâ eğer sahib-i dil bir zehir yese, o bal olur"] beyt-i şerîfinin şerhini hâvî olan 1631 numaralı beyt-i şerîften i'tibâren bu ma'nâlar cenâb-ı Pîr efendimiz tarafından îzâh buyrulmuştur. Şu hâle göre mü'minler üç sınıf üzerinedir. Birisi ilm-i şerîate vâkıf olup bu ilim ile amel edenler; ve ikincisi ehl-i tarîkat olup ilm-i tarîkat ile muamele edenler; ve üçüncüsü bilmekten kurtulup görmek devletine nâil olan ehl-i hakîkattir; ve görmek devletine nâil olan ehl-i hakîkatin artık delîle ihtiyaçları kalmaz. Bildiklerini delîl ile değil, görmek ile bilirler. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz bu hakîkati ta'lîmen bir beyt-i şerîflerinde şöyle buyururlar: "Yâ Rab beni ecelden evvel ilim ve amelden, husûsıyle bütün ağızlarda dolaşan ilm-i mantıktan fâriğ kıl." Bu üç tâifenin her birisi kendi hâllerinden memnûndurlar. Bu üç tâifenin hallerinin bir misali dahi budur ki; “şerîat” ilm-i tıb öğrenmek ve “tarîkat” ilm-i tıbbın tavsiyesi vech ile perhîz etmek ve ilâçlara devam etmek ve “hakîkat”, sıhhat-ı kâmile bulup tıp ilminden ve perhîz ve ilâçtan fâriğ olmak gibidir. چون آد می ازین حیات ،مرد شریعت و طریقت از و منقطع ماند و حقیقت اگر دارد نعره می زند که (يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ) واگر حقیقت نیستش نعره می زند که (يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهُ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهِ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ مَا أَغْنَى عَنِّي مَا لِيهِ هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهِ) . يا شریعت علمست، طریقت عملست و حقیقت الوصول الى الله (فَمَن كَانَ يَرْجُو لِقَاءِ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا) Bir adam bu hayattan öldüğü vakit şerîat ve tarîkat ondan munkatı' kalır ve eğer hakîkat tutarsa "Ne olaydı kavmim, rabbimin beni ne şey sebebiyle mağfiret ettiğini ve beni mükerremlerden kıldığını bilseler idi!" (Yâsîn, 36/26-27) diye na'ra vurur; ve eğer onun hakîkati yoksa "Keşke benim kitabım verilmese idi ve ben hesabımı bilmese idim, keşke hesabım ve kitâbım bitmemiş olaydı, bana aid olan benlik beni kurtarmadı, benim tahakküm-i nefsânîm benden zâil oldu!" (Hâkka, 69/25-29) diye na'ra vurur. Yahud "şerîat" ilimdir, "tarîkat" ameldir ve "hakîkat" Allah'a vusûldür. “İmdi kim ki rabbinin likāsını ümîd ederse, amel-i sâlih işlesin ve Rabbinin ibâdetine hiçbir kimseyi ortak etmesin!" (Kehf, 18/110) Ya'ni, insan bu hayât-ı dünyeviyye seferinden intikal ettiği ve öldüğü vakit, ondan şerîat ve tarîkat munkatı' olur. Zîrâ şerîat ve tarîkatin ahkâmını icrâ edebilmek ancak cisim vâsıtasıyla olur ve eğer âlem-i cisimde iken şerîat ve tarîkat ahkâmına riâyetle kendisinin rûhuna, âlem-i hakîkate urûc vâki' olmuş ise, ölüp cismini toprağa bıraktığı vakit, onun rûhu, sûre-i Yâsîn'de mezkûr olduğu üzere: "Keşke Rabbimin beni ne şey sebebiyle mağfiret ettiğini ve beni mükerremlerden kıldığını bilseler idi!" (Yâsîn, 36/26-27) na'rasını vurur; ve bu kimsenin rûhu bu âlem-i hakîkatteki zevkini ve hâlini, henüz cismâniyet âleminde bulunanlara ihbâr etmek isterse de onların cismâniyetleri rûhlarına hicâb olduğundan bu ihbâr mümkin olamaz. Ve eğer şerîat ve tarîkat ahkâmına riâyetle bir insanın rûhu âlem-i hakîkate urûc edemeyip vehm-i enâniyet hicabı içinde kalmış ise, öldüğü vakit el-Hâkka sûre-i şerîfesinde mezkûr olduğu üzere, hasret ve nedâmete giriftâr olup, "Keşke benim amel defterim bana verilmese idi ve ben hayât-ı dünyeviyyedeki hesabımı bugün bilmese idim; ve keşke ölüm vâsıtasıyla hesabım ve kitâbım bitmiş ve defterim kapanmış olaydı ve hayât-ı dünyeviyyede bana aid olan mevhûm benlik bugün benim işime yaramadı ve o hayattaki tahakküm-i nefsânîm bu hayât-ı berzahiyyede benden zâil oldu!" (Hâkka, 69/25-29) diye na'ra vurur. Yahud "şerîat" ilimdir, ya'ni ihbârât-ı enbiyâ ve evliyâyı bilmektir ve "tarîkat" bu bildiklerini işlemektir ve "hakîkat" Allah'a vusûldür. Ya'ni kendinin mevhûm olan varlığını Hakk'ın hakîkî olan vücudunda mahv etmektir. İmdi sûre-i Kehf'in nihâyetinde beyân buyrulmuş olduğu üzere, her kimse ki, Rabbinin mülâkātını ve Rabbine vusûlü ümîd ederse, amel-i sâlih işlesin ki, o amel-i sâlih dahi hâlen ve kavlen ve fiilen Rabbinin ibadetine ve kulluğuna hiçbir kimseyi ve hiçbir şeyi ortak etmemektir. "Bir adam bu hayattan öldüğü vakit şerîat ve tarîkat ondan munkatı' kalır ve eğer hakîkat tutarsa "Ne olaydı kavmim, rabbimin beni ne şey sebebiyle mağfiret ettiğini ve beni mükerremlerden kıldığını bilseler idi!" (Yâsîn, 36/26-27) diye na'ra vurur; ve eğer onun hakîkati yoksa "Keşke benim kitabım verilmese idi ve ben hesabımı bilmese idim, keşke hesabım ve kitâbım bitmemiş olaydı, bana aid olan benlik beni kurtarmadı, benim tahakküm-i nefsânîm benden zâil oldu!" (Hâkka, 69/25-29) diye na'ra vurur. Yahud "şerîat" ilimdir, "tarîkat" ameldir ve "hakîkat" Allah'a vusûldür. “İmdi kim ki rabbinin likāsını ümîd ederse, amel-i sâlih işlesin ve Rabbinin ibâdetine hiçbir kimseyi ortak etmesin!" (Kehf, 18/110) Ya'ni, insan bu hayât-ı dünyeviyye seferinden intikal ettiği ve öldüğü vakit, ondan şerîat ve tarîkat munkatı' olur. Zîrâ şerîat ve tarîkatin ahkâmını icrâ edebilmek ancak cisim vâsıtasıyla olur ve eğer âlem-i cisimde iken şerîat ve tarîkat ahkâmına riâyetle kendisinin rûhuna, âlem-i hakîkate urûc vâki' olmuş ise, ölüp cismini toprağa bıraktığı vakit, onun rûhu, sûre-i Yâsîn'de mezkûr olduğu üzere: "Keşke Rabbimin beni ne şey sebebiyle mağfiret ettiğini ve beni mükerremlerden kıldığını bilseler idi!" (Yâsîn, 36/26-27) na'rasını vurur; ve bu kimsenin rûhu bu âlem-i hakîkatteki zevkini ve hâlini, henüz cismâniyet âleminde bulunanlara ihbâr etmek isterse de onların cismâniyetleri rûhlarına hicâb olduğundan bu ihbâr mümkin olamaz. Ve eğer şerîat ve tarîkat ahkâmına riâyetle bir insanın rûhu âlem-i hakîkate urûc edemeyip vehm-i enâniyet hicabı içinde kalmış ise, öldüğü vakit el-Hâkka sûre-i şerîfesinde mezkûr olduğu üzere, hasret ve nedâmete giriftâr olup, "Keşke benim amel defterim bana verilmese idi ve ben hayât-ı dünyeviyyedeki hesabımı bugün bilmese idim; ve keşke ölüm vâsıtasıyla hesabım ve kitâbım bitmiş ve defterim kapanmış olaydı ve hayât-ı dünyeviyyede bana aid olan mevhûm benlik bugün benim işime yaramadı ve o hayattaki tahakküm-i nefsânîm bu hayât-ı berzahiyyede benden zâil oldu!" (Hâkka, 69/25-29) diye na'ra vurur. Yahud "şerîat" ilimdir, ya'ni ihbârât-ı enbiyâ ve evliyâyı bilmektir ve "tarîkat" bu bildiklerini işlemektir ve "hakîkat" Allah'a vusûldür. Ya'ni kendinin mevhûm olan varlığını Hakk'ın hakîkî olan vücudunda mahv etmektir. İmdi sûre-i Kehf'in nihâyetinde beyân buyrulmuş olduğu üzere, her kimse ki, Rabbinin mülâkātını ve Rabbine vusûlü ümîd ederse, amel-i sâlih işlesin ki, o amel-i sâlih dahi hâlen ve kavlen ve fiilen Rabbinin ibadetine ve kulluğuna hiçbir kimseyi ve hiçbir şeyi ortak etmemektir. 1. Yıldızların nûru olan şah Hüsameddin, beşinci kitaba başlamanın talibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1. Yıldızların nuru olan Şah Hüsameddin, beşinci kitaba başlamayı talep edendir. "Şeh", büyük ve ulu; "sifr", kitap demektir. "Yıldızlar"dan kastedilen, müminlerdir. Çünkü müminlerin her biri, bu tabiat karanlığı içinde yollarını kaybeden inkârcılara doğru yolu hâlleriyle ve sözleriyle gösterirler. Nitekim yıldızların gece karanlığında doğru yolu gösteren alametler olduğunu Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'de Nahl suresinde وعلامات وبالنجم هم يهتدون (Nahl, 16/16) [yani "Daha nice alametler... Onlar, yıldızla da yollarını doğrulturlar."] ayet-i kerimesiyle beyan buyurur. "Çelebi Hüsameddin hazretlerinin bu yıldızların nuru olduğu" beyan buyrulması, o hazretin insân-ı kâmil bir mürşid ve Hz. Pîr'in halifesi olduklarına işarettir. Çünkü insân-ı kâmil mürşid, müminleri يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisa, 4/136) ["Ey iman edenler iman ediniz...] ayet-i kerimesindeki ilahi emir gereğince Hak'ka kavuşmaya ve hakiki imana davet eder. Ve bu itibarla insân-ı kâmil mürşid nurun nuru olur ve Çelebi Hüsameddin hazretlerinin insân-ı kâmil bir mürşid olduklarına Sipehsâlâr hazretlerinin kendi Menâkıb'ında yazdığı açık sözler yeterli delildir: “Çelebi Hüsameddin hazretleri bütün ashabın önderi ve tüm kutupların rehberi olup zahir ve batınları mücadelede idi ve vera' (şüpheli şeylerden sakınma) ve takvada mübalağa buyururlardı. Sınırsız edebe ve sonsuz doğruluğa sahip olup çok riyâzât ve daima mücâhedât içinde olurlardı. Cömert bir tabiat ve yumuşak huylu bir karakter ile kalplerin hallerine vakıf ve sırlara aşina olup kapsamlı sözler söylerler ve söz ehli olanların, hal ilimlerine ait güçlüklerini çözerlerdi. Şeyh Salahaddin (rahmetullahi aleyh)ten sonra Hudavendigâr'ın hayatı boyunca- "Şeh", büyük ve ulu; "sifr", kitâb demektir. "Yıldızlar"dan murâd, mü'minlerdir. Zîrâ mü'minlerin her biri bu zulmet-i tabîat içinde yollarını kaybeden münkirlere doğru yolu halleriyle ve källeriyle gösterirler. Nitekim yıldızların gece karanlığında doğru yolu gösteren alâmetler olduğunu Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'de sûre-i Nahl'de وعلامات وبالنجم هم يهتدون (Nahl, 16/16) [ya'ni "Daha nice alâmetler... Onlar, yıldızla da yollarını doğrulturlar."] âyet-i kerîmesiyle beyân buyurur. "Çelebi Hüsameddin hazretlerinin bu yıldızların nûru olduğu" beyân buyrulması, o hazretin mürşid-i kâmil ve halîfe-i Hz. Pîr olduklarına işarettir. Zîrâ mürşid-i kâmil, mü'minleri يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisa, 4/136) ["Ey îmân edenler îmân ediniz...] âyet-i kerîmesindeki emr-i ilâhî mûcibince Hakk'a vusûle ve îmân-ı hakîkîye da'vet eder. Ve bu i'tibâr ile mürşid-i kâmil nûrun nûru olur ve Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinin mürşid-i kâmil olduklarına Sipehsâlâr hazretlerinin kendi Menâkıb'ında yazdığı açık sözler delîl-i kâfidir: “Çelebi Hüsâmeddin hazretleri kâffe-i ashâbın muktedâsı ve bilcümle aktâbın pîşvâsı olup zâhir ve bâtınları mücâhedede idi ve vera' ve takvâda mübâlağa buyururlardı. Edeb-i bî-gāyeye ve sıdk-ı bî-nihâyeye mâlik olup riyâzât-ı kesîrede bulunurlar ve dâimâ mücâhedede olurlar idi.Tab'-ı kerîm ve sîret-i halîm ile ahvâl-i kulûba muttali' ve esrâra vâkıf olup kelimât-ı câmia söylerler ve ashâb-ı kālin, ilm-i hallerine aid müşkilâtını halleder idi. Şeyh Salahaddin (rahmetullâhi aleyh)ten sonra hâl-i hayât-ı Hudâvendi- 1. Yıldızların nûru olan şah Hüsameddin, beşinci kitaba başlamanın talibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1. Yıldızların nuru olan şah Hüsameddin, beşinci kitaba başlamanın talibidir. "Şeh", büyük ve ulu; "sifr", kitap demektir. "Yıldızlar"dan maksat, müminlerdir. Çünkü müminlerin her biri bu tabiat karanlığı içinde yollarını kaybeden inkârcılara doğru yolu hâlleriyle ve sözleriyle gösterirler. Nasıl ki yıldızların gece karanlığında doğru yolu gösteren alametler olduğunu Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'de Nahl suresinde وعلامات وبالنجم هم يهتدون (Nahl, 16/16) [yani "Daha nice alametler... Onlar, yıldızla da yollarını doğrulturlar."] ayet-i kerimesiyle beyan buyurur. "Çelebi Hüsameddin hazretlerinin bu yıldızların nuru olduğu" beyan buyrulması, o hazretin mürşid-i kâmil (olgun rehber) ve Hz. Pir'in halifesi olduklarına işarettir. Çünkü mürşid-i kâmil, müminleri يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisa, 4/136) ["Ey iman edenler iman ediniz...] ayet-i kerimesindeki ilahi emir gereğince Hakk'a ulaşmaya ve hakiki imana davet eder. Ve bu itibarla mürşid-i kâmil nurun nuru olur ve Çelebi Hüsameddin hazretlerinin mürşid-i kâmil olduklarına Sipehsalar hazretlerinin kendi Menakıb'ında yazdığı açık sözler yeterli delildir: “Çelebi Hüsameddin hazretleri bütün ashabın önderi ve tüm kutupların öncüsü olup zahir ve batınları mücadelede idi ve vera' (şüpheli şeylerden sakınma) ve takvada (Allah'tan korkma) mübalağa buyururlardı. Sınırsız edebe ve sonsuz doğruluğa sahip olup çok riyazât (nefsî perhizler) içinde bulunurlar ve daima mücahedede (nefisle mücadele) olurlar idi. Kerim tabiat ve halim (yumuşak huylu) siret ile kalplerin hallerine muttali' (vakıf) ve sırlara vakıf olup kapsamlı kelimeler söylerler ve söz ehlinin, hal ilimlerine ait müşkilatını halleder idi. Şeyh Salahaddin (rahmetullahi aleyh)ten sonra Hudavendigâr'ın hayatta olduğu dönemde tam dokuz sene ve ondan sonra dahi tüm Hudavendigâr ashabına şeyh ve kaim-i makam (makamda duran) ve halife ve imam idi. Ve Hz. Hudavendigâr'a yakınlaşma kastıyla tüm ashab onların mülazimi (hizmetinde olanı) olurlar idi. Hazretlerinin kemalatını kıyas etmek mümkün müdür ve hangi mizan ile vezn edilebilir ve hakikatte Hz. Hudavendigâr'ımızın tam mazharı (tecelli yeri) onlar idi. Ve tüm Mesneviyat onların iltimaslarıyla (ricasıyla) telif olunmuştur. Tüm aşk ve tevhid ehline olan yalnız bu lütuflarının şükrünü kıyamete kadar eda etmek mümkün değildir. Mesneviyat arasında mektup olan hakikatler Çelebi hazretlerinin süluküne (manevi yolculuğuna) dair işaretleri havidir... ilh" Yani "Müminlere hakiki iman yolunu gösterici olan şah Hüsameddin hazretleri, bu Mesnevi-i Şerif'in V. kitabının telifine başlanmasını istiyor. "Şeh", büyük ve ulu; "sifr", kitâb demektir. "Yıldızlar"dan murâd, mü'minlerdir. Zîrâ mü'minlerin her biri bu zulmet-i tabîat içinde yollarını kaybeden münkirlere doğru yolu halleriyle ve källeriyle gösterirler. Nitekim yıldızların gece karanlığında doğru yolu gösteren alâmetler olduğunu Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'de sûre-i Nahl'de وعلامات وبالنجم هم يهتدون (Nahl, 16/16) [ya'ni "Daha nice alâmetler... Onlar, yıldızla da yollarını doğrulturlar."] âyet-i kerîmesiyle beyân buyurur. "Çelebi Hüsameddin hazretlerinin bu yıldızların nûru olduğu" beyân buyrulması, o hazretin mürşid-i kâmil ve halîfe-i Hz. Pîr olduklarına işarettir. Zîrâ mürşid-i kâmil, mü'minleri يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisa, 4/136) ["Ey îmân edenler îmân ediniz...] âyet-i kerîmesindeki emr-i ilâhî mûcibince Hakk'a vusûle ve îmân-ı hakîkîye da'vet eder. Ve bu i'tibâr ile mürşid-i kâmil nûrun nûru olur ve Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinin mürşid-i kâmil olduklarına Sipehsâlâr hazretlerinin kendi Menâkıb'ında yazdığı açık sözler delîl-i kâfidir: “Çelebi Hüsâmeddin hazretleri kâffe-i ashâbın muktedâsı ve bilcümle aktâbın pîşvâsı olup zâhir ve bâtınları mücâhedede idi ve vera' ve takvâda mübâlağa buyururlardı. Edeb-i bî-gāyeye ve sıdk-ı bî-nihâyeye mâlik olup riyâzât-ı kesîrede bulunurlar ve dâimâ mücâhedede olurlar idi.Tab'-ı kerîm ve sîret-i halîm ile ahvâl-i kulûba muttali' ve esrâra vâkıf olup kelimât-ı câmia söylerler ve ashâb-ı kālin, ilm-i hallerine aid müşkilâtını halleder idi. Şeyh Salahaddin (rahmetullâhi aleyh)ten sonra hâl-i hayât-ı Hudâvendi- gâr'da tamâm dokuz sene ve ondan sonra dahi bilcümle ashâb-ı Hudâvendigâr'a şeyh ve kâim-i makām ve halîfe ve imam idi. Ve Hz.Hudavendigâr'a takarrüb kasdıyla kâffe-i ashâb onların mülâzimi olurlar idi. Zât-ı hazretlerinin kemâlâtını kıyâs etmek mümkin midir ve hangi mîzan ile vezn edilebilir ve hakîkatte Hz. Hudâvendigâr'ımızın mahzar-ı tâmmı onlar idi. Ve kâffe-i Mesneviyât onların iltimaslarıyla te'lif olunmuştur. Kâffe-i ehl-i aşk ve tevhîde olan yalnız bu lutuflarının şükrünü kıyâmete kadar edâ mümkin değildir. Mesneviyât arasında mektûb olan hakāyık Çelebi hazretlerinin sülüküne dâir işârâtı hâvîdir... ilh" Ya'ni"Mü'minlere îmân-ı hakîkî yolunu gösterici olan şâh Hüsâmeddin hazretleri, bu Mesnevî-i Şerîfin V. kitabının te'lîfine başlanmasını istiyor. 2. Ey Hakk'ın ziyası olan cömerd Hüsameddin, safâ üstadlarının üstadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2. Ey Hakk'ın ışığı olan cömert Hüsameddin, safâ üstatlarının üstadı. "Râd", cömert, yiğit, hikmet sahibi, ârif ve söz söyleyen anlamlarına gelir. Bu anlamlardan her birinin Hüsameddin Çelebi hazretlerine uygunluğu vardır. Bu şerefli beyit, o zata birtakım güzel sıfatlarını sayma yoluyla bir hitaptır. Yani, "Ey Hakk'ın ışığı olan cömert ve Allah'ı bilen ârif ve safâ mürşit ve üstatlarının mürşidi ve üstadı;" “Râd", kerîm ve cömert, şecî' ve hakîm ve ârif ve söz söyleyici ma'nâlarına gelir. Bu ma'nâlardan her birinin Hüsâmeddin Çelebi hazretlerine münâsebeti vardır. Bu beyt-i şerîf o hazrete birtakım sıfât-ı cemîlelerini ta'dâd sûretiyle hitâbdır. Ya'ni, "Ey Hakk'ın ziyası olan kerîm ve cömert ve ârif-i billâh ve safâ mürşid ve üstadlarının mürşidi ve üstâdı;” 3. Eğer halk mahcûb ve kesîf olmasa idi ve eğer boğazlar dar ve zayıf olmasa idi;✨ ✨ Sade Türkçe flash 3. Eğer halk mahcup ve yoğun olmasa idi ve eğer boğazlar dar ve zayıf olmasa idi; "Halk" (خلق) ile kastedilen, insanların geneli ve "halk" (حلق) boğaz demektir. Yani, "Eğer avam tabiat ve cismaniyet perdeleri arkasında ve yoğun bir hâlde olmasa idi ve onların ilahi bilgilere ait lokmalara karşı boğazları, yani idrak kapasiteleri dar ve zayıf olmasa idi;" “Halk” (خلق) tan murâd, âmme-i nâs ve “halk” (حلق) boğaz demektir. Ya'ni, “Eğer avâm-ı nâs tabîat ve cismâniyet perdeleri arkasında ve kesîf bir hâlde olmasa idi ve onların maârif-i ilâhiyye lokmalarına karşı boğazları ya'ni havsala-i idrâkleri dar ve zayıf olmasa idi;” 4. Senin medhinde ma'nanın hakkını verir idim; bu sözden başka bir ağız açar idim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 4. Senin övgünde anlamın hakkını verirdim; bu sözden başka bir ağız açardım. Seni övmek konusunda kullandığım kelimeler, kastettiğim anlamları hakkıyla ifade edemez; çünkü kastettiğim anlamları söylesem, insanların idrak kapasitesi dar olduğundan kabul edemezler. Eğer onlarda idrak genişliği olsaydı, bu söylediğim sözlerden başka sözler söylerdim. Gâr'da tam dokuz sene ve ondan sonra da bütün Hudâvendigâr'ın ashâbına şeyh, kâim-i makām (vekil), halife ve imam idi. Ve Hz. Hudâvendigâr'a yakınlaşma kastıyla bütün ashâb onların hizmetinde olurlardı. Hazretlerinin kemallerini kıyas etmek mümkün müdür ve hangi mizan ile tartılabilir ve hakikatte Hz. Hudâvendigâr'ımızın tam mazharı (tecelli yeri) onlar idi. Ve bütün Mesnevîler onların iltimaslarıyla (ricasıyla) telif olunmuştur. Bütün aşk ve tevhid ehline olan yalnız bu lütuflarının şükrünü kıyamete kadar eda etmek mümkün değildir. Mesnevîler arasında yazılı olan hakikatler Çelebi hazretlerinin sülûküne (manevi yolculuğuna) dair işaretleri içerir... ilh" Yani "Müminlere hakiki iman yolunu gösterici olan şah Hüsâmeddin hazretleri, bu Mesnevî-i Şerif'in V. kitabının telifine başlanmasını istiyor. Seni medhetmek husûsunda kullandığım kelimeler, murâd ettiğim ma'nâları hakkıyla edâ edemez; çünki murâd ettiğim ma'nâları söylesem, nâsın havsala-i idrâki dar olduğundan kabûl edemezler. Eğer onlarda vüs'at-i idrâk olsa idi, bu söylediğim sözlerden başka sözler söylerdim. gâr'da tamâm dokuz sene ve ondan sonra dahi bilcümle ashâb-ı Hudâvendigâr'a şeyh ve kâim-i makām ve halîfe ve imam idi. Ve Hz.Hudavendigâr'a takarrüb kasdıyla kâffe-i ashâb onların mülâzimi olurlar idi. Zât-ı hazretlerinin kemâlâtını kıyâs etmek mümkin midir ve hangi mîzan ile vezn edilebilir ve hakîkatte Hz. Hudâvendigâr'ımızın mahzar-ı tâmmı onlar idi. Ve kâffe-i Mesneviyât onların iltimaslarıyla te'lif olunmuştur. Kâffe-i ehl-i aşk ve tevhîde olan yalnız bu lutuflarının şükrünü kıyâmete kadar edâ mümkin değildir. Mesneviyât arasında mektûb olan hakāyık Çelebi hazretlerinin sülüküne dâir işârâtı hâvîdir... ilh" Ya'ni"Mü'minlere îmân-ı hakîkî yolunu gösterici olan şâh Hüsâmeddin hazretleri, bu Mesnevî-i Şerîfin V. kitabının te'lîfine başlanmasını istiyor. 2. Ey Hakk'ın ziyası olan cömerd Hüsameddin, safâ üstadlarının üstadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2. Ey Hakk'ın ışığı olan cömert Hüsameddin, safâ üstatlarının üstadı. "Râd", cömert, yiğit, hikmet sahibi, ârif ve söz söyleyen anlamlarına gelir. Bu anlamlardan her birinin Hüsameddin Çelebi hazretlerine uygunluğu vardır. Bu şerefli beyit, o zata birtakım güzel sıfatlarını sayarak hitap etmektedir. Yani, "Ey Hakk'ın ışığı olan cömert ve Allah'ı bilen ârif ve safâ mürşit ve üstatlarının mürşidi ve üstadı;" “Râd", kerîm ve cömert, şecî' ve hakîm ve ârif ve söz söyleyici ma'nâlarına gelir. Bu ma'nâlardan her birinin Hüsâmeddin Çelebi hazretlerine münâsebeti vardır. Bu beyt-i şerîf o hazrete birtakım sıfât-ı cemîlelerini ta'dâd sûretiyle hitâbdır. Ya'ni, "Ey Hakk'ın ziyası olan kerîm ve cömert ve ârif-i billâh ve safâ mürşid ve üstadlarının mürşidi ve üstâdı;" 3. Eğer halk mahcûb ve kesîf olmasa idi ve eğer boğazlar dar ve zayıf olmasa idi;✨ ✨ Sade Türkçe flash 3. Eğer halk mahcup ve kesif olmasa idi ve eğer boğazlar dar ve zayıf olmasa idi; "Halk" (خلق) ile kastedilen, genel olarak insanlar ve "halk" (حلق) boğaz demektir. Yani, "Eğer avam tabiat ve cismaniyet perdeleri arkasında ve yoğun bir hâlde olmasa idi ve onların ilahi bilgilere ait lokmalara karşı boğazları, yani idrak kapasiteleri dar ve zayıf olmasa idi;" "Halk" (خلق) tan murâd, âmme-i nâs ve "halk" (حلق) boğaz demektir. Ya'ni, "Eğer avâm-ı nâs tabîat ve cismâniyet perdeleri arkasında ve kesîf bir hâlde olmasa idi ve onların maârif-i ilâhiyye lokmalarına karşı boğazları ya'ni havsala-i idrâkleri dar ve zayıf olmasa idi;" 4. Senin medhinde ma'nanın hakkını verir idim; bu sözden başka bir ağız açar idim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 4. Senin övgünde anlamın hakkını verirdim; bu sözden başka bir ağız açardım. Seni övmek konusunda kullandığım kelimeler, kastettiğim anlamları hakkıyla ifade edemez; çünkü kastettiğim anlamları söylesem, insanların idrak kapasitesi dar olduğundan kabul edemezler. Eğer onlarda idrak genişliği olsaydı, bu söylediğim sözlerden başka sözler söylerdim. Seni medhetmek husûsunda kullandığım kelimeler, murâd ettiğim ma'nâları hakkıyla edâ edemez; çünki murâd ettiğim ma'nâları söylesem, nâsın havsala-i idrâki dar olduğundan kabûl edemezler. Eğer onlarda vüs'at-i idrâk olsa idi, bu söylediğim sözlerden başka sözler söylerdim. 5. Fakat doğanın lokması yund kuşunun lâyığı değildir, şimdi çâre su ve yağ etmekliktir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 5. Fakat doğanın lokması yund kuşunun lâyığı değildir, şimdi çare su ve yağ etmekliktir. "Bâz", doğan kuşu; "sa've", kuyruk salan dedikleri küçük bir kuştur, "yund kuşu" da derler. "Su ve yağ etmek", Çelebi Husâmeddin hazretlerinin övgüsüne ait olan vasıfları, bazı sözler ve tabirler altında gizlemekten kinayedir. Çünkü Sipehsâlâr Menâkıb'ının okunmasından anlaşıldığı üzere, cenâb-ı Pîr'in aşırı teveccüh gösterdiği kişileri kıskananlar ve fitne çıkarmaya teşebbüs edenler mevcuttu. Nasıl ki Şemseddîn-i Tebrîzî ve şeyh Salâhaddîn-i Zerkûb-i Konevî hazretleri hakkındaki dedikodular bu menâkıbda zikredilmiştir. "Bâz"dan maksat, idrak kabiliyeti ve idrak dairesi geniş olan kişilerdir. "Sa've"den maksat idrak daireleri dar olanlardır. Yani, "Ey Çelebi Hüsâmeddin'im, senin övgüne ait beyan edeceğim sırlar lokmalarını, ancak doğan mesabesinde olan geniş idrakli kimseler yutabilir. Bu beyanları, idraki dar olan kimseler yutamaz. Bu sebeple çaresi budur ki su, yağ altında gizli olduğu gibi, bu sırları da bazı sözler ve tabirler altında saklamak lazımdır." "Bâz”, doğan kuşu; "sa've", kuyruk salan dedikleri küçük bir kuştur, "yund kuşu " dahi derler. "Su ve yağ etmek", Çelebi Husâmeddin hazretleri- nin medhine müteallik olan evsâfı, ba'zı elfâz ve ta'bîrat altında gizlemekten kinâyedir. Zîrâ Sipehsâlâr Menâkıb'ının mütâlaasından anlaşıldığı üzere, ce- nâb-ı Pîr'in fart-ı teveccühü olan zevâtı kıskananlar ve fitne îkā'ına teşebbüs edenler mevcûd idi. Nitekim Şemseddîn-i Tebrîzî ve şeyh Salâhaddîn-i Zer- kûb-i Konevî hazarâtı hakkındaki dedikodular bu menâkıbda mezkûrdur. "Bâz"dan murâd, havsala-i isti'dâdı ve dâire-i idrâki geniş olan zevâttır. "Sa've"den murâd dâire-i idrâkleri dar olanlardır. Ya'ni, "Ey Çelebi Hüsâmed- dîn'im, senin medhine müteallik beyân edeceğim esrâr lokmalarını, ancak doğan mesâbesinde olan geniş idrâkli kimseler yutabilir. Bu beyânâtı, idrâki dar olan kimseler yutamaz. Binâenaleyh çâresi budur ki su, yağ altında mes- tûr olduğu gibi, bu esrârı da ba'zı elfâz ve ta'bîrât altında saklamak lazımdır." 6. Zindanlere senin medhin yazıktır, rûhânîlerin mecma'ında söyleyeyim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 6. Zindanlara senin övgün yazıktır, ruhanilerin meclisinde söyleyeyim! Maddî beden perdesi altında nefsanî sıfatlarına yenik düşmüş ve tabiat evinde hapsolmuş kimselere karşı seni övmek yazıktır ve senin övgüne ait sırları onlara söylemek israftır. Bu sebeple senin övgünü ruhaniler topluluğunda, yani peygamberler, evliyalar ve melekler huzurunda söyleyeyim! Cismâniyet perdesi altında sıfât-ı nefsâniyyelerine mağlûb olmuş ve tabî- at evinde mahbûs kalmış olan kimselere karşı seni medh etmek yazıktır ve senin medhine müteallık esrârı onlara söylemek israftır. Binâenaleyh senin medhini rûhânîler cem'iyyetinde ya'ni enbiyâ ve evliyâ ve melâike huzûrun- da söyleyeyim! 7. Ehl-i cihana senin şerhin gabndir, aşkın sırrı gibi gizlide tutarım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 7. Dünya ehline senin açıklaman zarardır, aşkın sırrı gibi gizlide tutarım. "Gabn", alım ve satımda ve diğer hususlarda bir kimseye zarar veyan ziyan vermek anlamındadır. Yani, "Dünya ve beden mahpuslarına, senin özelliklerini açıklamak ve övgüne ait sözleri söylemek, onlara zarar ve ziyan verir. Bu sebeple bu güzel özelliklerini, aşkın sırrı gibi, onlardan gizli tutarım." "Gabn", alım ve satımda ve sâir hususlarda bir kimseye zarar ve ziyan eriştirmek ma'nâsınadır. Ya'ni, "Dünyâ ve cisim mahbuslarına, senin evsâfi- nı şerh etmek ve medhine müteallık sözleri söylemek, onlara zarar ve ziyan verir. Binâenaleyh bu evsâf-ı cemîleni, aşkın sırrı gibi, onlardan gizli tutarım." 8. Medh ta'rîftir ve hicabı yırtmaktır; güneş şerhtir ve ta'rîften fâriğdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 8. Övgü, tanımlamadır ve perdeyi yırtmaktır; güneş ise açıklamadır ve tanımlamadan müstağnidir. 5. Fakat doğanın lokması yund kuşunun lâyığı değildir, şimdi çâre su ve yağ etmekliktir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 5. Fakat doğanın lokması yund kuşunun lâyığı değildir, şimdi çâre su ve yağ etmekliktir. "Bâz", doğan kuşu; "sa've", kuyruk salan dedikleri küçük bir kuştur, "yund kuşu" da derler. "Su ve yağ etmek", Çelebi Husâmeddin hazretlerinin övgüsüne ait olan vasıfları, bazı sözler ve ifadeler altında gizlemekten kinayedir. Çünkü Sipehsâlâr Menâkıb'ının okunmasından anlaşıldığı üzere, Hazret-i Pîr'in aşırı teveccüh gösterdiği kişileri kıskananlar ve fitne çıkarmaya teşebbüs edenler mevcuttu. Nitekim Şemseddîn-i Tebrîzî ve şeyh Salâhaddîn-i Zerkûb-i Konevî hazretleri hakkındaki dedikodular bu menkıbelerde zikredilmiştir. "Bâz"dan kasıt, idrak kabiliyeti ve idrak dairesi geniş olan kişilerdir. "Sa've"den kasıt ise idrak daireleri dar olanlardır. Yani, "Ey Çelebi Hüsâmeddîn'im, senin övgüne ait beyan edeceğim sırlar lokmalarını, ancak doğan seviyesinde olan geniş idrakli kimseler yutabilir. Bu beyanları, idraki dar olan kimseler yutamaz. Bu sebeple çaresi şudur ki, su, yağ altında gizli olduğu gibi, bu sırları da bazı sözler ve ifadeler altında saklamak lazımdır." "Bâz”, doğan kuşu; "sa've", kuyruk salan dedikleri küçük bir kuştur, "yund kuşu " dahi derler. "Su ve yağ etmek", Çelebi Husâmeddin hazretlerinin medhine müteallik olan evsâfı, ba'zı elfâz ve ta'bîrat altında gizlemekten kinâyedir. Zîrâ Sipehsâlâr Menâkıb'ının mütâlaasından anlaşıldığı üzere, cenâb-ı Pîr'in fart-1 teveccühü olan zevâtı kıskananlar ve fitne îkā'ına teşebbüs edenler mevcûd idi. Nitekim Şemseddîn-i Tebrîzî ve şeyh Salâhaddîn-i Zerkûb-i Konevî hazarâtı hakkındaki dedikodular bu menâkıbda mezkûrdur. "Bâz"dan murâd, havsala-i isti'dâdı ve dâire-i idrâki geniş olan zevâttır. "Sa've"den murâd dâire-i idrâkleri dar olanlardır. Ya'ni, "Ey Çelebi Hüsâmeddîn'im, senin medhine müteallik beyân edeceğim esrâr lokmalarını, ancak doğan mesâbesinde olan geniş idrâkli kimseler yutabilir. Bu beyânâtı, idrâki dar olan kimseler yutamaz. Binâenaleyh çâresi budur ki su, yağ altında mestûr olduğu gibi, bu esrârı da ba'zı elfâz ve ta'bîrât altında saklamak lazımdır." 6. Zindanîlere senin medhin yazıktır, rûhânîlerin mecma'ında söyleyeyim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 6. Zindanîlere senin övgün yazıktır, ruhanîlerin topluluğunda söyleyeyim! Maddî beden perdesi altında nefsanî sıfatlarına yenik düşmüş ve tabiat evinde hapsolmuş kimselere karşı seni övmek yazıktır ve senin övgüne ait sırları onlara söylemek israftır. Bu sebeple senin övgünü ruhanîler topluluğunda, yani peygamberler, evliyalar ve melekler huzurunda söyleyeyim! Cismâniyet perdesi altında sıfât-ı nefsâniyyelerine mağlûb olmuş ve tabîat evinde mahbûs kalmış olan kimselere karşı seni medh etmek yazıktır ve senin medhine müteallık esrârı onlara söylemek israftır. Binâenaleyh senin medhini rûhânîler cem'iyyetinde ya'ni enbiyâ ve evliyâ ve melâike huzûrunda söyleyeyim! 7. Ehl-i cihana senin şerhin gabndir, aşkın sırrı gibi gizlide tutarım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 7. Dünya ehline senin açıklaman zarardır, aşkın sırrı gibi gizlide tutarım. "Gabn", alım satımda ve diğer hususlarda bir kimseye zarar veyan ziyan vermek anlamındadır. Yani, "Dünya ve beden mahpuslarına, senin özelliklerini açıklamak ve övgüne ilişkin sözleri söylemek, onlara zarar ve ziyan verir. Bu sebeple bu güzel özelliklerini, aşkın sırrı gibi, onlardan gizli tutarım." "Gabn", alım ve satımda ve sâir hususlarda bir kimseye zarar ve ziyan eriştirmek ma'nâsınadır. Ya'ni, "Dünyâ ve cisim mahbuslarına, senin evsâfını şerh etmek ve medhine müteallık sözleri söylemek, onlara zarar ve ziyan verir. Binâenaleyh bu evsâf-ı cemîleni, aşkın sırrı gibi, onlardan gizli tutarım." 8. Medh ta'rîftir ve hicabı yırtmaktır; güneş şerhtir ve ta'rîften fâriğdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 8. Övgü, tanımlamadır ve perdeyi yırtmaktır; güneş açıklamadır ve tanımlamadan müstağnîdir. "Övgü", beğenilen özellikleri bilinmeyen bir kimseyi insanlara bildirmektir ve bu hususta onların cehalet perdelerini yırtmaktır. Hâlbuki ey Çelebi, sen hâlin, sözün ve fiilin ile halk arasında güneş gibi görünürsün. Bu sebeple güneş, özelliklerinin açıklanmasından ve tesirlerinin tanımlanmasından müstağnî olduğu gibi sen de açıklama ve tanımlamadan müstağnîsin. "Medh", evsâf-ı makbûlesi meçhul olan bir kimseyi nâsa bildirmektir ve bu husûsta onların cehl perdelerini yırtmaktır. Halbuki ey Çelebi, sen hâlin ve kavlin ve fiilin ile halk arasında güneş gibi zâhirsin. Binâenaleyh güneş, evsâfının şerhinden ve te'sîrâtının ta'rîfinden müğstağnî olduğu gibi sen dahi şerh ve ta'rîften müstağnîsin. 9. Güneşi medheden, benim iki gözüm aydındır ve çipil değildir, diye kendisinin meddahıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 9. Güneşi öven kişi, "Benim iki gözüm aydındır ve çapaklı değildir," diyerek aslında kendisini övmüş olur. Ey Çelebi, senin halka övülmene gerek yoktur. Seni övmeye kalkan kimse, kendini övmüş olur. Çünkü bir kimse güneşi övmeye kalksa, "Benim gözüm kuvvetlidir ve çapaklı değildir, güneşe bakabiliyorum ve onun nurunu layık olduğu şekilde görüyorum," diyerek kendisini övmüş olur. "Mürmed", "remed" kelimesinden türemiş bir edilgen isimdir ve "remed", gözün hasta ve çapaklı olması anlamına gelir. Ey Çelebi, senin halka mehdine hâcet yoktur. Seni medh etmeğe kıyâm eden kimse kendini medhetmiş olur. Zîrâ bir kimse güneşi medhe kıyâm etse, benim gözüm kuvvetlidir ve çipil değildir, güneşe bakabiliyorum ve onun nûrunu lâyıkı vech ile görüyorum diye kendisini medhetmiş olur. "Mürmed", "remed"den ism-i mef'ûldür ve "remed", gözün hasta ve çipil olması ma'nâsınadır. 10. Cihânın güneşini zemm, benim iki gözüm kör ve karanlık ve kötüdür, diye [10] kendini zemdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 10. Cihanın güneşini kötülemek, benim iki gözüm kör ve karanlık ve kötüdür, diye kendini kötülemektir. 11. Sen cihanda kâmran olan güneşin hasûdu olan bir kimseye bahş et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 11. Sen dünyada başarılı olan güneşin kıskancına bağışta bulun! "Kâmurân", arzusunu gerçekleştiren, zafer kazanmış ve yardım görmüş kişi anlamındadır. "Ey Çelebi, senin gibi arzusunu gerçekleştiren ve muradına eren manevî bir güneşin kıskançları vardır. Sen bunlara acı ve lütuf ve ihsan ile davran!" "Kâmurân", arzûsunu husûle getiren muzaffer ve mansûr olan ma'nâsınadır. "Ey Çelebi, senin gibi arzusunu husûle getiren ve murâdını elde eden bir ma'nevî güneşin hasedçileri vardır. Sen bunlara acı ve lütuf ve ihsân ile muâmele et!" 12. Hiç onu gözlerden ve çürümüşlere tarâvet vermekten örtebilir mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 12. Hiç onu gözlerden ve çürümüşlere tazelik vermekten örtebilir mi? Bir hasetçi, o manevî güneşi, kalb gözü açık olanlardan ve cismaniyet ve nefsaniyet mertebesinde çürümüş olan kimselere tazelik vermekten hiç örtebilir mi ve engelleyebilir mi? Bir hasedçi hiç o mânevî güneşi kalb gözü açık olanlardan ve cismâniyet ve nefsâniyet menzilesinde çürümüş olan kimselere tarâvet vermekten örtebilir mi ve men' edebilir mi? 13. Yahud onun hadsiz nûrundan eksiltebilirler mi? Yahud onun mansıbının def'ine kalkabilirler mi? "Medh", evsâf-ı makbûlesi meçhul olan bir kimseyi nâsa bildirmektir ve bu husûsta onların cehl perdelerini yırtmaktır. Halbuki ey Çelebi, sen hâlin ve kavlin ve fiilin ile halk arasında güneş gibi zâhirsin. Binâenaleyh güneş, evsâfının şerhinden ve te'sîrâtının ta'rîfinden müğstağnî olduğu gibi sen dahi şerh ve ta'rîften müstağnîsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 13. Yahut onun sınırsız nurundan eksiltebilirler mi? Yahut onun makamını ortadan kaldırmaya kalkışabilirler mi? "Medih", beğenilen vasıfları bilinmeyen bir kimseyi insanlara bildirmektir ve bu konuda onların cehalet perdelerini yırtmaktır. Hâlbuki ey Çelebi, sen hâlinle, sözünle ve fiilinle halk arasında güneş gibi görünürsün. Bu sebeple güneş, vasıflarının açıklanmasından ve etkilerinin tarif edilmesinden müstağni olduğu gibi, sen de açıklanmaktan ve tarif edilmekten müstağnisin. 9. Güneşi medheden, benim iki gözüm aydındır ve çipil değildir, diye kendisinin meddahıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 9. Güneşi öven kişi, "Benim iki gözüm aydındır ve çapaklı değildir," diyerek aslında kendisini övmüş olur. Ey Çelebi, senin halka övülmene gerek yoktur. Seni övmeye kalkan kimse, kendini övmüş olur. Çünkü bir kimse güneşi övmeye kalksa, "Benim gözüm kuvvetlidir ve çapaklı değildir, güneşe bakabiliyorum ve onun nurunu layık olduğu şekilde görüyorum," diyerek kendisini övmüş olur. "Mürmed", "remed" kelimesinden türemiş bir edilgen isimdir ve "remed", gözün hasta ve çapaklı olması anlamına gelir. Ey Çelebi, senin halka mehdine hâcet yoktur. Seni medh etmeğe kıyâm eden kimse kendini medhetmiş olur. Zîrâ bir kimse güneşi medhe kıyâm etse, benim gözüm kuvvetlidir ve çipil değildir, güneşe bakabiliyorum ve onun nûrunu lâyıkı vech ile görüyorum diye kendisini medhetmiş olur. "Mürmed", "remed"den ism-i mef'ûldür ve "remed", gözün hasta ve çipil olması ma'nâsınadır. 10. Cihânın güneşini zemm, benim iki gözüm kör ve karanlık ve kötüdür, diye [10] kendini zemdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 10. Cihanın güneşini kötülemek, benim iki gözüm kör ve karanlık ve kötüdür, diye kendini kötülemektir. 11. Sen cihanda kâmran olan güneşin hasûdu olan bir kimseye bahş et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 11. Sen dünyada başarılı olan güneşin kıskancına bağışta bulun! "Kâmurân", arzusunu gerçekleştiren, zafer kazanmış ve yardım görmüş kişi anlamındadır. "Ey Çelebi, senin gibi arzusunu gerçekleştiren ve muradına eren manevî bir güneşin kıskançları vardır. Sen bunlara acı ve lütuf ve ihsan ile davran!" "Kâmurân", arzûsunu husûle getiren muzaffer ve mansûr olan ma'nâsınadır. "Ey Çelebi, senin gibi arzusunu husûle getiren ve murâdını elde eden bir ma'nevî güneşin hasedçileri vardır. Sen bunlara acı ve lütuf ve ihsân ile muâmele et!" 12. Hiç onu gözlerden ve çürümüşlere tarâvet vermekten örtebilir mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 12. Hiç onu gözlerden ve çürümüşlere tazelik vermekten örtebilir mi? Bir hasetçi, o manevî güneşi, kalb gözü açık olanlardan ve cismaniyet ve nefsaniyet mertebesinde çürümüş olan kimselere tazelik vermekten hiç örtebilir mi ve engelleyebilir mi? Bir hasedçi hiç o mânevî güneşi kalb gözü açık olanlardan ve cismâniyet ve nefsâniyet menzilesinde çürümüş olan kimselere tarâvet vermekten örtebilir mi ve men' edebilir mi? 13. Yahud onun hadsiz nûrundan eksiltebilirler mi? Yahud onun mansıbının def'ine kalkabilirler mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 13. Yahut onun sınırsız nurundan eksiltebilirler mi? Yahut onun makamını gidermeye kalkışabilirler mi? Yahut o kıskançlar, o manevî güneşin sınırsız ve sonsuz olan nurundan ve feyzinden bir şey eksiltebilirler mi? Ve onun yüce olan mertebesini gidermeye ve ortadan kaldırmaya kalkışabilirler mi? Yâhud o hâsidler o mânevî güneşin hadsiz ve nihâyetsiz olan nûrundan ve feyzinden bir şey eksiltebilirler mi? Ve onun âlî olan mertebesinin def' ve izâlesine kalkabilirler mi? 14. Her bir kimse ki o cihânın hasidi olur, o hased ebedî ölüm olmaz mı?✨ ✨ Sade Türkçe flash 14. Her kim ki o cihanın hasetçisi olur, o haset ebedî ölüm olmaz mı? "Geyhan", cihan ve âlem anlamındadır. Arapça "kâf" harfiyle "kîhan" da aynı anlamdadır (Burhan). "Keyhan" ifadesiyle, Pir efendimiz Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinin tam bir âlem olduklarına işaret buyurur. Çünkü insân-ı kâmil, görünüşte küçük âlem ve anlamda büyük âlemdir. Nitekim dördüncü cildin 523 numaralı beyt-i şerifinde: [Sûrette sen küçük âlemsin, ama hakîkatte en büyük âlem sensin] buyrulmuş idi. Yani, "İnsân-ı kâmile haset eden bir kimse âleme haset etmiş olur. Bu haset ise, onun insanî hayatının ebedî ölümü olur ve asla onun hayatı ilmî hayat ile diri olmaz. “Geyhan”, cihân ve âlem ma'nâsınadır. Kâf-ı Arabî ile “kîhan" dahi aynı ma'nâyadır (Burhân). "Keyhân" ta'biriyle cenâb-ı Pîr efendimiz Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinin bir âlem-i tâmm olduklarına işâret buyurur. Zîrâ insân-ı kâmil sûrette âlem-i sağîr ve ma'nâda âlem-i kebîrdir. Nitekim IV. cildin 523 numarasına müsâdif olan beyt-i şerîfde: [Sûrette sen küçük âlemsin, ama hakîkatte en büyük âlem sensin] buyrulmuş idi. Ya'ni, “İnsân-ı kâmile hased eden bir kimse âleme hased etmiş olur. Bu hased ise, onun hayât-ı insâniyyesinin ebedî ölümü olur ve aslâ onun hayâtı hayât-ı ilmiyye ile diri olmaz. 15. Senin kadrin akılların derkinden geçti. Akıl senin şerhinde bü'l-fudûl oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 15. Senin değerin akılların idrakinden öteye geçti. Akıl senin açıklaman konusunda geveze oldu. "Bü'l-fudûl", fazla söz söyleyen kimsedir ki, Türkçede "geveze" derler, anlamsız sözler söyleyen demek olur. Yani, "Senin değerin ve merteben akılların erebileceği dereceden ileridedir; ve senin mertebenin yüksekliğini akıllar idrak edemez. Eğer senin mertebenin vasıfları hakkında açıklama ve ayrıntılandırmaya kalkışırsa, gevezelik etmiş ve birtakım anlamsız sözler söylemiş olur." “Bü'l-fudûl”, ziyâde söz söyleyen kimsedir ki, Türkçe'de "geveze" derler, ma'nâsız sözler söyleyen demek olur. Ya'ni, "Senin kadr ve menziletin akılların erebileceği dereceden ileridedir; ve senin mertebenin yüksekliğini akıllar idrak edemez. Eğer senin mertebenin evsâfı hakkında şerh ve tafsîle kıyâm ederse, gevezelik etmiş ve birtakım ma'nâsız sözler söylemiş olur." 16. Bu akıl gerçi beyandan aciz geldi, onun hakkında acizâne bir hareket lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 16. Bu akıl gerçi açıklamaktan âciz kaldı, onun hakkında âcizâne bir hareket gereklidir. Bu akıl her ne kadar senin güzel sıfatlarını açıklayıp anlatmaktan âciz ise de, büsbütün susmak da uygun değildir. Bu sebeple o yüce sıfatlar hakkında, âcizâne de olsa, bir dil hareketi gereklidir ve mümkün olduğu kadar açıklamak icap eder. Yahut o kıskançlar, o manevî güneşin sınırsız ve sonsuz olan nurundan ve feyzinden bir şey eksiltebilirler mi? Ve onun yüce olan mertebesini ortadan kaldırmaya ve gidermeye kalkabilirler mi? Bu akıl her ne kadar senin evsâf-ı cemîlenin şerh ve beyânından âciz ise de büsbütün sükût etmek de münasib değildir. Binâenaleyh o evsâf-ı âliyen hakkında velevki âcizâne olsun, bir hareket-i lisâniyye lâzımdır ve mümkin olduğu kadar beyân etmek îcâb eder. Yâhud o hâsidler o mânevî güneşin hadsiz ve nihâyetsiz olan nûrundan ve feyzinden bir şey eksiltebilirler mi? Ve onun âlî olan mertebesinin def' ve izâlesine kalkabilirler mi? 14. Her bir kimse ki o cihânın hasidi olur, o hased ebedî ölüm olmaz mı?✨ ✨ Sade Türkçe flash 14. Her kim ki o cihanın hasetçisi olur, o haset ebedî ölüm olmaz mı? "Geyhan", cihan ve âlem anlamındadır. Arapça "kâf" harfiyle "kîhan" da aynı anlamdadır (Burhan). "Keyhan" ifadesiyle, Pir efendimiz Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinin tam bir âlem olduklarına işaret buyurur. Çünkü insân-ı kâmil, görünüşte küçük âlem ve anlamda büyük âlemdir. Nitekim dördüncü cildin 523 numaralı beyt-i şerifinde: [Sûrette sen küçük âlemsin, ama hakîkatte en büyük âlem sensin] buyrulmuş idi. Yani, "İnsân-ı kâmile haset eden bir kimse âleme haset etmiş olur. Bu haset ise, onun insanî hayatının ebedî ölümü olur ve asla onun hayatı ilmî hayat ile diri olmaz. “Geyhan”, cihân ve âlem ma'nâsınadır. Kâf-ı Arabî ile “kîhan" dahi aynı ma'nâyadır (Burhân). "Keyhân" ta'biriyle cenâb-ı Pîr efendimiz Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinin bir âlem-i tâmm olduklarına işâret buyurur. Zîrâ insân-ı kâmil sûrette âlem-i sağîr ve ma'nâda âlem-i kebîrdir. Nitekim IV. cildin 523 numarasına müsâdif olan beyt-i şerîfde: [Sûrette sen küçük âlemsin, ama hakîkatte en büyük âlem sensin] buyrulmuş idi. Ya'ni, “İnsân-ı kâmile hased eden bir kimse âleme hased etmiş olur. Bu hased ise, onun hayât-ı insâniyyesinin ebedî ölümü olur ve aslâ onun hayâtı hayât-ı ilmiyye ile diri olmaz. 15. Senin kadrin akılların derkinden geçti. Akıl senin şerhinde bü'l-fudûl oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 15. Senin değerin akılların idrakinden öteye geçti. Akıl senin açıklaman konusunda geveze oldu. "Bü'l-fudûl", fazla söz söyleyen kimsedir ki, Türkçede "geveze" derler, anlamsız sözler söyleyen demek olur. Yani, "Senin değerin ve merteben akılların erebileceği dereceden ileridedir; ve senin mertebenin yüksekliğini akıllar idrak edemez. Eğer senin mertebenin vasıfları hakkında açıklama ve ayrıntılandırmaya kalkışırsa, gevezelik etmiş ve birtakım anlamsız sözler söylemiş olur." “Bü'l-fudûl”, ziyâde söz söyleyen kimsedir ki, Türkçe'de "geveze" derler, ma'nâsız sözler söyleyen demek olur. Ya'ni, "Senin kadr ve menziletin akılların erebileceği dereceden ileridedir; ve senin mertebenin yüksekliğini akıllar idrak edemez. Eğer senin mertebenin evsâfı hakkında şerh ve tafsîle kıyâm ederse, gevezelik etmiş ve birtakım ma'nâsız sözler söylemiş olur." 16. Bu akıl gerçi beyandan aciz geldi, onun hakkında acizâne bir hareket lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 16. Bu akıl gerçi açıklamaktan âciz kaldı, onun hakkında âcizâne bir hareket gereklidir. Bu akıl her ne kadar senin güzel sıfatlarını açıklayıp anlatmaktan âciz ise de, büsbütün susmak da uygun değildir. Bu sebeple o yüce sıfatlar hakkında, âcizâne de olsa, bir dil hareketi gereklidir ve mümkün olduğu kadar açıklamak icap eder. Bu akıl her ne kadar senin evsâf-ı cemîlenin şerh ve beyânından âciz ise de büsbütün sükût etmek de münasib değildir. Binâenaleyh o evsâf-ı âliyen hakkında velevki âcizâne olsun, bir hareket-i lisâniyye lâzımdır ve mümkin olduğu kadar beyân etmek îcâb eder. 17. Muhakkak bir şeyin hepsi idrak olunmasa, bilin ki onun hepsi terk olunmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 17. Muhakkak bir şeyin hepsi idrak olunmasa, bilin ki onun hepsi terk olunmaz. Bu şerefli beyitte, "Hepsi idrak olunmayan şeyin hepsi terk olunmaz" şeklindeki meşhur söze işaret edilir. Bu beyt-i şerîfde مالا يدرك كله لا يترك كله ya'ni "Hepsi idrâk olunmayan şeyin hepsi terk olunmaz" kavl-i meşhûruna işâret buyrulur. 18. Gerçi bulutların tûfânını içemezsin; su içmenin terkini ne vakit yapabilirsin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 18. Gerçi bulutların tufanını içemezsin; su içmeyi ne zaman terk edebilirsin? Bu şerefli beyit, yukarıdaki beyitlerdeki anlamın temsilen açıklamasıdır. Yani, "Hepsi idrak olunmayan bir şeyin hepsi de terk olunmaz. Nasıl ki bulutların yağdırdığı yağmurların hepsi içilmez. Fakat bazısı olsun içilir." Bu beyt-i şerîf yukarıki beyitlerdeki ma'nânın temsîlen tefsîridir. Ya'ni, "Hepsi idrak olunmayan bir şeyin hepsi de terk olunmaz. Nitekim bulutların yağdırdığı yağmurların hepsi içilmez. Fakat ba'zısı olsun içilir." 19. Eğer sırrı ortaya getirmez isen derkleri onun kışrından tâze et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 19. Eğer sırrı ortaya çıkarmaz isen, idrakleri onun kabuğundan taze et! Ey Hüsâmeddin Çelebi, eğer ilâhî sırları açıkça ortaya koymaz isen, onları birtakım kabuk ve dış görünüş hükmünde olan sözler ve ifadeler perdeleri altında ortaya çıkar ki, bu kabuk hükmündeki sözlerden sırları arayanların idrakleri taze olsun. Ey Hüsâmeddin Çelebi, eğer esrâr-1 Rabbânî'yi açıktan açığa ortaya koymaz isen onları birtakım kışır ve kabuk mesâbesinde olan elfâz ve ta'bîrât perdeleri altında zuhûra getir de bu kışr mesâbesindeki sözlerden tâlib-i esrâr olanların idrâkleri tâze olsun. 20. Nutuklar sana nisbetle kabuktur. Fakat başka fehimler önünde iyi içtir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 20. Nutuklar sana göre kabuktur. Fakat başka anlayışlar önünde iyi bir özdür. Bu sırları açıklamak için kullanılan sözler senin idrakine göre kabuk gibidir. Fakat başka anlayışların ve idraklerin önünde özdür. Çünkü onların anlayışları bu sırları bu nutuklardan sezebilir. Bu esrârı beyân için müsta'mel olan sözler senin idrâkine nisbetle kabuk mesâbesindedir. Fakat başka fehimler ve idrâklerin önünde içtir. Zîrâ onların fehimleri bu esrârı bu nutuklardan sezebilir. 21. Gök arşa nisbetle aşağı geldi; ve yoksa toprak yığını tarafına nisbetle çok âlîdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 21. Gök, Arş'a göre aşağıda kalmıştır; yoksa toprak yığını tarafına göre çok yücedir. "Fürûd" veya "firûd", alt ve aşağı anlamındadır. "Tûd" ve "tûde", tepe, yığın ve küme demektir. "Hâk-tûd" (toprak yığını) terkip bir sıfattır, "toprak yığını" demektir ki yeryüzünden kinayedir. "Arş"ın lügat anlamı "taht", "mülk", "evin tavanı", "izzet ve makam", "dayanak", "bir şeyin sağlam tarafı" demektir. Tefsir ve hadis âlimleri, Kur'an'ın anlamlarından ve hadislerden Arş hakkında iki anlama yönelmişlerdir. Bir görüşe göre "Arş", âlemi kuşatmıştır ve onun hakikatini ancak “Fürûd”, yâhud “firûd”, alt ve aşağı ma'nâsınadır. “Tûd” ve “tûde”, tepe yığın ve küme demektir. “Hâk-tûd” vasf-ı terkîbîdir, “toprak yığını” demektir ki küre-i arzdan kinâyedir. “Arş”ın lügavî olan ma'nâsı "taht”, “mülk", "sakf-1 hâne", "izz ü câh”, “kıvâm", "bir şeyin kavî tarafı" demektir. Ehl-i tefsîr ve hadîs maânî-i Kur'ân ve ahâdîsden arş hakkında iki ma'nâya zâhib olmuşlardır. Bir kavle göre "arş", âlemi ihâta etmiştir ve onun hakîkatini ancak 17. Muhakkak bir şeyin hepsi idrak olunmasa, bilin ki onun hepsi terk olunmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 17. Muhakkak bir şeyin hepsi idrak olunmasa, bilin ki onun hepsi terk olunmaz. Bu şerefli beyitte, "Hepsi idrak olunmayan şeyin hepsi terk olunmaz" şeklindeki meşhur söze işaret edilir. Bu beyt-i şerîfde مالا يدرك كله لا يترك كله ya'ni "Hepsi idrâk olunmayan şeyin hepsi terk olunmaz" kavl-i meşhûruna işâret buyrulur. 18. Gerçi bulutların tûfânını içemezsin; su içmenin terkini ne vakit yapabilirsin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 18. Gerçi bulutların tufanını içemezsin; su içmeyi ne zaman terk edebilirsin? Bu şerefli beyit, yukarıdaki beyitlerdeki anlamın temsilen açıklamasıdır. Yani, "Hepsi idrak olunmayan bir şeyin hepsi de terk olunmaz. Nasıl ki bulutların yağdırdığı yağmurların hepsi içilmez. Fakat bazısı olsun içilir." Bu beyt-i şerîf yukarıki beyitlerdeki ma'nânın temsîlen tefsîridir. Ya'ni, "Hepsi idrak olunmayan bir şeyin hepsi de terk olunmaz. Nitekim bulutların yağdırdığı yağmurların hepsi içilmez. Fakat ba'zısı olsun içilir." 19. Eğer sırrı ortaya getirmez isen derkleri onun kışrından tâze et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 19. Eğer sırrı ortaya çıkarmaz isen, idrakleri onun kabuğundan taze et! Ey Hüsâmeddin Çelebi, eğer ilahi sırları açıkça ortaya koymaz isen, onları birtakım kabuk ve örtü hükmünde olan sözler ve ifadeler perdeleri altında ortaya çıkar ki, bu kabuk hükmündeki sözlerden sırları arayanların idrakleri tazelensin. Ey Hüsâmeddin Çelebi, eğer esrâr-1 Rabbânî'yi açıktan açığa ortaya koymaz isen onları birtakım kışır ve kabuk mesâbesinde olan elfâz ve ta'bîrât perdeleri altında zuhûra getir de bu kışır mesâbesindeki sözlerden tâlib-i esrâr olanların idrâkleri tâze olsun. 20. Nutuklar sana nisbetle kabuktur. Fakat başka fehimler önünde iyi içtir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 20. Nutuklar sana göre kabuktur. Fakat başka anlayışlar önünde iyi bir özdür. Bu sırları açıklamak için kullanılan sözler senin idrakine göre kabuk gibidir. Fakat başka anlayışların ve idraklerin önünde özdür. Çünkü onların anlayışları bu sırları bu nutuklardan sezebilir. Bu esrârı beyân için müsta'mel olan sözler senin idrâkine nisbetle kabuk mesâbesindedir. Fakat başka fehimler ve idrâklerin önünde içtir. Zîrâ onların fehimleri bu esrârı bu nutuklardan sezebilir. 21. Gök arşa nisbetle aşağı geldi; ve yoksa toprak yığını tarafına nisbetle çok âlîdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 21. Gök, Arş'a göre aşağı geldi; yoksa toprak yığını tarafına göre çok yücedir. "Fürûd" yahut "firûd", alt ve aşağı anlamındadır. "Tûd" ve "tûde", tepe, yığın ve küme demektir. "Hâk-tûd" birleşik bir sıfattır, "toprak yığını" demektir ki, yeryüzünden kinayedir. "Arş"ın lügat anlamı "taht", "mülk", "evin tavanı", "izzet ve makam", "dayanak", "bir şeyin sağlam tarafı" demektir. Tefsir ve hadis âlimleri, Kur'an'ın anlamlarından ve hadislerden Arş hakkında iki anlama varmışlardır. Bir görüşe göre "Arş", âlemi kuşatmıştır ve onun hakikatini ancak Yüce Allah bilir. Diğer bir görüşe göre "Arş", mutlak varlığın bütün mertebeleriyle birlikte şehadet âleminin (görünen âlem) bütününü ifade eder. Bu şerefli beyit, önceki görüşe göre açıklanmıştır. Yani, "İlahi Arş, göğe göre yüksektir ve gök onun altında ve aşağısındadır. Eğer Arş'a göre alçak olan gök, toprak yığını olan yeryüzüne oranlanırsa çok yüksektir. Ey Çelebi Hüsameddin, bunun gibi nutuk ve kelam senin idrakine göre aşağıdır; fakat diğer kimselerin anlayışlarına göre senin hallerini ve sırlarını açıklayan o nutuklar pek yüksek ve yücedir." "Fürûd", yâhud "firûd", alt ve aşağı ma'nâsınadır. "Tûd" ve "tûde", tepe yığın ve küme demektir. "Hâk-tûd" vasf-ı terkîbîdir, "toprak yığını" demektir ki küre-i arzdan kinâyedir. "Arş"ın lügavî olan ma'nâsı "taht”, “mülk", "sakf-1 hâne", "izz ü câh”, “kıvâm", "bir şeyin kavî tarafı" demektir. Ehl-i tefsîr ve hadîs maânî-i Kur'ân ve ahâdîsden arş hakkında iki ma'nâya zâhib olmuşlardır. Bir kavle göre "arş", âlemi ihâta etmiştir ve onun hakîkatini ancak Hak Teâlâ bilir. Ve dîğer kavle göre "arş”, vücûd-i mutlakın bilcümle merâtibi ile beraber âlem-i şehadetin hey'et-i mecmûasıdır. Bu beyt-i şerîf evvelki kavle nazaran beyân buyrulmuştur. Ya'ni, "Arş-i ilâhî göğe nisbetle yüksek ve gök onun altında ve aşağısındadır. Eğer arşa nazaran alçak olan gök, toprak yığını olan küre-i arza nisbet olunursa çok yüksektir. Ey Çelebi Hüsâmeddin, bunun gibi nutuk ve kelâm senin idrâkine nisbetle aşağıdır ve fakat dîğer kimselerin fehimlerine göre senin ahvâl ve esrârını mübeyyin olan o nutuklar pek yüksek ve âlîdir." 22. Ben senin vasfını söylerim, tâ ki yol götürsünler! Ondan evvel ki onun fevtinden hasret yerler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 22. Ben senin vasfını söylerim, tâ ki yol götürsünler! Ondan evvel ki onun fevtinden hasret yerler. "Ben senin vasfını, seni anlamayan bu halk seni anlasınlar da huzuruna gelip feyzinden (ilahi bereketinden) faydalansınlar diye söylüyorum. Çünkü senin bu şehadet âleminden (görünen dünyadan) ayrılmandan sonra, feyizli huzurunun yokluğundan dolayı hasret çekerler. Bu sebeple ben, senin vefatından önce, vâkıf olanlar da hasret çekmesinler diye senin yüce vasıflarını söylüyorum." Bilinmeli ki, halk kendi zamanlarındaki peygamberleri ve evliyayı yemekte, içmekte, uykuda ve diğer beşerî muamelelerde kendileriyle ortak gördükleri ve bazı hasetçiler tarafından onların aleyhinde edilen iftiralara inandıkları için bu zatların kıymetlerini takdir edemezler ve bu sebeplerle hayatlarında onların feyizlerinden mahrum kalırlar. Bu yüce zatlar ahirete intikal ettikleri zaman, onların bazı şerefli menkıbelerini işitip huzurundan faydalanamadıklarına üzüntüyle hasret çekerler ve gidip o zatların kabirlerinin taşlarına yönelirler. Nasıl ki Bedreddin-i Simavî hazretleri Vâridât ismindeki risalesinde gaflet ehlinin bu hallerini tasvir eder. Cenab-ı Pir efendimiz bu halin men'i (engellenmesi) için Çelebi hazretlerinin yüce kadrini ve kıymetini beyan ve zamanın ehlini ikaz buyururlar. "Ben senin vasfını seni anlamayan bu halk seni anlasınlar da huzûruna gelip feyzinden müstefîd olsunlar diye söylüyorum. Zîrâ senin bu âlem-i şehâdetten intikālinden sonra huzûr-i feyzinin fevtinden dolayı hasret çekerler. Binâenaleyh ben onun fevtinden evvel vâkıf olanlar da hasret çekmesinler diye senin evsâf-ı aliyyeni söylüyorum." Ma'lûm olsun ki, halk kendi zamanlarındaki enbiyâ ve evliyâyı yemekte ve içmekte ve uykuda ve sâir muâmelât-ı beşeriyyede kendileriyle müşterek gördükleri ve ba'zı hâsidler tarafından onların aleyhinde edilen iftirâlara inandıkları için bu zevâtın kıymetlerini takdîr edemezler ve bu sebebler ile hâl-i hayatlarında onların füyûzâtından mahrûm kalırlar. Bu zevât-ı aliyye âhirete intikāl ettikleri vakit onların ba'zı menâkıb-ı şerîfelerini işitip huzûrundan müstefid olamadıklarına teessüfle hasret çekerler ve gidip o zevâtın kabirlerinin taşlarına teveccüh ederler. Nitekim Bedreddin-i Simâvî hazretleri Vâridât ismindeki risâlesinde ehl-i gafletin bu hallerini tasvîr eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu hâlin men'i için Çelebi hazretlerinin kadr ve kıymet-i âlîlerini beyân ve ehl-i zamânı îkāz buyururlar. 23. Hakk'ın nûrusun ve canı Hakk'a pek ziyâde çekicisin. Halk vehim ve zan zulmetleri içindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 23. Hakk'ın nurusun ve canı Hakk'a pek ziyade çekicisin. Halk vehim ve zan karanlıkları içindedir. 24. Şart ta'zîmdir, tâ ki bu hoş olan nûr gözsüzlere sürme çekici olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 24. Şart, yüceltmektir; tâ ki bu hoş nur, gözsüzlere sürme çekici olsun! Yüce Allah bilir. Ve diğer bir görüşe göre "arş", mutlak varlığın bütün mertebeleriyle birlikte şehadet âleminin (görünen âlemin) toplam yapısıdır. Bu şerefli beyit, önceki görüşe göre açıklanmıştır. Yani, "İlahi Arş, göğe göre yüksektir ve gök onun altında ve aşağısındadır. Eğer Arş'a göre alçak olan gök, toprak yığını olan yeryüzüne nispet edilirse çok yüksektir. Ey Çelebi Hüsâmeddin, bunun gibi nutuk ve kelâm senin idrakine göre aşağıdır ve fakat diğer kimselerin anlayışlarına göre senin hâllerini ve sırlarını açıklayan o nutuklar pek yüksek ve yücedir." Hak Teâlâ bilir. Ve dîğer kavle göre "arş”, vücûd-i mutlakın bilcümle merâtibi ile beraber âlem-i şehadetin hey'et-i mecmûasıdır. Bu beyt-i şerîf evvelki kavle nazaran beyân buyrulmuştur. Ya'ni, "Arş-i ilâhî göğe nisbetle yüksek ve gök onun altında ve aşağısındadır. Eğer arşa nazaran alçak olan gök, toprak yığını olan küre-i arza nisbet olunursa çok yüksektir. Ey Çelebi Hüsâmeddin, bunun gibi nutuk ve kelâm senin idrâkine nisbetle aşağıdır ve fakat dîğer kimselerin fehimlerine göre senin ahvâl ve esrârını mübeyyin olan o nutuklar pek yüksek ve âlîdir." 22. Ben senin vasfını söylerim, tâ ki yol götürsünler! Ondan evvel ki onun fevtinden hasret yerler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 22. Ben senin vasfını söylerim, tâ ki yol götürsünler! Ondan evvel ki onun fevtinden hasret yerler. "Ben senin vasfını, seni anlamayan bu halk seni anlasınlar da huzuruna gelip feyzinden (ilahi bereketinden) faydalansınlar diye söylüyorum. Çünkü senin bu şehadet âleminden (görünen dünyadan) ayrılmandan sonra, feyizli huzurunun yokluğundan dolayı hasret çekerler. Bu sebeple ben, senin vefatından önce, vâkıf olanlar da hasret çekmesinler diye senin yüce vasıflarını söylüyorum." Bilinmeli ki, halk kendi zamanlarındaki peygamberleri ve evliyayı yemekte, içmekte, uykuda ve diğer beşerî muamelelerde kendileriyle ortak gördükleri ve bazı hasetçiler tarafından onların aleyhinde edilen iftiralara inandıkları için bu zatların kıymetlerini takdir edemezler ve bu sebeplerle hayatlarında onların feyizlerinden mahrum kalırlar. Bu yüce zatlar ahirete intikal ettikleri zaman, onların bazı şerefli menkıbelerini işitip huzurundan faydalanamadıklarına üzüntüyle hasret çekerler ve gidip o zatların kabirlerinin taşlarına yönelirler. Nasıl ki Bedreddin-i Simavî hazretleri Vâridât ismindeki risalesinde gaflet ehlinin bu hallerini tasvir eder. Cenab-ı Pir efendimiz bu halin men'i (engellenmesi) için Çelebi hazretlerinin yüce kadrini ve kıymetini beyan ve zamanın ehlini ikaz buyururlar. "Ben senin vasfını seni anlamayan bu halk seni anlasınlar da huzûruna gelip feyzinden müstefîd olsunlar diye söylüyorum. Zîrâ senin bu âlem-i şehâdetten intikālinden sonra huzûr-i feyzinin fevtinden dolayı hasret çekerler. Binâenaleyh ben onun fevtinden evvel vâkıf olanlar da hasret çekmesinler diye senin evsâf-ı aliyyeni söylüyorum." Ma'lûm olsun ki, halk kendi zamanlarındaki enbiyâ ve evliyâyı yemekte ve içmekte ve uykuda ve sâir muâmelât-ı beşeriyyede kendileriyle müşterek gördükleri ve ba'zı hâsidler tarafından onların aleyhinde edilen iftirâlara inandıkları için bu zevâtın kıymetlerini takdîr edemezler ve bu sebebler ile hâl-i hayatlarında onların füyûzâtından mahrûm kalırlar. Bu zevât-ı aliyye âhirete intikāl ettikleri vakit onların ba'zı menâkıb-ı şerîfelerini işitip huzûrundan müstefid olamadıklarına teessüfle hasret çekerler ve gidip o zevâtın kabirlerinin taşlarına teveccüh ederler. Nitekim Bedreddin-i Simâvî hazretleri Vâridât ismindeki risâlesinde ehl-i gafletin bu hallerini tasvîr eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu hâlin men'i için Çelebi hazretlerinin kadr ve kıymet-i âlîlerini beyân ve ehl-i zamânı îkāz buyururlar. 23. Hakk'ın nûrusun ve canı Hakk'a pek ziyâde çekicisin. Halk vehim ve zan zulmetleri içindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 23. Hakk'ın nurusun ve canı Hakk'a pek ziyade çekicisin. Halk vehim ve zan karanlıkları içindedir. 24. Şart ta'zîmdir, tâ ki bu hoş olan nûr gözsüzlere sürme çekici olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 24. Şart, saygı göstermektir; tâ ki bu hoş nur, gözsüzlere sürme çekici olsun! Yani, insân-ı kâmilin feyiz nurundan faydalanmak için sâlikin o kâmile saygı göstermesi şarttır. Bu saygı şartı olmadıkça sâlik, kâmilin huzurundan feyiz alamaz; ve saygı, hem zahiren hem de batınen olması lazımdır; ve sâlikin zahirinde edep olup da batınında itiraz ve edepsizlik bulunursa, faydalanmaktan mahrum kalacağı kesindir. Bu saygı hakkında, III. cildin 3591, 3592, 3593, 3594 numaralarına denk gelen şerefli beyitlerde açıklamalar vardır. Ya'ni, insân-i kâmilin nûr-i feyzinden istifade etmek için sâlikin o kâmile ta'zîm etmesi şarttır. Bu ta'zîm şartı olmadıkça sâlik huzûr-i kâmilden feyz alamaz; ve ta'zîm zâhiren ve bâtınen olmak lazımdır; ve sâlikin zâhirinde edeb olup da bâtınında i'tirâz ve edebsizlik bulunursa istifadeden mahrûmiyeti muhakkaktır. Bu ta'zîm hakkında III. cildin 3591, 3592, 3593, 3594 numaralara müsâdif olan ebyât-ı şerîfede îzâhât vardır. 25. Kulağı keskin olan müstaidd, nûr bulur. Zîra o sıçan gibi zulmetin âşığı olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 25. Kulağı keskin olan yatkın kişi, nur bulur. Çünkü o, sıçan gibi karanlığın aşığı olmaz. "Tîz-gûş" kelimesinde "gûş" kelimesi Farsça kâf ile olursa, "kulak" anlamına gelir ve terkip de sıfat tamlaması olur. "Keskin kulaklı" demektir ki, iyi anlayışlı ve çabuk kavrayış sahibi olmaktan kinayedir. Ve eğer "kûş", Arapça kâf ile olursa "kûşîden" mastarından şimdiki zaman emir kipi olur, "çalışmak ve gayret etmek" demektir. Terkip de sıfat tamlaması olur. "Süratle gayret eden ve hararetle çalışan" demektir. "Müstaidd", "tîz-gûş"un sıfatıdır. Yani, “İyi anlayışlı olan yatkın Hakk yolcusu, veya hararetle çalışan yatkın kişi, insân-ı kâmilin feyiz nurundan faydalanır. Çünkü bu Hakk yolcusu, bu feyiz nurunun aşığıdır. Sıçan gibi tabiat ve cismaniyet karanlığının aşığı değildir.” "Tîz-gûş"da "gûş" kelimesi kâf-ı Fârisî ile olursa, "kulak" ma'nâsına olup terkîb dahi terkîb-i tavsîfî olur. "Keskin kulaklı" demektir ki, iyi anlayışlı ve sür'at-i intikāl sahibi olmaktan kinâyedir. Ve eğer "kûş", kâf-ı Arabî ile olursa "kûşîden" masdarından emr-i hâzır olur, "sa'y etmek ve çalışmak" demektir. Terkîb dahi vasf-ı terkîbî olur. "Sür'atle sa'y eden ve harâretle çalışan" demektir. "Müstaidd", "tîz-gûş"un sıfatıdır. Ya'ni, “İyi anlayışlı olan sâlik-i müstaidd, veyâhud harâretle çalışan müstaidd, insân-i kâmilin nûr-i feyzinden müstefîd olur. Zîrâ bu sâlik bu nûr-i feyzin âşığıdır. Sıçan gibi tabîat ve cismâniyet karanlığının âşığı değildir." 26. Gece cevelân eden zayıf gözlüler îmân meş'alesini ne vakit tavaf ederler?✨ ✨ Sade Türkçe flash 26. Gece dolaşan zayıf gözlüler iman meşalesini ne zaman tavaf ederler? Yani, "Cismaniyet ve tabiat gecesinde dolaşan, kalp ve akıl gözleri zayıf olanlar, iman meşalesi olan insân-ı kâmilin etrafını ne zaman tavaf ederler?" Hint nüshalarında "meş'ale" yerine "şu'le" (ışık, alev) geçmektedir. Bu da aynı anlamı ifade eder. Ya'ni, "Cismâniyet ve tabîat gecesinde cevelân eden kalb ve akıl gözleri zayıf olanlar, îmân meş'alesi olan insân-ı kâmilin etrafını ne vakit tavaf ederler?" Hind nüshalarında "meş'aleî" yerine "şu'leî" vâki'dir. Bu da aynı ma'nâyı ifade eder. 27. İnce olan müşkil nükteler bir tabîatın bağı oldu ki o dînden karanlık oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 27. İnce olan zorlu noktalar, dinden karanlık olan bir tabiatın bağı oldu. "İnce olan zorlu noktalar"dan kasıt, birtakım felsefî inceliklerdir. Yani, "Felsefenin birtakım ince ve zorlu noktaları, dinî hükümlerden kararmış bir tabiatın kaydı ve bağı oldu; ve böyle bir tabiat sahibi, dinî hükümleri bırakıp bu felsefî inceliklere bağlandı kaldı." Bu şerefli beyitte İbn Sînâ ve benzerlerine gönderme vardır. Yani, insân-ı kâmilin feyiz nurundan faydalanmak için Hakk Yolcusunun o kâmile saygı göstermesi şarttır. Bu saygı şartı olmadıkça Hakk Yolcusu kâmilin huzurundan feyiz alamaz; ve saygı hem zâhiren hem de bâtınen olmak lazımdır; ve Hakk Yolcusunun zâhirinde edep olup da bâtınında itiraz ve edepsizlik bulunursa, faydalanmaktan mahrum kalacağı kesindir. Bu saygı hakkında III. cildin 3591, 3592, 3593, 3594 numaralarına denk gelen şerefli beyitlerde açıklamalar vardır. "İnce olan müşkil nükteler"den murâd, birtakım dekāik-ı felsefiyyedir. Ya'ni, "Felsefenin birtakım ince ve müşkil olan nükteleri ahkâm-ı dîniyyeden kararan bir tabîatın kaydı ve bağı oldu; ve böyle bir tabîat sahibi ahkâm-ı dîniyyeyi bırakıp bu dekāik-ı felsefiyyeye bağlandı kaldı." Bu beyt-i şerîfde İbn Sînâ ve emsâline ta'rîz vardır. Ya'ni, insân-i kâmilin nûr-i feyzinden istifade etmek için sâlikin o kâmile ta'zîm etmesi şarttır. Bu ta'zîm şartı olmadıkça sâlik huzûr-i kâmilden feyz alamaz; ve ta'zîm zâhiren ve bâtınen olmak lazımdır; ve sâlikin zâhirinde edeb olup da bâtınında i'tirâz ve edebsizlik bulunursa istifadeden mahrûmi-yeti muhakkaktır. Bu ta'zîm hakkında III. cildin 3591, 3592, 3593, 3594 numaralara müsâdif olan ebyât-ı şerîfede îzâhât vardır. 25. Kulağı keskin olan müstaidd, nûr bulur. Zîra o sıçan gibi zulmetin âşığı olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 25. Kulağı keskin olan yatkın kişi, nur bulur. Çünkü o, sıçan gibi karanlığın aşığı olmaz. "Tîz-gûş"ta "gûş" kelimesi Farsça "kâf" harfiyle olursa, "kulak" anlamına gelir ve terkip de sıfat tamlaması olur. "Keskin kulaklı" demektir ki, iyi anlayışlı ve çabuk kavrayış sahibi olmaktan kinayedir. Ve eğer "kûş", Arapça "kâf" harfiyle olursa "kûşîden" mastarından şimdiki zaman emir kipi olur, "çalışmak ve gayret etmek" demektir. Terkip de sıfat tamlaması olur. "Süratle çalışan ve hararetle gayret eden" demektir. "Müstaidd", "tîz-gûş"un sıfatıdır. Yani, “İyi anlayışlı olan yatkın Hakk Yolcusu, yahut hararetle çalışan yatkın kişi, insân-ı kâmilin feyiz nurundan faydalanır. Çünkü bu Hakk Yolcusu bu feyiz nurunun aşığıdır. Sıçan gibi tabiat ve cismaniyet karanlığının aşığı değildir." "Tîz-gûş"da "gûş" kelimesi kâf-ı Fârisî ile olursa, "kulak" ma'nâsına olup terkîb dahi terkîb-i tavsîfî olur. "Keskin kulaklı" demektir ki, iyi anlayışlı ve sür'at-i intikāl sahibi olmaktan kinâyedir. Ve eğer "kûş", kâf-ı Arabî ile olur-sa "kûşîden" masdarından emr-i hâzır olur, "sa'y etmek ve çalışmak" demek-tir. Terkîb dahi vasf-1 terkîbî olur. "Sür'atle sa'y eden ve harâretle çalışan" de-mektir. "Müstaidd", "tîz-gûş"un sıfatıdır. Ya'ni, “İyi anlayışlı olan sâlik-i müstaidd, veyâhud harâretle çalışan müstaidd, insân-i kâmilin nûr-i feyzin-den müstefîd olur. Zîrâ bu sâlik bu nûr-i feyzin âşığıdır. Sıçan gibi tabîat ve cismâniyet karanlığının âşığı değildir." 26. Gece cevelân eden zayıf gözlüler îmân meş'alesini ne vakit tavaf ederler?✨ ✨ Sade Türkçe flash 26. Gece dolaşan zayıf gözlüler iman meşalesini ne zaman tavaf ederler? Yani, "Cismaniyet ve tabiat gecesinde dolaşan, kalp ve akıl gözleri zayıf olanlar, iman meşalesi olan insân-ı kâmilin etrafını ne zaman tavaf ederler?" Hint nüshalarında "meşale" yerine "şule" geçmektedir. Bu da aynı anlamı ifade eder. Ya'ni, "Cismâniyet ve tabîat gecesinde cevelân eden kalb ve akıl gözleri zayıf olanlar, îmân meş'alesi olan insân-ı kâmilin etrafını ne vakit tavaf eder-ler?" Hind nüshalarında "meş'aleî" yerine "şu'leî" vâki'dir. Bu da aynı ma'nâyı ifade eder. 27. İnce olan müşkil nükteler bir tabîatın bağı oldu ki o dînden karanlık oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 27. İnce olan zorlu noktalar, o dinden karanlık olan bir tabiatın bağı oldu. "İnce olan zorlu noktalar"dan kasıt, birtakım felsefî inceliklerdir. Yani, "Felsefenin birtakım ince ve zorlu noktaları, dinî hükümlerden kararan bir tabiatın kaydı ve bağı oldu; ve böyle bir tabiat sahibi, dinî hükümleri bırakıp bu felsefî inceliklere bağlı kaldı." Bu şerefli beyitte İbn Sînâ ve benzerlerine eleştiri vardır. "İnce olan müşkil nükteler"den murâd, birtakım dekāik-ı felsefiyyedir. Ya'ni, "Felsefenin birtakım ince ve müşkil olan nükteleri ahkâm-ı dîniyyeden kararan bir tabîatın kaydı ve bağı oldu; ve böyle bir tabîat sahibi ahkâm-ı dî-niyyeyi bırakıp bu dekāik-ı felsefiyyeye bağlandı kaldı." Bu beyt-i şerîfde İbn Sînâ ve emsâline ta'rîz vardır. 28. Tâ ki hünerin tar u pûdunu süsleye, güneşe göz açmağa kādir olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 28. Tâ ki hünerin alt ve üst örgüsünü süsleye, güneşe göz açmaya muktedir olamaz. "Târ u pûd", kumaşın alt ve üst örgüsü demektir. Burada hüner kumaşa benzetilmiştir. Yani, "Böyle bir tabiat sahibi kendi hüneri kumaşının alt ve üst örgüsünü süslemek ve halkın takdirini ve beğenisini kazanıp benliğine değer vermek için güneş konumunda olan insân-ı kâmile karşı göz açmaya muktedir olamaz." Çünkü insân-ı kâmile tabi olsa, halk nazarındaki liderliği tâbiiyete dönüşüp küçülecektir. Bu beyitler özellik itibarıyla Çelebi Hüsâmeddin hazretlerine, genellik itibarıyla her asrın insân-ı kâmillerine aittir. “Târ u pûd", kumaşın alt ve üst örgüsü demektir. Burada hüner kumaşa teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Böyle bir tabîat sahibi kendi hüneri kumaşının alt ve üst örgüsünü süslemek ve halkın takdîrini ve tahsînini kazanıp enâniyetine revaç vermek için güneş mesâbesinde olan insân-ı kâmile karşı göz açmağa kādir olamaz." Zîrâ insân-ı kâmile tâbi' olsa, halk nazarındaki metbûiyyeti tâbiiyyete tahavvül edip küçülecektir. Bu beyitler husûsiyet i'tibâriyle Çelebi Hüsâmeddin hazretlerine, umûmiyet i'tibariyle her asrın insân-ı kâmillerine râci'dir. 29. Bir hurma ağacı gibi dalları meyve getirmez. Fâreler gibi yerlere delikler yapmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 29. Bir hurma ağacı gibi dalları meyve getirmez. Fareler gibi yerlere delikler yapmıştır. "Dinden karanlık olan tabiat sahibi öyle bir hurma ağacına benzer ki o ağacın dallarında meyve oluşmaz. Onun dalları yerlere sarkıp gömülerek fareler gibi delikler açmıştır." Yani filozofların beyan ettikleri fikir dalları yüce âleme değil, aşağı âleme yöneliktir ve asla fayda sağlayan bir marifet meyvesi vermez demek olur. "Dînden karanlık olan tabîat sahibi öyle bir hurma ağacına benzer ki o ağacın dallarında meyve hâsıl olmaz. Onun dalları yerlere sarkıp gömülerek fâreler gibi delikler açmıştır." Ya'ni feylesofların beyân ettikleri efkâr dalları âlem-i ulvîye değil, âlem-i süflîye müteveccihdir ve asla istifadeyi mûcib bir ma'rifet meyvesi vermez demek olur. ## فَخُذْ أَرْبَعَةٌ مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ âyet-i kerîmesinin tefsîri 28. Tâ ki hünerin tar u pûdunu süsleye, güneşe göz açmağa kādir olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 28. Tâ ki hünerin alt ve üst örgüsünü süsleye, güneşe göz açmaya muktedir olamaz. "Târ u pûd", kumaşın alt ve üst örgüsü demektir. Burada hüner kumaşa benzetilmiştir. Yani, "Böyle bir tabiat sahibi kendi hüneri kumaşının alt ve üst örgüsünü süslemek ve halkın takdirini ve beğenisini kazanıp benliğine değer vermek için güneş mesabesindeki insân-ı kâmile karşı göz açmaya muktedir olamaz." Çünkü insân-ı kâmile tabi olsa, halk nazarındaki liderliği tâbiiyete dönüşüp küçülecektir. Bu beyitler özellik itibarıyla Çelebi Hüsâmeddin hazretlerine, genellik itibarıyla her asrın insân-ı kâmillerine aittir. “Târ u pûd", kumaşın alt ve üst örgüsü demektir. Burada hüner kumaşa teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Böyle bir tabîat sahibi kendi hüneri kumaşının alt ve üst örgüsünü süslemek ve halkın takdîrini ve tahsînini kazanıp enâniyetine revaç vermek için güneş mesâbesinde olan insân-ı kâmile karşı göz açmağa kādir olamaz." Zîrâ insân-ı kâmile tâbi' olsa, halk nazarındaki metbûiyyeti tâbiiyyete tahavvül edip küçülecektir. Bu beyitler husûsiyet i'tibariyle Çelebi Hüsâmeddin hazretlerine, umûmiyet i'tibariyle her asrın insân-ı kâmillerine râci'dir. 29. Bir hurma ağacı gibi dalları meyve getirmez. Fâreler gibi yerlere delikler yapmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 29. Bir hurma ağacı gibi dalları meyve getirmez. Fareler gibi yerlere delikler yapmıştır. "Dinden uzak olan, karanlık tabiat sahibi kişi, öyle bir hurma ağacına benzer ki o ağacın dallarında meyve oluşmaz. Onun dalları yerlere sarkıp gömülerek fareler gibi delikler açmıştır." Yani filozofların ifade ettikleri fikir dalları yüce âleme değil, aşağı âleme yöneliktir ve asla fayda sağlayan bir marifet meyvesi vermez demek olur. Bu şerefli açıklama Ankaravî nüshasında yer almamaktadır. Hint nüshalarından alınmıştır. Fihriste eklenmesi faydalı olduğundan ben de kaydettim. Bu ayet Bakara Suresi'nde geçmekte olup tamamı şudur: وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن قَالَ بَلَى وَلَكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (Bakara, 2/260) yani “İbrahim, 'Ey Rabbim, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster,' dediğinde. Yüce Allah, 'İnanmadın mı?' buyurdu. İbrahim dedi ki: 'Evet, inandım, fakat kalbimin mutmain olması için istiyorum.' Yüce Allah buyurdu ki: 'Dört kuş al, onları kendine doğru parçala ve parçalarını birbirine karıştır, sonra onlardan birer parçasını her bir dağın üzerine koy, sonra onları çağır, sana koşarak gelirler. Bil ki Allah Teâlâ azizdir (üstün güç sahibidir) ve hikmet sahibidir." Müfessirler bu dört kuştan birinin kaz, birinin tavus, birinin karga ve diğer birinin de horoz olduğunu belirtirler. Cenab-ı Pîr efendimiz bu kuşların anlamlarını bu şerefli açıklamada izah buyururlar ki her biri insandaki kötü sıfatlardan birine işarettir. Ve bu açıklamanın yukarıdaki şerefli beyitlerle bağlantısı, insân-ı kâmilden yüz çeviren kimselerin kötü sıfatları yönündendir. "Dînden karanlık olan tabîat sahibi öyle bir hurma ağacına benzer ki o ağacın dallarında meyve hâsıl olmaz. Onun dalları yerlere sarkıp gömülerek fâreler gibi delikler açmıştır." Ya'ni feylesofların beyân ettikleri efkâr dalları âlem-i ulvîye değil, âlem-i süflîye müteveccihdir ve asla istifadeyi mûcib bir ma'rifet meyvesi vermez demek olur. Bu sürh-ı şerîf Ankaravî nüshasında münderic değildir. Hind nüshalarından muktebesdir. Fihriste derci fâideli olduğundan fakîr dahi kaydettim. Bu âyet sûre-i Bakara'da vâki' olup tamamı şudur: وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن قَالَ بَلَى وَلَكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِّنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (Bakara, 2/260) ya'ni “Vaktâki İbrâhim, yâ Rab, ölüyü nasıl diriltirsin, bana göster dedi. Hak Teâlâ, inanmıyor musun? buyurdu. Dedi: Evet, inanıyorum, velâkin kalbim mutmainn olmak için istiyorum. Hak Teâlâ buyurdu ki: Dört kuş al, elin ile parçalayıp eczâlarını birbirine karıştır, sonra onlardan birer parçasını her bir dağın üzerine koy, sonra onları çağır, sana koşa koşa gelirler. Bil ki Allah Teâlâ azîz ve hakîmdir". Müfessirler bu dört kuştan birinin kaz, birinin tâvus ve birinin karga ve dîğer birinin dahi horoz olduğunu beyân ederler. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu kuşların ma'nâlarını bu sürh-ı şerîfde îzâh buyururlar ki her birisi beşerdeki evsâf-ı zemîmeden birisine işarettir. Ve bu sürhun yukarıdaki ebyât-ı şerîfeye irtibâtı insân-ı kâmilden yüz çeviren kimselerin sıfât-ı zemîmesi cihetindendir. ## فَخُذْ أَرْبَعَةٌ مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ âyet-i kerîmesinin tefsîri 30. Bu beşerin gönül sıkıcı dört vasfı vardır. Bu dört, aklın çarmıhı olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 30. Bu insanın gönül sıkıcı dört vasfı vardır. Bu dört, aklın çarmıhı olmuştur. Bu insanın gönül sıkıcı ve nefret verici olmak üzere dört temel kötü sıfatı vardır. Bu dört kötü sıfat insanın aklını çarmıha germiş ve bağlamıştır. Bu dört sıfat yüzünden insan aklını kullanarak doğru hareket edemez. Bu beşerin gönül sıkıcı ve nefret verici olmak üzere dört esaslı fenâ sıfatı vardır. Bu dört tâne kötü sıfat beşerin aklını çarmıha germiş ve bağlamıştır. Bu dört sıfat yüzünden beşer aklını kullanarak doğru hareket edemez. 31. Ey aklın güneşi, sen vaktin halîlisin. Yol vurucu olan bu dört kuşu öldür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 31. Ey aklın güneşi, sen vaktin Halîl'isin. Yol kesen bu dört kuşu öldür! "Aklın güneşi"nden kastedilen, akl-ı küldür (evrensel akıl). İnsân-ı kâmil akl-ı küle ulaştığından, hitap genel olarak her asırdaki insân-ı kâmile ve özel olarak Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinedir. "Atyâr", "tayr" kelimesinin çoğulunun çoğuludur. "Hüş", akıl anlamına gelen "hûş" kelimesinin kısaltılmış şeklidir. Yani, "Ey insân-ı kâmil, İbrâhim Halîl (a.s.) yukarıda zikredilen ayet-i kerimede beyan buyrulduğu üzere dört kuşu öldürmüştü. Sen de mirasçılık sebebiyle vaktin Halîl'isin. İnsanların Hakk'a giden yolunu kesen bu dört kuşu, yani bu dört kötü sıfatı öldür ve yok et!" “Aklın güneşi”nden murâd, akl-ı küldür. İnsân-ı kâmil akl-ı külle vâsıl olduğundan hitâb umûmen her asırdaki insân-ı kâmile ve husûsan Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinedir. “Atyâr”, “tayr”ın cem'ü'l-cem'idir. “Hüş”, akıl ma'nâsına olan “hûş”un muhaffefidir. Ya'ni, “Ey insân-ı kâmil, İbrâhim Halîl (a.s.) yukarıda zikrolunan âyet-i kerîmede beyân buyrulduğu üzere dört kuşu öldürmüş idi. Sen dahi verâsetin hasebiyle vaktin Halîl'isin. Beşerin Hakk'a giden yolunu vurucu olan bu dört kuşu, ya'ni bu dört kötü sıfatları öldür ve izâle et!” 32. Zîra bunlardan her bir kuş karga gibi akıllerin akıllarının gözünü çekicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 32. Çünkü bunlardan her bir kuş, karga gibi akıl sahiplerinin akıllarının gözünü çeker. "Dîde-keş", birleşik bir sıfattır, göz çekici demektir ki, "gözü oyup kör etmek"ten kinayedir. Yani, "İnsandaki bu dört kötü ahlaktan her biri, karga gibi akıl sahiplerinin akıllarının gözünü oyup kör edici olmuştur ve aklın başında büyük bir beladır." inanmıyor musun? buyurdu. Dedi: Evet, inanıyorum, velakin kalbim mutmain olmak için istiyorum. Yüce Allah buyurdu ki: Dört kuş al, elinle parçalayıp parçalarını birbirine karıştır, sonra onlardan birer parçasını her bir dağın üzerine koy, sonra onları çağır, sana koşa koşa gelirler. Bil ki Allah Teâlâ aziz ve hikmet sahibidir. Müfessirler bu dört kuştan birinin kaz, birinin tavus ve birinin karga ve diğer birinin de horoz olduğunu açıklarlar. Cenab-ı Pîr efendimiz bu kuşların anlamlarını bu şerif açıklamada izah buyururlar ki, her biri insandaki kötü sıfatlardan birine işarettir. Ve bu açıklamanın yukarıdaki şerif beyitlerle bağlantısı, insân-ı kâmilden yüz çeviren kimselerin kötü sıfatları yönündendir. “Dîde-keş”, vasf-ı terkîbîdir, göz çekici demektir ki, “gözü oyup kör etmek”ten kinâyedir. Ya'ni, “Beşerdeki bu dört kötü ahlâktan her birisi karga gibi akıl sahiblerinin akıllarının gözünü oyup kör edici olmuştur ve aklın başında bir büyük belâdır.” inanmıyor musun? buyurdu. Dedi: Evet, inanıyorum, velâkin kalbim mutmainn olmak için istiyorum. Hak Teâlâ buyurdu ki: Dört kuş al, elin ile parçalayıp eczâlarını birbirine karıştır, sonra onlardan birer parçasını her bir dağın üzerine koy, sonra onları çağır, sana koşa koşa gelirler. Bil ki Allah Teâlâ azîz ve hakîmdir". Müfessirler bu dört kuştan birinin kaz, birinin tâvus ve birinin karga ve dîğer birinin dahi horoz olduğunu beyân ederler. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu kuşların ma'nâlarını bu sürh-ı şerîfde îzâh buyururlar ki her birisi beşerdeki evsâf-ı zemîmeden birisine işarettir. Ve bu sürhun yukarıdaki ebyât-ı şerîfeye irtibâtı insân-ı kâmilden yüz çeviren kimselerin sıfât-ı zemîmesi cihetindendir. 30. Bu beşerin gönül sıkıcı dört vasfı vardır. Bu dört, aklın çarmıhı olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 30. Bu insanın gönül sıkıcı dört vasfı vardır. Bu dört, aklın çarmıhı olmuştur. Bu insanın gönül sıkıcı ve nefret verici olmak üzere dört temel kötü sıfatı vardır. Bu dört kötü sıfat insanın aklını çarmıha germiş ve bağlamıştır. Bu dört sıfat yüzünden insan aklını kullanarak doğru hareket edemez. Bu beşerin gönül sıkıcı ve nefret verici olmak üzere dört esaslı fenâ sıfatı vardır. Bu dört tâne kötü sıfat beşerin aklını çarmıha germiş ve bağlamıştır. Bu dört sıfat yüzünden beşer aklını kullanarak doğru hareket edemez. 31. Ey aklın güneşi, sen vaktin halîlisin. Yol vurucu olan bu dört kuşu öldür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 31. Ey aklın güneşi, sen vaktin Halîl'isin. Yol kesici olan bu dört kuşu öldür! "Aklın güneşi"nden kastedilen, akl-ı küldür (evrensel akıl). İnsân-ı kâmil akl-ı küle ulaştığı için hitap, genel olarak her asırdaki insân-ı kâmile ve özel olarak Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinedir. "Atyâr", "tayr" kelimesinin çoğulunun çoğuludur. "Hüş", akıl anlamına gelen "hûş" kelimesinin kısaltılmışıdır. Yani, "Ey insân-ı kâmil, İbrâhim Halîl (a.s.) yukarıda zikredilen ayet-i kerimede belirtildiği üzere dört kuşu öldürmüştü. Sen de mirasçılığın sebebiyle vaktin Halîl'isin. İnsanların Hakk'a giden yolunu kesen bu dört kuşu, yani bu dört kötü sıfatı öldür ve yok et!" "Aklın güneşi"nden murâd, akl-ı küldür. İnsân-ı kâmil akl-ı külle vâsıl olduğundan hitâb umûmen her asırdaki insân-ı kâmile ve husûsan Çelebi Hüsâmeddin hazretlerinedir. "Atyâr", "tayr"ın cem'ü'l-cem'idir. "Hüş", akıl ma'nâsına olan "hûş"un muhaffefidir. Ya'ni, "Ey insân-ı kâmil, İbrâhim Halîl (a.s.) yukarıda zikrolunan âyet-i kerîmede beyân buyrulduğu üzere dört kuşu öldürmüş idi. Sen dahi verâsetin hasebiyle vaktin Halîl'isin. Beşerin Hakk'a giden yolunu vurucu olan bu dört kuşu, ya'ni bu dört kötü sıfatları öldür ve izâle et!" 32. Zîra bunlardan her bir kuş karga gibi akıllerin akıllarının gözünü çekicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 32. Çünkü bunlardan her bir kuş, karga gibi akılların gözünü çeker. "Dîde-keş", birleşik bir sıfattır, göz çekici demektir ki, "gözü oyup kör etmek"ten kinayedir. Yani, "İnsanlardaki bu dört kötü ahlâktan her biri, karga gibi akıl sahiplerinin akıllarının gözünü oyup kör edici olmuştur ve aklın başında büyük bir beladır." "Dîde-keş", vasf-ı terkîbîdir, göz çekici demektir ki, "gözü oyup kör etmek"ten kinâyedir. Ya'ni, "Beşerdeki bu dört kötü ahlâktan her birisi karga gibi akıl sahiblerinin akıllarının gözünü oyup kör edici olmuştur ve aklın başında bir büyük belâdır." 33. Cismin dört vasfı Halîl'in kuşları gibidir. Bunları boğazlamak cana yol verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 33. Cismin dört vasfı Halîl'in kuşları gibidir. Bunları boğazlamak cana yol verir. Cismimdeki dört kötü vasıf İbrâhim Halîl (a.s.)ın boğazladığı kuşlar gibidir. Bunları kesip öldürmek ve bu kötü huyları gidermek, insanın ruhuna bu aşağı âlemden yüce âleme yol verir ve can bunların kaydından kurtulur. "Bismil", boğazlamak anlamındadır. "Cismimdeki dört kötü vasıf İbrâhim Halîl (a.s.)ın boğazladığı kuşlar gibidir. Bunları kesip öldürmek ve bu kötü huyları izâle etmek insanın rûhuna bu âlem-i süflîden âlem-i ulvîye yol verir ve can bunların kaydından kurtulur. "Bismil", boğazlamak ma'nâsınadır. 34. Ey Halîl, iyinin ve kötünün halâsında onların başını kes, tâ ki ayaklar sedden halâs ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 34. Ey Halîl, iyinin ve kötünün kurtuluşunda onların başını kes ki ayaklar engelden kurtulsun! "İyi"den kasıt, şeriata uyan müminlerdir; "kötü"den kasıt ise günahkâr müminlerdir. Çünkü şeriata uyan müminler, giriş kısmında açıklandığı üzere, elinde ışık tutup sefere çıkmamış kimseler gibidir. Bu sebeple onlarda nefsin kötü sıfatları kalıcıdır. Nitekim evliyâullahtan (Allah dostlarından) birine "Mürşidini mi çok seversin, yoksa İmâm-ı A'zam hazretlerini mi?" diye sormuşlar. "Mürşidimi daha çok severim" demiş. Sebebini sormuşlar. Cevaben: "Bu kadar zamandan beri İmâm-ı A'zam hazretlerinin içtihatları (dini hüküm çıkarma yöntemleri) doğrultusunda amel ettim. Nefsimin kötü sıfatlarından hiçbirini gideremedim. Ne zaman ki mürşidimin hizmetine girdim, o sıfatlar benden birer birer yok oldu. Bu sebeple elbette mürşidimi daha çok severim" demiş. Şeriata uyan müminlerin hâli böyle olunca, günahkâr müminlerin hâli nasıl olur? Yani, "Ey zamanın Halîl'i olan Hüsâmeddin Çelebi hazretleri, şeriata uyan ve uymayan müminleri, bu dört kötü sıfatı gidermek için Hakk yoluna sevk et ki, bu yolda onların ruhlarının ayaklarına engel ve mani olan bu sıfatlar ortadan kalksın ve bu zavallılar bu ayak bağından kurtulsunlar!" "İyi"den murâd, müteşerri' olan mü'minlerdir; ve "kötü"den murâd, ehl-i fisk olan mü'minlerdir. Zîrâ müteşerri' olan mü'minler dîbâcede beyân buy-rulduğu üzere elinde ışık tutup sefere çıkmamış olan kimseler gibidir. Binâ-enaleyh onlarda nefsin kötü sıfatları bâkîdir. Nitekim evliyâullahtan birisine "Mürşidini mi çok seversin, yoksa İmâm-ı A'zam hazretlerini mi?" diye sor-muşlar. "Mürşidimi daha çok severim" demiş. Sebebini sormuşlar. Cevâben: "Bu kadar zamandan beri İmâm-ı A'zam hazretlerinin ictihâdâtı dâiresinde amel ettim. Nefsimin kötü sıfatlarından hiçbirini izâle edemedim. Vaktâki mürşidimin hizmetine girdim. O sıfatlar benden birer birer zâil oldu. Binâena-leyh elbette mürşidimi daha çok severim" demiş. Müteşerri' olan mü'minle-rin hâli böyle olunca ehl-i fisk olan mü'minlerin hâli nasıl olur? Ya'ni, "Ey vaktin Halîl'i olan Hüsâmeddin Çelebi hazretleri, müteşerri' olan ve olmayan mü'minleri, bu dört kötü sıfatı izâle [için] tarîk-ı Hakk'a şevket, bu tarîkda onların rûhlarının ayaklarına sedd ve mâni' olan bu sıfatlar kalksın ve bu za-vallılar bu ayak bağından kurtulsunlar!" 35. Küll sensin ve cümle senin eczândır. Aç ki, onların ayağı senin ayağındır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 35. Bütün sensin ve hepsi senin parçalarındır. Aç ki, onların ayağı senin ayağındır. Bilinmeli ki, insân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerinin tecelli ettiği olgun insan) isimlerin bütünlüğünün tecelli yeridir ve nâkıs insanlar ise ayrı ayrı isimlerin tecelli yeridirler. Bu sebeple insân-ı kâmil onların bütünüdür ve onlar insân-ı kâmilin cüz'üdürler. Ve bu ayrı ayrı isimlerden her biri, bu nâkıs insanların ayaklarını kendi dairelerinde bağlamıştır; ve onlar ancak varlık âleminde bu isimler ile yürürler. Bu sebeple bu Ma'lûm olsun ki, insân-ı kâmil cem'iyyet-i esmâiyyenin mazharıdır ve nâkıs insanlar ise esmâ-i müteferrikanın mazharıdırlar. Binâenaleyh insân-ı kâmil onların küllü ve onlar insân-ı kâmilin cüz'üdürler. Ve bu esmâ-i müte-ferrikadan her biri bu nâkıs insanların ayaklarını kendi dâirelerinde bağlamış-tır; ve onlar ancak âlem-i vücûdda bu isimler ile yürürler. Binâenaleyh bu 33. Cismin dört vasfı Halil'in kuşları gibidir. Bunları boğazlamak cana yol verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 33. Cismin dört vasfı Halil'in kuşları gibidir. Bunları boğazlamak cana yol verir. Cisimdeki dört kötü vasıf İbrâhim Halîl (a.s.)ın boğazladığı kuşlar gibidir. Bunları kesip öldürmek ve bu kötü huyları gidermek, insanın ruhuna bu aşağı âlemden yüce âleme yol verir ve can bunların kaydından kurtulur. "Bismil", boğazlamak anlamına gelir. "Cisimdeki dört kötü vasıf İbrâhim Halîl (a.s.)ın boğazladığı kuşlar gibidir. Bunları kesip öldürmek ve bu kötü huyları izâle etmek insanın ruhuna bu âlem-i süflîden âlem-i ulvîye yol verir ve can bunların kaydından kurtulur. "Bismil", boğazlamak ma'nâsınadır. 34. Ey Halil, iyinin ve kötünün halasında onların başını kes, tâ ki ayaklar sedden halâs ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 34. Ey Halil, iyinin ve kötünün halasında onların başını kes ki, ayaklar engelden kurtulsun! "İyi"den kasıt, şeriata uyan müminlerdir; "kötü"den kasıt ise günahkâr müminlerdir. Çünkü şeriata uyan müminler, giriş kısmında belirtildiği gibi, elinde ışık tutup sefere çıkmamış kimseler gibidir. Bu sebeple onlarda nefsin kötü sıfatları kalıcıdır. Nitekim Allah dostlarından birine "Mürşidini mi çok seversin, yoksa İmam-ı Azam hazretlerini mi?" diye sormuşlar. "Mürşidimi daha çok severim" demiş. Sebebini sormuşlar. Cevaben: "Bu kadar zamandan beri İmam-ı Azam hazretlerinin içtihatları doğrultusunda amel ettim. Nefsimin kötü sıfatlarından hiçbirini gideremedim. Ne zaman ki mürşidimin hizmetine girdim, o sıfatlar benden birer birer yok oldu. Bu sebeple elbette mürşidimi daha çok severim" demiş. Şeriata uyan müminlerin hâli böyle olunca, günahkâr müminlerin hâli nasıl olur? Yani, "Ey zamanın Halil'i olan Hüsameddin Çelebi hazretleri, şeriata uyan ve uymayan müminleri, bu dört kötü sıfatı gidermek için Hakk yoluna sevk et; bu yolda onların ruhlarının ayaklarına engel ve mani olan bu sıfatlar ortadan kalksın ve bu zavallılar bu ayak bağından kurtulsunlar!" "İyi"den murâd, müteşerri' olan mü'minlerdir; ve "kötü"den murâd, ehl-i fisk olan mü'minlerdir. Zîrâ müteşerri' olan mü'minler dîbâcede beyân buyrulduğu üzere elinde ışık tutup sefere çıkmamış olan kimseler gibidir. Binâenaleyh onlarda nefsin kötü sıfatları bâkîdir. Nitekim evliyâullahdan birisine "Mürşidini mi çok seversin, yoksa İmâm-ı A'zam hazretlerini mi?" diye sormuşlar. "Mürşidimi daha çok severim" demiş. Sebebini sormuşlar. Cevâben: "Bu kadar zamandan beri İmâm-1 A'zam hazretlerinin ictihâdâtı dâiresinde amel ettim. Nefsimin kötü sıfatlarından hiçbirini izâle edemedim. Vaktâki mürşidimin hizmetine girdim. O sıfatlar benden birer birer zâil oldu. Binâenaleyh elbette mürşidimi daha çok severim" demiş. Müteşerri' olan mü'minlerin hâli böyle olunca ehl-i fisk olan mü'minlerin hâli nasıl olur? Ya'ni, "Ey vaktin Halîl'i olan Hüsâmeddin Çelebi hazretleri, müteşerri' olan ve olmayan mü'minleri, bu dört kötü sıfatı izâle [için] tarîk-ı Hakk'a sevket, bu tarîkda onların rûhlarının ayaklarına sedd ve mâni' olan bu sıfatlar kalksın ve bu zavallılar bu ayak bağından kurtulsunlar!" 35. Küll sensin ve cümle senin eczândır. Aç ki, onların ayağı senin ayağındır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 35. Bütün sensin ve hepsi senin parçalarındır. Aç ki, onların ayağı senin ayağındır. Bilinmeli ki, insân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerinin tecelli ettiği olgun insan) isimlerin bütünlüğünün tecelli yeridir; nâkıs insanlar ise ayrı ayrı isimlerin tecelli yeridirler. Bu sebeple insân-ı kâmil onların bütünüdür ve onlar insân-ı kâmilin cüz'üdürler. Ve bu ayrı ayrı isimlerden her biri, bu nâkıs insanların ayaklarını kendi dairelerinde bağlamıştır; ve onlar ancak varlık âleminde bu isimler ile yürürler. Bu sebeple bu isimler onların ayakları olur. İnsân-ı kâmil ise onların tecelli yeri oldukları isimleri de taşır; ve hâlin gerektirdiğine göre onlardan bu isimlerin hükümleri de ortaya çıkar. Böyle olunca, nâkıs insanların bu ayakları insân-ı kâmilin de ayakları olmuş olur. Şimdi insân-ı kâmil bu nâkıs insanların ayaklarını, Hakk Yolculukları sırasında birer birer diğer isimler tarafına da açar; ve yatkınlığı olanları sonunda isimlerin bütünlüğü makamına eriştirir. Bu şerefli beyitte Çelebi Hüsâmeddin (k.s.) hazretlerinin isimlerin bütünlüğüne mazhariyetlerine işaret buyrulmuş oluyor. Ma'lûm olsun ki, insân-ı kâmil cem'iyyet-i esmâiyyenin mazharıdır ve nâkıs insanlar ise esmâ-i müteferrikanın mazharıdırlar. Binâenaleyh insân-ı kâmil onların küllü ve onlar insân-ı kâmilin cüz'üdürler. Ve bu esmâ-i müteferrikadan her biri bu nâkıs insanların ayaklarını kendi dâirelerinde bağlamıştır; ve onlar ancak âlem-i vücûdda bu isimler ile yürürler. Binâenaleyh bu isimler onların ayakları olur. İnsân-ı kâmil ise onların mazharı oldukları esmâyı da hâizdir; ve muktazâ-yı hâle göre onlardan bu esmânın ahkâmı da zâhir olur. Böyle olunca, insân-ı nâkısların bu ayakları insân-ı kâmilin dahi ayakları olmuş olur. İmdi insân-ı kâmil bu nâkıs insanların ayaklarını esnâ-yı sülûklerinde birer birer dîğer esmâ tarafına da açar; ve isti'dâdı olanları âkıbet cem'iyyet-i esmâiyye makāmına eriştirir. Bu beyt-i şerîfde Çelebi Hüsâmeddin (k.s.) hazretlerinin cem'iyyet-i esmâiyyeye mazhariyetlerine işaret buyrulmuş oluyor. 36. Alem senden rûh-zar olur. Yüz askerin arkası bir süvârî olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 36. Âlem senden ruh bahçesi olur. Yüz askerin arkası bir süvari olur. Halkın dünyası, senin tasarrufun sebebiyle insan ruhunun tecelli yeri olur ve sen onların arkasında bir süvari komutan gibi onları idare edersin. Nasıl ki yüz piyade askerinin hareket yönünü belirleyen ve idare eden, arkalarındaki bir süvari komutandır. Bu şerefli beyitte, ayrı ayrı isimlere (esmâ-i müteferrika) mazhar olan insanlar piyade askerine ve isimlerin bütünlüğüne (cem'iyyet-i esmâiyye) mazhar olan insân-ı kâmil süvari komutana benzetilmiştir. "Halk-ı âlem senin tasarrufundan dolayı rûh-ı insânînin mahall-i tecellîsi olur ve sen onların arkasında bir süvârî kumandan gibi onları idare edersin. Nitekim yüz piyâde askerinin hareketi cihetini ta'yîn ve idare eden arkalarındaki bir süvârî kumandandır." Bu beyt-i şerîfde esmâ-i müteferrikaya mezâhir olan insanlar piyâde neferine ve cem'iyyet-i esmâiyyeye mazhar olan insân-ı kâmil süvârî kumandana teşbîh buyrulmuştur. 37. Zîra ki bu ten dört huyun makāmı oldu; onların adı fitne isteyici dört kuş oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 37. Çünkü bu ten, dört huyun makamı oldu; onların adı fitne isteyici dört kuş oldu. Çünkü bu unsurlardan oluşan beden, dört kötü huyun kökleştiği bir yerdir. Ve bunlar, noksan insanların akıllarına hâkimdir. Bu sebeple onları kendi hâllerine bırakmak olmaz. Çünkü o dört kötü huyun adı, fitne ve fesat tarafına eğilim gösteren dört kuştur. Zîrâ ki bu cism-i unsurî dört kötü huyun kökleştiği bir yerdir. Ve bunlar nâkıs insanların akıllarına hâkimdir. Binâenaleyh onları kendi hallerine bırakmak olmaz. Çünkü o dört kötü huyun adı fitne ve fesad tarafına meyleden dört kuştur. 38. Eğer halk için ebedî dirilik istersen bu dört uğursuz kuşun başını kes!✨ ✨ Sade Türkçe flash 38. Eğer halk için sonsuz dirilik istersen bu dört uğursuz kuşun başını kes! 39. Tekrar onları başka nevi'den diri et ki, ondan sonra onlardan zarar gelmesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 39. Tekrar onları başka bir türden diri et ki, ondan sonra onlardan zarar gelmesin! Cenâb-ı Pîr efendimizin beyan buyurduğu dört sıfat, ileride açıklanacağı üzere "hırs" ve "şehvet" ve "cah" (makam sevgisi) ve "emel"dir. Bunlara "kuş" denilmesi, hepsinin nefsin hevasında uçmalarındandır. Ve suret âleminde isimler onların ayakları olur. İnsân-ı kâmil ise onların mazharı oldukları isimleri de taşır; ve hâlin gereğine göre onlardan bu isimlerin hükümleri de ortaya çıkar. Böyle olunca, nâkıs (eksik) insanların bu ayakları insân-ı kâmilin de ayakları olmuş olur. Şimdi insân-ı kâmil, bu nâkıs insanların ayaklarını sülûkleri (manevî yolculukları) esnasında birer birer diğer isimler tarafına da açar; ve istidadı (yatkınlığı) olanları sonunda cem'iyyet-i esmâiyye (tüm ilahi isimlerin tecelli ettiği) makamına eriştirir. Bu şerefli beyitte Çelebi Hüsâmeddin (k.s.) hazretlerinin cem'iyyet-i esmâiyyeye mazhariyetlerine işaret buyrulmuş oluyor. Cenâb-ı Pîr efendimizin beyân buyurduğu dört sıfat âtîde îzâh buyrulduğu üzere "hırs" ve "şehvet" ve "câh" ve "emel"dir. Bunlara "kuş" ta'bîr buyrulması, hepsinin hevâ-yı nefste tayarân etmelerindendir. Ve âlem-i sûrette isimler onların ayakları olur. İnsân-ı kâmil ise onların mazharı oldukları esmâyı da hâizdir; ve muktazâ-yı hâle göre onlardan bu esmânın ahkâmı da zâhir olur. Böyle olunca, insân-ı nâkısların bu ayakları insân-ı kâmilin dahi ayakları olmuş olur. İmdi insân-ı kâmil bu nâkıs insanların ayaklarını esnâ-yı sülûklerinde birer birer dîğer esmâ tarafına da açar; ve isti'dâdı olanları âkıbet cem'iyyet-i esmâiyye makāmına eriştirir. Bu beyt-i şerîfde Çelebi Hüsâmeddin (k.s.) hazretlerinin cem'iyyet-i esmâiyyeye mazhariyetlerine işaret buyrulmuş oluyor. 36. Alem senden rûh-zâr olur. Yüz askerin arkası bir süvârî olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 36. Âlem senden ruh bahçesi olur. Yüz askerin arkası bir süvari olur. "Âlem halkı, senin tasarrufun sebebiyle insan ruhunun tecelli yeri olur ve sen onların arkasında bir süvari komutan gibi onları idare edersin. Nasıl ki yüz piyade askerinin hareket yönünü belirleyen ve idare eden, onların arkasındaki bir süvari komutandır." Bu şerefli beyitte, ayrı ayrı isimlere mazhar olan insanlar piyade erine ve isimlerin bütünlüğüne mazhar olan insân-ı kâmil süvari komutana benzetilmiştir. "Halk-ı âlem senin tasarrufundan dolayı rûh-ı insânînin mahall-i tecellîsi olur ve sen onların arkasında bir süvârî kumandan gibi onları idare edersin. Nitekim yüz piyâde askerinin hareketi cihetini ta'yîn ve idare eden arkalarındaki bir süvârî kumandandır." Bu beyt-i şerîfde esmâ-i müteferrikaya mezâhir olan insanlar piyâde neferine ve cem'iyyet-i esmâiyyeye mazhar olan insân-ı kâmil süvârî kumandana teşbîh buyrulmuştur. 37. Zîra ki bu ten dört huyun makāmı oldu; onların adı fitne isteyici dört kuş oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 37. Çünkü bu ten, dört huyun makamı oldu; onların adı fitne isteyici dört kuş oldu. Çünkü bu unsurlardan oluşan beden, dört kötü huyun kökleştiği bir yerdir. Ve bunlar, noksan insanların akıllarına hâkimdir. Bu sebeple onları kendi hâllerine bırakmak olmaz. Çünkü o dört kötü huyun adı, fitne ve fesat tarafına eğilim gösteren dört kuştur. Zîrâ ki bu cism-i unsurî dört kötü huyun kökleştiği bir yerdir. Ve bunlar nâkıs insanların akıllarına hâkimdir. Binâenaleyh onları kendi hallerine bırakmak olmaz. Çünkü o dört kötü huyun adı fitne ve fesad tarafına meyleden dört kuştur. 38. Eğer halk için ebedî dirilik istersen bu dört uğursuz kuşun başını kes!✨ ✨ Sade Türkçe flash 38. Eğer halk için sonsuz dirilik istersen bu dört uğursuz kuşun başını kes! 39. Tekrar onları başka nevi'den diri et ki, ondan sonra onlardan zarar gelmesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 39. Tekrar onları başka bir türden diri et ki, ondan sonra onlardan zarar gelmesin! Cenâb-ı Pîr efendimizin beyan buyurduğu dört sıfat, ileride izah buyrulduğu üzere "hırs" ve "şehvet" ve "cah" (makam, mevki düşkünlüğü) ve "emel"dir. Bunlara "kuş" denilmesi, hepsinin nefsin hevasında uçuşmalarındandır. Ve görünen âlemde bunlardan her birini temsil eden kuşlar kaz, horoz, tavus ve kargadır. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye kitabında bu kötü sıfatlardan her birini, nefsin hevası tarafından ruha gönderilmiş olan birer elçi misaliyle izah buyururlar. Ve bu kötü sıfatlardan her birinin hakikati sabittir. Örneğin hırs, bedenin gerekliliği olup bu bedensel gerekliliğin insandan tamamen giderilmesi mümkün değildir. Hırs sıfatı insan üzerinde kendi hakikatinin gereği olarak etkili olur. Gaflet ehli, bu hırs sıfatını Allah'ın rızasına uygun olmayan işlere yöneltirler. Ne zaman ki insân-ı kâmil, sâlikin bu hırs sıfatını bu hareketinden durdurur ve öldürür, ondan sonra onu Allah'ın rızasına uygun olan işlere yöneltebilecek olan bir yatkınlık ile diriltir ki, artık insan üzerinde bu hırsın zararı kalmaz, aksine faydası olur. Örneğin sâlik evvelce dünyaya hırslı iken, sonra ilahi bilgilere ulaşmaya hırslı olur; ve diğer sıfatlar da bunun gibidir. Şerefli beyitte bu kuşların öldürülüp "başka bir türden diri edilmesi"nin anlamı budur. Cenâb-ı Pîr efendimizin beyân buyurduğu dört sıfat âtîde îzâh buyrulduğu üzere "hırs" ve "şehvet" ve "câh" ve "emel"dir. Bunlara "kuş" ta'bîr buyrulması, hepsinin hevâ-yı nefste tayarân etmelerindendir. Ve âlem-i sûrette bunlardan her birisini temsil eden kuşlar kaz, horoz, tâvus ve kargadır. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye kitabında bu kötü sıfatlardan her birisini hevâ-yı nefs tarafından rûha gönderilmiş olan birer elçi misâliyle îzâh buyururlar. Ve bu kötü sıfatlardan her birisinin hakîkati sâbittir. Meselâ hırs cismin muktezâsı olup bu muktezâ-yı cismânînin beşerden külliyyen izâlesi mümkin değildir. Sıfat-ı hırs beşer üzerinde kendi hakîkati îcâbınca müessir olur. Ehl-i gaflet bu sıfat-ı hırsı rızâ-yı Hak olmayan işlere tevcîh ederler. Vaktâki insân-ı kâmil sâlikin bu sıfat-ı hırsını bu hareketinden ta'tîl eder ve öldürür, ondan sonra onu rızâ-yı Hak olan işlere tevcîh edebilecek olan bir isti'dâd ile diriltir ki, artık beşer üzerinde bu hırsın zararı kalmaz, belki nef'i olur. Meselâ sâlik evvelce dünyâya harîs iken, sonra maarif-i ilahiyye tahsîline harîs olur; ve diğer sıfatlar da bunun gibidir. Beyt-i şerîfde bu kuşlar öldürülüp "başka nevi'den diri edilmesi"nin ma'nâsı budur. 40. Dört yol vurucu mânevî kuş halaikın kalbinde vatan etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 40. Dört yol kesici manevî kuş, yaratılmışların kalbinde yurt edinmişlerdir. Hakk yolunda ilerleyenlerin yolunu kesen ve nefsin heveslerinde uçan bu dört manevî kuşun yuvası, insanların kalpleridir. Tarîk-ı Hak'ta sâliklerin yolunu vuran ve nefsin havâsında uçan bu dört mânevî kuşun yuvası nâsın kalbleridir. 41. Mâdemki cümle gönüllerin beyi oluyorsun, bu devirde ey halîfe-i Hak sensin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 41. Mademki bütün gönüllerin beyi oluyorsun, bu devirde ey Hakk'ın halifesi sensin. "Ey Hüsameddin Çelebi hazretleri, mademki bütün gönüllerin beyi ve hâkimisin ve bu devirde Hakk'ın halifesi olan bir insân-ı kâmilsin!" Bu şerefli beyit özellikle Çelebi hazretlerine ve genel olarak çağın insân-ı kâmillerine hitaptır. "Ey Hüsameddin Çelebi hazretleri, mâdemki cümle gönüllerin beyi ve hâkimisin ve bu devirde Hakk'ın halîfesi olan bir insân-ı kâmilsin!" Bu beyt-i şerîf husûsen Çelebi hazretlerine ve umûmen asrın insân-ı kâmillerine hitâbdır. 42. Bu diri olan dört kuşun başını kes! Fânî olan halkı ebedî et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 42. Bu diri olan dört kuşun başını kes! Fânî olan halkı ebedî et! Hakk Yolcularının kalplerini yuva yapmış olan bu dört diri kuşun başını kes, öldür! Fânî olan hayvanî ruhlarının hükümlerine dalmış olan bu halkı, insanî ruhun hükümlerine daldırmak suretiyle ebedî et! Sâliklerin kalblerini yuva yapmış olan bu dört diri kuşun başını kes öldür! Fânî olan rûh-i hayvânîlerinin ahkâmında müstağrak olan bu halkı, rûh-ı insânînin ahkâmından müstağrak etmek sûretiyle ebedî et! 43. Kaz ve tavusdur, karga ve horozdur. Bu nüfûsda olan dört huyun misalidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 43. Kaz ve tavustur, karga ve horozdur. Bu nefislerde bulunan dört huyun örneğidir. Bunlardan her birini temsil eden kuşlar kaz, horoz, tavus ve kargadır. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri, et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye kitabında bu kötü sıfatlardan her birini, nefsin arzusu tarafından ruha gönderilmiş birer elçi örneğiyle açıklar. Ve bu kötü sıfatlardan her birinin hakikati sabittir. Örneğin, hırs bedenin gereğidir ve bu bedensel gerekliliğin insandan tamamen giderilmesi mümkün değildir. Hırs sıfatı insan üzerinde kendi hakikatinin gereğince etkili olur. Gaflet ehli, bu hırs sıfatını Allah'ın rızasına uygun olmayan işlere yöneltirler. Ne zaman ki insân-ı kâmil, sâlikin bu hırs sıfatını bu hareketinden durdurur ve öldürür, ondan sonra onu Allah'ın rızasına uygun işlere yöneltebilecek bir isti'dâd ile diriltir ki, artık insan üzerinde bu hırsın zararı kalmaz, aksine faydası olur. Örneğin, sâlik evvelce dünyaya hırslı iken, sonra ilahi bilgilere ulaşmaya hırslı olur; ve diğer sıfatlar da bunun gibidir. Beyit-i şerifte bu kuşların öldürülüp "başka nevi'den diri edilmesi"nin anlamı budur. bunlardan her birisini temsil eden kuşlar kaz, horoz, tâvus ve kargadır. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye kitabında bu kötü sıfatlardan her birisini hevâ-yı nefs tarafından rûha gönderilmiş olan birer elçi misâliyle îzâh buyururlar. Ve bu kötü sıfatlardan her birisinin hakîkati sâbittir. Meselâ hırs cismin muktezâsı olup bu muktezâ-yı cismânînin beşerden külliyyen izâlesi mümkin değildir. Sıfat-ı hırs beşer üzerinde kendi hakîkati îcâbınca müessir olur. Ehl-i gaflet bu sıfat-ı hırsı rızâ-yı Hak olmayan işlere tevcîh ederler. Vaktâki insân-ı kâmil sâlikin bu sıfat-ı hırsını bu hareketinden ta'tîl eder ve öldürür, ondan sonra onu rızâ-yı Hak olan işlere tevcîh edebilecek olan bir isti'dâd ile diriltir ki, artık beşer üzerinde bu hırsın zararı kalmaz, belki nef'i olur. Meselâ sâlik evvelce dünyâya harîs iken, sonra maarif-i ilahiyye tahsîline harîs olur; ve diğer sıfatlar da bunun gibidir. Beyt-i şerîfde bu kuşlar öldürülüp "başka nevi'den diri edilmesi"nin ma'nâsı budur. 40. Dört yol vurucu mânevî kuş halaikın kalbinde vatan etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 40. Dört yol kesici manevî kuş, yaratılmışların kalbinde yurt edinmişlerdir. Hakk yolunda ilerleyenlerin yolunu kesen ve nefsin heveslerinde uçan bu dört manevî kuşun yuvası, insanların kalpleridir. Tarîk-ı Hak'ta sâliklerin yolunu vuran ve nefsin havâsında uçan bu dört mânevî kuşun yuvası nâsın kalbleridir. 41. Mâdemki cümle gönüllerin beyi oluyorsun, bu devirde ey halîfe-i Hak sensin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 41. Mademki bütün gönüllerin beyi oluyorsun, bu devirde ey Hakk'ın halifesi sensin. "Ey Hüsameddin Çelebi hazretleri, mademki bütün gönüllerin beyi ve hâkimisin ve bu devirde Hakk'ın halifesi olan bir insân-ı kâmilsin!" Bu şerefli beyit özellikle Çelebi hazretlerine ve genel olarak çağın insân-ı kâmillerine hitaptır. "Ey Hüsameddin Çelebi hazretleri, mâdemki cümle gönüllerin beyi ve hâkimisin ve bu devirde Hakk'ın halîfesi olan bir insân-ı kâmilsin!" Bu beyt-i şerîf husûsen Çelebi hazretlerine ve umûmen asrın insân-ı kâmillerine hitâbdır. 42. Bu diri olan dört kuşun başını kes! Fânî olan halkı ebedî et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 42. Bu diri olan dört kuşun başını kes! Fânî olan halkı ebedî et! Hakk Yolcularının kalplerini yuva yapmış olan bu dört diri kuşun başını kes, öldür! Fânî olan hayvanî ruhlarının hükümlerine dalmış olan bu halkı, insanî ruhun hükümlerine daldırmak suretiyle ebedî et! Sâliklerin kalblerini yuva yapmış olan bu dört diri kuşun başını kes öldür! Fânî olan rûh-i hayvânîlerinin ahkâmında müstağrak olan bu halkı, rûh-ı insânînin ahkâmından müstağrak etmek sûretiyle ebedî et! 43. Kaz ve tavusdur, karga ve horozdur. Bu nüfûsda olan dört huyun misalidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 43. Kaz ve tavustur, karga ve horozdur. Bu nefislerde olan dört huyun misalidir. Bu zikredilen kuşların isimleri kaz, tavus, karga ve horozdur. Bunlar, insanların nefislerinde olan dört huyun bu suret âleminde birer misalidir. Bu zikrolunan kuşların isimleri kaz, tâvus, karga ve horozdur. Bunlar insanların nefislerinde olan dört huyun bu âlem-i sûrette birer misâlidir. 44. Kaz hırsdır ve horoz, o şehvettir. Mansıb tavus gibidir ve karga ümniyyettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 44. Kaz hırstır ve horoz, o şehvettir. Makam tavus gibidir ve karga dilektir. "Dilek", murat, maksat, arzu ve emel anlamındadır. Yani, "Görünen âlemde "kaz", hırsın timsalidir. Çünkü kazın gagası asla yerden kalkmaz, daima yemekle meşguldür ve ahmaklıkla nitelenmiştir. Ve "horoz" şehvetin timsalidir. Çünkü şehvetin sürüklemesiyle çokça cinsel ilişkiye düşkündür. Ve "tavus", mevki ve makamın örneğidir. Çünkü onun tüyleri süslüdür ve makam sahipleri de bu tavus gibi süslü elbiseler giyer. Ve "karga", murat ve emelin örneğidir. Çünkü karga her kuştan daha fazla hayatının güvenliğini koruduğu için çok sakıngandır ve iki yüz sene kadar yaşayabilir. "Ümniyyet", murâd ve maksûd ve arzu ve emel ma'nâsınadır. Ya'ni, "Âlem-i sûrette "kaz", hırsın timsâlidir. Zîrâ kazın aslâ gagası yerden kalk- maz, dâimâ yemek ile meşgüldür ve belâhet ile muttasıfdır. Ve "horoz" şeh- vetin timsâlidir. Zîrâ sâika-i şehvetle kesret-i cimâ'a mübtelâdır. Ve "tâvus", câh ve mansıbın misâlidir. Zîrâ onun tüyleri süslüdür ve ehl-i mansıb dahi bu tâvus gibi müzeyyen elbiseler giyer. Ve "karga", murâd ve emelin misâlidir. Zîrâ karga her kuştan ziyâde selâmet-i hayatının muhafızı olduğu için pek muhterizdir ve iki yüz sene kadar yaşayabilir. 45. Onun muradı odur ki, ümîd düzücü oldu. Ebedî ömrü yahud uzun ömrü tama' edicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 45. Onun muradı odur ki, ümit düzücü oldu. Ebedî ömrü yahut uzun ömrü tamah edicidir. "Münye", murat, maksat ve emel demektir. İnsan bedeninde manevî bir karga olan murat ve emel de insanın kalbinde birtakım ümitler meydana getirir. Bunların en esaslısı ebedî ömre tamah eder ve hiç ölmemek ister yahut çok yaşamak ister; ve dünya hayatından memnun ve razıdır; ve bu karganın hükmü altında zayıf düşen kimseler, zâtî tecelliden ibaret olan ölümü istemezler. Çünkü onlar küllî gaflet içindedirler. Nitekim bunlar hakkında Yunus Suresi'nde buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لَقَاءِنَا وَرَضُواْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَأَطْمَأْنُوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ (Yunus, 10/7) Yani "O kimseler ki bizim mülakatımızı ummazlar ve dünya hayatına razı oldular ve onunla tatmin oldular. İşte onlar bizim ayetlerimizden gafildirler." "Münye", murâd ve maksûd ve emel demektir. Cism-i insânîde bir ma'ne- vî karga olan murâd ve emel dahi insanın kalbinde birtakım ümîdler peydâ eder. Bunların en esaslısı ebedî ömre tama' eder ve hiç ölmemek ister veyâ- hud çok yaşamak ister; ve hayât-ı dünyeviyyeden memnûn ve râzıdır; ve bu karganın hükmü altında zebûn olan kimseler tecellî-i zâtiyyeden ibaret olan ölümü istemezler. Zîrâ onlar gaflet-i küllî içindedirler. Nitekim bunlar hakkın- da sûre-i Yûnus'ta buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لَقَاءِنَا وَرَضُواْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَأَطْمَأْنُوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ (Yunus, 10/7) Ya'ni "O kimseler ki bizim mülākātımızı recâ etmezler ve hayât-ı dünyaya râzı oldular ve onunla mutmain oldular. Işte on- lar bizim âyetlerimizden gāfildirler". 46. Kaz hırs geldi ki onun gagası yerdedir. Yaşta ve kuruda medfûnu arar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 46. Kaz hırs geldi ki onun gagası yerdedir. Yaşta ve kuruda gömülü olanı arar. Kaz, insan bedenindeki hırsın timsalidir. Çünkü kazın gagası daima toprağı karıştırır. Suda ve karada gömülü ve gizli olan gıdayı arar. "Defin", gömülü anlamındadır. "Nûl", Farsçada kuşların gagasına denir. Bu zikredilen kuşların isimleri kaz, tavus, karga ve horozdur. Bunlar, insanların nefislerinde olan dört huyun bu suret âleminde birer örneğidir. "Kaz, cism-i insânîdeki hırsın timsâlidir. Zîrâ kazın gagası dâimâ toprağı karıştırır. Suda ve karada medfûn ve mestûr olan gıdâyı arar." "Defin", med- fûn ma'nâsınadır. "Nûl", Fârisî'de kuşların gagasına derler. Bu zikrolunan kuşların isimleri kaz, tâvus, karga ve horozdur. Bunlar insanların nefislerinde olan dört huyun bu âlem-i sûrette birer misâlidir. 44. Kaz hırsdır ve horoz, o şehvettir. Mansıb tavus gibidir ve karga ümniyyettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 44. Kaz hırstır ve horoz, o şehvettir. Makam tavus gibidir ve karga ümniyyettir (arzu, emel). "Ümniyyet", murat, maksat, arzu ve emel anlamındadır. Yani, "Görünen âlemde "kaz", hırsın timsalidir. Çünkü kazın gagası asla yerden kalkmaz, daima yemekle meşguldür ve ahmaklıkla nitelenmiştir. Ve "horoz" şehvetin timsalidir. Çünkü şehvet dürtüsüyle çokça cinsel ilişkiye düşkündür. Ve "tavus", mevki ve makamın örneğidir. Çünkü onun tüyleri süslüdür ve makam sahipleri de bu tavus gibi süslü elbiseler giyer. Ve "karga", murat ve emelin örneğidir. Çünkü karga her kuştan daha fazla hayatının güvenliğini koruduğu için çok sakıngandır ve iki yüz sene kadar yaşayabilir. "Ümniyyet", murâd ve maksûd ve arzu ve emel ma'nâsınadır. Ya'ni, "Âlem-i sûrette "kaz", hırsın timsâlidir. Zîrâ kazın aslâ gagası yerden kalkmaz, dâimâ yemek ile meşgüldür ve belâhet ile muttasıfdır. Ve "horoz" şehvetin timsâlidir. Zîrâ sâika-i şehvetle kesret-i cimâ'a mübtelâdır. Ve "tâvus", câh ve mansıbın misâlidir. Zîrâ onun tüyleri süslüdür ve ehl-i mansıb dahi bu tâvus gibi müzeyyen elbiseler giyer. Ve "karga", murâd ve emelin misâlidir. Zîrâ karga her kuştan ziyâde selâmet-i hayatının muhafızı olduğu için pek muhterizdir ve iki yüz sene kadar yaşayabilir. 45. Onun muradı odur ki, ümîd düzücü oldu. Ebedî ömrü yahud uzun ömrü tama' edicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 45. Onun muradı odur ki, ümit düzücü oldu. Ebedî ömrü yahut uzun ömrü tamah edicidir. "Münye", murat, maksat ve emel demektir. İnsan bedeninde manevî bir karga olan murat ve emel dahi insanın kalbinde birtakım ümitler meydana getirir. Bunların en esaslısı ebedî ömre tamah eder ve hiç ölmemek ister veya çok yaşamak ister; ve dünya hayatından memnun ve razıdır; ve bu karganın hükmü altında zayıf düşen kimseler, zâta ait tecellîden ibaret olan ölümü istemezler. Çünkü onlar tam bir gaflet içindedirler. Nasıl ki bunlar hakkında Yûnus sûresinde buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لَقَاءِنَا وَرَضُواْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَأَطْمَأْنُوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ (Yûnus, 10/7) Yani "O kimseler ki bizim mülakatımızı ummazlar ve dünya hayatına razı oldular ve onunla tatmin oldular. İşte onlar bizim ayetlerimizden gafildirler." "Münye", murâd ve maksûd ve emel demektir. Cism-i insânîde bir ma'nevî karga olan murâd ve emel dahi insanın kalbinde birtakım ümîdler peydâ eder. Bunların en esaslısı ebedî ömre tama' eder ve hiç ölmemek ister veyâhud çok yaşamak ister; ve hayât-ı dünyeviyyeden memnûn ve râzıdır; ve bu karganın hükmü altında zebûn olan kimseler tecellî-i zâtiyyeden ibaret olan ölümü istemezler. Zîrâ onlar gaflet-i küllî içindedirler. Nitekim bunlar hakkında sûre-i Yûnus'ta buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لَقَاءِنَا وَرَضُواْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَأَطْمَأْنُوا بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ (Yûnus, 10/7) Ya'ni "O kimseler ki bizim mülākātımızı recâ etmezler ve hayât-ı dünyaya râzı oldular ve onunla mutmain oldular. İşte onlar bizim âyetlerimizden gāfildirler". 46. Kaz hırs geldi ki onun gagası yerdedir. Yaşta ve kuruda medfûnu arar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 46. Kaz hırs geldi ki onun gagası yerdedir. Yaşta ve kuruda medfûnu arar. Kaz, insan bedenindeki hırsın timsalidir. Çünkü kazın gagası daima toprağı karıştırır. Suda ve karada gömülü ve gizli olan gıdayı arar. "Defin", gömülü anlamındadır. "Nûl", Farsçada kuşların gagasına denir. "Kaz, cism-i insânîdeki hırsın timsâlidir. Zîrâ kazın gagası dâimâ toprağı karıştırır. Suda ve karada medfûn ve mestûr olan gıdâyı arar." "Defin", medfûn ma'nâsınadır. "Nûl", Fârisî'de kuşların gagasına derler. 47. O boğaz bir an muattal olmaz. Hükümden “Külû!" emrinden başkasını dinlemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 47. O boğaz bir an boş kalmaz. Hükümden “Yiyin!” emrinden başkasını dinlemez. O hırsın boğazı insanda bir an boş kalmaz. Onun kulağına ilâhî hükümden, yani "Yiyiniz ve içiniz!" (Bakara, 2/60) emrinden başkası girmez. Yüce Allah bizim yiyip içmemize izin verdi deyip daima yemek ve içmekle meşgul olur; ve kendi arkadaşlarına da "Yiyiniz ve içiniz, çünkü can boğazdan gelir!" diye tavsiyede bulunur. Menkıbe: Böyle yemeğe düşkün olanlardan birine, Yüce Allah'ın cennet için vasfettiği özelliklerden hangisi hoşuna gider diye sormuşlar. "Onların nimeti daimdir" (Ra'd, 13/35) vasfıdır, diye cevap vermiş. Hakk'ın hangi emirlerinden hoşlanırsın diye sormuşlar. "Yiyiniz, içiniz!" (A'râf, 7/31) emrinden demiş. Ve Kur'an'da geçen dualardan hangisini seçer ve tercih edersin, diye sormuşlar. "Ey Rabbimiz, bize bir sofra indir!" (Mâide, 5/114) duasına devam ederim demiş. "O hırsın boğazı insanda bir an muattal olmaz. Onun kulağına hükm-i ilâhiden كلوا واشربوا (Bakara, 2/60) ya'ni "Yiyiniz ve içiniz!" emrinden başkası girmez." Hak Teâlâ bizim yiyip içmemize müsâade buyurdu deyip dâimâ yemek ve içmekle meşgül olur; ve kendi rufakāsına da "Yiyiniz ve içiniz, zîrâ can boğazdan gelir!" diye tavsiyede bulunur. Menkıbe: Böyle harîs-ı ekl olanlardan birisine Hak Teâlâ'nın tavsîf buyurduğu evsâf-ı cennetten hangisi hoşuna gider diye sormuşlar. أكلها دائم (Ra'd, 13/35) Ya'ni "Onların ni'meti dâimdir" vasfıdır, diye cevab vermiş. Hakk'ın hangi emirlerinden mahzûz olursun diye sormuşlar. "Külû ve'şrabû!" (A'râf, 7/31) ["Yiyiniz, içiniz!"] emrinden demiş. Ve Kur'ân'da mezkûr olan duâlardan hangisini ihtiyâr ve intihâb edersin, diye sormuşlar. ربنا أنزل عَلَيْنَا مَآئِدَةً (Mâide, 5/114) Ya'ni "Yâ Rab, bize mâide indir!" duâsına devâm ederim demiş. 48. Yağmacı gibidir, evi kazır, çabuk çabuk kendi dağarcığını doldurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 48. Yağmacı gibidir, evi kazır, çabuk çabuk kendi dağarcığını doldurur. Hırslı olan adam yağmacı gibidir. Yağmacı evin içindeki eşyayı nasıl kökünden kazırsa, hırslı olan adam da bu dünya evinde her ne bulursa acele acele kendi torbasına doldurur. Harîs olan adam yağmacı gibidir. Yağmacı evin içindeki eşyayı nasıl kökünden kazır ise, harîs olan adam dahi bu dünyâ evinde her ne bulursa acele acele kendi torbasına doldurur. 49. İyiyi ve kötüyü, inciyi ve nohut tânelerini dağarcığa sıkıştırır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 49. İyiyi ve kötüyü, inciyi ve nohut tanelerini dağarcığa sıkıştırır. Yağmacı adam evin eşyasını yağmaladığı zaman iyi ve kötü, eline her ne geçerse torbasına doldurur. Bunları ayırt etmeye vakti yoktur. Yağma esnasında onun gözünde inci ile nohut taneleri birdir. Yağmacı adam evin eşyâsını yağma ettiği vakit iyi ve kötü eline her ne geçerse torbasına doldurur. Bunları temyîze vakti yoktur. Yağma esnâsında nazarında inci ile nohut tâneleri birdir. 50. Tâ olmaya ki bir başka bâgî gele, o kuruyu ve yaşı çuvala sıkıştıra!✨ ✨ Sade Türkçe flash 50. Tâ ki başka bir azgın gelip o kuruyu ve yaşı çuvala sıkıştırmasın! Bir evin yağmasına girişen bir azgın, aksine başka bir azgın gelir de eşyayı kapar diye eline geçen her şeyi çuvalına sıkıştırır. Bir evin yağmasına dalan bir azgın, belki bir başka azgın gelir de eşyayı kapar diye eline geçen her şeyi çuvalına sıkıştırır. 47. O boğaz bir an muattal olmaz. Hükümden “Külû!" emrinden başkasını dinlemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 47. O boğaz bir an boş kalmaz. Hükümden “Yiyin!” emrinden başkasını dinlemez. O hırsın boğazı insanda bir an boş kalmaz. Onun kulağına ilâhî hükümden, yani "Yiyiniz ve içiniz!" (Bakara, 2/60) emrinden başkası girmez. Yüce Allah bizim yiyip içmemize izin verdi deyip daima yemek ve içmekle meşgul olur; ve kendi arkadaşlarına da "Yiyiniz ve içiniz, çünkü can boğazdan gelir!" diye tavsiyede bulunur. Menkıbe: Böyle yemeğe düşkün olanlardan birine, Yüce Allah'ın cennet için vasfettiği özelliklerden hangisi hoşuna gider diye sormuşlar. "Onların nimeti daimdir" (Ra'd, 13/35) vasfıdır, diye cevap vermiş. Hakk'ın hangi emirlerinden hoşlanırsın diye sormuşlar. "Yiyiniz, içiniz!" (A'râf, 7/31) emrinden demiş. Ve Kur'an'da geçen dualardan hangisini seçer ve tercih edersin, diye sormuşlar. "Ey Rabbimiz, bize bir sofra indir!" (Mâide, 5/114) duasına devam ederim demiş. "O hırsın boğazı insanda bir an muattal olmaz. Onun kulağına hükm-i ilâhiden كلوا واشربوا (Bakara, 2/60) ya'ni "Yiyiniz ve içiniz!" emrinden başkası girmez." Hak Teâlâ bizim yiyip içmemize müsâade buyurdu deyip dâimâ yemek ve içmekle meşgül olur; ve kendi rufakāsına da "Yiyiniz ve içiniz, zîrâ can boğazdan gelir!" diye tavsiyede bulunur. Menkıbe: Böyle harîs-ı ekl olanlardan birisine Hak Teâlâ'nın tavsîf buyurduğu evsâf-ı cennetten hangisi hoşuna gider diye sormuşlar. أكلها دائم (Ra'd, 13/35) Ya'ni "Onların ni'meti dâimdir" vasfıdır, diye cevab vermiş. Hakk'ın hangi emirlerinden mahzûz olursun diye sormuşlar. "Külû ve'şrabû!" (A'râf, 7/31) ["Yiyiniz, içiniz!"] emrinden demiş. Ve Kur'ân'da mezkûr olan duâlardan hangisini ihtiyâr ve intihâb edersin, diye sormuşlar. ربنا أنزل عَلَيْنَا مَآئِدَةً (Mâide, 5/114) Ya'ni "Yâ Rab, bize mâide indir!" duâsına devâm ederim demiş. 48. Yağmacı gibidir, evi kazır, çabuk çabuk kendi dağarcığını doldurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 48. Yağmacı gibidir, evi kazır, çabuk çabuk kendi dağarcığını doldurur. Hırslı olan adam yağmacı gibidir. Yağmacı evin içindeki eşyayı nasıl kökünden kazırsa, hırslı olan adam da bu dünya evinde her ne bulursa acele acele kendi torbasına doldurur. Harîs olan adam yağmacı gibidir. Yağmacı evin içindeki eşyayı nasıl kökünden kazır ise, harîs olan adam dahi bu dünyâ evinde her ne bulursa acele acele kendi torbasına doldurur. 49. İyiyi ve kötüyü, inciyi ve nohut tânelerini dağarcığa sıkıştırır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 49. İyiyi ve kötüyü, inciyi ve nohut tanelerini dağarcığa sıkıştırır. Yağmacı adam evin eşyasını yağmaladığı zaman iyi ve kötü, eline her ne geçerse torbasına doldurur. Bunları ayırt etmeye vakti yoktur. Yağma esnasında onun gözünde inci ile nohut taneleri birdir. Yağmacı adam evin eşyâsını yağma ettiği vakit iyi ve kötü eline her ne geçerse torbasına doldurur. Bunları temyîze vakti yoktur. Yağma esnâsında nazarında inci ile nohut tâneleri birdir. 50. Tâ olmaya ki bir başka bâgî gele, o kuruyu ve yaşı çuvala sıkıştıra!✨ ✨ Sade Türkçe flash 50. Tâ ki başka bir azgın gelip o kuruyu ve yaşı çuvala sıkıştırmasın! Bir evin yağmasına girişen bir azgın, aksine başka bir azgın gelir de eşyayı kapar diye eline geçen her şeyi çuvalına sıkıştırır. Bir evin yağmasına dalan bir azgın, belki bir başka azgın gelir de eşyayı kapar diye eline geçen her şeyi çuvalına sıkıştırır. 51. Vakit dar ve fırsat az, o korkunçtur. Her ne varsa pek çabuk tevakkuf-suz koltuğuna vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 51. Vakit dar ve fırsat az, o korkunçtur. Her ne varsa pek çabuk duraksamaksızın koltuğuna vurdu. Yani, "Yağmacı, vaktin dar ve fırsatın az olduğunu ve gelmesi muhtemel olan diğer bir azgın yağmacının korkunç olduğunu düşünerek, hücum ettiği yerde her ne bulursa hiç durmaksızın acele acele koltuğuna sıkıştırır." Dünya malına düşkün olanların hâli de bu yağmacıların hâline benzer. Ya'ni, “Yağmacı vaktin dar ve fırsatın az ve gelmesi muhtemel olan diğer bir azgın yağmacının korkunç olduğunu düşünerek hücûm ettiği yerde her ne bulursa hiç durmaksızın acele acele koltuğuna sıkıştırır.” Mâl-i dünyâ harîs-lerinin hâli de bu yağmacıların hâline benzer. 52. Onun önüne bir bâgî getirmez diye kendi sultânına i'timâdı yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 52. Kendi sultanına, önüne bir isyankâr getirmez diye güveni yoktur. Dünya malına düşkün olan gafil kişi, rızkını veren kendi sultanının ve yaratıcısının Rezzaklığına (rızık vericiliğine) inanmadığından, bu takdir edilmiş rızkını hiçbir kimsenin kapmaya kadir olamayacağını ve Yüce Allah'ın kendisine tahsis buyurduğu rızka ve mala hiçbir kimseyi ortak etmeyeceğini düşünemez. Mâl-i dünyânın harîsi olan gâfil, rızkını veren kendi sultânının ve hâlikı-nın Rezzaklığına i'tikâdı olmadığından bu rızk-ı mukadderini hiçbir kimsenin kapmağa kâdir olmayacağını ve Hak Teâlâ hazretlerinin kendisine tahsîs bu-yurduğu rızka ve mala hiçbir kimseyi teşrîk etmeyeceğini düşünemez. 53. Fakat mü'min o hayâtın i'timâdından mühl ve teennî ile gâret eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 53. Fakat mümin, o hayatın güveninden dolayı düşünerek ve ağırbaşlılıkla çabalar. "Hayat"tan kasıt, dünya hayatıdır. Çünkü dünya hayatı, öncesiz olarak insan ömrüne taksim edilen rızık miktarıdır. Bu ömrün uzaması ve kısalması her ferdin sabit hakikatine bağlıdır. Nitekim Fâtır Suresi'nde "وَ مَا يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتَابٍ" (Fâtır, 35/11) yani "Uzun ömürlünün ömrünün uzun olması ve onun ömründen eksilmesi ancak ilâhî ilimde sabittir" buyrulur. Ve müminin bu ilâhî hükme bağlı dünya hayatına güveni vardır. "Mühl", Sarrâh'ta "teemmül" (derin düşünme) anlamındadır. "Enât", teennî (ağırbaşlılık, acele etmeme) demektir. Yani, "Mümin, dünya hayatında rızkın taksim edildiğine ve takdir edilmiş olan rızıktan fazla eline bir şey geçmeyeceğine güveni olduğundan, bu dünya evindeki rızık toplamasını düşünerek ve ağırbaşlılıkla çalışarak yapar. Yoksa bir azgın yağmacı gibi haram olsun helal olsun, dünya malını toplamaya saldırmaz." Nitekim böyle aşırı hırsla mal toplayanların pek çoğu o malları bırakıp ölmüş ve bu mallar başkalarına kalmıştır. Çünkü topladığı mal kendi rızkı değildir. Bunları toplamak için boşuna yorulmuştur. “Hayat”tan murâd, hayât-ı dünyeviyyedir. Zîrâ hayât-ı dünyeviyye ezel-de ömr-i beşere taksîm olunan rızık mikdârıdır. Bu ömrün uzaması ve kısal-ması her ferdin ayn-ı sâbitesine merbûttur. Nitekim sûre-i Fâtır'da وَمَا يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَلَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتَابٍ (Fâtır, 35/11) ya'ni “Uzun ömürlünün ömrü uzun olması ve onun ömründen eksilmesi ancak ilm-i ilâhîde sâbittir” buyu-rulur. Ve mü'minin bu hükm-i ilâhîye merbût hayât-ı dünyeviyyesine i'timâ-dı vardır. “Mühl”, Sarrâh'da “teemmül” ma'nâsınadır. “Enât”, teennî demek-tir. Ya'ni, “Mü'min, hayât-ı dünyeviyye[de] rızk[ın] taksîm olunduğuna ve mukadder olan rızıktan fazla eline bir şey geçmeyeceğine i'timâdı olduğun-dan bu dünyâ evindeki rızk yağmasını teemmül ve teennî ile çalışarak ya-par. Yoksa bir azgın yağmacı gibi harâm olsun ve helâl olsun, dünyâ malının cem'ine saldırmaz.” Nitekim böyle kemâl-i hırs ile mal toplayanların pek ço-ğu o malları bırakıp ölmüş ve bu mallar başlarından arta kalmıştır. Zîrâ top-ladığı mal kendi rızkı değildir. Bunları toplamak için boşuna yorulmuştur. 54. Fevtten ve bâgîden emîndir. Zîrâ o düşman üzerine şâhın kahrını tanır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 54. O, yok olmaktan ve isyankârdan emindir. Çünkü o, düşman üzerine şahın kahrını bilir. 51. Vakit dar ve fırsat az, o korkunçtur. Her ne varsa pek çabuk tevakkufsuz koltuğuna vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 51. Vakit dar ve fırsat az, o korkunçtur. Her ne varsa pek çabuk durmaksızın koltuğuna vurdu. Yani, "Yağmacı, vaktin dar ve fırsatın az olduğunu, gelmesi muhtemel olan diğer bir azgın yağmacının korkunç olduğunu düşünerek, hücum ettiği yerde her ne bulursa hiç durmaksızın acele acele koltuğuna sıkıştırır." Dünya malı hırslılarının hâli de bu yağmacıların hâline benzer. Ya'ni, "Yağmacı vaktin dar ve fırsatın az ve gelmesi muhtemel olan dîğer bir azgın yağmacının korkunç olduğunu düşünerek hücûm ettiği yerde her ne bulursa hiç durmaksızın acele acele koltuğuna sıkıştırır." Mâl-i dünyâ harîslerinin hâli de bu yağmacıların hâline benzer. 52. Onun önüne bir bâgî getirmez diye kendi sultanına i'timadı yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 52. O, kendi sultanına, önüne bir isyancı getirmez diye güvenmez. Dünya malına düşkün olan gafil kişi, rızkını veren kendi sultanının ve yaratıcısının Rezzaklığına (rızık vericiliğine) inanmadığından, bu takdir edilmiş rızkını hiçbir kimsenin kapmaya gücü yetmeyeceğini ve Yüce Allah'ın kendisine ayırdığı rızka ve mala hiçbir kimseyi ortak etmeyeceğini düşünemez. Mâl-i dünyânın harîsi olan gāfil, rızkını veren kendi sultânının ve hâlıkının Rezzaklığına i'tikādı olmadığından bu rızk-ı mukadderini hiçbir kimsenin kapmağa kādir olmayacağını ve Hak Teâlâ hazretlerinin kendisine tahsîs buyurduğu rızka ve mala hiçbir kimseyi teşrîk etmeyeceğini düşünemez. 53. Fakat mü'min o hayatın i'timadından mühl ve teennî ile garet eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 53. Fakat mümin, o hayatın güveninden teemmül ve teennî ile ganimet elde eder. "Hayat"tan kasıt, dünya hayatıdır. Çünkü dünya hayatı, öncesiz olarak insan ömrüne taksim edilen rızık miktarıdır. Bu ömrün uzaması ve kısalması her ferdin sabit hakikatine bağlıdır. Nasıl ki Fâtır Sûresi'nde `وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُعَمَّرٍ وَلَا يُنقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتَابٍ` (Fâtır, 35/11) yani "Uzun ömürlünün ömrünün uzun olması ve onun ömründen eksilmesi ancak ilâhî ilimde sabittir" buyrulur. Ve müminin bu ilâhî hükme bağlı dünya hayatına güveni vardır. "Mühl", Sarrâh'ta "teemmül" (derin düşünme) anlamındadır. "Enât", teennî (ağırdan alma, acele etmeme) demektir. Yani, "Mümin, dünya hayatında rızkın taksim edildiğine ve takdir edilen rızıktan fazla eline bir şey geçmeyeceğine güveni olduğundan, bu dünya evindeki rızık yağmasını derin düşünme ve acele etmeme ile çalışarak yapar. Yoksa bir azgın yağmacı gibi haram olsun helal olsun, dünya malını toplamaya saldırmaz." Nasıl ki böyle aşırı hırsla mal toplayanların pek çoğu o malları bırakıp ölmüş ve bu mallar başkalarına kalmıştır. Çünkü topladığı mal kendi rızkı değildir. Bunları toplamak için boşuna yorulmuştur. "Hayat"tan murâd, hayât-ı dünyeviyyedir. Zîrâ hayât-ı dünyeviyye ezelde ömr-i beşere taksîm olunan rızık mikdârıdır. Bu ömrün uzaması ve kısalması her ferdin ayn-ı sâbitesine merbûttur. Nitekim sûre-i Fâtır'da `وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُعَمَّرٍ وَلَا يُنقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتَابٍ` (Fâtır, 35/11) ya'ni "Uzun ömürlünün ömrü uzun olması ve onun ömründen eksilmesi ancak ilm-i ilâhîde sâbittir" buyurulur. Ve mü'minin bu hükm-i ilâhîye merbût hayât-ı dünyeviyyesine i'timâdı vardır. "Mühl", Sarrâh'da "teemmül" ma'nâsınadır. "Enât", teennî demektir. Ya'ni, "Mü'min, hayât-ı dünyeviyye[de] rızk[ın] taksîm olunduğuna ve mukadder olan rızıktan fazla eline bir şey geçmeyeceğine i'timâdı olduğundan bu dünyâ evindeki rızık yağmasını teemmül ve teennî ile çalışarak yapar. Yoksa bir azgın yağmacı gibi harâm olsun ve helâl olsun, dünyâ malının cem'ine saldırmaz." Nitekim böyle kemâl-i hırs ile mal toplayanların pek çoğu o malları bırakıp ölmüş ve bu mallar başlarından arta kalmıştır. Zîrâ topladığı mal kendi rızkı değildir. Bunları toplamak için boşuna yorulmuştur. 54. Fevtten ve bâgîden emîndir. Zîrâ o düşman üzerine şâhın kahrını tanır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 54. Kaybolmaktan ve haksızlık edenden emindir. Çünkü o, düşman üzerine şahın kahrını tanır. "Îmin": [eymin], "âmin" kelimesinin imâle edilmiş hâlidir. Yani, "Mümin, rızkının kaybolmasından ve başka bir saldırganın rızkına tecavüz etmesinden emindir. Çünkü o mümin, kendi rızkının düşmanı üzerine gerçek şah olan Hakk'ın kahrının ve engelleyişinin gerçekleşeceğini tanır ve bilir. "Îmin": [eymin], "âmin" kelimesinin imâle olunmuşudur. Ya'ni, “Mü'min rızkının fevtinden ve dîğer bir mütecâvizin rızkına tecavüzünden emîndir. Zîrâ o mü'min kendi rızkının düşmanı üzerine şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın kahrı ve men'i vâki' olacağını tanır ve bilir. 55. Diğer kapı yoldaşlarından emîndir ki, ziyâde götürücü olarak ona müzâhim geleler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 55. Diğer kapı yoldaşlarından emindir ki, ona fazlalık götürücü olarak sıkıntı verici gelmezler. "Hâce", efendi demektir; "tâş" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "yâr ve şerîk" (dost ve ortak) demektir. "Hâce-tâş", bir efendiye hizmette ortak olan anlamındadır. "Müzâhim", zahmet ve sıkıntı verici demektir. "Sarfe" kelimesinin çeşitli anlamları vardır, burada "fazlalık" anlamındadır. "Sarfe-ber" terkibinde iki ihtimal vardır. Birincisi, "sarfe" ile "berden" (götürmek) masdarının şimdiki zaman emir kipi olan "ber" kelimesinden oluşmuş birleşik sıfattır, "fazlalık götürücü" demek olur. Diğeri "ber", üstünlük edatı olup "ber-sarfe", yani "fazlalık üzerine" demektir. Anlamın özeti şudur: "Mü'min, Hak kapısının hizmetinde birbirine ortak olan diğer insanların, kendisinin rızkından fazlalık götürücü olarak, kendisine zahmet ve sıkıntı verici gelemeyeceklerinden ve rızkını kapamayacaklarından emindir. Veyahut fazlalık üzerine ona sıkıntı verici gelmelerinden emindir. "Hâce", efendi; "tâş" kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada "yâr ve şerîk" demektir. "Hâce-tâş", bir efendiye hizmette şerîk olan ma'nâsınadır. "Müzâhim", zahmet ve sıkıntı verici demektir. "Sarfe" kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır, burada "ziyâdelik" ma'nâsınadır. "Sarfe-ber" terkîbinde iki ihtimâl vardır. Birisi, "sarfe" ile "berden" masdarının emr-i hâzırı olan "ber" kelimesinden mürekkeb vasf-ı terkîbîdir, "ziyâdelik götürücü" demek olur. Diğeri "ber", edât-ı isti'lâ olup "ber-sarfe", ya'ni "ziyâdelik üzerine" demektir. Hulâsa-i ma'nâ şudur: "Mü'min, Hak kapısının hizmetinde birbirine şerîk olan dîğer insanların, kendisinin rızkından ziyâde götürücü olarak, kendisine zahmet ve sıkıntı verici gelemeyeceklerinden ve rızkını kapamayacaklarından emîndir. Veyâhud ziyâdelik üzerine ona müzâhim gelmelerinden emîndir. 56. Haşemin zabtında şahın adlini gördü ki, kimse kimsenin üzerine zulmetmeye kādir olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 56. Haşemin zaptında şahın adaletini gördü ki, kimse kimsenin üzerine zulmetmeye kadir olmaz. "Haşem", bir efendinin tâbileri ve hizmetçileridir; "ne-yâred", "yâresten" masdarındandır, kadir olmak ve tecavüz etmek anlamlarındadır. Burada "kadir olmak" anlamındadır. Yani, “Mümin, rızıkların dağıtılması ve taksim edilmesi hususunda Hakk'ın adaletini gördü ki, bu hususta kimsenin kimse üzerine zulmetmeye kudreti yoktur. Ne kadar çabalarsa çabalasın herkes ancak kendi rızkını elde edebilir. Kimse kimsenin rızkını alıp istifade edemez.” "Haşem", bir efendinin tâbi'leri ve hizmetçileri; "ne-yâred", "yâresten" masdarındandır, kādir olmak ve tecavüz etmek ma'nâlarınadır. Burada "kādir olmak" ma'nâsınadır. Ya'ni, “Mü'min tevzî' ve taksîm-i erzâk husûsunda Hakk'ın adâletini gördü ki, bu husûsta kimsenin kimse üzerine zulmetmeye kudreti yoktur. Ne kadar sa'y ederse etsin herkes ancak kendi rızkını elde edebilir. Kimse kimsenin rızkını alıp istifade edemez." 57. Şübhesiz acele etmez ve sakin olur. Kendi hazzının fevtinden emîn olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 57. Şüphesiz acele etmez ve sakin olur. Kendi hazzının elden gitmesinden emin olur. Bu sebeple mümin, rızkını kazanma konusunda acele etmez ve sakin bir hâlde çalışır; ve bu çalışma konusunda kendi hazzının ve nasibinin elden gitmesinden ve "Emin" kelimesi, "âmin" kelimesinin imâle edilmiş hâlidir. Yani, "Mümin, rızkının elden gitmesinden ve başka bir saldırganın rızkına tecavüz etmesinden emindir. Çünkü o mümin, kendi rızkının düşmanı üzerine gerçek padişah olan Hakk'ın kahrının ve engel olmasının gerçekleşeceğini tanır ve bilir. "Binâenaleyh mü'min rızkının iktisâbı husûsunda acele etmez ve sâkin bir hâlde çalışır; ve bu çalışmak hususunda kendi hazzının ve nasîbinin fevt ve “Îmin”: [eymin], “âmin” kelimesinin imâle olunmuşudur. Ya'ni, “Mü'min rızkının fevtinden ve dîğer bir mütecâvizin rızkına tecavüzünden emîndir. Zî-râ o mü'min kendi rızkının düşmanı üzerine şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın kahrı ve men'i vâki' olacağını tanır ve bilir. 55. Diğer kapı yoldaşlarından emîndir ki, ziyâde götürücü olarak ona müzâhim geleler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 55. Diğer kapı yoldaşlarından emindir ki, ona fazla götürücü olarak sıkıntı verici gelmezler. "Hâce", efendi demektir; "tâş" kelimesinin birden çok anlamı vardır. Burada "yâr ve şerîk" (dost ve ortak) demektir. "Hâce-tâş", bir efendiye hizmette ortak olan anlamındadır. "Müzâhim", zahmet ve sıkıntı verici demektir. "Sarfe" kelimesinin birden çok anlamı vardır, burada "ziyâdelik" anlamındadır. "Sarfe-ber" terkibinde iki ihtimal vardır. Birincisi, "sarfe" ile "berden" masdarının şimdiki zaman emir kipi olan "ber" kelimesinden oluşmuş birleşik sıfattır, "ziyâdelik götürücü" demek olur. Diğeri "ber", üstünlük edatı olup "ber-sarfe", yani "ziyâdelik üzerine" demektir. Anlamın özeti şudur: "Mümin, Hak kapısının hizmetinde birbirine ortak olan diğer insanların, kendisinin rızkından fazla götürücü olarak, kendisine zahmet ve sıkıntı verici gelemeyeceklerinden ve rızkını kapamayacaklarından emindir. Veyahut ziyâdelik üzerine ona sıkıntı verici gelmelerinden emindir. “Hâce”, efendi; “tâş” kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada “yâr ve şerîk” demektir. “Hâce-tâş”, bir efendiye hizmette şerîk olan ma'nâsınadır. “Müzâhim”, zahmet ve sıkıntı verici demektir. “Sarfe” kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır, burada “ziyâdelik” ma'nâsınadır. “Sarfe-ber” terkîbinde iki ihtimâl vardır. Birisi, “sarfe” ile “berden” masdarının emr-i hâzırı olan “ber” kelimesinden mürekkeb vasf-ı terkîbîdir, “ziyâdelik götürücü” demek olur. Diğeri “ber”, edât-ı isti'lâ olup “ber-sarfe”, ya'ni “ziyâdelik üzerine” demektir. Hulâsa-i ma'nâ şudur: “Mü'min, Hak kapısının hizmetinde birbirine şerîk olan dîğer insanların, kendisinin rızkından ziyâde götürücü olarak, kendisine zahmet ve sıkıntı verici gelemeyeceklerinden ve rızkını kapamayacaklarından emîndir. Veyâhud ziyâdelik üzerine ona müzâhim gelmelerinden emîndir. 56. Haşemin zabtında şahın adlini gördü ki, kimse kimsenin üzerine zulmetmeye kādir olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 56. Kul, efendisinin hizmetkârlarını yönetmesinde öyle bir adalet gördü ki, kimse kimseye zulmetmeye güç yetiremez. "Haşem", bir efendinin tâbi'leri ve hizmetçileri; "ne-yâred", "yâresten" mastarındandır, güç yetirmek ve tecavüz etmek anlamlarındadır. Burada "güç yetirmek" anlamındadır. Yani, "Mümin, rızıkların dağıtılması ve taksimi konusunda Hakk'ın adaletini gördü ki, bu hususta kimsenin kimseye zulmetmeye gücü yoktur. Ne kadar çabalarsa çabalasın, herkes ancak kendi rızkını elde edebilir. Kimse kimsenin rızkını alıp faydalanamaz." “Haşem”, bir efendinin tâbi'leri ve hizmetçileri; “ne-yâred”, “yâresten” masdarındandır, kādir olmak ve tecavüz etmek ma'nâlarınadır. Burada “kādir olmak” ma'nâsınadır. Ya'ni, “Mü'min tevzî' ve taksîm-i erzâk husûsunda Hakk'ın adâletini gördü ki, bu husûsta kimsenin kimse üzerine zulmetmeye kudreti yoktur. Ne kadar sa'y ederse etsin herkes ancak kendi rızkını elde edebilir. Kimse kimsenin rızkını alıp istifade edemez." 57. Şübhesiz acele etmez ve sakin olur. Kendi hazzının fevtinden emîn olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 57. Şüphesiz acele etmez ve sakin olur. Kendi hazzının elden gitmesinden emin olur. Buna göre mümin, rızkını kazanma hususunda acele etmez ve sakin bir hâlde çalışır; ve bu çalışma hususunda kendi hazzının ve nasibinin elden gitmeyeceğinden ve zayi olmayacağından emin olur. Eğer birisi kendisine zulmedip elindeki malı alırsa, bilir ki o giden şey kendisinin rızkı değildir. O malı gasbeden gāsıba (haksız yere alan kişiye) Hakk'ın haram olarak ve zorla verdiği bir rızıktır. Veyahut o gāsıbın rızkı olmamakla beraber onun tarafından işlenmiş gereksiz bir günahtır. Menkıbe: Hırsızın birisi birinin elbisesini çalmış ve diğer arkadaşı da görmüş. Sonra bu elbiseyi diğer bir hırsız dahi bu hırsızdan çalmış. Arkadaşı çaldığı elbiseyi kaça sattığını sormuş. "Sermayesine gitti" demiş. Gāsıpların elde ettikleri malların çoğu da böyle olur. “Binâenaleyh mü'min rızkının iktisâbı husûsunda acele etmez ve sâkin bir hâlde çalışır; ve bu çalışmak hususunda kendi hazzının ve nasîbinin fevt ve zâyi' olmayacağından emîn olur." Eğer birisi kendisine zulmedip elindeki malı alırsa, bilir ki o giden şey kendisinin rızkı değildir. O malı gasbeden gāsıba Hakk'ın harâm olarak ve kahren verdiği bir rızıktır. Veyâhud o gāsıbın rızkı olmamakla beraber onun tarafından icra edilmiş fuzûlî bir ma'siyettir. Menkıbe: Hırsızın birisi birinin elbisesini çalmış ve diğer arkadaşı da görmüş. Sonra bu elbiseyi dîğer bir hırsız dahi bu hırsızdan çalmış. Arkadaşı çaldığı elbiseyi kaça sattığını sormuş. "Sermâyesine gitti" demiş. Gāsıbların elde ettikleri malların ekserîsi de böyle olur. 58. Binâenaleyh teennî ve sabır ve rahat tutar. Gözü tok ve îsâr edici ve pâk-cibdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 58. Bu sebeple ağırbaşlılık, sabır ve rahatlık gösterir. Gözü tok ve başkalarını kendine tercih eden ve temiz fıtratlıdır. "Şikîb", sabır, rahatlık ve sükûnet demektir. Şın harfinin fethasıyla okumak hatadır. "Teennî", bir işte ağır davranmak; "îsâr", başkalarını kendi nefsi üzerine tercih etmek. "Cîb", elbise yakası, elbiselerdeki cep, kalp ve göğüs anlamlarına gelir. "Pak-cîb", "temiz cepli" demektir ki "ismet"ten (günahsızlık, temizlik) kinayedir. Yani, "Mümin, rızık konusunda kendi nasibinin elden gitmeyeceğini bildiği için rızkının temini hususunda acele etmez, ağır davranır ve sabreder; gönlünün rahatlığı ve sükûneti vardır, gözü tok olur ve gafillerin kapıştıkları bir yerde bulunduğu zaman onların önüne geçmez ve onları kendi nefsine tercih eder. Onun cepleri haramdan ve kendine ait olmayan rızıktan temizdir ve kalbi de hırstan temizdir." "Şikîb", sabır ve râhat ve sükûnet demektir. Şın'ın fethiyle okumak hatâdır. "Teennî", bir işte ağır davranmak; "îsâr", başkalarını kendi nefsi üzerine takdîm etmek. "Cîb", elbise yakası ve elbiselerdeki cep ve kalb ve göğüs ma'nâlarına gelir. "Pak-cîb", "temiz cepli" demek olur ki "ismet"ten kinâyedir. Ya'ni, "Mü'min rızık husûsunda kendi nasîbinin fevt olmayacağını bildiği için rızkının tedariki husûsunda acele etmez, ağır davranır ve sabreder; ve gönlünün rahatı ve sükûneti vardır, gözü tok olur ve gāfillerin kapıştıkları bir mahalde bulunduğu vakit onların önüne geçmez ve onları kendi nefsine takdîm eder. Onun cepleri harâmdan ve kendine ait olmayan rızıktan pâktir ve kalbi de hırsdan pâkdir." 59. Zîrâ bu teennî Rahman'ın pertevi olur; ve o acele, şeytanın tahrikindendir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 59. Çünkü bu teennî (ağırdan alma) Rahman'ın ışığı olur; ve o acele, şeytanın kışkırtmasındandır. "Hezze", hâ harfinin üstünlü okunmasıyla bir kere kışkırtmak ve hâ harfinin esreli okunmasıyla "hizze", bir tür kışkırtmaktır (Akrabü'l-Mevârid sözlüğünde). Bu şerefli beyitte "Teennî Rahman'dandır ve acele şeytandandır" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Çünkü Rahmanî rahmetin tecelli yeri olan bu yoğunluk âlemini Yüce Allah, tedricen ve ağırdan alarak altı devirde yarattı. Ve bu devirler hakkındaki açıklamalar, fakir (ben) tarafından Fusûsu'l-Hikem'e yazılan şerhin mukaddimesinde zikredilmiştir, burada zikri uzun olur. "İnsan âlemin özü olduğundan onda hem Rahman'ın ışığı hem de şeytanın kışkırtması vardır." Eğer ağırdan alarak hareket ederse onun bu hareketi Rahmanî ve eğer acele ederse bu hareket şeytanî olur. zayi' olmayacağından emin olur." Eğer birisi kendisine zulmedip elindeki malı alırsa, bilir ki o giden şey kendisinin rızkı değildir. O malı gasbeden gaspçıya Hakk'ın haram olarak ve zorla verdiği bir rızıktır. Veyahut o gaspçının rızkı olmamakla beraber onun tarafından işlenmiş gereksiz bir günahtır. Menkıbe: Hırsızın birisi birinin elbisesini çalmış ve diğer arkadaşı da görmüş. Sonra bu elbiseyi diğer bir hırsız dahi bu hırsızdan çalmış. Arkadaşı çaldığı elbiseyi kaça sattığını sormuş. "Sermayesine gitti" demiş. Gaspçıların elde ettikleri malların çoğu da böyle olur. "Hezze", hâ'nın fethiyle bir kere tahrîk etmek ve hâ'nın kesriyle “hizze", bir nevi' tahrîk etmektir (Akrabü'l-Mevârid). Bu beyt-i şerîfde التأني من الرحمن و العجلة من الشيطان Ya'ni "Teennî Rahman'dandır ve acele şeytandandır" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Zîrâ rahmet-i rahmâniyyenin meclâsı olan bu âlem-i kesâfeti Hak Teâlâ hazretleri tedrîc ve teennî ile altı devirde yarattı. Ve bu devirler hakkındaki îzâhât fakîr tarafından Fusûsu'l-Hikem'e yazılan şerhin mukaddimesinde mezkûrdur, burada zikri uzun olur. "İnsan zübde-i âlem olduğundan onda hem Rahmân'ın pertevi ve hem de şeytanın tahrîki vardır." Eğer teennî ile hareket ederse onun bu hareketi rahmânî ve eğer acele ederse bu hareket şeytânî olur. zâyi' olmayacağından emîn olur." Eğer birisi kendisine zulmedip elindeki malı alırsa, bilir ki o giden şey kendisinin rızkı değildir. O malı gasbeden gāsıba Hakk'ın harâm olarak ve kahren verdiği bir rızıktır. Veyâhud o gāsıbın rızkı olmamakla beraber onun tarafından icra edilmiş fuzûlî bir ma'siyettir. Menkıbe: Hırsızın birisi birinin elbisesini çalmış ve diğer arkadaşı da görmüş. Sonra bu elbiseyi dîğer bir hırsız dahi bu hırsızdan çalmış. Arkadaşı çaldığı elbiseyi kaça sattığını sormuş. "Sermâyesine gitti" demiş. Gāsıbların elde ettikleri malların ekserîsi de böyle olur. 58. Binâenaleyh teennî ve sabır ve rahat tutar. Gözü tok ve îsâr edici ve pâk-cibdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 58. Bu sebeple ağırbaşlılık, sabır ve rahatlık tutar. Gözü tok ve başkalarını kendine tercih eden ve temiz kalplidir. "Şikîb", sabır, rahatlık ve sükûnet demektir. Şın harfinin fethasıyla okumak hatadır. "Teennî", bir işte ağır davranmak; "îsâr", başkalarını kendi nefsi üzerine tercih etmek. "Cîb", elbise yakası ve elbiselerdeki cep ve kalp ve göğüs anlamlarına gelir. "Pak-cîb", "temiz cepli" demek olur ki "ismet"ten (günahsızlıktan) kinayedir. Yani, "Mümin, rızık konusunda kendi nasibinin elden gitmeyeceğini bildiği için rızkının tedariki konusunda acele etmez, ağır davranır ve sabreder; ve gönlünün rahatı ve sükûneti vardır, gözü tok olur ve gafillerin kapıştıkları bir yerde bulunduğu zaman onların önüne geçmez ve onları kendi nefsine tercih eder. Onun cepleri haramdan ve kendine ait olmayan rızıktan temizdir ve kalbi de hırstan temizdir." "Şikîb", sabır ve râhat ve sükûnet demektir. Şın'ın fethiyle okumak hatâdır. "Teennî", bir işte ağır davranmak; "îsâr", başkalarını kendi nefsi üzerine takdîm etmek. "Cîb", elbise yakası ve elbiselerdeki cep ve kalb ve göğüs ma'nâlarına gelir. "Pak-cîb", "temiz cepli" demek olur ki "ismet"ten kinâyedir. Ya'ni, "Mü'min rızık husûsunda kendi nasîbinin fevt olmayacağını bildiği için rızkının tedariki husûsunda acele etmez, ağır davranır ve sabreder; ve gönlünün rahatı ve sükûneti vardır, gözü tok olur ve gāfillerin kapıştıkları bir mahalde bulunduğu vakit onların önüne geçmez ve onları kendi nefsine takdîm eder. Onun cepleri harâmdan ve kendine ait olmayan rızıktan pâktir ve kalbi de hırsdan pâkdir." 59. Zîrâ bu teennî Rahman'ın pertevi olur; ve o acele, şeytanın tahrikindendir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 59. Çünkü bu teennî (ağırdan alma, ihtiyatlı davranma) Rahman'ın yansıması olur; ve o acele, şeytanın kışkırtmasındandır. "Hezze", hâ harfinin üstünlü okunmasıyla bir kere kışkırtmak ve hâ harfinin esreli okunmasıyla "hizze", bir tür kışkırtmaktır (Akrabü'l-Mevârid). Bu şerefli beyitte "Teennî Rahman'dandır ve acele şeytandandır" hadîs-i şerifine işaret buyrulur. Çünkü Hak Teâlâ hazretleri, Rahmanî rahmetin tecelli yeri olan bu yoğunluk âlemini (maddî dünya) tedricen ve teennî ile altı devirde yarattı. Ve bu devirler hakkındaki açıklamalar, fakir tarafından Fusûsu'l-Hikem'e yazılan şerhin mukaddimesinde zikredilmiştir, burada zikri uzun olur. "İnsan âlemin özü olduğundan onda hem Rahman'ın yansıması hem de şeytanın kışkırtması vardır." Eğer teennî ile hareket ederse onun bu hareketi Rahmanî ve eğer acele ederse bu hareket şeytanî olur. "Hezze", hâ'nın fethiyle bir kere tahrîk etmek ve hâ'nın kesriyle “hizze", bir nevi' tahrîk etmektir (Akrabü'l-Mevârid). Bu beyt-i şerîfde التأني من الرحمن و العجلة من الشيطان Ya'ni "Teennî Rahman'dandır ve acele şeytandandır" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Zîrâ rahmet-i rahmâniyyenin meclâsı olan bu âlem-i kesâfeti Hak Teâlâ hazretleri tedrîc ve teennî ile altı devirde yarattı. Ve bu devirler hakkındaki îzâhât fakîr tarafından Fusûsu'l-Hikem'e yazılan şerhin mukaddimesinde mezkûrdur, burada zikri uzun olur. "İnsan zübde-i âlem olduğundan onda hem Rahmân'ın pertevi ve hem de şeytanın tahrîki vardır." Eğer teennî ile hareket ederse onun bu hareketi rahmânî ve eğer acele ederse bu hareket şeytânî olur. 60. Zîrâ ki şeytan onu fakrdan korkutur. Sabrının beygirini akr ile öldürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 60. Çünkü şeytan onu fakirlikten korkutur. Sabrının beygirini sinirini keserek öldürür. "Akr", hayvanın sinirini kesmek anlamına gelir. Bu şerefli beyitte "sabır" yük çeken hayvana benzetilmiştir. Yani, "Şeytan, Bakara sûresinde geçen `الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ يَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلاً` (Bakara, 2/268) yani "Şeytan size fakirliği vaat eder ve size kötülüğü emreder. Hâlbuki Yüce Allah o infaktan mağfireti ve fazlalığı vaat eder" ayet-i kerimesi gereğince, mal biriktirmediğiniz hâlde sizi fakirlikten korkutur. Bu sebeple sizin yük çeken beygir hükmünde olan sabrınızın sinirini keser ve sizi sabırsız bir hâle getirir." Fakirlikten korkup mal toplarsınız ve topladığınız malı da fakirlere infak edemezsiniz. Sonunda bir gün ecel gelip başınızdan arta kalır ve sizin yiyemediğiniz malı başkaları yer. “Akr”, hayvanın sinirini kesmek ma’nâsınadır. Bu beyt-i şerîfde “sabır” yük çeken hayvana teşbîh buyrulmuştur. Ya’ni, “Şeytan sûre-i Bakara’da mezkûr olan `الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاءِ وَاللَّهُ يَعِدُكُم مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَفَضْلاً` (Bakara, 2/268) ya’ni “Şeytan size fakrı va’deder ve size kötülük ile emreder. Halbuki Allah Teâlâ o infâktan mağfireti ve ziyâdeliği va’deder” âyet-i kerîmesi mûcibince sizi cem’-i mâl etmediğiniz hâlde fakirlikten korkutur. Binâenaleyh sizin yük çeken beygir mesâbesinde olan sabrınızın sinirini keser ve sizi sabırsız bir hâle getirir.” Fakirlikten korkup mal toplarsınız ve topladığınız malı da fakirlere infâk edemezsiniz. Nihâyet bir gün ecel gelip başınızdan arta kalır ve sizin yiyemediğiniz malı başkaları yer. 61. Kur’ân’dan dinle ki, şeytan va’dde seni şedîd olan fakrdan tehdîd eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 61. Kur’ân’dan dinle ki, şeytan vaatle seni şiddetli olan fakirlikten tehdit eder. Bu şerefli beyitte yukarıda zikredilen kerim ayete işaret buyrulur. Bu beyt-i şerîfde yukarıda zikrolunan âyet-i kerîmeye işâret buyrulur. 62. Tâ ki aceleden mürüvvetsiz teennîsiz sevâbsız, çirkin yiyesin ve çirkin götüresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 62. Ta ki aceleden dolayı mürüvvetsiz, teennîsiz, sevapsız, çirkin yiyesin ve çirkin götüresin! Bu şerefli beyitte, şeytanın kışkırtmasına uyup rızık konusunda acele edenlere gelen kötülükler sayılmaktadır. Yani şeytana uyan kimse, öncelikle mürüvvetsiz ve insaniyetsiz olur. İkinci olarak, teennîsiz (ağırbaşlı olmayan) olup, aceleciliği yüzünden birçok maddî ve manevî zarara uğrar. Kazandığı malı fakirlikten korkup elinde sıkı sıkı tuttuğu ve fakir olan hemcinsine infak etmediği için sevapsız kalır; ve topladığı maldan, ancak kendisine takdir edilmiş olan miktarı bu çirkinlikler dairesinde kullanır; kendisine takdir edilmemiş olan mal ise çirkin ve faydasız bir hamallık olur. Bu beyt-i şerîfde şeytanın tahrîkine tâbi’ olup rızkı husûsunda acele edenlere hâsıl olan fenâlıklar ta’dâd buyrulur. Ya’ni şeytana tâbi’ olan kimse evvelâ mürüvvetsiz ve insâniyetsiz olur. Sâniyen teennîsiz olup acelesi yüzünden birçok maddî ve ma’nevî zararlara giriftâr olur. Kazandığı malı fakirlikten korkup elinde sıkı sıkı tutup fakîr olan hemcinsine infâk etmediği için sevâbsız kalır ve cem’ ettiği maldan, ancak kendisine mukadder olan mikdârı bu çirkinlikler dâiresinde isti’mâl eder; ve kendisine mukadder olmayan malı dahi çirkin ve fâidesiz bir hammalı olur. 63. Şübhesiz kâfir yedi batında yer. Dîni ve kalbi cılız ve zayıf, karnı büyüktür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 63. Şüphesiz kâfir yedi karın doyuracak kadar yer. Dini ve kalbi cılız ve zayıf, karnı büyüktür. Rızkın ömre taksim edilmiş olduğunu inkâr eden kimse, "Aman malımdan faydalanayım" düşüncesiyle yedi karın doyuracak kadar yemek yer. Böyle bir kimse— Rızkın ömre maksûm olduğunu münkir olan kimse, aman malımdan istifâde edeyim düşüncesiyle yedi karınlık mikdârı yemek yer. Böyle bir kimse- 60. Zîra ki şeytan onu fakrdan korkutur. Sabrının beygirini akr ile öldürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 60. Çünkü şeytan onu fakirlikten korkutur. Sabrının beygirini sinirini keserek öldürür. "Akr", hayvanın sinirini kesmek anlamına gelir. Bu şerefli beyitte "sabır" yük çeken hayvana benzetilmiştir. Yani, "Şeytan, Bakara suresinde geçen "Şeytan size fakirliği vaat eder ve size kötülükle emreder. Hâlbuki Yüce Allah o infaktan mağfireti ve fazlalığı vaat eder." (Bakara, 2/268) ayet-i kerimesi gereğince, mal biriktirmediğiniz takdirde sizi fakirlikten korkutur. Bu sebeple, sizin yük çeken beygir hükmünde olan sabrınızın sinirini keser ve sizi sabırsız bir hâle getirir." Fakirlikten korkup mal toplarsınız ve topladığınız malı da fakirlere infak edemezsiniz. Sonunda bir gün ecel gelip başınızdan arta kalır ve sizin yiyemediğiniz malı başkaları yer. "Akr", hayvanın sinirini kesmek ma'nâsınadır. Bu beyt-i şerîfde "sabır" yük çeken hayvana teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Şeytan sûre-i Bakara'da mezkûr olan الشيطان يعدكم الفقر ويأمركم بالفحشاء والله يعدكم مغفرة منه وفضلاً (Bakara, 2/268) ya'ni "Şeytan size fakrí va'deder ve size kötülük ile emreder. Halbuki Allah Teâlâ o infâktan mağfireti ve ziyâdeliği va'deder" âyet-i kerîmesi mûcibince sizi cem'-i mâl etmediğiniz hâlde fakirlikten korkutur. Binâenaleyh sizin yük çeken beygir mesâbesinde olan sabrınızın sinirini keser ve sizi sabırsız bir hâle getirir." Fakirlikten korkup mal toplarsınız ve topladığınız malı da fakirlere infâk edemezsiniz. Nihâyet bir gün ecel gelip başınızdan arta kalır ve sizin yiyemediğiniz malı başkaları yer. 61. Kur'ân'dan dinle ki, şeytan vaîdde seni şedîd olan fakrdan tehdîd eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 61. Kur'ân'dan dinle ki, şeytan seni şiddetli fakirlikle tehdit eder. Bu şerefli beyitte, yukarıda zikredilen ayet-i kerimeye işaret buyrulur. Bu beyt-i şerîfde yukarıda zikrolunan âyet-i kerîmeye işâret buyrulur. 62. Tâ ki aceleden mürüvvetsiz teennîsiz sevabsız, çirkin yiyesin ve çirkin götüresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 62. Tâ ki aceleden mürüvvetsiz, teennîsiz, sevapsız, çirkin yiyesin ve çirkin götüresin! Bu şerefli beyitte, şeytanın tahrikine (kışkırtmasına) uyup rızkı konusunda acele edenlere meydana gelen kötülükler sayılmaktadır. Yani şeytana uyan kimse, öncelikle mürüvvetsiz (insanlık vasfından yoksun) ve insaniyetsiz olur. İkinci olarak, teennîsiz (ağırbaşlılıktan yoksun) olup aceleciliği yüzünden birçok maddî ve manevî zarara uğrar. Kazandığı malı fakirlikten korkup elinde sıkı sıkı tuttuğu ve fakir olan hemcinsine infak etmediği için sevapsız kalır; ve topladığı maldan, ancak kendisine takdir edilmiş olan miktarı bu çirkinlikler dairesinde kullanır; ve kendisine takdir edilmemiş olan malın dahi çirkin ve faydasız bir hamalı olur. Bu beyt-i şerîfde şeytanın tahrîkine tâbi' olup rızkı husûsunda acele edenlere hâsıl olan fenâlıklar ta'dâd buyrulur. Ya'ni şeytana tâbi' olan kimse evvelâ mürüvvetsiz ve insâniyetsiz olur. Sâniyen teennîsiz olup acelesi yüzünden birçok maddî ve ma'nevî zararlara giriftâr olur. Kazandığı malı fakirlikten korkup elinde sıkı sıkı tutup fakîr olan hemcinsine infâk etmediği için sevâbsız kalır ve cem' ettiği maldan, ancak kendisine mukadder olan mikdârı bu çirkinlikler dâiresinde isti'mâl eder; ve kendisine mukadder olmayan malın dahi çirkin ve fâidesiz bir hammalı olur. 63. Şübhesiz kafir yedi batında yer. Dîni ve kalbi cılız ve zayıf, karnı büyüktür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 63. Şüphesiz kâfir yedi bağırsakta yer. Dini ve kalbi cılız ve zayıf, karnı büyüktür. Rızkın ömre taksim edildiğini inkâr eden kimse, "Aman malımdan istifade edeyim" düşüncesiyle yedi karınlık miktar yemek yer. Böyle bir kimsenin dini ve kalbi çelimsiz, cılız ve zayıf olur; ve karnı da yağlanıp büyür ve göbeği dışarıya fırlar. فَالْكَافِرُ يَأْكُلُ في سَبْعَةِ أَمْعَاءِ وَ المُؤمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعَاءِ وَاحِدٍ Bu, Mustafa (s.a.v.)'in "Kâfir yedi bağırsağında yer ve mümin bir bağırsağında yer" hadisinin ortaya çıkış sebebiyledir. Rızkın ömre maksûm olduğunu münkir olan kimse, aman malımdan istifâde edeyim düşüncesiyle yedi karınlık mikdârı yemek yer. Böyle bir kimse- nin dîni ve kalbi çelimsiz ve cılız ve zayıf olur; ve karnı da yağlanıp büyür ve göbeği dışarıya fırlar. فَالْكَافِرُ يَأْكُلُ في سَبْعَةِ أَمْعَاءِ وَ المُؤمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعَاءِ وَاحِدٍ Bu hadîs-i Mustafa (s.a.v.)in sebeb-i vürûdu hakkındadır ki, "Kâfir yedi bağırsağında yer ve mü'min bir bağırsağında yer" 64. Kâfirler Peygamber'in misafiri oldular. Onlar akşam vaktinde mescide geldiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 64. Kâfirler Peygamber'in misafiri oldular. Onlar akşam vaktinde mescide geldiler. 65. Dediler ki: "Ey şâh, biz buraya konuk geldik! Ey sen, ufuk sakinlerinin mihmandarısın!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 65. Dediler ki: "Ey şâh, biz buraya konuk geldik! Ey sen, ufuk sakinlerinin mihmandarısın!" "Konuk", Türkçe "konmak" mastarından türemiş bir isimdir; "yolculuk esnasında bir yere konup geceleyen kimse" anlamına gelir, "misafir" kelimesinin karşılığıdır. Yani, o kâfir misafirler peygamberin huzuruna gelip dediler ki: "Ey ufkun sakinlerinin misafirperveri olan şâh! Biz bu şehre misafir olarak geldik." "Konuk", Türkçe "konmak" masdarından ism-i masdardır; "esnâ-yı seferde bir yere konup geceleyen kimse" ma'nâsınadır, "misâfir" mukābilidir. Ya'ni, o kâfir misafirler huzûr-ı peygamberîye gelip dediler ki: "Ey ufkun sâkinlerinin misafirperveri olan şâh! Biz bu şehre misafir olarak geldik." 66. "Biz azıksızız ve uzaktan erişmişiz; âgâh ol, bizim başımıza fazl nûrunu saç!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 66. "Biz azıksızız ve uzaktan erişmişiz; âgâh ol, bizim başımıza fazl nûrunu saç!" Biz uzak yoldan geldik ve yiyeceğimiz yoktur. Bizim bu ihtiyacımızdan haberdar ol da başımıza gıdanın nurunun fazlasını saç! Ankaravî nüshasında tamlama ile "fazl-ı nûr" (fazl nuru) geçmektedir. Nasıl ki ona göre tercüme edildi. Hind nüshalarında "fazl" ile "nûr" arasında bağlaç vâvı vardır. Şu hâlde anlam, "Bizim başımıza gıdanın fazlasını ve ihtiyaç nurunu saç!" demek olur. dinî ve kalbi çelimsiz, cılız ve zayıf olur; ve karnı da yağlanıp büyür ve göbeği dışarıya fırlar. فَالْكَافِرُ يَأْكُلُ في سَبْعَةِ أَمْعَاءِ وَ المُؤمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعَاءِ وَاحِدٍ Bu, Mustafa (s.a.v.)'in "Kâfir yedi bağırsağında yer ve mü'min bir bağırsağında yer" hadîs-i şerîfinin söyleniş sebebi hakkındadır. "Biz uzak yoldan geldik ve yiyeceğimiz yoktur. Bizim bu ihtiyacımızdan âgâh ol da başımıza nûr-ı gıdânın ziyâdesini saç! "Ankaravî nüshasında izâfet ile "fazl-ı nûr" vâki'dir. Nitekim ona göre tercüme olundu. Hind nüshalarında "fazl" ile "nûr" arasında vâv-ı âtıfa vardır. Şu hâlde ma'nâ, “Bizim başımıza gıdânın fazlasını ve nûr-ı ihtiyacı saç!" demek olur. nin dîni ve kalbi çelimsiz ve cılız ve zayıf olur; ve karnı da yağlanıp büyür ve göbeği dışarıya fırlar. فَالْكَافِرُ يَأْكُلُ في سَبْعَةِ أَمْعَاءِ وَ المُؤمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعَاءِ وَاحِدٍ Bu hadîs-i Mustafa (s.a.v.)in sebeb-i vürûdu hakkındadır ki, "Kâfir yedi bağırsağında yer ve mü'min bir bağırsağında yer" 64. Kâfirler Peygamber'in misafiri oldular. Onlar akşam vaktinde mescide geldiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 64. Kâfirler Peygamber'in misafiri oldular. Onlar akşam vaktinde mescide geldiler. 65. Dediler ki: "Ey şâh, biz buraya konuk geldik! Ey sen, ufuk sakinlerinin mihmandarısın!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 65. Dediler ki: "Ey şâh, biz buraya konuk geldik! Ey sen, ufuk sakinlerinin mihmandarısın!" "Konuk", Türkçe "konmak" mastarından türemiş bir isimdir; "yolculuk esnasında bir yere konup geceleyen kimse" anlamına gelir, "misafir" kelimesinin karşılığıdır. Yani, o kâfir misafirler peygamberin huzuruna gelip dediler ki: "Ey ufkun sakinlerinin misafirperveri olan şâh! Biz bu şehre misafir olarak geldik." "Konuk", Türkçe "konmak" masdarından ism-i masdardır; "esnâ-yı seferde bir yere konup geceleyen kimse" ma'nâsınadır, "misâfir" mukābilidir. Ya'ni, o kâfir misafirler huzûr-ı peygamberîye gelip dediler ki: "Ey ufkun sâkinlerinin misafirperveri olan şâh! Biz bu şehre misafir olarak geldik." 66. "Biz azıksızız ve uzaktan erişmişiz; âgâh ol, bizim başımıza fazl nûrunu saç!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 66. "Biz azıksızız ve uzaktan erişmişiz; âgâh ol, bizim başımıza fazl nûrunu saç!" Biz uzak yoldan geldik ve yiyeceğimiz yoktur. Bizim bu ihtiyacımızdan haberdar ol da başımıza gıda nurunun fazlasını saç! Ankaravî nüshasında izafet ile "fazl-ı nûr" (fazl nuru) geçmektedir. Nasıl ki ona göre tercüme edildi. Hind nüshalarında "fazl" ile "nûr" arasında atıf vâvı (bağlaç) vardır. Şu hâlde anlam, "Bizim başımıza gıdanın fazlasını ve ihtiyaç nurunu saç!" demek olur. "Biz uzak yoldan geldik ve yiyeceğimiz yoktur. Bizim bu ihtiyacımızdan âgâh ol da başımıza nûr-ı gıdânın ziyâdesini saç! "Ankaravî nüshasında izâfet ile "fazl-ı nûr" vâki'dir. Nitekim ona göre tercüme olundu. Hind nüshalarında "fazl" ile "nûr" arasında vâv-ı âtıfa vardır. Şu hâlde ma'nâ, “Bizim başımıza gıdânın fazlasını ve nûr-ı ihtiyacı saç!" demek olur. 67. Buyurdu ki: "Ey benim ashabım, taksîm ediniz! Zîrâ siz benden ve benim huyumdan dolusunuz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 67. Buyurdu ki: "Ey benim ashabım, taksim ediniz! Çünkü siz benden ve benim huyumdan dolusunuz." Bu kâfir misafirlerin sığınması üzerine Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleri, yüce ashabına hitaben buyurdular ki: "Ey benim ashabım, bu misafirleri aranızda taksim edip evlerinize götürünüz! Çünkü misafirperverlik hususunda siz benim yüce ahlakımla ahlaklanmışsınız." Bu kâfir misafirlerin ilticâsı üzerine Resûl-i Ekrem hazretleri ashâb-ı kirâmına hitâben buyurdular ki: "Ey benim ashâbım, bu misafirleri aranızda taksîm edip evlerinize götürünüz! Zîrâ misafirperverlik husûsunda siz benim ahlâk-ı kerîmânemle mütehallıksınız." 68. Her leşkerin cisimleri şahtan doludur. Ondan dolayı câhın düşmanları üzerine kılıç vururlar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 68. Her askerin bedenleri şahtan doludur. Ondan dolayı makamın düşmanları üzerine kılıç vururlardı. Bilinmeli ki, bir memleketin yasama, yürütme ve yargı kuvvetleri hükümdarın veya hükümet başkanının şahsında toplanır ve hükümet başkanının düşüncesi bu kuvvetlerin iyi yönetimine yöneliktir. Çünkü memleket işlerinin düzeni bu kuvvetlerin iyi yönetimiyle mümkündür; ve hükümet başkanının bu düzeni koruma düşüncesi, memleketin düşmana karşı beslediği askerin bedenlerine sirayet eder; ve onların bedenlerindeki gayret düşüncesi, hükümet başkanının gayret düşüncesinden dolu olur. Şimdi bu kuvvetlerin toplanma yeri olan makama düşmanların tecavüzü üzerine, asker o düşmanlara karşı silah kullanır. Ma'lumdur ki, bir memleketin kuvve-i teşrîiyye ve icrâiyye ve adliyyesi hükümdarın veyâ reîs-i hükümetin şahsında ictima' eder ve reîs-i hükümetin fikri bu kuvvetlerin hüsn-i idaresine masrûfdur. Zîrâ intizâm-ı umûr-ı memleket bu kuvvetlerin hüsn-i idâresiyle mümkindir; ve reîs-i hükümetin bu muhafaza-i intizâm fikri memleketin düşmana karşı beslediği askerin cisimlerine sârîdir; ve onların cisimlerindeki fikr-i gayret, reîs-i hükümetin fikr-i gayretinden dolu olur. İmdi bu kuvvetlerin ictima'-gâhı olan mansıba düşmanların tecavüzü üzerine, asker o düşmanlara karşı silah kullanır. 69. Sen şahın hışmı sebebiyle o kılıcı vurursun; ve yoksa o ihvân üzerine sana ne hışım gelir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 69. Sen şahın hışmı sebebiyle o kılıcı vurursun; ve yoksa o ihvân üzerine sana ne hışım gelir? Ey asker, sen memlekete saldıran düşmana karşı devlet başkanının onlara öfkelenmesi sebebiyle hemcinsin olan ve insanlıkta kardeşlerin üzerine silah kullanırsın. Eğer böyle bir sebep olmasa, bu kardeşlerin üzerine senin ne öfken olur? Çünkü o düşmanların şahıslarıyla senin aranda öfkeni tahrik edecek başka hiçbir sebep yoktur. Ey asker, sen memlekete tecavüz eden düşmana karşı reîs-i hükümetin onlara öfkelenmesi sebebiyle hemcinsinin ve insâniyette kardeşlerin üzerine silâh kullanırsın. Eğer böyle bir sebeb olmasa, bu kardeşlerin üzerine senin ne öfken olur? Zîrâ o düşmanların şahıslarıyla senin aranda öfkeni tahrîk edecek başka hiçbir sebeb yoktur. 70. Bir günahsız kardeş üzerine şahın gazabının aksi olarak on batman bir gürz vurursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 70. Bir günahsız kardeş üzerine şahın gazabının aksi olarak on batman bir gürz vurursun. "Gürz", eski zamanda savaşta kullandıkları topuzdur; "men", batman demektir ki, Araplar katında 260 dirheme denktir. Şu hâlde on batman altı "Gürz", eski zamanda harpte kullandıkları topuzdur; "men", batman demektir ki, Arablar indinde 260 dirheme muâdildir. Şu hâlde on batman altı 67. Buyurdu ki: "Ey benim ashabım, taksîm ediniz! Zîrâ siz benden ve benim huyumdan dolusunuz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 67. Buyurdu ki: "Ey benim ashabım, taksim ediniz! Çünkü siz benden ve benim huyumdan dolusunuz." Bu kâfir misafirlerin sığınması üzerine Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleri, yüce ashabına hitaben buyurdular ki: "Ey benim ashabım, bu misafirleri aranızda taksim edip evlerinize götürünüz! Çünkü misafirperverlik hususunda siz benim yüce ahlakımla ahlaklanmışsınız." Bu kâfir misafirlerin ilticâsı üzerine Resûl-i Ekrem hazretleri ashâb-ı kirâmına hitâben buyurdular ki: "Ey benim ashâbım, bu misafirleri aranızda taksîm edip evlerinize götürünüz! Zîrâ misafirperverlik husûsunda siz benim ahlâk-ı kerîmânemle mütehallıksınız." 68. Her leşkerin cisimleri şahtan doludur. Ondan dolayı câhın düşmanları üzerine kılıç vururlar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 68. Her askerin bedenleri şahtan doludur. Ondan dolayı makamın düşmanları üzerine kılıç vururlardı. Bilinmeli ki, bir memleketin yasama, yürütme ve yargı kuvvetleri hükümdarın veya hükümet başkanının şahsında toplanır ve hükümet başkanının düşüncesi bu kuvvetlerin iyi yönetimine yöneliktir. Çünkü memleket işlerinin düzeni bu kuvvetlerin iyi yönetimiyle mümkündür; ve hükümet başkanının bu düzeni koruma düşüncesi, memleketin düşmana karşı beslediği askerin bedenlerine sirayet eder; ve onların bedenlerindeki gayret düşüncesi, hükümet başkanının gayret düşüncesinden dolu olur. Şimdi bu kuvvetlerin toplanma yeri olan makama düşmanların tecavüzü üzerine, asker o düşmanlara karşı silah kullanır. Ma'lumdur ki, bir memleketin kuvve-i teşrîiyye ve icrâiyye ve adliyyesi hükümdarın veyâ reîs-i hükümetin şahsında ictima' eder ve reîs-i hükümetin fikri bu kuvvetlerin hüsn-i idaresine masrûfdur. Zîrâ intizâm-ı umûr-ı memleket bu kuvvetlerin hüsn-i idâresiyle mümkindir; ve reîs-i hükümetin bu muhafaza-i intizâm fikri memleketin düşmana karşı beslediği askerin cisimlerine sârîdir; ve onların cisimlerindeki fikr-i gayret, reîs-i hükümetin fikr-i gayretinden dolu olur. İmdi bu kuvvetlerin ictima'-gâhı olan mansıba düşmanların tecavüzü üzerine, asker o düşmanlara karşı silah kullanır. 69. Sen şahın hışmı sebebiyle o kılıcı vurursun; ve yoksa o ihvân üzerine sana ne hışım gelir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 69. Sen şahın hışmı sebebiyle o kılıcı vurursun; ve yoksa o ihvân üzerine sana ne hışım gelir? Ey asker, sen memlekete saldıran düşmana karşı devlet başkanının onlara öfkelenmesi sebebiyle hemcinsin olan ve insanlıkta kardeşlerin üzerine silah kullanırsın. Eğer böyle bir sebep olmasa, bu kardeşlerin üzerine senin ne öfken olur? Çünkü o düşmanların şahıslarıyla senin aranda öfkeni tahrik edecek başka hiçbir sebep yoktur. Ey asker, sen memlekete tecavüz eden düşmana karşı reîs-i hükümetin onlara öfkelenmesi sebebiyle hemcinsinin ve insâniyette kardeşlerin üzerine silâh kullanırsın. Eğer böyle bir sebeb olmasa, bu kardeşlerin üzerine senin ne öfken olur? Zîrâ o düşmanların şahıslarıyla senin aranda öfkeni tahrîk edecek başka hiçbir sebeb yoktur. 70. Bir günahsız kardeş üzerine şahın gazabının aksi olarak on batman bir gürz vurursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 70. Bir günahsız kardeş üzerine şahın gazabının aksi olarak on batman bir gürz vurursun. "Gürz", eski zamanda savaşta kullandıkları topuzdur; "men", batman demektir ki, Araplar katında 260 dirheme denktir. Şu hâlde on batman altı buçuk okka ağırlığında bir topuz demek olur. Yani, "Bir günahsız kardeş üzerine ancak hükümet başkanının öfkesinin senin kalbine yansıması üzerine on batman ağırlığında, düşmana bir topuz vurursun." "Gürz", eski zamanda harpte kullandıkları topuzdur; "men", batman demektir ki, Arablar indinde 260 dirheme muâdildir. Şu hâlde on batman altı buçuk okka ağırlığında bir topuz demek olur. Ya'ni, "Bir günahsız kardeş üzerine ancak reîs-i hükümetin öfkesinin senin kalbine vâki' olan aksi üzerine on batman ağırlığında, düşmana bir topuz vurursun." 71. Şah bir candır ve asker ondan doludur. Rûh su ve bu cisimler ırmak gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 71. Şah bir candır ve asker ondan doludur. Ruh su ve bu cisimler ırmak gibidir. Yani, "Şah bir candır ve bir anlamdır; ve asker şahın o anlamından doludur. Çünkü ruh ve anlam, su ve cisimler bu suyun aktığı ırmak gibidir. Nitekim bu anlam, II. cildin 1025, 1026 numaralarına denk gelen kutsal beyitlerde de şöyle buyrulmuştu: "Eğerçi sultanın cismi surette birdir, onun yüz binlerce askeri arkasındadır." "Saf şahın şekil ve sureti dahi gizli bir fikrin mahkumudur." Ve Fîh-i Mâ Fîh'in 13. bölümünde de şöyle buyrulur: "Sınırsız ve sonsuz asker bir sahada, tek bir kişinin esiridirler. O kişi dahi değersiz bir düşüncenin esiridir. Mademki bunların hepsi bir düşüncenin esiridirler, acaba azametli, önemli, kutsal ve yüce olan sonsuz düşünceler nasıl olurlar? Bu sebeple bilindi ki iş düşünceler gibidir. Suretlerin hepsi tâbi ve araçtırlar; ve düşünce olmayınca atıl ve cansızdırlar. Böyle olunca sureti gören kimse cansız demektir. O kimse anlama yol bulamaz. Her ne kadar sureten ihtiyar ve yüz yaşında ise de o çocuktur, ergen değildir." Ya'ni, "Şâh bir candır ve bir ma'nâdır; ve asker şâhın o ma'nâsından doludur. Zîrâ rûh ve ma'nâ, su ve cisimler bu suyun aktığı ırmak gibidir. Nitekim bu ma'nâ II. cildin 1025, 1026 numaralarına müsâdif olan beyt-i şerîflerde de şöyle buyrulmuş idi: “Eğerçi sultânın cismi sûrette birdir, onun yüz binlerce askeri arkasındadır.” “Şâh-ı safinin şekil ve sûreti dahi gizli bir fikrin mahkûmudur”. Ve Fîh-i Mâ Fîh'in 13. faslında da şöyle buyrulur: “Bî-had ve pâyân asker bir sahrâda, şahs-ı vâhidin esîridirler. O şahıs dahi hakîr bir endîşenin esîridir. Mademki bunların cümlesi bir düşüncenin esîridirler, acaba azîm, hatîr, kudsî ve ulvî olan bî-pâyân endîşeler nasıl olurlar? Binâenaleyh ma'lûm oldu ki iş düşünceler gibidir. Sûretlerin kâffesi tâbi' ve âlettirler; ve düşünce olmayınca muattaldırlar ve cemâddırlar. Böyle olunca sûreti gören kimse cemâd demektir. O kimse ma'nâya yol bulamaz. Her ne kadar sûretâ ihtiyar ve yüz yaşında ise de o çocuktur, nâ-bâliğdır.” 72. Şahın ruh suyu tatlı olursa, bütün ırmaklar latîf sudan dolu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 72. Şahın ruh suyu tatlı olursa, bütün ırmaklar latîf sudan dolu olur. Şahın fikri doğru ve iyi olursa, ona tâbi olan kimselerin fikri de doğru ve iyi olur. Şâhın fikri doğru ve iyi olursa, ona tâbi' olan kimselerin fikri de doğru ve iyi olur. 73. Zîrâ raiyyet ancak şahın dînini tutarlar. "Abese" sultanı böyle buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 73. Çünkü halk ancak hükümdarın dinini benimser. "Abese" sultanı böyle buyurdu. "Din", itaat ve boyun eğme, âdet, yol, alâmet, şan, ceza ve mükâfat anlamlarına gelir. Burada "boyun eğme, âdet ve yol" anlamları uygundur. "Sultan-ı buçuk okka ağırlığında bir topuz demek olur. Yani, "Bir günahsız kardeş üzerine ancak hükümet başkanının öfkesinin senin kalbine yansıması üzerine on batman ağırlığında, düşmana bir topuz vurursun." “Dîn”, tâat ve inkıyâd, âdet, tarîk, alâmet, şân, cezâ ve mükâfat ma'nâlarına gelir. Burada "inkıyâd ve âdet ve tarîk" ma'nâları münasibdir. "Sultân-ı buçuk okka ağırlığında bir topuz demek olur. Ya'ni, "Bir günahsız kardeş üzerine ancak reîs-i hükümetin öfkesinin senin kalbine vâki' olan aksi üzerine on batman ağırlığında, düşmana bir topuz vurursun." 71. Şah bir candır ve asker ondan doludur. Rûh su ve bu cisimler ırmak gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 71. Şah bir candır ve asker ondan doludur. Ruh su ve bu cisimler ırmak gibidir. Yani, "Şah bir candır ve bir anlamdır; ve asker şahın o anlamından doludur. Çünkü ruh ve anlam, su ve cisimler bu suyun aktığı ırmak gibidir. Nasıl ki bu anlam, ikinci cildin 1025, 1026 numaralarına denk gelen kutsal beyitlerde de şöyle buyrulmuştu: "Eğerçi sultanın cismi görünüşte birdir, onun yüz binlerce askeri arkasındadır." "Saf şahın şekil ve sureti dahi gizli bir fikrin mahkûmudur." Ve Fîhi Mâ Fîh'in 13. bölümünde de şöyle buyrulur: "Sınırsız ve sonsuz asker bir çölde, tek bir kişinin esiridirler. O kişi dahi değersiz bir düşüncenin esiridir. Mademki bunların hepsi bir düşüncenin esiridirler, acaba yüce, önemli, kutsal ve ulvi olan sonsuz düşünceler nasıl olurlar? Bu sebeple anlaşıldı ki iş düşünceler gibidir. Suretlerin hepsi tâbi ve araçtırlar; ve düşünce olmayınca atıl ve cansızdırlar. Böyle olunca sureti gören kimse cansız demektir. O kimse anlama yol bulamaz. Her ne kadar görünüşte yaşlı ve yüz yaşında ise de o çocuktur, ergen değildir." Ya'ni, "Şâh bir candır ve bir ma'nâdır; ve asker şâhın o ma'nâsından doludur. Zîrâ rûh ve ma'nâ, su ve cisimler bu suyun aktığı ırmak gibidir. Nitekim bu ma'nâ II. cildin 1025, 1026 numaralarına müsâdif olan beyt-i şerîflerde de şöyle buyrulmuş idi: "Eğerçi sultânın cismi sûrette birdir, onun yüz binlerce askeri arkasındadır." "Şâh-ı safinin şekil ve sûreti dahi gizli bir fikrin mahkûmudur". Ve Fih-i Mâ Fîh'in 13. faslında da şöyle buyrulur: "Bî-had ve pâyân asker bir sahrâda, şahs-ı vâhidin esîridirler. O şahıs dahi hakîr bir endîşenin esîridir. Mademki bunların cümlesi bir düşüncenin esîridirler, acaba azîm, hatîr, kudsî ve ulvî olan bî-pâyân endîşeler nasıl olurlar? Binâenaleyh ma'lûm oldu ki iş düşünceler gibidir. Sûretlerin kâffesi tâbi' ve âlettirler; ve düşünce olmayınca muattaldırlar ve cemâddırlar. Böyle olunca sûreti gören kimse cemâd demektir. O kimse ma'nâya yol bulamaz. Her ne kadar sûretâ ihtiyar ve yüz yaşında ise de o çocuktur, nâ-bâliğdır." 72. Şahın ruh suyu tatlı olursa, bütün ırmaklar latîf sudan dolu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 72. Şahın ruh suyu tatlı olursa, bütün ırmaklar latîf sudan dolu olur. Şahın fikri doğru ve iyi olursa, ona tâbi olan kimselerin fikri de doğru ve iyi olur. Şâhın fikri doğru ve iyi olursa, ona tâbi' olan kimselerin fikri de doğru ve iyi olur. 73. Zîrâ raiyyet ancak şahın dînini tutarlar. "Abese" sultanı böyle buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 73. Çünkü halk ancak şahın dinini tutar. "Abese" sultanı böyle buyurdu. "Din" kelimesi; itaat ve boyun eğme, âdet, yol, alâmet, şan, ceza ve mükâfat anlamlarına gelir. Burada "boyun eğme ve âdet ve yol" anlamları uygundur. "Abese sultanı"ndan maksat, kendisine "Abese ve tevellâ" suresi inen sultan, yani Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleridir. Şerefli beyitte bu surenin özel olarak belirtilmesindeki incelik şudur ki, ikinci cildin 2052 numarasına denk gelen ["Mademki senin ilacın hastalığı artırıyor, bu sebeple kıssayı talibe söyle, "Abese"yi oku!"] beytinde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, bu surenin iniş sebebi, Resûl-i Ekrem'den nasihat isteyen ashab-ı kiramdan âmâ Abdullah ibn Mektûm hazretlerine, sırf önemli bir meşguliyetinden dolayı o hazretin nasihatinden kaçınması üzerine Yüce Allah tarafından bir azarlama gelmesiydi. Hâlbuki Resûl-i Ekrem hazretleri, insan neslini Hakk yoluna ve kendi dinine davet etmekle görevliydi ve insanlar da kendi sultanları olan Resûl-i Ekrem'in dini üzere olmak zorundaydı. Bu anlamın gerçekleşmesine, zamanın gereğine uyarak muhalefet buyurmuş olan Resûl-i Ekrem hazretlerine ilahi azarın vuku bulduğuna işaretle, bu şerefli beyitte bu sure özellikle zikredilmiştir. Yani "Halk ve tebaa şahın dinini ve yolunu tutarlar. Çünkü kendisine "Abese ve tevellâ" şerefli suresi ile kendi dinini ve yolunu tebliğden yüz çevirdiği için azar gelen insanların sultanı (s.a.v.) hazretleri, الناس على دين ملوكهم yani "İnsanlar hükümdarlarının dini üzeredirler" buyurdu demek olur. "Dîn”, tâat ve inkıyâd, âdet, tarîk, alâmet, şân, cezâ ve mükâfat ma'nâlarına gelir. Burada "inkıyâd ve âdet ve tarîk" ma'nâları münasibdir. "Sultân-ı abese"den murâd, kendisine "Abese ve tevellâ" sûresi nâzil olan sultân, ya'ni Resûl-i Ekrem hazretleridir. Beyt-i şerîfde bu sürenin tahsîsindeki nükte budur ki, II. cildin 2052 numarasına müsâdif olan ["Mâdemki senin ilacın marazı ziyâdeleştiriyor, binâenaleyh kıssayı tâlibe söyle, "Abese"yi oku!"] beytinde tafsîlen îzah olunduğu vech ile bu sûrenin sebeb-i nüzülü Resûl-i Ekrem'den nasîhat isteyen ashâb-ı kirâmdan a'mâ Abdullah ibn Mektûm hazretlerine, mahzâ meşgüliyyet-i mühimmesine mebnî o hazretin nasîhatinden imtinâ'ı üzerine Cenâb-ı Hak tarafından bir itâb vuku'u idi. Halbuki Resûl-i Ekrem hazretleri nev'-i benî-beşeri tarîk-ı Hakk'a ve kendi dînine da'vetle mükellef ve beşer dahi kendi sultanları olan Resûl-i Ekrem'in dîni üzerine olmak lâzım idi. Bu ma'nânın tahakkukuna, muktezâ-yı zamâna tebaan muhalefet buyurmuş olan Resûl-i Ekrem hazretlerine itâb-ı ilâhî vâki' olduğuna işâreten, bu beyt-i şerîfde bu sûre tahsîsan zikir buyrulmuştur. Ya'ni "Raiyyet ve tebea şâhın dînini ve tarîkını tutarlar. Zîrâ kendisine "Abese ve tevella" sûre-i şerîfesi ile kendi dînini ve tarîkını tebliğden yüz çevirdiği için itâb vâki' olan Sultân-ı beşer (s.a.v.) hazretleri الناس على دين ملوكهم Ya'ni "Nâs hükümdârlarının dîni üzeredirler" buyurdu demek olur. 74. Her bir yâr bir misafir intihab etti. Arada biri iri ve nazîrsiz idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 74. Her bir dost bir misafir seçti. Aralarında biri iri ve eşsizdi. Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin misafirleri taksim etme hususundaki teklifi üzerine, yüce sahabelerden her biri doyurabileceğini düşündüğü bir misafiri seçti ve evine götürdü. İçlerinde pek iri vücutlu ve gösterişli biri vardı ve irilikte benzeri yoktu. Resûl-i Ekrem hazretlerinin misafirleri taksîm husûsundaki teklifi üzerine ashâb-ı kirâmdan her birisi doyurabileceğini gözüne kestirdiği bir misafiri seçti ve evine götürdü. İçlerinde pek iri vücutlu ve gövdeli birisi var idi ve irilikte emsâli yok idi. 75. İri cisim tutardı, onu kimse götürmedi. Kadehdeki tortu gibi mescidde kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 75. İri cisim tutardı, onu kimse götürmedi. Kadehdeki tortu gibi mescidde kaldı. "Dahm", çok etli ve cismi büyük olan demektir; masdarı "dıhm" gelir (Akrabü'l-Mevârid). Yani "O misafirlerden birinin cismi pek iri ve çok enli ve etli idi. Fakirlik içinde bulunan ashâb-ı kirâmın (Peygamber'in sahabeleri) hiçbirisi onu doyuramayacağını anladığı için alıp evine götüremedi. Bu büyük cüsseli kâfir, kadehin içinde kalan tortu gibi mescid-i nebevîde kaldı." "Abese"den murat, kendisine "Abese ve tevellâ" sûresi inen sultan, yani Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleridir. Şerefli beyitte bu surenin özel olarak belirtilmesindeki incelik şudur ki, II. cildin 2052 numarasına denk gelen ["Mademki senin ilacın hastalığı artırıyor, bu sebeple kıssayı talibe söyle, "Abese"yi oku!"] beytinde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, bu surenin iniş sebebi, Resûl-i Ekrem'den nasihat isteyen ashâb-ı kirâmdan âmâ Abdullah ibn Mektûm hazretlerine, sırf önemli meşguliyetine dayanarak o hazretin nasihatinden kaçınması üzerine Yüce Allah tarafından bir azarlama (itâb) vuku bulması idi. Halbuki Resûl-i Ekrem hazretleri insan neslini Hakk yoluna ve kendi dinine davetle görevliydi ve insanlar da kendi sultanları olan Resûl-i Ekrem'in dini üzere olmak lazımdı. Bu anlamın gerçekleşmesine, zamanın gereğine uyarak muhalefet buyurmuş olan Resûl-i Ekrem hazretlerine ilahi azarlama vuku bulduğuna işaretle, bu şerefli beyitte bu sure özellikle zikredilmiştir. Yani "Halk ve tebaa şahın dinini ve yolunu tutarlar. Zira kendisine "Abese ve tevella" şerefli suresi ile kendi dinini ve yolunu tebliğden yüz çevirdiği için azarlama vuku bulan insanların Sultanı (s.a.v.) hazretleri الناس على دين ملوكهم Yani "İnsanlar hükümdarlarının dini üzeredirler" buyurdu demek olur. "Dahm", çok etli ve cürmü azîm olan demektir; masdarı "dıhm" gelir (Akrabü'l-Mevârid). Ya'ni "O misafirlerden birinin cismi pek iri ve çok enli ve mülahham idi. Fakr-ı hâl içinde bulunan ashâb-ı kirâmın hiçbirisi onu doyuramayacağını anladığı için alıp evine götüremedi. Bu cesîmü'l-cüsse kâfir kadehin içinde kalan tortu gibi mescid-i nebevîde kaldı." abese"den murâd, kendisine "Abese ve tevellâ" sûresi nâzil olan sultân, ya'ni Resûl-i Ekrem hazretleridir. Beyt-i şerîfde bu sürenin tahsîsindeki nükte budur ki, II. cildin 2052 numarasına müsâdif olan ["Mâdemki senin ilacın marazı ziyâdeleştiriyor, binâenaleyh kıssayı tâlibe söyle, "Abese"yi oku!"] beytinde tafsîlen îzah olunduğu vech ile bu sûrenin sebeb-i nüzülü Resûl-i Ekrem'den nasîhat isteyen ashâb-ı kirâmdan a'mâ Abdullah ibn Mektûm hazretlerine, mahzâ meşgüliyyet-i mühimmesine mebnî o hazretin nasîhatinden imtinâ'ı üzerine Cenâb-ı Hak tarafından bir itâb vuku'u idi. Halbuki Resûl-i Ekrem hazretleri nev'-i benî-beşeri tarîk-ı Hakk'a ve kendi dînine da'vetle mükellef ve beşer dahi kendi sultanları olan Resûl-i Ekrem'in dîni üzerine olmak lâzım idi. Bu ma'nânın tahakkukuna, muktezâ-yı zamâna tebaan muhalefet buyurmuş olan Resûl-i Ekrem hazretlerine itâb-ı ilâhî vâki' olduğuna işâreten, bu beyt-i şerîfde bu sûre tahsîsan zikir buyrulmuştur. Ya'ni "Raiyyet ve tebea şâhın dînini ve tarîkını tutarlar. Zîrâ kendisine "Abese ve tevella" sûre-i şerîfesi ile kendi dînini ve tarîkını tebliğden yüz çevirdiği için itâb vâki' olan Sultân-ı beşer (s.a.v.) hazretleri الناس على دين ملوكهم Ya'ni "Nâs hükümdârlarının dîni üzeredirler" buyurdu demek olur. 74. Her bir yâr bir misafir intihab etti. Arada biri iri ve nazîrsiz idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 74. Her bir dost bir misafir seçti. Aralarında biri iri ve eşsizdi. Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin misafirleri taksim etme hususundaki teklifi üzerine, yüce sahabelerden her biri doyurabileceğini düşündüğü bir misafiri seçti ve evine götürdü. İçlerinde pek iri vücutlu ve gösterişli biri vardı ve irilikte benzeri yoktu. Resûl-i Ekrem hazretlerinin misafirleri taksîm husûsundaki teklifi üzerine ashâb-ı kirâmdan her birisi doyurabileceğini gözüne kestirdiği bir misafiri seçti ve evine götürdü. İçlerinde pek iri vücutlu ve gövdeli birisi var idi ve irilikte emsâli yok idi. 75. İri cisim tutardı, onu kimse götürmedi. Kadehdeki tortu gibi mescidde kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 75. İri cisim tutardı, onu kimse götürmedi. Kadehdeki tortu gibi mescidde kaldı. "Dahm", çok etli ve cismi büyük olan demektir; mastarı "dıhm" gelir (Akrabü'l-Mevârid). Yani "O misafirlerden birinin bedeni pek iri ve çok enli ve etli idi. Fakirlik içinde bulunan yüce sahabelerden hiçbiri onu doyuramayacağını anladığı için alıp evine götüremedi. Bu iri bedenli kâfir, kadehin içinde kalan tortu gibi mescid-i nebevîde kaldı." "Dahm", çok etli ve cürmü azîm olan demektir; masdarı "dıhm" gelir (Akrabü'l-Mevârid). Ya'ni "O misafirlerden birinin cismi pek iri ve çok enli ve mülahham idi. Fakr-ı hâl içinde bulunan ashâb-ı kirâmın hiçbirisi onu doyuramayacağını anladığı için alıp evine götüremedi. Bu cesîmü'l-cüsse kâfir kadehin içinde kalan tortu gibi mescid-i nebevîde kaldı." 76. Vaktaki cümleden geri kaldı, Mustafâ onu götürdü. Sürüde süt verici yedi keçi var idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 76. Vaktaki cümleden geri kaldı, Mustafâ onu götürdü. Sürüde süt verici yedi keçi var idi. O iri cüsseli misafir, sahabelerin seçiminden arta kaldığında, onu Mustafa (s.a.v.) hazretleri alıp saadet evlerine götürdü. Sürüde yedi adet sütlü keçi vardı. Vaktâki o iri cüsseli misafir ashâb-ı kirâmın intihabından arda kaldı, onu Mustafa (s.a.v.) hazretleri alıp hâne-i saâdetlerine götürdü. Sürüde yedi aded sütlü keçi var idi. 77. Ki, keçiler sofra vakti için sağmak üzere evde olur idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 77. Ki, keçiler sofra vakti için sağmak üzere evde olur idi. O sütlü keçiler sofra ve yemek vakti için sağılmak üzere sürüden eve getirilmiş olurlar idi. O sütlü keçiler sofra ve taâm vakti için sağılmak üzere sürüden eve getirilmiş olurlar idi. 78. O kıtlık babası olan Úc ibn Guz, ekmeği ve taâmı ve o her yedi keçinin sütünü yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 78. O kıtlık babası olan Úc ibn Guz, ekmeği ve yemeği ve o her yedi keçinin sütünü yedi. "Bû-kaht", "kıtlık babası" demektir ki, evdeki yemekleri bitirip ev halkını kıtlığa düşüren misafire özgü bir lakaptır. "Ûc", Nûh (a.s.) zamanında yaşadığı rivayet olunan çok uzun boylu ve doymak bilmeyen bir şahsın ismidir. "Úc ibn Avk" derler (Gıyâsü'l-Lügāt). "Guz", Türkler'den bir topluluktur ki Sultan Sencer zamanında Horasan'a saldırmış ve ülkenin hükümdarını esir etmişler ve orada hüküm sürmüşlerdir. Çok vahşi ve kan dökücü bir topluluk imişler. Misafirin "Ûc" ismindeki şahsa benzetilmesi çok yemesinden dolayıdır. "Guz" topluluğu fertlerine benzetilmesi de tabiatında vahşet olmasındandır. “Bû-kaht”, “kıtlık babası” demektir ki, evdeki yemekleri bitirip ev halkını kıtlığa giriftâr eden misâfire mahsûs bir lakabdır. “Ûc”, Nûh (a.s.) zamânında yaşadığı rivâyet olunan gāyet uzun boylu ve doymak bilmeyen bir şahsın ismidir. “Úc ibn Avk” derler (Gıyâsü'l-Lügāt). “Guz”, Türkler'den bir tâifedir ki Sultan Sencer zamanında Horasan'a tecavüz edip memleketin hükümdarını esir etmişler ve orada icrâ-yı hükümet etmişlerdir. Gāyet vahşî ve kan dökücü bir tâife imişler. Misafirin “Ûc” ismindeki şahsa teşbîhi çok yemesinden nâşidir. “Guz” tâifesi efrâdına teşbîhi de tab'ında vahşet olmasındandır. 79. Ehl-i beytin hepsi hışm-alud oldular. Zîrâ hepsi keçinin sütüne tama' edici idiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 79. Ev halkının hepsi öfkelenmişti. Çünkü hepsi keçinin sütüne göz dikmişlerdi. "Alû", "âlûde" kelimesinin kısaltılmışıdır. "Hışm-âlûde", birleşik sıfattır, "öfkelenici" demektir. Yani, "Misafirin evdeki yiyecekleri ve sütü bitirmiş olmasından dolayı Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin ev halkı öfkelendiler. Çünkü hepsi keçinin sütünü bekliyorlardı ve başka yiyecek de yoktu." “Alû”, “âlûde”nin muhaffefidir. "Hışm-âlûde", vasf-ı terkîbîdir, "öfkelenici" demektir. Ya'ni, "Misafirin evdeki taâmları ve sütü bitirmiş olmasından dolayı Resûl-i Ekrem hazretlerinin ehl-i beyti öfkelendiler. Zîrâ hepsi keçinin sütüne muntazır idiler ve başka gıda da yok idi." 80. Bir obur mi'deyi davul gibi yaptı. On sekiz adamın kısmetini yalnız yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 80. Bir obur, midesini davul gibi yaptı. On sekiz adamın kısmetini tek başına yedi. 76. Vaktaki cümleden geri kaldı, Mustafâ onu götürdü. Sürüde süt verici yedi keçi var idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 76. Vaktaki cümleden geri kaldı, Mustafâ onu götürdü. Sürüde süt verici yedi keçi var idi. O iri cüsseli misafir, sahabelerin seçiminden arta kaldığında, onu Mustafa (s.a.v.) hazretleri alıp saadet evlerine götürdü. Sürüde yedi adet sütlü keçi vardı. Vaktâki o iri cüsseli misafir ashâb-ı kirâmın intihabından arda kaldı, onu Mustafa (s.a.v.) hazretleri alıp hâne-i saâdetlerine götürdü. Sürüde yedi aded sütlü keçi var idi. 77. Ki, keçiler sofra vakti için sağmak üzere evde olur idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 77. Ki, keçiler sofra vakti için sağmak üzere evde olur idi. O sütlü keçiler sofra ve yemek vakti için sağılmak üzere sürüden eve getirilmiş olurlar idi. O sütlü keçiler sofra ve taâm vakti için sağılmak üzere sürüden eve getirilmiş olurlar idi. 78. O kıtlık babası olan Úc ibn Guz, ekmeği ve taâmı ve o her yedi keçinin sütünü yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 78. O kıtlık babası olan Úc ibn Guz, ekmeği ve yemeği ve o her yedi keçinin sütünü yedi. "Bû-kaht", "kıtlık babası" demektir ki, evdeki yemekleri bitirip ev halkını kıtlığa düşüren misafire özgü bir lakaptır. "Ûc", Nûh (a.s.) zamanında yaşadığı rivayet olunan gayet uzun boylu ve doymak bilmeyen bir şahsın ismidir. "Úc ibn Avk" derler (Gıyâsü'l-Lügāt). "Guz", Türkler'den bir topluluktur ki Sultan Sencer zamanında Horasan'a saldırıp memleketin hükümdarını esir etmişler ve orada hüküm sürmüşlerdir. Gayet vahşî ve kan dökücü bir topluluk imişler. Misafirin "Ûc" ismindeki şahsa benzetilmesi çok yemesinden kaynaklanmaktadır. "Guz" topluluğu fertlerine benzetilmesi de tabiatında vahşet olmasındandır. “Bû-kaht”, “kıtlık babası” demektir ki, evdeki yemekleri bitirip ev halkını kıtlığa giriftâr eden misâfire mahsûs bir lakabdır. “Ûc”, Nûh (a.s.) zamânında yaşadığı rivâyet olunan gāyet uzun boylu ve doymak bilmeyen bir şahsın ismidir. “Úc ibn Avk” derler (Gıyâsü'l-Lügāt). “Guz”, Türkler'den bir tâifedir ki Sultan Sencer zamanında Horasan'a tecavüz edip memleketin hükümdarını esir etmişler ve orada icrâ-yı hükümet etmişlerdir. Gayet vahşî ve kan dökücü bir tâife imişler. Misafirin "Ûc" ismindeki şahsa teşbîhi çok yemesinden nâşidir. "Guz” tâifesi efrâdına teşbîhi de tab'ında vahşet olmasındandır. 79. Ehl-i beytin hepsi hışm-alud oldular. Zîrâ hepsi keçinin sütüne tama' edici idiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 79. Ev halkının hepsi öfkelenmişti. Çünkü hepsi keçinin sütüne göz dikmişlerdi. "Alû", "âlûde" kelimesinin kısaltılmışıdır. "Hışm-âlûde", birleşik sıfattır, "öfkelenici" demektir. Yani, "Misafirin evdeki yiyecekleri ve sütü bitirmiş olmasından dolayı Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin ev halkı öfkelendiler. Çünkü hepsi keçinin sütünü bekliyorlardı ve başka yiyecek de yoktu." “Alû”, “âlûde”nin muhaffefidir. "Hışm-âlûde", vasf-ı terkîbîdir, "öfkelenici" demektir. Ya'ni, "Misafirin evdeki taâmları ve sütü bitirmiş olmasından dolayı Resûl-i Ekrem hazretlerinin ehl-i beyti öfkelendiler. Zîrâ hepsi keçinin sütüne muntazır idiler ve başka gıda da yok idi." 80. Bir obur mi'deyi davul gibi yaptı. On sekiz adamın kısmetini yalnız yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 80. Bir obur, midesini davul gibi yaptı. On sekiz adamın kısmetini tek başına yedi. "Tabl-hâr", çok yiyen anlamına gelir. Çünkü yemeden ve içmeden onun karnı davula benzer. "On sekiz" sayısından maksat, sınırlama değildir; bu adamın çok yediğini anlatmak içindir (Sultan Veled hazretleri). "Tablî"deki "yâ" harfi, tekillik içindir; şiir zaruretinden dolayı "hâr" kelimesinden önce gelmiştir. Aslı "tabl-hârî" olması gerekir, "bir obur" demek olur. Yani, "Bir obur olan misafir, midesini davul gibi şişirdi, birçok adamın yiyeceği yemeği yedi." "Tabl-hâr", çok yiyici ma'nâsınadır. Zîrâ yemeden ve içmeden onun karnı davula benzer. "On sekiz" adedinden murâd, tahdîd değildir, bu adamın çok yediğini tefhîm içindir (Sultan Veled hazretleri). "Tablî"deki yâ, vahdet içindir; zarûret-i şiirden dolayı "hâr"a (خوار) takaddüm etmiştir. Aslı (طبل خواری) olmak lâzım gelir, "bir obur" demek olur. Ya'ni, "Bir obur olan misafir mi'desini davul gibi şişirdi, birçok adamın yiyeceği taâmı yedi." 81. Yatmak vaktinde gitti ve odada oturdu. Sonra câriyecik öfkeden kapıyı bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 81. Yatmak vaktinde gitti ve odada oturdu. Sonra câriyecik öfkeden kapıyı bağladı. Obur misafir uyku vaktinde kendisine gösterilen odaya gidip oturdu ve saadet evinde bulunan câriyecik de "Yiyeceğimizi yedin, bizi aç bıraktın" diye öfkelenerek odanın kapısını bağladı. Obur misafir uyku vaktinde kendisine gösterilen odaya gidip oturdu ve hâne-i saâdette bulunan câriyecik dahi yiyeceğimizi yedin, bizi aç bıraktın diye öfkelenerek odanın kapısını bağladı. 82. Dışarıdan kapının zincirini bıraktı. Zîrâ ondan öfkeli ve derdli idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 82. Dışarıdan kapının zincirini bıraktı. Çünkü ondan öfkeli ve dertli idi. Câriye kapının dışarısından zincirini halkaya geçirdi ve kapıyı içeriden açılamayacak bir şekilde kapattı. Çünkü câriye misafirin çok yemesinden öfkeli ve aç kalmasından dertli idi. Bu kapamayı ona bir ceza olmak üzere yaptı. Câriye kapının dışarısından zincirini halkaya geçirdi ve kapıyı içeriden açılamayacak bir sûrette kapattı. Zîrâ câriye misafirin çok yemesinden öfkeli ve aç kalmasından derdli idi. Bu kapamayı ona bir cezâ olmak üzere yaptı. 83. Vaktaki kâfire gece yarısında sabah vaktine kadar takāza ve karin ağrısı geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 83. Kâfire gece yarısından sabah vaktine kadar sıkışma ve karın ağrısı geldi. "Sıkışma", doğal dışkılamadan kinayedir. "Takāzā", def-i tabîîden kinâyedir. 84. Kendi döşeğinden kapı tarafına acele etti. Vaktāki o elini kapıya koydu, bağlı buldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 84. Kendi döşeğinden kapı tarafına acele etti. O elini kapıya koyduğu zaman, kapıyı bağlı buldu. Doğal ihtiyacını gidermek için döşeğinden kalkıp kapı tarafına koştu. Kapıyı açmak istediği zaman, kapıyı dışarıdan bağlanmış bir hâlde buldu. Def'-i tabîî için döşeğinden kalkıp kapı tarafına koştu, kapıyı açmak istediği vakit dışarıdan bağlanmış bir hâlde buldu. 85. O tedbîr yapıcı kapıyı açmakta türlü türlü tedbir yaptı, halbuki o açık olmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 85. O tedbir yapıcı, kapıyı açmakta türlü türlü tedbir yaptı, hâlbuki o açık olmadı. "Tabl-hâr", çok yiyici anlamındadır. Zira yemeden ve içmeden onun karnı davula benzer. "On sekiz" sayısından maksat, sınırlama değildir, bu adamın çok yediğini anlatmak içindir (Sultan Veled hazretleri). "Tablî"deki "yâ" harfi, birlik içindir; şiir zaruretinden dolayı "hâr"a (خوار) önce gelmiştir. Aslı (طبل خواری) olması gerekir, "bir obur" demek olur. Yani, "Bir obur olan misafir midesini davul gibi şişirdi, birçok adamın yiyeceği yemeği yedi." "Tabl-hâr", çok yiyici ma'nâsınadır. Zîrâ yemeden ve içmeden onun karnı davula benzer. "On sekiz" adedinden murâd, tahdîd değildir, bu adamın çok yediğini tefhîm içindir (Sultan Veled hazretleri). "Tablî"deki yâ, vahdet içindir; zarûret-i şiirden dolayı "hâr"a (خوار) takaddüm etmiştir. Aslı (طبل خواری) olmak lâzım gelir, "bir obur" demek olur. Ya'ni, "Bir obur olan misafir mi'desini davul gibi şişirdi, birçok adamın yiyeceği taâmı yedi." 81. Yatmak vaktinde gitti ve odada oturdu. Sonra câriyecik öfkeden kapıyı bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 81. Yatmak vaktinde gitti ve odada oturdu. Sonra câriyecik öfkeden kapıyı bağladı. Obur misafir uyku vaktinde kendisine gösterilen odaya gidip oturdu ve saadet evinde bulunan câriyecik de "Yiyeceğimizi yedin, bizi aç bıraktın" diye öfkelenerek odanın kapısını bağladı. Obur misafir uyku vaktinde kendisine gösterilen odaya gidip oturdu ve hâne-i saâdette bulunan câriyecik dahi yiyeceğimizi yedin, bizi aç bıraktın diye öfkelenerek odanın kapısını bağladı. 82. Dışarıdan kapının zincirini bıraktı. Zîrâ ondan öfkeli ve derdli idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 82. Dışarıdan kapının zincirini bıraktı. Çünkü ondan öfkeli ve dertli idi. Câriye kapının dışarısından zincirini halkaya geçirdi ve kapıyı içeriden açılamayacak bir şekilde kapattı. Çünkü câriye misafirin çok yemesinden öfkeli ve aç kalmasından dertli idi. Bu kapamayı ona bir ceza olmak üzere yaptı. Câriye kapının dışarısından zincirini halkaya geçirdi ve kapıyı içeriden açılamayacak bir sûrette kapattı. Zîrâ câriye misafirin çok yemesinden öfkeli ve aç kalmasından derdli idi. Bu kapamayı ona bir cezâ olmak üzere yaptı. 83. Vaktaki kâfire gece yarısında sabah vaktine kadar takāza ve karin ağrısı geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 83. Kâfire gece yarısından sabah vaktine kadar sıkışma ve karın ağrısı geldi. "Sıkışma", doğal dışkılamadan kinayedir. "Takāzā", def-i tabîîden kinâyedir. 84. Kendi döşeğinden kapı tarafına acele etti. Vaktāki o elini kapıya koydu, bağlı buldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 84. Kendi döşeğinden kapı tarafına acele etti. O elini kapıya koyduğu zaman, kapıyı bağlı buldu. Doğal ihtiyacını gidermek için döşeğinden kalkıp kapı tarafına koştu. Kapıyı açmak istediği zaman, kapıyı dışarıdan bağlanmış bir hâlde buldu. Def'-i tabîî için döşeğinden kalkıp kapı tarafına koştu, kapıyı açmak istediği vakit dışarıdan bağlanmış bir hâlde buldu. 85. O tedbîr yapıcı kapıyı açmakta türlü türlü tedbir yaptı, halbuki o açık olmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 85. O tedbir yapıcı, kapıyı açmakta türlü türlü tedbir yaptı, hâlbuki o açık olmadı. 86. Takāzā takāzā üzerine hâne dar oldu. O hayran ve aciz ve bî-hûş kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 86. Gereklilikler üst üste gelince ev dar geldi. O şaşkın, âciz ve kendinden geçmiş hâlde kaldı. Hâcet giderme sıkıntısı birbiri ardına onu zorladı. Bu sıkıntıdan dolayı evin içi ona dar geldi. Ne yapacağını bilemeyerek şaşkınlık içinde kaldı, âciz oldu ve kendinden geçecek bir hâle geldi. "Deng" kelimesi, burada "bîhûş" (kendinden geçmiş) anlamındadır. "Kazâ-yı hâcet sıkıntısı birbiri arkasına onu tazyîk etti. Bu sıkıntıdan dolayı evin içi başına dar oldu. Ne yapacağını bilemeyerek hayrette kaldı ve âciz oldu ve kendinden geçecek bir hâle geldi." "Deng", burada "bîhûş” ma'nâsınadır. 87. O tedbîr etti ve uykuya sürtündü. Uykuda kendisini vîrânede gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 87. O tedbir etti ve uykuya sürtündü. Uykuda kendisini viranede gördü. "Hazîden", sürtüne sürtüne yürümek anlamındadır. Yani, "O misafir son bir çare olmak üzere kendisini sıktı ve zor ile ve yapmacık bir şekilde uykuya daldı. Rüyasında kendisini viranede gördü." Çünkü nefis ehli olan kimselerin gördüğü rüyaların pek çoğu kendi fikir ve halinin aksidir. "Hazîden", sürtüne sürtüne yürümek ma'nâsınadır. Ya'ni, "O misafir son bir çare olmak üzere kendisini sıktı ve zor ile ve tekellüf ile uykuya daldı. Rü'yâsında kendisini vîrânede gördü." Zîrâ ehl-i nefs olan kimselerin gördüğü rü'yâların pek çoğu kendi fikir ve hâlinin aksidir. 88. Zîra ki, onun hatırında vîrâne var idi. Rü'yâda dahi onun manzarı oraya oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 88. Çünkü onun hatırında virane vardı. Rüyada dahi onun bakışı oraya oldu. "Çünkü tuvalet ihtiyacının baskısı altında bulunan misafirin hatırında bir virane hayali vardı. Rüyada dahi onun bakış yeri bir virane oldu." Bilinmeli ki hadis-i şerifte "Uyku ölümün kardeşidir" buyrulur. Diğer bir hadis-i şerifte dahi "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşrolursunuz" buyurulmuştur. Bu sebeple insan uyanıklık hâlinde ne fikir ve hayal sahibi ise rüya âleminde de o fikir ve hayali görür. Bunun gibi dünyada ne hâl ve sıfat üzerine yaşamakta ise öldüğü vakit berzahta (ölümden sonraki ilk durak) dahi o hâl ve sıfat içinde kalır. "Zîrâ def-i hâcet tazyîkı altında bulunan misafirin hatırında bir vîrâne hayâli var idi. Rü'yâda dahi onun mahall-i nazarı bir vîrâne oldu." Ma'lûmdur ki hadîs-i şerîfde النوم اخ الموت ya'ni "Uyku ölümün kardeşidir" buyrulur. Diğer bir hadîs-i şerîfde dahi كما تعيشون تموتون وكما تموتون تحشرون ya'ni "Yaşadığınız gibi ölürsüzüz ve öldüğünüz gibi haşrolursunuz" buyurulmuştur. Binâenaleyh insan uyanıklık hâlinde ne fikir ve hayâl sahibi ise rü'yâ âleminde de o fikir ve hayali görür. Bunun gibi dünyâda ne hâl ve sıfat üzerine yaşamakta ise öldüğü vakit berzahda dahi o hâl ve sıfat içinde kalır. 89. Vaktaki kendisini hâlî bir vîrânede gördü, o derhal muhtaç olduğu gibi pisledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 89. Kendisini boş bir viranede gördüğü zaman, o hemen ihtiyacı olduğu gibi pisledi. O misafir rüyasında kendisini insanlardan uzak ve tenha bir viranede gördüğü zaman, hemen ihtiyacı olduğu şekilde pisledi. "Rîden", tuvalet ihtiyacını gidermek demektir. O misafir içeriden kapıyı açmak için türlü türlü çareler bulmak için çabaladı ve uğraştı durdu, bir türlü o kapı açılmadı. "Vaktāki o misafir rü'yâsında kendisini nâsdan hâlî ve tenhâ bir vîrânede gördü, derhal ihtiyacı vech ile pisledi." "Rîden", kazâ-yı hâcet etmek demektir. O misafir içeriden kapıyı açmak için türlü türlü çâreler bulmak için tepindi ve uğraştı durdu, bir türlü o kapı açılmadı. 86. Takāzā takāzā üzerine hâne dar oldu. O hayran ve aciz ve bî-hûş kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 86. Gereklilikler üst üste gelince ev dar geldi. O şaşkın, âciz ve kendinden geçmiş hâlde kaldı. Hâcet giderme sıkıntısı birbiri ardına onu zorladı. Bu sıkıntıdan dolayı evin içi ona dar geldi. Ne yapacağını bilemeyerek şaşkınlık içinde kaldı, âciz oldu ve kendinden geçecek bir hâle geldi. "Deng" kelimesi, burada "bîhûş" (kendinden geçmiş) anlamındadır. "Kazâ-yı hâcet sıkıntısı birbiri arkasına onu tazyîk etti. Bu sıkıntıdan dolayı evin içi başına dar oldu. Ne yapacağını bilemeyerek hayrette kaldı ve âciz oldu ve kendinden geçecek bir hâle geldi." "Deng", burada "bîhûş” ma'nâsınadır. 87. O tedbîr etti ve uykuya sürtündü. Uykuda kendisini vîrânede gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 87. O tedbir etti ve uykuya sürtündü. Uykuda kendisini viranede gördü. "Hazîden", sürtüne sürtüne yürümek anlamındadır. Yani, "O misafir son bir çare olmak üzere kendisini sıktı ve zor ile ve yapmacık bir şekilde uykuya daldı. Rüyasında kendisini viranede gördü." Çünkü nefis ehli olan kimselerin gördüğü rüyaların pek çoğu kendi fikir ve halinin aksidir. "Hazîden", sürtüne sürtüne yürümek ma'nâsınadır. Ya'ni, "O misafir son bir çare olmak üzere kendisini sıktı ve zor ile ve tekellüf ile uykuya daldı. Rü'yâsında kendisini vîrânede gördü." Zîrâ ehl-i nefs olan kimselerin gördüğü rü'yâların pek çoğu kendi fikir ve hâlinin aksidir. 88. Zîra ki, onun hatırında vîrâne var idi. Rü'yâda dahi onun manzarı oraya oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 88. Çünkü onun zihninde virane vardı. Rüyada dahi onun bakışı oraya oldu. "Çünkü tuvalet ihtiyacının baskısı altında bulunan misafirin zihninde bir virane hayali vardı. Rüyada dahi onun bakış yeri bir virane oldu." Bilinmeli ki hadis-i şerifte "Uyku ölümün kardeşidir" buyrulur. Diğer bir hadis-i şerifte dahi "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşrolursunuz" buyrulmuştur. Bu sebeple insan uyanıklık halinde ne fikir ve hayal sahibi ise rüya aleminde de o fikir ve hayali görür. Bunun gibi dünyada ne hal ve sıfat üzerine yaşamakta ise öldüğü vakit berzahta (ölümden sonra ruhların kıyamete kadar beklediği alem) dahi o hal ve sıfat içinde kalır. "Zîrâ def-i hâcet tazyîkı altında bulunan misafirin hatırında bir vîrâne hayâli var idi. Rü'yâda dahi onun mahall-i nazarı bir vîrâne oldu." Ma'lûmdur ki hadis-i şerîfde النوم اخ الموت ya'ni "Uyku ölümün kardeşidir" buyrulur. Diğer bir hadîs-i şerîfde dahi كما تعيشون تموتون وكما تموتون تحشرون ya'ni "Yaşadığınız gibi ölürsüzüz ve öldüğünüz gibi haşrolursunuz" buyurulmuştur. Binâenaleyh insan uyanıklık hâlinde ne fikir ve hayâl sahibi ise rü'yâ âleminde de o fikir ve hayali görür. Bunun gibi dünyâda ne hâl ve sıfat üzerine yaşamakta ise öldüğü vakit berzahda dahi o hâl ve sıfat içinde kalır. 89. Vaktaki kendisini hâlî bir vîrânede gördü, o derhal muhtaç olduğu gibi pisledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 89. Misafir, rüyasında kendisini insanlardan uzak ve tenha bir viranede görünce, hemen ihtiyacı olduğu gibi pisledi. O misafir, rüyasında kendisini insanlardan uzak ve tenha bir viranede gördüğü zaman, hemen ihtiyacı olduğu şekilde pisledi. "Rîden", tuvalet ihtiyacını gidermek demektir. "Vaktāki o misafir rü'yâsında kendisini nâsdan hâlî ve tenhâ bir vîrânede gördü, derhal ihtiyacı vech ile pisledi." "Rîden", kazâ-yı hâcet etmek demektir. 90. Uyandı ve o yatağı pislik dolu gördü. Iztırâbdan dîvâne oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 90. Uyandı ve o yatağı pislik dolu gördü. Izdıraptan deliye döndü. 91. Toprağın örtmediği böyle rüsvâylıktan dolayı onun içinden yüz hurûş zâhir oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 91. Toprağın örtmediği böyle bir rezillikten dolayı onun içinden yüz feryat ortaya çıktı. "Hurûş", burada "feryat" anlamındadır. "Hâk-pûş", örtücü ve gizleyici olmaktan kinayedir. Yani, "O misafir, kendisinin bu rezaletini hiçbir örtücü ve gizleyici şey olmadığı için ne yapacağını bilemedi ve içinden feryatlar ve ıstıraplar baş gösterdi." “Hurûş”, burada “feryâd” ma’nâsınadır. “Hâk-pûş”, sâtir ve örtücü olmaktan kinâyedir. Ya’ni, “O misâfir kendisinin bu rezâletini hiçbir örtücü ve setr edici şey olmadığı için ne yapacağını bilemedi ve içinden feryadlar ve ıztırâblar başgösterdi.” 92. Dedi: “Benim uykum uyanıklığımdan beterdir. Zîrâ bu tarafta yerim ve o tarafta pislerim.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 92. Dedi: “Benim uykum uyanıklığımdan daha kötüdür. Çünkü bu tarafta yerim ve o tarafta pislerim.” 93. Mezar dibinde olan kâfir gibi “Vâ sübûr, vâ sübûr!” diye bağırır idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 93. Mezar dibinde olan kâfir gibi "Vay helâk oluşum, vay helâk oluşum!" diye bağırır idi. "Sübûr", helâk olmak demektir. "Vâ sübûrâ!"daki elif, nida içindir. "Vâ", teessüf ve hasret makamında olan nidadır. "Vâ sübûrâ!", "Ey helâk oluş, neredesin!" demek olur. Yani, "O misafir kendi rezilliğini gördüğü vakit helâk olmayı ve yok olmayı temenni ederek vay helâk oluşum! vay helâk oluşum! diye bağırır idi." Nasıl ki kâfirler mezarın dibinde, yani berzah hayatında, dünyada inkâr ettikleri ahiret hayatının varlığını gördükleri vakit yok olmayı temenni edip böyle nida edeceklerdir. Onların bu hâli İnşikâk Suresi'ndeki وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا (İnşikâk, 84/10-11) yani "Ve amel defteri arkasından verilen kimse, keşke helâk olup yok olaydım! diye temenni eder" ayet-i kerimesinde beyan buyrulur. Ve aynı şekilde Furkan Suresi'nde de böyle buyrulur: وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُورًا وَاحِدًا وَادْعُوا ثُبُورًا كَثِيرًا (Furkan, 25/13-14) yani "Kâfirler azap mahallinden dar bir yere atıldıkları vakit orada helâklerini isterler. Onlara denilir ki: Bu günde bir helâk oluş istemeyin. Çok çok helâk ve yok olmak isteyin!" Bazı nüshalarda ikinci mısra "Nasıl ki kâfirler diriliş gününde helâk oluş diye bağırırlar" demek olur. Bazı nüshalarda da "hemçû cân-ı kâfirân ez ka’r-ı gûr" (kâfirlerin canı mezarın dibinden feryat ettiği gibi) geçmektedir, hepsi aynı anlama gelir. “Sübûr”, helâklik demektir. “Vâ sübûrâ!”daki elif nidâ içindir. “Vâ”, tees-süf ve hasret makâmında olan nidâdır. “Vâ sübûrâ!”, “ey helâklik, neredesin!” demek olur. Ya’ni, “O misâfir kendi rezâletini gördüğü vakit helâk olmayı ve yok olmayı temennî ederek vâ sübûrâ! vâ sübûrâ! diye bağırır idi.” Nitekim kâfirler mezarın ka’rında ya’ni hayât-ı berzahiyyede dünyâda inkâr ettikleri hayât-ı uhreviyyenin varlığını gördükleri vakit yok olmayı temennî edip böyle nidâ edeceklerdir. Onların bu hâli sûre-i İnşikâk’taki وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا (İnşikâk, 84/10-11) ya’ni “Ve ammâ kitâb-ı a’mâli ar-kasından verilen kimse, keşke helâk olup yok olaydım! diye temennî eder” âyet-i kerîmesinde beyân buyrulur. Ve kezâ sûre-i Furkan’da da böyle buyrulur: وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُورًا وَاحِدًا وَادْعُوا ثُبُورًا كَثِيرًا (Furkan, 25/13-14) ya’ni “Kâfirler azâb mahallinden dar bir yere atıldıkları vakit orada helâklerini isterler. Onlara denilir ki: Bu günde bir helâklik istemeyin. Çok çok helâk ve yok olmak isteyin!”. Ba’zı nüshalarda ikinci mısrâ’ “Nitekim kâfirler nüşûr gününde he-lâklık diye bağırırlar” demek olur. Ba’zı nüshalarda da “hemçû cân-ı kâfirân ez ka’r-ı gûr” vâki’dir, hepsi bir ma’nâyadır. 90. Uyandı ve o yatağı pislik dolu gördü. Iztırabdan dîvâne oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 90. Uyandı ve o yatağı pislik dolu gördü. Izdıraptan divane oldu. 91. Toprağın örtmediği böyle rüsvaylıktan dolayı onun içinden yüz hurûş zahir oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 91. Toprağın örtmediği böyle rüsvaylıktan dolayı onun içinden yüz feryat ortaya çıktı. "Hurûş", burada "feryat" anlamındadır. "Hâk-pûş", örtücü ve gizleyici olmaktan kinayedir. Yani, "O misafir, kendisinin bu rezilliğini hiçbir örtücü ve gizleyici şey olmadığı için ne yapacağını bilemedi ve içinden feryatlar ve ıstıraplar baş gösterdi." "Hurûş", burada "feryâd" ma'nâsınadır. “Hâk-pûş", sâtir ve örtücü olmakdan kinâyedir. Ya'ni, "O misafir kendisinin bu rezâletini hiçbir örtücü ve setr edici şey olmadığı için ne yapacağını bilemedi ve içinden feryadlar ve ıztırâblar başgösterdi." 92. Dedi: "Benim uykum uyanıklığımdan beterdir. Zîrâ bu tarafta yerim ve o tarafta pislerim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 92. Dedi: "Benim uykum uyanıklığımdan daha kötüdür. Çünkü bu tarafta yerim ve o tarafta pislerim." 93. Mezar dibinde olan kâfir gibi “Vâ sübûr, va sübûr!” diye bağırır idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 93. Mezar dibinde olan kâfir gibi "Vay helâk oluşum, vay helâk oluşum!" diye bağırırdı. "Sübûr", helâk olmak demektir. "Vâ sübûrâ!"daki elif, nidâ içindir. "Vâ", teessüf ve hasret makamında olan nidâdır. "Vâ sübûrâ!", "Ey helâk oluş, neredesin!" demek olur. Yani, "O misafir kendi rezaletini gördüğü zaman helâk olmayı ve yok olmayı temenni ederek 'Vay helâk oluşum! Vay helâk oluşum!' diye bağırırdı." Nasıl ki kâfirler mezarın derinliğinde, yani berzahî hayatta (ölümden sonraki ara âlemde), dünyada inkâr ettikleri ahiret hayatının varlığını gördükleri zaman yok olmayı temenni edip böyle nidâ edeceklerdir. Onların bu hâli, İnşikâk Sûresi'ndeki وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وراء ظهره فسوف يدعو ثبوراً (İnşikâk, 84/10-11) yani "Ve amel defteri arkasından verilen kimse, keşke helâk olup yok olaydım! diye temenni eder" âyet-i kerîmesinde beyan buyrulur. Ve aynı şekilde Furkan Sûresi'nde de böyle buyrulur: وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضيقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوا هنالك ثبُورًا لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُورًا واحدًا وَادْعُوا تُبُورًا كَثِيرًا (Furkan, 25/13-14) yani "Kâfirler azap mahallinden dar bir yere atıldıkları zaman orada helâklerini isterler. Onlara denilir ki: Bu günde bir helâklik istemeyin. Çok çok helâk ve yok olmak isteyin!". Bazı nüshalarda ikinci mısra' آنچنانکه کافران روز نشور şeklinde vâki'dir. "Nasıl ki kâfirler diriliş gününde helâklik diye bağırırlar" demek olur. Bazı nüshalarda da همچو جان کافران از قعر گور vâki'dir, hepsi bir anlama gelir. "Sübûr", helâklik demektir. "Vâ sübûrâ!"daki elif nidâ içindir. “Vâ”, teessüf ve hasret makāmında olan nidâdır. “Vâ sübûrâ!", "ey helâklik, neredesin!" demek olur. Ya'ni, "O misafir kendi rezaletini gördüğü vakit helâk olmayı ve yok olmayı temennî ederek vâ sübûrâ! vâ sübûrâ! diye bağırır idi." Nitekim kâfirler mezarın ka'rında ya'ni hayât-ı berzahiyyede dünyâda inkâr ettikleri hayât-ı uhreviyyenin varlığını gördükleri vakit yok olmayı temennî edip böyle nidâ edeceklerdir. Onların bu hâli sûre-i İnşikak'taki وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وراء ظهره فسوف يدعو ثبوراً (İnşikâk, 84/10-11) ya'ni "Ve ammâ kitâb-ı a'mâli arkasından verilen kimse, keşke helâk olup yok olaydım! diye temennî eder" âyet-i kerîmesinde beyân buyrulur. Ve kezâ sûre-i Furkan'da da böyle buyrulur: وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضيقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوا هنالك ثبُورًا لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُورًا واحدًا وَادْعُوا تُبُورًا كَثِيرًا (Furkan, 25/13-14) ya'ni "Kâfirler azab mahallinden dar bir yere atıldıkları vakit orada helâklerini isterler. Onlara denilir ki: Bu günde bir helâklik istemeyin. Çok çok helâk ve yok olmak isteyin!". Ba'zı nüshalarda ikinci mısra' آنچنانکه کافران روز نشور sûretinde vaki'dir. “Nitekim kâfirler nüşür gününde helâklik diye bağırırlar" demek olur. Ba'zı nüshalarda da همچو جان کافران از قعر گور vâki'dir, hepsi bir ma'nâyadır. 94. Ne vakit bu gece tamam olur, açılmaktan kapının sesi zahir olur diye muntazır idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 94. Ne zaman bu gece tamam olur, açılmaktan kapının sesi ortaya çıkar diye bekliyordu. "Ser şüden şeb", gecenin bitip tamam olmasından kinayedir (dolaylı anlatım). Yani, "Yatağı kirleten bu misafir, ne zaman gece tamam olur da açılmak sebebiyle kapının sesi ortaya çıkar diye bekleyip duruyordu." "Ser şüden şeb", gecenin bitip tamâm olmasından kinâyedir. Ya'ni, "Yatağı telvîs eden bu misafir, ne vakit gece tamâm olur da açılmak sebebiyle kapının sesi zâhir olur diye bekleyip durur idi." 95. Tâ ki o yaydan bir ok gibi kaçsın, tâ ki onu hiç kimse böyle görmesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 95. Tâ ki o yaydan bir ok gibi kaçsın, tâ ki onu hiç kimse böyle görmesin! Yani, o bekliyordu ki kapı açılsın da yaydan çıkan bir ok gibi kaçsın ve onu hiçbir kimse bu rezil hâlde görmesin! Ya'ni, o bekler idi ki kapı açılsın da yaydan çıkan bir ok gibi kaçsın ve onu hiçbir kimse bu hâl-i rezâlet içinde görmesin! 96. Kıssa çoktur, kısa ediyorum. O kapı açıldı, derd ve gamdan kurtuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 96. Kıssa çoktur, kısa ediyorum. O kapı açıldı, dert ve gamdan kurtuldu. Yani misafirin o geceki ıstırabının hikâyesi çoktur, kısa kesiyorum. Nihayet odanın kapısı açıldı, o misafir de dert ve gamdan kurtuldu. Bazı nüshalarda از درد و غم yerine آخر ز غم geçmektedir. "Nihayet gamdan kurtuldu" demek olur. Ya'ni misafirin o geceki ıztırabının hikâyesi çoktur, kısa kesiyorum. Nihâyet odanın kapısı açıldı, o misafir de derd ve gamdan kurtuldu. Ba'zı nüshada از درد و غم yerine آخر ز غم vâkî'dir. "Nihâyet gamdan kurtuldu" demek olur. ## Mustafa (a.s.)ın misâfire oda kapısını açması ve o açıcının hayalini görmesin ve utanmasın da serbestçe dışarıya gitsin diye kendisini gizlemesi 97. Mustafa sabah geldi ve kapıyı açtı. Sabahleyin o gümrâha o yol verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 97. Mustafa sabah geldi ve kapıyı açtı. Sabahleyin o gümrâha o yol verdi. Sabah olduğu zaman, âlemlerin efendisi Mustafa (a.s.) gelip odanın kapısını açtı ve sabahleyin erkenden o hazret, o yolunu şaşırmış olan kâfire yol verdi. Vaktâki sabah oldu, Server-i âlem Mustafa (a.s.) gelip odanın kapısını açtı ve sabahleyin erkenden o hazret, o yolunu şaşırmış olan kâfire yol verdi. 94. Ne vakit bu gece tamam olur, açılmaktan kapının sesi zahir olur diye muntazır idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 94. Ne zaman bu gece tamam olur, açılmaktan kapının sesi ortaya çıkar diye bekliyordu. "Ser şüden şeb", gecenin bitip tamam olmasından kinayedir (dolaylı anlatım). Yani, "Yatağı kirleten bu misafir, ne zaman gece tamam olur da açılmak sebebiyle kapının sesi ortaya çıkar diye bekleyip duruyordu." "Ser şüden şeb", gecenin bitip tamâm olmasından kinâyedir. Ya'ni, "Yatağı telvîs eden bu misafir, ne vakit gece tamâm olur da açılmak sebebiyle kapının sesi zâhir olur diye bekleyip durur idi." 95. Tâ ki o yaydan bir ok gibi kaçsın, tâ ki onu hiç kimse böyle görmesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 95. Tâ ki o yaydan bir ok gibi kaçsın, tâ ki onu hiç kimse böyle görmesin! Yani, o bekliyordu ki kapı açılsın da yaydan çıkan bir ok gibi kaçsın ve onu hiçbir kimse bu rezil hâlde görmesin! Ya'ni, o bekler idi ki kapı açılsın da yaydan çıkan bir ok gibi kaçsın ve onu hiçbir kimse bu hâl-i rezâlet içinde görmesin! 96. Kıssa çoktur, kısa ediyorum. O kapı açıldı, derd ve gamdan kurtuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 96. Kıssa çoktur, kısa ediyorum. O kapı açıldı, dert ve gamdan kurtuldu. Yani misafirin o geceki ıstırabının hikâyesi çoktur, kısa kesiyorum. Nihayet odanın kapısı açıldı, o misafir de dert ve gamdan kurtuldu. Bazı nüshalarda از درد و غم yerine آخر ز غم geçmektedir. "Nihayet gamdan kurtuldu" demek olur. Ya'ni misafirin o geceki ıztırabının hikâyesi çoktur, kısa kesiyorum. Nihâyet odanın kapısı açıldı, o misafir de derd ve gamdan kurtuldu. Ba'zı nüshada از درد و غم yerine آخر ز غم vâki'dir. "Nihâyet gamdan kurtuldu" demek olur. ## Mustafa (a.s.)ın misâfire oda kapısını açması ve o açıcının hayalini görmesin ve utanmasın da serbestçe dışarıya gitsin diye kendisini gizlemesi 97. Mustafa sabah geldi ve kapıyı açtı. Sabahleyin o gümraha o yol verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 97. Mustafa sabah geldi ve kapıyı açtı. Sabahleyin o yolunu şaşırmış olana o yol verdi. Sabah olduğu vakit, âlemlerin efendisi Mustafa (a.s.) gelip odanın kapısını açtı ve sabahleyin erkenden o hazret, o yolunu şaşırmış olan kâfire yol verdi. Vaktâki sabah oldu, Server-i âlem Mustafa (a.s.) gelip odanın kapısını açtı ve sabahleyin erkenden o hazret, o yolunu şaşırmış olan kâfire yol verdi. 98. Mustafa kapıyı açtı ve gizlendi, tâ ki o mübtelâ utangan olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 98. Mustafa kapıyı açtı ve gizlendi, tâ ki o mübtelâ utangan olmaya! Mustafa (a.s.) Efendimiz, odanın kapısını açmakla birlikte, böyle bir mihnete (sıkıntıya) ve sıkıntıya müptelâ olan misafir zât-ı şerîflerinden utanmamak için kendilerini gizledi. Mustafa (a.s.) Efendimiz odanın kapısını açmakla beraber böyle bir mihnete ve sıkıntıya mübtelâ olan misafir zât-ı şerîflerinden utanmamak için kendilerini gizledi. 99. Tâ ki o dışarıya serbest gide, tâ ki kapıyı açanın arkasını ve yüzünü görmeye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 99. Tâ ki o dışarıya serbest gide, tâ ki kapıyı açanın arkasını ve yüzünü görmeye! 100. Ya bir şeyin arkasında nihan oldu, ya ondan onu Hudâ'nın dâmânı örtmüştür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 100. Ya bir şeyin arkasında gizlendi, ya da onu Allah'ın eteği örttü. Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin gizlenmesi, ya maddî bir şeyin arkasına saklanmak suretiyle gerçekleşti ya da Yüce Allah, o hazreti misafirin gözünden eteğini örtmek suretiyle gerçekleşti. "Hakk'ın eteği"nden kastedilen, "Settâr" ism-i şerîfinin eseridir. Bu manevî bir örtüdür, bu örtünün mahiyetini ve hakikatini maddiyat ile tanımlamak imkânsızdır. Nasıl ki maddiyat âleminde bile henüz sırrı ve hakikati anlaşılmayan şeyler çoktur. Örneğin manyetizma maddiyat âleminde görünen bir eserdir. Fakat özünü ve hakikatini tanımlamak imkânsızdır. Bu gibi haller muhakkik evliya katında gerçekleşir. Nitekim Nefehâtü'l-Üns'te Hüseyin bin Hameviyye menkıbesinde şöyle bir hadise nakledilir: Ebû Cafer el-Harrâr dedi ki: "Ben bir cemaatle Hasan bin Hamevî'nin meclisinde oturmuş idim. O başını önüne eğmiş idi. Ansızın bir çığlık attı ve o çığlık ile bizim gözümüzden kayboldu. Birbirimize bakıştık. Üç gün onu görmedik. Üç gün sonra gördük ki, mescid kapısından içeriye girmekte idi. Rengi değişmişti. Heybetinden kimsenin söz söylemeye mecali olmadı. Şeyh Ebû Abdullah Hafif'e bu halin aslı nasıl oldu, diye sordular. Cevaben dedi ki: O yerinden gitmedi, fakat onun üzerine bir elbise örttüler ki o elbise ile gözlerden kayboldu." Resûl-i Ekrem hazretlerinin gizlenmesi, ya bir maddî şeyin arkasına saklanmak sûretiyle vâki' oldu veyâhud Hak Teâlâ, o hazreti misafirin nazarından eteğini örtmek sûretiyle vâki' oldu. "Hakk'ın eteği"nden murâd, "Settâr" ism-i şerîfinin eseridir. Bu ma'nevî bir örtüdür, bu örtünün mâhiyetini ve hakîkatini maddiyât ile ta'rîf etmek mümkin değildir. Nitekim maddiyât âleminde bile henüz sırrı ve hakikati anlaşılmayan şeyler çoktur. Meselâ manyatizma maddiyât âleminde zâhir olan bir eserdir. Fakat künhünü ve hakîkatini ta'rif etmek mümkin değildir. Bu gibi ahvâl evliyâ-i muhakkıkîn indinde vâki'dir. Nitekim Nefehâtü'l-Üns'te Hüseyin bin Hameviyye menkıbesinde şöyle bir hadise menküldür: Ebû Cafer el-Harrâr dedi ki: "Ben bir cemaatle Hasan bin Hamevî'nin meclisinde oturmuş idim. O başını önüne eğmiş idi. Ansızın bir sayha attı ve o sayha ile bizim gözümüzden kayboldu. Birbirimize bakıştık. Üç gün onu görmedik. Üç gün sonra gördük ki, mescid kapısından içeriye girmekte idi. Rengi değişmişti. Heybetinden kimsenin söz söylemeye mecâli olmadı. Şeyh Ebû Abdullah Hafif'e bu hâlin aslı nasıl oldu, diye sordular. Cevâben dedi ki: O yerinden gitmedi, fakat onun üzerine bir libâs örttüler ki o libâs ile gözlerden kayboldu." 101. Allah[ın] boyası gâh mestûr eder. O nâzır üzerine bir bî-çûn perde peydâ eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 101. Allah'ın boyası bazen gizler. O, bakan üzerine tarifsiz bir perde oluşturur. 98. Mustafa kapıyı açtı ve gizlendi, tâ ki o mübtelâ utangan olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 98. Mustafa kapıyı açtı ve gizlendi, tâ ki o mübtelâ utangan olmaya! Mustafa (a.s.) Efendimiz, odanın kapısını açmakla birlikte, böyle bir mihnete (sıkıntıya) ve sıkıntıya müptelâ olan misafir zât-ı şerîflerinden utanmamak için kendilerini gizledi. Mustafa (a.s.) Efendimiz odanın kapısını açmakla beraber böyle bir mihnete ve sıkıntıya mübtelâ olan misafir zât-ı şerîflerinden utanmamak için kendilerini gizledi. 99. Tâ ki o dışarıya serbest gide, tâ ki kapıyı açanın arkasını ve yüzünü görmeye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 99. Tâ ki o dışarıya serbest gide, tâ ki kapıyı açanın arkasını ve yüzünü görmeye! 100. Ya bir şeyin arkasında nihan oldu, ya ondan onu Huda'nın dâmânı örtmüştür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 100. Ya bir şeyin arkasında gizlendi, ya da onu Allah'ın eteği örttü. Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin gizlenmesi, ya maddî bir şeyin arkasına saklanmak suretiyle gerçekleşti veyahut Yüce Allah, o hazreti misafirin gözünden eteğini örtmek suretiyle gerçekleşti. "Hakk'ın eteği"nden kastedilen, "Settâr" ism-i şerîfinin (Allah'ın ayıpları örten ismi) eseridir. Bu manevî bir örtüdür, bu örtünün mahiyetini ve hakikatini maddiyat ile tarif etmek mümkün değildir. Nasıl ki maddiyat âleminde bile henüz sırrı ve hakikati anlaşılmayan şeyler çoktur. Örneğin manyetizma maddiyat âleminde görünen bir eserdir. Fakat özünü ve hakikatini tarif etmek mümkün değildir. Bu gibi haller, hakikatleri bilen evliya katında gerçekleşir. Nitekim Nefehâtü'l-Üns'te Hüseyin bin Hameviyye menkıbesinde şöyle bir hadise nakledilmiştir: Ebû Cafer el-Harrâr dedi ki: "Ben bir cemaatle Hasan bin Hamevî'nin meclisinde oturmuş idim. O başını önüne eğmişti. Ansızın bir çığlık attı ve o çığlık ile bizim gözümüzden kayboldu. Birbirimize bakıştık. Üç gün onu görmedik. Üç gün sonra gördük ki, mescid kapısından içeriye girmekteydi. Rengi değişmişti. Heybetinden kimsenin söz söylemeye mecali olmadı. Şeyh Ebû Abdullah Hafif'e bu halin aslı nasıl oldu, diye sordular. Cevaben dedi ki: O yerinden gitmedi, fakat onun üzerine bir elbise örttüler ki o elbise ile gözlerden kayboldu." Resûl-i Ekrem hazretlerinin gizlenmesi, ya bir maddî şeyin arkasına saklanmak sûretiyle vâki' oldu veyâhud Hak Teâlâ, o hazreti misafirin nazarından eteğini örtmek sûretiyle vâki' oldu. "Hakk'ın eteği"nden murâd, "Settâr" ism-i şerîfinin eseridir. Bu ma'nevî bir örtüdür, bu örtünün mâhiyetini ve hakîkatini maddiyât ile ta'rîf etmek mümkin değildir. Nitekim maddiyât âleminde bile henüz sırı ve hakikati anlaşılmayan şeyler çoktur. Meselâ manyatizma maddiyât âleminde zâhir olan bir eserdir. Fakat künhünü ve hakîkatini ta'rif etmek mümkin değildir. Bu gibi ahvâl evliyâ-i muhakkıkîn indinde vâki'dir. Nitekim Nefehâtü'l-Üns'te Hüseyin bin Hameviyye menkıbesinde şöyle bir hadise menküldür: Ebû Cafer el-Harrâr dedi ki: "Ben bir cemaatle Hasan bin Hamevî'nin meclisinde oturmuş idim. O başını önüne eğmiş idi. Ansızın bir sayha attı ve o sayha ile bizim gözümüzden kayboldu. Birbirimize bakıştık. Üç gün onu görmedik. Üç gün sonra gördük ki, mescid kapısından içeriye girmekte idi. Rengi değişmişti. Heybetinden kimsenin söz söylemeye mecâli olmadı. Şeyh Ebû Abdullah Hafif'e bu hâlin aslı nasıl oldu, diye sordular. Cevâben dedi ki: O yerinden gitmedi, fakat onun üzerine bir libâs örttüler ki o libâs ile gözlerden kayboldu." 101. Allah[ın] boyası gâh mestûr eder. O nâzır üzerine bir bî-çûn perde peydâ eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 101. Allah'ın boyası bazen gizler. O bakan üzerine tarife sığmaz bir perde ortaya çıkarır. "Sıbğa", boya demektir. "Tenîden", burada "ortaya çıkarmak" anlamındadır ve bu masdarın çeşitli anlamları vardır, nasıl ki sırası geldikçe açıklanmıştır. "Allah'ın boyası"ndan maksat, ilahi sıfatlar ve isimlerdir. Yani, "Yüce Allah'ın sıfatları ve isimleri ara sıra Settârlık (örtücülük) ile ortaya çıkıp örter. O bakan kimsenin gözüne tarife sığmayan bir perde ortaya çıkarır." "Sıbğa", boya demektir. "Tenîden", burada "peydâ etmek" ma'nâsınadır ve bu masdarın müteaddid ma'nâları vardır, nitekim sırası geldikçe beyân olunmuştur. "Allah'ın boyası"ndan murâd, sıfât ve esmâ-i ilâhiyyedir. Ya'ni, "Allah Teâlâ'nın sıfât ve esmâsı ara sıra Settârlık ile zâhir olup örter. O bakan kimsenin gözüne ta'rîfe sığmayan bir perde peydâ eder." 102. Hatta kendinin yanında hasmı görmez. Hâlik'ın kudreti ondan ziyadedir, ziyâde!✨ ✨ Sade Türkçe flash 102. Hatta kendi yanında düşmanını görmez. Yaratan'ın kudreti ondan çok daha fazladır, çok daha fazla! Nitekim Resûl-i Ekrem (s.a.v.) Mekke-i Mükerreme'den hicret ettikleri gece, Kureyş kâfirlerinin kuşatması altında bulunan evden Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk (r.a.) ile birlikte çıktılar. وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yâsîn, 36/9) Yani "Biz onların önlerinden ve arkalarından birer set çektik. Bu sebeple onları örttük, onlar görmezler" âyet-i kerîmesini okuyup kâfirlerin arasından geçti, hiçbirisi onları göremedi. Nitekim Resûl-i Ekrem hazretleri Mekke-i Mükerreme'den hicret buyurdukları gece Kureyş kâfirlerinin muhâsarası altında bulunan evden Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk (r.a.) ile birlikte çıktılar. وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yâsîn, 36/9) Ya'ni "Biz onların önlerinden ve arkalarından sed yaptık. Binâenaleyh onları örttük, onlar görmezler" âyet-i kerîmesini okuyup kâfirlerin arasından geçti, hiçbirisi onları göremedi. 103. Mustafâ onun gece ahvalini gördü. Fakat Rabb'inin fermanı mâni' idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 103. Mustafa onun gece hallerini gördü. Fakat Rabb'inin fermanı engeldi. Mustafa (a.s.) Efendimiz gece vakti o misafirin hallerini ve ıstırabını bulundukları yerden görmekteydi. Fakat onu o sıkıntıdan kurtarmak için Rabb'inin emri ve fermanı engel olmuştu; ve ilâhî emir ile onu o halde bıraktı. Mustafa (a.s.) Efendimiz gece vakti o misafirin ahvâlini ve ıztırabını bulundukları mahalden görmekte idi. Fakat onu o sıkıntıdan kurtarmak için Rabbinin emr ü fermânı mâni' olmuş idi; ve emr-i ilâhî ile onu o hâlde bıraktı. 104. Tâ ki habttan evvel bir yol aça, tâ o fezâhattan bir kuyuya düşmeye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 104. Tâ ki düşmeden önce bir yol açsın, tâ ki o rezillikten bir kuyuya düşmesin! "Habt" kelimesinin çeşitli anlamları vardır; burada "gece vakti nereye gittiğini bilmeksizin kör gidişi gibi bastığı yeri görmeyerek gitmek" anlamındadır. Yani "Resûl-i Ekrem hazretlerinin gece vakti kapıyı açmaması ona ilahi rahmet türünden idi; ve ona kapıyı açsa karanlıkta fırlayış saadetli evden çıkacak ve bastığı yeri görmeyerek gidecek idi; ve hatta o yaptığı rezillik ve rüsvaylık yüzünden gece karanlığında bir kuyuya da düşebilecek idi." "Habt", kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır; burada "gece vakti nereye gittiğini bilmeksizin kör gidişi gibi bastığı yeri görmeyerek gitmek" ma'nâsınadır. Ya'ni "Resûl-i Ekrem hazretlerinin gece vakti kapıyı açmaması ona rahmet-i ilâhiyye nev'inden idi; ve ona kapıyı açsa karanlıkta fırlayış hâne-i saâdetten çıkacak ve bastığı yeri görmeyerek gidecek idi; ve belki de o yaptığı fezâhat ve rüsvâylık yüzünden gece karanlığında bir kuyuya da düşebilecek idi." 105. Fakat hikmet ve emr-i âsumânî var idi, tâ ki o kendisini öyle göre!✨ ✨ Sade Türkçe flash 105. Fakat hikmet ve ilâhî emir vardı, tâ ki o kendisini öyle görsün! "Sıbğa", boya demektir. "Tenîden", burada "meydana getirmek" anlamındadır ve bu masdarın çeşitli anlamları vardır, nitekim sırası geldikçe açıklanmıştır. "Allah'ın boyası"ndan maksat, ilâhî sıfatlar ve isimlerdir. Yani, "Yüce Allah'ın sıfatları ve isimleri ara sıra Settârlık (örtücülük) ile ortaya çıkıp örter. O bakan kimsenin gözüne tarife sığmayan bir perde meydana getirir." "Sıbğa", boya demektir. "Tenîden", burada "peydâ etmek" ma'nâsınadır ve bu masdarın müteaddid ma'nâları vardır, nitekim sırası geldikçe beyân olunmuştur. "Allah'ın boyası"ndan murâd, sıfât ve esmâ-i ilâhiyyedir. Ya'ni, "Allah Teâlâ'nın sıfât ve esmâsı ara sıra Settârlık ile zâhir olup örter. O bakan kimsenin gözüne ta'rîfe sığmayan bir perde peydâ eder." 102. Hatta kendinin yanında hasmı görmez. Hâlik'ın kudreti ondan ziyadedir, ziyade!✨ ✨ Sade Türkçe flash 102. Hatta kendi yanında düşmanını görmez. Yaratan'ın kudreti ondan daha fazladır, daha fazla! Nasıl ki Resûl-i Ekrem (s.a.v.) hazretleri Mekke-i Mükerreme'den hicret ettikleri gece, Kureyş kâfirlerinin kuşatması altında bulunan evden Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk (r.a.) ile birlikte çıktılar. وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yâsîn, 36/9) Yani "Biz onların önlerinden ve arkalarından birer set çektik. Bu sebeple onları örttük, onlar görmezler" ayet-i kerimesini okuyup kâfirlerin arasından geçti, hiçbirisi onları göremedi. Nitekim Resûl-i Ekrem hazretleri Mekke-i Mükerreme'den hicret buyurdukları gece Kureyş kâfirlerinin muhâsarası altında bulunan evden Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk (r.a.) ile birlikte çıktılar. وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yâsîn, 36/9) Ya'ni "Biz onların önlerinden ve arkalarından sed yaptık. Binâenaleyh onları örttük, onlar görmezler" âyet-i kerîmesini okuyup kâfirlerin arasından geçti, hiçbirisi onları göremedi. 103. Mustafâ onun gece ahvalini gördü. Fakat Rabb'inin fermanı mâni' idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 103. Mustafa onun gece hallerini gördü. Fakat Rabb'inin fermanı engeldi. Mustafa (a.s.) Efendimiz gece vakti o misafirin hallerini ve ıstırabını bulundukları yerden görmekteydi. Fakat onu o sıkıntıdan kurtarmak için Rabb'inin emri ve fermanı engel olmuştu; ve ilâhî emir ile onu o halde bıraktı. Mustafa (a.s.) Efendimiz gece vakti o misafirin ahvâlini ve ıztırabını bulundukları mahalden görmekte idi. Fakat onu o sıkıntıdan kurtarmak için Rabbinin emr ü fermânı mâni' olmuş idi; ve emr-i ilâhî ile onu o hâlde bıraktı. 104. Tâ ki habttan evvel bir yol aça, tâ o fezâhattan bir kuyuya düşmeye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 104. Tâ ki düşmeden önce bir yol açsın, tâ ki o rezillikten bir kuyuya düşmesin! "Habt" kelimesinin çeşitli anlamları vardır; burada "gece vakti nereye gittiğini bilmeksizin kör gidişi gibi bastığı yeri görmeyerek gitmek" anlamındadır. Yani "Resûl-i Ekrem hazretlerinin gece vakti kapıyı açmaması ona ilahi rahmet türünden idi; ve ona kapıyı açsa karanlıkta fırlayış saadetli evden çıkacak ve bastığı yeri görmeyerek gidecek idi; ve hatta o yaptığı rezillik ve rüsvaylık yüzünden gece karanlığında bir kuyuya da düşebilecek idi." "Habt", kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır; burada "gece vakti nereye gittiğini bilmeksizin kör gidişi gibi bastığı yeri görmeyerek gitmek" ma'nâsınadır. Ya'ni "Resûl-i Ekrem hazretlerinin gece vakti kapıyı açmaması ona rahmet-i ilâhiyye nev'inden idi; ve ona kapıyı açsa karanlıkta fırlayış hâne-i saâdetten çıkacak ve bastığı yeri görmeyerek gidecek idi; ve belki de o yaptığı fezâhat ve rüsvâylık yüzünden gece karanlığında bir kuyuya da düşebilecek idi." 105. Fakat hikmet ve emr-i âsumânî var idi, tâ ki o kendisini öyle göre!✨ ✨ Sade Türkçe flash 105. Fakat hikmet ve ilâhî emir vardı, tâ ki o kendisini öyle görsün! Gece kapının açılmasında, o misafir kendisini o kirli hâl içinde görmemek için ilâhî hikmet ve ilâhî emir vardı. Gece kapının açılmasında o misafir kendisini o mülevves hâl içinde gör- memek için hikmet-i ilâhî ve emr-i âsumânî var idi. 106. Çok adâvetler vardır ki o dostluk olur. Çok harablıklar vardır ki o mi'mâr- lık olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 106. Çok düşmanlıklar vardır ki onlar dostluk olur. Çok harabelikler vardır ki onlar mimarlık olur. Çünkü çok düşmanlıklar vardır ki, sonunda dostluğa dönüşür. Nitekim Hz. Ömer (r.a.) Resûl-i Ekrem hazretlerinin mübarek varlığına suikast için yola çıktı; ve onun bu kastı ve düşmanlığı dostluğa dönüştü. Ve cenâb-ı pîr efendimiz bu anlamı Fîhi Mâ Fih'in 43. bölümünde şöyle buyururlar: "Hz. Ömer yalın kılıç Mescid-i Nebevî'ye yöneldi. O sırada Cebrâîl (a.s.) vahiy getirdi: "Yâ Resûlullah, işte Ömer Müslüman olmak için geldi. Onu yanına al!" dedi. O esnada idi ki Hz. Ömer mescidin kapısından içeriye girdi; ve nurdan bir ok Mustafa (a.s.) Efendimiz tarafından çıkıp kalbine saplandığını açıkça gördü. Bir nara atıp baygın olarak düştü. Canında bir muhabbet ve aşk ortaya çıktı ve muhabbetin şiddetinden Hz. Risâletpenâh'ın kapısında eriyip yok olmak istedi ve: "Yâ Nebiyyallah bana iman arz buyur ve o mübarek kelimeyi söyle, ben işiteyim!" dedi. Ve Müslüman olduğunda dedi ki: "Şimdi yalın kılıç senin mübarek varlığına kastetmeye gelmiştim. Bundan sonra onun kefareti olmak üzere senin hakkında her kimden senin şerefli şanına eksiklik veren bir şey işitirsem hemen ona aman vermeyeyim!" Ve aynı şekilde çok harabelikler vardır ki sonunda imara sebep olur. Zîrâ çok düşmanlıklar vardır ki, sonunda dostluğa mübeddel olur. Nitekim Hz. Ömer (r.a.) Resûl-i Ekrem hazretlerinin vücûd-ı saâdetlerine sû-i kasd için çıktı; ve onun bu kasdı ve düşmanlığı dostluğa mübeddel oldu. Ve cenâb-ı pîr efendimiz bu ma'nâyı Fîhi Mâ Fih'in 43. faslında şöyle buyururlar: "Hz. Ömer yalın kılıç mescid-i nebevîye teveccüh etti. O sırada Cebrâîl (a.s.) vahiy getirdi: "Yâ Resûlullah, işte Ömer müslüman olmak için geldi. Onu yanına al!" dedi. O esnâda idi ki Hz. Ömer mescidin kapısından içeriye girdi; ve nûrdan bir ok Mustafa (a.s.) Efendimiz cânibinden çıkıp kalbine sap- landığını âşikâre gördü. Bir na'ra vurup bîhuş olarak düştü. Canında bir mu- habbet ve aşk zâhir oldu ve şiddet-i muhabbetten Hz. Risâletpenâh'ın kapı- sında eriyip mahvolmak istedi ve: "Yâ Nebiyyallah bana îmân arz buyur ve o kelime-i mübarekeyi söyle, ben işiteyim!" dedi. Ve müslüman oldukta dedi ki: “Şimdi yalın kılıç senin vücûd-ı mübârekine kasda gelmiş idim. Bundan sonra onun kefâreti olmak üzere senin hakkında her kimden senin şân-ı şe- rîfine nakîsa veren bir şey işitir isem filhâl ona aman vermeyeyim!" Ve kezâ çok harablıklar vardır ki sonunda ma'mûrluğa sebeb olur. 107. Bir fuzûl, pislik dolu olan yatağı kasden Resûl'ün huzûruna getirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 107. Bir fuzûl (anlamsız iş yapan ve söz söyleyen kimse), pislik dolu olan yatağı kasıtlı olarak Resûl'ün huzuruna getirdi. "Fuzûl", anlamsız iş yapan ve söz söyleyen kimseye denir, Türkçede "geveze" demek olur. Yani, "Saadet evinde bulunan bir geveze hizmetçi o yatağı kasıtlı olarak Resûl-i Ekrem hazretlerinin şerefli huzuruna getirdi." "Fuzûl", ma'nâsız iş yapan ve söz söyleyen kimseye derler, Türkçe'de "geveze" demek olur. Ya'ni, "Hâne-i saâdette bulunan bir geveze hizmetçi o yatağı kasden Resûl-i Ekrem hazretlerinin huzûr-ı şerîfine getirdi." 108. Dedi ki: "Senin misafirin böyle yapmıştır, gör!" Alemlerin rahmeti bir tebessüm buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 108. Dedi ki: "Senin misafirin böyle yapmıştır, gör!" Âlemlerin rahmeti bir tebessüm buyurdu. O kirli yatağı getiren hizmetçi, Resûl-i Ekrem hazretlerinin o misafire kızacağını zannederek: "Ey Resûlallah, gör ki senin misafirin Gece kapının açılmasında o misafir kendisini o kirli hâl içinde görmemek için ilâhî hikmet ve semavî emir var idi. O mülevves yatağı getiren hizmetçi Resûl-i Ekrem hazretlerinin o misâfi- re hiddet buyuracaklarını zannederek: "Yâ Resûlallah, gör ki senin misafirin Gece kapının açılmasında o misafir kendisini o mülevves hâl içinde gör- memek için hikmet-i ilâhî ve emr-i âsumânî var idi. 106. Çok adâvetler vardır ki o dostluk olur. Çok harablıklar vardır ki o mi'mâr- lık olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 106. Çok düşmanlıklar vardır ki o dostluk olur. Çok harabelikler vardır ki o mimarlık olur. Çünkü çok düşmanlıklar vardır ki, sonunda dostluğa dönüşür. Nasıl ki Hz. Ömer (r.a.) Resûl-i Ekrem hazretlerinin mübarek varlığına suikast etmek için yola çıktı; ve onun bu kastı ve düşmanlığı dostluğa dönüştü. Ve cenâb-ı pîr efendimiz bu anlamı Fîhi Mâ Fih'in 43. bölümünde şöyle buyururlar: "Hz. Ömer yalın kılıç Mescid-i Nebevî'ye yöneldi. O sırada Cebrâîl (a.s.) vahiy getirdi: "Ey Resûlullah, işte Ömer Müslüman olmak için geldi. Onu yanına al!" dedi. O esnada idi ki Hz. Ömer mescidin kapısından içeriye girdi; ve nurdan bir ok Mustafa (a.s.) Efendimiz tarafından çıkıp kalbine saplandığını açıkça gördü. Bir nara atıp baygın olarak düştü. Canında bir muhabbet ve aşk ortaya çıktı ve muhabbetin şiddetinden Hz. Risâletpenâh'ın kapısında eriyip mahvolmak istedi ve: "Ey Nebiyyallah bana iman arz buyur ve o mübarek kelimeyi söyle, ben işiteyim!" dedi. Ve Müslüman olduktan sonra dedi ki: "Şimdi yalın kılıç senin mübarek varlığına kastetmeye gelmiştim. Bundan sonra onun kefareti olmak üzere senin hakkında her kimden senin şerefli şanına eksiklik veren bir şey işitirsem hemen ona aman vermeyeyim!" Ve aynı şekilde çok harabelikler vardır ki sonunda imara sebep olur. Zîrâ çok düşmanlıklar vardır ki, sonunda dostluğa mübeddel olur. Nitekim Hz. Ömer (r.a.) Resûl-i Ekrem hazretlerinin vücûd-ı saâdetlerine sû-i kasd için çıktı; ve onun bu kasdı ve düşmanlığı dostluğa mübeddel oldu. Ve cenâb-ı pîr efendimiz bu ma'nâyı Fîhi Mâ Fih'in 43. faslında şöyle buyururlar: "Hz. Ömer yalın kılıç mescid-i nebevîye teveccüh etti. O sırada Cebrâîl (a.s.) vahiy getirdi: "Yâ Resûlullah, işte Ömer müslüman olmak için geldi. Onu yanına al!" dedi. O esnâda idi ki Hz. Ömer mescidîn kapısından içeriye girdi; ve nûrdan bir ok Mustafa (a.s.) Efendimiz cânibinden çıkıp kalbine sap- landığını âşikâre gördü. Bir na'ra vurup bîhuş olarak düştü. Canında bir mu- habbet ve aşk zâhir oldu ve şiddet-i muhabbetten Hz. Risâletpenâh'ın kapı- sında eriyip mahvolmak istedi ve: "Yâ Nebiyyallah bana îmân arz buyur ve o kelime-i mübarekeyi söyle, ben işiteyim!" dedi. Ve müslüman oldukta dedi ki: “Şimdi yalın kılıç senin vücûd-ı mübârekine kasda gelmiş idim. Bundan sonra onun kefâreti olmak üzere senin hakkında her kimden senin şân-ı şe- rîfine nakîsa veren bir şey işitir isem filhâl ona aman vermeyeyim!" Ve kezâ çok harablıklar vardır ki sonunda ma'mûrluğa sebeb olur. 107. Bir fuzûl, pislik dolu olan yatağı kasden Resûl'ün huzûruna getirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 107. Bir fuzûl (anlamsız iş yapan ve söz söyleyen kimse), pislik dolu olan yatağı kasıtlı olarak Resûl'ün huzuruna getirdi. "Fuzûl", anlamsız iş yapan ve söz söyleyen kimseye denir, Türkçede "geveze" demek olur. Yani, "Saadet evinde bulunan bir geveze hizmetçi o yatağı kasıtlı olarak Resûl-i Ekrem hazretlerinin şerefli huzuruna getirdi." "Fuzûl", ma'nâsız iş yapan ve söz söyleyen kimseye derler, Türkçe'de "geveze" demek olur. Ya'ni, "Hâne-i saâdette bulunan bir geveze hizmetçi o yatağı kasden Resûl-i Ekrem hazretlerinin huzûr-ı şerîfine getirdi." 108. Dedi ki: "Senin misafirin böyle yapmıştır, gör!" Alemlerin rahmeti bir tebessüm buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 108. Dedi ki: "Senin misafirin böyle yapmıştır, gör!" Âlemlerin rahmeti bir tebessüm buyurdu. O kirli yatağı getiren hizmetçi, Resûl-i Ekrem hazretlerinin o misafire kızacağını zannederek: "Ey Resûlallah, gör ki senin misafirin bu gece böyle bir rezalet yapmıştır!" dedi. Halbuki "Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik." (Enbiyâ, 21/107) ayet-i kerimesi gereğince, varlığı âlemlere rahmet olan Server-i Âlem Efendimiz kızmak şöyle dursun, bir de tebessüm buyurdular. O mülevves yatağı getiren hizmetçi Resûl-i Ekrem hazretlerinin o misâfi- re hiddet buyuracaklarını zannederek: "Yâ Resûlallah, gör ki senin misafirin bu gece böyle bir rezâlet yapmıştır!" dedi. Halbuki وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ (Enbiyâ, 21/107) ["Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik"] âyet-i kerîmesi mûcibince vücûd-ı şerîfi âlemlere rahmet olan Server-i âlem Efendimiz hiddet buyurmak şöyle dursun, bir de tebessüm buyurdular. 109. Buyurdu ki: "O mitharanı buraya önüme getir, tâ ki hepsini kendi elim ile yıkayayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 109. Buyurdu ki: "O mitharanı buraya önüme getir, tâ ki hepsini kendi elim ile yıkayayım!" "Mithara", içine su konulan ibrik ve benzeri bir alet olup, temizleme aleti demektir. Yani, Resûl-i Ekrem (s.a.v.) hizmetçinin sözüne veya misafirin hâline gülmekle beraber hizmetçiye buyurdular ki: "Su kabını buraya huzuruma getir ki, bu pislikleri kendi elim ile yıkayayım!" "Mithara", ism-i âlet olup içine su konulan ibrik ve sâiredir, âlet-i tathîr demektir. Ya'ni, "Resûl-i Ekrem hizmetçinin sözüne veyâhud misafirin hâline gülmekle beraber hizmetçiye buyrudular ki: "Su kabını buraya huzûruma getir ki, bu pislikleri kendi elim ile yıkayayım!" 110. Her bir kimse sıçradı ve dedi ki: "Bizim canımız ve cismimiz Allah için sana kurban olsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 110. Her bir kimse sıçradı ve dedi ki: "Bizim canımız ve bedenimiz Allah için sana kurban olsun!" 111. "Bu pisliği biz yıkayalım, sen bırak! Bu üslûb elin işidir, gönlün değil!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 111. "Bu pisliği biz yıkayalım, sen bırak! Bu üslûp elin işidir, gönlün değil!" Yani, saadet evinde bulunanların hepsi yerlerinden sıçrayıp dediler ki: "Bizim canımız ve bedenimiz ve şeklimiz ve manamız Allah için sana kurban olsun! Bu pisliği biz yıkayalım. Çünkü bu gibi maddî pislikleri temizlemek usulü, yoğun ve maddî olan ellerin işidir. Latif ve manevî olan gönlün işi değildir! Ey Allah'ın Resulü, senin şerefli varlığın ise latif ve manadır ve gönül hükmündedir." Ya'ni, hâne-i saâdette bulunanların hepsi yerlerinden sıçrayıp dediler ki: "Bizim canımız ve cismimiz ve sûretimiz ve ma'nâmız Allah için sana kurban olsun! Bu pisliği biz yıkayalım. Zîrâ bu gibi mülevvesât-ı mâddiyyeyi temizlemek üslûbu, kesîf ve maddî olan ellerin işidir. Latîf ve ma'nevî olan gönlün işi değildir! Yâ Resûlallah, senin vücûd-ı şerîfin ise latîf ve ma'nâdır ve gönül hükmündedir." 112. "Ey Le-amrük, Hak sana "amr" ta'bîr etti, binaenaleyh halife yaptı ve kürsü üzerine nasbetti."✨ ✨ Sade Türkçe flash 112. "Ey Le-amrük, Hak sana "ömür" adını verdi, bu sebeple halife yaptı ve kürsü üzerine yerleştirdi." Bahru'l-Ulûm ve İmdâdullah (k.s.) kendi şerhlerinde buyururlar ki "Ey Le-amrük" hitabı, Yüce Peygamberimize "Bunu biz yıkayalım!" diyenlerin hitabıdır. Yani "Ey önderimiz olan şanlı peygamber, senin hayatına yemin ederiz, muhakkak Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'inde Hicr sûresinde لعمرك إِنَّهُم لَفِي سَكْرَتِهِم يعمهون (Hicr, 15/72) Yani "Ey sevgilim, senin hayatına yemin olsun ki onlar sarhoşlukları içinde bocalayıp duruyorlar." buyurdu. Bu gece böyle bir rezalet yapmıştır!" dedi. Halbuki وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ (Enbiyâ, 21/107) ["Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik"] ayet-i kerimesi gereğince, şerefli varlığı âlemlere rahmet olan Âlemlerin Efendisi Peygamberimiz hiddetlenmek şöyle dursun, bir de tebessüm buyurdular. Bahru'l-Ulûm ve İmdâdullah (k.s.) kendi şerhlerinde buyururlar ki "Ey Le-amrük" hitâbı Resûl-i Ekrem efendimize "Bunu biz yıkayalım!" diyenlerin hitâbıdır. Ya'ni "Ey metbûumuz olan nebiyy-i zîşân, senin hayatına yemin ederiz, muhakkak Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde sûre-i Hicr'de لعمرك إِنَّهُم لَفِي سَكْرَتِهِم يعمهون (Hicr, 15/72) Ya'ni "Ey habîbim, senin hayatına ye- bu gece böyle bir rezâlet yapmıştır!" dedi. Halbuki وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ (Enbiyâ, 21/107) ["Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik"] âyet-i kerîmesi mûcibince vücûd-ı şerîfi âlemlere rahmet olan Server-i âlem Efendimiz hiddet buyurmak şöyle dursun, bir de tebessüm buyurdular. 109. Buyurdu ki: "O mitharanı buraya önüme getir, tâ ki hepsini kendi elim ile yıkayayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 109. Buyurdu ki: "O mitharanı buraya önüme getir, tâ ki hepsini kendi elim ile yıkayayım!" "Mithara", içine su konulan ibrik ve benzeri bir alet olup, temizleme aleti demektir. Yani, "Resûl-i Ekrem (a.s.) hizmetçinin sözüne veya misafirin hâline gülmekle beraber hizmetçiye buyurdular ki: "Su kabını buraya huzuruma getir ki, bu pislikleri kendi elim ile yıkayayım!"" "Mithara", ism-i âlet olup içine su konulan ibrik ve sâiredir, âlet-i tathîr demektir. Ya'ni, "Resûl-i Ekrem hizmetçinin sözüne veyâhud misafirin hâline gülmekle beraber hizmetçiye buyrudular ki: "Su kabını buraya huzûruma getir ki, bu pislikleri kendi elim ile yıkayayım!"" 110. Her bir kimse sıçradı ve dedi ki: "Bizim canımız ve cismimiz Allah için sana kurban olsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 110. Her bir kimse sıçradı ve dedi ki: "Bizim canımız ve bedenimiz Allah için sana kurban olsun!" 111. "Bu pisliği biz yıkayalım, sen bırak! Bu üslûb elin işidir, gönlün değil!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 111. "Bu pisliği biz yıkayalım, sen bırak! Bu üslûp elin işidir, gönlün değil!" Yani, saadet evinde bulunanların hepsi yerlerinden sıçrayıp dediler ki: "Bizim canımız ve bedenimiz ve şeklimiz ve manamız Allah için sana kurban olsun! Bu pisliği biz yıkayalım. Çünkü bu gibi maddî pislikleri temizlemek usulü, yoğun ve maddî olan ellerin işidir. Latif ve manevî olan gönlün işi değildir! Ey Allah'ın Resulü, senin şerefli varlığın ise latif ve manadır ve gönül hükmündedir." Ya'ni, hâne-i saâdette bulunanların hepsi yerlerinden sıçrayıp dediler ki: "Bizim canımız ve cismimiz ve sûretimiz ve ma'nâmız Allah için sana kurban olsun! Bu pisliği biz yıkayalım. Zîrâ bu gibi mülevvesât-ı mâddiyyeyi temizlemek üslûbu, kesîf ve maddî olan ellerin işidir. Latîf ve ma'nevî olan gönlün işi değildir! Yâ Resûlallah, senin vücûd-ı şerîfin ise latîf ve ma'nâdır ve gönül hükmündedir." 112. "Ey Le-amrük, Hak sana "amr" ta'bîr etti, binaenaleyh halife yaptı ve kürsü üzerine nasbetti."✨ ✨ Sade Türkçe flash 112. "Ey Le-amrük, Hak sana "ömür" adını verdi, bu sebeple halife yaptı ve kürsü üzerine oturttu." Bahru'l-Ulûm ve İmdâdullah (k.s.) kendi şerhlerinde buyururlar ki "Ey Le-amrük" hitabı, Resûl-i Ekrem efendimize "Bunu biz yıkayalım!" diyenlerin hitabıdır. Yani "Ey önderimiz olan şanlı peygamber, senin hayatına yemin ederiz ki, muhakkak Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'inde Hicr sûresinde لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِي سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ (Hicr, 15/72) Yani "Ey sevgilim, senin hayatına yemin ederim ki, muhakkak bu Lût kavmi sapkınlıkları içinde şaşkınlık içindedirler" ayet-i kerimesinde sana "hayat" adını verdi ve kendini senin hayatın kıldı. Çünkü senin bekân, Hakk'ın bekâsıdır. Ve bu anlamda sebep şudur ki, yemin ancak Hakk'ın hayatına ve zâtına yakışır. Çünkü başkasının ömrünün bir itibarı yoktur; ve Hak için yok olma da yoktur. Bu sebeple senin için yok olma olmaz; ve Hak seni kendi halifesi yaptı. Halifenin hayatı ve bekâsı, halife tayin edenin hayatının aynısıdır. Çünkü Hakk'ın zâtı kendi isim ve sıfatlarıyla halifede ortaya çıkmıştır. Ve diğer şârihler "Ey Le-amrük" hitabını, Allah kelamının nakli ve hikâyesi olarak kabul ederler. Ve anlamını da şöyle açıklarlar ki: "Yüce Allah "Le-amrük" şerefli sözünde sana "ömür" adını verdi ve senin ömrüne yemin etti ve seni "ömür" ile andı; Ve Arap âdeti şudur ki, çok aziz ve muhterem olan kimsenin ömrüne yemin ederler. Bu sebeple böyle yemin son derece izzete işaret eder. Şimdi seni kendi halifesi yaptı." Hâlbuki gizli değildir ki bu anlam zorlamadır. Çünkü hilafet, halifenin üzerinde Hakk'ın fer'i (ikincil) bir durumu olduğundan, hilafetin ve son derecedeki izzet ve ihtiramın aralarındaki alaka anlaşılamaz. Bahru'l-Ulûm ve İmdâdullah (k.s.) kendi şerhlerinde buyururlar ki "Ey Le-amrük" hitâbı Resûl-i Ekrem efendimize "Bunu biz yıkayalım!" diyenlerin hitâbıdır. Ya'ni "Ey metbûumuz olan nebiyy-i zîşân, senin hayatına yemin ederiz, muhakkak Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde sûre-i Hicr'de لعمرك إِنَّهُم لَفِي سَكْرَتِهِم يعمهون (Hicr, 15/72) Ya'ni "Ey habîbim, senin hayatına ye- mîn ederim ki, muhakkak bu Lût kavmi dalâletlerinde mütehayyirdirler" âyet-i kerîmesinde sana "hayat" ta'bîr etti ve kendini senin hayatın kıldı. Zîrâ senin bekān, bekā-yı Hak'tır. Ve bu ma'nâda sebeb budur ki, yemin ancak Hakk'ın hayâtına ve zâtına yakışır. Zîrâ gayrın ömrünün bir i'tibârı yoktur; ve Hak için zevâl dahi yoktur. Binâenaleyh senin için zevâl olmaz; ve Hak seni kendi halîfesi yaptı. Halîfenin hayatı ve bekāsı müstahlifin hayâtının aynıdır. Zîrâ Hakk'ın zâtı kendi esmâ ve sıfatıyla halîfede zahir olmuştur. Ve dîğer şârihler "Ey Le-amrük" hitâbını kelâm-ı Hakk'ın nakil ve hikâyesinden addederler. Ve ma'nâsını da böyle beyân ederler ki: "Hak Teâlâ "Le-amrük" kavl-i şerîfinde sana "amr" ta'bîr buyurdu ve senin ömrüne yemîn etti ve seni "amr" ile yâd etti; Ve âdet-i Arab budur ki gāyet azîz ve muhterem olan kimsenin ömrüne yemîn ederler. Binâenaleyh böyle yemin son derece izzete delâlet eder. İmdi seni kendi halîfesi yaptı". Halbuki hafi değildir ki bu ma'nâ tekellüfdür. Zîrâ hilafet, halîfenin üzerinde Hakk'ın fer'i olduğundan hilâfetin ve son derecedeki izzet ve ihtirâmın aralarındaki alâka anlaşılamaz. 113. Biz senin hizmetin için yaşıyoruz. Mâdemki sen hizmet ediyorsun, o hâlde biz neyiz?✨ ✨ Sade Türkçe flash 113. Biz senin hizmetin için yaşıyoruz. Mademki sen hizmet ediyorsun, o halde biz neyiz? 114. Buyurdu ki: "Onu biliyorum, velâkin bu bir saattir ki, bunu yıkamakta kendimce bir hikmet vardır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 114. Buyurdu ki: "Onu biliyorum, velâkin bu bir saattir ki, bunu yıkamakta kendimce bir hikmet vardır." Resûl-i Ekrem (a.s.) onlara cevap olarak buyurdu ki: "Bu söylediklerinizi biliyorum. Fakat bu an öyle bir andır ki, bu pislikleri bizzat yıkamakta gizli bir hikmet vardır." Resûl-i Ekrem hazretleri onlara cevâben buyurdu ki: "Bu söylediklerinizi biliyorum. Fakat bu saat bir saattir ki, bu mülevvesâtı bizzat yıkamakta bir gizli hikmet vardır." 115. Muntazır oldular, dediler ki: "Bu Peygamber'in sözüdür, nihayet zahir gele ki bu esrâr nedir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 115. Beklediler, dediler ki: "Bu Peygamber'in sözüdür, nihayet bu sırlar nedir, ortaya çıksın?" Resûl-i Ekrem'in "Bunda hikmet vardır" buyurması üzerine yıkama emrine teşebbüsten vazgeçip, "Bu Resûl-i Ekrem'in sözüdür, bakalım bunun içinden ne gibi sırlar ortaya çıkacaktır," diye beklediler. Yemin ederim ki, muhakkak bu Lût kavmi sapkınlıklarında şaşkındırlar" ayet-i kerimesinde sana "hayat" tabir etti ve kendini senin hayatın kıldı. Çünkü senin bekân, Hak'ın bekâsıdır. Ve bu manada sebep budur ki, yemin ancak Hak'ın hayatına ve zâtına yakışır. Çünkü başkasının ömrünün bir itibarı yoktur; ve Hak için zeval de yoktur. Bu sebeple senin için zeval olmaz; ve Hak seni kendi halifesi yaptı. Halifenin hayatı ve bekâsı, halife tayin edenin hayatının aynısıdır. Çünkü Hak'ın zâtı kendi isim ve sıfatlarıyla halifede ortaya çıkmıştır." Ve diğer şarihler "Ey Le-amrük" hitabını Hak'ın sözünün nakli ve hikayesinden sayarlar. Ve manasını da böyle açıklarlar ki: "Yüce Allah "Le-amrük" şerefli sözünde sana "ömür" tabir buyurdu ve senin ömrüne yemin etti ve seni "ömür" ile andı; Ve Arap adeti budur ki, çok aziz ve muhterem olan kimsenin ömrüne yemin ederler. Bu sebeple böyle yemin son derecede izzete delalet eder. Şimdi seni kendi halifesi yaptı." Halbuki gizli değildir ki bu mana zorlamadır. Çünkü hilafet, halifenin üzerinde Hak'ın fer'i (ikincil) olduğundan hilafetin ve son derecedeki izzet ve ihtiramın aralarındaki alaka anlaşılamaz. Resûl-i Ekrem'in "Bunda hikmet vardır" buyurması üzerine yıkamak emrine teşebbüsten vazgeçip, "Bu Resûl-i Ekrem'in sözüdür, bakalım bunun içinden ne gibi sırlar zuhûr edecektir", diye beklediler. mîn ederim ki, muhakkak bu Lût kavmi dalâletlerinde mütehayyirdirler" âyet-i kerîmesinde sana "hayat" ta'bîr etti ve kendini senin hayatın kıldı. Zîrâ senin bekān, bekā-yı Hak'tır. Ve bu ma'nâda sebeb budur ki, yemin ancak Hakk'ın hayâtına ve zâtına yakışır. Zîrâ gayrın ömrünün bir i'tibârı yoktur; ve Hak için zevâl dahi yoktur. Binâenaleyh senin için zevâl olmaz; ve Hak seni kendi halîfesi yaptı. Halîfenin hayatı ve bekāsı müstahlifin hayâtının aynıdır. Zîrâ Hakk'ın zâtı kendi esmâ ve sıfatıyla halîfede zahir olmuştur." Ve dîğer şârihler "Ey Le-amrük" hitâbını kelâm-ı Hakk'ın nakil ve hikâyesinden addederler. Ve ma'nâsını da böyle beyân ederler ki: "Hak Teâlâ "Le-amrük" kavl-i şerîfinde sana "amr" ta'bîr buyurdu ve senin ömrüne yemîn etti ve seni "amr" ile yâd etti; Ve âdet-i Arab budur ki gāyet azîz ve muhterem olan kimsenin ömrüne yemîn ederler. Binâenaleyh böyle yemin son derecede izzete delâlet eder. İmdi seni kendi halîfesi yaptı". Halbuki hafi değildir ki bu ma'nâ tekellüfdür. Zîrâ hilafet, halîfenin üzerinde Hakk'ın fer'i olduğundan hilâfetin ve son derecedeki izzet ve ihtirâmın aralarındaki alâka anlaşılamaz. 113. Biz senin hizmetin için yaşıyoruz. Mâdemki sen hizmet ediyorsun, o hâlde biz neyiz?✨ ✨ Sade Türkçe flash 113. Biz senin hizmetin için yaşıyoruz. Mademki sen hizmet ediyorsun, o halde biz neyiz? 114. Onu biliyorum, velâkin bu bir saattir ki, bunu yıkamakta kendimce bir hikmet vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 114. Onu biliyorum, velâkin bu bir saattir ki, bunu yıkamakta kendimce bir hikmet vardır. Resûl-i Ekrem (a.s.) onlara cevap olarak buyurdu ki: "Bu söylediklerinizi biliyorum. Fakat bu an öyle bir andır ki, bu pislikleri bizzat yıkamakta gizli bir hikmet vardır." Resûl-i Ekrem hazretleri onlara cevâben buyurdu ki: "Bu söylediklerinizi biliyorum. Fakat bu saat bir saattir ki, bu mülevvesâtı bizzat yıkamakta bir gizli hikmet vardır." 115. Muntazır oldular, dediler ki: "Bu Peygamber'in sözüdür, nihayet zahir gele ki bu esrâr nedir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 115. Beklediler, dediler ki: "Bu Peygamber'in sözüdür, nihayet bu sırların ne olduğu ortaya çıksın?" Resûl-i Ekrem'in "Bunda hikmet vardır" buyurması üzerine yıkama emrine teşebbüsten vazgeçip, "Bu Resûl-i Ekrem'in sözüdür, bakalım bunun içinden ne gibi sırlar ortaya çıkacaktır," diye beklediler. Resûl-i Ekrem'in "Bunda hikmet vardır" buyurması üzerine yıkamak emrine teşebbüsten vazgeçip, "Bu Resûl-i Ekrem'in sözüdür, bakalım bunun içinden ne gibi sırlar zuhûr edecektir", diye beklediler. 116. O bu pislikleri cidd ile yıkar idi. Hâssaten Hakk'ın emrindendir, taklîd ve riya değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 116. O, bu pislikleri ciddiyetle yıkardı. Özellikle Hakk'ın emrindendir, taklit ve riya değildir. Resûl-i Ekrem (a.s.) o misafirin pisliklerini tam bir ciddiyetle yıkardı. Çünkü böyle yapması Yüce Allah'ın özel emrinin gereğindendi. O hazret bu fiili güzel ahlak sahiplerini taklit etmek için yahut halka bir tevazu gösterisi yapmış olmak için yapmazdı. Resûl-i Ekrem hazretleri o misafirin pisliklerini kemâl-i ciddiyetle yıkar idi. Çünkü böyle yapması Hak Teâlâ hazretlerinin emr-i husûsîsi îcâbından idi. O hazret bu fiili hüsn-i ahlâk sahiblerine taklîd için veyâhud halka bir tevâzu' gösterişi yapmış olmak için değil idi. 117. Zîrâ onun kalbi derdi ki: "Bunu sen yıka ki, burada kat kat hikmet vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 117. Çünkü onun kalbi derdi ki: "Bunu sen yıka ki, burada kat kat hikmet vardır!" Yani, Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine bu işte meydana gelen ilâhî özel emir ve Rabbanî vahiy melek aracılığıyla değildi, kalp vahy ile meydana gelmişti. سبب رجوع کردن آن مهمان بخانه مصطفى عليه السلام در آن ساعت آمد که مصطفی علیه السلام نهالين ملوث او را بدست مبارک خود میشست و خجل شدن و جامه چاك كردن و نوحه و زارئ او بر خود و بر حال خود Mustafa (a.s.)ın evine misafirin geri dönmesinin sebebi. O anda geldi ki, Mustafa (a.s.) hazretleri, onun kirlenmiş yatağını kendi mübarek eliyle yıkıyordu; ve onun utanması ve elbisesini yırtması ve onun kendi nefsine ve kendi hâline feryadı ve ağlayışı Ya'ni, Resûl-i Ekrem hazretlerine bu işte vâki' olan emr-i husûsî-i ilâhî ve vahy-i rabbânî melek vasıtasıyla değil idi, vahy-i kalb ile vâki' olmuş idi. سبب رجوع کردن آن مهمان بخانه مصطفى عليه السلام در آن ساعت آمد که مصطفی علیه السلام نهالين ملوث او را بدست مبارک خود میشست و خجل شدن و جامه چاك كردن و نوحه و زارئ او بر خود و بر حال خود Mustafa (a.s.)ın hânesine misafirin rücû' etmesi sebebi. O sâatte geldi ki, Mustafâ (a.s.) hazretleri, onun mülevves olan yatağını kendi mübarek eliyle yıkardı; ve onun utanması ve elbisesini yırtması ve onun kendi nefsine ve kendi hâline feryâdı ve zârîliği 118. Kâfirciğin yadigâr bir heykeli var idi. Onu gāib gördü ve o kararsız oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 118. Kâfircik'in yadigâr bir heykeli vardı. Onu kaybolmuş gördü ve o kararsız oldu. 119. Dedi: "O oda ki ben yer tuttum, heykeli orada habersiz bıraktım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 119. Dedi: "O oda ki ben yer tuttum, heykeli orada habersiz bıraktım." 116. O bu pislikleri cidd ile yıkar idi. Hâssaten Hakk'ın emrindendir, taklîd ve riyâ değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 116. O, bu pislikleri ciddiyetle yıkardı. Özellikle Hakk'ın emrindendir, taklit ve riya değildir. Resûl-i Ekrem (a.s.) o misafirin pisliklerini tam bir ciddiyetle yıkardı. Çünkü böyle yapması Yüce Allah'ın özel emrinin gereğiydi. O (a.s.) bu fiili güzel ahlak sahiplerine taklit için yahut halka bir tevazu gösterisi yapmış olmak için yapmadı. Resûl-i Ekrem hazretleri o misafirin pisliklerini kemâl-i ciddiyetle yıkar idi. Çünkü böyle yapması Hak Teâlâ hazretlerinin emr-i husûsîsi îcâbından idi. O hazret bu fiili hüsn-i ahlâk sahiblerine taklîd için veyâhud halka bir tevâzu' gösterişi yapmış olmak için değil idi. 117. Zîrâ onun kalbi derdi ki: "Bunu sen yıka ki, burada kat kat hikmet vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 117. Çünkü onun kalbi derdi ki: "Bunu sen yıka ki, burada kat kat hikmet vardır!" Yani, Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine bu işte meydana gelen ilâhî özel emir ve Rabbanî vahiy melek aracılığıyla değildi, kalp vahy ile meydana gelmişti. سبب رجوع کردن آن مهمان بخانه مصطفى عليه السلام در آن ساعت آمد که مصطفی علیه السلام نهالين ملوث او را بدست مبارک خود میشست و خجل شدن و جامه چاك كردن و نوحه و زارئ او بر خود و بر حال خود Mustafa (a.s.)ın evine misafirin geri dönmesinin sebebi. O anda geldi ki, Mustafa (a.s.) hazretleri, onun kirlenmiş yatağını kendi mübarek eliyle yıkıyordu; ve onun utanması ve elbisesini yırtması ve onun kendi nefsine ve kendi hâline feryadı ve ağlayışı Ya'ni, Resûl-i Ekrem hazretlerine bu işte vâki' olan emr-i husûsî-i ilâhî ve vahy-i rabbânî melek vasıtasıyla değil idi, vahy-i kalb ile vâki' olmuş idi. سبب رجوع کردن آن مهمان بخانه مصطفى عليه السلام در آن ساعت آمد که مصطفی علیه السلام نهالين ملوث او را بدست مبارک خود میشست و خجل شدن و جامه چاك كردن و نوحه و زارئ او بر خود و بر حال خود Mustafa (a.s.)ın hânesine misafirin rücû' etmesi sebebi. O sâatte geldi ki, Mustafâ (a.s.) hazretleri, onun mülevves olan yatağını kendi mübarek eliyle yıkardı; ve onun utanması ve elbisesini yırtması ve onun kendi nefsine ve kendi hâline feryâdı ve zârîliği 118. Kâfirciğin yadigâr bir heykeli var idi. Onu gāib gördü ve o kararsız oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 118. Kâfircik'in yadigâr bir heykeli vardı. Onu kaybolmuş gördü ve o kararsız oldu. 119. Dedi: "O oda ki ben yer tuttum, heykeli orada habersiz bıraktım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 119. Dedi: "O oda ki ben yer tuttum, heykeli orada habersiz bıraktım." Yani, saadet evinde gece misafir kalıp yatağını berbat eden kâfirciğin yadigâr bir heykeli vardı. Aşırı utançla saadet evinden kaçtığı sırada bu heykelini kaybolmuş gördü ve ıstıraba düştü; ve onu aramak mecburiyetinde kaldı. Dedi ki: "Bu heykeli mutlaka ben gece kaldığım odada düşürdüm." Ya'ni, hâne-i saâdette gece misafir kalıp yatağını berbat eden kâfirciğin yâdigâr bir heykeli var idi. Kemâl-i hacâletle hâne-i saâdetten kaçtığı sırada bu heykelini kaybolmuş gördü ve ıztırâba düştü; ve onu aramak mecbûriyetinde kaldı. Dedi ki: "Bu heykeli mutlaka ben gece kaldığım odada düşürdüm." 120. Gerçi onun utanması var idi; ve onun utanmasını hırs götürdü. Hırs, ejderhadır, küçük bir şey değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 120. Gerçi onun utanması vardı; ve onun utanmasını hırs götürdü. Hırs, ejderhadır, küçük bir şey değildir. Yani, o misafir geceki hâlinden dolayı saadet evine dönüp heykelini aramaya utanıyordu. Ancak heykelin hırsı utanmasına üstün geldi. Çünkü hırs bir ejderhadır, küçük bir şey değildir. Utanmak gibi birtakım iyi huyları ezer. Ya'ni, o misafir geceki hâlinden dolayı hâne-i saâdete dönüp heykelini aramağa utanıyordu. Velâkin heykelin hırsı utanmasına galib geldi. Zîrâ hırs bir ejderhâdır, küçük bir şey değildir. Utanmak gibi birtakım iyi seciyeleri kahreder. 121. Heykel arkasından acele Mustafa'nın evine koştu ve onu gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 121. Heykel, arkasından aceleyle Mustafa'nın evine koştu ve onu gördü. "Vüsâk", ev demektir. Bu sebeple misafirin hırsı üstün geldiği için heykelinin arkasından aceleyle Mustafa (s.a.v.) hazretlerinin saadetli evlerine koştu ve o hazreti gördü. "Vüsâk", ev demektir. Binâenaleyh misafirin hırsı galib olduğu için heykelinin arkasından acele Mustafa (s.a.v.) hazretlerinin hâne-i saâdetlerine koştu ve o hazreti gördü, 122. Ki, o Allah'ın eli o pisliği hem bizzat güzel yıkıyor idi ki, kötü gözlü ondan uzak olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 122. O Allah'ın eli, o pisliği bizzat öyle güzel yıkıyordu ki, kötü gözlü ondan uzak olsun! Bahru'l-Ulûm hazretleri bu şerefli beytin şerhinde şöyle buyurur: "Muhakkiklerin önderi Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) hazretleri buyurdu ki: "Allah'ın eli", Hakk'ın suretinden ve halkın suretinden ibarettir; ve âlemin sureti isimlerin ve sıfatların mazharıdır (tecelli yeridir); ve Hakk'ın sureti, isimleri ve sıfatları toplayan Hakk'ın zâtıdır. Yüce Allah Âdem'i bu iki el ile yarattı." Ve aynı şekilde Hz. Şeyh-i Ekber "iki el"i celâl (ululuk) ve cemâl (güzellik) isimleriyle tefsir etti. Ve Şeyh Muhibbullah(?) (k.s.) Fusûs Şerhi'nde buyurdular ki: Hakk'ın sıfatı ve sureti arasında zuhur etme ve tecelli yeri olmaktan başka fark yoktur. Hz. Mevlânâ (k.s.) bu anlama dayanarak Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine "yedullah" (Allah'ın eli) tabirini kullandı. Çünkü âlemlerin Efendisi'nin mübarek zâtı, Hakk'ın sureti ile âlemin sureti arasını ve birbirine zıt isimleri bir araya getirir." Diğer şarihler, bu beytin anlamını şöyle yazmışlardır: "Resûl-i Ekrem (a.s.) hakkında Yüce Allah يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) yani “Allah'ın eli onların ellerinin üzerindedir” buyurmuştur. Yani, saadet evinde gece misafir kalıp yatağını berbat eden o küçük kâfirin yadigâr bir heykeli vardı. Büyük bir utançla saadet evinden kaçtığı sırada bu heykelini kaybolmuş gördü ve ıstıraba düştü; ve onu aramak zorunda kaldı. Dedi ki: "Bu heykeli mutlaka ben gece kaldığım odada düşürdüm." Bahru'l-Ulûm hazretleri bu beyt-i şerîfin şerhinde şöyle buyurur: "Kudve-i muhakkıkîn Şeyh-i Ekber hazretleri buyurdu ki: "Allah'ın eli", sûret-i Hak ve sûret-i halktan ibârettir; ve sûret-i âlem mazhar-ı esmâ ve sıfâttır; ve sûret-i Hak esmâ ve sıfatı câmi' olan Hakk'ın zâtıdır. Hak Teâlâ Âdem'i bu iki el ile ibdâ' buyurdu." Ve kezâ Hz. Şeyh-i Ekber "iki el"i esmâ-i celâl ve cemâl ile tefsîr buyurdu. Ve Şeyh Muhibbullah(?) (k.s.) Fusûs Şerhi'nde buyurdular ki: Hakk'ın sıfatı ve sûreti arasında zâhiriyyet ve mazhariyyetden başka fark yoktur. Hz. Mevlânâ (k.s.) bu ma'nâya binâen Resûl-i Ekrem hazretlerine "yedullah" ta'bîr buyurdu. Zîrâ Server-i âlem Efendimiz'in zât-ı mübârekleri sûret-i Hak ve sûret-i âlem arasını ve esmâ-i mütekābiliyyeyi câmi'dir." Diğer şârihler, bu beytin ma'nâsını böyle yazmışlardır: "Resûl-i Ekrem hakkında Hak Teâlâ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) ya'ni “Allah'ın eli Ya'ni, hâne-i saâdette gece misafir kalıp yatağını berbat eden kâfirciğin yâdigâr bir heykeli var idi. Kemâl-i hacâletle hâne-i saâdetten kaçtığı sırada bu heykelini kaybolmuş gördü ve ıztırâba düştü; ve onu aramak mecbûriyetinde kaldı. Dedi ki: "Bu heykeli mutlaka ben gece kaldığım odada düşürdüm." 120. Gerçi onun utanması var idi; ve onun utanmasını hırs götürdü. Hırs, ejderhadır, küçük bir şey değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 120. Gerçi onun utanması vardı; ve onun utanmasını hırs götürdü. Hırs, ejderhadır, küçük bir şey değildir. Yani, o misafir geceki hâlinden dolayı saadet evine dönüp heykelini aramaya utanıyordu. Ancak heykelin hırsı üstün geldi. Çünkü hırs bir ejderhadır, küçük bir şey değildir. Utanmak gibi birtakım iyi huyları yok eder. Ya'ni, o misafir geceki hâlinden dolayı hâne-i saâdete dönüp heykelini aramağa utanıyordu. Velâkin heykelin hırsı gālib geldi. Zîrâ hırs bir ejderhâdır, küçük bir şey değildir. Utanmak gibi birtakım iyi seciyeleri kahreder. 121. Heykel arkasından acele Mustafa'nın evine koştu ve onu gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 121. Heykel, aceleyle Mustafa'nın evine koştu ve onu gördü. "Vüsâk", ev demektir. Bu sebeple misafirin hırsı üstün geldiği için heykelinin arkasından aceleyle Mustafa (a.s.) hazretlerinin saadetli evlerine koştu ve o hazreti gördü. "Vüsâk", ev demektir. Binâenaleyh misafirin hırsı gālib olduğu için heykelinin arkasından acele Mustafa (s.a.v.) hazretlerinin hâne-i saâdetlerine koştu ve o hazreti gördü, 122. Ki, o Allah'ın eli o pisliği hem bizzat güzel yıkıyor idi ki, kötü gözlü ondan uzak olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 122. O Allah'ın eli, o pisliği bizzat öyle güzel yıkıyordu ki, kötü gözlü ondan uzak olsun! Bahru'l-Ulûm hazretleri bu şerefli beytin açıklamasında şöyle buyurur: "Gerçekleri araştıranların önderi Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) hazretleri buyurdu ki: "Allah'ın eli", Hakk'ın suretinden ve halkın suretinden ibarettir; ve âlemin sureti, isimlerin ve sıfatların tecelli yeridir; ve Hakk'ın sureti, isimleri ve sıfatları toplayan Hakk'ın zâtıdır. Yüce Allah Âdem'i bu iki el ile yarattı." Ve aynı şekilde Hz. Şeyh-i Ekber "iki el"i celâl (ululuk) ve cemâl (güzellik) isimleriyle açıkladı. Ve Şeyh Muhibbullah(?) (k.s.) Fusûs Şerhi'nde buyurdular ki: Hakk'ın sıfatı ve sureti arasında görünürlük ve tecelli yeri olmaktan başka fark yoktur. Hz. Mevlânâ (k.s.) bu anlama dayanarak Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine "yedullah" (Allah'ın eli) tabirini kullandı. Çünkü âlemlerin Efendisi Peygamberimiz'in mübarek zâtı, Hakk'ın sureti ile âlemin sureti arasını ve birbirine zıt isimleri bir araya getirir." Diğer şarihler, bu beytin anlamını böyle yazmışlardır: "Resûl-i Ekrem (a.s.) hakkında Yüce Allah يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) yani “Allah'ın eli onların ellerinin üzerindedir" buyurdu. Ve onun elini kendi eli gibi tuttu. Bu anlam bir tür yorumdur ve değersiz bir sözdür." Bahru'l-Ulûm hazretleri bu beyt-i şerîfin şerhinde şöyle buyurur: "Kudve-i muhakkıkîn Şeyh-i Ekber hazretleri buyurdu ki: "Allah'ın eli", sûret-i Hak ve sûret-i halktan ibârettir; ve sûret-i âlem mazhar-ı esmâ ve sıfâttır; ve sûret-i Hak esmâ ve sıfatı câmi' olan Hakk'ın zâtıdır. Hak Teâlâ Âdem'i bu iki el ile ibdâ' buyurdu." Ve kezâ Hz. Şeyh-i Ekber "iki el"i esmâ-i celâl ve cemâl ile tefsîr buyurdu. Ve Şeyh Muhibbullah(?) (k.s.) Fusûs Şerhi'nde buyurdular ki: Hakk'ın sıfatı ve sûreti arasında zâhiriyyet ve mazhariyyetden başka fark yoktur. Hz. Mevlânâ (k.s.) bu ma'nâya binâen Resûl-i Ekrem hazretlerine "yedullah" ta'bîr buyurdu. Zîrâ Server-i âlem Efendimiz'in zât-ı mübârekleri sûret-i Hak ve sûret-i âlem arasını ve esmâ-i mütekābiliyyeyi câmi'dir." Diğer şârihler, bu beytin ma'nâsını böyle yazmışlardır: "Resûl-i Ekrem hakkında Hak Teâlâ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) ya'ni “Allah'ın eli onların ellerinin fevkındedir" buyurdu. Ve onun elini kendi eli gibi tuttu. Bu ma'nâ bir nev'i te'vîldir ve aşağı bir sözdür." 123. Onun heykeli hatırından gitti. Onda bir karışıklık zahir oldu, yakasını yırttı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 123. Onun heykeli hatırından gitti. Onda bir karışıklık ortaya çıktı, yakasını yırttı. Heykelini aramaya gelen bu misafir, Yüce Peygamber'i bu durumda görünce çok sevdiği heykel aklından çıktı. İç dünyasında bir karışıklık ortaya çıktı. Bu karışıklığın etkisi dış görünüşüne de yayılarak elbisesinin yakasını yırttı. Heykelini aramaya gelen bu misafir, Resûl-i Ekrem'i bu vaziyette görünce pek ziyâde sevdiği heykel hatırından gitti. Bâtınında bir karışıklık zahir oldu. Bu karışıklığın eseri zâhirine de sirâyet ederek elbisesinin yakasını yırttı. 124. O iki elini yüzüne ve başına vururdu. Kafasını da duvara ve kapıya vururdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 124. O, iki elini yüzüne ve başına vururdu. Kafasını da duvara ve kapıya vururdu. Yani, onun içindeki kargaşa şiddetle dış görünüşünde de hüküm sürdü ve büyük bir cezbe (ilahi aşkın coşkusu) içinde olduğundan elleriyle başına ve yüzüne vurur ve kafasını da duvara ve kapıya vururdu. Ya'ni, onun bâtınındaki kargaşalık şiddetle zâhirinde de hüküm sürdü ve büyük bir cezbe içinde olduğundan elleriyle başına ve yüzüne vurur ve kafasını da duvara ve kapıya vururdu. 125. Öyle ki onun burnundan ve başından kan revân oldu; ve o Server ona merhamet etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 125. Öyle ki onun burnundan ve başından kan aktı; ve o Server ona merhamet etti. O misafir o derece dövündü ki burnundan ve başından kan geldi; ve onun bu hâline âlemlerin Serveri (s.a.v.) Efendimiz merhamet etti. O misafir o derece dövündü ki burnundan ve başından kan geldi; ve onun bu hâline Server-i âlem (s.a.v.) Efendimiz merhamet buyurdu. 126. Kâfir "Ey nâs korkun!" deyici olduğu hâlde na'ralar vurdu, halk onun üzerine toplandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 126. Kâfir, "Ey insanlar, korkun!" diyen biri olduğu hâlde naralar attı, halk onun üzerine toplandı. O misafir bir yandan böyle dövünür, bir yandan da: "Ey insanlar, ben aklımı ve muhakememi kaybettim, benden korkun, size bir zararım dokunmasın!" diye de naralar atardı. Onun bu acayip hâlini gören halk yavaş yavaş etrafına toplandı. O misafir bir taraftan böyle dövünür, bir taraftan dahi: "Ey nâs, ben aklımı ve muhâkememi kaybettim, benden korkun, size bir zararım dokunmasın!" diye de na'ralar vururdu. Onun bu hâl-i acîbini gören halk peyderpey etrâfına toplandı. 127. "Ey akılsız baş!" diye başına vururdu. "Ey nûrsuz göğüs!" diye göğsüne vururdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 127. "Ey akılsız baş!" diye başına vururdu. "Ey nûrsuz göğüs!" diye göğsüne vururdu. "Ber", burada "göğüs" demektir. Yani, o kâfir: "Ey akılsız baş, şu yalanladığın mübarek zâtın şerefli hâline bak da ibret al!" diye başına vururdu. "Ey onların ellerinin üstündedir" buyurdu. Ve onun elini kendi eli gibi tuttu. Bu anlam bir çeşit yorumdur ve aşağı bir sözdür. "Ber", burada "göğüs" demektir. Ya'ni, o kâfir: "Ey akılsız baş, şu tekzîb ettiğin zât-ı mübarekin hâl-i şerîfine bak da ibret al!" diye başına vururdu. "Ey onların ellerinin fevkındedir" buyurdu. Ve onun elini kendi eli gibi tuttu. Bu ma'nâ bir nev'i te'vîldir ve aşağı bir sözdür." 123. Onun heykeli hatırından gitti. Onda bir karışıklık zahir oldu, yakasını yırttı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 123. Onun heykeli hatırından gitti. Onda bir karışıklık ortaya çıktı, yakasını yırttı. Heykelini aramaya gelen bu misafir, Yüce Peygamber'i bu durumda görünce çok sevdiği heykel aklından çıktı. İç dünyasında bir karışıklık ortaya çıktı. Bu karışıklığın etkisi dış görünüşüne de yayılarak elbisesinin yakasını yırttı. Heykelini aramaya gelen bu misafir, Resûl-i Ekrem'i bu vaziyette görünce pek ziyâde sevdiği heykel hatırından gitti. Bâtınında bir karışıklık zahir oldu. Bu karışıklığın eseri zâhirine de sirâyet ederek elbisesinin yakasını yırttı. 124. O iki elini yüzüne ve başına vururdu. Kafasını da duvara ve kapıya vururdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 124. O, iki elini yüzüne ve başına vururdu. Kafasını da duvara ve kapıya vururdu. Yani, onun içindeki kargaşa şiddetle dış görünüşünde de hüküm sürdü ve büyük bir cezbe (ilahi aşkın coşkusu) içinde olduğundan elleriyle başına ve yüzüne vurur ve kafasını da duvara ve kapıya vururdu. Ya'ni, onun bâtınındaki kargaşalık şiddetle zâhirinde de hüküm sürdü ve büyük bir cezbe içinde olduğundan elleriyle başına ve yüzüne vurur ve kafasını da duvara ve kapıya vururdu. 125. Öyle ki onun burnundan ve başından kan revân oldu; ve o Server ona merhamet etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 125. Öyle ki onun burnundan ve başından kan aktı; ve o Server ona merhamet etti. O misafir o derece dövündü ki burnundan ve başından kan geldi; ve onun bu hâline âlemlerin Serveri (s.a.v.) Efendimiz merhamet etti. O misafir o derece dövündü ki burnundan ve başından kan geldi; ve onun bu hâline Server-i âlem (s.a.v.) Efendimiz merhamet buyurdu. 126. Kâfir "Ey nâs korkun!" deyici olduğu hâlde na'ralar vurdu, halk onun üzerine toplandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 126. Kâfir, "Ey insanlar, korkun!" diyen biri olduğu hâlde naralar attı, halk onun üzerine toplandı. O misafir bir yandan böyle dövünür, bir yandan da: "Ey insanlar, ben aklımı ve muhakememi kaybettim, benden korkun, size bir zararım dokunmasın!" diye de naralar atardı. Onun bu acayip hâlini gören halk yavaş yavaş etrafına toplandı. O misafir bir taraftan böyle dövünür, bir taraftan dahi: "Ey nâs, ben aklımı ve muhâkememi kaybettim, benden korkun, size bir zararım dokunmasın!" diye de na'ralar vururdu. Onun bu hâl-i acîbini gören halk peyderpey etrâfına toplandı. 127. "Ey akılsız baş!" diye başına vururdu. "Ey nûrsuz göğüs!" diye göğsüne vururdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 127. "Ey akılsız baş!" diye başına vururdu. "Ey nurdan yoksun göğüs!" diye göğsüne vururdu. "Ber", burada "göğüs" demektir. Yani, o kâfir: "Ey akılsız baş, şu yalanladığın mübarek zâtın şerefli hâline bak da ibret al!" diye başına vururdu. "Ey irfan ve zekâ nurundan mahrum olan göğüs ve kalp, bu izzet ve nübüvvet azameti içindeki tevazuu gör de iman nuru ile aydınlan!" diye göğsüne vururdu. "Ber", burada "göğüs" demektir. Ya'ni, o kâfir: "Ey akılsız baş, şu tekzîb ettiğin zât-ı mübarekin hâl-i şerîfine bak da ibret al!" diye başına vururdu. "Ey nûr-ı irfan ve zekâdan mahrûm olan sîne ve kalb, bu izzet ve azamet-i nübüv-vet içindeki tevâzu'u gör de nûr-i îmân ile münevver ol!" diye göğsüne vururdu. 128. O secde ederdi, derdi ki: "Ey zemînin küllü, bu hakîr olan cüz' senden utanmıştır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 128. O secde ederdi, derdi ki: "Ey yeryüzünün bütünü, bu hakir olan cüz senden utanmıştır!" "Mehîn", hor ve zelil demektir. "Zemîn"den maksat, ilahi isim ve sıfatların tecelli yerleri olan kesafet (maddi yoğunluk) ve suret (şekil) âlemidir. Resûl-i Ekrem Efendimiz (s.a.v.) bütün ilahi sıfat ve isimlerin tecelli yeri olduklarından, bu kevnî (oluşsal) tecellilerin bütünüdürler; diğer insanlar ise dağınık isimlerin tecelli yerleri olduklarından bu bütünün cüz'üdürler. Fakat gaflet ehlinin ne bütünden ne de cüz'den haberleri yoktur. Cüz olmalarıyla beraber her biri bütünlük iddiasına kalkışırlar. Yani, "O misafir, Peygamber Efendimiz'in huzurunda secde edip yüzünü topraklara sürerek derdi ki: "Sen bu suret âleminin bütünüsün, benim gibi hakir ve zelil olan bir cüz, şu anda senin huzurunda utanmış bir hâlde!" "Mehîn", hor ve zelîl demektir. "Zemîn"den murâd, mezâhir-i esmâ ve sı-fât-ı ilâhiyye olan âlem-i kesâfet ve sûrettir. Resûl-i Ekrem Efendimiz bil-cümle sıfat ve esmâ-i ilâhiyyenin mazharı olduklarından bu mezâhir-i kev-niyyenin küllüdürler; ve sâir nâs ise esmâ-i müteferrikanın mezâhiri olduk-larından bu küllün cüz'üdürler. Fakat ehl-i gafletin ne külden ve ne de cüz'den haberleri yoktur. Cüz'iyyetleriyle beraber her birisi külliyet da'vâsı-na kıyâm ederler. Ya'ni, "O misafir huzûr-i Risâletpenâhî'de secde edip yü-zünü topraklara sererek derdi ki: "Sen bu âlem-i sûretin küllüsün, benim gi-bi hakîr ve zelîl olan bir cüz, bu anda senin huzûrunda utanmış bir hâlde!" 129. "Sen ki küllsün, O'nun emrine hâzı'sın. Ben ki cüz'üm, zâlim ve çirkin ve azgınım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 129. "Sen ki külsün, O'nun emrine boyun eğmişsin. Ben ki cüz'üm, zâlim ve çirkin ve azgınım." "Sen yeryüzünün tamamı olduğun hâlde yine boyun eğmiş ve alçakgönüllüsün. Ben ise cüz' olduğum hâlde zâlimim ve fiilim çirkindir ve Allah'ın emrine karşı serkeşim ve azgınım!" "Sen zemînin küllü olduğun hâlde yine hâzı' ve mütezellilsin. Ben ise cüz' olduğum hâlde zâlimim ve fiilim çirkindir ve emr-i Hakk'a karşı serkeşim ve azgınım!" 130. "Sen ki küllsün, horsun ve lerzânsın. Ben ki cüz'üm, hilafda ve sebak- [130] dayım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 130. "Sen ki küll'sün, hor'sun ve titrek'sin. Ben ki cüz'üm, muhalefette ve öndeyim." "Sen yeryüzünün bütünü olduğun hâlde alçak gönüllüsün ve Hak'tan titreyensin. Ben ise cüz' (parça) olduğum hâlde, küll (bütün) olan sana karşı muhalefetteyim ve her işte senin önüne geçmekteyim ve seni beğenmemekteyim." "Sen zemînin küllü olduğun hâlde mütevâzısın ve alçak gönüllüsün ve Hak'tan titreyicisin. Ben ise cüz', olduğum hâlde küll olan sana karşı muhâ-lefetteyim ve her işte senin önüne geçmekteyim ve seni beğenmemekteyim." 131. Her zaman yüzünü göğe çevirir idi, derdi ki: "Ey cihanın kıblesi, yüzüm yoktur!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 131. Her zaman yüzünü göğe çevirir idi, derdi ki: "Ey cihanın kıblesi, yüzüm yoktur!" O misafir bu sözleri söylerken her an yüzünü göğe çevirir ve yüce âleme yönelmiş bulunurdu da derdi ki: "Ey cihanın kıblesi olan şanlı peygamber, sana karşı yüzüm yoktur, fikrimden ve hâlimden ve sözümden ve fiilimden senin önünde utanmış bir hâldeyim!" İrfan ve zekâ nurundan mahrum olan göğüs ve kalp, bu izzet ve peygamberlik azameti içindeki tevazuyu gör de iman nuru ile aydınlan!" diye göğsüne vururdu. O misafir bu sözleri söylerken her an yüzünü göğe çevirir ve âlem-i ulvî-ye müteveccih bulunur idi de derdi ki: "Ey cihânın kıblesi olan Nebiyy-i zî-şân, sana karşı yüzüm yoktur, fikrimden ve hâlimden ve kavlimden ve fiilim-den senin önünde utanmış bir hâldeyim!" nûr-ı irfan ve zekâdan mahrûm olan sîne ve kalb, bu izzet ve azamet-i nübüvvet içindeki tevâzu'u gör de nûr-i îmân ile münevver ol!" diye göğsüne vururdu. 128. O secde ederdi, derdi ki: "Ey zemînin küllü, bu hakîr olan cüz' senden utanmıştır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 128. O secde ederdi, derdi ki: "Ey yeryüzünün bütünü, bu hakir olan parça senden utanmıştır!" "Mehîn", hor ve zelil demektir. "Zemîn"den maksat, ilahi isim ve sıfatların tecelli yerleri olan kesafet (maddi yoğunluk) ve suret âlemidir. Resûl-i Ekrem Efendimiz (s.a.v.) bütün ilahi sıfat ve isimlerin tecelli yeri olduklarından, bu kevnî (yaratılışa ait) tecellilerin bütünüdürler; diğer insanlar ise ayrı ayrı isimlerin tecelli yerleri olduklarından bu bütünün parçalarıdırlar. Fakat gaflet ehlinin ne bütünden ne de parçadan haberleri yoktur. Parça olmalarıyla birlikte her biri bütünlük iddiasına kalkışırlar. Yani, "O misafir Peygamber Efendimiz'in huzurunda secde edip yüzünü topraklara sürerek derdi ki: "Sen bu suret âleminin bütünüsün, benim gibi hakir ve zelil olan bir parça, şu anda senin huzurunda utanmış bir hâlde!" "Mehîn", hor ve zelîl demektir. "Zemîn"den murâd, mezâhir-i esmâ ve sıfât-ı ilâhiyye olan âlem-i kesâfet ve sûrettir. Resûl-i Ekrem Efendimiz bilcümle sıfat ve esmâ-i ilâhiyyenin mazharı olduklarından bu mezâhir-i kevniyyenin küllüdürler; ve sâir nâs ise esmâ-i müteferrikanın mezâhiri olduklarından bu küllün cüz'üdürler. Fakat ehl-i gafletin ne külden ve ne de cüz'den haberleri yoktur. Cüz'iyyetleriyle beraber her birisi külliyet da'vâsına kıyâm ederler. Ya'ni, "O misafir huzûr-i Risâletpenâhî'de secde edip yüzünü topraklara sererek derdi ki: "Sen bu âlem-i sûretin küllüsün, benim gibi hakîr ve zelîl olan bir cüz, bu anda senin huzûrunda utanmış bir hâlde!" 129. "Sen ki küllsün, O'nun emrine hâzı'sın. Ben ki cüz'üm, zâlim ve çirkin ve azgınım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 129. "Sen ki külsün, O'nun emrine boyun eğmişsin. Ben ki cüz'üm, zâlim ve çirkin ve azgınım." "Sen yeryüzünün tamamı olduğun hâlde yine boyun eğmiş ve alçakgönüllüsün. Ben ise cüz olduğum hâlde zâlimim ve fiilim çirkindir ve Hakk'ın emrine karşı asi ve azgınım!" "Sen zemînin küllü olduğun hâlde yine hâzı' ve mütezellilsin. Ben ise cüz'olduğum hâlde zâlimim ve fiilim çirkindir ve emr-i Hakk'a karşı serkeşim ve azgınım!" 130. "Sen ki küllsün, horsun ve lerzânsın. Ben ki cüz'üm, hilafda ve sebak-[130] dayım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 130. "Sen ki küll'sün, hor'sun ve lerzân'sın. Ben ki cüz'üm, hilaf'ta ve sebak'tayım." Sen, yeryüzünün bütünü olduğun hâlde alçak gönüllüsün ve Hak'tan titreyensin. Ben ise cüz' (parça) olduğum hâlde, küll (bütün) olan sana karşı muhalefetteyim ve her işte senin önüne geçmekteyim ve seni beğenmemekteyim. "Sen zemînin küllü olduğun hâlde mütevâzısın ve alçak gönüllüsün ve Hak'tan titreyicisin. Ben ise cüz', olduğum hâlde küll olan sana karşı muhâlefetteyim ve her işte senin önüne geçmekteyim ve seni beğenmemekteyim." 131. Her zaman yüzünü göğe çevirir idi, derdi ki: "Ey cihanın kıblesi, yüzüm yoktur!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 131. Her zaman yüzünü göğe çevirirdi, derdi ki: "Ey cihanın kıblesi, yüzüm yoktur!" O misafir bu sözleri söylerken her an yüzünü göğe çevirir ve yüce âleme yönelmiş bulunurdu da derdi ki: "Ey cihanın kıblesi olan şanlı peygamber, sana karşı yüzüm yoktur, fikrimden ve hâlimden ve sözümden ve fiilimden senin önünde utanmış bir hâldeyim!" O misafir bu sözleri söylerken her an yüzünü göğe çevirir ve âlem-i ulvîye müteveccih bulunur idi de derdi ki: "Ey cihânın kıblesi olan Nebiyy-i zîşân, sana karşı yüzüm yoktur, fikrimden ve hâlimden ve kavlimden ve fiilimden senin önünde utanmış bir hâldeyim!" 132. Vaktaki hadden hariç titredi ve çırpındı, Mustafa onu kendi yanına çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 132. Vakti geldiğinde haddinden fazla titredi ve çırpındı, Mustafa onu kendi yanına çekti. Vakti geldiğinde, içinde ortaya çıkan cezbe (ilahi çekim) üzerine onun bedeni haddinden fazla titredi ve çırpındı, Mustafa (a.s.) Efendimiz onu kendi yanına ve tarafına çekti. Vaktâki bâtınında zuhûr eden cezbe üzerine onun cismi haddinden ziyâde titredi ve çırpındı, Mustafa (a.s.) Efendimiz onu kendi yanına ve tarafına çekti. 133. Onu sakin etti ve onu çokluk okşadı; ve onun gözünü açtı ve ona ma'rifet verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 133. Onu sakinleştirdi ve onu çok okşadı; ve onun gözünü açtı ve ona marifet verdi. Resûl-i Ekrem (a.s.) onun iç dünyasında tasarruf edip şiddetli cezbesini (ilahi çekimini) sakinleştirdi ve onu okşadı ve gönlünü hoş etti. Onun nefsinin ve aklının gözünü açtı; ve ona anlayış ve irfan verdi. Çünkü ağlamadan gülme meydana gelir. Resûl-i Ekrem hazretleri onun bâtınında tasarruf buyurup şiddet-i cezbesini teskîn etti ve onu okşadı ve tatyîb eyledi. Onun nefsinin ve aklının gözünü açtı; ve ona fehim ve irfân verdi. Zîrâ ağlamadan gülme hâsıl olur. 134. Bulut ağlamadıkça ne vakit çimen güler? Çocuk ağlamadıkça süt ne vakit cûş eder?✨ ✨ Sade Türkçe flash 134. Bulut ağlamadıkça ne zaman çimen güler? Çocuk ağlamadıkça süt ne zaman coşar? Nasıl ki bulut ağlar ve yağmurlarını döker. Onun ağlamasından çimenlerin gülmesi ve büyümesi ortaya çıkar. Aynı şekilde çocuk ağlar, annesinin memesinde süt kaynar ve fışkırır. Nitekim bulut ağlar ve yağmurlarını döker. Onun ağlamasından çimenlerin gülmesi ve neşv ü nemâsı zâhir olur. Ve kezâ çocuk ağlar, anasının memesinde süt kaynar ve fışkırır. 135. Bir günlük çocuk, şefîk olan dâyeye erişmek için ağlayayım diye yolu bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 135. Bir günlük çocuk, şefkatli sütanneye ulaşmak için ağlayayım diye yolu bilir. Bir günlük çocuk bile şefkatli süt ninesini ve mürebbiyesini kendi yanına çekmek için ağlayayım der ve süt ninesini kendine çekmenin yolunu bilir. Bir günlük çocuk bile şefkatli süt ninesini ve mürebbiyesini kendi yanına celb için ağlayayım der ve süt ninesini celbetmenin yolunu bilir. 136. Sen bilmez misin ki, mürebbîlerin mürebbîsi, ağlamaksızın o bedava olarak sütü az verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 136. Sen bilmez misin ki, terbiye edicilerin terbiye edicisi, ağlamaksızın o sütü bedava olarak az verir. "Sen bilmez misin ki, mutlak Rablık sahibi ve terbiye edicilerin terbiye edicisi olan Yüce Allah hazretleri, kul ağlamaz ve yakarmazsa, ilim ve irfan sütünü bedava olarak az verir." Bu şerefli beyitten anlaşılır ki, Hakk Yolcusu ağlamaz ve Allah'a yalvarmazsa, gerek mütalaadan gerekse sohbetten edindiği ilim ve irfan az olur. Ağlayıp yalvararak "Rabbim ilmimi arttır!" (Tâhâ, 20/144) demek gerekir. "Sen bilmez misin ki, rubûbiyet-i mutlaka sahibi ve mürebbîlerin mürebbîsi olan Hak Teâlâ hazretleri, kul ağlamaz ve münâcât etmezse, ilim ve irfân sütünü bedava olarak az verir." Bu beyt-i şerîfden anlaşılır ki, sâlik ağlamaz ve Hakk'a niyâz etmezse, gerek mütâlaadan ve gerek sohbetten iktisâb ettiği ilim ve irfan az olur. Ağlayıp niyâz ederek "Rabbi zidnî ilmen" (Tâhâ, 20/144) ["Rabbim ilmimi arttır!"] demek îcâb eder. 132. Vaktaki hadden hariç titredi ve çırpındı, Mustafa onu kendi yanına çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 132. Vakti geldiğinde haddinden fazla titredi ve çırpındı, Mustafa onu kendi yanına çekti. Vakti geldiğinde, içinde ortaya çıkan cezbe (ilahi çekim) üzerine onun bedeni haddinden fazla titredi ve çırpındı, Mustafa (a.s.) Efendimiz onu kendi yanına ve tarafına çekti. Vaktâki bâtınında zuhûr eden cezbe üzerine onun cismi haddinden ziyâde titredi ve çırpındı, Mustafa (a.s.) Efendimiz onu kendi yanına ve tarafına çekti. 133. Onu sakin etti ve onu çokluk okşadı; ve onun gözünü açtı ve ona ma'rifet verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 133. Onu sakinleştirdi ve onu çok okşadı; ve onun gözünü açtı ve ona marifet verdi. Resûl-i Ekrem (a.s.) onun iç dünyasında tasarruf edip şiddetli cezbesini (ilahi çekimini) sakinleştirdi ve onu okşadı ve gönlünü hoş etti. Onun nefsinin ve aklının gözünü açtı; ve ona anlayış ve irfan verdi. Çünkü ağlamadan gülme meydana gelir. Resûl-i Ekrem hazretleri onun bâtınında tasarruf buyurup şiddet-i cezbesini teskîn etti ve onu okşadı ve tatyîb eyledi. Onun nefsinin ve aklının gözünü açtı; ve ona fehim ve irfân verdi. Zîrâ ağlamadan gülme hâsıl olur. 134. Bulut ağlamadıkça ne vakit çimen güler? Çocuk ağlamadıkça süt ne vakit cûş eder?✨ ✨ Sade Türkçe flash 134. Bulut ağlamadıkça ne zaman çimen güler? Çocuk ağlamadıkça süt ne zaman coşar? Nasıl ki bulut ağlar ve yağmurlarını döker. Onun ağlamasından çimenlerin gülmesi ve büyümesi ortaya çıkar. Aynı şekilde çocuk ağlar, annesinin memesinde süt kaynar ve fışkırır. Nitekim bulut ağlar ve yağmurlarını döker. Onun ağlamasından çimenlerin gülmesi ve neşv ü nemâsı zâhir olur. Ve kezâ çocuk ağlar, anasının memesinde süt kaynar ve fışkırır. 135. Bir günlük çocuk, şefîk olan dâyeye erişmek için ağlayayım diye yolu bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 135. Bir günlük çocuk, şefkatli sütanneye ulaşmak için ağlayayım diye yolu bilir. Bir günlük çocuk bile şefkatli süt ninesini ve mürebbiyesini kendi yanına çekmek için ağlayayım der ve süt ninesini kendine çekmenin yolunu bilir. Bir günlük çocuk bile şefkatli süt ninesini ve mürebbiyesini kendi yanına celb için ağlayayım der ve süt ninesini celbetmenin yolunu bilir. 136. Sen bilmez misin ki, mürebbîlerin mürebbîsi, ağlamaksızın o bedava olarak sütü az verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 136. Sen bilmez misin ki, terbiye edicilerin terbiye edicisi, ağlamaksızın o sütü bedava olarak az verir. "Sen bilmez misin ki, mutlak Rablık sahibi ve terbiye edicilerin terbiye edicisi olan Yüce Allah hazretleri, kul ağlamaz ve yakarmazsa, ilim ve irfan sütünü bedava olarak az verir." Bu şerefli beyitten anlaşılır ki, Hakk Yolcusu ağlamaz ve Allah'a yalvarmazsa, gerek mütalaadan gerekse sohbetten edindiği ilim ve irfan az olur. Ağlayıp yalvararak "Rabbim ilmimi arttır!" (Tâhâ, 20/144) demek gerekir. "Sen bilmez misin ki, rubûbiyet-i mutlaka sahibi ve mürebbîlerin mürebbîsi olan Hak Teâlâ hazretleri, kul ağlamaz ve münâcât etmezse, ilim ve irfân sütünü bedava olarak az verir." Bu beyt-i şerîfden anlaşılır ki, sâlik ağlamaz ve Hakk'a niyâz etmezse, gerek mütâlaadan ve gerek sohbetten iktisâb ettiği ilim ve irfan az olur. Ağlayıp niyâz ederek "Rabbi zidnî ilmen" (Tâhâ, 20/144) ["Rabbim ilmimi arttır!"] demek îcâb eder. 137. "Ve'l-yebkû kesîran" buyurdu. Kulak tut, ta ki Kirdigar'ın fazlının sütü dökülsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 137. "Ve'l-yebkû kesîran" buyurdu. Kulak tut, ta ki Yaratıcı'nın lütfunun sütü dökülsün! Bu şerefli beyitte Tevbe suresinde bulunan ayet-i kerimeye işaret buyrulur. Ayet-i kerime şudur: فليضحكوا قليلاً وليبكُوا كَثِيرًا جَزَاء بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (Tevbe, 9/82) Yani "Kazandıkları şey sebebiyle ceza verilmekle az gülsünler ve çok ağlasınlar." Bu ayet-i kerime aslında münafıklar hakkındadır. Fakat müfessirler hükmünün genel olduğunu beyan ederler. Nitekim Hz. Pîr efendimiz dahi bu hükmün genelliğine işaret buyururlar. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'inde "Çok ağlasınlar!" buyurdu. Bu anlama kulak tut ve böyle yap ki, Mutlak Fail (her şeyi yapan) hazretlerinin lütuf ve yardımının sütü dökülsün!" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Tevbe'de olan âyet-i kerîmeye işaret buyrulur. Ayet-i kerîme budur فليضحكوا قليلاً وليبكُوا كَثِيرًا جَزَاء بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (Tevbe, 9/82) Ya'ni "Kazandıkları şey sebebiyle cezâ verilmekle az gülsünler ve çok ağlasınlar". Bu âyet-i kerîme hadd-i zâtında münafıklar hakkındadır. Fakat müfessirler hükmünün umûmî olduğunu beyân ederler. Nitekim Hz. Pîr efendimiz dahi bu hükmün umûmiyetine işaret buyururlar. Ya'ni, "Ey sâlik, Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde "Çok ağlasınlar!" buyurdu. Bu ma'nâya kulak tut ve böyle yap ki, Fâil-i Mutlak hazretlerinin fazl ve inâyetinin sütü dökülsün!" 138. Bulutun ağlaması ve güneşin harâreti vardır. Dünyanın direği ancak bu iki iplik bükücüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 138. Bulutun ağlaması ve güneşin harareti vardır. Dünyanın direği ancak bu iki iplik bükücüdür. "Tâb", "tâften" mastarından şimdiki zaman emir kipidir. "Rişte", iplik; "rişte-tâb", birleşik sıfat olup "iplik bükücü" demektir ki, "düzenleyici olmak"tan kinayedir. Yani, "Bulutun ağlaması hükmünde olan yağmur vardır; ve güneşin de harareti vardır. Dünyanın direği ancak bu iki düzenleyicidir. Çünkü yağmur yağmasa, kuraklıktan bitkiler yanar ve hayvanlar kuraklıktan helak olur; ve eğer güneşin harareti olmasa türlü meyveler pişmez ve çiçeklerde renk ortaya çıkmazdı." "Tâb", "tâften" masdarından emr-i hazırdır. "Rişte", iplik; "rişte-tâb", vasf-ı terkîbî olup "iplik bükücü" demek olur ki, “nâzım olmak"tan kinâyedir. Ya'ni, "Bulutun ağlaması mesâbesinde olan yağmur vardır; ve güneşin dahi harâreti vardır. Dünyânın direği ancak bu iki nâzımdır. Zîrâ yağmur yağmasa, kuraklıktan nebâtât yanar ve hayvânât kuraklıktan helâk olur; ve eğer güneşin harâreti olmasa türlü meyveler pişmez ve çiçeklerde renk zâhir olmaz idi." 139. Eğer güneşin harâreti ve bulutun göz yaşı olmasa idi, ne vakit cisim ve araz iri ve kalın olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 139. Eğer güneşin sıcaklığı ve bulutun gözyaşı olmasaydı, cisim ve araz ne zaman iri ve kalın olurdu? "Cisim"den kasıt, genel olarak eşyanın maddesi ve "araz"dan kasıt ise, bu maddelerle var olan sıfatlardır. Örneğin, renkler genel olarak arazdır; ve bunların yoğunlukla ortaya çıkmasına sebep, güneşin ışığı ve sıcaklığıdır. Çünkü güneşin ışığı menekşe, çivit mavisi, mavi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı olmak üzere yedi renklidir; ve örneğin bir çiçeğin mavi görünmesi, kendisini oluşturan maddelerin bu yedi ışıktan altısını göstermeyerek yalnızca maviyi göstermesindendir. Diğer eşyanın renkleri de böyledir; ve sıcaklık da bu ışığa bağlıdır. Yağmurun etkileri ve faydaları ise açıklamaya muhtaç değildir. Sözün özü, bunlar dünya dediğimiz bu yoğunluk âleminin düzenini sağlamaya aracı olmak üzere yaratılmıştır. Cisimler ve arazlar bunlardan gelişip büyür. İkinci mısra Hind nüshalarında "Cisim"den murâd, alelumûm mâdde-i eşyâ ve "araz"dan murâd, bu mevâdd ile kâim olan sıfatlardır. Meselâ renkler alelumûm arazdır; ve bunların kesâfetle zuhûruna sebeb güneşin ziyâsı ve harâretidir. Zîrâ güneşin ziyâsı menekşe, çivîdî, mâvi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı olmak üzere yedi renklidir; ve meselâ bir çiçeğin mâvi görünmesi kendisini teşkîl eden mevâddın bu yedi ziyâdan altısını göstermeyerek yalnız mâviyi göstermesindendir. Diğer eşyânın renkleri de böyledir; ve harâret dahi bu ziyâya tâbi'dir. Yağmurun te'sîrât ve fevâidi ise îzâhdan müstağnîdir. Velhâsıl bunlar dünyâ dediğimiz bu âlem-i kesâfetin nizâmını te'mîne vâsıta olmak üzere mahlûktur. Cisimler ve arazlar bunlardan neşv ü nemâ bulur. İkinci mısra' Hind nüshaların 137. "Ve'l-yebkû kesîran" buyurdu. Kulak tut, ta ki Kirdigar'ın fazlının sütü dökülsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 137. "Ve'l-yebkû kesîran" buyurdu. Kulak tut, ta ki Yaratıcı'nın lütfunun sütü dökülsün! Bu şerefli beyitte Tevbe suresinde bulunan ayet-i kerimeye işaret buyrulur. Ayet-i kerime şudur: فليضحكوا قليلاً وليبكُوا كَثِيرًا جَزَاء بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (Tevbe, 9/82) Yani "Kazandıkları şey sebebiyle ceza verilmekle az gülsünler ve çok ağlasınlar." Bu ayet-i kerime aslında münafıklar hakkındadır. Fakat müfessirler hükmünün genel olduğunu beyan ederler. Nasıl ki Hz. Pîr efendimiz dahi bu hükmün genelliğine işaret buyururlar. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'inde "Çok ağlasınlar!" buyurdu. Bu anlama kulak ver ve böyle yap ki, Mutlak Fail (her şeyi yapan) hazretlerinin lütuf ve yardımının sütü dökülsün!" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Tevbe'de olan âyet-i kerîmeye işaret buyrulur. Âyet-i kerîme budur: فليضحكوا قليلاً وليبكُوا كَثِيرًا جَزَاء بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (Tevbe, 9/82) Ya'ni "Kazandıkları şey sebebiyle cezâ verilmekle az gülsünler ve çok ağlasınlar". Bu âyet-i kerîme hadd-i zâtında münâfıklar hakkındadır. Fakat müfessirler hükmünün umûmî olduğunu beyân ederler. Nitekim Hz. Pîr efendimiz dahi bu hükmün umûmiyetine işaret buyururlar. Ya'ni, "Ey sâlik, Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde "Çok ağlasınlar!" buyurdu. Bu ma'nâya kulak tut ve böyle yap ki, Fâil-i Mutlak hazretlerinin fazl ve inâyetinin sütü dökülsün!" 138. Bulutun ağlaması ve güneşin harâreti vardır. Dünyanın direği ancak bu iki iplik bükücüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 138. Bulutun ağlaması ve güneşin harareti vardır. Dünyanın direği ancak bu iki iplik bükücüdür. "Tâb", "tâften" mastarından şimdiki zaman emir kipidir. "Rişte", iplik; "rişte-tâb", birleşik sıfat olup "iplik bükücü" demektir ki, "düzenleyici olmak"tan kinayedir. Yani, "Bulutun ağlaması hükmünde olan yağmur vardır; ve güneşin de harareti vardır. Dünyanın direği ancak bu iki düzenleyicidir. Çünkü yağmur yağmasa, kuraklıktan bitkiler yanar ve hayvanlar kuraklıktan helak olur; ve eğer güneşin harareti olmasa türlü meyveler pişmez ve çiçeklerde renk ortaya çıkmazdı." "Tâb", "tâften" masdarından emr-i hazırdır. "Rişte", iplik; "rişte-tâb", vasf-ı terkîbî olup "iplik bükücü" demek olur ki, "nâzım olmak"tan kinâyedir. Ya'ni, "Bulutun ağlaması mesâbesinde olan yağmur vardır; ve güneşin dahi harâreti vardır. Dünyânın direği ancak bu iki nâzımdır. Zîrâ yağmur yağmasa, kuraklıktan nebâtât yanar ve hayvânât kuraklıktan helâk olur; ve eğer güneşin harâreti olmasa türlü meyveler pişmez ve çiçeklerde renk zâhir olmaz idi." 139. Eğer güneşin harâreti ve bulutun göz yaşı olmasa idi, ne vakit cisim ve araz iri ve kalın olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 139. Eğer güneşin sıcaklığı ve bulutun gözyaşı olmasaydı, cisim ve araz ne zaman iri ve kalın olurdu? "Cisim"den kasıt, genel olarak eşyanın maddesi ve "araz"dan kasıt ise, bu maddelerle var olan sıfatlardır. Örneğin renkler genel olarak arazdır; ve bunların yoğunlukla ortaya çıkmasına sebep güneşin ışığı ve sıcaklığıdır. Çünkü güneşin ışığı menekşe, çivit mavisi, mavi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı olmak üzere yedi renklidir; ve örneğin bir çiçeğin mavi görünmesi, kendisini oluşturan maddelerin bu yedi ışıktan altısını göstermeyerek yalnızca maviyi göstermesindendir. Diğer eşyanın renkleri de böyledir; ve sıcaklık da bu ışığa bağlıdır. Yağmurun etkileri ve faydaları ise açıklamaya muhtaç değildir. Sözün özü, bunlar dünya dediğimiz bu yoğunluk âleminin düzenini sağlamaya aracı olmak üzere yaratılmıştır. Cisimler ve arazlar bunlardan gelişir ve büyür. İkinci mısra Hind nüshalarında "کی شدی اجسام ما زفت و سطبر" şeklindedir. "Bizim cisimlerimiz ne zaman büyük ve kalın olurdu?" demek olur ki, anlam farkı genel ve özel olmaktan ibarettir. "Sitabr (سطبر)" yahut "sitebr" (ستبر), "kalın ve kaba" demektir. "Cisim"den murâd, alelumûm mâdde-i eşyâ ve "araz"dan murâd, bu mevâdd ile kāim olan sıfatlardır. Meselâ renkler alelumûm arazdır; ve bunların kesâfetle zuhûruna sebeb güneşin ziyâsı ve harâretidir. Zîrâ güneşin ziyâsı menekşe, çivîdî, mâvi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı olmak üzere yedi renklidir; ve meselâ bir çiçeğin mâvi görünmesi kendisini teşkîl eden mevâddın bu yedi ziyâdan altısını göstermeyerek yalnız mâviyi göstermesindendir. Diğer eşyânın renkleri de böyledir; ve harâret dahi bu ziyâya tâbi'dir. Yağmurun te'sîrât ve fevâidi ise îzâhdan müstağnîdir. Velhâsıl bunlar dünyâ dediğimiz bu âlem-i kesâfetin nizâmını te'mîne vâsıta olmak üzere mahlûktur. Cisimler ve arazlar bunlardan neşv ü nemâ bulur. İkinci mısra' Hind nüshaların- da کی شدی اجسام ما زفت و سطبر sûretindedir. "Ne vakit bizim ecsâmımız büyük ve kalın olurdu?" demek olur ki, meâlen farkı umûmiyet ve husûsiyetten ibârettir. "Sitabr (سطبر) yâhud "sitebr" (ستبر), "kalın ve galîz" demektir. 140. Eğer bu harâret ve bu ağlama asıl olmasa idi, bu her dört fasıl ne ma'mûr olur idi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 140. Eğer bu sıcaklık ve bu ağlama asıl olmasaydı, bu dört mevsim nasıl mamur olurdu? Eğer güneşin bu sıcaklığı ve bulutların bu ağlaması, dünyanın düzen üzere dönmesinde asıl ve esas olmasaydı, ilkbahar, yaz, sonbahar ve kıştan oluşan dünyanın bu dört mevsimi mamur olur muydu? Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) Hazretleri, Tedbirât-ı İlâhiyye adlı eserinde bu mevsimler hakkında şöyle buyurur: "İlkbahar mevsimi hem sıcak hem de rutubetlidir. Sıcaklık ile rutubet hayatın tabiatıdır; ve insanın hayvani nefsi muhakkak ilkbaharda hareket etmek, gezmek, mesire yerlerine eğlenmeye gitmek ve tenezzüh etmek için neşelenir; ve bu hali herkes ilkbaharda kendi vücudunda hisseder. Çünkü bu haller bütün hayvanlar ve bitkiler hakkında doğal hareket zamanıdır. İşte hayvani nefs, doğal hareket zamanı olan bahar sebebiyle titrer. Yaz mevsimi sıcak ve kuraktır; ve sıcaklık ile kuraklık ateşin tabiatıdır; ve insan bedeninde ihtiyarlığa karşılık gelir. Sonbahar soğuk ve kurudur, bu da insan vücudunda ölüm tabiatına tekabül eder. Ve kış zamanı soğuk ve yaştır. Bu da insan hayatında berzah tabiatına (ölüm sonrası âleme ait bir hâle) tekabül eder. Eğer güneşin bu harâreti ve bulutların bu ağlaması, dünyanın nizâm üzere devrinde asıl ve esâs olmasa idi, ilkbahar, yaz, sonbahar ve kıştan ibaret olan dünyanın bu dört faslı ma'mûr olur mu idi? Cenâb-ı Şeyh-i Ekber Tedbîrât-ı İlâhiyye'sinde bu fasıllar hakkında şöyle buyurur: "İlkbahar faslı hem sıcak ve hem rutûbetlidir. Sıcaklık ile râtıblık hayâtın tabîatıdır; ve insanın nefs-i hayvaniyyesi muhakkak ilkbaharda hareket etmek ve gezmek ve mesîrelere teferrüce gitmek ve tenezzüh eylemek için neşât bulur; ve bu hâli herkes ilkbaharda kendi vücûdunda hisseder. Zîrâ bu haller bilcümle hayvânât ve nebâtât hakkında hareket-i tabîiyye zamânıdır. İşte nefs-i hayvâniyye hareket-i tabîiyye zamânı olan bahar sebebiyle ihtizâz eder. Yaz mevsimi sıcak ve kuraktır; ve sıcaklık ile kuraklık ateşin tabîatıdır; ve cism-i insânîde ihtiyarlık mukābilidir. Sonbahar soğuk ve kurudur, bu da vücûd-ı beşerde ölüm tabîatına tekabül eder. Ve kış zamânı soğuk ve yaştır. Bu da hayât-ı insâniyyede tab'-ı berzaha tekābül eder. 141. Güneşin harâreti ve cihanın bulutunun ağlaması mâdemki cihanı latîf ağızlı tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 141. Güneşin harareti ve cihanın bulutunun ağlaması mademki cihanı latif ağızlı tutar. "Hoş-dehan", tebessümden kinayedir. Yani, "Hararet ve yağmur mademki dünyayı tebessüm eder bir halde tutuyor ve çayırları ve çimenleri tazelik halinde bulunduruyor;" "Hoş-dehân", tebessümden kinâyedir. Ya'ni, "Harâret ve yağmur mâdemki dünyayı mütebessim bir hâlde tutuyor ve çayırları ve çimenleri hâl-i terâvette bulunduruyor;" 142. Akıl güneşini harârette tut! Gözü, yaş parlatıcı bulut gibi tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 142. Akıl güneşini sıcaklıkta tut! Gözü, yaş parlatan bulut gibi tut! Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, sen de akıl güneşini tefekkür sıcaklığı içinde tut ve gözyaşını da aklın bu tefekkürlerinin sıcaklığıyla bulutlar gibi parlatıcı ve dökücü yap! Bilinmeli ki, insan düşündüğü şeye dalıp gider ve bu tefekkürlerin eseri bedeninde ortaya çıkar. Eğer üzgün ve kırgın olursa gözünden yaşlar akmaya başlar. Nasıl ki bu anlam Mâide Sûresi'nde gerçekleşen şekildedir. "Ne zaman bizim bedenlerimiz büyük ve kalın olurdu?" demek olur ki, anlam farkı genellik ve özgüllükten ibarettir. "Sitabr" (سطبر) yahut "sitebr" (ستبر), "kalın ve kaba" demektir. "Binâenaleyh ey sâlik, sen dahi akıl güneşini tefekkür harâreti içinde tut ve göz yaşını da aklın bu tefekkürâtı harâretiyle bulutlar gibi parlatıcı ve dökücü yap!" Ma'lûm olsun ki, insan düşündüğü şeyde müstağrak olup bu tefekkürâtın eseri cisminde zâhir olur. Eğer mahzûn ve münkesir olursa gözünden yaşlar akmağa başlar. Nitekim bu ma'nâ sûre-i Mâide'de vâki' sûretindedir. "Ne vakit bizim ecsâmımız büyük ve kalın olurdu?" demek olur ki, meâlen farkı umûmiyet ve husûsiyetten ibârettir. "Sitabr (سطبر) yâhud "sitebr" (ستبر), "kalın ve galîz" demektir. 140. Eğer bu harâret ve bu ağlama asıl olmasa idi, bu her dört fasıl ne ma'mûr olur idi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 140. Eğer bu sıcaklık ve bu ağlama asıl olmasaydı, bu dört mevsim nasıl mamur olurdu? Eğer güneşin bu sıcaklığı ve bulutların bu ağlaması, dünyanın düzen üzere dönmesinde asıl ve esas olmasaydı, ilkbahar, yaz, sonbahar ve kıştan oluşan dünyanın bu dört mevsimi mamur olur muydu? Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) Hazretleri, Tedbirât-ı İlâhiyye adlı eserinde bu mevsimler hakkında şöyle buyurur: "İlkbahar mevsimi hem sıcak hem de rutubetlidir. Sıcaklık ile rutubet hayatın tabiatıdır; ve insanın hayvani nefsi muhakkak ilkbaharda hareket etmek, gezmek, mesire yerlerine eğlenmeye gitmek ve tenezzüh etmek için neşelenir; ve bu hali herkes ilkbaharda kendi vücudunda hisseder. Çünkü bu haller bütün hayvanlar ve bitkiler hakkında doğal hareket zamanıdır. İşte hayvani nefs, doğal hareket zamanı olan bahar sebebiyle titrer. Yaz mevsimi sıcak ve kuraktır; ve sıcaklık ile kuraklık ateşin tabiatıdır; ve insan bedeninde ihtiyarlığa karşılık gelir. Sonbahar soğuk ve kurudur, bu da insan vücudunda ölüm tabiatına tekabül eder. Ve kış zamanı soğuk ve yaştır. Bu da insan hayatında berzah tabiatına (ölüm sonrası âleme ait bir hâle) tekabül eder. Eğer güneşin bu harâreti ve bulutların bu ağlaması, dünyanın nizâm üzere devrinde asıl ve esâs olmasa idi, ilkbahar, yaz, sonbahar ve kıştan ibaret olan dünyanın bu dört faslı ma'mûr olur mu idi? Cenâb-ı Şeyh-i Ekber Tedbîrât-ı İlâhiyye'sinde bu fasıllar hakkında şöyle buyurur: "İlkbahar faslı hem sıcak ve hem rutûbetlidir. Sıcaklık ile râtıblık hayâtın tabîatıdır; ve insanın nefs-i hayvaniyyesi muhakkak ilkbaharda hareket etmek ve gezmek ve mesîrelere teferrüce gitmek ve tenezzüh eylemek için neşât bulur; ve bu hâli herkes ilkbaharda kendi vücûdunda hisseder. Zîrâ bu haller bilcümle hayvânât ve nebâtât hakkında hareket-i tabîiyye zamânıdır. İşte nefs-i hayvâniyye hareket-i tabîiyye zamânı olan bahar sebebiyle ihtizâz eder. Yaz mevsimi sıcak ve kuraktır; ve sıcaklık ile kuraklık ateşin tabîatıdır; ve cism-i insânîde ihtiyarlık mukābilidir. Sonbahar soğuk ve kurudur, bu da vücûd-ı beşerde ölüm tabîatına tekabül eder. Ve kış zamânı soğuk ve yaştır. Bu da hayât-ı insâniyyede tab'-ı berzaha tekābül eder. 141. Güneşin harâreti ve cihanın bulutunun ağlaması mâdemki cihanı latîf ağızlı tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 141. Güneşin harareti ve cihanın bulutunun ağlaması mademki cihanı latif ağızlı tutar. "Hoş-dehan", tebessümden kinayedir. Yani, "Hararet ve yağmur mademki dünyayı tebessüm eder bir halde tutuyor ve çayırları ve çimenleri tazelik halinde bulunduruyor;" "Hoş-dehân", tebessümden kinâyedir. Ya'ni, "Harâret ve yağmur mâdemki dünyayı mütebessim bir hâlde tutuyor ve çayırları ve çimenleri hâl-i terâvette bulunduruyor;" 142. Akıl güneşini harârette tut! Gözü, yaş parlatıcı bulut gibi tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 142. Akıl güneşini sıcaklıkta tut! Gözü, yaş parlatan bulut gibi tut! Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, sen de akıl güneşini tefekkür (derin düşünme) sıcaklığı içinde tut ve göz yaşını da aklın bu tefekkürlerinin sıcaklığıyla bulutlar gibi parlatıcı ve dökücü yap! Bilinmeli ki, insan düşündüğü şeyde derinleşir ve bu tefekkürlerin eseri bedeninde ortaya çıkar. Eğer üzgün ve kırgın olursa gözünden yaşlar akmaya başlar. Nasıl ki bu anlam Mâide sûresinde gerçekleşen وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ (Mâide, 5/83) yani "Resûl'e indirilen şeyi dinledikleri zaman, sen onların gözlerinin, Hakk'tan bildikleri şeyden dolayı yaştan taştığını görürsün" buyrulur. Çünkü kişi dinlediği şeyin tesirinden ağlayabilir. Bu sebeple Hakk Yolcusu için en kestirme yol tefekkürdür. Nasıl ki hadis-i şerifte تفكر ساعة خير من عبادة سبعين سنة yani "Bir anlık tefekkür, yetmiş sene ibadetten hayırlıdır" buyrulmuştur. "Binâenaleyh ey sâlik, sen dahi akıl güneşini tefekkür harâreti içinde tut ve göz yaşını da aklın bu tefekkürâtı harâretiyle bulutlar gibi parlatıcı ve dökücü yap!" Ma'lûm olsun ki, insan düşündüğü şeyde müstağrak olup bu tefekkürâtın eseri cisminde zâhir olur. Eğer mahzûn ve münkesir olursa gözünden yaşlar akmağa başlar. Nitekim bu ma'nâ sûre-i Mâide'de vâki' وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ (Mâide, 5/83) ya'ni "Resûl'e nâzil olan şeyi dinledikleri vakit sen onların gözlerinin Hak'tan ârif oldukları şeyden dolayı yaştan taştığını görürsün" buyurulur. Zîrâ kişi dinlediği şeyin teessüründen ağlayabilir. Binâenaleyh sâlik için en kestirme yol tefekkürdür. Nitekim hadis-i şerîfde تفكر ساعة خير من عبادة سبعين سنة Ya'ni "Bir dem tefekkür, yetmiş sene ibâdetten hayırlıdır" buyrulmuştur. 143. Sana küçük çocuk gibi ağlayıcı göz lâzımdır. O ekmeği az ye ki, ekmek senin suyunu götürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 143. Sana küçük çocuk gibi ağlayan göz lazımdır. O ekmeği az ye ki, ekmek senin suyunu götürdü. Ey Hakk Yolcusu, sana küçük çocuklar gibi ağlamak lazımdır; ve bu ağlamak tefekkür ile meydana gelir. Örneğin düşün ki cansızların milyarlarda biri bitki mertebesine gelmez; ve bitkilerin milyarlarda biri hayvan mertebesine gelmez; ve hayvanların milyonlarda biri de insanlık mertebesini bulamaz; ve insanların yüzbinlerde biri doğru idrak ve tam akıl sahibi olamaz; ve tam akıl sahibi olanların binlerde biri başlangıcını ve sonunu düşünemez. Başlangıcını ve sonunu düşünenlerin binde biri doğru yolu göremez. Şimdi ey Hakk Yolcusu, mademki sen bu mertebeleri geçip hakikatleri idrak etme derdine düştün ve insan olduğun halde tabiatın gereği hayvanlık dairesinde yaşadığını anladın, bu hal senin için ağlanacak bir hal değil midir? Bu sebeple hayvanlığın gereği olan yemek ve içmekle az meşgul ol ki vücudundaki yoğunluk azalsın ve ruhun kuvvet bulup kalbinde incelik meydana gelsin. Eğer böyle yapmaz ve yemek ve içmekle meşgul olursan, vücudunun yoğunluğu kalbin inceliğine engel olup sende bu tefekkürlerden gözyaşı oluşmaz. "Adam sen de! Yüce Allah cömerttir, elbet bize de bir gün yardım eder!" demekle ömrün boşuna geçer. Çünkü senin bugünkü halin Hakk'ın yardımı olduğu halde onun kıymetini bilmedin. Seni insan yaptığı halde bu nimete karşı nankörlük edip hayvanlık tabiatını tercih ettin. Ey sâlik, sana küçük çocuklar gibi ağlamak lazımdır; ve bu ağlamak tefekkür ile hâsıl olur. Meselâ düşün ki cemâdâtın milyarlarda biri nebât mertebesine gelmez; ve nebâtâtın milyarlarda biri hayvân mertebesine gelmez; ve hayvanların milyonlarda biri de insanlık mertebesini bulamaz; ve insanların yüzbinlerde biri idrâk-i selîm ve akl-ı tâmm sâhibi olamaz; ve akl-ı tâmm sâhibi olanların binlerde biri mebde' ve meâdını düşünemez. Mebde' ve maâdını düşünenlerin binde biri doğru yolu göremez. İmdi ey sâlik, vaktâki sen bu merâtibi geçip idrâk-i hakāyık derdine düştün ve insan olduğun hâlde tab'an hayvâniyet dairesinde yaşadığını anladın, bu hâl senin için ağlanacak bir hâl değil midir? Binâenaleyh hayvanlığın îcâbı olan yemek ve içmekle az meşgül ol ki vücûdundaki kesâfet azalsın ve rûhun kuvvet bulup kalbinde rikkat hâsıl olsun. Eğer böyle yapmaz ve yemek ve içmekle meşgül olur isen kesâfet-i vücûdiyyen rikkat-i kalbe mâni' olup sende bu tefekkürâttan göz yaşı peydâ olmaz. "Adam sen de! Cenâb-ı Hak kerîmdir, elbet bize de bir gün inâyet eder!" demekle ömrün beyhûde geçer. Zîrâ senin bugünkü hâlin Hakk'ın inâyeti olduğu hâlde onun kıymetini bilmedin. Seni insan yaptığı hâlde bu ni'mete karşı küfrân edip hayvanlık tab'ını ihtiyâr ettin. 144. Mâdemki cisim azık iledir, can dalı yaprak dökücülükte ve hazandadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 144. Mademki cisim azık iledir, can dalı yaprak dökücülükte ve hazandadır. Cismin gıdası çok olduğu zaman, can dalı, sonbaharda ağaçların yaprakları döküldüğü gibi, kendi yaprakları hükmündeki tesirlerini kaybeder. "Can dalı" denilmesi, insan fertlerindeki insan ruhunun küllî ruhun bir yansıması olduğuna işarettir. Küllî ruh bir "ağaca" ve insan fertlerinin her birindeki insan ruhu da "dala" benzetilmiştir. وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ (Mâide, 5/83) yani "Resûl'e inen şeyi dinledikleri zaman sen onların gözlerinin Hak'tan bildikleri şeyden dolayı yaştan taştığını görürsün" buyrulur. Çünkü kişi dinlediği şeyin tesirinden ağlayabilir. Bu sebeple Hakk Yolcusu için en kestirme yol tefekkürdür. Nitekim hadis-i şerifte تفكر ساعة خير من عبادة سبعين سنة yani "Bir an tefekkür, yetmiş sene ibadetten hayırlıdır" buyrulmuştur. Cismin gıdâsı çok olduğu vakit, can dalı, sonbaharda ağaçların yaprakları döküldüğü gibi, kendi yaprakları mesâbesinde te'sîrâtını kaybeder. "Can dalı" ta'bîr buyurulması, efrâd-ı beşerdeki rûh-i insânînin rûh-i küllînin pertevi olduğuna işarettir. Rûh-i küllî bir "ağac"a ve efrâd-ı beşerin her birindeki rûh-i insânî de "dal"a teşbîh buyurulmuştur. وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ (Mâide, 5/83) ya'ni "Resûl'e nâzil olan şeyi dinledikleri vakit sen onların gözlerinin Hak'tan ârif oldukları şeyden dolayı yaştan taştığını görürsün" buyurulur. Zîrâ kişi dinlediği şeyin teessüründen ağlayabilir. Binâenaleyh sâlik için en kestirme yol tefekkürdür. Nitekim hadis-i şerîfde تفكر ساعة خير من عبادة سبعين سنة Ya'ni "Bir dem tefekkür, yetmiş sene ibâdetten hayırlıdır" buyrulmuştur. 143. Sana küçük çocuk gibi ağlayıcı göz lâzımdır. O ekmeği az ye ki, ekmek senin suyunu götürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 143. Sana küçük çocuk gibi ağlayan göz lazımdır. O ekmeği az ye ki, ekmek senin suyunu götürdü. Ey Hakk Yolcusu, sana küçük çocuklar gibi ağlamak lazımdır; ve bu ağlamak tefekkür ile meydana gelir. Örneğin düşün ki cansızların milyarlarda biri bitki mertebesine gelmez; ve bitkilerin milyarlarda biri hayvan mertebesine gelmez; ve hayvanların milyonlarda biri de insanlık mertebesini bulamaz; ve insanların yüzbinlerde biri doğru idrak ve tam akıl sahibi olamaz; ve tam akıl sahibi olanların binlerde biri başlangıcını ve sonunu düşünemez. Başlangıcını ve sonunu düşünenlerin binde biri doğru yolu göremez. Şimdi ey Hakk Yolcusu, mademki sen bu mertebeleri geçip hakikatleri idrak etme derdine düştün ve insan olduğun halde tabiatın gereği hayvanlık dairesinde yaşadığını anladın, bu hal senin için ağlanacak bir hal değil midir? Bu sebeple hayvanlığın gereği olan yemek ve içmekle az meşgul ol ki vücudundaki yoğunluk azalsın ve ruhun kuvvet bulup kalbinde incelik meydana gelsin. Eğer böyle yapmaz ve yemek ve içmekle meşgul olursan, vücudunun yoğunluğu kalbin inceliğine engel olup sende bu tefekkürlerden gözyaşı oluşmaz. "Adam sen de! Yüce Allah cömerttir, elbet bize de bir gün yardım eder!" demekle ömrün boşuna geçer. Çünkü senin bugünkü halin Hakk'ın yardımı olduğu halde onun kıymetini bilmedin. Seni insan yaptığı halde bu nimete karşı nankörlük edip hayvanlık tabiatını tercih ettin. Ey sâlik, sana küçük çocuklar gibi ağlamak lazımdır; ve bu ağlamak tefekkür ile hâsıl olur. Meselâ düşün ki cemâdâtın milyarlarda biri nebât mertebesine gelmez; ve nebâtâtın milyarlarda biri hayvân mertebesine gelmez; ve hayvanların milyonlarda biri de insanlık mertebesini bulamaz; ve insanların yüzbinlerde biri idrâk-i selîm ve akl-ı tâmm sâhibi olamaz; ve akl-ı tâmm sâhibi olanların binlerde biri mebde' ve meâdını düşünemez. Mebde' ve maâdını düşünenlerin binde biri doğru yolu göremez. İmdi ey sâlik, vaktâki sen bu merâtibi geçip idrâk-i hakāyık derdine düştün ve insan olduğun hâlde tab'an hayvâniyet dairesinde yaşadığını anladın, bu hâl senin için ağlanacak bir hâl değil midir? Binâenaleyh hayvanlığın îcâbı olan yemek ve içmekle az meşgül ol ki vücûdundaki kesâfet azalsın ve rûhun kuvvet bulup kalbinde rikkat hâsıl olsun. Eğer böyle yapmaz ve yemek ve içmekle meşgül olur isen kesâfet-i vücûdiyyen rikkat-i kalbe mâni' olup sende bu tefekkürâttan göz yaşı peydâ olmaz. "Adam sen de! Cenâb-ı Hak kerîmdir, elbet bize de bir gün inâyet eder!" demekle ömrün beyhûde geçer. Zîrâ senin bugünkü hâlin Hakk'ın inâyeti olduğu hâlde onun kıymetini bilmedin. Seni insan yaptığı hâlde bu ni'mete karşı küfrân edip hayvanlık tab'ını ihtiyâr ettin. 144. Mâdemki cisim azık iledir, can dalı yaprak dökücülükte ve hazandadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 144. Mademki cisim azık iledir, can dalı yaprak dökücülükte ve hazandadır. Cismin gıdası çok olduğu zaman, can dalı, sonbaharda ağaçların yaprakları döküldüğü gibi, kendi yaprakları hükmündeki tesirlerini kaybeder. "Can dalı" denilmesi, insan fertlerindeki insan ruhunun küllî ruhun (evrensel ruh) bir yansıması olduğuna işarettir. Küllî ruh bir "ağaca" ve insan fertlerinin her birindeki insan ruhu da "dala" benzetilmiştir. Cismin gıdâsı çok olduğu vakit, can dalı, sonbaharda ağaçların yaprakları döküldüğü gibi, kendi yaprakları mesâbesinde te'sîrâtını kaybeder. "Can dalı" ta'bîr buyurulması, efrâd-ı beşerdeki rûh-i insânînin rûh-i küllînin pertevi olduğuna işarettir. Rûh-i küllî bir "ağac"a ve efrâd-ı beşerin her birindeki rûh-i insânî de "dal"a teşbîh buyurulmuştur. 145. Tenin azığı, canın azıksızlığıdır. Çabuk bunu eksiltmek ve onu ziyâde etmek lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 145. Bedenin azığı, canın azıksızlığıdır. Bunu çabuk eksiltmek ve onu artırmak gerekir. "Berg", burada "azık ve gıda" demektir. Sultan Veled hazretleri bu beyti şöyle açıklar: "Maddî varlık ne kadar güçlü olursa, ruhanî varlık o kadar zayıf olur. Bu sebeple ruhun güçlü olması için maddî varlığın artmasına sebep olan şeyleri eksiltmek gerekir." "Berg", burada "azık ve gıdâ" demektir. Sultan Veled hazretleri bu beyti şöyle îzâh buyururlar: "Cismâniyet ne kadar kavî olursa, rûhâniyet o kadar zayıf olur. Binâenaleyh rûh kavî olmak için cismâniyetin ziyâdeleşmesi esbâbını eksiltmek lazımdır." 146. Allah'a ikrâz edin, bu tenin azığından karz ver! Tâ ki ivazında gönülde çimen bitsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 146. Allah'a borç verin, bu bedenin azığından borç verin! Tâ ki karşılığında gönülde çimen bitsin! Bu şerefli beyitte, Müzzemmil Suresi'nde geçen "وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ" (Müzzemmil, 73/20) yani "Allah'a güzel bir borç ile borç verin. Nefsiniz için takdim ettiğiniz şeyi Allah'ın katında bulursunuz" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerimenin tefsirinde zahir uleması derler ki: "Borç"tan maksat, Allah için sadaka vermek ve malını Hak yolunda harcamaktır ki, gerek dünyada ve gerek ahirette onun bedelini öder ve ihsan eder. Ve batın uleması bu zahiri anlamdan başka diğer bir anlam daha açıklayıp derler ki: "Borç"tan maksat, kişinin bedensel varlığıdır. Bu bedensel varlığın hazlarını Hak yolunda terk edip onu Hakk'a feda etmek, onu güzel bir borç ile Hakk'a borç vermektir ki, Hak bu borcu Hakk'a ait varlığını vermek suretiyle öder. Ve diğer taraftan hakikat ehli katında "halka borç vermek" hakikatte Hakk'a vermektir. Çünkü halkın varlığı, Hakk'ın varlığında ve vücudunda meydana gelmiş bir gösteriden ibarettir. Nitekim hadis-i kudsîde Musa (a.s.)'a gelen hitapta "جعت فلم تطعمنى" yani "Acıktım, beni doyurmadın!" buyrulmuştur. Kulun doyurması, bu oluş mertebesinde Hakk'ı doyurmaktır. Şerefli beyitte hem zahiri anlama hem de bu batıni anlama işaret buyrulur. Yani, "Bu cismin gıdasından muhtaç olanlara sadaka ver ve infak et ki, Yüce Allah ona karşılık senin kalbinde feyiz çimenleri bitirsin! Ve aynı şekilde cisminin hazzını ve nefsini Hakk'a feda et ki, ona karşılık olarak kalbinde hakikatleri müşahede etme çimenleri bitsin ve her şeyi Hakk'a ait varlık ile göresin!" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Müzzemmil'de vâki' وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ (Müzzemmil, 73/20) ya'ni “Allah'a karz-ı hasen ile ikrâz edin. Nefsiniz için takdîm ettiğiniz şeyi Allah'ın indinde bulursunuz" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîmenin tefsîrinde ulemâ-i zâhir derler ki: "Karz"dan murâd, Allah için sadaka vermek ve malını Hak yolunda sarf etmektir ki, gerek dünyâda ve gerek âhirette onun bedelini edâ ve ihsân eder. Ve ulemâ-i bâtın bu ma'nâ-yı zâhirîden başka dîğer bir ma'nâ dahi beyân edip derler ki: "Karz"dan murâd, kişinin vücûd-ı abdânîsidir. Bu vücûd-ı abdânînin huzûzunu Hak yolunda terk edip onu Hakk'a fedâ etmek onu karz-ı hasenle Hakk'a ikrâz etmektir ki, Hak bu karzı vücûd-ı Hakkānîsini vermek sûretiyle öder. Ve dîğer taraftan ehl-i hakîkat indinde "halka karz vermek" hakîkatte Hakk'a vermektir. Zîrâ halkın vücûdu, Hakk'ın varlığında ve vücudunda mütekevvin bir nümâyişten ibârettir. Nitekim hadîs-i kudsîde Mûsâ (a.s.)'a vârid olan hitâbda جعت فلم تطعمنى ya'ni “Acıktım, beni it'âm etmedin!" buyrulmuştur. Kulun it'âmı bu mertebe-i kevnde Hakk'ı it'âmdır. Beyt-i şerîfde hem ma'nâ-yı zâhirî ve hem de bu ma'nâ-yı bâtınîye işâret buyrulur. Ya'ni, “Bu cismin gıdâsından muhtaç olanlara tasadduk ve infâk et ki, Hak Teâlâ ona bedel senin kalbinde feyiz çimenleri bitirsin! Ve kezâ cisminin hazzını ve nefsini Hakk'a fedâ et ki, ona bedel olarak kalbinde müşâhede-i hakâik çimenleri bitsin ve her şeyi vücûd-ı Hakkānî ile göresin!" 147. Karz ver, tenin bu lokmasından eksilt! Tâ ki “Lâ aynun raet"in yüzü görünsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 147. Borç ver, tenin bu lokmasından eksilt! Tâ ki "Hiçbir gözün görmediği"nin yüzü görünsün! 145. Tenin azığı, canın azıksızlığıdır. Çabuk bunu eksiltmek ve onu ziyâde etmek lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 145. Bedenin azığı, canın azıksızlığıdır. Bunu çabuk eksiltmek ve onu artırmak gerekir. "Berg", burada "azık ve gıda" demektir. Sultan Veled hazretleri bu beyti şöyle açıklar: "Maddî varlık ne kadar güçlü olursa, ruhanî varlık o kadar zayıf olur. Bu sebeple ruhun güçlü olması için maddî varlığın artmasına sebep olan şeyleri eksiltmek gerekir." "Berg", burada "azık ve gıdâ" demektir. Sultan Veled hazretleri bu beyti şöyle îzâh buyururlar: "Cismâniyet ne kadar kavî olursa, rûhâniyet o kadar zayıf olur. Binâenaleyh rûh kavî olmak için cismâniyetin ziyâdeleşmesi esbâbını eksiltmek lazımdır." 146. Allah'a ikrâz edin, bu tenin azığından karz ver! Tâ ki ivazında gönülde çimen bitsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 146. Allah'a borç verin, bu bedenin azığından borç ver! Tâ ki karşılığında gönülde çimen bitsin! Bu şerefli beyitte, Müzzemmil Suresi'nde geçen "وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ" (Müzzemmil, 73/20) yani "Allah'a güzel bir borç verin. Nefsiniz için önden gönderdiğiniz her hayrı Allah katında bulursunuz" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerimenin tefsirinde zahir uleması (dış anlamı yorumlayan âlimler) derler ki: "Borç"tan maksat, Allah için sadaka vermek ve malını Hak yolunda harcamaktır ki, gerek dünyada gerek ahirette onun karşılığını öder ve ihsan eder. Batın uleması (iç anlamı yorumlayan âlimler) ise bu zahiri anlamdan başka bir anlam daha açıklayıp derler ki: "Borç"tan maksat, kişinin bedensel varlığıdır. Bu bedensel varlığın hazlarını Hak yolunda terk edip onu Hakk'a feda etmek, onu güzel bir borçla Hakk'a borç vermektir ki, Hak bu borcu kendi Hakkânî varlığını vermek suretiyle öder. Diğer taraftan, hakikat ehli katında "halka borç vermek" hakikatte Hakk'a vermektir. Çünkü halkın varlığı, Hakk'ın varlığında ve vücudunda oluşan bir görünümden ibarettir. Nitekim hadis-i kudsîde Musa (a.s.)'a gelen hitapta "جعت فلم تطعمنى" yani "Acıktım, beni doyurmadın!" buyrulmuştur. Kulun doyurması, bu oluş mertebesinde Hakk'ı doyurmaktır. Şerefli beyitte hem zahiri anlama hem de bu batınî anlama işaret buyrulur. Yani, "Bu cismin gıdasından muhtaç olanlara sadaka ver ve infak et ki, Yüce Allah ona karşılık senin kalbinde feyiz çimenleri bitirsin! Ve aynı şekilde cisminin hazzını ve nefsini Hakk'a feda et ki, ona karşılık olarak kalbinde hakikatleri müşahede etme çimenleri bitsin ve her şeyi Hakkânî varlık ile göresin!" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Müzzemmil'de vâki وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ (Müzzammil, 73/20) ya'ni “Allah'a karz-ı hasen ile ikrâz edin. Nefsiniz için takdîm ettiğiniz şeyi Allah'ın indinde bulursunuz" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Bu âyet-i kerîmenin tefsîrinde ulemâ-i zâhir derler ki: "Karz"dan murâd, Allah için sadaka vermek ve malını Hak yolunda sarf etmektir ki, gerek dünyâda ve gerek âhirette onun bedelini edâ ve ihsân eder. Ve ulemâ-i bâtın bu ma'nâ-yı zâhirîden başka dîğer bir ma'nâ dahi beyân edip derler ki: "Karz"dan murâd, kişinin vücûd-ı abdânîsidir. Bu vücûd-ı abdânînin huzûzunu Hak yolunda terk edip onu Hakk'a fedâ etmek onu karz-ı hasenle Hakk'a ikrâz etmektir ki, Hak bu karzı vücûd-ı Hakkānîsini vermek sûretiyle öder. Ve dîğer taraftan ehl-i hakîkat indinde "halka karz vermek" hakîkatte Hakk'a vermektir. Zîrâ halkın vücûdu, Hakk'ın varlığında ve vücudunda mütekevvin bir nümâyişten ibârettir. Nitekim hadîs-i kudsîde Mûsâ (a.s.)a vârid olan hitâbda جعت فلم تطعمنى ya'ni “Acıktım, beni it'âm etmedin!" buyrulmuştur. Kulun it'âmı bu mertebe-i kevnde Hakk'ı it'âmdır. Beyt-i şerîfde hem ma'nâ-yı zâhirî ve hem de bu ma'nâ-yı bâtınîye işaret buyurulur. Ya'ni, “Bu cismin gıdâsından muhtaç olanlara tasadduk ve infâk et ki, Hak Teâlâ ona bedel senin kalbinde feyiz çimenleri bitirsin! Ve kezâ cisminin hazzını ve nefsini Hakk'a fedâ et ki, ona bedel olarak kalbinde müşâhede-i hakäik çimenleri bitsin ve her şeyi vücûd-ı Hakkānî ile göresin!" 147. Karz ver, tenin bu lokmasından eksilt! Tâ ki “Lâ aynun raet"in yüzü görünsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 147. Borç ver, teninin bu lokmasından eksilt! Tâ ki "Hiçbir gözün görmediği"nin yüzü görünsün! Bu şerefli beyitte "Sâlih kullarım için hiçbir gözün görmediği, hiçbir kulağın işitmediği ve hiçbir beşerin kalbine gelmeyen şeyler hazırladım" hadîs-i kudsîsine işaret buyurulur. Yani, "Nefsine ait hazlarını Hak'ka ödünç ver ve teninin bu lokmasından eksilt de Allah'a borç ver! Tâ ki bu görünen gözlerin görmediği yüz ve zât müşahede olunsun!" Bundan maksat zâtî tecellîdir (Allah'ın özüyle tecelli etmesi). Yani riyâzâtla cismini zayıflat, ruhun kuvvet bulsun ve ruhun kuvveti neticesinde sana zâtî tecellî meydana gelsin, demek olur. Bu beyt-i şerîfde اعددت لعبادى الصالحين مالا عين رأت ولا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر hadîs-i kudsîsine işâret buyurulur. Ya'ni “Sâlih kullarım için göz görmedik ve kulak işitmedik ve beşerin kalbi-ne hutûr etmedik şey hazırladım” hadîs-i kudsîsine işâret buyurulur. Ya'ni, “Huzûzâtını Hakk'a ödünç ver ve teninin bu lokmasından eksilt de Allah'a ikrâz et! Tâ ki bu zâhirî gözlerin görmediği vech ve zât müşâhede olunsun!” Bundan murâd tecellî-i zâtîdir. Ya'ni riyâzetle cismini zayıflat, rûhun kuvvet bulsun ve rûhun kuvveti netîcesinde sana tecellî-i zât vâki' olsun, demek olur. 148. Vaktâki ten kendisini gübreden hâlî ede, müşkten ve iclâle mensûb olan inciden dolu eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 148. Ne zaman ki beden kendisini gübreden arındırır, misk ile ve yüceliğe ait olan inci ile dolar. Ne zaman ki cisim, hayvaniyetin gereği olan yiyip içmeyi terk edip kendisini gübreden arındırır, Yüce Allah o cismi ruhanî olan güzel kokulardan ve yüceliğe ait olan marifet ve hakikat incilerinden dolu yapar. Yiyip içmeyi terk etmekle insan yaşar mı? Bu hususta Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (k.s.) hazretlerinin Tedbîrât-ı İlâhiyye'sinin 16. bölümündeki ifadeler aynen nakledilir: اعلم ان الغذاء سبب الهي موضوع لبقاء كل متغذ لا غناء له عنه وما بقى: بينا و بين الطبيعيين الا في الاشياء اعتيدت غذاء فنحن نجوز عدمها و ترك استعمالها الشهور و السنين مع بقاء الحيوة في المتغذ ببقاء الحرارة و الرطوبة الذي هو طبع الحيوة بصورة ما فما دام الحق يغذيه و يخلق الحيوة فيه بقى وهم يرون هذه الاطعمة التي هي عندهم اسباب وجود الحيوة و هذا الفصل لا يحتاج للكلام فيه مع المخالفين لانهم في عين الجمع مشغولين بقلوبهم مع الله Yani “Bilinmeli ki, muhakkak gıda, her bir beslenen varlığın bekası için konulmuş ilahi bir sebeptir. Ondan onun için bir ihtiyaçsızlık yoktur. Ve bizim ile tabiatçılar arasında eşyada ancak alışılmış gıda kaldı. Şimdi biz, bir şekilde hayatın tabiatı olan rutubet ve hararetin bekası sebebiyle beslenen varlıkta hayatın bekasıyla beraber aylarca ve senelerce onun yokluğunu ve kullanımının terkini caiz görürüz. Buna göre Hak onu besledikçe ve onda hayat yarattıkça baki kalır. Onlar ise kendi yanlarında olan yiyecekleri hayatın varlığına sebep görürler. Ve bu bölüm, onun hakkında muhalifler ile konuşmaya ihtiyaç duymaz. Çünkü tasavvuf yolu, muhaliflerin mücadelesi üzerine kurulu değildir. Çünkü onlar ayn-ı cem' (varlıkların birliğini müşahede hali) içinde olup nasıl layık olursa kalpleriyle Allah ile meşguldürler.” Gerçi Hz. Şeyh'in bu beyanatı cismanîleri ikna edemez. Fakat bu söz Hak yolunun sâliklerine mahsustur. Bu hususta cismanîlerin inkarlarının kıymeti yoktur. Çünkü ehl-i tasavvuf nezdinde bu hakikat fiilen sabittir. Bu şerefli beyitte اعددت لعبادى الصالحين مالا عين رأت ولا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر Yani "Salih kullarım için göz görmedik ve kulak işitmedik ve beşerin kalbine gelmedik şey hazırladım" hadis-i kudsîsine işaret buyrulur. Yani, "Hazlarını Hakk'a ödünç ver ve teninin bu lokmasından eksilt de Allah'a ikraz et! Ta ki bu zahiri gözlerin görmediği veçh ve zat müşahede olunsun!" Bundan murat zâtî tecellîdir. Yani riyâzetle cismini zayıflat, ruhun kuvvet bulsun ve ruhun kuvveti neticesinde sana zâtî tecellî meydana gelsin, demek olur. Vaktâki cisim hayvâniyetin muktezâsı olan yiyip içmeyi terk edip kendisini gübreden hâlî eder, Hak Teâlâ hazretleri o cismi rûhânî olan güzel kokulardan ve iclâle mensûb olan maârif ve hakâyık incilerinden dolu yapar. Yiyip içmeyi terk etmekle insan yaşar mı? bu husûsta Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (k.s.) hazretlerinin Tedbîrât-ı İlâhiyye'sinin 16. bâbındaki ibâreler aynen naklolunur: اعلم ان الغذاء سبب الهي موضوع لبقاء كل متغذ لا غناء له عنه وما بقى: بينا و بين الطبيعيين الا في الاشياء اعتيدت غذاء فنحن نجوز عدمها و ترك استعمالها الشهور و السنين مع بقاء الحيوة في المتغذ ببقاء الحرارة و الرطوبة الذي هو طبع الحيوة بصورة ما فما دام الحق يغذيه و يخلق الحيوة فيه بقى وهم يرون هذه الاطعمة التي هي عندهم اسباب وجود الحيوة و هذا الفصل لا يحتاج للكلام فيه مع المخالفين لانهم في عين الجمع مشغولين بقلوبهم مع الله Ya'ni “Ma'lûm olsun ki, muhakkak gıdâ her bir müteğaddînin bekâsı için mevzû' bir sebeb-i ilâhîdir. Ondan onun için gınâ yoktur. Ve bizim ile tabîiyyûn arasında eşyâda ancak i'tiyâd olunan gıdâ kaldı. İmdi biz bir sûretle hayâtın tab'ı olan rutûbet ve harâretin bekâsı sebebiyle müteğaddîde bekâ-yı hayâtla berâber aylarca ve senelerce onun ademini ve isti'mâlinin terkini tecvîz ederiz. Binâenaleyh Hak onu tağdiye ettikçe ve onda hayat yarattıkça bâkî kalır. Onlar ise indlerinde olan at'ımeyi vücûd-ı hayâta sebeb görürler. Ve bu fasıl onun hakkında muhâlifler ile kelâma muhtaç değildir. Zîrâ tarîk-ı tasavvuf, muhâliflerin mücâdelesi üzerine mebnî değildir. Zîrâ onlar ayn-ı cem' içinde olup nasıl lâyık olursa kalbleriyle Allah ile meşgûldürler.” Gerçi Hz. Şeyh'in bu beyânâtı cismânîleri iknâ edemez. Fakat bu söz Hak yolunun sâliklerine mahsûstur. Bu husûsta cismânîlerin inkârlarının kıymeti yoktur. Zîrâ ehl-i tasavvuf indinde bu hakîkat fiilen sâbittir. Bu beyt-i şerîfde اعددت لعبادى الصالحين مالا عين رأت ولا اذن سمعت و لا خطر على قلب بشر Ya'ni "Sâlih kullarım için göz görmedik ve kulak işitmedik ve beşerin kalbi- ne hutûr etmedik şey hazırladım" hadîs-i kudsîsine işaret buyurulur. Ya'ni, "Huzûzâtını Hakk'a ödünç ver ve teninin bu lokmasından eksilt de Allah'a ikrâz et! Tâ ki bu zâhirî gözlerin görmediği vech ve zât müşâhede olunsun!" Bundan murâd tecellî-i zâtîdir. Ya'ni riyâzetle cismini zayıflat, rûhun kuvvet bulsun ve rûhun kuvveti neticesinde sana tecellî-i zât vâki' olsun, demek olur. 148. Vaktaki ten kendisini gübreden hâlî ede, müşkden ve iclâle mensub olan inciden dolu eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 148. Vaktaki ten kendisini gübreden arındıra, miskten ve yüceliğe ait inciden dolu ede. Vaktaki beden, hayvansal tabiatın gereği olan yiyip içmeyi terk edip kendisini gübreden arındırır, Yüce Allah o bedeni ruhanî olan güzel kokulardan ve yüceliğe ait marifet ve hakikat incileriyle dolu yapar. Yiyip içmeyi terk etmekle insan yaşar mı? Bu hususta Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (k.s.) hazretlerinin Tedbîrât-ı İlâhiyye adlı eserinin 16. bölümündeki ifadeler aynen nakledilir: اعلم ان الغذاء سبب الهي موضوع لبقاء كل متغذ لا غناء له عنه وما بقى بيننا و بين الطبيعيين الا فى الاشياء اعتيدت غذاء فنحن نجوز عدمها و ترك استعمالها الشهور و السنين مع بقاء الحيوة في المتغذ ببقاء الحرارة و الرطوبة الذى هو طبع الحيوة بصورة ما فما دام الحق يغذيه و يخلق الحيوة فيه بقى وهم يرون هذه الاطعمة التي هي عندهم اسباب وجود الحيوة و هذا الفصل لا يحتاج للكلام فيه مع الخالفين فيه فان طريق التصوف ليس مبنيا على مجادلة المخالفين لانهم فى عين الجمع مشغولين بقلوبهم مع الله Yani "Bilinmeli ki, muhakkak gıda, her beslenen varlığın bekası için konulmuş ilahi bir sebeptir. Ondan onun için bir ihtiyaçsızlık söz konusu değildir. Ve bizim ile tabiatçılar arasında, alışılmış gıda dışındaki şeyler hakkında bir fark kalmadı. Şimdi biz, hayatın tabiatı olan rutubet ve hararetin bir şekilde kalması sebebiyle, beslenen varlıkta hayatın kalmasıyla birlikte, aylarca ve senelerce onun yokluğunu ve kullanımının terkini caiz görürüz. Bu sebeple Hak onu besledikçe ve onda hayat yarattıkça baki kalır. Onlar ise kendi yanlarında olan yiyecekleri hayatın varlığına sebep görürler. Ve bu bölüm, onun hakkında muhaliflerle konuşmaya ihtiyaç duymaz. Çünkü tasavvuf yolu, muhaliflerin mücadelesi üzerine kurulmuş değildir. Çünkü onlar, ayn-ı cem' (birlik hâli) içinde olup kalpleriyle Allah ile nasıl layık olursa öyle meşguldürler." Gerçi Hz. Şeyh'in bu beyanları cismanîleri ikna edemez. Fakat bu söz, Hakk yolunun sâliklerine özgüdür. Bu hususta cismanîlerin inkarlarının bir kıymeti yoktur. Çünkü tasavvuf ehli nezdinde bu hakikat fiilen sabittir. Vaktāki cisim hayvâniyetin muktezâsı olan yiyip içmeyi terk edip kendi- sini gübreden hâlî eder, Hak Teâlâ hazretleri o cismi rûhânî olan güzel koku- lardan ve iclâle mensûb olan maârif ve hakāyık incilerinden dolu yapar. Yiyip içmeyi terk etmekle insan yaşar mı? bu husûsta Şeyh-i Ekber Muh- yiddin Arabî (k.s.) hazretlerinin Tedbîrât-ı İlâhiyye'sinin 16. bâbındaki ibâ- reler aynen naklolunur: اعلم ان الغذاء سبب الهي موضوع لبقاء كل متغذ لا غناء له عنه وما بقى بيننا و بين الطبيعيين الا فى الاشياء اعتيدت غذاء فنحن نجوز عدمها و ترك استعمالها الشهور و السنين مع بقاء الحيوة في المتغذ ببقاء الحرارة و الرطوبة الذى هو طبع الحيوة بصورة ما فما دام الحق يغذيه و يخلق الحيوة فيه بقى وهم يرون هذه الاطعمة التي هي عندهم اسباب وجود الحيوة و هذا الفصل لا يحتاج للكلام فيه مع الخالفين فيه فان طريق التصوف ليس مبنيا على مجادلة المخالفين لانهم فى عين الجمع مشغولين بقلوبهم مع الله Ya'ni "Ma'lum olsun ki, muhakkak gıdâ her bir müteğaddî- nin bekāsı için mevzû' bir sebeb-i ilâhîdir. Ondan onun için gınâ yoktur. Ve bizim ile tabîiyyûn arasında eşyâda ancak i'tiyâd olunan gıdâ kaldı. İm- di biz bir süretle hayatın tab'ı olan rutûbet ve harâretin bekāsı sebebiyle mütegad- dîde bekā-yı hayatla beraber aylarca ve senelerce onun ademini ve isti'mâli- nin terkini tecvîz ederiz. Binâenaleyh Hak onu tağdiye ettikçe ve onda hayat yarattıkça bâkî kalır. Onlar ise indlerinde olan at'imeyi vücûd-ı hayâta sebeb görürler. Ve bu fasıl onun hakkında muhâlifler ile kelâma muhtaç değildir. Zî- râ tarîk-ı tasavvuf, muhâliflerin mücadelesi üzerine mebnî değildir. Zîrâ onlar ayn-ı cem' içinde olup nasıl lâyık olursa kalbleriyle Allah ile meşgüldürler." Gerçi Hz. Şeyh'in bu beyânâtı cismânîleri ikna edemez. Fakat bu söz Hak yolunun sâliklerine mahsûstur. Bu husûsta cismânîlerin inkârlarının kıymeti yoktur. Zîrâ ehl-i tasavvuf indinde bu hakîkat fiilen sâbittir. 149. Bu murdarlıktan kurtulur ve temizlik götürür. Onun teni "Yutahhira- küm"den müntefi' olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 149. Bu murdarlıktan kurtulur ve temizlik götürür. Onun bedeni "Yutahhiraküm"den faydalanır. "Yutahhiraküm" lafzıyla, Enfâl Sûresi'nde bulunan "وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُم مِّنِ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُم به وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْرَ الشَّيْطَانِ" (Enfâl, 8/11) yani "Yüce Allah sizin üzerinize, onunla temizlenmeniz için gökten su indirir ve sizden şeytanın murdarlığını giderir" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayetin iniş sebebi şudur: Bedir Savaşı'nda müşriklerin askeri su tarafında idi. Müminlere su temin etmek zor oldu. Hâlbuki müminlerden bazılarına su da gerekli olmuştu. Şeytan onların kalbine "Eğer siz hak üzere iseniz, niçin böyle susuz ve kirli bir hâlde kaldınız? Hâlbuki müşriklerin suyu boldur" diye vesvese vermeye başladı. Ardından yağmur yağdı, İslam askeri suya kandı; ve şeytanın vesveseleri onlardan kayboldu. Cenâb-ı Pîr efendimiz "mücâhedeyi (nefisle mücadeleleri) ve riyâzâtı (nefsî perhizleri)" "rahmet suyu"na benzetip bu riyâzât sebebiyle sâlikin (Hakk Yolcusu'nun) Hak dışındaki şeylerle ilgili nefse ait hazlar cünüplüğünden kurtulacağını ve cismanî temizliğin hâsıl olup "Yutahhiraküm" ayet-i kerimesinin anlamından faydalanacağını ve şeytanın vesveselerinin kaybolacağını beyan buyururlar. “Yutahhiraküm” lafzıyla, sûre-i Enfal'de olan وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُم مِّنِ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُم به وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْرَ الشَّيْطَانِ (Enfal, 8/11) Ya'ni "Allah Teâlâ sizin üzerinize onunla temizlenmek için gökten su indirir ve sizden şeytanın murdarlığını giderir" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Bu âyetin sebeb-i nüzülü budur ki: Bedir gazâsında müşriklerin askeri su tarafında idi. Mü'minlere su tedariki güç oldu. Halbuki mü'minlerin ba'zılarına su da iktizâ etmiş idi. Şeytan onların kalbine "Eğer siz hak üzerine iseniz, niçin böyle susuz ve kirli bir hâlde kaldınız? Halbuki müşriklerin suyu boldur" diye vesvese vermeye başladı. Müteâkıben yağmur yağdı, asker-i İslâm suya kandılar; ve şeytanın vesveseleri onlardan zâil oldu. Cenâb-ı Pîr efendimiz "mücâhedeyi ve riyâzet”i "rahmet suyu"na teşbîh edip bu riyâzet sebebiyle sâlikin mâsivâ-yı Hak'la huzûzât-ı nefsâniyye cünüblüğünden kurtulacağını ve tahâret-i cismiyye hâsıl olup "Yutahhiraküm" âyet-i kerîmesinin ma'nâsından intifa' eyleyeceğini ve şeytanın vesveseleri zâil olacağını beyân buyururlar. 150. Şeytan seni korkutur ki, “Sakın ve sakın bundan pişman olursun ve mahzûn olursun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 150. Şeytan seni korkutur ki, "Sakın ve sakın bundan pişman olursun ve üzülürsün!" 151. "Eğer sen bu heveslerden cismi arıtır isen, sonra pişman ve gamlı olacaksın!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 151. "Eğer sen bu heveslerden bedeni arındırırsan, sonra pişman ve gamlı olacaksın!" Ey Hakk Yolcusu, sen riyâzete başlayıp yeme ve içmeyi azalttığın zaman şeytan seni korkutur ve kalbine vesvese verip der ki: "Sakın ha, bu mücadele ve riyâzetten pişman olursun ve senin bedenine yapacağı zayıflık ve kötülükten dolayı üzülürsün!" Ey sâlik, sen riyâzete başlayıp ekl ve şürbü tenkîs ettiğin vakit şeytan seni korkutur ve kalbine vesvese verip der ki: "Sakın sakın ha, bu mücâhede ve riyâzetten pişman olursun ve senin cismine yapacağı za'f ve fenâlıktan dolayı mahzûn olursun!" 152. "Bunu ye, hârdır ve mizacına ilaçtır; ve onu nef' ve ilaçtan dolayı iç!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 152. "Bunu ye, sıcaktır ve mizacına ilaçtır; ve onu fayda ve ilaçtan dolayı iç!" Ve aynı şekilde der ki: "Şu tür gıdaları ye ki, onlarda sıcaklık vardır ve senin tabiatın soğuktur. Bu sebeple bu gıdalar senin mizacının ilacı olur; ve şu sıvıları da vücuduna faydası olduğu ve ilaç olacağı için iç! Çünkü Resûl-i Ekrem hazret- Ve kezâ der ki: "Şu nevi' gıdaları ye ki, onlarda harâret vardır ve senin tab'ın bâriddir. Binâenaleyh bu gıdalar senin mizâcının ilacı olur; ve şu mâyiâtı da vücûduna nef'i olduğu ve ilâç olacağı için iç! Zîrâ Resûl-i Ekrem hazret- 149. Bu murdarlıktan kurtulur ve temizlik götürür. Onun teni "Yutahhiraküm"den müntefi' olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 149. Bu murdarlıktan kurtulur ve temizlik götürür. Onun bedeni "Yutahhiraküm"den faydalanır. "Yutahhiraküm" sözüyle, Enfal Suresi'nde geçen وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُم مِّنِ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُم به وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْرَ الشَّيْطَانِ (Enfal, 8/11) yani "Yüce Allah sizin üzerinize, onunla temizlenmeniz için gökten su indirir ve sizden şeytanın murdarlığını giderir" ayet-i kerimesine işaret edilir. Bu ayetin iniş sebebi şudur: Bedir Savaşı'nda müşriklerin ordusu su tarafındaydı. Müminlere su temin etmek zor oldu. Halbuki müminlerden bazılarının suya ihtiyacı da vardı. Şeytan onların kalbine "Eğer siz hak üzere iseniz, niçin böyle susuz ve kirli bir halde kaldınız? Halbuki müşriklerin suyu boldur" diye vesvese vermeye başladı. Ardından yağmur yağdı, İslam ordusu suya kandı; ve şeytanın vesveseleri onlardan kayboldu. Cenab-ı Pîr efendimiz "mücâhedeyi ve riyâzet"i "rahmet suyu"na benzetip, bu riyâzet sebebiyle Hakk Yolcusu'nun Hak'tan gayrı şeylerle ilgili nefse ait hazlar cünüplüğünden kurtulacağını ve bedensel temizliğin hâsıl olup "Yutahhiraküm" ayet-i kerimesinin anlamından faydalanacağını ve şeytanın vesveselerinin kaybolacağını beyan ederler. “Yutahhiraküm” lafzıyla, sûre-i Enfal'de olan وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُم مِّنِ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُم به وَيُذْهِبَ عَنكُمْ رِجْرَ الشَّيْطَانِ (Enfal, 8/11) Ya'ni "Allah Teâlâ sizin üzerinize onunla temizlenmek için gökten su indirir ve sizden şeytanın murdarlığını giderir" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Bu âyetin sebeb-i nüzülü budur ki: Bedir gazâsında müşriklerin askeri su tarafında idi. Mü'minlere su tedariki güç oldu. Halbuki mü'minlerin ba'zılarına su da iktizâ etmiş idi. Şeytan onların kalbine "Eğer siz hak üzerine iseniz, niçin böyle susuz ve kirli bir hâlde kaldınız? Halbuki müşriklerin suyu boldur" diye vesvese vermeye başladı. Müteâkıben yağmur yağdı, asker-i İslâm suya kandılar; ve şeytanın vesveseleri onlardan zâil oldu. Cenâb-ı Pîr efendimiz "mücâhedeyi ve riyâzet”i "rahmet suyu"na teşbîh edip bu riyâzet sebebiyle sâlikin mâsivâ-yı Hak'la huzûzât-ı nefsâniyye cünüblüğünden kurtulacağını ve tahâret-i cismiyye hâsıl olup "Yutahhiraküm" âyet-i kerîmesinin ma'nâsından intifa' eyleyeceğini ve şeytanın vesveseleri zâil olacağını beyân buyururlar. 150. Şeytan seni korkutur ki, “Sakın ve sakın bundan pişman olursun ve mahzûn olursun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 150. Şeytan seni korkutur ki, "Sakın ve sakın bundan pişman olursun ve üzülürsün!" 151. "Eğer sen bu heveslerden cismi arıtır isen, sonra pişman ve gamlı olacaksın!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 151. "Eğer sen bu heveslerden bedeni arındırırsan, sonra pişman ve gamlı olacaksın!" Ey Hakk Yolcusu, sen riyâzete başlayıp yeme ve içmeyi azalttığın zaman şeytan seni korkutur ve kalbine vesvese verip der ki: "Sakın ha, bu mücadele ve riyâzetten pişman olursun ve senin bedenine yapacağı zayıflık ve kötülükten dolayı üzülürsün!" Ey sâlik, sen riyâzete başlayıp ekl ve şürbü tenkîs ettiğin vakit şeytan seni korkutur ve kalbine vesvese verip der ki: "Sakın sakın ha, bu mücâhede ve riyâzetten pişman olursun ve senin cismine yapacağı za'f ve fenâlıktan dolayı mahzûn olursun!" 152. "Bunu ye, hârdır ve mizacına ilaçtır; ve onu nef' ve ilaçtan dolayı iç!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 152. "Bunu ye, sıcaktır ve mizacına ilaçtır; ve onu fayda ve ilaç olmasından dolayı iç!" Ve aynı şekilde der ki: "Şu tür gıdaları ye ki, onlarda sıcaklık vardır ve senin tabiatın soğuktur. Bu sebeple bu gıdalar senin mizacının ilacı olur; ve şu sıvıları da vücuduna faydası olduğu ve ilaç olacağı için iç! Çünkü Resûl-i Ekrem (a.s.) yani 'Kuvvetli olan mümin hayırlıdır ve Yüce Allah'a zayıf olan müminden daha sevgilidir' buyurur." Ve kezâ der ki: "Şu nevi' gıdaları ye ki, onlarda harâret vardır ve senin tab'ın bâriddir. Binâenaleyh bu gıdalar senin mizâcının ilacı olur; ve şu mâyiâtı da vücûduna nef'i olduğu ve ilâç olacağı için iç! Zîrâ Resûl-i Ekrem hazret- ya'ni “Kavî olan mü’min hayırlıdır ve Allah Teâlâ’ya zayıf olan mü’minden daha sevgilidir” buyurur. 153. “Hem bu niyet üzerine ki ten merkebdir. O şeyi ki huy etmiştir, ona o asvabdır.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 153. "Hem bu niyet üzerine ki ten merkebdir. O şeyi ki huy etmiştir, ona o asvabdır." "Hem bu niyet üzerine ye iç ki, ten ruhun binek hayvanıdır. Hadis-i şerifte نَفسُكَ مَطِيَّتُكَ فَارْفُقْ بِهَا yani "Nefsin senin binek hayvanındır, ona yumuşaklıkla davran!" buyrulduğu için nefsini zayıf düşürme ve onu aç bırakarak eziyet etme! Sonra sana binek hayvanlığı görevini yapamaz. Ve nefsinin alıştığı şey her ne ise, ona en uygun ve elverişli olan şey de odur." “Hem bu niyet üzerine ye iç ki, ten rûhun merkebidir. Hadîs-i şerîfde نَفسُكَ مَطِيَّتُكَ فَارْفُقْ بِهَا ya’ni “Nefsin senin binek hayvanındır, ona rıfk ile muâmele et!” buyrulduğu cihetle nefsini zayıf düşürme ve onu aç bırakarak ta’zîb etme! Sonra sana merkeblik vazîfesini yapamaz. Ve nefsinin alıştığı şey her ne ise ona en asvab ve muvâfık olan şey de odur.” 154. “Sakın huy döndürme ki ona halel gelir! Dîmâğa ve kalbe yüz illet doğar.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 154. "Sakın huy döndürme ki ona halel gelir! Dimağa ve kalbe yüz illet doğar." Yani, "Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleri اَعْطِ كُلَّ بَدَنٍ مَا تَعَوَّدَه yani "Bedenin bütününe alıştığı şeyi ver!" buyurduğu için bedenin alışkanlığını bozma ve ülfet ettiği şey ne ise onu ver! Eğer buna aykırı hareket edersen bedenin sağlığı bozulur. Dimağda ve kalpte birçok hastalık ortaya çıkar. Sonra ibadete gücün kalmaz." Ya’ni, “Resûl-i Ekrem hazretleri اَعْطِ كُلَّ بَدَنٍ مَا تَعَوَّدَه ya’ni “Bedenin mecmû’na alıştığı şeyi ver!” buyurduğu cihetle bedenin i’tiyâdını bozma ve ülfet ettiği şey ne ise onu ver! Eğer buna muhâlif hareket edersen bedenin sıhhati bozulur. Dîmâğda ve kalbde birçok illetler peydâ olur. Sonra ibâdete kudretin kalmaz.” 155. O alçak şeytan böyle tehdîdler getirir. Halk üzerine yüz efsûn okur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 155. O alçak şeytan böyle tehditler getirir. Halk üzerine yüz efsun okur. O alçak şeytan, görünüşte akla uygun görünen böyle tehditler gösterir. Fakat bunların hepsi bedeni kuvvetlendirip ruhu zayıflatmak içindir. Halk üzerine bu gibi birçok efsun okur, yani aldatıcı vesveseler söyler. O alçak şeytan zâhirde ma’kûl görünen böyle tehdîdler gösterir. Fakat bunların hepsi cismi kuvvetlendirip rûhu zayıflatmak içindir. Halk üzere bu gibi birçok efsûn okur, ya’ni aldatıcı vesveseler söyler. 156. Kendisini devâda Calinos yapar. Nihâyet senin hasta olan nefsini aldatır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 156. Kendisini tedavide Calinos yapar. Sonunda senin hasta olan nefsini aldatır. "Calinos", Yunanlı hekimlerden meşhur bir doktorun adıdır. Yani, "Şeytan kendisini, senin nefsinin tedavisi konusunda Calinos gibi usta bir doktor yapar. Sonunda senin manen hasta olan nefsini aldatır ve o hastalık içinde hayatını sürdürmesine sebep olur." “Calinos”, etıbbâ-i yunâniyyeden meşhûr bir hekîmin adıdır. Ya’ni, “Şeytan kendisini, senin nefsinin tedâvisi husûsunda Calinos gibi bir hâzık doktor yapar. Nihâyet senin ma’nen hasta olan nefsini aldatır ve o hastalık içinde imrâr-ı hayât etmesine sebeb olur.” 157. Der ki: “Bu sana, derd ve gamdan menfaattır.” Âdem’e dahi buğday hakkında bunu dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 157. Der ki: "Bu sana, dert ve gamdan faydadır." Âdem'e de buğday hakkında bunu dedi. "Kuvvetli mümin hayırlıdır ve Yüce Allah'a zayıf müminden daha sevimlidir" buyurur. leri المؤمن القوى خير و احب الى الله من المؤمن الضعيف ya'ni "Kavî olan mü'min hayırlıdır ve Allah Teâlâ'ya zayıf olan mü'minden daha sevgilidir" buyurur. 153. Hem bu niyet üzerine ki ten merkebdir. O şeyi ki huy etmiştir, ona o asvabdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 153. Hem bu niyet üzerine ki beden bir binektir. O şeyi ki huy edinmiştir, ona o en uygun olandır. Hem bu niyet üzerine ye iç ki, beden ruhun bineğidir. Hadis-i şerifte "Nefsin senin binek hayvanındır, ona yumuşaklıkla davran!" buyrulduğu için nefsini zayıf düşürme ve onu aç bırakarak eziyet etme! Sonra sana binek olma görevini yapamaz. Ve nefsinin alıştığı şey her ne ise, ona en uygun ve elverişli olan şey de odur. "Hem bu niyet üzerine ye iç ki, ten rûhun merkebidir. Hadîs-i şerifde نفسك مطيتك فارفق بها ya'ni "Nefsin senin binek hayvanındır, ona rıfk ile muâmele et!" buyrulduğu cihetle nefsini zayıf düşürme ve onu aç bırakarak ta'zîb etme! Sonra sana merkeblik vazîfesini yapamaz. Ve nefsinin alıştığı şey her ne ise ona en asvab ve muvâfik olan şey de odur." 154. Sakın huy döndürme ki ona halel gelir! Dimağa ve kalbe yüz illet doğar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 154. Sakın huyunu değiştirme ki ona zarar gelir! Beyne ve kalbe yüz hastalık doğar. Yani, "Resûl-i Ekrem hazretleri "اعط كل بدن ما تعوده" yani "Bedenin bütününe alıştığı şeyi ver!" buyurduğu için bedenin alışkanlığını bozma ve alıştığı şey ne ise onu ver! Eğer buna aykırı hareket edersen bedenin sağlığı bozulur. Beyinde ve kalpte birçok hastalık ortaya çıkar. Sonra ibadete gücün kalmaz." Ya'ni, "Resûl-i Ekrem hazretleri اعط كل بدن ما تعوده ya'ni "Bedenin mecmû'na alıştığı şeyi ver!" buyurduğu cihetle bedenin i'tiyâdını bozma ve ülfet ettiği şey ne ise onu ver! Eğer buna muhâlif hareket edersen bedenin sıhhati bozulur. Dimağda ve kalbde birçok illetler peyda olur. Sonra ibâdete kudretin kalmaz." 155. O alçak şeytan böyle tehdîdler getirir. Halk üzerine yüz efsûn okur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 155. O alçak şeytan böyle tehditler getirir. Halk üzerine yüz efsun okur. O alçak şeytan, görünüşte akla uygun görünen böyle tehditler gösterir. Fakat bunların hepsi bedeni kuvvetlendirip ruhu zayıflatmak içindir. Halk üzerine bu gibi birçok efsun okur, yani aldatıcı vesveseler söyler. O alçak şeytan zâhirde ma'kül görünen böyle tehdidler gösterir. Fakat bunların hepsi cismi kuvvetlendirip rûhu zayıflatmak içindir. Halk üzere bu gibi birçok efsûn okur, ya'ni aldatıcı vesveseler söyler. 156. Kendisini devada Calinos yapar. Nihayet senin hasta olan nefsini aldatır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 156. Kendisini devada Calinos yapar. Nihayet senin hasta olan nefsini aldatır. "Calinos", Yunanlı hekimlerden meşhur bir doktorun adıdır. Yani, "Şeytan kendisini, senin nefsinin tedavisi konusunda Calinos gibi usta bir doktor yapar. Nihayet senin manen hasta olan nefsini aldatır ve o hastalık içinde hayatını geçirmesine sebep olur." "Calinos", etıbbâ-i yunâniyyeden meşhûr bir hekîmin adıdır. Ya'ni, "Şeytan kendisini, senin nefsinin tedavisi hususunda Calinos gibi bir hâzık doktor yapar. Nihayet senin ma'nen hasta olan nefsini aldatır ve o hastalık içinde imrâr-ı hayât etmesine sebeb olur." 157. Der ki: "Bu sana, derd ve gamdan menfaattır." Adem'e dahi buğday hakkında bunu dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 157. Der ki: "Bu sana, dert ve gamdan faydadır." Adem'e de buğday hakkında bunu dedi. O şeytan der ki: "Bu gıdayı ye ki, senin vücudundaki ağrılara ve kalbindeki gama ve sıkıntıya faydası vardır." O melun, Adem (a.s.)a da buğday hakkında buna benzer söyledi ve vesvese verdi. Nitekim Tâhâ sûresinde Yüce Allah hazretleri ondan haber verir: `فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَّا يَبْلَى` (Tâhâ, 20/120) Yani "Şeytan ona vesvese verip dedi ki: "Ey Adem, sana ebediyet ağacına ve zevali olmayan mülke yol göstereyim mi?" O şeytan der ki: "Bu gıdâyı ye ki, senin vücudundaki ağrılara ve kalbinde gama ve sıkıntıya fâidesi vardır." O mel'ûn Âdem (a.s.)a dahi buğday hakkında buna mümâsil söyledi ve vesvese verdi. Nitekim sûre-i Tâhâ'da Hak Teâlâ hazretleri ondan haber verir: `فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لَّا يَبْلَى` (Tâhâ, 20/120) Ya'ni "Şeytan ona vesvese verip dedi ki: "Yâ Âdem, sana ebediyet ağacına ve zevâli olmayan mülke delâlet edeyim mi?" 158. Hey hey, heyhâtı öne getir! Senin dudaklarını levîşeden büker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 158. Hey hey, heyhatı öne getir! Senin dudaklarını levîşeden büker. "Hey", tehdit, korkutma, ceza ve alay karşılığında haber vermek anlamında kullanılır. "Heyhat" ise Arapçada "uzak oldu" anlamına gelir. Farslar bunu hayıflanma ve üzüntü makamında kullanırlar. "Levîşe", nalbantların azgın hayvanların dudaklarını kıstıkları bir kıskaçtır ki, buna "yavaşa" derler. Yani, "Şeytan senin önüne böyle birtakım tehdit haberlerini ve hayıflanma ve üzüntüleri getirir. Bu tehdit ve üzüntüler, hayvanların ağzına vurdukları kıskaçlara benzer. O şeytan bu kıskaç ile senin dudaklarını sarar, bağlar." "Hey", tehdîd ve tahvîf ve cezâ ve istihzâ mukābilinde haberdâr etmek ma'nâsında müsta'meldir. Ve "heyhât", Arabî'de "uzak oldu" ma'nâsınadır. Fârisîler tahassür ve teessüf makāmında kullanırlar. "Levîşe", nalbantların azgın hayvanların dudaklarını kıstıkları bir kıskıdır ki, "yavaşa" derler. Ya'ni, "Şeytan senin önüne böyle birtakım tehdîd haberlerini ve tahassür ve teessüfleri getirir. Bu tehdîd ve teessüfler hayvanların ağzına vurdukları kıskıya benzer. O şeytan bu kıskı ile senin dudaklarını sarar, bağlar." 159. Nal vaktinde atın dudakları gibi. Nihayet âdî taşı la'l gibi gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 159. Nal vaktinde atın dudakları gibi. Nihayet adi taşı la'l gibi gösterir. Cisim, "at"a; şeytan, "nalbant"a; onun vesveseleri, "kıskı"ya; nefsanî hazlar da "nal"a benzetilmiştir. Yani, "Şeytan bu hayvani cismi kendi sapkınlık yolunda koşturmak için idrakinin dudaklarını vesvese kıskısıyla büker ve ona nefsanî hazlar nallarını vurur. Sonunda böyle bir kimseye adi bir taşı la'l (kıymetli taş) ve kötülüğü iyi gösterir." Cisim, "at"a ve şeytan, "nalband"a ve onun vesveseleri, "kıskı"ya ve huzûzât-ı nefsâniyye dahi "nal"a teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Şeytan bu cism-i hayvânîni kendisinin dalâlet yolunda koşturmak için idrâkinin dudaklarını vesvese kıskısı ile büker ve ona huzûzât-ı nefsâniyye nallarını vurur. Nihâyet böyle bir kimseye âdî bir taşı la'l ve fenâyı iyi gösterir." 160. O senin kulaklarını atın kulağı gibi tutar; hırs ve kesb tarafına çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 160. O senin kulaklarını atın kulağı gibi tutar; hırs ve kesb tarafına çeker. Yani, "Şeytan seni böyle bağladıktan sonra senin kulaklarından atın kulağı gibi tutar. Dünya hırsı ve irâdî kazanım tarafına çeker." Sultan Veled hazretleri kesbi (irâdî kazanımı), zorunlu olmayan ve cezaya yol açan kesb şeklinde açıklamışlardır. Çünkü dünya hayatında herkes ailesinin nafakasını şeriat hükümlerine göre kazanmakla yükümlüdür ve ticaret meşrudur. Nitekim Nisâ sûresinde `يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِّنكُمْ` (Nisâ, 4/29) yani "Ey iman edenler, mallarınızı aranızda haksız yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rızaya dayalı bir ticaret olması müstesnadır." O şeytan der ki: "Bu gıdayı ye ki, senin vücudundaki ağrılara ve kalbinde gama ve sıkıntıya faydası vardır." O melun, Âdem (a.s.)a dahi buğday hakkında buna benzer şeyler söyledi ve vesvese verdi. Nitekim Tâhâ sûresinde Yüce Allah hazretleri ondan haber verir: فوسوس إليه الشيطان قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكَ لا يَبْلَى (Tâhâ, 20/120) Yani “Şeytan ona vesvese verip dedi ki: "Ey Âdem, sana ebediyet ağacına ve zevali olmayan mülke yol göstereyim mi?"" Ya'ni, "Şeytan seni böyle bağladıktan sonra senin kulaklarından atın kulağı gibi tutar. Hırs-ı dünyâ ve kazanç tarafına çeker." Sultan Veled hazretleri kesbi, zarûrî olmayan ve ikāba müeddî olan kesb sûretinde şerh buyurmuşlardır. Zîrâ hayât-ı dünyeviyyede herkes ailesinin nafakasını şer'an kazanmakla mükelleftir ve ticaret meşrû'dur. Nitekim sûre-i Nisâ'da `يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ إِلَّا أَن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضٍ مِّنكُمْ` (Nisâ, 4/29) ya'ni "Ey mü'minler aranızda mallarınızı bâtıl sebeb ile yemeyin. Meğer ki birbirinizden O şeytan der ki: "Bu gıdâyı ye ki, senin vücudundaki ağrılara ve kalbinde gama ve sıkıntıya fâidesi vardır." O mel'ûn Adem (a.s.)a dahi buğday hakkında buna mümâsil söyledi ve vesvese verdi. Nitekim sûre-i Tâhâ'da Hak Teâlâ hazretleri ondan haber verir: فوسوس إليه الشيطان قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكَ لا يَبْلَى (Tâhâ, 20/120) Ya'ni “Şeytan ona vesvese verip dedi ki: "Yâ Âdem, sana ebediyet ağacına ve zevâli olmayan mülke delâlet edeyim mi?"" 158. Hey hey, heyhâtı öne getir! Senin dudaklarını levîşeden büker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 158. Hey hey, heyhatı öne getir! Senin dudaklarını levîşeden büker. "Hey", tehdit ve korkutma, ceza ve alay karşılığında haber vermek anlamında kullanılır. "Heyhat" ise Arapçada "uzak oldu" anlamındadır. Farslar bunu pişmanlık ve üzüntü makamında kullanırlar. "Levîşe", nalbantların azgın hayvanların dudaklarını kıstıkları bir kıskaçtır ki, buna "yavaşa" derler. Yani, "Şeytan senin önüne böyle birtakım tehdit haberlerini ve pişmanlıkları ve üzüntüleri getirir. Bu tehdit ve üzüntüler, hayvanların ağzına vurdukları kıskaca benzer. O şeytan bu kıskaç ile senin dudaklarını sarar, bağlar." "Hey", tehdîd ve tahvîf ve cezâ ve istihzâ mukābilinde haberdar etmek ma'nâsında müsta'meldir. Ve "heyhât", Arabî'de "uzak oldu" ma'nâsınadır. Fârisîler tahassür ve teessüf makāmında kullanırlar. "Levîşe", nalbantların azgın hayvanların dudaklarını kıstıkları bir kıskıdır ki, “yavaşa" derler. Ya'ni, "Şeytan senin önüne böyle birtakım tehdîd haberlerini ve tahassür ve teessüfleri getirir. Bu tehdîd ve teessüfler hayvanların ağzına vurdukları kıskıya benzer. O şeytan bu kıskı ile senin dudaklarını sarar, bağlar." 159. Nal vaktinde atın dudakları gibi. Nihayet âdî taşı la'l gibi gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 159. Nal vaktinde atın dudakları gibi. Nihayet adi taşı la'l gibi gösterir. Cisim, "at"a; şeytan, "nalbant"a; onun vesveseleri, "kıskı"ya; nefsanî hazlar da "nal"a benzetilmiştir. Yani, "Şeytan bu hayvani cismi kendi sapkınlık yolunda koşturmak için idrakinin dudaklarını vesvese kıskısıyla büker ve ona nefsanî hazlar nallarını vurur. Sonunda böyle bir kimseye adi bir taşı la'l (kıymetli taş) ve kötülüğü iyi gösterir." Cisim, "at"a ve şeytan, "nalband"a ve onun vesveseleri, "kıskı"ya ve huzûzât-ı nefsâniyye dahi "nal"a teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Şeytan bu cism-i hayvânîni kendisinin dalâlet yolunda koşturmak için idrâkinin dudaklarını vesvese kıskısı ile büker ve ona huzûzât-ı nefsâniyye nallarını vurur. Nihâyet böyle bir kimseye âdî bir taşı la'l ve fenâyı iyi gösterir." 160. O senin kulaklarını atın kulağı gibi tutar; hırs ve kesb tarafına çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 160. O senin kulaklarını atın kulağı gibi tutar; hırs ve kesb (irâdî kazanım) tarafına çeker. Yani, "Şeytan seni böyle bağladıktan sonra senin kulaklarından atın kulağı gibi tutar. Dünya hırsı ve kazanç tarafına çeker." Sultan Veled hazretleri kesbi, zorunlu olmayan ve cezaya yol açan kesb şeklinde açıklamışlardır. Çünkü dünya hayatında herkes ailesinin nafakasını şeriat gereği kazanmakla yükümlüdür ve ticaret meşrudur. Nasıl ki Nisâ Suresi'nde يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُم بالباطل إلا أن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضِ مِّنكُمْ (Nisâ, 4/29) yani "Ey müminler, aranızda mallarınızı haksız yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan bir ticaret olursa başka!" buyrulur. Kötülenen şey ticaretteki hırs ve hiledir. Ya'ni, "Şeytan seni böyle bağladıktan sonra senin kulaklarından atın kulağı gibi tutar. Hırs-ı dünyâ ve kazanç tarafına çeker." Sultan Veled hazretleri kesbi, zarûrî olmayan ve ikāba müeddî olan kesb sûretinde şerh buyurmuşlardır. Zîrâ hayât-ı dünyeviyyede herkes ailesinin nafakasını şer'an kazanmakla mükelleftir ve ticaret meşrû'dur. Nitekim sûre-i Nisâ'da يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُم بالباطل إلا أن تَكُونَ تِجَارَةً عَن تَرَاضِ مِّنكُمْ (Nisâ, 4/29) ya'ni "Ey mü'minler aranızda mallarınızı bâtıl sebeb ile yemeyin. Meğer ki birbirinizden râzî ve hoşnûd olarak ve ticâret tarîkıyla ola!” buyrulur. Mezmûm olan şey ticârette hırs ve hîledir. 161. Senin ayağına iştibâhtan bir nal vurur ki, sen onun derdinden yoldan kalırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 161. Senin ayağına şüpheden bir nal vurur ki, sen onun derdinden yoldan kalırsın. Yani, idrakinin ayağına fakirlik ve zarurete düşme şüphesinden bir nal vurur. Tevekkül ve kanaati kalbinden kaldırır. Bu şüphe sende mal toplama hırsını doğurur. Gelirin yüz olup geçimi sağlamaya yeterliyken, bunu iki yüze çıkarmak için kalbin ve fikrin türlü türlü tedbirlere başvurmakla meşgul olur. Yoldan, yani Hakk yolunda ilerlemekten kalırsın; ve şeytanın emri altında yaşadığının farkına varamazsın. Bununla beraber kardeşlerinle sohbet esnasında Hakk'ın rızık vericiliğinden bahsetmekten de utanmazsın. Ya'ni, idrâkinin ayağına fakr ve zarûrete düşmek şübhesinden bir nal vurur. Tevekkül ve kanâati kalbinden kaldırır. Bu şübhe sende cem'-i mâl hırsını tevlîd eder. Vâridâtın yüz olup te'mîn-i maîşete kâfî iken bunu iki yüze çıkarmak için kalbin ve fikrin türlü türlü tedbîrlere mürâcaat etmekle meşgûl olur. Yoldan ya'ni tarîk-ı Hak'da terakkîden kalırsın; ve şeytanın emri altında yaşadığının farkına varamazsın. Bununla berâber ihvânın ile sohbet esnâsında Hakk'ın rezzâklığından bahsetmekten de utanmazsın. 162. Onun fiili o iki işte tereddüddür. “Bunu mu yapayım, yâhud onu mu yapayım?” Âgâh ol, akıl tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 162. Onun fiili o iki işte tereddüttür. “Bunu mu yapayım, yâhud onu mu yapayım?” Âgâh ol, akıl tut! Şeytanın fiili, dünya ve ahiret işinde tereddüt (kararsızlık) ilka etmektir (bırakmaktır). İnsan bu ilka sebebiyle tereddüde düşüp “Acaba dünya işleriyle mi, yoksa tamamen ahiret işleriyle mi meşgul olayım?” der. Ey kararsız olan kimse, eğer sende böyle bir hal varsa bil ki, şeytanın ilka ettikleri altındasın, uyanık ol da aklını başında tut! Şeytanın fiili, dünyâ ve âhiret işinde tereddüd ilkâ etmektir. İnsan bu ilkâya binâen tereddüde düşüp “Acabâ dünyâ umûruyla mı, yoksa kâmilen âhiret umûruyla mı meşgûl olayım?” der. Ey mütereddid olan kimse, eğer sende böyle hâl varsa bil ki, şeytanın ilkââtı altındasın, âgâh ol da aklını başında tut! 163. Onu yap ki Nebî'nin muhtârıdır. Onu yapma ki deli ve çocuk yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 163. Onu yap ki Peygamber'in seçimidir. Onu yapma ki deli ve çocuk yaptı. Gerek dünya ve gerek ahiret işlerinde Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (s.a.v.) seçtiği yolu tut ki, kurtuluş ondadır. Çünkü Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (s.a.v.) tüm çabaları ahiret için olmakla birlikte dünya işlerini de tamamen ihmal etmediler. Ve sürekli kalınacak yer olan ahiretin işlerini tamamen bırakıp dünya işlerine dalmak akılsızlık ve deliliktir; ve dünya işlerini bırakıp tamamen kendisini ahiret işleriyle meşgul etmek dahi çocukça bir harekettir. Aşırılık ve ihmal her hususta kınanmıştır. Bunun için Kasas Suresi'nde وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ (Kasas, 28/77) yani “Allah'ın sana verdiği şeyde ahireti talep et ve dünyadan nasibini unutma! Allah'ın sana ihsan ettiği gibi sen de ihsan et!” buyrulur. Binaenaleyh, rızayla ve hoşnut olarak ve ticaret yoluyla olsun!" buyrulur. Kınanmış olan şey ticarette hırs ve hiledir. Gerek dünyâ ve gerek âhiret işlerinde Resûl-i Ekrem Efendimiz'in ihtiyâr buyurduğu yolu tut ki, selâmet ondandır. Zîrâ Resûl-i Ekrem Efendimiz'in sa'y-i küllîleri âhiret için olmakla berâber dünyâ umûrunu da büsbütün mühmel bırakmadılar. Ve makarr-ı dâimî olan âhiretin umûrunu külliyyen ta'tîl edip dünyâ umûruna dalmak akılsızlık ve deliliktir; ve dünyâ umûrunu ta'tîl edip büsbütün kendisini âhiret umûruyla meşgûl etmek dahi çocukça bir harekettir. İfrât ve tefrît her husûsta mezmûmdur. Bunun için sûre-i Kasas'ta وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ (Kasas, 28/77) ya'ni “Allah'ın sana verdiği şeyde âhireti taleb et ve dünyâdan nasîbini unutma! Allah'ın sana ihsân ettiği gibi sen de ihsân et!” buyrulur. Binâ râzı ve hoşnûd olarak ve ticâret tarîkıyla ola!" buyrulur. Mezmûm olan şey ticârette hırs ve hîledir. 161. Senin ayağına iştibahdan bir nal vurur ki, sen onun derdinden yoldan kalırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 161. Senin ayağına şüpheden bir nal vurur ki, sen onun derdinden yoldan kalırsın. Yani, idrakinin ayağına fakirliğe ve zarurete düşme şüphesinden bir nal vurur. Tevekkülü ve kanaati kalbinden kaldırır. Bu şüphe sende mal toplama hırsını doğurur. Gelirlerin yüz olup geçimi sağlamaya yeterliyken, bunu iki yüze çıkarmak için kalbin ve fikrin türlü türlü tedbirlere başvurmakla meşgul olur. Yoldan, yani Hakk yolunda ilerlemekten kalırsın; ve şeytanın emri altında yaşadığının farkına varamazsın. Bununla beraber kardeşlerinle sohbet esnasında Hakk'ın rızık vericiliğinden bahsetmekten de utanmazsın. Ya'ni, idrâkinin ayağına fakr ve zarûrete düşmek şübhesinden bir nal vurur. Tevekkül ve kanâati kalbinden kaldırır. Bu şübhe sende cem'-i mâl hırsını tevlîd eder. Vâridâtın yüz olup te'mîn-i maîşete kâfi iken bunu iki yüze çıkarmak için kalbin ve fikrin türlü türlü tedbîrlere müracaat etmekle meşgül olur. Yoldan ya'ni tarîk-ı Hak'da terakkîden kalırsın; ve şeytanın emri altında yaşadığının farkına varamazsın. Bununla beraber ihvânın ile sohbet esnâsında Hakk'ın rezzâklığından bahsetmekten de utanmazsın. 162. Onun fiili o iki işte tereddüddür. "Bunu mu yapayım, yahud onu mu yapayım?" Agah ol, akıl tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 162. Onun fiili o iki işte tereddüttür. "Bunu mu yapayım, yoksa onu mu yapayım?" Uyanık ol, aklını başına al! Şeytanın fiili, dünya ve ahiret işinde tereddüt (kararsızlık) telkin etmektir. İnsan bu telkine göre tereddüde düşüp "Acaba dünya işleriyle mi, yoksa tamamen ahiret işleriyle mi meşgul olayım?" der. Ey tereddüt eden kimse, eğer sende böyle bir hâl varsa bil ki, şeytanın telkinleri altındasın, uyanık ol da aklını başında tut! Şeytanın fiili, dünyâ ve âhiret işinde tereddüd ilkā etmektir. İnsan bu ilkāya binâen tereddüde düşüp "Acabâ dünyâ umûruyla mı, yoksa kâmilen âhiret umûruyla mı meşgül olayım?" der. Ey mütereddid olan kimse, eğer sende böyle hâl varsa bil ki, şeytanın ilkāâtı altındasın, âgâh ol da aklını başında tut! 163. Onu yap ki Nebînin muhtarıdır. Onu yapma ki deli ve çocuk yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 163. Onu yap ki Peygamber'in seçtiğidir. Onu yapma ki deli ve çocuk yaptı. Gerek dünya ve gerek ahiret işlerinde Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (a.s.) seçtiği yolu tut ki, kurtuluş ondadır. Çünkü Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (a.s.) tüm çabaları ahiret için olmakla beraber dünya işlerini de büsbütün ihmal etmediler. Ve sürekli kalınacak yer olan ahiretin işlerini tamamen bırakıp dünya işlerine dalmak akılsızlık ve deliliktir; ve dünya işlerini bırakıp büsbütün kendisini ahiret işleriyle meşgul etmek dahi çocukça bir harekettir. Aşırılık ve ihmalkârlık her hususta kınanmıştır. Bunun için Kasas Suresi'nde وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ (Kasas, 28/77) yani "Allah'ın sana verdiği şeyde ahireti iste ve dünyadan nasibini unutma! Allah'ın sana ihsan ettiği gibi sen de ihsan et!" buyrulur. Buna göre Resûl-i Ekrem hazretlerinin (a.s.) seçtiği yol, dünya işlerinde dahi Hakk'ı unutmayarak çaba göstermektir. Ve bu mana رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَن ذِكْرِ اللَّهِ (Nûr, 24/37) yani "Öyle erler vardır ki onları ticaret ve satış Allah'ın zikrinden meşgul etmez" ayet-i kerimesinde de beyan buyrulur. Gerek dünyâ ve gerek âhiret işlerinde Resûl-i Ekrem Efendimiz'in ihtiyâr buyurduğu yolu tut ki, selâmet ondandır. Zîrâ Resûl-i Ekrem Efendimiz'in sa'y-i küllîleri âhiret için olmakla beraber dünyâ umûrunu da büsbütün mühmel bırakmadılar. Ve makarr-ı dâimî olan âhiretin umûrunu külliyyen ta'tîl edip dünyâ umûruna dalmak akılsızlık ve deliliktir; ve dünyâ umûrunu ta'tîl edip büsbütün kendisini âhiret umûruyla meşgül etmek dahi çocukça bir harekettir. İfrât ve tefrît her husûsta mezmûmdur. Bunun için sûre-i Kasas'ta وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِن كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ (Kasas, 28/77) ya'ni "Allah'ın sana verdiği şeyde âhireti taleb et ve dünyâdan nasîbini unutma! Allah'ın sana ihsân ettiği gibi sen de ihsân et!" buyrulur. Binâ- enaleyh Resûl-i Ekrem hazretlerinin ihtiyâr buyurdukları tarîk, dünyâ umûrunda dahi Hakk'ı unutmayarak sa'y etmektir. Ve bu ma'nâ رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَن ذِكْرِ اللَّهِ (Nûr, 24/37) ya'ni "Ricâl vardır ki onları ticaret ve satış Allah'ın zikrinden meşgül etmez" âyet-i kerîmesinde de beyân buyrulur. 164. Cennet örtüldü, ne ile örtülmüş oldu? Mekrûhlar ile ki ondan ekin ziyâdedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 164. Cennet örtüldü, ne ile örtülmüş oldu? Hoşlanılmayan şeylerle ki ondan ekin daha fazladır. Bu şerefli beyitte "Cennet hoşlanılmayan şeylerle örtüldü ve cehennem şehvetlerle örtüldü" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Birinci mısradaki "geşt", "olmak" anlamına gelen "geşten" mastarından geçmiş zaman fiilidir. İkinci mısradaki "keşt", ekim ve ekin anlamındadır. Bilinmeli ki, nefis, cehennemin ta kendisi olan bu yoğunluk ve tabiat âleminden yaratılmış olduğundan, meyli de kendi cinsi olan bu yoğunluk âlemine ve onun nefse ait hazlarınadır. Ruh ise yüce âlemden olduğundan, onun meyli kendi cinsi tarafınadır. Şimdi nefse bu âlemin nefse ait hazlarından vazgeçmek hoşlanılmayan ve iğrenç görünür. Halbuki cehennem bu dünyanın nefse ait hazlarıyla ve nefsanî şehvetlerle örtülmüştür; cennet de onun hoşlanılmayan gördüğü ruhanî zevklerle örtülmüştür. Şimdi bir kimse hoşlanılmayan şeyleri tercih ederse, ahiret âlemindeki faydalanması daha fazla olur. Bu beyt-i şerîfde حُفَّتِ الْجَنَّةُ بِالْمَكَارِهِ وَحُفَّتِ النَّارُ بِالشَّهَوَاتِ ya'ni "Cennet mekrûhlar ile örtüldü ve cehennem şehvetler ile örtüldü" hadîs-i şerîfine işâret buyrulur. Birinci mısra'daki "geşt", "olmak" ma'nâsına olan "geşten" masdarından fiil-i mâzîdir. İkinci mısra'daki "keşt", zer' ve ekin ma'nâsınadır. Ma'lûm olsun ki, nefis, ayn-ı cehennem olan bu âlem-i kesâfet ve tabîattan mahlûk olduğundan, meyli de kendi cinsi olan bu âlem-i kesâfete ve onun huzûzâtınadır. Ve rûh, âlem-i ulvîden olduğundan onun meyli kendi cinsi tarafınadır. İmdi nefse bu âlemin huzûzâtından vazgeçmek mekrûh ve iğrenç görünür. Halbuki cehennem bu dünyanın huzûzâtı ile ve şehevât-ı nefsâniyye ile örtülmüştür; ve cennet dahi onun mekrûh gördüğü ezvâk-ı rûhâniyye ile örtülmüştür. İm-di bir kimse mekrûhâtı ihtiyâr ederse, âlem-i âhiretteki intifâ'ı ziyâde olur. 165. Tedbîr ve dühadan yüz füsün getirir ki, her ne kadar ejderha ise de sepete koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 165. Tedbir ve zekâdan yüzlerce sihirbazlık getirir ki, her ne kadar ejderha olsa da sepete koyar. "Der selle kerden", sepete koymak demektir; hapsetmekten kinayedir. "Hile", sözlükte "kuvvet ve çare ve tedbir" anlamındadır. "Dühâ", zekâ ve âlimlik ve cesaret anlamlarındadır. "Füsûn", sihirbazlık. Yani, "Şeytan tedbir ve zekâ cinsinden birçok sihirbazlık gösterir ki, bir kimse her ne kadar ilimde ve zekâda ejderha gibi güçlü olsa bile onu yolundan alıkoyup kendi sapkınlık sepeti içine hapseder." Bu sebeple hiçbir kimse benim dirayetim ve zekâm vardır, şeytanın esiri olmam diyemez. "Der selle kerden", sepete koymak demektir; habsetmekten kinâyedir. "Hîle", lügatte "kuvvet ve çâre ve tedbîr" ma'nâsınadır. “Dühâ”, zekâvet ve âlimlik ve cesâret ma'nâlarınadır. "Füsûn", sihirbazlık. Ya'ni, "Şeytan tedbîr ve zekâvet cinsinden birçok sihirbazlık ızhâr eder ki, bir kimse her ne kadar ilimde ve zekâda ejderha gibi kavî olsa bile onu yolundan alıkoyup kendinin dalâlet sepeti içine hapseder." Binâenaleyh hiçbir kimse benim dirâyetim ve zekâvetim vardır, şeytanın esîri olmam diyemez. 166. Eğer akıcı su olsa, onu bağlar; ve eğer zamanın âlimi olsa ona güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 166. Eğer akıcı su olsa, onu bağlar; ve eğer zamanın âlimi olsa ona güler. Abdülkerîm-i Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki eserinde buyurur ki: "Şeytanın külliyet itibarıyla (bütüncül olarak) saptırma araçları yedidir: 1- Dünya ve dünyanın kötülüğü. Buna göre Resûl-i Ekrem hazretlerinin seçtiği yol, dünya işlerinde dahi Hakk'ı unutmayarak çalışmaktır. Ve bu anlam, "Öyle erler vardır ki, onları ne ticaret ne de alışveriş Allah'ı anmaktan alıkoyar." (Nûr, 24/37) ayet-i kerimesinde de açıklanır. Abdülkerîm-i Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki eserinde buyurur ki: "Şeytanın külliyet i'tibariyle vesâit-ı ıdlâli yedidir: 1- Dünyâ ve dünyânın sû- enaleyh Resûl-i Ekrem hazretlerinin ihtiyâr buyurdukları tarîk, dünyâ umûrunda dahi Hakk'ı unutmayarak sa'y etmektir. Ve bu ma'nâ رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَن ذِكْرِ اللَّهِ (Nûr, 24/37) ya'ni "Ricâl vardır ki onları ticaret ve satış Allah'ın zikrinden meşgül etmez" âyet-i kerîmesinde de beyân buyrulur. 164. Cennet örtüldü, ne ile örtülmüş oldu? Mekrûhlar ile ki ondan ekin ziyâdedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 164. Cennet örtüldü, ne ile örtülmüş oldu? Hoşlanılmayan şeylerle ki ondan ekin daha fazladır. Bu şerefli beyitte "Cennet hoşlanılmayan şeylerle örtüldü ve cehennem şehvetlerle örtüldü" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Birinci mısradaki "geşt", "olmak" anlamına gelen "geşten" mastarından geçmiş zaman fiilidir. İkinci mısradaki "keşt", ekim ve ekin anlamındadır. Bilinmeli ki, nefis, cehennemin ta kendisi olan bu yoğunluk ve tabiat âleminden yaratılmış olduğundan, meyli de kendi cinsi olan bu yoğunluk âlemine ve onun nefse ait hazlarınadır. Ruh ise yüce âlemden olduğundan, onun meyli kendi cinsi tarafınadır. Şimdi nefse bu âlemin nefse ait hazlarından vazgeçmek hoşlanılmayan ve iğrenç görünür. Halbuki cehennem bu dünyanın nefse ait hazlarıyla ve nefsanî şehvetlerle örtülmüştür; cennet de onun hoşlanılmayan gördüğü ruhanî zevklerle örtülmüştür. Şimdi bir kimse hoşlanılmayan şeyleri tercih ederse, ahiret âlemindeki faydalanması daha fazla olur. Bu beyt-i şerîfde حُفَّتِ الْجَنَّةُ بِالْمَكَارِهِ وَحُفَّتِ النَّارُ بِالشَّهَوَاتِ ya'ni "Cennet mekrûhlar ile örtüldü ve cehennem şehvetler ile örtüldü" hadîs-i şerîfine işâret buyrulur. Birinci mısra'daki "geşt", "olmak" ma'nâsına olan "geşten" masdarından fiil-i mâzîdir. İkinci mısra'daki "keşt", zer' ve ekin ma'nâsınadır. Ma'lûm olsun ki, nefis, ayn-ı cehennem olan bu âlem-i kesâfet ve tabîattan mahlûk olduğundan, meyli de kendi cinsi olan bu âlem-i kesâfete ve onun huzûzâtınadır. Ve rûh, âlem-i ulvîden olduğundan onun meyli kendi cinsi tarafınadır. İmdi nefse bu âlemin huzûzâtından vazgeçmek mekrûh ve iğrenç görünür. Halbuki cehennem bu dünyanın huzûzâtı ile ve şehevât-ı nefsâniyye ile örtülmüştür; ve cennet dahi onun mekrûh gördüğü ezvâk-ı rûhâniyye ile örtülmüştür. İm-di bir kimse mekrûhâtı ihtiyâr ederse, âlem-i âhiretteki intifâ'ı ziyâde olur. 165. Tedbîr ve dühadan yüz füsün getirir ki, her ne kadar ejderha ise de sepete koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 165. Tedbir ve zekâdan yüzlerce sihirbazlık getirir ki, her ne kadar ejderha olsa da sepete koyar. "Der selle kerden", sepete koymak demektir; hapsetmekten kinayedir. "Hile", sözlükte "kuvvet ve çare ve tedbir" anlamındadır. "Dühâ", zekâ ve âlimlik ve cesaret anlamlarındadır. "Füsûn", sihirbazlık. Yani, "Şeytan tedbir ve zekâ cinsinden birçok sihirbazlık gösterir ki, bir kimse her ne kadar ilimde ve zekâda ejderha gibi güçlü olsa bile onu yolundan alıkoyup kendi sapkınlık sepeti içine hapseder." Bu sebeple hiçbir kimse benim dirayetim ve zekâm vardır, şeytanın esiri olmam diyemez. "Der selle kerden", sepete koymak demektir; habsetmekten kinâyedir. "Hîle", lügatte "kuvvet ve çâre ve tedbîr" ma'nâsınadır. “Dühâ”, zekâvet ve âlimlik ve cesâret ma'nâlarınadır. "Füsûn", sihirbazlık. Ya'ni, "Şeytan tedbîr ve zekâvet cinsinden birçok sihirbazlık ızhâr eder ki, bir kimse her ne kadar ilimde ve zekâda ejderha gibi kavî olsa bile onu yolundan alıkoyup kendinin dalâlet sepeti içine hapseder." Binâenaleyh hiçbir kimse benim dirâyetim ve zekâvetim vardır, şeytanın esîri olmam diyemez. 166. Eğer akıcı su olsa, onu bağlar; ve eğer zamanın âlimi olsa ona güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 166. Eğer akıcı su olsa, onu bağlar; ve eğer zamanın âlimi olsa ona güler. Abdülkerîm-i Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki eserinde şöyle buyurur: "Şeytanın genel olarak saptırma araçları yedidir: 1- Dünya ve dünyanın suretleridir. 2- Tabiat, şehvetler ve lezzetlerdir. 3- Salih amellerdir. 4- Niyetler ve amellerdeki üstünlüklerdir. 5- İlimdir. 6- Âdetler ve rahat arayışıdır. 7- İlahi bilgilerdir. Bunların ayrıntıları dikkate alınırsa doksan dokuza ulaşır." "Hıbr", âlim, zeki ve Yahudilerin âlimi demektir. Abdülkerîm-i Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki eserinde buyurur ki: "Şeytanın külliyet i'tibariyle vesâit-ı ıdlâli yedidir: 1- Dünyâ ve dünyânın sû- retleridir. 2- Tabîat ve şehevât ve lezzâttır. 3- Sâlih amellerdir. 4- Niyetler ve amellerdeki tefâzuldur. 5- İlimdir. 6- Adât ve taleb-i râhattır. 7- Maârif-i ilâhiyyedir. Bunların cüz'iyyatı nazar-ı i'tibâra alınırsa doksan dokuza bâliğ olur. "Hıbr", âlim ve zekî ve yahûdîlerin âlimi demektir. 167. Aklı bir yârin aklına yâr et! "Emruhum şûra"yı oku ve amel et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 167. Aklı bir yârin aklına yâr et! "Emruhum şûra"yı oku ve amel et! "Yâr"dan kasıt, insân-ı kâmildir. İkinci mısrada, Şûrâ sûresinde geçen, "O kimseler ki Rablerine icâbet ettiler ve namaz kıldılar; ve onların işleri aralarında meşveret üzerinedir; ve onları rızıklandırdığımız şey cinsinden infâk ederler" (Şûrâ, 42/38) âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ey Hakk Yolcusu, mademki sen ne kadar zeki ve âlim olsan da, şeytanın tuzağına düşmemen imkânsızdır. O hâlde bir insân-ı kâmilin aklını kendi aklına yâr ve yardımcı et! Düşündüklerini onunla istişare et! Ve âyet-i kerîmenin hükmüyle amel et de fikrinde şeytanî vesveselerden (ilkāât-ı şeytâniyye) eser olup olmadığını anla! Çünkü insân-ı kâmil şeytanın vesveselerini derhal bilir ve sana açıklar. "Yâr"dan murâd, insân-ı kâmildir. İkinci mısra'da sûre-i Şûrâ'da vâki' وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِم وأقَامُوا الصَّلاةَ وأمرهم شورى بينهم وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ (Şûrâ, 42/38) ya'ni "O kimseler ki Rablerine icâbet ettiler ve namaz kıldılar; ve onların emri aralarında meşveret üzerinedir; ve onları irzâk ettiğimiz şey cinsinden infâk ederler" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ey sâlik, mâdemki sen ne kadar zekî ve âlim olsan, şeytanın tuzağına tutulmamanın imkânı yoktur. O hâlde bir insân-ı kâmilin aklını kendi aklına yâr ve yardımcı et! Düşündüklerini onunla meşveret et! Ve âyet-i kerîmenin hükmüyle amel eyle de fikrinde ilkāât-ı şeytâniyyeden eser olup olmadığını anla! Zîrâ insân-ı kâmil şeytanın ilkāâtını derhal bilir ve sana îzâh eder. ## Mustafa (a.s.)ın o Arab misafiri okşaması ve onu iztırâbdan ve hacâlet ve nedâmet ve ümîdsizlik ateşinden dolayı kendi nefsi üzerine ettiği girye ve nevhadan teskîn etmesi 168. Bu sözün nihayeti yoktur. O Arab o şahın eltâfından taaccübde kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 168. Bu sözün sonu yoktur. O Arap, o şahın lütuflarına şaşırdı. Yani, şeytanın insanı aldatıp yerden yere vurması hakkındaki sözlerin sonu yoktur. Biz misafir Arap kıssasına dönelim: O misafir Arap dün- retleridir. 2- Tabiat, şehvetler ve lezzetlerdir. 3- Salih amellerdir. 4- Niyetler ve amellerdeki üstünlüktür. 5- İlimdir. 6- Adetler ve rahat talep etmektir. 7- İlahi bilgilerdir. Bunların ayrıntıları dikkate alınırsa doksan dokuza ulaşır." "Hıbr", âlim, zeki ve Yahudilerin âlimi demektir. Ya'ni, şeytanın insanı aldatıp yerden yere çarpması hakkındaki sözlerin nihâyeti yoktur. Biz misafir Arab kıssasına rücû' edelim: O misafir Arab dün- retleridir. 2- Tabîat ve şehevât ve lezzâttır. 3- Sâlih amellerdir. 4- Niyetler ve amellerdeki tefāzuldur. 5- İlimdir. 6- Adât ve taleb-i râhattır. 7- Maârif-i ilâhiyyedir. Bunların cüz'iyyatı nazar-ı i'tibâra alınırsa doksan dokuza bâliğ olur." "Hıbr", âlim ve zekî ve yahûdîlerin âlimi demektir. 167. Aklı bir yârin aklına yâr et! "Emruhum şûra"yı oku ve amel et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 167. Aklı bir yârin aklına yâr et! "Emruhum şûra"yı oku ve amel et! "Yâr"dan kasıt, insân-ı kâmildir. İkinci mısrada, Şûrâ sûresinde geçen, "O kimseler ki Rablerine icâbet ettiler ve namaz kıldılar; ve onların işleri aralarında meşveret üzerinedir; ve onları rızıklandırdığımız şey cinsinden infâk ederler" (Şûrâ, 42/38) âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ey Hakk Yolcusu, mademki sen ne kadar zeki ve âlim olsan da, şeytanın tuzağına düşmemen imkânsızdır. O hâlde bir insân-ı kâmilin aklını kendi aklına yâr ve yardımcı et! Düşündüklerini onunla istişare et! Ve âyet-i kerîmenin hükmüyle amel et de fikrinde şeytanî vesveselerden (ilkāât-ı şeytâniyye) eser olup olmadığını anla! Çünkü insân-ı kâmil şeytanın vesveselerini derhal bilir ve sana açıklar. "Yâr"dan murâd, insân-ı kâmildir. İkinci mısra'da sûre-i Şûrâ'da vâki' وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِم وأقَامُوا الصَّلاةَ وأمرهم شورى بينهم وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ (Şûrâ, 42/38) ya'ni "O kimseler ki Rablerine icâbet ettiler ve namaz kıldılar; ve onların emri aralarında meşveret üzerinedir; ve onları irzâk ettiğimiz şey cinsinden infâk ederler" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ey sâlik, mâdemki sen ne kadar zekî ve âlim olsan, şeytanın tuzağına tutulmamanın imkânı yoktur. O hâlde bir insân-ı kâmilin aklını kendi aklına yâr ve yardımcı et! Düşündüklerini onunla meşveret et! Ve âyet-i kerîmenin hükmüyle amel eyle de fikrinde ilkāât-ı şeytâniyyeden eser olup olmadığını anla! Zîrâ insân-ı kâmil şeytanın ilkāâtını derhal bilir ve sana îzâh eder. ## Mustafa (a.s.)ın o Arab misafiri okşaması ve onu iztırâbdan ve hacâlet ve nedâmet ve ümîdsizlik ateşinden dolayı kendi nefsi üzerine ettiği girye ve nevhadan teskîn etmesi 168. Bu sözün nihayeti yoktur. O Arab o şahın eltâfından taaccübde kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 168. Bu sözün sonu yoktur. O Arap, o şahın lütuflarından hayrete düştü. Yani, şeytanın insanı aldatıp yerden yere vurması hakkındaki sözlerin sonu yoktur. Biz misafir Arap kıssasına geri dönelim: O misafir Arap, dünya ve ahiretin şahı ve sultanı olan Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin lütuflarından ve okşamalarından hayrete düştü. Ya'ni, şeytanın insanı aldatıp yerden yere çarpması hakkındaki sözlerin nihâyeti yoktur. Biz misafir Arab kıssasına rücû' edelim: O misafir Arab dün- yâ ve âhiretin şâhı ve sultânı olan Resûl-i Ekrem hazretlerinin lütuflarından ve okşamalarından taaccübde kaldı. 169. Deli olmak istedi. Onun aklı ürktü. Mustafa'nın aklının eli onu tekrar çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 169. Deli olmak istedi. Onun aklı ürktü. Mustafa'nın aklının eli onu tekrar çekti. Yani, "Yaptığı rezalete karşılık nail olduğu Peygamber Efendimizin iltifatını bir türlü aklına sığdıramadı. Aklı ürktü, az kaldı deli olacaktı. Fakat Mustafa (a.s.) Efendimizin kâmil aklının kudreti onu tekrar akıl dairesine çekti." "Dest" (el), burada "kudret" (güç) anlamındadır. Ya'ni, "Yaptığı rezâlete karşı nail olduğu iltifat-ı Risâletpenâhî'yi bir türlü aklına sığdıramadı. Aklı ürktü, az kaldı deli olacaktı. Fakat Mustafa (a.s.) Efendimizin akl-ı kâmilinin kudreti onu tekrar akıl dâiresine çekti." "Dest", burada "kudret" ma'nâsınadır. 170. Dedi: "Bu tarafa gel!" Geldi. Öyle ki bir kimse ağır uykudan kalkar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 170. Dedi: "Bu tarafa gel!" Geldi. Öyle ki bir kimse ağır uykudan kalkar. Resûl-i Ekrem hazretleri o misafir Arab'a hitaben buyurdu ki: "Bu tarafa gel!" O da ağır uykudan uyanan bir kimse gibi o tarafa geldi. Resûl-i Ekrem hazretleri o misafir Arab'a hitâben buyurdu ki: "Bu tarafa gel!" O da ağır uykudan uyanan bir kimse gibi o tarafa geldi. 171. Dedi: "Bu tarafa gel, yapma, âgâh ol, kendine gel! Zîrâ bu tarafta senin ile işler vardır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 171. Dedi: "Bu tarafa gel, yapma, uyanık ol, kendine gel! Çünkü bu tarafta seninle işler vardır." "Bu taraf"tan kastedilen, akıl ve ayıklık tarafıdır. Çünkü o Arap, akıl mertebesinden sarhoşluk (sekr) ve cezbe (ilahi aşkın coşkusu) tarafına gitmişti. Resûl-i Ekrem (s.a.v.) hazretleri onu cezbe tarafında bırakmayıp ayıklık ve sahv (uyanıklık) tarafına davet etti de dedi ki: "Bu akıl tarafına gel, sarhoşluk yapma, uyanık ol ve kendine gel! Çünkü bu akıl tarafında seninle görülecek işler vardır." Hint nüshalarında birinci mısra' "گفتش این سودا مكن هين باخود آ" şeklinde, yani "Ona dedi ki: Bu sevdayı yapma, uyanık ol, kendine gel!" demek olur. "Sevda"dan kastedilen, sarhoşluk ve cezbe sevdasidir. Anlam olarak her iki mısra' da aynıdır. "Bu taraf"tan murâd, akıl ve ayıklık tarafıdır. Zîrâ o Arab mertebe-i akıldan sekr ve cezbe tarafına gitmiş idi. Resûl-i Ekrem hazretleri onu cezbe tarafında bırakmayıp ayıklık ve sahv tarafına da'vet buyurdu da dedi ki: "Bu akıl tarafına gel, sarhoşluk yapma, âgâh ol ve kendine gel! Zîrâ bu akıl tarafında seninle görülecek işler vardır." Hind nüshalarında birinci mısra' گفتش این سودا مكن هين باخود آ suretinde ya'ni, "Ona dedi ki: Bu sevdâyı yapma, âgâh ol, kendine gel!" demek olur. "Sevda"dan murâd, sevdâ-yı sekr ve cezbedir. Meâlen her iki mısra' dahi birdir. 172. Yüzüne su vurdu, söze geldi. Dedi ki: "Ey Hakk'ın şahidi, şehadet arz et!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 172. Yüzüne su vurdu, söze geldi. Dedi ki: "Ey Hakk'ın şahidi, şehadet arz et!" Resûl-i Ekrem (a.s.) yüzüne su serpti. O baygınlıktan ayıldı ve söz söylemeye başlayıp dedi ki: "Ey Hakk'ın şahidi, bana şehadetin tarzını öğret ve Müslüman olmak için ne söylemek gerekiyorsa bana öğret de onu söyleyeyim!" "Şehîd-i Hak" (Hakk'ın şahidi) ifadesiyle فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدَ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاء شَهِيدًا (Her ümmetten bir şahit getirdiğimiz ve seni de onların üzerine şahit getirdiğimiz zaman halleri nice olacak!) ayetine ve ahiretin şahı ve sultanı olan Resûl-i Ekrem (a.s.)'in lütuflarından ve okşamalarından hayrete düştü. Resûl-i Ekrem hazretleri yüzüne su serpti. O baygınlıktan ayıldı ve söz söylemeye başlayıp dedi ki: "Ey Hakk'ın şâhidi, bana şehadetin tarzını telkîn et ve müslüman olmak için ne demek lâzım ise bana öğret de onu söyleyeyim!" "Şehîd-i Hak" ta'biriyle فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدَ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاء شَهِيدًا yâ ve âhiretin şâhı ve sultânı olan Resûl-i Ekrem hazretlerinin lütuflarından ve okşamalarından taaccübde kaldı. 169. Deli olmak istedi. Onun aklı ürktü. Mustafa'nın aklının eli onu tekrar çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 169. Deli olmak istedi. Onun aklı ürktü. Mustafa'nın aklının eli onu tekrar çekti. Yani, "Yaptığı rezalete karşılık nail olduğu Peygamber Efendimizin iltifatını bir türlü aklına sığdıramadı. Aklı ürktü, az kaldı deli olacaktı. Fakat Mustafa (a.s.) Efendimizin kâmil aklının kudreti onu tekrar akıl dairesine çekti." "Dest" (el), burada "kudret" (güç) anlamındadır. Ya'ni, "Yaptığı rezâlete karşı nail olduğu iltifat-ı Risâletpenâhî'yi bir türlü aklına sığdıramadı. Aklı ürktü, az kaldı deli olacaktı. Fakat Mustafa (a.s.) Efendimizin akl-ı kâmilinin kudreti onu tekrar akıl dâiresine çekti." "Dest", burada "kudret" ma'nâsınadır. 170. Dedi: "Bu tarafa gel!" Geldi. Öyle ki bir kimse ağır uykudan kalkar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 170. Dedi: "Bu tarafa gel!" Geldi. Öyle ki bir kimse ağır uykudan kalkar. Resûl-i Ekrem hazretleri o misafir Arab'a hitaben buyurdu ki: "Bu tarafa gel!" O da ağır uykudan uyanan bir kimse gibi o tarafa geldi. Resûl-i Ekrem hazretleri o misafir Arab'a hitâben buyurdu ki: "Bu tarafa gel!" O da ağır uykudan uyanan bir kimse gibi o tarafa geldi. 171. Dedi: "Bu tarafa gel, yapma, âgâh ol, kendine gel! Zîrâ bu tarafta senin ile işler vardır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 171. Dedi: "Bu tarafa gel, yapma, uyanık ol, kendine gel! Çünkü bu tarafta seninle işler vardır." "Bu taraf"tan kastedilen, akıl ve ayıklık tarafıdır. Çünkü o Arap, akıl mertebesinden sarhoşluk (sekr) ve cezbe (ilahi aşkın coşkusu) tarafına gitmişti. Resûl-i Ekrem (s.a.v.) hazretleri onu cezbe tarafında bırakmayıp ayıklık ve sahv (uyanıklık) tarafına davet etti de dedi ki: "Bu akıl tarafına gel, sarhoşluk yapma, uyanık ol ve kendine gel! Çünkü bu akıl tarafında seninle görülecek işler vardır." Hint nüshalarında birinci mısra' "گفتش این سودا مكن هين باخود آ" şeklinde, yani "Ona dedi ki: Bu sevdayı yapma, uyanık ol, kendine gel!" demek olur. "Sevda"dan kastedilen, sarhoşluk ve cezbe sevdasidir. Anlam olarak her iki mısra' da aynıdır. "Bu taraf"tan murâd, akıl ve ayıklık tarafıdır. Zîrâ o Arab mertebe-i akıldan sekr ve cezbe tarafına gitmiş idi. Resûl-i Ekrem hazretleri onu cezbe tarafında bırakmayıp ayıklık ve sahv tarafına da'vet buyurdu da dedi ki: "Bu akıl tarafına gel, sarhoşluk yapma, âgâh ol ve kendine gel! Zîrâ bu akıl tarafında seninle görülecek işler vardır." Hind nüshalarında birinci mısra' گفتش این سودا مكن هين باخود آ suretinde ya'ni, "Ona dedi ki: Bu sevdâyı yapma, âgâh ol, kendine gel!" demek olur. "Sevda"dan murâd, sevdâ-yı sekr ve cezbedir. Meâlen her iki mısra' dahi birdir. 172. Yüzüne su vurdu, söze geldi. Dedi ki: "Ey Hakk'ın şahidi, şehadet arz et!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 172. Yüzüne su vurdu, söze geldi. Dedi ki: "Ey Hakk'ın şahidi, şehadet arz et!" Resûl-i Ekrem (a.s.) yüzüne su serpti. O baygınlıktan ayıldı ve söz söylemeye başlayıp dedi ki: "Ey Hakk'ın şahidi, bana şehadetin tarzını telkin et ve Müslüman olmak için ne söylemek gerekirse bana öğret de onu söyleyeyim!" "Şehîd-i Hak" ifadesiyle فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدَ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاء شَهِيدًا (Nisâ, 4/41) yani "Her ümmet peygamberlerini şahit getirdiğimiz zaman onların hâli nasıl olur? Ey Habîbim, seni de onların üzerine şahit getirdik" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu şehadetin sırrı şudur ki, eğer şehadet mertebesinde peygamberler gönderilip "razı olunan doğru yol" ile "gazaba uğrayan doğru yol" tarif edilmemiş olsa, her tekil sabit hakikatin zâtî yatkınlık ve kabiliyetinden ibaret olan kesin delil fiilen ortaya çıkıp gözlemle sağlamlaştırılamamış olurdu. Çünkü şehadet âlemi, fiiller âlemidir. Resûl-i Ekrem hazretleri yüzüne su serpti. O baygınlıktan ayıldı ve söz söylemeye başlayıp dedi ki: "Ey Hakk'ın şâhidi, bana şehadetin tarzını telkîn et ve müslüman olmak için ne demek lâzım ise bana öğret de onu söyleyeyim!" "Şehîd-i Hak" ta'biriyle فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدَ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلاء شَهِيدًا (Nisâ, 4/41) ya'ni "Her ümmet peygamberlerini şâhid getirdiğimiz vakit onla- rın hâli nasıl olur? Yâ Habîbim, seni de onların üzerine şâhid getirdik" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu şehadetin sırrı budur ki, eğer hazret-i şehadet- te irsâl-i rusül olunup "marzî olan sırât-ı müstakîm" ile "mağzûb olan sırât-ı müstakîm" ta'rîf olunmamış olsa, her ayn-ı sâbitenin isti'dâd ve kabiliyyet-i zâtiyyesinden ibaret hüccet-i bâliğa fiilen zâhir ve şühûd ile tevessuk edeme- miş olurdu. Zîrâ âlem-i şehadet âlem-i efâldir. 173. “Tâ ki şahidlik vereyim ve dışarıya gideyim! Varlıktan doydum, o sahrâ içinde öleyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 173. “Ta ki şahitlik vereyim ve dışarıya gideyim! Varlıktan doydum, o sahra içinde öleyim!” "Şahitlik vermek", ilahi birliğin ve peygamberliğin tasdikidir. Yani "Lâ ilahe illallah Muhammedün resûlüllah" demek ve bu kelime-i şehadeti söylemektir. "Hâmûn", geniş sahra demektir. "Hestî"den kasıt, mecazi varlıktır. Yani, "Kelime-i şehadeti söyleyeyim ve bu mecazi varlıktan dışarıya çıkayım! Çünkü ben artık bu mecazi varlıktan doydum. Hakiki varlığın diğer geniş sahrası olan ruhaniyet âleminde olayım!" Bilinmeli ki, bu kelime-i şehadeti dille söylemek yeterli değildir. Çünkü bunu münafıklar ve kâfirler de söyleyebilirler. Dille söylemekle beraber kalbin de tasdik etmesi gerekir; ve kalben tasdikin de mertebeleri vardır. Müminlerden bir grup "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra Hakk'ın varlığı ile eşyanın varlığını ayrı görür ve iki varlık ispat eder. Bunlar "zahiri âlimler"dir; ve bunlara tabi olan avam müminlerdir. Eşyanın çokluğu onları varlığın birliğini görmekten perdelere düşürmüştür. Diğer bir grup ise "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra "Varlık ancak Hakk'ın varlığıdır ve bu eşya Hakk'ın varlığında görünen o hakiki tek varlığın sıfat ve isimlerinin mazharlarıdır ve mecazi varlıktır" derler. Bu sebeple bu eşyanın mecazi varlığı, hakiki varlığın birliğini görmeye perde olmaz. Şimdi bu yoğunluk âlemindeki ihtilaflar ve küfür ve nifak ve dedikodular hep bu mecazi varlığı görüp, Hakk'ın varlığının birliğini görmemekten kaynaklanır. Bu açıklamalardan anlaşıldığı üzere bu mecazi varlığın dışına çıkmak, zikrettiğimiz ikinci mertebedeki kalben tasdik ile mümkün olur. Çünkü birinci mertebedeki kalben tasdikte, varlık düşüncesinde gizli şirk henüz devam etmektedir. Misafir, peygamberî bakış açısıyla bu ikinci mertebedeki kalben tasdike nail olmuş ve dille de söylemek üzere kelime-i şehadetin telkinini niyaz etmiştir. (Nisâ, 4/41) yani "Her ümmet peygamberlerini şahit getirdiğimiz vakit onların hâli nasıl olur? Ey Sevgilim, seni de onların üzerine şahit getirdik" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu şehadetin sırrı şudur ki, eğer hazret-i şehadette peygamberler gönderilip "razı olunan doğru yol" ile "gazaba uğrayan doğru yol" tarif olunmamış olsa, her sabit hakikatin zâtî yatkınlık ve kabiliyetinden ibaret olan kesin delil fiilen görünür ve şahitlikle sağlamlaşamazdı. Çünkü şehadet âlemi, fiiller âlemidir. "Şahidlik vermek", tasdîk-ı vahdet-i ilâhî ve nübüvvettir. Ya'ni لا اله الا الله محمد رسول الله [Lâ ilahe illallah Muhammedün resûlüllah"] demek ve bu keli- me-i şehadeti söylemektir. "Hâmûn", geniş sahrâ demektir. "Hestî"den mu- râd, vücûd-i mecâzîdir. Ya'ni, "Kelime-i şehadeti söyleyeyim ve bu vücûd-1 mecâzîden dışarıya çıkayım! Zîrâ ben artık bu vücûd-ı mecâzîden doydum. Vücûd-ı hakîkînin dîğer geniş sahrâsı olan âlem-i rûhâniyyette olayım!" Ma'lûm olsun ki, bu kelime-i şehadeti lisânen söylemek kâfi değildir. Zî- râ bunu münafıklar ve kâfirler de söyleyebilirler. Lisânen söylemekle beraber kalbi de tasdîk etmelidir; ve tasdîk-ı kalbînin dahi merâtibi vardır. Mü'minler- den bir tâife "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra Hakk'ın vücû- du ile eşyânın vücûdunu ayrı görür ve iki vücûd isbât eder. Bunlar "ulemâ-i zâhire"dir; ve bunlara tâbi' olan avâm-ı mü'minîndir. Keserât-ı eşyâ bunları vücûdun birliğini görmekten hicaba düşürmüştür. Diğer bir tâife dahi "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra "Varlık ancak Hakk'ın varlığıdır ve bu eşyâ Hakk'ın varlığında zâhir olan o vücûd-ı vâhid-i hakîkînin sıfât ve es- mâsının mezâhiridir ve vücûd-1 mecâzîdir" derler. Binâenaleyh bu eşyânın vücûd-ı mecâzîsi vücûd-ı hakîkînin vahdetini görmeğe hicâb olmaz. İmdi bu âlem-i kesâfetteki ihtilafat ve küfür ve nifāk ve kıyl ü kāl hep bu vücûd-ı me- câzîyi görüp, Hakk'ın vücûdunun vahdetini görmemekten mütevelliddir. Bu îzâhâttan anlaşıldığı üzere bu vücûd-1 mecâzînin hâricine çıkmak zik- rettiğimiz ikinci mertebedeki tasdîk-ı kalbî ile mümkin olur. Zîrâ birinci mer- tebedeki tasdîk-i kalbîde, varlık mülâhazasında şirk-i hafi henüz bâkîdir. Mi- sâfir, nazar-ı peygamberî ile bu ikinci mertebedeki tasdîk-i kalbîye nâil olmuş ve lisânen dahi söylemek üzere kelime-i şehadetin telkînini niyâz etmiştir. (Nisâ, 4/41) ya'ni "Her ümmet peygamberlerini şâhid getirdiğimiz vakit onların hâli nasıl olur? Yâ Habîbim, seni de onların üzerine şâhid getirdik" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu şehadetin sırrı budur ki, eğer hazret-i şehadette irsâl-i rusül olunup "marzî olan sırât-ı müstakîm" ile "mağzûb olan sırât-ı müstakîm" ta'rîf olunmamış olsa, her ayn-ı sâbitenin isti'dâd ve kabiliyyet-i zâtiyyesinden ibaret hüccet-i bâliğa fiilen zâhir ve şühûd ile tevessuk edememiş olurdu. Zîrâ âlem-i şehadet âlem-i efâldir. 173. “Tâ ki şahidlik vereyim ve dışarıya gideyim! Varlıktan doydum, o sahrâ içinde öleyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 173. “Tâ ki şahitlik vereyim ve dışarıya gideyim! Varlıktan doydum, o sahrâ içinde öleyim!" "Şahitlik vermek", ilâhî birliğin ve peygamberliğin tasdikidir. Yani "Lâ ilahe illallah Muhammedün resûlüllah" demek ve bu kelime-i şehadeti söylemektir. "Hâmûn", geniş sahrâ demektir. "Hestî"den kasıt, izafî varlıktır. Yani, "Kelime-i şehadeti söyleyeyim ve bu izafî varlıktan dışarıya çıkayım! Çünkü ben artık bu izafî varlıktan doydum. Hakiki varlığın diğer geniş sahrâsı olan ruhanî âlemde olayım!" Bilinmeli ki, bu kelime-i şehadeti dille söylemek yeterli değildir. Çünkü bunu münafıklar ve kâfirler de söyleyebilirler. Dille söylemekle beraber kalbin de tasdik etmesi gerekir; ve kalbî tasdikin de mertebeleri vardır. Müminlerden bir grup "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra Hakk'ın varlığı ile eşyanın varlığını ayrı görür ve iki varlık ispat eder. Bunlar "zahir uleması"dır; ve bunlara tabi olan avam müminlerdir. Eşyanın çokluğu onları varlığın birliğini görmekten perdelere düşürmüştür. Diğer bir grup ise "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra "Varlık ancak Hakk'ın varlığıdır ve bu eşya Hakk'ın varlığında görünen o tek hakiki varlığın sıfat ve isimlerinin tecellileridir ve izafî varlıktır" derler. Buna göre bu eşyanın izafî varlığı, hakiki varlığın birliğini görmeye engel olmaz. Şimdi bu yoğunluk âlemindeki ihtilaflar ve küfür ve nifak ve dedikodular hep bu izafî varlığı görüp, Hakk'ın varlığının birliğini görmemekten kaynaklanır. Bu açıklamalardan anlaşıldığı üzere bu izafî varlığın dışına çıkmak, zikrettiğimiz ikinci mertebedeki kalbî tasdik ile mümkün olur. Çünkü birinci mertebedeki kalbî tasdikte, varlık düşüncesinde gizli şirk (şirk-i hafi) henüz devam etmektedir. Misafir, peygamberî bakış açısıyla bu ikinci mertebedeki kalbî tasdike nail olmuş ve dille de söylemek üzere kelime-i şehadetin telkinini niyaz etmiştir. "Şahidlik vermek", tasdîk-ı vahdet-i ilâhî ve nübüvvettir. Ya'ni لا اله الا الله محمد رسول الله ]Lâ ilahe illallah Muhammedün resûlüllah"] demek ve bu kelime-i şehadeti söylemektir. "Hâmûn", geniş sahrâ demektir. "Hestî"den murâd, vücûd-i mecâzîdir. Ya'ni, "Kelime-i şehadeti söyleyeyim ve bu vücûd-ı mecâzîden dışarıya çıkayım! Zîrâ ben artık bu vücûd-ı mecâzîden doydum. Vücûd-ı hakîkînin dîğer geniş sahrâsı olan âlem-i rûhâniyyette olayım!" Ma'lûm olsun ki, bu kelime-i şehadeti lisânen söylemek kâfi değildir. Zîrâ bunu münafıklar ve kâfirler de söyleyebilirler. Lisânen söylemekle beraber kalbi de tasdîk etmelidir; ve tasdîk-ı kalbînin dahi merâtibi vardır. Mü'minlerden bir tâife "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra Hakk'ın vücûdu ile eşyânın vücûdunu ayrı görür ve iki vücûd isbât eder. Bunlar "ulemâ-i zâhire"dir; ve bunlara tâbi' olan avâm-ı mü'minîndir. Keserât-ı eşyâ bunları vücûdun birliğini görmekten hicaba düşürmüştür. Diğer bir tâife dahi "Allah birdir, peygamber haktır!" dedikten sonra "Varlık ancak Hakk'ın varlığıdır ve bu eşyâ Hakk'ın varlığında zâhir olan o vücûd-ı vâhid-i hakîkînin sıfât ve esmâsının mezâhiridir ve vücûd-1 mecâzîdir" derler. Binâenaleyh bu eşyânın vücûd-ı mecâzîsi vücûd-ı hakîkînin vahdetini görmeğe hicâb olmaz. İmdi bu âlem-i kesâfetteki ihtilafat ve küfür ve nifāk ve kıyl ü kāl hep bu vücûd-ı mecâzîyi görüp, Hakk'ın vücûdunun vahdetini görmemekten mütevelliddir. Bu îzâhâttan anlaşıldığı üzere bu vücûd-1 mecâzînin hâricine çıkmak zikrettiğimiz ikinci mertebedeki tasdîk-ı kalbî ile mümkin olur. Zîrâ birinci mertebedeki tasdîk-i kalbîde, varlık mülâhazasında şirk-i hafi henüz bâkîdir. Misâfir, nazar-ı peygamberî ile bu ikinci mertebedeki tasdîk-i kalbîye nâil olmuş ve lisânen dahi söylemek üzere kelime-i şehadetin telkînini niyâz etmiştir. 174. Biz kazā kadısının dehlizlerinde elest ve belâ da'vâsı içiniz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 174. Biz kaza kadısının dehlizlerinde elest ve belâ davası içiniz. "Dehliz", "iki kapı arası" demektir ki, "dünya" kastedilir. Çünkü dünyanın durumu budur. Bir kapısı doğum ve bir kapısı da ölüm kapısıdır. "Kaza kadısı"ndan kastedilen, Yüce Allah hazretleridir. "Elestîm" ile "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabına ve "belâ" ile ruhların bu ilahi hitaba "Evet!" diyerek verdiği cevaba işaret buyrulur. Yani öncesiz olarak Yüce Allah bizim ruhlarımıza hitaben "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" diye hitap buyurmuş ve biz de "Evet!" diye cevap vermiştik. Bizim dünyaya gelişimiz bu iki davaya sözlü ve fiili şahitlikte bulunmamız için meydana geldi. Çünkü Allah Teâlâ için her birimiz hakkındaki kesin delil bizim bu şahitliğimiz ile sabit olacaktır. "Dihlîz", "iki kapı arası" demektir ki, “dünya” murâd olunur. Zîrâ dünyanın vaziyeti budur. Bir kapısı doğum ve bir kapısı da ölüm kapısıdır. “Kazâ kadısı"ndan murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. "Elestîm" ile "Elestü bi-rabbiküm?" Ya'ni "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitâbına ve "belâ" ile ervâhın bu hitâb-ı ilâhîye "Evet!" diyerek verdiği cevâba işaret buyrulur. Ya'ni ezelde Hak Teâlâ bizim ervâhımıza hitâben "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" diye hitâb buyurmuş ve biz de "Evet!" diye cevab vermiş idik. Bizim dünyaya gelişimiz bu iki da'vâya şehâdet-i kavliyye ve filiyyede bulunmamız için vâki' oldu. Zîrâ Allah Teâlâ için her birimiz hakkındaki hüccet-i bâliğa bizim bu şehadetimiz ile sabit olacaktır. 175. Zîra biz "Bela!" dedik ve onu imtihandan nâşi fiilimiz ve kavlimiz şuhûd ve beyandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 175. Çünkü biz "Evet!" dedik ve onu imtihandan dolayı fiilimiz ve sözümüz şahitlik ve açıklamadır. Çünkü biz ruhlar âleminde ilâhî hitaba "Evet!" diye cevap verdik. Ne zaman ki bu yoğunluk âlemine geldik ve bu yoğunluk âleminin hükümlerine gömüldük. Bizi bu ezelî halimizden haberdar etmek için Yüce Allah peygamber gönderdi ve bu iddiamıza sözle ve fiille şahitlik etmeye davet edildik. Yani, Hakk'ın mutlak Rabliğini tasdik etmeye davet edildik ve Yüce Allah bizi bu şekilde imtihan etti. Şimdi bizim bu âlemde o Rabliği dilimizle ikrar etmemiz ve fiilimizle de tasdik etmemiz bu iddialara şahitliktir. Sözlü şahitlik kelime-i şehadet ve fiilî şahitlik ise namaz ve oruç ve hac gibi bedenî ibadetlerdir. Zîrâ biz âlem-i ervâhda hitâb-ı ilâhîye "Bela!=Evet!" diye cevab verdik. Vaktâki bu âlem-i kesâfete geldik ve bu âlem-i kesâfetin ahkâmında müstağrak olduk. Bizi bu hâl-i ezelîmizden âgâh etmek için Hak Teâlâ peygamber gönderdi ve bu da'vâmıza kavlen ve fiilen şehadete da'vet olunduk. Ya'ni, Hakk'ın rubûbiyyet-i mutlakasını tasdîke da'vet olunduk ve Hak Teâlâ bizi bu sûretle imtihan buyurdu. İmdi bizim bu âlemde o rubûbiyeti lisânımız ile ikrâr ve fiilimizle de tasdîk etmemiz bu da'vâlara şehadettir. Şehadet-i kavlî kelime-i şehadet ve şehadet-i fiilî ise namaz ve oruç ve hacc gibi ibâdât-ı bedeniyyedir. 176. Neden kādînın dehlizinde sustuk? Biz şehadet için gelmedik mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 176. Neden kadının dehlizinde sustuk? Biz şehadet için gelmedik mi? Hüküm sahibi olan Hakk'ın bu dünyasında, mademki öncesiz olarak ikrar ettiğimiz mutlak rabliğe (Allah'ın her şeyi terbiye edici vasfı) şehadet için geldik, o halde niçin sustuk? Şehadette durakladık? Biz bu dünyaya ezeldeki ikrarımızı sözle ve fiille gerçekleştirmek için gelmedik mi? Hüküm sahibi olan Hakk'ın bu dünyasında, mâdemki ezelde ikrâr ettiğimiz rubûbiyyet-i mutlakaya şehâdet için geldik, o hâlde niçin sustuk? Şehâdette tevakkuf ettik? Biz bu dünyaya ezeldeki ikrârımızı kavlen ve fiilen tahakkuk ettirmek için gelmedik mi? 177. Ey şâhid, ne vakte kadar kādînın dehlizinde habs olursun? Erkenden şehâdet ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 177. Ey şahit, ne zamana kadar kadının dehlizinde hapsedilirsin? Erkenden şahitlik et! 174. Biz kazā kadısının dehlizlerinde elest ve belâ da'vâsı içiniz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 174. Biz kaza kadısının dehlizlerinde elest ve belâ davası içiniz. "Dehliz", "iki kapı arası" demektir ki, "dünya" kastedilir. Çünkü dünyanın durumu budur. Bir kapısı doğum ve bir kapısı da ölüm kapısıdır. "Kaza kadısı"ndan kastedilen, Yüce Allah hazretleridir. "Elestîm" ile "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabına ve "belâ" ile ruhların bu ilahi hitaba "Evet!" diyerek verdiği cevaba işaret buyrulur. Yani öncesiz olarak Yüce Allah bizim ruhlarımıza hitaben "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" diye hitap buyurmuş ve biz de "Evet!" diye cevap vermiştik. Bizim dünyaya gelişimiz bu iki davaya sözlü ve fiili şahitlikte bulunmamız için meydana geldi. Çünkü Allah Teâlâ için her birimiz hakkındaki kesin delil bizim bu şahitliğimiz ile sabit olacaktır. "Dihlîz", "iki kapı arası" demektir ki, “dünya” murâd olunur. Zîrâ dünyanın vaziyeti budur. Bir kapısı doğum ve bir kapısı da ölüm kapısıdır. “Kazâ kadısı"ndan murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. "Elestîm" ile "Elestü bi-rabbiküm?" Ya'ni "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitâbına ve "belâ" ile ervâhın bu hitâb-ı ilâhîye "Evet!" diyerek verdiği cevâba işaret buyrulur. Ya'ni ezelde Hak Teâlâ bizim ervâhımıza hitâben "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" diye hitâb buyurmuş ve biz de "Evet!" diye cevab vermiş idik. Bizim dünyaya gelişimiz bu iki da'vâya şehâdet-i kavliyye ve filiyyede bulunmamız için vâki' oldu. Zîrâ Allah Teâlâ için her birimiz hakkındaki hüccet-i bâliğa bizim bu şehadetimiz ile sabit olacaktır. 175. Zîra biz "Bela!" dedik ve onu imtihandan nâşi fiilimiz ve kavlimiz şuhûd ve beyandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 175. Çünkü biz "Evet!" dedik ve onu imtihandan dolayı fiilimiz ve sözümüzle şahitlik ve açıklama yaptık. Çünkü biz ruhlar âleminde ilahi hitaba "Evet!" diye cevap verdik. Ne zaman ki bu yoğunluk âlemine geldik ve bu yoğunluk âleminin hükümlerine daldık. Bizi bu ezelî hâlimizden haberdar etmek için Yüce Allah peygamber gönderdi ve bu iddiamıza sözlü ve fiilî olarak şahitlik etmeye davet edildik. Yani, Hakk'ın mutlak Rabliğini tasdik etmeye davet edildik ve Yüce Allah bizi bu şekilde imtihan etti. Şimdi bizim bu âlemde o Rabliği dilimizle ikrar etmemiz ve fiilimizle de tasdik etmemiz bu iddialara şahitliktir. Sözlü şahitlik kelime-i şehadet, fiilî şahitlik ise namaz ve oruç ve hac gibi bedensel ibadetlerdir. Zîrâ biz âlem-i ervâhda hitâb-ı ilâhîye "Bela!=Evet!" diye cevab verdik. Vaktâki bu âlem-i kesâfete geldik ve bu âlem-i kesâfetin ahkâmında müstağrak olduk. Bizi bu hâl-i ezelîmizden âgâh etmek için Hak Teâlâ peygamber gönderdi ve bu da'vâmıza kavlen ve fiilen şehadete da'vet olunduk. Ya'ni, Hakk'ın rubûbiyyet-i mutlakasını tasdîke da'vet olunduk ve Hak Teâlâ bizi bu süretle imtihan buyurdu. İmdi bizim bu âlemde o rubûbiyeti lisânımız ile ikrâr ve fiilimizle de tasdîk etmemiz bu da'vâlara şehadettir. Şehadet-i kavlî kelime-i şehadet ve şehadet-i fiilî ise namaz ve oruç ve hacc gibi ibâdât-ı bedeniyyedir. 176. Neden kādînın dehlizinde sustuk? Biz şehadet için gelmedik mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 176. Neden kadının dehlizinde sustuk? Biz şehadet için gelmedik mi? Hüküm sahibi olan Hakk'ın bu dünyasında, mademki öncesiz olarak ikrar ettiğimiz mutlak rabliğe (Allah'ın her şeyi terbiye edici vasfı) şehadet için geldik, o halde niçin sustuk? Şehadette durakladık? Biz bu dünyaya ezeldeki ikrarımızı sözle ve fiille gerçekleştirmek için gelmedik mi? Hüküm sahibi olan Hakk'ın bu dünyasında, mâdemki ezelde ikrâr ettiğimiz rubûbiyyet-i mutlakaya şehâdet için geldik, o hâlde niçin sustuk? Şehâdette tevakkuf ettik? Biz bu dünyaya ezeldeki ikrârımızı kavlen ve fiilen tahakkuk ettirmek için gelmedik mi? 177. Ey şâhid, ne vakte kadar kādînın dehlizinde habs olursun? Erkenden şehâdet ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 177. Ey şahit, ne zamana kadar kadının dehlizinde hapsolursun? Erkenden şehadet ver! "Pegâh", seher vakti, sabahleyin, erken anlamındadır. "Ey bu dünyaya ezeldeki ahdine şehadet için gelen insan! Hakk'ın bu kesret (çokluk) âleminde ve dehlizinde ne zamana kadar hapsolursun ve mecazî varlık hükmü altında kayıtlı bulunursun? Erkenden ve acele şehadet et ve sözle ve fiille ahdine sadakat göster!" Çünkü er geç elbette şehadet edeceksin. Çünkü şehadet için geldin. Eğer burada gönül rızası ile şehadet etmezsen, cezaya mahkûm olarak diğer ölümünde şehadet edersin. “Pegâh”, seher vakti, sabahleyin, erken ma'nâsınadır. “Ey bu dünyaya ezeldeki ahdine şehâdet için gelen insan! Hakk'ın bu keserât âleminde ve dehlizinde ne vakte kadar habsolursun ve vücûd-ı mecâzî hükmü altında mukayyed bulunursun? Erkenden ve acele şehâdet et ve kavlen ve fiilen ahdine sadakat göster!” Zîrâ er geç elbette şehâdet edeceksin. Zîrâ şehâdet için geldin. Eğer burada gönül rızâsı ile şehâdet etmezsen cezâya mahkûm olarak dîğer mevtında şehadet edersin. 178. Ondan dolayı seni buraya çağırdılar, tâ ki sen o şahidliği veresin ve inad getirmeyesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 178. Bu sebeple seni buraya çağırdılar ki, sen o şahitliği veresin ve inat etmeyesin! "Nârî" kelimesi, "ne-yârî" kelimesinin kısaltılmışıdır. "Âverden" mastarının olumsuz geniş zamanıdır. "Utüvv", haddi aşmak, serkeşlik etmek ve inat etmek demektir. Bu şerefli beyitte, "O Allah ki, hanginizin amelinin daha güzel olduğunu denemek için ölümü ve hayatı yarattı." (Mülk, 67/2) ve "Andolsun ki, içinizden mücahitleri ve sabredenleri bilinceye kadar sizi imtihan edeceğiz." (Muhammed, 47/31) ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. Çünkü mücahitler, sabredenler ve güzel amel sahipleri, öncesiz olarak toplu/icmâlî ilim ile Hakk'ın malumu idi. Bu âlemde de ayrıntılı ilim ile malum olurlar. Çünkü şehadet âlemi, ayrıntı âlemidir. Bu sebeple biz bu âleme, öncesizdeki toplu/icmâlî şahitliğimizin sözlü ve fiilî ayrıntılı şahitliği için geldik. “Nârî”, “ne-yârî" kelimesinin muhaffefidil. "Âverden" masdarının muzâri'-i menfisidir. "Utüvv", [=utû] haddi tecavüz etmek ve serkeşlik ve inâd etmek demektir. Bu beyt-i şerifde الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيْكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًاً (Mülk, 67/2) ya'ni "Allah Teâlâ öyle Allah'tır ki sizin hanginizin a'mâli daha güzel olduğu-nu imtihân için ölümü ve diriliği yarattı" ve وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ (Muhammed, 47/31) ya'ni "Biz sizden sabirleri ve mücahidleri bilmemiz için sizi imtihan ederiz" âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. Zîrâ mücâhidler ve sâbirler ve hüsn-i amel sâhibleri ezelde ilm-i icmâlî ile Hakk'ın ma'lûmu idi. Bu âlemde de ilm-i tafsîlî ile ma'lum olur. Çünkü âlem-i şehadet âlem-i tafsîldir. Binâenaleyh biz bu âleme ezeldeki şehadet-i icmaliyyemizin kavlen ve fiilen şehadet-i tafsîliyyesi için geldik. 179. Kendi inâdından bu darlık içinde oturmuşsun. Dudak ve el bağlamışsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 179. Kendi inadından bu darlık içinde oturmuşsun. Dudak ve el bağlamışsın. "Lecâc", inat etmek demektir; "darlık"tan kasıt, suretler âlemi olan dünyadır. "Dudak bağlamak"tan kasıt, dille tasdik etmemek ve "el bağlamak"tan kasıt, fiilî ibadetlerden kaçınmaktır. Yani, "Ey şahit, sen nefsinin inadından dolayı bu dar olan suretler âlemi içinde oturmuşsun. Hakk'ın birliğini ve mutlak Rabliğini tasdik etmiyorsun ve dil ile tasdikin gereği olan bedenî ve fiilî ibadetlerden de kaçınıyorsun." “Lecâc”, inâd etmek; "darlık"tan murâd âlem-i sûret olan dünyâdır. "Dudak bağlamak"tan murâd, lisânen tasdîk etmemek ve "el bağlamak"tan murâd, ibâdât-ı fiiliyyeden imtina' etmektir. Ya'ni, "Ey şâhid, sen nefsinin inâdından dolayı bu dar olan âlem-i sûret içinde oturmuşsun. Hakk'ın vahdâniyetini ve rubûbiyyet-i mutlakasını tasdîk etmiyorsun ve tasdîk-ı lisânî icabı olan ibâdât-ı bedeniyye ve fiiliyyeden dahi imtina' ediyorsun." 180. Ey şahid, o şehadeti vermedikçe sen bu dehlizden ne vakit kurtulacaksın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 180. Ey şahit, o şahitliği yapmadıkça sen bu dehlizden ne zaman kurtulacaksın? "Pegâh", seher vakti, sabahleyin, erken anlamındadır. "Ey bu dünyaya ezeldeki ahdine şahitlik etmek için gelen insan! Hakk'ın bu kesretler (çokluklar) âleminde ve dehlizinde ne zamana kadar hapsolursun ve mecazî varlık hükmü altında kayıtlı bulunursun? Erkenden ve acele şahitlik et ve sözle ve fiille ahdine sadakat göster!" Çünkü er geç elbette şahitlik edeceksin. Çünkü şahitlik için geldin. Eğer burada gönül rızası ile şahitlik etmezsen, cezaya mahkûm olarak diğer ölümünde şahitlik edersin. "Pegâh", seher vakti, sabahleyin, erken ma'nâsınadır. "Ey bu dünyaya ezeldeki ahdine şehâdet için gelen insan! Hakk'ın bu keserât âleminde ve dehlizinde ne vakte kadar habsolursun ve vücûd-ı mecâzî hükmü altında mukayyed bulunursun? Erkenden ve acele şehâdet et ve kavlen ve fiilen ahdine sadakat göster!" Zîrâ er geç elbette şehâdet edeceksin. Zîrâ şehâdet için geldin. Eğer burada gönül rızâsı ile şehâdet etmezsen cezâya mahkûm olarak dîğer mevtında şehâdet edersin. 178. Ondan dolayı seni buraya çağırdılar, tâ ki sen o şahidliği veresin ve inad getirmeyesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 178. Bu sebeple seni buraya çağırdılar ki, sen o şahitliği veresin ve inat etmeyesin! "Nârî", "ne-yârî" kelimesinin kısaltılmışıdır. "Âverden" masdarının olumsuz geniş zamanıdır. "Utüvv", yani "utû", sınırı aşmak, serkeşlik etmek ve inat etmek demektir. Bu şerefli beyitte, "O Allah ki, hanginizin amelinin daha güzel olduğunu denemek için ölümü ve hayatı yarattı" (Mülk, 67/2) ve "Biz sizden mücâhede edenleri ve sabredenleri bilmemiz için sizi mutlaka imtihan ederiz" (Muhammed, 47/31) ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. Çünkü mücâhede edenler, sabredenler ve güzel amel sahipleri, öncesiz olarak toplu/icmâlî ilim ile Hakk'ın malumuydu. Bu âlemde de ayrıntılı ilim ile malum olurlar. Çünkü şehadet âlemi, ayrıntı âlemidir. Bu sebeple biz bu âleme, öncesizdeki toplu/icmâlî şahitliğimizin sözlü ve fiilî ayrıntılı şahitliği için geldik. “Nârî”, “ne-yârî” kelimesinin muhaffefidil. "Âverden" masdarının muzâri'-i menfisidir. "Utüvv", [=utû] haddi tecavüz etmek ve serkeşlik ve inâd etmek demektir. Bu beyt-i şerîfde الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيْكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًاً (Mülk, 67/2) ya'ni "Allah Teâlâ öyle Allah'tır ki sizin hanginizin a'mâli daha güzel olduğunu imtihân için ölümü ve diriliği yarattı" ve وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنْكُمْ وَالصَّابِرِينَ (Muhammed, 47/31) ya'ni "Biz sizden sâbirleri ve mücâhidleri bilmemiz için sizi imtihan ederiz" âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. Zîrâ mücâhidler ve sâbirler ve hüsn-i amel sâhibleri ezelde ilm-i icmâlî ile Hakk'ın ma'lûmu idi. Bu âlemde de ilm-i tafsîlî ile ma'lûm olur. Çünkü âlem-i şehâdet âlem-i tafsîldir. Binâenaleyh biz bu âleme ezeldeki şehâdet-i icmâliyyemizin kavlen ve fiilen şehâdet-i tafsîliyyesi için geldik. 179. Kendi inâdından bu darlık içinde oturmuşsun. Dudak ve el bağlamışsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 179. Kendi inadından bu darlık içinde oturmuşsun. Dudak ve el bağlamışsın. "Lecâc", inat etmek demektir; "darlık"tan kastedilen, suretler âlemi olan dünyadır. "Dudak bağlamak"tan kastedilen, dille tasdik etmemek ve "el bağlamak"tan kastedilen, fiilî ibadetlerden kaçınmaktır. Yani, "Ey şahit, sen nefsinin inadı yüzünden bu dar olan suretler âlemi içinde oturmuşsun. Hakk'ın birliğini ve mutlak Rabliğini tasdik etmiyorsun ve dille tasdik etmenin gereği olan bedenî ve fiilî ibadetlerden de kaçınıyorsun." "Lecâc", inâd etmek; "darlık"tan murâd âlem-i sûret olan dünyâdır. "Dudak bağlamak"tan murâd, lisânen tasdîk etmemek ve "el bağlamak"tan murâd, ibâdât-ı fiiliyyeden imtina' etmektir. Ya'ni, "Ey şâhid, sen nefsinin inâdından dolayı bu dar olan âlem-i sûret içinde oturmuşsun. Hakk'ın vahdâniyetini ve rubûbiyyet-i mutlakasını tasdîk etmiyorsun ve tasdîk-ı lisânî icabı olan ibâdât-ı bedeniyye ve fiiliyyeden dahi imtina' ediyorsun." 180. Ey şahid, o şehadeti vermedikçe sen bu dehlizden ne vakit kurtulacaksın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 180. Ey şahit, o şehadeti vermedikçe sen bu dehlizden ne zaman kurtulacaksın? "Dehliz"den kasıt, aşağı âlemdir. Yani, "İlahi birliği ve peygamberliği kalben tasdik ve dille ikrar etmeyen kimsenin durağı aşağı âlemdir. Bu tasdik ve ikrarı yerine getirmedikçe bu aşağı âlemden kurtulmana imkân yoktur; ve aşağı âlem ise cehennemin ta kendisidir." "Dehliz"den murâd, âlem-i süflîdir. Ya'ni, "Vahdâniyet-i ilâhiyyeyi ve nübüvveti kalben tasdîk ve lisânen ikrâr etmeyen kimsenin makarrı âlem-i süflîdir. Bu tasdîk ve ikrârı îfâ etmedikçe bu âlem-i süflîden kurtulmana imkân yoktur; ve âlem-i süflî ise ayn-ı cehennemdir." 181. Bir zaman amel vardır. Edâ et ve koş! Kısa işi kendi üzerine uzun yapma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 181. Bir zaman amel vardır. Edâ et ve koş! Kısa işi kendi üzerine uzun yapma! Bu şerefli beyitte iki yön vardır. Birisi Hakk Yolcularına ve diğeri tüm insanlara hitaptır. Hakk Yolcularına olan hitap şudur: "Ey Hakk Yolcusu, Hak yolunda ilerlemek bir zamana özgüdür ki, bu özel bir terbiyedir; ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) ile amel etmek, kâmil bir mürşidin bu özel terbiyesi sayesinde, vehmedilmiş (sadece sanıda var olan) varlığından geçinceye kadardır; ondan sonra mücâhedeye ve riyâzâta ihtiyaç yoktur. Hayatta oldukça farzlar ve vacipler ile amel etmek yeterlidir. Buna göre bu mücâhedât ve riyâzâtı kısa bir zamana özgü olmak üzere yerine getir ve yolculuğunda koş! Eğer bu özel terbiye altına girmez isen, böyle kısa bir zamana özgü olan işi, ilâhî genel terbiye altında kendi nefsine uzun yapmış olursun. Çünkü ilâhî genel terbiye pek uzun sürer." Tüm insanlara olan hitap şudur: "Ey insan, seni akıl ve idrak ile diğer yaratılmışlar üzerine üstün ve değerli olarak insan suretiyle bu aşağı âleme gönderdiler. Nitekim ayet-i kerimede لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقويم ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلينَ (Tîn, 95/4-5) yani “Biz insanı en güzel biçimde yarattık. Sonra onu aşağıların aşağısına indirdik" buyrulur. Şimdi ilâhî vücûd-ı vahdeti (varlığın birliğini) ve mutlak rubûbiyyeti (Rab oluşu) ve Hakk'ın sabitliğini, kısa bir zamandan ibaret olan bu dünya hayatında bu akıl ve idrak sayesinde tasdik ve ikrar et! Eğer nefsinin inatçılığından dolayı bu tasdik ve ikrardan kaçınırsan, pek uzun olan ahiret hayatında türlü türlü azap terbiyeleri ile sana bu tasdik ve ikrarı yaptırırlar. Çünkü insanî hakikat sende emanettir. Bu emaneti mutlaka yerine getireceksin. Buna göre kısa işi kendi üzerine uzun yapma!" Bu beyt-i şerîfde iki vecih vardır. Birisi sâliklere ve diğeri umûm insanlara hitâbdır. Sâliklere olan hitâb budur ki: "Ey sâlik, tarîk-ı Hak'ta sülük bir zamâna mahsûsdur ki, bu terbiye-i husûsiyyedir; ve mücâhedât ve riyâzât ile amel etmek, bir mürşid-i kâmilin bu terbiye-i husûsiyyesi sâyesinde, mevhûm olan varlığından geçinceye kadar[dır]; ondan sonra mücâhedeye ve riyâzâta hâcet yoktur. Hayatta oldukça ferâiz ve vâcibât ile amel kâfidir. Binâenaleyh bu mücâhedât ve riyâzâtı kısa bir zamâna mahsûs olmak üzere îfâ et ve sülûkünde koş! Eğer bu terbiye-i husûsiyye altına girmez isen böyle kısa bir zamana mahsûs olan işi terbiye-i umumiyye-i ilâhiyye altında kendi nefsine uzun yapmış olursun. Zîrâ terbiye-i umumiyye-i ilâhiyye pek uzun sürer." Umûm insanlara olan hitâb budur ki: "Ey insan, seni akıl ve idrâk ile sâir mahlûkāt üzerine mufazzal ve mükerrem olarak sûret-i insâniyye ile bu âlem-i süfliye gönderdiler. Nitekim âyet-i kerîmede لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقويم ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلينَ (Tîn, 95/4-5) ya'ni “Biz insanı ahsen-i takvîm üzere yarattık. Sonra esfel-i sâfilîne reddettik" buyrulur. İmdi vahdet-i vücûd-ı ilâhiyyeyi ve rubûbiyyet-i mutlakayı ve sübût-ı Hakk'ı kısa bir zamandan ibaret olan bu hayât-ı dünyeviyyede bu akıl ve idrâk sayesinde tasdîk ve ikrar et! Eğer nefsinin inâdından dolayı bu tasdîk ve ikrardan imtina' edersen pek uzun olan hayât-ı uhreviyyede türlü türlü terbiye-i azâbiyye ile sana bu tasdîk ve ikrârı yaptırırlar. Çünkü hakikat-i insâniyye sende emânettir. Bu emâneti mutlakā edâ edeceksin. Binâenaleyh kısa işi kendi üzerine uzun yapma!" 182. İster yüz yılda ve ister bir zamanda bu emâneti edâ et ve kurtul!✨ ✨ Sade Türkçe flash 182. İster yüz yılda ve ister bir zamanda bu emaneti yerine getir ve kurtul! Ey Hakk Yolcusu veya insan, bu emaneti dünya hayatında aklına ve dirayetine göre ister kısa bir zamanda ve ister yüz yıl olan ömrünün içinde yerine getir! Çok uzun olan ahiret hayatındaki azap terbiyesinden kurtul. Çünkü bir "Dehliz"den maksat, aşağı âlemdir. Yani, "İlahi birliği ve peygamberliği kalben tasdik ve dille ikrar etmeyen kimsenin durağı aşağı âlemdir. Bu tasdik ve ikrarı yerine getirmedikçe bu aşağı âlemden kurtulmana imkân yoktur; ve aşağı âlem ise cehennemin ta kendisidir." Ey sâlik veyâ insan, bu emâneti hayât-ı dünyeviyyende akıl ve dirâyetine göre ister kısa bir zamanda ve ister yüz yıl olan ömrünün içinde edâ et! Pek uzun olan hayât-ı uhreviyyedeki terbiye-i azâbiyyeden kurtul. Zîrâ bir "Dehliz"den murâd, âlem-i süflîdir. Ya'ni, "Vahdâniyet-i ilâhiyyeyi ve nübüvveti kalben tasdîk ve lisânen ikrâr etmeyen kimsenin makarrı âlem-i süflîdir. Bu tasdîk ve ikrârı îfâ etmedikçe bu âlem-i süflîden kurtulmana imkân yoktur; ve âlem-i süflî ise ayn-ı cehennemdir." 181. Bir zaman amel vardır. Edâ et ve koş! Kısa işi kendi üzerine uzun yapma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 181. Bir zaman amel vardır. Edâ et ve koş! Kısa işi kendi üzerine uzun yapma! Bu şerefli beyitte iki yön vardır. Birisi Hakk Yolcularına ve diğeri tüm insanlara hitaptır. Hakk Yolcularına olan hitap şudur: "Ey Hakk Yolcusu, Hak yolunda ilerlemek bir zamana özgüdür ki, bu özel bir terbiyedir; ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) ile amel etmek, kâmil bir mürşidin bu özel terbiyesi sayesinde, vehmedilmiş (sadece sanıda var olan) varlığından geçinceye kadardır; ondan sonra mücâhedeye ve riyâzâta ihtiyaç yoktur. Hayatta oldukça farzlar ve vacipler ile amel etmek yeterlidir. Buna göre bu mücâhedât ve riyâzâtı kısa bir zamana özgü olmak üzere yerine getir ve yolculuğunda koş! Eğer bu özel terbiye altına girmez isen, böyle kısa bir zamana özgü olan işi, ilâhî genel terbiye altında kendi nefsine uzun yapmış olursun. Çünkü ilâhî genel terbiye pek uzun sürer." Tüm insanlara olan hitap şudur: "Ey insan, seni akıl ve idrak ile diğer yaratılmışlar üzerine üstün ve değerli olarak insan suretiyle bu aşağı âleme gönderdiler. Nitekim ayet-i kerimede لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقويم ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلينَ (Tîn, 95/4-5) yani “Biz insanı en güzel biçimde yarattık. Sonra onu aşağıların aşağısına indirdik" buyrulur. Şimdi ilâhî vücûd-ı vahdeti (varlığın birliğini) ve mutlak rubûbiyyeti (Rab oluşu) ve Hakk'ın sabitliğini, kısa bir zamandan ibaret olan bu dünya hayatında bu akıl ve idrak sayesinde tasdik ve ikrar et! Eğer nefsinin inatçılığından dolayı bu tasdik ve ikrardan kaçınırsan, pek uzun olan ahiret hayatında türlü türlü azap terbiyeleri ile sana bu tasdik ve ikrarı yaptırırlar. Çünkü insanî hakikat sende emanettir. Bu emaneti mutlaka yerine getireceksin. Buna göre kısa işi kendi üzerine uzun yapma!" Bu beyt-i şerîfde iki vecih vardır. Birisi sâliklere ve diğeri umûm insanlara hitâbdır. Sâliklere olan hitâb budur ki: "Ey sâlik, tarîk-ı Hak'ta sülük bir zamâna mahsûsdur ki, bu terbiye-i husûsiyyedir; ve mücâhedât ve riyâzât ile amel etmek, bir mürşid-i kâmilin bu terbiye-i husûsiyyesi sâyesinde, mevhûm olan varlığından geçinceye kadar[dır]; ondan sonra mücâhedeye ve riyâzâta hâcet yoktur. Hayatta oldukça ferâiz ve vâcibât ile amel kâfidir. Binâenaleyh bu mücâhedât ve riyâzâtı kısa bir zamâna mahsûs olmak üzere îfâ et ve sülûkünde koş! Eğer bu terbiye-i husûsiyye altına girmez isen böyle kısa bir zamana mahsûs olan işi terbiye-i umumiyye-i ilâhiyye altında kendi nefsine uzun yapmış olursun. Zîrâ terbiye-i umumiyye-i ilâhiyye pek uzun sürer." Umûm insanlara olan hitâb budur ki: "Ey insan, seni akıl ve idrâk ile sâir mahlûkāt üzerine mufazzal ve mükerrem olarak sûret-i insâniyye ile bu âlem-i süfliye gönderdiler. Nitekim âyet-i kerîmede لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقويم ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلينَ (Tîn, 95/4-5) ya'ni “Biz insanı ahsen-i takvîm üzere yarattık. Sonra esfel-i sâfilîne reddettik" buyrulur. İmdi vahdet-i vücûd-ı ilâhiyyeyi ve rubûbiyyet-i mutlakayı ve sübût-ı Hakk'ı kısa bir zamandan ibaret olan bu hayât-ı dünyeviyyede bu akıl ve idrâk sayesinde tasdîk ve ikrar et! Eğer nefsinin inâdından dolayı bu tasdîk ve ikrardan imtina' edersen pek uzun olan hayât-ı uhreviyyede türlü türlü terbiye-i azâbiyye ile sana bu tasdîk ve ikrârı yaptırırlar. Çünkü hakikat-i insâniyye sende emânettir. Bu emâneti mutlakā edâ edeceksin. Binâenaleyh kısa işi kendi üzerine uzun yapma!" 182. İster yüz yılda ve ister bir zamanda bu emâneti edâ et ve kurtul!✨ ✨ Sade Türkçe flash 182. İster yüz yılda ve ister bir zamanda bu emaneti yerine getir ve kurtul! Ey Hakk Yolcusu veya insan, bu emaneti dünya hayatında aklına ve dirayetine göre ister kısa bir zamanda ve ister yüz yıl olan ömrünün içinde yerine getir! Çok uzun olan ahiret hayatındaki azap terbiyesinden kurtul. Çünkü bir mümin, eğer dünya hayatında kendi nefsinin rablık iddia etmesinden kurtulup mutlak rablığı hâl ve zevk olarak idrak etmeden ahirete intikal ederse, orada cennete bile girse mutlak rahatı bulamaz. Gerçi kâfirlere ve inkârcılara göre cennette rahat ve nimet içindedirler. Fakat mak'ad-i sıdkta (doğruluk makamında) olan en seçkin kişilere göre rahat değildirler. Kâfirler ve inkârcılar ise azap terbiyesi içinde olduklarından sürekli ıstırap içindedirler. Ey sâlik veyâ insan, bu emâneti hayât-ı dünyeviyyende akıl ve dirâyetine göre ister kısa bir zamanda ve ister yüz yıl olan ömrünün içinde edâ et! Pek uzun olan hayât-ı uhreviyyedeki terbiye-i azâbiyyeden kurtul. Zîrâ bir mü'min, eğer hayât-ı dünyeviyyesinde kendi nefsinin rubûbiyetinden kurtulup rubûbiyet-i mutlakayı hâlen ve zevkan idrak etmeden âhirete intikāl ederse, orada cennete bile girse râhat-ı mutlakayı bulamaz. Gerçi kâfirlere ve münkirlere nazaran cennette râhat ve ni'met içindedirler. Fakat mak'ad-i sıdkta olan ehassu'l-havâssa nazaran râhat değildirler. Kâfirler ve münkirler ise terbiye-i azâbiyye içinde olduklarından ıztırâb-ı dâimededirler. ## Onun beyânındadır ki namaz ve oruç ve bütün zâhirî hayırlar bâtınî olan nûr üzerine şâhidliklerdir 183. Bu namaz ve oruç ve hac ve cihad dahi i'tikāddan şahidlik vermektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 183. Bu namaz, oruç, hac ve cihad da inançtan şahitlik vermektir. Namaz, oruç ve din, namus ve vatan savunması için düşmana karşı yapılan savaş yalnızca bedensel ibadetlerden olduğu için bu hususta fakir ve zengin eşittir. Hac ise hem bedensel ibadetlerden hem de malî ibadetlerden olduğu için bu ibadeti yalnız zenginler yapabilir ve onlara farzdır. Bu şerefli beyitte bedensel ibadetler açıklanmıştır. Yani, "Namaz, oruç, hac ve cihad insanın bedenine ve dışına; inanç ise içine, kalbine ve fikrine ilişkindir. İnsanın bedeninin hareketi, içinde hâkim olan fikir ve inancı sebebiyle meydana geldiğinden bu ibadetler insanın inancının şahidi olur." Namaz ve oruç ve müdafaa-i dîn ve ırz ve memleket için düşmana karşı olan harb yalnız ibâdât-ı bedeniyyeden olduğundan bu husûsta fakîr ve zengin müsâvîdir. Ve hac ise hem ibâdât-ı bedeniyyeden ve hem de ibâdât-ı mâliyyeden olduğundan bu ibâdeti yalnız zenginler yapabilir ve onlara farzdır. Bu beyt-i şerîfde ibâdât-ı bedeniyye beyân buyrulmuştur. Ya'ni, "Namaz ve oruç ve hac ve cihâd insanın bedenine ve zâhirine; ve i'tikād ise bâtınına ve kalb ve fikrine taalluk eder. Ve insanın cisminin hareketi bâtınında hâkim olan fikir ve i'tikādı sebebiyle vukū'a geldiğinden bu ibadetler insanın i'tikādının şâhidi olur." 184. Bu zekât ve hediye ve hasedin terki dahi kendi sırrından şahidlik vermektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 184. Bu zekât, hediye ve hasedin terk edilmesi de kendi sırrından şahitlik vermektir. "Sır"dan kastedilen ahlâktır. Çünkü zekât, sadece malî ibadetlerdendir. Malının zekâtını hak sahiplerine veren bir kimsenin inancı sabit olmakla birlikte, dünya malına karşı hırsı ve tamahı olmadığı da anlaşılır. Hediye vermek de aynı şekilde malını harcamaktır. Bu sebeple bir kimse bir dostuna hediye verdiği mümin, eğer dünya hayatında kendi nefsinin rablık iddia etmesinden kurtulup mutlak rablığı hâl ve zevk olarak idrak etmeden ahirete intikal ederse, orada cennete bile girse mutlak rahatı bulamaz. Gerçi kâfirlere ve inkârcılara göre cennette rahat ve nimet içindedirler. Fakat makam-ı sıdkta (doğruluk makamında) olan en seçkin kişilere göre rahat değildirler. Kâfirler ve inkârcılar ise azap terbiyesi içinde olduklarından sürekli ıstırap içindedirler. "Sır"dan murâd, ahlâktır. Zîrâ zekât yalnız ibâdet-i mâliyyedendir. Malının zekâtını müstehıklara veren bir kimsenin i'tikādı sabit olmakla beraber mâl-i dünyaya hırsı ve tama'ı olmadığı da anlaşılır. Ve hediye vermek dahi kezâ malını bezletmektir. Binâenaleyh bir kimse bir dostuna hediye verdiği mü'min, eğer hayât-ı dünyeviyyesinde kendi nefsinin rubûbiyetinden kurtulup rubûbiyet-i mutlakayı hâlen ve zevkan idrak etmeden âhirete intikāl ederse, orada cennete bile girse râhat-ı mutlakayı bulamaz. Gerçi kâfirlere ve münkirlere nazaran cennette râhat ve ni'met içindedirler. Fakat mak'ad-i sıdkta olan ehassu'l-havâssa nazaran râhat değildirler. Kâfirler ve münkirler ise terbiye-i azâbiyye içinde olduklarından ıztırâb-ı dâimededirler. 183. Bu namaz ve oruç ve hac ve cihad dahi i'tikāddan şahidlik vermektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 183. Bu namaz, oruç, hac ve cihad da inançtan şahitlik vermektir. Namaz, oruç ve din, namus ve vatan savunması için düşmana karşı yapılan savaş yalnızca bedensel ibadetlerden olduğu için bu hususta fakir ve zengin eşittir. Hac ise hem bedensel ibadetlerden hem de malî ibadetlerden olduğu için bu ibadeti yalnız zenginler yapabilir ve onlara farzdır. Bu şerefli beyitte bedensel ibadetler açıklanmıştır. Yani, "Namaz, oruç, hac ve cihad insanın bedenine ve dışına; inanç ise içine, kalbine ve fikrine ilişkindir. İnsanın bedeninin hareketi, içinde hâkim olan fikir ve inancı sebebiyle meydana geldiğinden bu ibadetler insanın inancının şahidi olur." Namaz ve oruç ve müdafaa-i dîn ve ırz ve memleket için düşmana karşı olan harb yalnız ibâdât-ı bedeniyyeden olduğundan bu husûsta fakîr ve zengin müsâvîdir. Ve hac ise hem ibâdât-ı bedeniyyeden ve hem de ibâdât-ı mâliyyeden olduğundan bu ibâdeti yalnız zenginler yapabilir ve onlara farzdır. Bu beyt-i şerîfde ibâdât-ı bedeniyye beyân buyrulmuştur. Ya'ni, "Namaz ve oruç ve hac ve cihâd insanın bedenine ve zâhirine; ve i'tikād ise bâtınına ve kalb ve fikrine taalluk eder. Ve insanın cisminin hareketi bâtınında hâkim olan fikir ve i'tikādı sebebiyle vukū'a geldiğinden bu ibadetler insanın i'tikādının şâhidi olur." 184. Bu zekât ve hediye ve hasedin terki dahi kendi sırrından şahidlik vermektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 184. Bu zekât, hediye ve hasedi terk etmek de kendi sırrından şahitlik vermektir. "Sır"dan kasıt, ahlâktır. Çünkü zekât yalnızca malî ibadetlerdendir. Malının zekâtını hak sahiplerine veren bir kimsenin inancı sabit olmakla birlikte, dünya malına hırsı ve tamahı olmadığı da anlaşılır. Hediye vermek de aynı şekilde malını cömertçe harcamaktır. Bu sebeple bir kimse bir dostuna hediye verdiği zaman, ona karşı hem sevgisi hem de hediyesinin değeri oranında cömertliği anlaşılır; aynı şekilde kendi cinsinden birinin faziletine karşı hasedi terk ettiği zaman da doğuştan cömert olduğu ortaya çıkar. Bu fiiller o kimsenin sırrının ve ahlâkının güzelliğine şahitlik eder. "Sır"dan murâd, ahlâktır. Zîrâ zekât yalnız ibâdet-i mâliyyedendir. Malının zekâtını müstehıklara veren bir kimsenin i'tikādı sabit olmakla beraber mâl-i dünyaya hırsı ve tama'ı olmadığı da anlaşılır. Ve hediye vermek dahi kezâ malını bezletmektir. Binâenaleyh bir kimse bir dostuna hediye verdiği vakit ona karşı hem muhabbeti ve hem de hediyesinin kıymeti nisbetinde de keremi anlaşılır; ve hemcisinin fazlına karşı hasedi terk ettiği vakit dahi tab'an kerîm olduğu zâhir olur. Bu fiiller o kimsenin sırrının ve ahlâkının güzelliğine şehâdet eder. 185. Misâfirlik sofrası, “Ey büyükler, biz size sâdık olduk!” diye izhâr içindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 185. Misafirlik sofrası, "Ey büyükler, biz size sadık olduk!" diye göstermek içindir. Birinci mısradaki "râst", "râ" ile "est" kelimelerinden oluşmuştur. "Râ", tahsis (belirtme) içindir ve "est", haber edatıdır. Buna göre "pey" ile "râ" anlamda birdir. Birisi fazladan ve pekiştirme içindir. İkinci mısradaki "râst", "doğru ve tam ve eşitlik" anlamlarındadır ve tek bir kelimedir. Bu şekilde beytin kafiyesi tam olur; ve eğer önceki mısradaki "râst"a da "doğru" anlamı verilirse beyit kafiyesiz olur. Yani, "Bir kimse bir ziyafet düzenleyip akran ve benzerlerini davet etse, onlara karşı içini ve fikrini gösterip 'Biz size karşı sadığız ve düşmanlığımız yoktur!' demiş olur." Birinci mısrâ’daki “râst”, “râ” ile “est” kelimelerinden mürekkebdir. “Râ”, tahsîs için ve “est”, edât-ı haberdir. Binâenaleyh “pey” ile “râ” ma’nâda müttahididir. Birisi zâid ve te’kîd içindir. İkinci mısrâ’daki “râst”, “doğru ve tamâm ve müsâvât” ma’nâlarınadır ve bir kelimedir. Bu sûrette beytin kâfiyesi tamâm olur; ve eğer evvelki mısrâ’daki “râst”a dahi “doğru” ma’nâsı verilirse beyt kâfiyesiz olur. Ya’ni, “Bir kimse bir ziyâfet tertîb edip akrân ve emsâlini da’vet etse, onlara karşı bâtınını ve fikrini izhâr edip “Biz size karşı sâdıkız ve adâvetimiz yoktur!” demiş olur. 186. Hediyeler ve armağanlar ve pîşkeşler onun şâhididir ki senin ile hoşum.✨ ✨ Sade Türkçe flash 186. Hediyeler ve armağanlar ve pîşkeşler, seninle hoşnut olduğumun şahididir. "Armağan", hediyenin eş anlamlısıdır. "Pîşkeş", bir kimsenin kendisinden büyük olan bir kimseye gönderdiği hediyedir. Yani, "Hediyeler, o hediye gönderilen kimseye karşı: Ben seninle hoşnutum ve sana karşı sevgim ve sadakatim vardır, diye şahitlik eder." “Armağan”, hediyenin mürâdifidir. “Pîşkeş”, bir kimsenin kendisinden büyük olan bir kimseye gönderdiği hediyedir. Ya’ni, “Hediyeler o hediye gönderilen kimseye karşı: Ben seninle hoşum ve sana karşı muhabbetim ve sadâkatim vardır, diye şehâdet eder.” 187. Her bir kimse bir hâl ile yâhud füsûn ile çalışır; ne der? “İçimde bir gevher tutarım.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 187. Her bir kimse bir hâl ile yahut büyü ile çalışır; ne der? "İçimde bir cevher tutarım." "Füsûn", "efsûn" kelimesinin kısaltılmış hâli olup sözlükte "sihir ve büyüler" demektir. Mecazî olarak "tuzak ve hile" anlamında da kullanılır (Bahâr-ı Acem). "Her bir kimse mal harcayarak veya birtakım hile ve tedbirler yaparak çalışır. Bu ne demektir? Benim içimde bir fikrim ve manevî cevherim vardır, demek olur." İkinci mısraın tefsiri ve açıklaması, gelecek beytin birinci mısraıdır. “Füsûn”, “efsûn”un muhaffefi olup lügatte “sihir ve azâim” demektir. Mecâzen “mekr ve hîle” ma’nâsında da müsta’meldir (Bahâr-ı Acem). “Her bir kimse mâl bezlederek veyâ birtakım hîle ve tedbîr yaparak çalışır. Bu ne demektir? Benim içimde bir fikrim ve ma’nevî gevherim vardır, demek olur.” İkinci mısrâ’ın tefsîr ve tavzîhi âtîdeki beytin birinci mısrâ’ıdır. 188. “Takvâdan yâhud sehâdan bir gevher tutarım.” Bu zekât ve oruç her ikisi üzerine şâhiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 188. "Takvâdan yahut cömertlikten bir cevher tutarım." Bu, zekât ve oruç her ikisi üzerine şahittir. Vakit ona karşı hem muhabbeti hem de hediyesinin kıymeti oranında cömertliği anlaşılır; ve hemcinsinin faziletine karşı hasedi terk ettiği vakit dahi tabiatı gereği cömert olduğu ortaya çıkar. Bu fiiller o kimsenin sırrının ve ahlâkının güzelliğine şehadet eder. vakit ona karşı hem muhabbeti ve hem de hediyesinin kıymeti nisbetinde de keremi anlaşılır; ve hemcinsinin fazlına karşı hasedi terk ettiği vakit dahi tab'an kerîm olduğu zâhir olur. Bu fiiller o kimsenin sırrının ve ahlâkının güzelliğine şehadet eder. 185. Misafirlik sofrası, "Ey büyükler, biz size sadık olduk!" diye izhar içindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 185. Misafirlik sofrası, "Ey büyükler, biz size sadık olduk!" diye ortaya koymak içindir. Birinci mısradaki "râst", "râ" ve "est" kelimelerinden oluşmuştur. "Râ", tahsis içindir ve "est", haber edatıdır. Bu sebeple "pey" ile "râ" anlamda birdir. Birisi fazladan ve pekiştirme içindir. İkinci mısradaki "râst", "doğru ve tam ve eşitlik" anlamlarındadır ve tek bir kelimedir. Bu şekilde beytin kafiyesi tamam olur; ve eğer önceki mısradaki "râst"a da "doğru" anlamı verilirse beyit kafiyesiz olur. Yani, "Bir kimse bir ziyafet düzenleyip akranlarını ve benzerlerini davet etse, onlara karşı içini ve fikrini ortaya koyup "Biz size karşı sadığız ve düşmanlığımız yoktur!" demiş olur." Birinci mısra'daki "râst", "râ" ile "est" kelimelerinden mürekkebdir. “Râ", tahsîs için ve "est", edât-ı haberdir. Binâenaleyh "pey" ile “râ" ma'nâda müttehiddir. Birisi zâid ve te'kîd içindir. İkinci mısra'daki "râst", "doğru ve tamâm ve müsâvât" ma'nâlarınadır ve bir kelimedir. Bu sûrette beytin kāfiyesi tamâm olur; ve eğer evvelki mısra'daki "râst"a dahi "doğru" ma'nâsı verilirse beyt kāfiyesiz olur. Ya'ni, "Bir kimse bir ziyafet tertib edip akrân ve emsâlini da'vet etse, onlara karşı bâtınını ve fikrini ızhâr edip "Biz size karşı sâdıkız ve adâvetimiz yoktur!" demiş olur." 186. Hediyeler ve armağanlar ve pîşkeşler onun şahididir ki senin ile hoşum.✨ ✨ Sade Türkçe flash 186. Hediyeler, armağanlar ve pîşkeşler, seninle hoşnut olduğumun şahididir. "Armağan", hediyenin eş anlamlısıdır. "Pîşkeş", bir kimsenin kendisinden büyük olan bir kimseye gönderdiği hediyedir. Yani, "Hediyeler, o hediye gönderilen kimseye karşı: Ben seninle hoşnutum ve sana karşı sevgim ve sadakatim vardır, diye şahitlik eder." "Armağan", hediyenin mürâdifidir. "Pîşkeş", bir kimsenin kendisinden büyük olan bir kimseye gönderdiği hediyedir. Ya'ni, "Hediyeler o hediye gönderilen kimseye karşı: Ben seninle hoşum ve sana karşı muhabbetim ve sadâkatim vardır, diye şehadet eder." 187. Her bir kimse bir hal ile yahud füsûn ile çalışır; ne der? "İçimde bir gevher tutarım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 187. Her bir kimse bir hâl ile yahut büyü ile çalışır; ne der? "İçimde bir cevher tutarım." "Füsûn", "efsûn" kelimesinin kısaltılmış hâli olup sözlükte "sihir ve büyüler" demektir. Mecazen "tuzak ve hile" anlamında da kullanılır (Bahâr-ı Acem). "Her bir kimse mal harcayarak veya birtakım hile ve tedbirler yaparak çalışır. Bu ne demektir? Benim içimde bir fikrim ve manevî cevherim vardır, demek olur." İkinci mısraın tefsiri ve açıklaması, gelecek beytin birinci mısraıdır. "Füsûn", "efsûn"un muhaffefi olup lügatte "sihir ve azâim" demektir. Mecâzen "mekr ve hîle" ma'nâsında da müsta'meldir (Bahâr-ı Acem). "Her bir kimse mâl bezlederek veya birtakım hîle ve tedbîr yaparak çalışır. Bu ne demektir? Benim içimde bir fikrim ve ma'nevî gevherim vardır, demek olur." İkinci mısrâ'ın tefsîr ve tavzîhi âtîdeki beytin birinci mısrâ'ıdır. 188. “Takvadan yahud sehâdan bir gevher tutarım." Bu zekât ve oruç her ikisi üzerine şâhiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 188. "Takvadan yahut cömertlikten bir cevher tutarım." Bu, zekât ve oruç her ikisi üzerine şahittir. "Takva", "perhiz" demektir ki, kişi nefsini kendi hazzına bırakmayıp namaz, oruç, hac ve cihat gibi bedensel ibadetlerle meşgul etmesidir. "Sehâ", cömertlik ve malını harcamaktır. Yani, "Her bir kimse, benim içimde manevî bir cevher vardır, yani takvadan ve cömertlikten bir cevhere sahibim diye bir mal harcayarak yahut zekât ve oruç gibi birtakım dinî tedbirlere başvurarak çalışır. İşte bu zekât onun cömertliğine ve oruç takvasına şahittir." "Takva", "perhîz" demektir ki, kişi nefsini kendi hazzına bırakmayıp namaz ve oruç ve hac ve cihâd gibi ibâdât-ı bedeniyye ile meşgül etmektir. "Sehâ", cömertlik ve malını bezletmektir. Ya'ni, "Her bir kimse, benim içimde ma'nevî bir gevher vardır, ya'ni takvâdan ve sehâdan bir gevhere mâlikim diye bir mal bezlederek veyâhud zekât ve oruç gibi birtakım dînî tedbirlere tevessül ederek çalışır. İşte bu zekât onun sehâsına ve oruç takvâsına şâhiddir." 189. Oruç der: "Helâlden perhîz etti. Bil ki onun harâma ittisali olmaz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 189. Oruç der: "Helâlden perhîz etti. Bil ki onun harâma ittisali olmaz!" Oruç tutan bir kimsenin bu orucu hâl diliyle der ki: "Bu oruçlu kişi, nefsini helâl olan hazdan sakındırdı. Onun harâm olan nefse ait hazlarla hiçbir alakası olmadığına ben şahitlik ederim!" Oruç tutan bir kimsenin bu orucu lisân-ı hâl ile der ki: "Bu sâim, nefsini helâl olan hazzından perhîz etti. Onun harâm olan huzûzât-ı nefsâniyyesi ile hiçbir alakası olmadığına ben şehadet ederim!" 190. Ve onun o zekâtı dedi ki: "O kendi malından veriyor. Dîn ehlinden nasıl çalar?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 190. Ve onun o zekâtı dedi ki: "O kendi malından veriyor. Din ehlinden nasıl çalar?" Zekât veren kimsenin verdiği zekât da hâl diliyle der ki: "Bu zekâtı veren kimse, kendi malından hak sahibi olan fakire, yoksullara harcıyor. Din ehlinin malını nasıl çalar?" "Din ehli" kaydından kastedilen, savaş halinde olan kâfirlerin malıdır. Çünkü bir mümin, savaş halinde olan bir kâfirin malını korunaklı bir yerden gizlice alsa, mal ganimet olduğu için ona helâl olur. [190] "Ve zekât veren kimsenin verdiği zekât dahi lisân-ı hâl ile der ki: "Bu zekâtı veren kimse kendi malından müstehak olan fakîre, fukarâya bezlediyor. Din ehlinin malını nasıl çalar?" "Dîn ehli" kaydından murâd, harbî olan küffârın malıdır. Zîrâ bir mü'min harbî olan bir kâfirin malını mekân-ı muhrezden gizlice alsa, mal ganîmet olduğu için ona helâl olur. 191. Eğer tarrarlık ile yaparsa o hâlde iki şâhid, ilâhın adli mahkemesinde mecrûh oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 191. Eğer tarrarlık (halkın maneviyatını kendi tarafına çalan riyakâr) ile yaparsa, o hâlde iki şahit, ilâhî adalet mahkemesinde yaralı hâle gelir. "Tarrâr", yan kesici anlamına gelir. Burada halkın maneviyatını kendi tarafına çalan ve çeken riyakârdan kinayedir. Yani, "Bir kimse zekâtı ve orucu halka gösteriş olmak üzere yapıp halkın maneviyatını ve kalplerini kendi tarafına çekmek kastında bulunursa, bu iki şahit, ilâhî adalet mahkemesinde yaralı ve reddedilmiş olur." "Tarrâr", yan kesici ma'nâsınadır. Burada halkın ma'neviyâtını kendi tarafına çalan ve celbeden riyâkârdan kinâyedir. Ya'ni, "Bir kimse zekâtı ve orucu halka gösteriş olmak üzere yapıp halkın ma'nevîyatını ve kalblerini kendi tarafına celbetmek kasdında bulunursa bu iki şâhid, adâlet-i ilâhiyye mahkemesinde mecrûh ve merdûd olur." 192. Eğer avcı tâne saçarsa merhamet ve kerem cihetinden değil, belki şikâr içindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 192. Eğer avcı tane saçarsa merhamet ve kerem yönünden değil, aksine av içindir. "Takva", "perhiz" demektir ki, kişi nefsini kendi hazzına bırakmayıp namaz, oruç, hac ve cihad gibi bedensel ibadetlerle meşgul etmektir. "Seha", cömertlik ve malını harcamaktır. Yani, "Her bir kimse, benim içimde manevî bir cevher vardır, yani takvadan ve sehadan bir cevhere sahibim diye bir mal harcayarak veyahut zekât ve oruç gibi birtakım dinî tedbirlere başvurarak çalışır. İşte bu zekât onun sehasına ve oruç takvasına şahittir." "Takva", "perhîz" demektir ki, kişi nefsini kendi hazzına bırakmayıp namaz ve oruç ve hac ve cihâd gibi ibâdât-ı bedeniyye ile meşgül etmektir. "Sehâ", cömertlik ve malını bezletmektir. Ya'ni, "Her bir kimse, benim içimde ma'nevî bir gevher vardır, ya'ni takvâdan ve sehâdan bir gevhere mâlikim diye bir mal bezlederek veyâhud zekât ve oruç gibi birtakım dînî tedbirlere tevessül ederek çalışır. İşte bu zekât onun sehâsına ve oruç takvâsına şâhiddir." 189. Oruç der: "Helâlden perhîz etti. Bil ki onun harâma ittisali olmaz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 189. Oruç der: "Helâlden perhîz etti. Bil ki onun harâma ittisali olmaz!" Oruç tutan bir kimsenin bu orucu hâl diliyle der ki: "Bu oruçlu kişi, nefsini helâl olan hazdan sakındırdı. Onun harâm olan nefse ait hazlarla hiçbir alakası olmadığına ben şahitlik ederim!" Oruç tutan bir kimsenin bu orucu lisân-ı hâl ile der ki: "Bu sâim, nefsini helâl olan hazzından perhîz etti. Onun harâm olan huzûzât-ı nefsâniyyesi ile hiçbir alakası olmadığına ben şehadet ederim!" 190. Ve onun o zekâtı dedi ki: "O kendi malından veriyor. Dîn ehlinden nasıl çalar?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 190. Ve onun o zekâtı dedi ki: "O kendi malından veriyor. Din ehlinden nasıl çalar?" Ve zekât veren kişinin verdiği zekât da hâl diliyle der ki: "Bu zekâtı veren kişi kendi malından hak sahibi olan fakire, yoksullara harcıyor. Din ehlinin malını nasıl çalar?" "Din ehli" kaydından kastedilen, savaş hâlindeki kâfirlerin malıdır. Çünkü bir mümin, savaş hâlindeki bir kâfirin malını korunaklı bir yerden gizlice alsa, mal ganimet olduğu için ona helal olur. "Ve zekât veren kimsenin verdiği zekât dahi lisân-ı hâl ile der ki: "Bu zekâtı veren kimse kendi malından müstehak olan fakîre, fukarâya bezlediyor. Din ehlinin malını nasıl çalar?" "Dîn ehli" kaydından murâd, harbî olan küffârın malıdır. Zîrâ bir mü'min harbî olan bir kâfirin malını mekân-ı muhrezden gizlice alsa, mal ganîmet olduğu için ona helâl olur. 191. Eğer tarrarlık ile yaparsa o hâlde iki şâhid, ilâhın adli mahkemesinde mecrûh oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 191. Eğer tarrarlık (halkın maneviyatını kendi tarafına çalan riyakâr) ile yaparsa, o hâlde iki şahit, ilâhî adalet mahkemesinde yaralı hâle gelir. "Tarrâr", yan kesici anlamına gelir. Burada halkın maneviyatını kendi tarafına çalan ve çeken riyakârdan kinayedir. Yani, "Bir kimse zekâtı ve orucu halka gösteriş olmak üzere yapıp halkın maneviyatını ve kalplerini kendi tarafına çekmek kastında bulunursa, bu iki şahit, ilâhî adalet mahkemesinde yaralı ve reddedilmiş olur." "Tarrâr", yan kesici ma'nâsınadır. Burada halkın ma'neviyâtını kendi tarafına çalan ve celbeden riyâkârdan kinâyedir. Ya'ni, "Bir kimse zekâtı ve orucu halka gösteriş olmak üzere yapıp halkın ma'nevîyatını ve kalblerini kendi tarafına celbetmek kasdında bulunursa bu iki şâhid, adâlet-i ilâhiyye mahkemesinde mecrûh ve merdûd olur." 192. Eğer avcı tâne saçarsa merhamet ve kerem cihetinden değil, belki şikâr içindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 192. Eğer avcı yem saçarsa merhamet ve cömertlik yönünden değil, aksine av içindir. Yani, riyakâr olan kimse avcıya benzer. Avcı yerlere birtakım yemler saçar. Bu, karnı aç olan kuşlara merhamet ve cömertlik ettiğinden dolayı değildir. Aksine onları tutup helâk etmek içindir. Bir riyakâr dahi açıkça fakirlere zekât verir ve kendisini takva sahibi görünümünde gösterirse, bu ihlâsından dolayı değildir; o biçareleri avlayıp nefsine ait hazlara araç etmek ve onların maneviyatlarını öldürmek içindir. Bu sebeple onun bu ameli imanının şahidi değildir. Ya'ni, riyâkâr olan kimse avcıya benzer. Avcı yerlere birtakım yemler saçar. Bu karnı aç olan kuşlara merhamet ve kerem ettiğinden dolayı değildir. Belki onları tutup helâk etmek içindir. Bir riyâkâr dahi alenen fukarâya zekât verir ve kendisini ehl-i takvâ sûretinde gösterir ise ihlâsından dolayı değildir, o bîçâreleri avlayıp menfaat-i nefsâniyyesine âlet etmek ve onların ma'nâlarını öldürmek içindir. Binâenaleyh onun bu ameli îmânının şâhidi değildir. 193. Sıyâm vaktinde kedi oruç tutucudur. Hamı avlamak için kendisini uyumuş yapmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 193. Oruç vaktinde kedi oruç tutucudur. Avını yakalamak için kendisini uyumuş gibi yapmıştır. Örneğin bir ev kedisi, ramazanda ev halkı oruçlu olduğu için doğal olarak yemek yemezler ve kediye dahi sofra artığı verilemez. Ev halkı gibi o da görünüşte oruçlu gibi kalır ve evin bir köşesinde elini yüzünü yalamakla meşgul olduktan sonra kıvrılıp yatar ve uyumaya başlar. Onu uykuda ve zararsız zanneden ham ve gafil bir fare veya kuş civarında dolaşmaya başladığı vakit hemen yerinden fırlayıp yakalar ve helak eder. Riyakâr olan kimseler dahi gafilleri avlamak için uyumuş bir kediye benzerler. Meselâ bir ev kedisi ramazanda ev halkı oruçlu olduğu için bittabi' yemek yemezler ve kediye dahi sofra artığı verilemez. Ev halkı gibi o da sûretâ oruçlu gibi kalır ve evin bir köşesinde elini yüzünü yalamakla meşgül olduktan sonra kıvrılıp yatar ve uyumağa başlar. Onu uykuda ve zararsız zanneden ham ve gāfil bir fâre veyâ kuş civârında dolaşmaya başladığı vakit hemen yerinden fırlayıp yakalar ve helâk eder. Riyâkâr olan kimseler dahi gāfilleri avlamak için uyumuş bir kediye benzerler. 194. Bu eğrilikten dolayı yüz kavmi fenâ zanlı etmiştir. Ehl-i cud ve savmı kötü adlı etmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 194. Bu eğrilikten dolayı yüz kavmi kötü zanlı etmiştir. Cömertlik ve oruç ehli olanları kötü adlı etmiştir. Gösteriş için cömert ve takva sahibi görünenler, bu eğriliklerinden dolayı birçok farklı kavmi, gerçek kerem ve oruç ehli hakkında kötü zanna düşürmüştür ve onların adını da kötüye çıkarmıştır. Nasıl ki Müslümanlığın hakikatlerinden habersiz olup Müslümanlıktaki amelleri bir âdet hükmüne koymuş olan bizler, gayrimüslim olan kavimleri kendimizden soğuttuk ve uzaklaştırdık. Çünkü onlar bizi Müslümanlığın temsilcisi zannettiler. Hâlbuki kabahat Müslümanlığın değil, aksine bizim Müslümanlığımızın idi. Gösteriş için ehl-i sehâ ve takvâ görünenler bu eğriliklerinden dolayı birçok muhtelif kavimleri hakîkî kerem ve savm ehli hakkında fenâ zanna düşürmüştür ve onların adını da fenâya çıkarmıştır. Nitekim Müslümanlığın hakāyıkından bîhaber olup Müslümanlık'taki amelleri bir âdet hükmüne koymuş olan bizler, gayr-i müslim olan akvâmı kendimizden tebrîd ve teb'îd ettik. Zîrâ onlar bizi Müslümanlığın mümessili zannettiler. Halbuki kabâhat Müslümanlığın değil, belki müslümanlığımızın idi. 195. Onu bu eğri dolaşmasıyla beraber Hakk'ın fazlı akıbet onu bu cümleden pâk eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 195. Onu bu eğri dolaşmasıyla beraber Hakk'ın fazlı sonunda onu bu türden temizler. "Tenîden" masdarının çeşitli anlamları vardır. Burada "bir şeyin etrafında dolaşmak" anlamındadır. Yani, riyâkâr olan kimse avcıya benzer. Avcı yerlere birtakım yemler saçar. Bu, karnı aç olan kuşlara merhamet ve cömertlik ettiğinden dolayı değildir. Aksine, onları tutup helâk etmek içindir. Bir riyâkâr dahi açıkça fakirlere zekât verir ve kendisini takva sahibi suretinde gösterirse, bu ihlâsından dolayı değildir; o biçareleri avlayıp nefsine ait hazlara alet etmek ve onların maneviyatlarını öldürmek içindir. Bu sebeple onun bu ameli imanının şahidi değildir. “Tenîden” masdarının müteaddid ma'nâsı vardır. Burada “bir şeyin etrâfında dolaşmak” ma'nâsındadır. Ya'ni, “Riyâkar olan kimse kendisini ehl-i Ya'ni, riyâkâr olan kimse avcıya benzer. Avcı yerlere birtakım yemler saçar. Bu karnı aç olan kuşlara merhamet ve kerem ettiğinden dolayı değildir. Belki onları tutup helâk etmek içindir. Bir riyâkâr dahi alenen fukarâya zekât verir ve kendisini ehl-i takvâ sûretinde gösterir ise ihlâsından dolayı değildir, o bîçâreleri avlayıp menfaat-i nefsâniyyesine âlet etmek ve onların ma'nâlarını öldürmek içindir. Binâenaleyh onun bu ameli îmânının şâhidi değildir. 193. Sıyâm vaktinde kedi oruç tutucudur. Hamı avlamak için kendisini uyumuş yapmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 193. Oruç vaktinde kedi oruç tutucudur. Avını yakalamak için kendisini uyumuş gibi yapmıştır. Örneğin bir ev kedisi, ramazanda ev halkı oruçlu olduğu için doğal olarak yemek yemezler ve kediye dahi sofra artığı verilemez. Ev halkı gibi o da görünüşte oruçlu gibi kalır ve evin bir köşesinde elini yüzünü yalamakla meşgul olduktan sonra kıvrılıp yatar ve uyumaya başlar. Onu uykuda ve zararsız zanneden ham ve gafil bir fare veya kuş civarında dolaşmaya başladığı vakit hemen yerinden fırlayıp yakalar ve helak eder. Riyakâr olan kimseler dahi gafilleri avlamak için uyumuş bir kediye benzerler. Meselâ bir ev kedisi ramazanda ev halkı oruçlu olduğu için bittabi' yemek yemezler ve kediye dahi sofra artığı verilemez. Ev halkı gibi o da sûretâ oruçlu gibi kalır ve evin bir köşesinde elini yüzünü yalamakla meşgül olduktan sonra kıvrılıp yatar ve uyumağa başlar. Onu uykuda ve zararsız zanneden ham ve gāfil bir fâre veyâ kuş civârında dolaşmaya başladığı vakit hemen yerinden fırlayıp yakalar ve helâk eder. Riyâkâr olan kimseler dahi gāfilleri avlamak için uyumuş bir kediye benzerler. 194. Bu eğrilikten dolayı yüz kavmi fenâ zanlı etmiştir. Ehl-i cûd ve savmı kötü adlı etmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 194. Bu eğrilikten dolayı yüz kavmi kötü zanlı etmiştir. Cömertlik ve oruç ehli olanları kötü adlı etmiştir. Gösteriş için cömert ve takva sahibi görünenler, bu eğriliklerinden dolayı birçok farklı kavmi, gerçek kerem ve oruç ehli hakkında kötü zanna düşürmüş ve onların adını da kötüye çıkarmıştır. Nasıl ki Müslümanlığın hakikatlerinden habersiz olup Müslümanlıktaki amelleri bir âdet hükmüne koymuş olan bizler, gayrimüslim olan kavimleri kendimizden uzaklaştırdık ve soğuttuk. Çünkü onlar bizi Müslümanlığın temsilcisi zannettiler. Hâlbuki kabahat Müslümanlığın değil, aksine bizim Müslümanlığımızın idi. Gösteriş için ehl-i sehâ ve takvâ görünenler bu eğriliklerinden dolayı birçok muhtelif kavimleri hakîkî kerem ve savm ehli hakkında fenâ zanna düşürmüştür ve onların adını da fenâya çıkarmıştır. Nitekim Müslümanlığın hakāyıkından bîhaber olup Müslümanlık'taki amelleri bir âdet hükmüne koymuş olan bizler, gayr-i müslim olan akvâmı kendimizden tebrîd ve teb'îd ettik. Zîrâ onlar bizi Müslümanlığın mümessili zannettiler. Halbuki kabâhat Müslümanlığın değil, belki müslümanlığımızın idi. 195. Onu bu eğri dolaşmasıyla beraber Hakk'ın fazlı akıbet onu bu cümleden pâk eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 195. Onu bu eğri dolaşmasıyla beraber Hakk'ın fazlı sonunda onu bu cümleden temizler. "Tenîden" masdarının birden fazla anlamı vardır. Burada "bir şeyin etrafında dolaşmak" anlamındadır. Yani, "Riyakâr olan kimse kendisini cömertlik ve takva ehli kimselere benzeterek halkı aldatıp nefse ait hazlarını temin etrafında dolaşmakla beraber, Hakk'ın fazlı ve inayeti nihayet bir gün onu uyararak bu kötü niyetlerden ve maksatlardan temizler." Bu şerefli beyitte "من تشبه بقوم فهو منهم" yani "Kim ki kendisini bir topluluğa benzetirse, o onlardandır" hadis-i şerifinin sırrına işaret buyrulur. Bilinmeli ki, benzemek ya batıl ehli kimselere ya da Hakk ehli kimselere olur. Batıl ehli kimselere benzemenin gerek niyet ve iç âlemde gerekse amelde ve dış görünüşte uğursuzluğu ve kötülüğü açıktır. Hakk ehli kimselere olan benzemenin niyette ve iç âlemde uğursuzluğu var ise de, amelde ve dış görünüşte uğursuzluğu yoktur. Çünkü riyakârın her ne kadar niyeti bozuk ise de, dış amelleri ilahi emre uygun ve halk için uyulmaya değer olduğundan, insan toplumu için faydadan uzak değildir. İşte bu faydanın bereketleriyle Hakk'ın fazlı ve inayeti bir gün onu bu kötü niyetinden de vazgeçiriverir; ve dış ameldeki sürekli uygulaması sebebiyle tamamen ihlas ve takva ehli zümresine dahil olur. Çünkü ilahi rahmet kullar hakkında bol ve geniştir. “Tenîden” masdarının müteaddid ma'nâsı vardır. Burada “bir şeyin etrâfında dolaşmak” ma'nâsındadır. Ya'ni, “Riyâkar olan kimse kendisini ehl-i sehâ ve takvâya benzeterek halkı aldatıp ağrâz-ı nefsâniyyesini te'mîn etrâfında dolaşmak ile beraber Hakk'ın fazlı ve inâyeti nihâyet bir gün onu îkâz ederek bu kötü niyetlerden ve maksadlardan pâk eder." Bu beyt-i şerîfde "من تشبه بقوم فهو منهم" ya'ni "Kim ki kendisini bir tâifeye benzetirse, o onlardandır" hadîs-i şerîfinin sırrına işâret buyrulur. Ma'lûmdur ki, teşebbüh ve benzemek ya ehl-i bâtıla veyâhud ehl-i Hakk'a olur. Ehl-i bâtıla teşebbühün gerek niyet ve bâtında ve gerek amelde ve zâhirde şeâmeti ve uğursuzluğu meydandadır. Ehl-i Hakk'a olan teşebbühün niyette ve bâtında şeâmeti var ise de, amelde ve zâhirde şeâmeti yoktur. Zîrâ riyâkârın her ne kadar niyeti fâsid ise de, a'mâl-i zâhiresi emr-i ilâhîye muvâfık ve avâm için şâyân-ı imtisâl olduğundan cem'iyyet-i beşeriyye için faydadan hâlî değildir. İşte bu faydanın berekâtıyla Hakk'ın fazl ve inâyeti bir gün onu bu kötü niyetinden de vazgeçiriverir; ve amel-i zâhirdeki mümâresesi sebebiyle büsbütün ehl-i ihlâs ve takvâ silkine dâhil olur. Zîrâ rahmet-i ilâhiyye kullar hakkında mebzûldür. 196. Onun rahmeti sebk götürmüş; ve o gadr için bir nûr vermiştir ki ay için olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 196. Onun rahmeti öne geçmiştir; ve o, hilekârlık için öyle bir nur vermiştir ki, ay için bile olmaz. Bu şerefli beyitte, "Benim rahmetim gazabımı geçmiştir" kutsî hadisine işaret buyrulmuştur. Yani, "Yüce Allah'ın rahmeti aslî ve gazabı ârızî (sonradan ortaya çıkan) olduğundan, asıl olan rahmet, ârızî olan gazaptan ileridedir. Bu sebeple o, riyakârın iç dünyasına, dış görünüşü ayda bile olmayan bir nuru ihsan eder." Bu beyt-i şerîfde سبقت رحمتی غضبی ya'ni "Benim rahmetim gazabımı geçmiştir" hadîs-i kudsîsine işâret buyrulmuştur. Ya'ni, "Hak Teâlâ'nın rahmeti aslî ve gazabı ârızî olduğundan asl olan rahmet, ârızî olan gazabdan ileridedir. Binâenaleyh o riyâkârın bâtınına zâhiri ayda bile olmayan bir nûru ihsân eder." 197. Onun sa'yini Hak bu ihtilâttan yıkamıştır. Rahmet ona bu hubâttan gasl vermiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 197. Onun çalışmasını Hak bu karışıktan yıkamıştır. Rahmet ona bu hubâttan temizlemiştir. "Hubât", delilikle benzer bir hastalığın adıdır; ve bir kimsenin deli olmadığı hâlde yapmacık olarak delilik yapmasıdır. Yani, "Riyakâr kişi salih amel ile bozuk niyetinin gerçekleşmesine çalışır. Bu sebeple onun çalışmasında doğruluk ile bozukluk karışıktır. Fakat Hakk'ın lütfu onun bu çalışmasını bu karışıklıktan yıkamış, hem niyeti hem de ameli salih olmuştur. İlahi rahmet onu bu yapmacık delilikten temizlemiştir." Bu, cömertlik ve takvaya benzeterek halkı aldatıp nefsani arzularını temin etrafında dolaşmakla beraber, Hakk'ın lütfu ve yardımı nihayet bir gün onu uyandırarak bu kötü niyetlerden ve maksatlardan arındırır. Bu şerefli beyitte "Kim ki kendisini bir topluluğa benzetirse, o onlardandır" hadis-i şerifinin sırrına işaret buyrulur. Bilinmeli ki, benzeme ve taklit ya batıl ehli olanlara ya da Hak ehli olanlara olur. Batıl ehline benzemenin gerek niyet ve içte gerekse amelde ve dışta uğursuzluğu ve kötülüğü açıktır. Hak ehline benzemenin niyette ve içte uğursuzluğu var ise de, amelde ve dışta uğursuzluğu yoktur. Çünkü riyakârın her ne kadar niyeti bozuk olsa da, dış amelleri ilahi emre uygun ve avam için örnek alınmaya değer olduğundan insan toplumu için faydadan uzak değildir. İşte bu faydanın bereketleriyle Hakk'ın lütfu ve yardımı bir gün onu bu kötü niyetinden de vazgeçirir; ve dış ameldeki uygulaması sebebiyle tamamen ihlas ve takva ehli zümresine dahil olur. Çünkü ilahi rahmet kullar hakkında bolca verilmiştir. "Hubât", delilikle müşâbih bir illetin adıdır; ve bir kimse deli olmadığı hâlde ca'lî olarak delilik yapmaktır. Ya'ni, "Riyâkâr amel-i sâlih ile fâsid olan niyetinin tahakkukuna çalışır. Binâenaleyh onun çalışmasında salâh ile fesâd karışıktır. Fakat Hakk'ın fazlı onun bu çalışmasını bu karışıklıktan yıkamış, hem niyeti ve hem de amel-i sâlih olmuştur. Rahmet-i ilâhiyye onu bu ca'lî delilikten temizlemiştir." sehâ ve takvâya benzeterek halkı aldatıp ağrâz-ı nefsâniyyesini te'mîn etrafında dolaşmak ile beraber Hakk'ın fazlı ve inâyeti nihâyet bir gün onu îkāz ederek bu kötü niyetlerden ve maksadlardan pâk eder." Bu beyt-i şerîfde من تشبه بقوم فهو منهم ya'ni "Kim ki kendisini bir tâifeye benzetirse, o onlardandır" hadîs-i şerîfinin sırrına işâret buyrulur. Ma'lumdur ki, teşebbüh ve benzemek ya ehl-i bâtıla veyâhud ehl-i Hakk'a olur. Ehl-i bâtıla teşebbühün gerek niyet ve bâtında ve gerek amelde ve zâhirde şeâmeti ve uğursuzluğu meydandadır. Ehl-i Hakk'a olan teşebbühün niyette ve bâtında şeâmeti var ise de, amelde ve zâhirde şeâmeti yoktur. Zîrâ riyâkârın her ne kadar niyeti fâsid ise de, a'mâl-i zâhiresi emr-i ilâhîye muvâfık ve avâm için şâyân-ı imtisal olduğundan cem'iyyet-i beşeriyye için faydadan hâlî değildir. İşte bu faydanın berekâtıyla Hakk'ın fazl ve inâyeti bir gün onu bu kötü niyetinden de vazgeçiriverir; ve amel-i zâhirdeki mümâresesi sebebiyle büsbütün ehl-i ihlâs ve takvâ silkine dâhil olur. Zîrâ rahmet-i ilâhiyye kullar hakkında mebzûüldür. 196. Onun rahmeti sebk götürmüş; ve o gadr için bir nûr vermiştir ki ay için olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 196. Onun rahmeti öne geçmiştir; ve o, ay için bile olmayan bir nuru gaddarlık için vermiştir. Bu şerefli beyitte "Rahmetim gazabımı geçmiştir" anlamındaki kutsî hadise işaret buyrulmuştur. Yani, "Yüce Allah'ın rahmeti aslî, gazabı ise sonradan ortaya çıkan bir durum olduğundan, asıl olan rahmet, sonradan ortaya çıkan gazaptan ileridedir. Bu sebeple o, riyakârın içine, dış görünüşünde ayda bile bulunmayan bir nuru ihsan eder." Bu beyt-i şerîfde سبقت رحمتی علی غضبی ya'ni "Benim rahmetin gazabımı geçmiştir" hadîs-i kudsîsine işâret buyrulmuştur. Ya'ni, "Hak Teâlâ'nın rahmeti aslî ve gazabı ârızî olduğundan asl olan rahmet, ârızî olan gazabdan ileridedir. Binâenaleyh o riyâkârın bâtınına zâhiri ayda bile olmayan bir nûru ihsân eder." 197. Onun sa'yini Hak bu ihtilattan yıkamıştır. Rahmet ona bu hubâttan gasl vermiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 197. Onun çabasını Hak bu karışımdan yıkamıştır. Rahmet ona bu delilikten temizlemiştir. "Hubât", deliliğe benzeyen bir hastalığın adıdır; ve bir kimse deli olmadığı hâlde yapmacık olarak delilik yapmaktır. Yani, "Riyakâr kişi salih amelle bozuk olan niyetinin gerçekleşmesine çalışır. Bu sebeple onun çalışmasında iyilik ile bozukluk karışıktır. Fakat Hakk'ın lütfu onun bu çalışmasını bu karışıklıktan yıkamış, hem niyeti hem de ameli salih olmuştur. İlahi rahmet onu bu yapmacık delilikten temizlemiştir." "Hubât", delilikle müşâbih bir illetin adıdır; ve bir kimse deli olmadığı hâlde ca'lî olarak delilik yapmaktır. Ya'ni, "Riyâkâr amel-i sâlih ile fâsid olan niyetinin tahakkukuna çalışır. Binâenaleyh onun çalışmasında salah ile fesâd karışıktır. Fakat Hakk'ın fazlı onun bu çalışmasını bu karışıklıktan yıkamış, hem niyeti ve hem de amel-i sâlih olmuştur. Rahmet-i ilâhiyye onu bu ca'lî delilikten temizlemiştir." 198. Tâ ki onun gaffârlığı zahir ola; O'nun külle mensûb olan miğferi gāfir ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 198. Tâ ki O'nun gaffârlığı ortaya çıksın; O'nun bütüne ait olan miğferi bağışlayıcı olsun! "Gafr", örtmek ve gizlemek anlamına gelir. "Miğfer", başa giyilen tolga demektir ki, başı örttüğü için "miğfer" denilmiştir. "Gaffar", ilâhî isimlerden olup kulların ayıbını ve günahını çokça örtücü demektir. Bilinmeli ki insanların günahlarından manevî âlemde azap meleklerinin ve ibadetlerinden de rahmet meleklerinin sureti meydana gelir. Eğer bir insan kötülükten Hakk'a dönüp istiğfar ederse Yüce Allah o istiğfardan bir rahmet elbisesi yaratıp onun o günahtan yaratılmış olan azap meleği üzerine örter. Bu sebeple o günah iyilik suretine dönüşür. Nasıl ki ayet-i kerîmede فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَات (Furkan, 25/70) yani "Yüce Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir" buyrulur. İşte gaffâriyetin anlamı budur; ve Yüce Allah'ın bu gaffârlığının eseri yalnız insana özgü değil, aksine bütün eşyayı kapsar. Nasıl ki nazarımızda pis ve murdar olan necislerin bu oluş ve bozuluş âlemindeki değişimleri ve başkalaşımları ve onların murdarlıkları Hakk'ın gaffârlığı ile örtülüp ve temizlenip latîf şeylere dönüştüğü bilimsel olarak sabittir; ve ilerideki şerif şerhte bu anlam açıklanır. Bu beytin ikinci mısraı Hint nüshalarında سيئات جمله را غافر شود yani "Cümlenin kötülüklerini o örtücü olur" demektir. Her iki ifade arasında anlamca bir fark yoktur. "Kuddûs", abartı anlamını beyan eden bir isimdir, hem ism-i fâil (yapanı bildiren isim) ve hem de ism-i mef'ûl (yapılanı bildiren isim) anlamında kullanılır. İsm-i mef'ûl anlamında kullanıldığı zaman, "noksandan son derece uzak ve temiz" demek olur. İsm-i fâil anlamına gelince "çokça temizleyici" demektir. Her iki "Gafr", örtmek ve setretmek ma'nâsınadır. "Miğfer", başa giyilen tolga demektir ki, başı örttüğü için "miğfer" denilmiştir. "Gaffar", esmâ-i ilâhiyyeden olup kulların aybını ve günahını mübâlağa ile örtücü demektir. Ma'lûm olsun ki insanların ma'siyetlerinden âlem-i ma'nâda azâb meleklerinin ve ibâdetlerinden dahi rahmet meleklerinin sûreti peyda olur. Eğer bir insan fenâlıktan Hakk'a rücû' edip istiğfâr ederse Hak Teâlâ o istiğfârdan bir libâs-ı rahmet halk edip onun o ma'siyetinden mahlûk olan azâb meleği üzerine örter. Binâenaleyh o ma'siyet hasenât sûretine tebeddül eder. Nitekim âyet-i kerîmede فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَات (Furkan, 25/70) Ya'ni "Allah Teâlâ onların seyyiâtını hasenâta tebdîl eder" buyrulur. İşte gaffâriyetin ma'nâsı budur; ve Hak Teâlâ'nın bu gaffârlığının eseri yalnız insana mahsûs değil, belki cemî'-i eşyâda şâmildir. Nitekim nazarımızda pis ve murdar olan necislerin bu âlem-i kevndeki tebeddülât ve istihâlâtı ve onların murdarlıkları Hakk'ın gaffârlığı ile örtülüp ve temizlenip latîf şeylere mübeddel olduğu fennen sâbittir; ve âtîdeki sürh-i şerîfde bu ma'nâ îzâh buyrulur. Bu beytin ikinci mısrâ'ı Hind nüshalarında سيئات جمله را غافر شود ya'ni "Cümlenin kötülüklerini o örtücü olur" demektir. Her iki ibâre arasında meâlen bir fark yoktur. "Kuddûs", mübâlağa ma'nâsını beyân eden bir isimdir, hem ism-i fâil ve hem de ism-i mef'ûl ma'nâsında isti'mâl olunur. İsm-i mef'ûl ma'nâsında isti'mâl olunduğu vakit, "noksandan son derece münezzeh ve pâk" demek olur. İsm-i fâil ma'nâsına gelince "mübâlağa ile temizleyici" demektir. Her iki ## Suyun bütün murdarlıkları temizlemesi ve Hak Teâlâ'nın tekrar suyu murdarlıktan temizlemesi. Şübhesiz Hak Teâlâ Kuddûs geldi 198. Tâ ki onun gaffârlığı zahir ola; O'nun külle mensûb olan miğferi gāfir ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 198. Tâ ki O'nun gaffârlığı ortaya çıksın; O'nun bütüne ait olan miğferi bağışlayıcı olsun! "Gafr", örtmek ve gizlemek anlamına gelir. "Miğfer", başa giyilen tolga demektir ki, başı örttüğü için "miğfer" denilmiştir. "Gaffar", ilâhî isimlerden olup kulların ayıbını ve günahını çokça örtücü demektir. Bilinmeli ki insanların günahlarından manevî âlemde azap meleklerinin ve ibadetlerinden de rahmet meleklerinin sureti meydana gelir. Eğer bir insan kötülükten Hakk'a dönüp istiğfar ederse Yüce Allah o istiğfardan bir rahmet elbisesi yaratıp onun o günahtan yaratılmış olan azap meleği üzerine örter. Bu sebeple o günah iyilik suretine dönüşür. Nasıl ki ayet-i kerîmede فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَات (Furkan, 25/70) yani "Yüce Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir" buyrulur. İşte gaffâriyetin anlamı budur; ve Yüce Allah'ın bu gaffârlığının eseri yalnız insana özgü değil, aksine bütün eşyada kapsamlıdır. Nasıl ki nazarımızda pis ve murdar olan necislerin bu oluş ve bozuluş âlemindeki değişimleri ve başkalaşımları ve onların murdarlıkları Hakk'ın gaffârlığı ile örtülüp ve temizlenip latîf şeylere dönüştüğü bilimsel olarak sabittir; ve ilerideki şerh-i şerîfte bu anlam açıklanır. Bu beytin ikinci mısraı Hint nüshalarında سيئات جمله را غافر شود yani "Cümlenin kötülüklerini o örtücü olur" demektir. Her iki ifade arasında anlamca bir fark yoktur. "Kuddûs", abartı anlamını beyan eden bir isimdir, hem ism-i fâil (yapanı bildiren isim) ve hem de ism-i mef'ûl (yapılanı bildiren isim) anlamında kullanılır. İsm-i mef'ûl anlamında kullanıldığı zaman, "noksandan son derece uzak ve temiz" demek olur. İsm-i fâil anlamına gelince "çokça temizleyici" demektir. Her iki anlama göre de ilâhî isimlerdendir. Bu şerh-i şerîfte ism-i fâil anlamındadır. "Gafr", örtmek ve setretmek ma'nâsınadır. "Miğfer", başa giyilen tolga demektir ki, başı örttüğü için "miğfer" denilmiştir. "Gaffar", esmâ-i ilâhiyyeden olup kulların aybını ve günahını mübâlağa ile örtücü demektir. Ma'lûm olsun ki insanların ma'siyetlerinden âlem-i ma'nâda azâb meleklerinin ve ibâdetlerinden dahi rahmet meleklerinin sûreti peyda olur. Eğer bir insan fenâlıktan Hakk'a rücû' edip istiğfâr ederse Hak Teâlâ o istiğfârdan bir libâs-ı rahmet halk edip onun o ma'siyetinden mahlûk olan azâb meleği üzerine örter. Binâenaleyh o ma'siyet hasenât sûretine tebeddül eder. Nitekim âyet-i kerîmede فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَات (Furkan, 25/70) Ya'ni "Allah Teâlâ onların seyyiâtını hasenâta tebdîl eder" buyrulur. İşte gaffâriyetin ma'nâsı budur; ve Hak Teâlâ'nın bu gaffârlığının eseri yalnız insana mahsûs değil, belki cemî'-i eşyâda şâmildir. Nitekim nazarımızda pis ve murdar olan necislerin bu âlem-i kevndeki tebeddülât ve istihâlâtı ve onların murdarlıkları Hakk'ın gaffârlığı ile örtülüp ve temizlenip latîf şeylere mübeddel olduğu fennen sâbittir; ve âtîdeki sürh-i şerîfde bu ma'nâ îzâh buyrulur. Bu beytin ikinci mısrâ'ı Hind nüshalarında سيئات جمله را غافر شود ya'ni "Cümlenin kötülüklerini o örtücü olur" demektir. Her iki ibâre arasında meâlen bir fark yoktur. "Kuddûs", mübâlağa ma'nâsını beyân eden bir isimdir, hem ism-i fâil ve hem de ism-i mef'ûl ma'nâsında isti'mâl olunur. İsm-i mef'ûl ma'nâsında isti'mâl olunduğu vakit, "noksandan son derece münezzeh ve pâk" demek olur. İsm-i fâil ma'nâsına gelince "mübâlağa ile temizleyici" demektir. Her iki ma'nâya göre de esmâ-i ilâhiyyedendir. Bu sürh-ı şerîfde ism-i fâil ma'nâsın- dadır. ## Suyun bütün murdarlıkları temizlemesi ve Hak Teâlâ'nın tekrar suyu murdarlıktan temizlemesi. Şübhesiz Hak Teâlâ Kuddûs geldi 199. Su simâkden bunun için yağdı, ta ki murdarları murdarlıktan pak ede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 199. Su, simâktan bunun için yağdı ki murdarları murdarlıktan temizlesin! "Simâk", "kendisiyle yükseklik meydana gelen şey"e denir; burada "bulut" anlamı kastedilir. Yani, "Su, buluttan yeryüzündeki murdarları murdarlıktan temizlemek için yağdı ve döküldü." "Simâk", "kendisiyle yükseklik hâsıl olan şey"e derler, burada "bulut" ma'nâsı murâd buyrulur. Ya'ni, "Su buluttan yeryüzündeki murdarları mur- darlıktan temizlemek için yağdı ve döküldü." 200. Vaktaki su bî-kâr oldu ve necis oldu, hatta öyle oldu ki, his suyu reddetti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 200. O su işe yaramaz ve pis olduğunda, hatta öyle oldu ki, duyu o suyu reddetti. Buluttan dökülen temiz su, yeryüzündeki kirleri ve pislikleri temizleyerek kendisi de kirlenmiş ve işe yaramaz bir hâle geldi ve pis oldu. Hatta o derece kirlendi ki, koklama ve tatma duyuları onu reddetti, yani insan o suyu ne içti ne de başka işlerde kullandı. Vaktāki buluttan dökülen temiz su yeryüzündeki kirleri ve murdarlıkları temizleyerek kendisi de mülevves ve işe yaramaz bir hâle geldi ve pis oldu. Hatta o derece mülevves oldu ki, koklamak ve tatmak hisleri onu reddetti, ya'ni insan o suyu ne içti ne de başka işlerde kullandı. 201. Hak onu tekrar savab denizine gönderdi. Nihayet kerem cihetinden onu o suyun suyu yıkadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 201. Hak onu tekrar sevap denizine gönderdi. Sonunda kerem yönünden onu o suyun suyu temizledi. "Sevap denizi"nden kasıt, denizler ve bulutlardır. Yani, "Yüce Allah o kirlenmiş olan suyu ya denize akıttı yahut güneşin ısısıyla buharlaştırıp esintili havaya çıkardı; ve onu o kirlerden arındırdı." "Suyun suyu"ndan kasıt, Ankaravî hazretlerinin görüşüne göre "Yüce Allah"tır. Çünkü her şeyin hayatı, "Biz her şeyi sudan yarattık" (Enbiya, 21/30) ayet-i kerimesi gereğince sudan olduğu gibi, suyun hayatı ve varlığı da Hak'tandır. "Bahr-i savâb"dan murâd, denizler ve bulutlardır. Ya'ni, "Hak Teâlâ o kir- lenmiş olan suyu ya denize akıttı veyâhud güneşin harâretiyle tebahhur et- tirip hevâ-yı nesîmîye çıkarttı; ve o kirlerden onu tasfiye etti." "Suyun su- yu"ndan murâd Ankaravî hazretlerinin mütâlaasına göre "Hak Teâlâ hazret- leri"dir. Zîrâ her şeyin hayatı وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلِّ شَيْءٍ حَيَّ (Enbiya, 21/30) ["Biz her şeyi sudan yarattık"] âyet-i kerîmesi mûcibínce sudan olduğu gibi, suyun hayâtı ve kıyâmı da Hak'tandır. 202. O etek çekici olarak yine berrak su geldi. "Hey, nerede idin?" "Hoşlar deryasında!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 202. O etek çekici olarak yine berrak su geldi. "Hey, nerede idin?" "Hoşlar deryasında!" "Sâl", berrak su demektir (Şemsü'l-Lügāt). Yani, "O kirli suyun zerreleri birtakım süzgeçlerden geçtikten sonra tekrar berrak su olarak geldi." Çünkü suyun zerresinin esası bir kısım oksijen ile iki kısım hidrojendir. Ve bunlar basit cisimlerden olup onların esasına göre de ilahi isimlerdendir. Bu şerif sırda ism-i fâil (yapanı bildiren isim) anlamındadır. "Sâl", berrak su demektir (Şemsü'l-Lügāt). Ya'ni, "O kirli suyun zerreleri birtakım süzgeçlerden geçtikten sonra tekrar berrak su olarak geldi." Zîrâ su- yun zerresinin esâsı bir kısım müvellidü'l-humûza [:oksijen] ile iki kısım mü- vellidü'l-mâdır [:hidrojen]. Ve bunlar ecsâm-ı basîtadan olup onların esâsına ma'nâya göre de esmâ-i ilâhiyyedendir. Bu sürh-ı şerîfde ism-i fâil ma'nâsın- dadır. 199. Su simâkden bunun için yağdı, ta ki murdarları murdarlıktan pak ede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 199. Su, simâktan bunun için yağdı ki murdarları murdarlıktan temizlesin! "Simâk", "kendisiyle yükseklik meydana gelen şey"e denir; burada "bulut" anlamı kastedilir. Yani, "Su, buluttan yeryüzündeki murdarları murdarlıktan temizlemek için yağdı ve döküldü." "Simâk", "kendisiyle yükseklik hâsıl olan şey"e derler, burada "bulut" ma'nâsı murâd buyrulur. Ya'ni, "Su buluttan yeryüzündeki murdarları mur- darlıktan temizlemek için yağdı ve döküldü." 200. Vaktaki su bî-kâr oldu ve necis oldu, hatta öyle oldu ki, his suyu reddetti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 200. O su işe yaramaz ve pis olduğunda, hatta öyle oldu ki, duyu o suyu reddetti. Buluttan dökülen temiz su, yeryüzündeki kirleri ve pislikleri temizleyerek kendisi de kirlenmiş ve işe yaramaz bir hâle geldi ve pis oldu. Hatta o derece kirlendi ki, koklama ve tatma duyuları onu reddetti, yani insan o suyu ne içti ne de başka işlerde kullandı. Vaktāki buluttan dökülen temiz su yeryüzündeki kirleri ve murdarlıkları temizleyerek kendisi de mülevves ve işe yaramaz bir hâle geldi ve pis oldu. Hatta o derece mülevves oldu ki, koklamak ve tatmak hisleri onu reddetti, ya'ni insan o suyu ne içti ne de başka işlerde kullandı. 201. Hak onu tekrar savab denizine gönderdi. Nihayet kerem cihetinden onu o suyun suyu yıkadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 201. Hak onu tekrar sevap denizine gönderdi. Sonunda kerem yönünden onu o suyun suyu temizledi. "Sevap denizi"nden maksat, denizler ve bulutlardır. Yani, "Yüce Allah o kirlenmiş olan suyu ya denize akıttı yahut güneşin ısısıyla buharlaştırıp hafif havaya çıkardı; ve onu o kirlerden arındırdı." "Suyun suyu"ndan maksat Ankaravî hazretlerinin görüşüne göre "Yüce Allah hazretleri"dir. Çünkü her şeyin hayatı وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلِّ شَيْءٍ حَيٍّ (Enbiya, 21/30) ["Biz her şeyi sudan yarattık"] ayet-i kerimesi gereğince sudan olduğu gibi, suyun hayatı ve varlığı da Hak'tandır. "Bahr-i savâb"dan murâd, denizler ve bulutlardır. Ya'ni, "Hak Teâlâ o kir- lenmiş olan suyu ya denize akıttı veyâhud güneşin harâretiyle tebahhur et- tirip hevâ-yı nesîmîye çıkarttı; ve o kirlerden onu tasfiye etti." "Suyun su- yu"ndan murâd Ankaravî hazretlerinin mütâlaasına göre "Hak Teâlâ hazret- leri"dir. Zîrâ her şeyin hayatı وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلِّ شَيْءٍ حَيَّ (Enbiya, 21/30) ["Biz her şeyi sudan yarattık"] âyet-i kerîmesi mûcibince sudan olduğu gibi, suyun hayâtı ve kıyâmı da Hak'tandır. 202. O etek çekici olarak yine berrak su geldi. "Hey, nerede idin?" "Hoşlar deryasında!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 202. O etek çekici olarak yine berrak su geldi. "Hey, nerede idin?" "Hoşlar deryasında!" "Sâl", berrak su demektir (Şemsü'l-Lügāt). Yani, "O kirli suyun zerreleri birtakım süzgeçlerden geçtikten sonra tekrar berrak su olarak geldi." Çünkü suyun zerresinin esası bir kısım oksijen ile iki kısım hidrojendir. Ve bunlar basit cisimlerden olup onların esasına arız olan kirlilik izafî bir şeydir. Yoğunluk mertebesindeki belirginliklerini bırakıp incelik mertebelerine döndükleri zaman, yoğun belirginliklerine arız olan kirden eser kalmaz; ve tekrar belirginlik ve yoğunluk âlemine döndükleri zaman berrak ve pak olarak dönerler. Cenâb-ı Pîr efendimiz o berrak suya hitaben buyururlar ki: “Ey su, neredeydin?” Su hâl diliyle cevap verip der ki: “Hoşlar deryasında ve latif olan unsurların ve müfredatın (tek tek varlıkların) toplanma yerinde idim!” "Sâl", berrak su demektir (Şemsü'l-Lügāt). Ya'ni, "O kirli suyun zerreleri birtakım süzgeçlerden geçtikten sonra tekrar berrak su olarak geldi." Zîrâ su- yun zerresinin esâsı bir kısım müvellidü'l-humûza [:oksijen] ile iki kısım mü- vellidü'l-mâdır [:hidrojen]. Ve bunlar ecsâm-ı basîtadan olup onların esâsına ânz olan kirlilik izâfî bir şeydir. Mertebe-i kesâfetteki taayyünlerini bırakıp mertebe-i letâfetlerine rücû' ettikleri vakit taayyün-i kesîflerine ârız olan kirden eser kalmaz; ve tekrar taayyün ve kesâfet âlemine döndükleri vakit berrak ve pâk olarak dönerler. Cenâb-ı Pîr efendimiz o berrak suya hitâben buyururlar ki: “Ey su, neredeydin?” Su lisân-ı hâl ile cevâb verip der ki: “Hoşlar deryâsında ve latîf olan anâsırın ve müfredâtın mecma'ında idim!” 203. “Ben buradan necîs oldum, temiz geldim, hil'at aldım, toprak tarafına geldim!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 203. “Ben buradan pis oldum, temiz geldim, hil'at aldım, toprak tarafına geldim!” “Ben bu yoğunluk (maddî âlem) âleminden kirlendim, pis ve murdar oldum. Geldiğim lâtiflik âlemine yükseldim. Ondan sonra tekrar bu belirginleşme âlemine temiz ve berrak olarak geldim. Kirli olan elbiseyi çıkardım ve gerçek padişah tarafından temiz hil'at (özel elbise) ve elbise aldım. Yine bu yoğunluk âlemine ve toprak tarafına geldim!” “Ben bu kesâfet âleminden kirlendim, necîs ve pis oldum. Geldiğim âlem-i letâfete urûc ettim. Ondan sonra tekrar bu âlem-i taayyüne temiz ve berrak olarak geldim. Kirli olan libâsı çıkardım ve şâh-ı hakîkî tarafından temiz hil'at ve libâs aldım. Yine bu âlem-i kesâfete ve toprak tarafına geldim!” 204. “Âgâh olun ey murdarlar, benim tarafıma gelin! Zîrâ benim huyum Hâlik'ın huyundan tuttu.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 204. "Ey murdarlar, uyanık olun, benim tarafıma gelin! Çünkü benim huyum Yaratıcı'nın huyundan kaynaklandı." Yani, Yaratıcı'nın huyu günahları yok etmek ve suyun huyu da pisliği gidermektir. Huy ise yaratılışa bağlı olan bir sıfattır. Bunun için "huy"a Arapçada "hulk" derler ve Yaratıcı'ya nispetle "huy" denilmesi, benzerlik ve uygunluk babındandır. Hak (Allah) hakkında "hulk", sıfat anlamındadır. Nasıl ki "hulk", yaratılanlar hakkında yaratılışın ayrılmaz bir sıfatı olur ve ondan ayrılmaz. Ve madem ki Allah'ın sıfatı asla Zât'tan ayrılmaz ve onun yok olması imkânsızdır, bu sebeple eğer ona ayrılmazlık itibarıyla "ahlâk" derlerse, kelimenin kökeninden bağımsız olarak bir uzaklık yoktur. Ve hadiste "Allah'ın ahlâkı ile ahlâklanınız" buyrulmuştur. (Sultan Veled hazretleri şerhinden tercüme). Ya'ni, Hâlik'ın huyu günahları mahvetmek ve suyun huyu dahi pisliği izâle etmektir. Ve huy hilkate tâbi' olan bir sıfat olur. Bunun için “huy”a Arabî'de “hulk” ta'bîr ederler ve Hâlik'a nisbetle “huy” ıtlâkı, müşâkele ve muvâfakat bâbından olur. Hak hakkında “hulk”, sıfat ma'nâsınadır. Nitekim “hulk”, halk hakkında hilkatin lâzımı bir sıfat olur ve ondan münfek olmaz. Ve mâdem sıfatullah aslâ zâttan münfek değildir ve onun zevâli muhâldir, binâenaleyh eğer ona adem-i infikâk i'tibariyle “ahlâk” derlerse, iştikâktan kat'-ı nazar ile bir uzaklık yoktur. Ve hadîsde تَخَلَّقُوا بِأَخْلَاقِ اللَّهِ ya'ni “Allah'ın ahlâkı ile ahlâklanınız” vârid olmuştur. (Sultan Veled hazretleri şerhinden tercüme). 205. “Senin bütün çirkinliğini kabûl ederim. İfrît'e melek gibi temizlik veririm.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 205. “Senin bütün çirkinliğini kabul ederim. İfrît'e melek gibi temizlik veririm.” Yani su, hâl diliyle der ki: “Ey murdar olan, ben senin bütün kirliliğini çekip kendi zerrelerim arasına kabul ederim.” “Su”dan maksat, Allah dostlarının ruhu olduğuna göre o kâmil veli, nefsin hayvaniyetinin kirli sıfatlarıyla kirlenmiş olan insanlara hitap edip buyurur ki: “Ey ruhunu nefsanî sıfatlarla kirletmiş olan kimse, ben senin bu murdar sıfatlarını senden alırım.” Çünkü insana arız olan kirlilik izafî bir şeydir. Mertebe-i kesafetteki (yoğunluk mertebesindeki) taayyünlerini (belirginleşmelerini) bırakıp mertebe-i letafetlerine (incelik mertebelerine) geri döndükleri zaman, kesif (yoğun) taayyünlerine arız olan kirden eser kalmaz; ve tekrar taayyün ve kesafet âlemine döndükleri zaman berrak ve pak olarak dönerler. Cenab-ı Pîr efendimiz o berrak suya hitaben buyururlar ki: "Ey su, neredeydin?" Su, hâl diliyle cevap verip der ki: "Hoşlar deryasında ve latif olan anasırın (elementlerin) ve müfredatın (tek tek varlıkların) mecma'ında (toplandığı yerde) idim!" Ya'ni su lisân-ı hâl ile der ki: “Ey murdar olan, ben senin bütün kirliliğini çekip kendi zerrâtım arasına kabûl ederim.” “Su”dan murâd, evliyâullâhın rûhu olduğuna göre o veliyy-i kâmil nefsin hayvâniyetinin mülevves sıfatlarıy-la kirlenmiş olan insanlara hitâb edip buyurur ki: “Ey rûhunu sıfât-ı nefsâniyye ile mülevves etmiş olan kimse, ben senin bu murdar sıfatlarını senden ârız olan kirlilik izafi bir şeydir. Mertebe-i kesâfetteki taayyünlerini bırakıp mertebe-i letâfetlerine rücû' ettikleri vakit taayyün-i kesîflerine ârız olan kirden eser kalmaz; ve tekrar taayyün ve kesâfet âlemine döndükleri vakit berrak ve pâk olarak dönerler. Cenâb-ı Pîr efendimiz o berrak suya hitâben buyururlar ki: "Ey su, neredeydin?" Su lisân-ı hâl ile cevâb verip der ki: "Hoşlar deryâsında ve latîf olan anâsırın ve müfredâtın mecma'ında idim!" 203. Ben buradan necis oldum, temiz geldim, hil'at aldım, toprak tarafına geldim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 203. Ben buradan necis oldum, temiz geldim, hil'at aldım, toprak tarafına geldim! "Ben bu yoğunluk âleminden kirlendim, necis ve pis oldum. Geldiğim lâtiflik âlemine yükseldim. Ondan sonra tekrar bu belirlenme âlemine temiz ve berrak olarak geldim. Kirli olan elbiseyi çıkardım ve gerçek padişah tarafından temiz hil'at (özel elbise) ve elbise aldım. Yine bu yoğunluk âlemine ve toprak tarafına geldim!" "Ben bu kesâfet âleminden kirlendim, necis ve pis oldum. Geldiğim âlem-i letâfete urûc ettim. Ondan sonra tekrar bu âlem-i taayyüne temiz ve berrak olarak geldim. Kirli olan libâsı çıkardım ve şâh-ı hakîkî tarafından temiz hil'at ve libâs aldım. Yine bu âlem-i kesâfete ve toprak tarafına geldim!" 204. Agâh olun ey murdarlar, benim tarafıma gelin! Zîrâ benim huyum Hâlik'ın huyundan tuttu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 204. Ey murdarlar, uyanık olun, benim tarafıma gelin! Çünkü benim huyum Yaratıcı'nın huyundan kaynaklandı. Yani, Yaratıcı'nın huyu günahları yok etmek, suyun huyu da pisliği gidermektir. Ve huy, yaratılışa bağlı olan bir sıfattır. Bunun için "huy"a Arapçada "hulk" derler ve Yaratıcı'ya nispetle "huy" denilmesi, benzerlik ve uygunluk yönündendir. Allah hakkında "hulk", sıfat anlamındadır. Nasıl ki "hulk", yaratılmışlar hakkında yaratılışın ayrılmaz bir sıfatı olur ve ondan ayrılmaz. Ve madem ki Allah'ın sıfatları asla Zât'tan ayrılmaz ve onların yok olması imkânsızdır, bu sebeple eğer ona ayrılmazlık itibarıyla "ahlâk" derlerse, kelimenin kökeninden bağımsız olarak bir uzaklık yoktur. Ve hadiste "Allah'ın ahlâkı ile ahlâklanınız" vârid olmuştur. (Sultan Veled hazretleri şerhinden tercüme). Ya'ni, Hâlik'ın huyu günahları mahvetmek ve suyun huyu dahi pisliği izâle etmektir. Ve huy hilkate tâbi' olan bir sıfat olur. Bunun için "huy"a Arabî'de "hulk" ta'bîr ederler ve Hâlik'a nisbetle "huy" ıtlâkı, müşâkele ve muvâfakat bâbından olur. Hak hakkında "hulk", sıfat ma'nâsınadır. Nitekim "hulk", halk hakkında hilkatin lâzımı bir sıfat olur ve ondan münfekk olmaz. Ve mâdem sıfâtullah asla zâttan münfekk değildir ve onun zevâli muhâldir, binâenaleyh eğer ona adem-i infikâk i'tibariyle "ahlâk" derlerse, iştikāktan kat'-ı nazar ile bir uzaklık yoktur. Ve hadisde تخلقوا باخلاق الله ya'ni "Allah'ın ahlâkı ile ahlâklanınız" vârid olmuştur. (Sultan Veled hazretleri şerhinden tercüme). 205. Senin bütün çirkinliğini kabûl ederim. İfrît'e melek gibi temizlik veririm.✨ ✨ Sade Türkçe flash 205. Senin bütün çirkinliğini kabul ederim. İfrit'e melek gibi temizlik veririm. Yani su, hâl diliyle der ki: "Ey murdar olan, ben senin bütün kirliliğini çekip kendi zerrelerim arasına kabul ederim." "Su"dan maksat, evliyanın ruhu olduğuna göre, o kâmil veli, nefsin hayvaniyetinin kirli sıfatlarıyla kirlenmiş olan insanlara hitap edip buyurur ki: "Ey ruhunu nefsanî sıfatlarla kirletmiş olan kimse, ben senin bu murdar sıfatlarını senden Ya'ni su lisân-ı hâl ile der ki: "Ey murdar olan, ben senin bütün kirliliğini çekip kendi zerrâtım arasına kabûl ederim." "Su"dan murâd, evliyâullâhın rûhu olduğuna göre o veliyy-i kâmil nefsin hayvâniyetinin mülevves sıfatlarıyla kirlenmiş olan insanlara hitâb edip buyurur ki: "Ey ruhunu sıfât-ı nefsâniyye ile mülevves etmiş olan kimse, ben senin bu murdar sıfatlarını senden 206. Vaktaki bulaşmış olurum, tekrar o tarafa giderim. Pakliklerin aslının aslı tarafına giderim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 206. Ne zaman ki bulaşmış olurum, tekrar o tarafa giderim. Temizliklerin aslının aslı tarafına giderim. Su der ki: "Ben murdarların kirlerini kendime çekip bulaştığım zaman tekrar o sevap denizi tarafına giderim, yani temizliklerin aslının aslı tarafına giderim." Veyahut insân-ı kâmil der ki: "Ben nefse ait sıfatların kirleriyle kirlenmiş olan müridlerin kirlerini yüklenip mâsivânın (Allah dışındaki her şeyin) kirliliğine bulaştığım zaman tekrar bu çokluktan o vahdet (birlik) tarafına giderim ki, o hakiki vahdet temizliklerin aslının aslıdır. Çünkü kuddûsiyet (kutsallık) sıfatını taşır." Su der ki: "Ben murdarların kirlerini kendime çekip bulaştığım vakit tekrar o bahr-i savâb tarafına giderim, ya'ni temizliklerin aslının aslı tarafına giderim." Veyâhud insân-ı kâmil der ki: "Ben sıfât-ı nefsâniyye kirleriyle mülevves olan mürîdlerin kirlerini yüklenip levs-i mâsivâya bulaştığım vakit tekrar bu keserâttan o vahdet tarafına giderim ki, o vahdet-i hakîkiyye temizliklerin aslının aslıdır. Çünkü sıfat-ı kuddûsiyyeti hâizdir." 207. Orada baştan kirli delkı çıkarırım; bana yine temiz hil'at verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 207. Orada baştan kirli delkı çıkarırım; bana yine temiz hil'at verir. "Delk", eski ve yamalı elbise demektir. Yani, "Vahdet (birlik) denizinde başımdan o kirli olan eski elbiseyi çıkarırım. O temizliklerin aslının aslı olan hakiki vahdet (birlik), bana yeniden temiz bir elbise verir." Bu şerefli beyit de hem suyun hem de insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) dilindendir. "Delk", eski ve yamalı libas. Ya'ni, "Deryâ-yı vahdette başımdan o kirli olan eski libâsı çıkarırım. O temizliklerin aslının aslı olan vahdet-i hakîkiyye bana yeniden temiz bir libâs verir." Bu beyt-i şerîf dahi hem su ve hem de insân-ı kâmil lisânındandır. 208. Onun işi ve benim işim ancak budur. Alemlerin Rabbi âlem süsleyicidir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 208. Onun işi ve benim işim ancak budur. Âlemlerin Rabbi âlem süsleyicisidir! Kutsallık sıfatına sahip olan Yüce Allah'ın işi, benim gibi kirli olanları temizlemektir; benim işim de temizlendikten sonra yeniden kirlenmektir. Çünkü O'nun her bir sıfatı ve ismi bir tecelli yeri ve bir ayna ister; benim işim de bu çok sayıdaki tecelli yerleri arasında kötülere bulaşarak kirlenmek ve kirlendikten sonra böyle temizlenmektir. Çünkü Yüce Allah, bu izafî varlık âleminde temiz ve murdar şeyler yaratmıştır. "Allah'ın kirliyi temizden ayırt etmesi için..." (Enfal, 8/37) ayet-i kerimesi gereğince Yüce Allah temizi pisten ayırır ve âlemlerin terbiye edicisi olan Yüce Allah bu şekilde âlemi süsleyicidir. "Sıfat-ı kuddûsiyyeti hâiz bulunan Hak Teâlâ'nın işi benim gibi böyle kirlileri temizlemek ve benim işim dahi temizlendikten sonra yeniden kirlenmektir. Zîrâ onun her bir sıfat ve ismi bir mazhar ve meclâ ister; ve benim işim dahi bu mezâhir-i kesîre arasında kötülere bulaşarak kirlenmek ve kirlendikten sonra böyle temizlenmektir." Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri bu vücûd-i izâfî âleminde temiz ve murdar şeyler halk buyurmuştur. لَيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيب (Enfal, 8/37) ["Allah'ın kirliyi temizden ayırt etmesi için.."] âyet-i kerîmesi mûcibince Hak Teâlâ temizden pisi ayırır ve âlemlerin mürebbîsi olan Hak Teâlâ hazretleri bu süretle âlemi süsleyicidir." 209. Eğer bizim o murdarlıklarımız olmasa idi izin-nâme suya ne vakit olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 209. Eğer bizim o murdarlıklarımız olmasaydı, suya izin ne zaman verilirdi? çeker alırım ve senin ruhunu bir İfrît hâline koyan bu sıfatları aldıktan sonra seni melek gibi tertemiz yaparım.” çeker alırım ve senin ruhunu bir İfrît hâline koyan bu sıfatları aldıktan sonra seni melek gibi tertemiz yaparım.” 206. "Vaktaki bulaşmış olurum, tekrar o tarafa giderim. Pâklıkların aslının aslı tarafına giderim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 206. "Vaktaki bulaşmış olurum, tekrar o tarafa giderim. Pâklıkların aslının aslı tarafına giderim." Su der ki: "Ben murdarların kirlerini kendime çekip bulaşmış olduğum zaman tekrar o sevap denizine giderim, yani temizliklerin aslının aslı tarafına giderim." Veyahut insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) der ki: "Ben nefsanî sıfatların kirleriyle kirlenmiş olan müridlerin kirlerini yüklenip mâsivânın (Allah dışındaki her şeyin) pisliğine bulaştığım zaman tekrar bu çokluklardan o vahdet (birlik) tarafına giderim ki, o hakiki vahdet temizliklerin aslının aslıdır. Çünkü kuddûsiyet (her türlü eksiklikten uzak olma) sıfatını taşır." Su der ki: "Ben murdarların kirlerini kendime çekip bulaştığım vakit tekrar o bahr-i savâb tarafına giderim, ya'ni temizliklerin aslının aslı tarafına giderim." Veyâhud insân-ı kâmil der ki: "Ben sıfât-ı nefsâniyye kirleriyle mülevves olan mürîdlerin kirlerini yüklenip levs-i mâsivâya bulaştığım vakit tekrar bu keserâttan o vahdet tarafına giderim ki, o vahdet-i hakîkiyye temizliklerin aslının aslıdır. Çünkü sıfat-ı kuddûsiyyeti hâizdir." 207. "Orada baştan kirli delkı çıkarırım; bana yine temiz hil'at verir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 207. "Orada baştan kirli delkı çıkarırım; bana yine temiz hil'at verir." "Delk", eski ve yamalı elbise demektir. Yani, "Vahdet denizinde başımdan o kirli olan eski elbiseyi çıkarırım. O temizliklerin aslının aslı olan hakiki vahdet bana yeniden temiz bir elbise verir." Bu şerefli beyit de hem suyun hem de insân-ı kâmilin dilindendir. "Delk", eski ve yamalı libâs. Ya'ni, "Deryâ-yı vahdette başımdan o kirli olan eski libâsı çıkarırım. O temizliklerin aslının aslı olan vahdet-i hakîkiyye bana yeniden temiz bir libâs verir." Bu beyt-i şerîf dahi hem su ve hem de insân-ı kâmil lisânındandır. 208. "Onun işi ve benim işim ancak budur. Âlemlerin Rabbi âlem süsleyicidir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 208. "Onun işi ve benim işim ancak budur. Âlemlerin Rabbi âlem süsleyicidir!" Kutsallık sıfatına sahip olan Yüce Allah'ın işi, benim gibi kirli olanları temizlemektir ve benim işim de temizlendikten sonra yeniden kirlenmektir. Çünkü O'nun her bir sıfatı ve ismi bir mazhar (tecelli yeri) ve meclâ (parlama yeri) ister; benim işim de bu çok sayıdaki tecelli yerleri arasında kötülere bulaşarak kirlenmek ve kirlendikten sonra böyle temizlenmektir. Çünkü Yüce Allah, bu izafî varlık âleminde temiz ve murdar şeyler yaratmıştır. "Allah'ın kirliyi temizden ayırt etmesi için.." (Enfal, 8/37) ayet-i kerimesi gereğince Yüce Allah temizi pisten ayırır ve âlemlerin terbiye edicisi olan Yüce Allah bu şekilde âlemi süsleyicidir. "Sıfat-ı kuddûsiyyeti hâiz bulunan Hak Teâlâ'nın işi benim gibi böyle kirlileri temizlemek ve benim işim dahi temizlendikten sonra yeniden kirlenmektir. Zîrâ onun her bir sıfat ve ismi bir mazhar ve meclâ ister; ve benim işim dahi bu mezâhir-i kesîre arasında kötülere bulaşarak kirlenmek ve kirlendikten sonra böyle temizlenmektir." Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri bu vücûd-i izâfî âleminde temiz ve murdar şeyler halk buyurmuştur. لَيَمِيزَ اللَّهُ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيب (Enfal, 8/37) ["Allah'ın kirliyi temizden ayırt etmesi için.."] âyet-i kerîmesi mûcibince Hak Teâlâ temizden pisi ayırır ve âlemlerin mürebbîsi olan Hak Teâlâ hazretleri bu süretle âlemi süsleyicidir." 209. Eğer bizim o murdarlıklarımız olmasa idi izin-nâme suya ne vakit olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 209. Eğer bizim o murdarlıklarımız olmasaydı, suya izin ne zaman olurdu? "Bâz-nâme", icazetname ve izin anlamına gelir. Yani, "Eğer bizim maddî ve manevî murdarlıklarımız olmasaydı, Yüce Allah maddî murdarlıkları temizlemek için suya ve manevî murdarlıkları temizlemek için de insân-ı kâmile izin verir miydi?" "Bâz-nâme", icâzetnâme ve izin-nâme ma'nâsınadır. Ya'ni, "Eğer bizim maddî ve ma'nevî murdarlıklarımız olmasa idi, Hak Teâlâ maddî murdarlıkları temizlemek için suya ve ma'nevî murdarlıkları temizlemek için dahi insân-ı kâmile izin verir mi idi?" 210. Bir kimseden altın keselerini çaldı, “Agah olun, hani bir müflis!" diye her tarafa koşar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 210. Bir kimseden altın keselerini çaldı, "Uyanık olun, hani bir müflis!" diye her tarafa koşar. Bu şerefli beyit, suyun ve insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) hâllerine örnektir. "Maddî ve manevî temizlik", altın keselerine ve "murdarlar", müflislere benzetilmiştir. Yani, suyun ve insân-ı kâmilin hâlleri, halkın keselerini çalıp: "Yahu bir müflis yok mu, gelsin de ona altın vereyim!" diye ilan eden kimseye benzer. "Çalmak" tabirinin kullanılmasındaki incelik şudur ki, "çalmak" kendinin olmayan malı gizlice almak demektir. İzafî varlıklarda (mutlak varlığa göre) bulunan maddî ve manevî temizliklerin hiçbiri onların kendi sıfatları olmayıp, hakikatlerinin ve sabit hakikatlerinin (Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) tabiatının gereği olarak Hakk'ın kuddûsiyet sıfatından gizlice aldıkları birer sıfattır. Nasıl ki الطبيعة سارقة yani "Tabiat hırsızdır" denilmiştir. Bu beyt-i şerîf suyun ve insân-ı kâmilin hallerine misâldir. "Maddî ve ma'nevî temizlik", altın keselerine ve "murdarlar", müflislere teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, suyun ve insân-ı kâmilin halleri halkın keselerini çalıp: “Yahu bir müflis yok mu, gelsin de ona altın vereyim!" diye i'lân eden kimseye benzer. "Çalmak" ta'bîrinin isti'mâlindeki nükte budur ki, "çalmak" kendinin olmayan malı gizlice almak demektir. Vücûdât-ı izâfiyyede olan maddî ve ma'nevî tahâretlerin hiçbirisi onların kendi sıfatları olmayıp hakikatlerinin ve a'yân-ı sâbitelerinin tabîatı îcâbınca Hakk'ın sıfat-ı kuddûsiyyetinden gizlice aldıkları birer sıfattır. Nitekim الطبيعة سارقة ya'ni "Tabîat sârıktır" denilmiştir. 211. Yahud bir bitmiş ot üzerine dökülür. Yahud bir yüzü yıkanmamışın yüzünü yıkar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 211. Yahut bir bitmiş ot üzerine dökülür. Yahut bir yüzü yıkanmamışın yüzünü yıkar. Yahut o maddî su, temizlik elbisesini giydikten sonra büyüyüp gelişen ot üzerine dökülür. Veyahut bir yüzü yıkanmamış, kirli ve paslı kalmış olan bir kimsenin yüzünü yıkar. İşârî anlamı: Yahut o insân-ı kâmil, kesret (çokluk) kirlerine ve mâsivâ (Allah dışındaki her şey) alâkalarına bulaştıktan sonra vahdet (birlik) âlemine geri dönüp orada bu alâkalardan soyunduktan sonra, âb-ı hayat (ölümsüzlük suyu) mesabesinde olan manevî feyzi, bir yabani ot gibi bitmiş olan insan bireyleri üzerine döker. Veyahut zâhirî ilimler ve mâsivâ kirleriyle kalbinin yüzü kirlenmiş olan bir kimsenin kalbinin yüzündeki kirleri bu manevî feyz ile temizler. Yâhud o maddî su tahâret hil'atini giydikten sonra neşv ü nemâ bulan ot üzerine dökülür. Veyâhud bir yüzü yıkanmamış ve kirli ve paslı kalmış olan bir kimsenin yüzünü yıkar. Ma'nâ-yı işârîsi: Yahud o insân-ı kâmil keserât kirlerine ve mâsivâ alâkalarına bulaştıktan sonra âlem-i vahdete rücû' edip orada bu alâkāttan soyunduktan sonra âb-ı hayât mesâbesinde olan feyz-i ma'nevîyi bir yabânî ot gibi bitmiş olan efrâd-ı beşer üzerine döker veyâhud ulûm-ı zâhiriyye ve mâsivâ kirleriyle kalbinin yüzü kirlenmiş olan bir kimsenin kalbinin yüzündeki kirleri bu feyz-i ma'nevî ile tathîr eder. 212. Yahud o elsiz ve ayaksız bir gemiyi denizlerde hammal gibi başının üzerinde tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 212. Yahut o, elsiz ve ayaksız bir gemiyi denizlerde hamal gibi başının üzerinde tutar. Yani, tutmak için eli ve yürümek için ayağı olmayan gemileri su, hamal gibi nasıl başının üstünde tutup taşır ise, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) dahi hakikati tutmak "Bâz-nâme", icâzetnâme ve izin-nâme anlamınadır. Yani, "Eğer bizim maddî ve manevî murdarlıklarımız olmasa idi, Yüce Allah maddî murdarlıkları temizlemek için suya ve manevî murdarlıkları temizlemek için dahi insân-ı kâmile izin verir mi idi?" Ya'ni, tutmak için eli ve yürümek için ayağı olmayan gemileri su hamal gibi nasıl başının üstünde tutup taşır ise, insân-ı kâmil dahi hakîkati tutmak "Bâz-nâme", icâzetnâme ve izin-nâme ma'nâsınadır. Ya'ni, "Eğer bizim maddî ve ma'nevî murdarlıklarımız olmasa idi, Hak Teâlâ maddî murdarlıkları temizlemek için suya ve ma'nevî murdarlıkları temizlemek için dahi insân-ı kâmile izin verir mi idi?" 210. Bir kimseden altın keselerini çaldı, “Agah olun, hani bir müflis!" diye her tarafa koşar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 210. Bir kimseden altın keselerini çaldı, "Uyanık olun, hani bir müflis!" diye her tarafa koşar. Bu şerefli beyit, suyun ve insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) hâllerine örnektir. "Maddî ve manevî temizlik", altın keselerine ve "murdarlar", müflislere benzetilmiştir. Yani, suyun ve insân-ı kâmilin hâlleri, halkın keselerini çalıp: "Yahu bir müflis yok mu, gelsin de ona altın vereyim!" diye ilan eden kimseye benzer. "Çalmak" tabirinin kullanılmasındaki incelik şudur ki, "çalmak" kendinin olmayan malı gizlice almak demektir. İzafî varlıklarda (mutlak varlığa göre) bulunan maddî ve manevî temizliklerin hiçbiri onların kendi sıfatları olmayıp, hakikatlerinin ve sabit hakikatlerinin (Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) tabiatının gereği olarak Hakk'ın kuddûsiyet sıfatından gizlice aldıkları birer sıfattır. Nasıl ki الطبيعة سارقة yani "Tabiat hırsızdır" denilmiştir. Bu beyt-i şerîf suyun ve insân-ı kâmilin hallerine misâldir. "Maddî ve ma'nevî temizlik", altın keselerine ve "murdarlar", müflislere teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, suyun ve insân-ı kâmilin halleri halkın keselerini çalıp: “Yahu bir müflis yok mu, gelsin de ona altın vereyim!" diye i'lân eden kimseye benzer. "Çalmak" ta'bîrinin isti'mâlindeki nükte budur ki, "çalmak" kendinin olmayan malı gizlice almak demektir. Vücûdât-ı izâfiyyede olan maddî ve ma'nevî tahâretlerin hiçbirisi onların kendi sıfatları olmayıp hakikatlerinin ve a'yân-ı sâbitelerinin tabîatı îcâbınca Hakk'ın sıfat-ı kuddûsiyyetinden gizlice aldıkları birer sıfattır. Nitekim الطبيعة سارقة ya'ni "Tabîat sârıktır" denilmiştir. 211. Yahud bir bitmiş ot üzerine dökülür. Yahud bir yüzü yıkanmamışın yüzünü yıkar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 211. Yahut bir bitmiş ot üzerine dökülür. Yahut bir yüzü yıkanmamışın yüzünü yıkar. Yahut o maddî su, temizlik elbisesini giydikten sonra büyüyüp gelişen ot üzerine dökülür. Veyahut bir yüzü yıkanmamış, kirli ve paslı kalmış olan bir kimsenin yüzünü yıkar. İşârî anlamı: Yahut o insân-ı kâmil, kesret (çokluk) kirlerine ve mâsivâ (Allah dışındaki her şey) alâkalarına bulaştıktan sonra vahdet (birlik) âlemine geri dönüp orada bu alâkalardan soyunduktan sonra, âb-ı hayat (ölümsüzlük suyu) mesabesinde olan manevî feyzi, bir yabani ot gibi bitmiş olan insan bireyleri üzerine döker. Veyahut zâhirî ilimler ve mâsivâ kirleriyle kalbinin yüzü kirlenmiş olan bir kimsenin kalbinin yüzündeki kirleri bu manevî feyz ile temizler. Yâhud o maddî su tahâret hil'atini giydikten sonra neşv ü nemâ bulan ot üzerine dökülür. Veyâhud bir yüzü yıkanmamış ve kirli ve paslı kalmış olan bir kimsenin yüzünü yıkar. Ma'nâ-yı işârîsi: Yahud o insân-ı kâmil keserât kirlerine ve mâsivâ alâkalarına bulaştıktan sonra âlem-i vahdete rücû' edip orada bu alâkāttan soyunduktan sonra âb-ı hayât mesâbesinde olan feyz-i ma'nevîyi bir yabânî ot gibi bitmiş olan efrâd-ı beşer üzerine döker veyâhud ulûm-ı zâhiriyye ve mâsivâ kirleriyle kalbinin yüzü kirlenmiş olan bir kimsenin kalbinin yüzündeki kirleri bu feyz-i ma'nevî ile tathîr eder. 212. Yahud o elsiz ve ayaksız bir gemiyi denizlerde hammal gibi başının üzerinde tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 212. Yahut o, elsiz ve ayaksız bir gemiyi denizlerde hamal gibi başının üzerinde tutar. Yani, tutmak için eli ve yürümek için ayağı olmayan gemileri su hamal gibi nasıl başının üstünde tutup taşır ise, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) dahi hakikati tutmak ve Hak yolunda yürümekten aciz olan ruhları ve akılları, derya mesabesinde olan kendi kutsal ruhunun üzerinde öylece taşır. Ya'ni, tutmak için eli ve yürümek için ayağı olmayan gemileri su hamal gibi nasıl başının üstünde tutup taşır ise, insân-ı kâmil dahi hakîkati tutmak ve Hak yolunda yürümekten âciz olan ruhları ve akılları deryâ mesâbesinde olan kendi rûh-i kudsîsinin üzerinde öylece taşır. 213. Onda yüz binlerce devâ gizlidir. Zîrâ ki her devâ öyle ondan bitmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 213. Onda yüz binlerce deva gizlidir. Çünkü her deva ondan bitmiştir. O suda birçok hastalığın ilacı gizlidir. Çünkü her ilaç, olduğu hâl üzere o sudan gelişip büyümüştür. Bu sebeple ayet-i kerimede وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٌّ (Enbiyâ, 21/30) ["Her diri şeyi sudan kıldık"]; "Her şeyin hayatı sudandır" buyrulmuştur. Çünkü her bir ilaç bitkiden ve bitki de sudan meydana gelmiştir. Madenlerin başkalaşımları da aynı şekilde sudandır. Bunun gibi insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) âb-ı hayat (ölümsüzlük suyu) gibi olan canında da insanların manevi hastalıklarının birçok ilacı gizlidir. O suda birçok hastalıklann ilâcı gizlidir. Zîrâ her ilâç, olduğu hâl üzere o sudan neşv ü nemâ bulmuştur. Onun için âyet-i kerîmede وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٌّ (Enbiyâ, 21/30) ["Her diri şeyi sudan kıldık"]; “Her şeyin hayâtı sudandır” buyurulmuştur. Çünkü her bir ilâç nebâttan ve nebât dahi sudan hâsıl olmuştur. Ma'deniyâtın istihâlâtı dahi kezâlik sudandır. Bunun gibi insân-ı kâmilin âb-ı hayât gibi olan canında dahi beşerin emrâz-ı ma'neviyyelerinin birçok ilâçları gizlidir. 214. Her bir incinin canı, her tânenin içi ırmakta eczâhâne gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 214. Her bir incinin canı, her tanenin içi ırmakta eczane gibidir. Her bir incinin canı sudur. Çünkü inci, istiridyenin ağzına nisan yağmurunun damlamasından meydana gelir. Hububattan her bir tanenin içi de sudur. Bu sebeple su, ırmak içinde bir eczane gibi akar. Her bir incinin canı sudur. Zîrâ inci sadefin ağzına nîsan yağmurunun damlamasından hâsıl olur. Hubûbattan her bir dânenin bâtını da sudur. Bî-nâenaleyh su ırmak içinde bir eczâhâne gibi cereyân eder. 215. Zemînin yetimlerine perveriş ondandır. Kuru olan bağlanmışlara hareket ondandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 215. Yeryüzünün yetimlerine beslenme ondandır. Kuru olan bağlılara hareket ondandır. "Yeryüzünün yetimleri su ile beslenir; ve kuruyup gelişmekten alıkonulmuş olanlara hareket ve gelişme o sudandır." Dış anlam itibarıyla "yeryüzünün yetimleri"nden kastedilen bitkilerdir ve "kuru olan bağlılar"dan kastedilen de yine bitkidir. İkinci mısra pekiştirme içindir. İç anlama göre "su"dan kastedilen, insân-ı kâmilin kutsal ruhunun yağdırdığı marifet yağmurlarıdır. "Yetimler"den ve "kuru olan bağlılar"dan kastedilen, bu aşağıların aşağısında hayvanlık mertebesinde kalmış ve insanlığı marifetsizlikten dolayı kuruyup gelişmekten mahrum kalmış olan insanlardır. Hint nüshalarında "bestegân" (bağlılar) yerine "teşnegân" (susamışlar) geçmektedir. Bu durumda "teşnegân-ı huşk" "karanın susamışları" anlamına gelir. Ve "huşk" burada, denizin zıddı olan "kara" anlamındadır. Hatta bazı nüshalarda "huşk" yerine "hâk" (toprak) geçmiştir. Ve "teşnegân-ı hâk", "toprağın susamışları" anlamına gelir. "Teşnegân-ı huşk" anlamı - ve Hak yolunda yürümekten aciz olan ruhları ve akılları deniz mesabesinde olan kendi kutsal ruhunun üzerinde öylece taşır. “Yeryüzünün yetimleri su ile beslenir; ve kuruyup neşv ü nemâdan bağlanmış olanlara hareket ve neşv ü nemâ o sudandır.” Ma'nâ-yı zâhirîye göre “yeryüzünün yetimleri”nden murâd, nebâtât ve “kuru olan bağlanmışlar”dan murâd, dahi yine nebâttır. Ve ikinci mısrâ' te'kîd içindir. Ve ma'nâ-yı bâtınîye göre “su”dan murâd insân-ı kâmilin rûh-i kudsîsinin yağdırdığı ma'rifet yağmurlarıdır. “Yetimler”den ve “kuru olan bağlanmışlar”dan murâd, bu esfel-i sâfilînde mertebe-i hayvâniyyette kalmış ve insâniyeti ma'rifetsizlikten dolayı kuruyup neşv ü nemâdan kalmış olan insanlardır. Hind nüshalarında بستگان yerine تشنگان vâki'dir. Bu sûrette تشنگان خشک “Karanın susamışları” demek olur. Ve “huşk” burada, denizin zıddı olan “kara” ma'nâsınadır. Hattâ ba'zı nüshada “huşk” yerine “hâk” vâki' olmuştur. Ve “teşnegân-ı hâk”, “toprağın susamışları” demek olur. “Teşnegân-ı huşk” ma'nâsı- ve Hak yolunda yürümekten âciz olan rûhları ve akılları deryâ mesâbesinde olan kendi rûh-i kudsîsinin üzerinde öylece taşır. 213. Onda yüz binlerce deva gizlidir. Zîrâ ki her deva öyle ondan bitmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 213. Onda yüz binlerce deva gizlidir. Çünkü her deva öyle ondan bitmiştir. O suda birçok hastalığın ilacı gizlidir. Çünkü her ilaç, olduğu hâl üzere o sudan gelişip büyümüştür. Onun için ayet-i kerimede وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ (Enbiyâ, 21/30) ["Her diri şeyi sudan kıldık"]; "Her şeyin hayatı sudandır" buyurulmuştur. Çünkü her bir ilaç bitkiden ve bitki de sudan meydana gelmiştir. Madenlerin dönüşümleri de aynı şekilde sudandır. Bunun gibi insân-ı kâmilin âb-ı hayât (hayat suyu) gibi olan canında da insanların manevî hastalıklarının birçok ilacı gizlidir. O suda birçok hastalıkların ilacı gizlidir. Zîrâ her ilâç, olduğu hâl üzere o sudan neşv ü nemâ bulmuştur. Onun için âyet-i kerîmede وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ (Enbiyâ, 21/30) ["Her diri şeyi sudan kıldık"]; "Her şeyin hayâtı sudandır" buyurulmuştur. Çünkü her bir ilâç nebâttan ve nebât dahi sudan hâsıl olmuştur. Ma'deniyâtın istihâlâtı dahi kezâlik sudandır. Bunun gibi insân-ı kâmilin âb-ı hayât gibi olan canında dahi beşerin emrâz-ı ma'neviyyelerinin birçok ilaçları gizlidir. 214. Her bir incinin canı, her tânenin içi ırmakta eczâhâne gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 214. Her bir incinin canı, her tanenin içi ırmakta eczane gibidir. Her bir incinin canı sudur. Çünkü inci, istiridyenin ağzına nisan yağmurunun damlamasından meydana gelir. Hububattan her bir tanenin içi de sudur. Bu sebeple su, ırmak içinde bir eczane gibi akar. Her bir incinin canı sudur. Zîrâ inci sadefin ağzına nîsan yağmurunun damlamasından hâsıl olur. Hubûbattan her bir dânenin bâtını da sudur. Binâenaleyh su ırmak içinde bir eczâhâne gibi cereyân eder. 215. Zemînin yetimlerine perveriş ondandır. Kuru olan bağlanmışlara hareket ondandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 215. Yeryüzünün yetimlerine bakım ondan gelir. Kurumuş olan bağlılara hareket ondan gelir. "Yeryüzünün yetimleri su ile beslenir; ve kuruyup gelişmekten alıkonulmuş olanlara hareket ve gelişme o sudandır." Açık anlamına göre "yeryüzünün yetimleri"nden kastedilen bitkilerdir ve "kuru olan bağlılar"dan kastedilen de yine bitkidir. Ve ikinci mısra pekiştirme içindir. Ve bâtınî anlamına göre "su"dan kastedilen, insân-ı kâmilin kutsal ruhunun yağdırdığı marifet yağmurlarıdır. "Yetimler"den ve "kuru olan bağlılar"dan kastedilen, bu aşağıların aşağısında hayvanlık mertebesinde kalmış ve insanlığı marifetsizlikten dolayı kuruyup gelişmekten mahrum kalmış olan insanlardır. Hint nüshalarında "bâstegân" (bağlılar) yerine "teşnegân" (susamışlar) geçmektedir. Bu durumda "teşnegân-ı huşk" "karanın susamışları" demektir. Ve "huşk" burada, denizin zıddı olan "kara" anlamındadır. Hatta bazı nüshalarda "huşk" yerine "hâk" (toprak) geçmiştir. Ve "teşnegân-ı hâk", "toprağın susamışları" demektir. "Teşnegân-ı huşk" anlamının aynısıdır; ve "teşne", bu anlama göre "hırslı olmak"tan kinayedir. Anlamın özeti: "Karanın veya toprağın hırslılarına ve derya tarafına hareket ve gidiş, o insân-ı kâmilin marifetlerindendir" demektir. "Yeryüzünün yetimleri su ile beslenir; ve kuruyup neşv ü nemâdan bağlanmış olanlara hareket ve neşv ü nemâ o sudandır." Ma'nâ-yı zâhirîye göre "yeryüzünün yetimleri"nden murâd, nebâtât ve "kuru olan bağlanmışlar"dan murâd, dahi yine nebâttır. Ve ikinci mısra' te'kîd içindir. Ve ma'nâ-yı bâtınîye göre "su”dan murâd insân-ı kâmilin rûh-i kudsîsinin yağdırdığı ma'rifet yağmurlarıdır. "Yetimler"den ve "kuru olan bağlanmışlar"dan murâd, bu esfel-i sâfilînde mertebe-i hayvâniyyette kalmış ve insâniyeti ma'rifetsizlikten dolayı kuruyup neşv ü nemâdan kalmış olan insanlardır. Hind nüshalarında بستگان yerine تشنگان vâki'dir. Bu sûrette تشنگان خشك "Karanın susamışları" demek olur. Ve "huşk" burada, denizin zıddı olan "kara" ma'nâsınadır. Hattâ ba'zı nüshada "huşk" yerine "hâk" vâki' olmuştur. Ve "teşnegân-ı hâk", "toprağın susamışları" demek olur. "Teşnegân-ı huşk" ma'nâsı- nın aynıdır; ve "teşne", bu ma'nâya göre "harîs olmak"tan kinâyedir. Hulâsa-i ma'nâ: "Karanın veyâ toprağın harîslerine ve deryâ tarafına hareket ve gidiş, o insân-ı kâmilin maârifindendir" demek olur. ## استعانت آب از حق تعالی جل جلاله بعد از تیره شد 216. Vaktâki onun mayası kalmaz, bulanık olur, yeryüzünde bizim gibi âciz olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 216. Vakti geldiğinde onun mayası kalmaz, bulanık olur, yeryüzünde bizim gibi âciz olur. Vakti geldiğinde suyun mayası ve aslı olan temizlik ve berraklık kalmaz, halkın kirleriyle bulanık bir hâle gelir, yeryüzünde bizim gibi âciz olup temizleme görevini yerine getiremez. "Hire şüden" (خیره شدن), âciz olmak demektir. Yani, "İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) halkı irşat ve ıslah etmek için bütünüyle tenezzül edip halka yöneldiği zaman, onun bâtınında, kir hükmünde olan mâsivâ (Allah dışındaki her şey) suretleri nakşolur. Onun bu suretlerden saf olan yüce ruhu bulanır. İşte bu beşeriyet mertebesinde ve kesret (çokluk) âleminde bizim gibi vahdet (birlik) zevkinden geçici olarak perdelenir." Vaktâki suyun mayası ve aslı olan temizlik ve berraklık kalmaz, halkın kirleriyle bulanık bir hâle gelir, yeryüzünde bizim gibi âciz olup vazîfe-i tathîri icrâ edemez." "Hire şüden" (خیره شدن), âciz olmak demektir. Ya'ni, “İnsân-ı kâmil halkı irşâd ve ıslah için külliyyetiyle tenezzül edip halka müteveccih bulunduğu vakit, onun bâtınında, kir mesâbesinde olan suver-i mâsivâ münakkaş olur. Onun bu suverden saf olan rûh-ı âlîsi bulanır. İşte bu mertebe-i beşeriyyette ve keserât âleminde bizim gibi zevk-ı vahdetten muvakkaten hicâba düşer." 217. Bâtınından nâle getirip der ki: "Ey Hudâ, o şeyi ki verdin, verdim ve fakîr kaldım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 217. İçinden inleyerek der ki: "Ey Allah'ım, o şeyi ki verdin, verdim ve fakir kaldım." Su veya insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), içinden inleyip feryat ederek der ki: "Ey Rabbim, bana verdiğin temizliği ve saflığı senin kullarına dağıttım ve bende bir şey kalmadı; ve senin lütfuna muhtaç kaldım." Su veyâ insân-ı kâmil, bâtınından nâle ve feryâd edip der ki: "Yâ Rab, bana verdiğin tahâret ve safveti senin kullarına dağıttım ve bende bir şey kalmadı; ve senin lutfuna muhtaç kaldım." 218. "Sermâyeyi temiz ve murdar üzerine döktüm. Ey sermaye verici şah, daha var mı?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 218. "Sermayeyi temiz ve murdar üzerine döktüm. Ey sermaye verici şah, daha var mı?" nın aynısıdır; ve "teşne", bu anlama göre "hırslı olmak"tan kinayedir. Anlamın özeti: "Karanın veya toprağın hırslı olanlarına ve deniz tarafına hareket ve gidiş, o insân-ı kâmilin marifetlerindendir" demek olur. nın aynıdır; ve "teşne", bu ma'nâya göre "harîs olmak"tan kinâyedir. Hulasâ-i ma'nâ: "Karanın veyâ toprağın harîslerine ve deryâ tarafına hareket ve gidiş, o insân-ı kâmilin maârifindendir" demek olur. ## Bulanık olduktan sonra suyun Hak Teâlâ (c.c.) den istiânesi 216. Vaktaki onun mayası kalmaz, bulanık olur, yeryüzünde bizim gibi aciz olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 216. Onun mayası kalmayınca, bulanık olur, yeryüzünde bizim gibi aciz olur. Suyun mayası ve aslı olan temizlik ve berraklık kalmayınca, halkın kirleriyle bulanık bir hâle gelir, yeryüzünde bizim gibi aciz olup temizleme görevini yerine getiremez. "Hire şüden" (خیره شدن), aciz olmak demektir. Yani, "İnsân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) halkı irşad etmek ve ıslah etmek için bütünüyle tenezzül edip halka yöneldiği zaman, onun iç dünyasında, kir hükmünde olan mâsivâ (Allah dışındaki her şey) suretleri nakşolur. Onun bu suretlerden saf olan yüce ruhu bulanır. İşte bu beşeriyet mertebesinde ve kesret (çokluk) âleminde bizim gibi vahdet (birlik) zevkinden geçici olarak perdelenir." Vaktâki suyun mayası ve aslı olan temizlik ve berraklık kalmaz, halkın kirleriyle bulanık bir hâle gelir, yeryüzünde bizim gibi aciz olup vazîfe-i tathîri icrâ edemez." "Hire şüden" (خیره شدن), âciz olmak demektir. Ya'ni, “İnsân-ı kâmil halkı irşâd ve ıslah için külliyyetiyle tenezzül edip halka müteveccih bulunduğu vakit, onun bâtınında, kir mesâbesinde olan suver-i mâsivâ münakkaş olur. Onun bu suverden saf olan rûh-ı âlîsi bulanır. İşte bu mertebe-i beşeriyyette ve keserât âleminde bizim gibi zevk-ı vahdetten muvakkaten hicâba düşer." 217. Bâtınından nâle getirip der ki: "Ey Hudâ, o şeyi ki verdin, verdim ve fakîr kaldım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 217. İçinden inleyerek der ki: "Ey Allah'ım, o şeyi ki verdin, verdim ve fakir kaldım." Su veya insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), içinden inleyip feryat ederek der ki: "Ey Rabbim, bana verdiğin temizliği ve saflığı senin kullarına dağıttım ve bende bir şey kalmadı; ve senin lütfuna muhtaç kaldım." Su veyâ insân-ı kâmil, bâtınından nâle ve feryâd edip der ki: "Yâ Rab, bana verdiğin tahâret ve safveti senin kullarına dağıttım ve bende bir şey kalmadı; ve senin lutfuna muhtaç kaldım." 218. "Sermâyeyi temiz ve murdar üzerine döktüm. Ey sermaye verici şah, daha var mı?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 218. "Sermayeyi temiz ve murdar üzerine döktüm. Ey sermaye verici şah, daha var mı?" Bu niyaz insân-ı kâmil tarafından olduğu takdirde; "temiz"den kasıt, Allah dışındaki şeylerin ilgileriyle kayıtlı olan müminler ve "murdar"dan kasıt, inkârcılar ve fasıklardır. Yani, "Ben saflığımı ve temizliğimi müminler ve inkârcılar üzerine döktüm; ve onların kalplerindeki Allah dışındaki şeylerin izleri bana yansıdı. Ey saflık ve temizlik sermayesini verici olan gerçek şah, kutsiyet sıfatının daha fazla tecellisi var mıdır? Bu tecelliye muhtacım!" Bu niyâz insân-ı kâmil tarafından olduğu takdirde; "temiz"den murâd, mâsivâ alâkātıyla mukayyed olan mü'minler ve "murdar"dan murâd, münkirler ve fâsıklardır. Ya'ni, "Ben safvetimi ve tahâretimi mü'minler ve münkirler üzerine döktüm; ve onların kalblerindeki mâsivâ nukūşu bana aksetti. Ey safvet ve tahâret sermâyesini verici olan şâh-ı hakîkî, sıfat-ı kudsiyyetinin daha ziyâde tecellîsi var mıdır? Bu tecellîye muhtâcım!" 219. Buluta der: "Onu latîf yere götür! Ey güneş sen dahi onu yukarıya çek!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 219. Buluta der: "Onu latîf yere götür! Ey güneş sen dahi onu yukarıya çek!" Suyun yakarışını kabul eden Yüce Allah, buluta der ki: "O bulanık suyu, latîf olan kendi zerrelerinin arasına götür! Ey güneş, o su yoğunluğundan dolayı olduğu yerden kımıldayamaz. Sen onu buharlaştırmak suretiyle yukarıya ve o bulutun zerreleri arasına çek!" İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) hakkında dahi Cenâb-ı Hak rahmet bulutuna der ki: "Onun kesafetlere (yoğunluklara) bulaşan canını pak ve latîf olan melekût âlemine (melekler âlemi, gayb âlemi) götür! Ve ey aşk güneşi, onu bu süflî kesafetlerden (aşağılık yoğunluklardan) ilim suretlerime ve vahidiyetim (Allah'ın birliği) mertebesine çek!" Suyun münâcâtını kabûl buyuran Hak Teâlâ hazretleri buluta der ki: "O bulanık suyu latîf olan kendi zerrâtının arasına götür! Ey güneş, o su kesâfetinden dolayı olduğu yerden kımıldayamaz. Sen onu tebahhur ettirmek sûretiyle yukarıya ve o bulutun zerreleri arasına çek!" İnsân-ı kâmil hakkında dahi Cenâb-ı Hak rahmet bulutuna der ki: "Onun keserâta bulaşan canını pâk ve latîf olan âlem-i melekûta götür! Ve ey aşk güneşi, onu bu keserât-ı süfliyyeden suver-i ilmiyyeme ve vâhidiyetim mertebesine çek!" 220. Onu haddi olmayan derya tarafına eriştirinceye kadar muhtelif yollara sürer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 220. Onu, sınırı olmayan derya tarafına eriştirinceye kadar çeşitli yollara sürer. Bilinmeli ki, yağmur üç doğal olay sonucunda meydana gelir: 1- Güneş sebebiyle gerçekleşen buharlaşma. 2- Ilık havanın doygunluk hâline gelmesi. 3- Yoğunlaşma. Bu yoğunlaşma havada bulut oluşumuna sebep olur. Buna göre bulutlar, küçük damlacıklar hâlinde birleşen su buharı kitleleridir. Yeryüzündeki kirli bir suyun zerreleri bu şekilde süzülerek bulut hâline gelir; ve temiz ve berrak bir hâle geldikten sonra tekrar yeryüzüne yağar. Bu yağış bağlara, sahrâlara, derelere ve bostanlara olduğu gibi doğrudan doğruya engin denizlere de olur. Bazı yerlerde berraklığını ve temizliğini korur. Bazı yerlerde pis ve kirli olur. Şimdi, yoğunluk mertebesine inen sular her ne kadar berrak olsalar da önceki incelik mertebelerinde değildirler. Her hâlde bulundukları kapların renklerine ve şekillerine bağlıdırlar. Ve kirli olanlar ise hem inceliklerini kaybetmişler hem de kayıtlı bulunmuşlardır. Buna göre onlar bu iki hâllerinde de Hak'tan, önceki inceliklerini niyaz ederler. Bu misale uygun olarak Yüce Allah, insân-ı kâmilin ruhunu, isim ve sıfatların tecelli yerleri olan bu kesret (çokluk) ve kesâfet (yoğunluk) âlemi içinde vahdet (birlik) âlemine varıncaya kadar çeşitli yollara, yani çeşitli ilâhî isim ve sıfat yollarına sürer. Zira bu niyaz insân-ı kâmil tarafından olduğu takdirde; "temiz"den maksat, mâsivâ (Allah dışındaki şeyler) bağıntılarıyla kayıtlı olan müminler ve "murdar"dan maksat, inkârcılar ve fâsıklardır. Yani, "Ben saflığımı ve temizliğimi müminler ve inkârcılar üzerine döktüm; ve onların kalplerindeki mâsivâ nakışları bana yansıdı. Ey saflık ve temizlik sermayesini verici olan gerçek şah, kudsiyet sıfatının daha fazla tecellisi var mıdır? Bu tecelliye muhtacım!" Ma'lumdur ki, yağmur üç hâdise-i tabîiyye neticesinde husûl bulur: 1- Güneş sebebiyle vâki' olan tebahhur. 2- Hevâ-i nesîmînin hâl-i işbâ'a gelmesi. 3- Tekâsüf. Bu tekâsüf havada bulut husûlünü mûcib olur. Binâenaleyh bulutlar küçük damlacıklar hâlinde birleşen su buhârı kitleleridir. Yeryüzünde pis olan bir suyun zerreleri bu sûretle süzülerek bulut hâline gelir; ve temiz ve berrak bir hâle geldikten sonra tekrar yeryüzüne yağar. Bu yağış bağlara sahrâlara ve derelere ve bostanlara olduğu gibi doğrudan doğruya engin denizlere de olur. Ba'zı mahallerde berraklığı ve temizliği muhafaza eder. Ba'zı mahallerde pis ve mülevves olur. İmdi mertebe-i kesâfete nüzûl eden sular her ne kadar berrak olsalar da evvelki mertebe-i letâfetlerinde değildirler. Her halde bulundukları kapların renklerine ve şekillerine tâbi'dirler. Ve mülevves olanlar ise hem letâfetlerini kaybetmişler ve hem de mukayyed bulunmuşlardır. Binâenaleyh onlar bu iki hallerinde de Hak'tan, evvelki letâfetlerini niyâz ederler. Bu misâle mutâbık olarak insân-ı kâmilin ruhunu Hak Teâlâ, mezâhir-i esmâ ve sıfat olan bu âlem-i kesret ve kesâfet içinde âlem-i vahdete varıncaya kadar muhtelif yollara ya'ni muhtelif esmâ ve sıfât-ı ilâhiyye yollarına sürer. Zî- Bu niyâz insân-ı kâmil tarafından olduğu takdirde; "temiz"den murâd, mâsivâ alākātıyla mukayyed olan mü'minler ve "murdar"dan murâd, münkirler ve fâsıklardır. Ya'ni, "Ben safvetimi ve tahâretimi mü'minler ve münkirler üzerine döktüm; ve onların kalblerindeki mâsivâ nukūşu bana aksetti. Ey safvet ve tahâret sermâyesini verici olan şâh-ı hakîkî, sıfat-ı kudsiyyetinin daha ziyâde tecellîsi var mıdır? Bu tecellîye muhtâcım!" 219. Buluta der: "Onu latîf yere götür! Ey güneş sen dahi onu yukarıya çek!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 219. Buluta der: "Onu latîf yere götür! Ey güneş sen dahi onu yukarıya çek!" Suyun yakarışını kabul eden Yüce Allah, buluta der ki: "O bulanık suyu, latîf olan kendi zerrelerinin arasına götür! Ey güneş, o su yoğunluğundan dolayı olduğu yerden kımıldayamaz. Sen onu buharlaştırmak suretiyle yukarıya ve o bulutun zerreleri arasına çek!" İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) hakkında dahi Cenâb-ı Hak rahmet bulutuna der ki: "Onun kesafetlere (yoğunluklara) bulaşan canını pak ve latîf olan melekût âlemine (melekler âlemi, gayb âlemi) götür! Ve ey aşk güneşi, onu bu süflî kesafetlerden (aşağılık yoğunluklardan) ilim suretlerime ve vahidiyetim (Allah'ın birliği) mertebesine çek!" Suyun münâcâtını kabûl buyuran Hak Teâlâ hazretleri buluta der ki: "O bulanık suyu latîf olan kendi zerrâtının arasına götür! Ey güneş, o su kesâfetinden dolayı olduğu yerden kımıldayamaz. Sen onu tebahhur ettirmek sûretiyle yukarıya ve o bulutun zerreleri arasına çek!" İnsân-ı kâmil hakkında dahi Cenâb-ı Hak rahmet bulutuna der ki: "Onun keserâta bulaşan canını pâk ve latîf olan âlem-i melekûta götür! Ve ey aşk güneşi, onu bu keserât-ı süfliyyeden suver-i ilmiyyeme ve vâhidiyetim mertebesine çek!" 220. Onu haddi olmayan derya tarafına eriştirinceye kadar muhtelif yollara sürer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 220. Onu, sınırı olmayan derya tarafına eriştirinceye kadar çeşitli yollara sürer. Bilinmeli ki, yağmur üç doğal olay sonucunda meydana gelir: 1- Güneş sebebiyle meydana gelen buharlaşma. 2- Ilık havanın doygunluk hâline gelmesi. 3- Yoğunlaşma. Bu yoğunlaşma, havada bulut oluşumuna sebep olur. Buna göre bulutlar, küçük damlacıklar hâlinde birleşen su buharı kitleleridir. Yeryüzündeki kirli bir suyun zerreleri bu şekilde süzülerek bulut hâline gelir; ve temiz ve berrak bir hâle geldikten sonra tekrar yeryüzüne yağar. Bu yağış, bağlara, sahrâlara, derelere ve bostanlara olduğu gibi doğrudan doğruya engin denizlere de olur. Bazı yerlerde berraklığını ve temizliğini muhafaza eder. Bazı yerlerde pis ve kirli olur. Şimdi, yoğunluk mertebesine inen sular her ne kadar berrak olsalar da önceki incelik mertebelerinde değildirler. Her hâlde bulundukları kapların renklerine ve şekillerine bağlıdırlar. Ve kirli olanlar ise hem inceliklerini kaybetmişler hem de kayıtlı bulunmuşlardır. Buna göre onlar, bu iki hâllerinde de Hak'tan, önceki inceliklerini niyaz ederler. Bu misale uygun olarak Yüce Allah, insân-ı kâmilin ruhunu, isimlerin ve sıfatların tecelli yerleri olan bu kesret (çokluk) ve kesâfet (yoğunluk) âlemi içinde, vahdet (birlik) âlemine varıncaya kadar çeşitli yollara, yani çeşitli ilâhî isim ve sıfat yollarına sürer. Zira onlar, ayrı ayrı isimlerin tecellileri olan kulları temizlemeye ve ıslah etmeye memurdurlar. Sular bulunduğu kabın rengine bağlı olduğu gibi onlar da "Suyun rengi, içinde bulunduğu kabın rengidir" sözü gereğince, kulları irşad etmek için ayrı ayrı tecellilerin sahiplerinin rengine boyanırlar. Ma'lumdur ki, yağmur üç hâdise-i tabîiyye neticesinde husûl bulur: 1- Güneş sebebiyle vâki' olan tebahhur. 2- Hevâ-i nesîmînin hâl-i işbâ'a gelmesi. 3- Tekâsüf. Bu tekâsüf havada bulut husûlünü mûcib olur. Binâenaleyh bulutlar küçük damlacıklar hâlinde birleşen su buhârı kitleleridir. Yeryüzünde pis olan bir suyun zerreleri bu sûretle süzülerek bulut hâline gelir; ve temiz ve berrak bir hâle geldikten sonra tekrar yeryüzüne yağar. Bu yağış bağlara sahrâlara ve derelere ve bostanlara olduğu gibi doğrudan doğruya engin denizlere de olur. Ba'zı mahallerde berraklığı ve temizliği muhafaza eder. Ba'zı mahallerde pis ve mülevves olur. İmdi mertebe-i kesâfete nüzûl eden sular her ne kadar berrak olsalar da evvelki mertebe-i letâfetlerinde değildirler. Her halde bulundukları kapların renklerine ve şekillerine tâbi'dirler. Ve mülevves olanlar ise hem letâfetlerini kaybetmişler ve hem de mukayyed bulunmuşlardır. Binâenaleyh onlar bu iki hallerinde de Hak'tan, evvelki letâfetlerini niyâz ederler. Bu misâle mutâbık olarak insân-ı kâmilin ruhunu Hak Teâlâ, mezâhir-i esmâ ve sıfat olan bu âlem-i kesret ve kesâfet içinde âlem-i vahdete varıncaya kadar muhtelif yollara ya'ni muhtelif esmâ ve sıfât-ı ilâhiyye yollarına sürer. râ onlar esmâ-i müteferrika mezâhiri olan ibâdı tathîr ve ıslâha me'murdurlar. Sular bulunduğu kabın rengine tâbi olduğu gibi onlar da لون الماء لون انائه ["Suyun rengi, içinde bulunduğu kabın rengidir"] kavli mûcibince irşâd-ı ibâd için erbâb-ı müteferrika mezâhirinin rengine boyanırlar. 221. Bu sudan garaz evliyânın canının suyudur. Zîrâ o sizin bulanıklıklarınızı mübalağa ile yıkayıcıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 221. Bu sudan maksat evliyânın canının suyudur. Çünkü o sizin bulanıklıklarınızı abartılı bir şekilde yıkayıcıdır. Yani, bu zikrettiğimiz "su"dan maksadımız ve hedefimiz, evliyânın âb-ı hayât (hayat suyu) değerinde olan canıdır. Çünkü onun temiz ruhu, ey dağınık tezahürler sahibi insanlar, sizin bulanıklıklarınızı çok yıkayıcıdır. Ya'ni, bu zikrettiğimiz "su"dan garaz ve maksûdumuz, evliyânın âb-ı hayât mesâbesinde olan canıdır. Zîrâ onun rûh-i pâki, ey erbâb-ı müteferrika mezâhiri olan insanlar, sizin bulanıklıklarınızı çok yıkayıcıdır. 222. Vaktaki ehl-i ferşin gaslinden bulanık olur, arşa temizlik bahşedicinin tarafına döner.✨ ✨ Sade Türkçe flash 222. Yeryüzü ehlinin yıkanmasından bulanıklaştığı zaman, arşa temizlik veren tarafına döner. "Yeryüzü ehli"nden kasıt, yeryüzünün sakinleridir; ve burada "arş"tan kasıt, insân-ı kâmilin kalbidir. "Arşa temizlik veren"den kasıt, Yüce Allah hazretleridir. Evliyanın canına gelen bulanıklığın sebepleri çeşitlidir. Öncelikle cismanî kimseleri irşad etmek için onların renklerine girmek zorunluluğu ve ikinci olarak irşad anında halkın ilahi bilgideki cehaletlerinden ve gafletlerinden sıkılması ve üçüncü olarak halkın zahiren ve batınen şeriata aykırı muamelelerinden ve ahlakından etkilenmesidir. Bazı nüshalarda "gasl" yerine "akl" yazılmıştır. Bu durumda "Yeryüzü ehlinin aklından bulanıklaştığı zaman" anlamına gelir. Ve yeryüzü ehlinin aklı ilahi bilgide cehaletle nitelendiği için insân-ı kâmilin canı bundan bulanır. Ve bazı nüshalarda da "gadr" (haksızlık) geçmektedir. Bu durumda anlam "Yeryüzü ehlinin haksızlığından bulanıklaştığı zaman" demek olur. Ve yeryüzü ehlinin haksızlığı, zahiren ve batınen şeriata aykırı muameleleri ve ahlaklarıdır; ve insân-ı kâmilin canı bundan da bulanır. "Ehl-i ferş"den murâd, arzın sakinleri; ve burada "arş"dan murâd, insân-ı kâmilin kalbidir. "Arşa tahâret bahşedici"den murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. Evliyânın canına vâki' olan bulanıklığın esbâbı muhteliftir. Evvela cismânî kimseleri irşâd için onların renklerine girmek zarûreti ve sâniyen hîn-i irşâdda halkın ma'rifet-i ilâhiyyedeki cehillerinden ve gafletlerinden sıkılması ve sâlisen halkın zâhiren ve bâtınen şer'e muhâlif muamelelerinden ve ahlâkından teessürüdür. Ba'zı nüshada "gasl" yerine "akl" yazılmıştır. "Ehl-i ferşin vaktāki aklından bulanık olur" demek olur. Ve ehl-i ferşin aklı ma'rifet-i ilâhiyyede cehl ile muttasıf olduğundan insân-ı kâmilin canı bundan bulanır. Ve ba'zı nüshada dahi "gadr" vâki' olmuştur. Bu sûrette ma'nâ "Vaktāki ehl-i ferşin gadrinden bulanık olur" demek olur. Ve ehl-i ferşin gadri zâhiren ve bâtınen şer'e muhâlif muâmeleleri ve ahlâklarıdır; ve insân-ı kâmilin canı bundan da bulanır. 223. Tekrar o, o taraftan etek çekici olur. Muhîtin taharetlerinden onların derslerini getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 223. Tekrar o, o taraftan etek çekici olur. Kuşatanın temizliklerinden onların derslerini getirir. "O" zamiri, suya ve insân-ı kâmilin ruhuna aittir. "Kuşatan"dan kasıt, Hak Zât'ıdır. Nitekim ayet-i kerimede أَنَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيء محيط (Fussilet, 41/54) yani onlar, ayrı ayrı isimlerin tecellileri olan kulları temizlemeye ve ıslah etmeye memurdurlar. Sular bulunduğu kabın rengine tabi olduğu gibi onlar da لون الماء لون انائه ["Suyun rengi, içinde bulunduğu kabın rengidir"] sözü gereğince kulları irşad etmek için ayrı ayrı tecellilerin sahiplerinin rengine boyanırlar. "O" zamîri, suya ve insân-ı kâmilin ruhuna râci'dir. "Muhît"ten murâd, zât-ı Hak'tır. Nitekim âyet-i kerîmede أَنَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيء محيط (Fussilet, 41/54) ya'ni râ onlar esmâ-i müteferrika mezâhiri olan ibâdı tathîr ve ıslâha me'murdurlar. Sular bulunduğu kabın rengine tâbi olduğu gibi onlar da لون الماء لون انائه ["Suyun rengi, içinde bulunduğu kabın rengidir"] kavli mûcibince irşâd-ı ibâd için erbâb-ı müteferrika mezâhirinin rengine boyanırlar. 221. Bu sudan garaz evliyânın canının suyudur. Zîrâ o sizin bulanıklıklarınızı mübalağa ile yıkayıcıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 221. Bu sudan maksat evliyânın canının suyudur. Çünkü o sizin bulanıklıklarınızı abartılı bir şekilde yıkayıcıdır. Yani, bu zikrettiğimiz "su"dan maksadımız ve hedefimiz, evliyânın âb-ı hayât (hayat suyu) değerinde olan canıdır. Çünkü onun temiz ruhu, ey dağınık tezahürler sahibi insanlar, sizin bulanıklıklarınızı çok yıkayıcıdır. Ya'ni, bu zikrettiğimiz "su"dan garaz ve maksûdumuz, evliyânın âb-ı hayât mesâbesinde olan canıdır. Zîrâ onun rûh-i pâki, ey erbâb-ı müteferrika mezâhiri olan insanlar, sizin bulanıklıklarınızı çok yıkayıcıdır. 222. Vaktaki ehl-i ferşin gaslinden bulanık olur, arşa temizlik bahşedicinin tarafına döner.✨ ✨ Sade Türkçe flash 222. Yeryüzü ehlinin yıkanmasından dolayı bulanıklaştığında, arşa temizlik veren tarafına döner. "Yeryüzü ehli"nden kasıt, yeryüzünün sakinleridir; ve burada "arş"tan kasıt, insân-ı kâmilin kalbidir. "Arşa temizlik veren"den kasıt, Yüce Allah hazretleridir. Evliyanın canına meydana gelen bulanıklığın sebepleri çeşitlidir. Öncelikle cismanî kimseleri irşad etmek için onların renklerine girme zorunluluğu ve ikinci olarak irşad anında halkın ilahi bilgideki cehaletlerinden ve gafletlerinden sıkılması ve üçüncü olarak halkın zahiren ve batınen şeriata aykırı davranışlarından ve ahlakından etkilenmesidir. Bazı nüshalarda "gasl" yerine "akl" yazılmıştır. Bu durumda "Yeryüzü ehlinin aklından dolayı bulanıklaştığında" anlamına gelir. Ve yeryüzü ehlinin aklı ilahi bilgide cehaletle nitelendiğinden, insân-ı kâmilin canı bundan bulanır. Ve bazı nüshalarda da "gadr" (haksızlık) geçmiştir. Bu durumda anlam "Yeryüzü ehlinin haksızlığından dolayı bulanıklaştığında" demek olur. Ve yeryüzü ehlinin haksızlığı, zahiren ve batınen şeriata aykırı davranışları ve ahlaklarıdır; ve insân-ı kâmilin canı bundan da bulanır. "Ehl-i ferş"den murâd, arzın sakinleri; ve burada "arş"dan murâd, insân-ı kâmilin kalbidir. "Arşa tahâret bahşedici"den murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. Evliyânın canına vâki' olan bulanıklığın esbâbı muhteliftir. Evvela cismânî kimseleri irşâd için onların renklerine girmek zarûreti ve sâniyen hîn-i irşâd-da halkın ma'rifet-i ilâhiyyedeki cehillerinden ve gafletlerinden sıkılması ve sâlisen halkın zâhiren ve bâtınen şer'e muhâlif muamelelerinden ve ahlâkından teessürüdür. Ba'zı nüshada "gasl" yerine "akl" yazılmıştır. "Ehl-i ferşin vaktāki aklından bulanık olur" demek olur. Ve ehl-i ferşin aklı ma'rifet-i ilâhiyyede cehl ile muttasıf olduğundan insân-ı kâmilin canı bundan bulanır. Ve ba'zı nüshada dahi "gadr" vâki' olmuştur. Bu sûrette ma'nâ "Vaktāki ehl-i ferşin gadrinden bulanık olur" demek olur. Ve ehl-i ferşin gadri zâhiren ve bâtınen şer'e muhâlif muâmeleleri ve ahlâklarıdır; ve insân-ı kâmilin canı bundan da bulanır. 223. Tekrar o, o taraftan etek çekici olur. Muhîtin taharetlerinden onların derslerini getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 223. Yine o, o taraftan etek çekici olur. Kuşatan'ın temizliklerinden onların derslerini getirir. "O" zamiri, suya ve insân-ı kâmilin ruhuna aittir. "Kuşatan"dan kasıt, Hak'ın zâtıdır. Nitekim ayet-i kerimede أَنَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيء محيط (Fussilet, 41/54) yani "Bilin ki, muhakkak O her şeyi kuşatmıştır" buyurulur. "Ders", sözlükte okumak ve eğitim ile öğrenilen şey demektir. Yani, "İnsân-ı kâmilin ruhu yukarıda anılan sebeplerden dolayı bulandığı zaman Hak'a döner; ve bu bulanıklıktan etek çekici olarak, eşyayı zâtıyla Kuşatan olan Hak'ın temizliklerinden gaflet ehline öğretilecek olan ledün ilimlerini (Allah katından gelen gizli ilimler) ve ilahi bilgileri getirir." İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri buyururlar ki: "Bu şerefli beyitte lafız sanatlarından "mürâât-ı nazîr" (birbiriyle ilgili kelimeleri bir araya getirme sanatı) sanatı vardır. Çünkü "Muhît", fetva kitaplarından birinin ismidir. "Tahâret" de o kitabın bir bölümüdür. Bu münasebetle "ders" tabiri pek hoş bir şekilde yer almıştır." "O" zamîri, suya ve insân-ı kâmilin ruhuna râci'dir. "Muhît"ten murâd, zât-ı Hak'tır. Nitekim âyet-i kerîmede أَنَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيء محيط (Fussilet, 41/54) ya'ni "Âgâh ol, muhakkak O her şeyi muhîttir" buyurulur. "Ders", lügatte okumak ve ta'lîm ile öğrenilen şey demektir. Ya'ni, “İnsân-ı kâmilin rûhu yukarıda zikrolunan esbabdan dolayı bulandığı vakit Hakk'a rücû' eder; ve bu bulanıklıktan etek çekici olarak, eşyayı zâtıyla Muhît olan Hakk'ın tahâretlerinden ehl-i gaflete öğretilecek olan ulûm-ı ledünniyye ve maârif-i ilâhiyyeyi getirir.” İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri buyururlar ki: “Bu beyt-i şerîfde sanâyi-i lafziyyeden “mürâât-ı nazîr” san'atı vardır. Zîrâ “Muhît”, fetvâ kitaplarından birinin ismidir. “Tahâret” dahi o kitabın bir bâbıdır. Bu münasebetle “ders” ta'bîri pek latîf vâki' olmuştur." 224. Ve cümleyi teyemmümden ve kible isteyicileri aramaktan kurtarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 224. Ve cümleyi teyemmümden ve kıble isteyicileri aramaktan kurtarır. Teyemmüm, şeriatta su bulunmayan yerde toprak ile abdest almaktır. Burada “teyemmüm”den kastedilen, kesin bilgi sahibi olmayanların, çıkarımsal bilgi ile amel etmeleridir. Nasıl ki kelâm ilmi âlimleri ve felsefe erbabı, hakikati akli delilleriyle bulmak ve anlamak isterler. Hâlbuki hakikat, Hakk'ın tek varlığı olup güneşin ışığı gibi yayılmış ve açıkça belirmiştir. Çıkarımcılar, vehim ve hayallerle karışık olan cüz'î akıllarının icat ettikleri delillerle onu örterler, bundan haberleri olmaz. “Kıble”den kastedilen de aynı şekilde Hakk'ın tek varlığı olup, çıkarımcılar o tek varlığı ispat etmek için deliller ileri sürerler. Cenâb-ı pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 22. bölümünde şöyle buyururlar: “Bir kimse sevilenlerin sultanı Mevlânâ Şemseddîn-i Tebrîzî hazretlerinin huzurunda “Ben kesin delil ile Hakk'ın varlığını ispat ederim” dedi. Ertesi sabah Mevlânâ Şemseddin hazretleri buyurdular ki: “Dün gece melekler gelmişlerdi. O adam hakkında “Elhamdülillah, bizim Allah'ımızı sabit kıldı, ona Allah ömürler versin, âlem halkı hakkında kusur etmedi” diye dua ettiler.” Ey adamcık, Hak sabittir, onun delile ne ihtiyacı var? Eğer bir iş görmek istersen O'nun huzurunda kendine bir mertebe ve makam ispat et; ve yoksa O senin delilin olmaksızın sabittir. Nasıl ki işaret buyrulur: وإن من شيء إلا يسبح بحمده (İsrâ, 17/44) Yani “Yaratılmışlardan hiçbir şey yoktur ki, Allah Teâlâ'yı hamd ile tesbih etmesinler.” Beyt-i şerifin özetle anlamı: “İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) vahdet âleminden kesret âlemine döndüğü zaman, noksan insanlara ledünnî ilimler (Allah katından gelen ilimler) ve hakiki bilgiler getirip onları çıkarımsal ve vehmî bilgilerden ve delil arama zahmetinden kurtarır” demek olur. "Uyanık ol, muhakkak O her şeyi kuşatmıştır" buyrulur. "Ders", lügatte okumak ve öğretim ile öğrenilen şey demektir. Yani, “İnsân-ı kâmilin ruhu yukarıda zikredilen sebeplerden dolayı bulandığı zaman Hakk'a döner; ve bu bulanıklıktan uzaklaşarak, eşyayı zâtıyla kuşatan Hakk'ın temizliklerinden gaflet ehline öğretilecek olan ledünnî ilimleri ve ilahi bilgileri getirir.” İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri buyururlar ki: “Bu beyt-i şerifte lafzî sanatlardan “mürâât-ı nazîr” (birbiriyle ilgili kelimeleri bir arada kullanma) sanatı vardır. Zira “Muhît”, fetva kitaplarından birinin ismidir. “Tahâret” de o kitabın bir bölümüdür. Bu münasebetle “ders” tabiri pek latif bir şekilde yer almıştır.” Teyemmüm, şerîatte su bulunmayan yerde toprak ile abdest almaktır. Burada “teyemmüm”den murâd, ilm-i yakînî sahibi olmayanların ilm-i istidlâlî ile amel etmeleridir. Nitekim ilm-i kelâm ulemâsı ve felsefe erbâbı hakîkati delâil-i akliyyeleri ile bulmak ve anlamak isterler. Halbuki hakîkat, Hakk'ın vücûd-ı vâhidi olup güneşin ziyası gibi münteşir ve zâhirdir. Ehl-i istidlâl evhâm ve hayâlât ile karışık olan ukūl-i cüz'iyyelerinin îcâd ettikleri delîller ile örterler, bundan haberleri olmaz. “Kıble”den murâd dahi, kezâlik Hakk'ın vücûd-ı vâhidi olup ehl-i istidlâl o vücûd-ı vâhidi isbât için delîller irâd ederler. Cenâb-ı pîr efendimiz Fihi Mâ Fih'in 22. faslında şöyle buyururlar: “Bir kimse Sultân-ı mahbubîn Mevlânâ Şemseddîn-i Tebrîzî hazretlerinin huzûrunda “Ben delîl-i katı' ile Hakk'ın mevcûdiyetini isbât ederim” dedi. Ertesi sabah Mevlânâ Şemseddin hazretleri buyurdular ki: “Dün gece melâike gelmişler idi. O adam hakkında “Elhamdülillah, bizim Hudâ'mızı sabit kıldı, ona Allah ömürler versin, ehl-i âlem hakkında taksîr etmedi diye duâ ettiler”. Ey adamcık, Hak sâbittir, onun delîl nesine lâzım? Eğer bir iş görmek istersen O'nun huzûrunda kendine bir mertebe ve makām isbât et; ve yoksa O senin delîlin olmaksızın sâbittir. Nitekim işâret buyrulur : وإن من شيء إلا يسبح بحمده (İsrâ, 17/44) Ya'ni “Mahlûkāttan hiçbir şey yoktur, illâ ki Allah Teâlâ'yı hamd ile tesbih ederler”. Beyt-i şerîfin hulâsaten ma'nâsı: “İnsân-ı kâmil vahdet âleminden kesret âlemine döndüğü vakit nâkıs insanlara ulûm-ı ledünniyye ve maârif-i hakîkiyye getirip onları ulûm-ı istidlâliyye ve vehmiyyeden ve delâil aramak külfetinden kurtarır” demek olur. "Âgâh ol, muhakkak O her şeyi muhîttir" buyurulur. "Ders", lügatte okumak ve ta'lîm ile öğrenilen şey demektir. Ya'ni, “İnsân-ı kâmilin rûhu yukarıda zikrolunan esbabdan dolayı bulandığı vakit Hakk'a rücû' eder; ve bu bulanıklıktan etek çekici olarak, eşyayı zâtıyla Muhît olan Hakk'ın tahâretlerinden ehl-i gaflete öğretilecek olan ulûm-ı ledünniyye ve maârif-i ilâhiyyeyi getirir.” İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri buyururlar ki: “Bu beyt-i şerîfde sanâyi-i lafziyyeden “mürâât-ı nazîr” san'atı vardır. Zîrâ “Muhît”, fetvâ kitaplarından birinin ismidir. “Tahâret” dahi o kitabın bir bâbıdır. Bu münasebetle “ders” ta'bîri pek latîf vâki' olmuştur." 224. Ve cümleyi teyemmümden ve kible isteyicileri aramaktan kurtarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 224. Ve cümleyi teyemmümden ve kıble isteyicileri aramaktan kurtarır. Teyemmüm, şeriatta su bulunmayan yerde toprak ile abdest almaktır. Burada "teyemmüm"den kastedilen, kesin bilgi sahibi olmayanların istidlâlî (çıkarıma dayalı) bilgi ile amel etmeleridir. Nasıl ki kelâm âlimleri ve felsefe erbabı, hakikati akli delilleriyle bulmak ve anlamak isterler. Hâlbuki hakikat, Hakk'ın tek varlığı olup güneşin ışığı gibi yayılmış ve açıkça belirgindir. İstidlâl ehli (çıkarımcılar) ise, vehim ve hayallerle karışık olan cüz'î akıllarının icat ettikleri deliller ile onu örterler, bundan haberleri olmaz. "Kıble"den kastedilen de aynı şekilde Hakk'ın tek varlığı olup istidlâl ehli o tek varlığı ispat etmek için deliller ileri sürerler. Cenâb-ı pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 22. bölümünde şöyle buyururlar: "Bir kimse sevilenlerin sultanı Mevlânâ Şemseddîn-i Tebrîzî hazretlerinin huzurunda 'Ben kesin delil ile Hakk'ın mevcudiyetini ispat ederim' dedi. Ertesi sabah Mevlânâ Şemseddin hazretleri buyurdular ki: 'Dün gece melekler gelmişlerdi. O adam hakkında 'Elhamdülillah, bizim Allah'ımızı sabit kıldı, ona Allah ömürler versin, âlem halkı hakkında kusur etmedi' diye dua ettiler.' Ey adamcık, Hak sabittir, onun delile ne ihtiyacı var? Eğer bir iş görmek istersen O'nun huzurunda kendine bir mertebe ve makam ispat et; ve yoksa O senin delilin olmaksızın sabittir. Nasıl ki işaret buyrulur: وإن من شيء إلا يسبح بحمده (İsrâ, 17/44) Yani 'Yaratılmışlardan hiçbir şey yoktur ki, Allah Teâlâ'yı hamd ile tesbih etmesinler'." Beyt-i şerifin özetle anlamı: "İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) vahdet âleminden kesret âlemine (çokluk âlemine) döndüğü zaman noksan insanlara ledünnî ilimler (Allah katından gelen ilimler) ve hakiki marifetler getirip onları istidlâlî ve vehmî ilimlerden ve delil arama zahmetinden kurtarır" demek olur. Teyemmüm, şerîatte su bulunmayan yerde toprak ile abdest almaktır. Burada “teyemmüm”den murâd, ilm-i yakînî sahibi olmayanların ilm-i istidlâlî ile amel etmeleridir. Nitekim ilm-i kelâm ulemâsı ve felsefe erbâbı hakîkati delâil-i akliyyeleri ile bulmak ve anlamak isterler. Halbuki hakîkat, Hakk'ın vücûd-ı vâhidi olup güneşin ziyası gibi münteşir ve zâhirdir. Ehl-i istidlâl evhâm ve hayâlât ile karışık olan ukūl-i cüz'iyyelerinin îcâd ettikleri delîller ile örterler, bundan haberleri olmaz. “Kıble”den murâd dahi, kezâlik Hakk'ın vücûd-ı vâhidi olup ehl-i istidlâl o vücûd-ı vâhidi isbât için delîller irâd ederler. Cenâb-ı pîr efendimiz Fihi Mâ Fih'in 22. faslında şöyle buyururlar: “Bir kimse Sultân-ı mahbubîn Mevlânâ Şemseddîn-i Tebrîzî hazretlerinin huzûrunda “Ben delîl-i katı' ile Hakk'ın mevcûdiyetini isbât ederim” dedi. Ertesi sabah Mevlânâ Şemseddin hazretleri buyurdular ki: “Dün gece melâike gelmişler idi. O adam hakkında “Elhamdülillah, bizim Hudâ'mızı sabit kıldı, ona Allah ömürler versin, ehl-i âlem hakkında taksîr etmedi diye duâ ettiler”. Ey adamcık, Hak sâbittir, onun delîl nesine lâzım? Eğer bir iş görmek istersen O'nun huzûrunda kendine bir mertebe ve makām isbât et; ve yoksa O senin delîlin olmaksızın sâbittir. Nitekim işâret buyrulur : وإن من شيء إلا يسبح بحمده (İsrâ, 17/44) Ya'ni “Mahlûkāttan hiçbir şey yoktur, illâ ki Allah Teâlâ'yı hamd ile tesbih ederler”. Beyt-i şerîfin hulâsaten ma'nâsı: “İnsân-ı kâmil vahdet âleminden kesret âlemine döndüğü vakit nâkıs insanlara ulûm-ı ledünniyye ve maârif-i hakîkiyye getirip onları ulûm-ı istidlâliyye ve vehmiyyeden ve delâil aramak külfetinden kurtarır” demek olur. 225. Halkın ihtilâtından i'tilâl bulur. “Erihnâ Yâ Bilâl!" diye.✨ ✨ Sade Türkçe flash 225. Halkla karışmaktan rahatsızlık duyar. "Ey Bilal, bizi rahatlat!" diye. Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) getirdiği marifet ve hakikat dersini vermek için halkla karıştığından, Hak ile olan özel huzuruna zarar geldiği için şerefli kalbi illetli ve hasta olur. Bu sebeple Resûl-i Ekrem Efendimiz'in "Ey Bilal, bizi dinlendir!" diyerek arzu buyurdukları seferin cinsinden bir sefer ister ki, o sefer vahdet (birlik) tarafına olan bir seferdir; ve kesret (çokluk) bulaşıklığından temizlenme seferidir. Bu husustaki fazla açıklamalar I. cildin 2016 numaralı beytiyle onu takip eden diğer beyitlerde bulunmaktadır. Burada tekrarına gerek yoktur. Ya'ni, insân-ı kâmil getirdiği maârif ve hakāyık dersini vermek için halk ile ihtilât ettiğinden, Hak ile olan huzûr-ı hâssına halel geldiği için kalb-i şerîfi illetli ve marîz olur. Binâenaleyh Resûl-i Ekrem Efendimiz'in ارحنا يا بلال ya'ni "Ey Bilal, bizi dinlendir!" diyerek arzu buyurdukları seferin cinsinden bir sefer ister ki, o sefer vahdet tarafına olan bir seferdir; ve keserât bulaşıklığından tahâret seferidir. Bu husûstaki fazla îzâhât I. cildin 2016 numaralı beytiyle onu ta'kîb eden dîğer beyitlerde münderiçtir. Burada tekrârına hâcet yoktur. 226. Ey latîf nağmeli, ey güzel sesli Bilâl, minâre üzerine git, rihlet davulunu çal!✨ ✨ Sade Türkçe flash 226. Ey latîf nağmeli, ey güzel sesli Bilâl, minâre üzerine git, rihlet davulunu çal! Bu şerefli beyit, özünde Resûl-i Ekrem hazretlerinin Bilâl-i Habeşî hazretlerine olan şerefli emridir. Fakat insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) güzel sesli olan kişilere hitaplarını da kapsar. Yani, "İnsân-ı kâmil halk ile olan ilişkiden rahatsız olduğu zaman semâ'a (dinî musiki dinleme) ve tegannîye (şarkı söylemeye) meyledip güzel sesli olan kişilere, 'Minâre ve davet mahalli üzerine git de vahdet âlemine (birlik âlemine) rihlet davulunu çal!' buyurur." Resûl-i Ekrem hazretlerinin şerefli emri, özünde güzel sesle ezan okunarak namaza davet olunmaktır. Zira hadîs-i şerîfte الصلوة معراج المؤمن yani "Namaz mü'minin mi'râcıdır" buyrulur. Ve namazda kesret âlemine (çokluk âlemine) veda olunup boş bir kalp ile Hakk'a yönelmek icap eder ki bu hâl, vahdet tarafına sefer olur. "Sahîl", at kişnemesine denir. Bu tabirde işaret şudur ki, ceset ruhun binek hayvanıdır; ve seda ve nağmeler elbette cesedin hançeresinden çıkar. Ruhta kendi aslına sefer ve dönüş iştiyakı şiddetlendiği zaman eseri cisimde ortaya çıkar; ve insanın cesedi, ahsen-i takvîm (en güzel biçim) üzere yaratılmış olup her hâlinde intizam olduğundan onun sedası da ölçülü ve latîf nağmeler cinsinden olur. Ehl-i aşk ve iştiyakın semâ'ındaki hikmet budur. Bu aşk ve iştiyaktan ruhu nasipsiz olan soğuk zühd (dünyadan el çekme) sahipleri semâ'ı haram görürler. Eğer semâ' ve latîf nağmeler haram olsaydı Resûl-i Ekrem hazretleri Bilâl-i Habeşî cenaplarına latîf nağmeler ile ezan okumasını emrederler miydi? Bu beyt-i şerîf hadd-i zâtında Resûl-i Ekrem hazretlerinin Bilâl-i Habeşî hazretlerine vâki' olan emr-i şerîfleridir. Fakat vâris-i kâmilin, güzel sesli olan zevâta hitâblarına da şâmildir. Ya'ni, “İnsân-ı kâmil halk ile olan ihtilâttan ma'lûl olduğu vakit semâ'a ve teğannîye meyledip güzel sesli olan zevâta, "Minâre ve da'vet mahalli üzerine git de âlem-i vahdete rihlet davulunu çal!" buyurur. Resûl-i Ekrem hazretlerinin emr-i şerîfi hadd-i zâtında güzel sesle ezan okunarak namaza da'vet olunmaktır. Zîrâ hadîs-i şerîfde الصلوة معراج المؤمن ya'ni "Namaz mü'minin mi'râcıdır" buyrulur. Ve namazda âlem-i keserâta vedâ' olunup bir kalb-i hâlî ile Hakk'a teveccüh olunmak îcâb eder ki bu hâl-i vahdet tarafına sefer olur. "Sahîl", at kişnemesine denir. Bu ta'bîrde işâret budur ki, cesed rûhun binek hayvanıdır; ve sadâ ve nağamât bittabi' cesedin hançeresinden çıkar. Rûhda kendi aslına sefer ve rücû' iştiyâkı teşeddüd ettiği vakit eseri cisimde zâhir olur; ve insanın cesedi, ahsen-i takvîm üzere mahlûk olup her hâlinde intizâm olduğundan onun sadâsı da mevzûn ve latîf nağamât cinsinden olur. Ehl-i aşk ve iştiyakın semâ'ındaki hikmet budur. Bu aşk ve iştiyâktan rûhu bî-nasîb olan zühd-i bârid ashâbı semâ'ı harâm görürler. Eğer semâ' ve nağamât-ı latîfe harâm olsa idi Resûl-i Ekrem hazretleri Bilâl-i Habeşî cenâblarına nağamât-ı latîfe ile ezan okumasını emrederler miydi? 227. Can sefere gitti ve beden kıyâmdadır. Ric'at vaktinde bu sebebden selâm,✨ ✨ Sade Türkçe flash 227. Can sefere gitti ve beden kıyamdadır. Geri dönüş vaktinde bu sebeple selâm, der. der. 225. Halkın ihtilatından i'tilal bulur. “Erihna Ya Bilal!" diye.✨ ✨ Sade Türkçe flash 225. Halkla karışmaktan rahatsızlık duyar. "Ey Bilal, bizi rahatlat!" diye. Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) getirdiği marifet ve hakikatler dersini vermek için halkla karıştığından, Hak ile olan özel huzuruna zarar geldiği için şerefli kalbi hastalanır ve rahatsız olur. Bu sebeple Resûl-i Ekrem Efendimiz'in "Ey Bilal, bizi dinlendir!" diyerek arzu ettikleri seferin cinsinden bir sefer ister ki, o sefer vahdet (birlik) tarafına olan bir seferdir; ve kesret (çokluk) bulaşıklığından arınma seferidir. Bu konudaki fazla açıklamalar I. cildin 2016 numaralı beytiyle onu takip eden diğer beyitlerde yer almaktadır. Burada tekrarına gerek yoktur. Ya'ni, insân-ı kâmil getirdiği maârif ve hakāyık dersini vermek için halk ile ihtilât ettiğinden, Hak ile olan huzûr-ı hâssına halel geldiği için kalb-i şerîfi illetli ve marîz olur. Binâenaleyh Resûl-i Ekrem Efendimiz'in ارحنا يا بلال ya'ni "Ey Bilal, bizi dinlendir!" diyerek arzu buyurdukları seferin cinsinden bir sefer ister ki, o sefer vahdet tarafına olan bir seferdir; ve keserât bulaşıklığından tahâret seferidir. Bu husûstaki fazla îzâhât I. cildin 2016 numaralı beytiyle onu ta'kîb eden dîğer beyitlerde münderiçtir. Burada tekrârına hâcet yoktur. 226. Ey latif nağmeli, ey güzel sesli Bilal, minare üzerine git, rihlet davulunu çal!✨ ✨ Sade Türkçe flash 226. Ey latif nağmeli, ey güzel sesli Bilal, minare üzerine git, rihlet davulunu çal! Bu şerefli beyit, özünde Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin Bilâl-i Habeşî (a.s.) hazretlerine olan şerefli emridir. Fakat insân-ı kâmilin, güzel sesli olan kişilere hitaplarını da kapsar. Yani, "İnsân-ı kâmil halk ile olan karışıklıktan rahatsız olduğu zaman semâ'a (dinî musiki dinlemeye) ve tegannîye (şarkı söylemeye) meyledip güzel sesli olan kişilere, 'Minare ve davet mahalli üzerine git de vahdet âlemine rihlet davulunu çal!' buyurur." Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin şerefli emri özünde güzel sesle ezan okunarak namaza davet olunmaktır. Zira hadîs-i şerîfte "الصلاة معراج المؤمن" yani "Namaz mü'minin mi'râcıdır" buyrulur. Ve namazda kesret (çokluk) âlemine veda olunup boş bir kalp ile Hakk'a yönelmek icap eder ki bu, vahdet (birlik) tarafına sefer olur. "Sahîl", at kişnemesine denir. Bu tabirde işaret şudur ki, ceset ruhun binek hayvanıdır; ve seda ve nağmeler doğal olarak cesedin hançeresinden çıkar. Ruhta kendi aslına sefer ve dönüş arzusu şiddetlendiği zaman eseri cisimde ortaya çıkar; ve insanın cesedi, ahsen-i takvîm (en güzel biçim) üzere yaratılmış olup her halinde düzen olduğundan onun sedası da ölçülü ve latif nağmeler cinsinden olur. Aşk ve iştiyak ehlinin semâ'ındaki hikmet budur. Bu aşk ve iştiyaktan ruhu nasipsiz olan soğuk zühd (dünyadan el çekme) sahipleri semâ'ı haram görürler. Eğer semâ' ve latif nağmeler haram olsa idi Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleri Bilâl-i Habeşî (a.s.) cenaplarına latif nağmeler ile ezan okumasını emrederler miydi? Bu beyt-i şerîf hadd-i zâtında Resûl-i Ekrem hazretlerinin Bilâl-i Habeşî hazretlerine vâki' olan emr-i şerîfleridir. Fakat vâris-i kâmilin, güzel sesli olan zevâta hitâblarına da şâmildir. Ya'ni, “İnsân-ı kâmil halk ile olan ihtilâttan ma'lûl olduğu vakit semâ'a ve teğannîye meyledip güzel sesli olan zevâta, "Minâre ve da'vet mahalli üzerine git de âlem-i vahdete rihlet davulunu çal!" buyurur. Resûl-i Ekrem hazretlerinin emr-i şerîfi hadd-i zâtında güzel sesle ezan okunarak namaza da'vet olunmaktır. Zîrâ hadîs-i şerîfde الصلوة معراج المؤمن ya'ni "Namaz mü'minin mi'râcıdır" buyrulur. Ve namazda âlem-i keserâta vedâ' olunup bir kalb-i hâlî ile Hakk'a teveccüh olunmak îcâb eder ki bu hâl-i vahdet tarafına sefer olur. "Sahîl", at kişnemesine denir. Bu ta'bîrde işaret budur ki, cesed rûhun binek hayvanıdır; ve sadâ ve nağamât bittabi' cesedin hançeresinden çıkar. Rûhda kendi aslına sefer ve rücû' iştiyâkı teşeddüd ettiği vakit eseri cisimde zâhir olur; ve insanın cesedi, ahsen-i takvîm üzere mahlûk olup her hâlinde intizâm olduğundan onun sadâsı da mevzûn ve latîf nağamât cinsinden olur. Ehl-i aşk ve iştiyakın semâ'ındaki hikmet budur. Bu aşk ve iştiyâktan rûhu bî-nasîb olan zühd-i bârid ashâbı semâ'ı harâm görürler. Eğer semâ' ve nağamât-ı latîfe harâm olsa idi Resûl-i Ekrem hazretleri Bilâl-i Habeşî cenâblarına nağamât-ı latîfe ile ezan okumasını emrederler miydi? 227. Can sefere gitti ve beden kıyâmdadır. Ric'at vaktinde bu sebebden selâm, der.✨ ✨ Sade Türkçe flash 227. Can sefere gitti ve beden ayakta durmaktadır. Geri dönüş vaktinde bu sebeple selâm der. Yani, "Mümin namaza durduğu zaman onun ruhu çokluktan birliğe yönelerek sefere gider; ve cesedi de ayakta durur ve namazı bitirdiği zaman başını sağa ve sola çevirerek "Es-selâmü aleyküm ve rahmetullah!" السلام عليكم و رحمة الله der. İşte Mevlevîlerin semâ'ı da bu anlama göre konulmuştur. Onların ruhları ney ve güzel sesli kişilerin nağmeleri ile namazda olduğu gibi çokluktan birliğe yönelerek sefere gider. Ve ruhlarındaki iştiyakın ve ızdırabın eseri bedenlerinde ortaya çıkıp semavî cisimlerin Hak'ın varlığının ta kendisi olan sonsuz uzaydaki dönüşleri gibi dönerler. Çalgıcıların nağmeleri ve ahenkleri değiştikçe, çokluk âlemine geri dönüp "selâm" vaziyetinde bulunurlar. Nasıl ki cenâb-ı Pîr efendimiz semâ' hakkında şöyle buyururlar: "Bilir misin semâ' nedir, ruhun Elestü bi-rabbiküm hitabına cevaben "Evet!" dediğini işitmektir. Kendinden kopmak, O'nun vuslatına erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Dostun hallerini görmektir. Lâhût (ilâhî âlem) perdelerinden Hakk'ın sırlarını işitmektir. Bilir misin semâ' nedir? Hakk'ın aşkının darbesi önünde başını top gibi yapıp ayaksız ve başsız koşmaktır. Bilir misin semâ' nedir? Nefs ile harbetmektir. Yarı boğazlanmış kuş gibi kanlı toprak üzerinde çırpınmaktır. Bilir misin semâ' nedir? “Lî maallâhi vaktün..." hadîs-i şerîfinin sırrındandır ki, oraya melek sığmaz, aracısız erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Şems-i Tebrîzî gibi kalp gözlerini açmak, kutsal nurları görmektir." Ya'ni, "Mü'min namaza durduğu vakit onun rûhu kesretten vahdete müteveccihen sefere gider; ve cesedi de ayakta durur ve namazı bitirdiği vakit başını sağa ve sola çevirerek "Es-selâmü aleyküm ve rahmetullah!" السلام عليكم و رحمة الله der. İşte Mevlevîlerin semâ'ı da bu ma'nâya binâen mevzû'dur. Onların ruhları nây ve güzel sesli zevâtın nağmeleri ile namazda olduğu gibi kesretten vahdete müteveccihen sefere gider. Ve rûhlarındaki iştiyakın ve ızdırabın eseri cisimlerinde zâhir olup ecrâm-ı semâviyyenin ayn-ı vücûd-i Hak olan fezâ-yı bî-nihâyedeki devirleri gibi devrederler. Mutriblerin nağamâtı ve âhenkleri değiştikçe, âlem-i kesrete rücû' edip "selâm" vaziyetinde bulunur. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz semâ' hakkında şöyle buyururlar: "Bilir misin semâ' nedir, rûhun Elestü bi-rabbiküm hitâbına cevaben "Belâ!" dediğini işitmektir. Kendinden munkatı' olmak, O'nun visâline erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Dostun ahvâlini görmektir. Lâhût perdelerinden Hakk'ın esrârını işitmektir. Bilir misin semâ' nedir? Hakk'ın aşkının darbesi önünde başını top gibi yapıp ayaksız ve başsız koşmaktır. Bilir misin semâ' nedir? Nefs ile harbetmektir. Yarı boğazlanmış kuş gibi kanlı toprak üzerinde çırpınmaktır. Bilir misin semâ' nedir? “Lî maallâhi vaktün..." hadîs-i şerîfinin sırrındandır ki, oraya melek sığmaz, vâsıtasız erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Şems-i Tebrîzî gibi kalb gözlerini açmak, envâr-ı kudsü görmektir." 228.✨ ✨ Sade Türkçe flash 228. Yani, "evliyaların canı"nı suya ve "ruhun Hakk'a ulaşıp yine beşeriyete gelmesi"ni sefere ve "bu seferden dönüş"ü selam vermeye benzetmek, söz âleminde anlamı idrak etmeye bir araç gibidir. Bu anlamları avama anlatabilmek için böyle bir örnek vermek gereklidir. Yani, "Mümin namaza durduğu zaman onun ruhu kesretten (çokluktan) vahdete (birliğe) yönelerek sefere gider; ve cesedi de ayakta durur ve namazı bitirdiği zaman başını sağa ve sola çevirerek "Es-selâmü aleyküm ve rahmetullah!" der. İşte Mevlevîlerin semâ'ı da bu anlama dayanarak konulmuştur. Onların ruhları ney ve güzel sesli kişilerin nağmeleri ile namazda olduğu gibi kesretten vahdete yönelerek sefere gider. Ve ruhlarındaki iştiyakın ve ıstırabın eseri cisimlerinde ortaya çıkar ve semavî cisimlerin, Hakk'ın varlığının ta kendisi olan sonsuz uzaydaki dönüşleri gibi dönerler. Mutriblerin (çalgıcıların) nağmeleri ve ahenkleri değiştikçe, kesret âlemine (çokluk âlemine) geri dönüp "selam" vaziyetinde bulunurlar. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz semâ' hakkında şöyle buyururlar: Bilir misin semâ' nedir, ruhun Elestü bi-rabbiküm (Ben sizin Rabbiniz değil miyim?) hitabına cevaben "Bela!" (Evet!) dediğini işitmektir. Kendinden kopmak, O'nun vuslatına erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Dostun hallerini görmektir. Lâhût (ilâhî âlem) perdelerinden Hakk'ın sırlarını işitmektir. Bilir misin semâ' nedir? Hakk'ın aşkının darbesi önünde başını top gibi yapıp ayaksız ve başsız koşmaktır. Bilir misin semâ' nedir? Nefs ile harbetmektir. Yarı boğazlanmış kuş gibi kanlı toprak üzerinde çırpınmaktır. Bilir misin semâ' nedir? "Lî maallâhi vaktün..." (Benim Allah ile öyle bir vaktim vardır ki...) hadîs-i şerîfinin sırrındandır ki, oraya melek sığmaz, vasıtasız erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Şems-i Tebrîzî gibi kalp gözlerini açmak, kudsî nurları görmektir. Ya'ni, "evliyânın canı"nı suya ve "rûhu Hakk'a ulaşıp yine beşeriyete gelmesi"ni sefere ve "bu seferden avdet"i selâm vermeye benzetmek kelâm âleminde idrâk-i ma'nâya vâsıta gibidir. Bu ma'nâları avâma anlatabilmek için böyle mesel îrâdı lâzımdır. Ya'ni, "Mü'min namaza durduğu vakit onun rûhu kesretten vahdete müteveccihen sefere gider; ve cesedi de ayakta durur ve namazı bitirdiği vakit başını sağa ve sola çevirerek "Es-selâmü aleyküm ve rahmetullah!" السلام عليكم و رحمة الله der. İşte Mevlevîlerin semâ'ı da bu ma'nâya binâen mevzû'dur. Onların rûhları nây ve güzel sesli zevâtın nağmeleri ile namazda olduğu gibi kesretten vahdete müteveccihen sefere gider. Ve rûhlarındaki iştiyakın ve ıztırabın eseri cisimlerinde zâhir olup ecrâm-ı semâviyyenin ayn-ı vücûd-i Hak olan fezâ-yı bî-nihâyedeki devirleri gibi devrederler. Mutriblerin nağamâtı ve âhenkleri değiştikçe, âlem-i kesrete rücû' edip "selâm" vaziyetinde bulunur. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz semâ' hakkında şöyle buyururlar: Bilir misin semâ' nedir, rûhun Elestü bi-rabbiküm hitâbına cevaben "Bela!" dediğini işitmektir. Kendinden munkatı' olmak, O'nun visâline erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Dostun ahvâlini görmektir. Lâhût perdelerinden Hakk'ın esrârını işitmektir. Bilir misin semâ' nedir? Hakk'ın aşkının darbesi önünde başını top gibi yapıp ayaksız ve başsız koşmaktır. Bilir misin semâ' nedir? Nefs ile harbetmektir. Yarı boğazlanmış kuş gibi kanlı toprak üzerinde çırpınmaktır. Bilir misin semâ' nedir? "Lî maallâhi vaktün..." hadîs-i şerîfinin sırrındandır ki, oraya melek sığmaz, vâsıtasız erişmektir. Bilir misin semâ' nedir? Şems-i Tebrîzî gibi kalb gözlerini açmak, envâr-ı kudsü görmektir. 228. Bu mesel kelâmda vâsıta gibidir. Avamın anlaması için vasıta şarttır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 228. Bu örnek, sözde bir aracı gibidir. Halkın anlaması için aracı şarttır. Yani, "evliyaların canı"nı suya benzetmek ve "ruhun Hakk'a ulaşıp yine insanlık hâline dönmesi"ni yolculuğa benzetmek ve "bu yolculuktan geri dönüş"ü selâm vermeye benzetmek, söz âleminde anlamayı idrak etmeye bir aracı gibidir. Bu anlamları halka anlatabilmek için böyle bir örnek vermek gereklidir. Ya'ni, "evliyânın canı"nı suya ve "rûhu Hakk'a ulaşıp yine beşeriyete gelmesi"ni sefere ve "bu seferden avdet"i selâm vermeye benzetmek kelâm âleminde idrâk-i ma'nâya vâsıta gibidir. Bu ma'nâları avâma anlatabilmek için böyle mesel îrâdı lâzımdır. 229. Râbıtadan kurtulan semenderden başkası ne vakit vâsıtasız olarak ateşe gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 229. Semenderden başkası ne zaman aracısız olarak ateşe gider? "Semender", derisinden salgıladığı bir sıvı aracılığıyla yanmadan ateşten geçen bir hayvan türüdür. "Evliyanın seçkinleri" semendere benzetilmiştir. Ateş hükmünde olan varlık hakikatine, söz aracılığı olmaksızın ancak akıl bağından kurtulan evliyanın seçkinleri ulaşır. “Semender”, bir nevi' hayvandır ki cildinden ifrâz ettiği bir seyyâle vâsıtasıyla yanmaksızın ateşten geçer. “Havâss-ı evliyâ” semendere teşbîh buyrulmuştur. Ateş mesâbesinde olan hakîkat-i vücûda kelâm vâsıtası olmaksızın ancak akıl râbıtasından kurtulan havâss-ı evliyâ vâsıl olur. 230. Sana hamam vasıtası lazımdır, tâ ki sen tab'ını ateşten hoş edesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 230. Sana hamam aracı lazımdır ki sen tabiatını ateşten hoşnut edesin! Sana takvâ hamamı aracı lazımdır. Senin nefsin hamamın sıcaklığına alışsın da tabiatın ateşten hoşlanmaya başlasın! Cenâb-ı Pîr efendimiz, dördüncü cildin 240 ve 241. beyitlerinde takvâyı hamama benzetmişlerdir. O beyitler şunlardır: Dünyanın şehveti külhan gibidir ki takvâ hamamı ondan daha parlaktır. Fakat müttakî kısmı bu külhandan temizdir. Çünkü hamam içindedir ve temizliktedir. Ve takvâ hakkındaki açıklamalar o beyitlerde geçti. Bu şerefli beyitte de takvâyı ateşe benzetmişlerdir. Beyit: Takvâ ateşi, Allah'tan gayrı olan âlemi yaktı; ve Allah'tan bir şimşek çaktı, takvâyı yaktı. Bu sebeple Hakk Yolcusu, zâtî tecelliye ulaşmak için öncelikle riyâzât ve mücâhedât ile takvâ hamamında temizlenmek ve sonra bu tecelli ateşine tabiatının alışması lazımdır. “Sana takvâ hamamı vâsıtası lâzımdır. Senin nefsin hamamın harâretine alışsın da tabîatın ateşten hoşlanmağa başlasın!” Cenâb-ı Pîr efendimiz IV. cildin 240 ve 241. beyitlerinde takvâyı hamama teşbîh buyurmuşlardır. O beyitler şunlardır: “Dünyanın şehveti külhân misâlidir ki takvâ hamamı ondan parlaktır. Fakat müttakî kısmı bu külhândan safdır. Zîrâ ki hamam içindedir ve temizliktedir.” Ve takvâ hakkındaki îzâhât o beyitlerde geçti. Bu beyt-i şerîfde de takvâyı ateşe teşbîh buyurmuşlardır. Beyt: “Takvâ ateşi mâsivallah cihânını yaktı; ve Allah'tan bir berk vurdu, takvâyı yaktı.” Binâenaleyh sâlik, tecellî-i zâtîye nâil olmak için evvelâ riyâzet ve mücâhede ile takvâ hamamında temizlenmek ve sonra bu âteş-i tecellîye tabîatı alışmak lazımdır. 231. Mâdemki Halîl gibi ateşe gitmeye kādir değilsin, sana hamam resûl, sana su delîl oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 231. Mademki Halil (a.s.) gibi ateşe gitmeye gücün yetmiyor, sana hamam elçi, sana su delil oldu. 229. Rabıtadan kurtulan semenderden başkası ne vakit vâsıtasız olarak ateşe gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 229. Rabıtadan kurtulan semenderden başkası ne zaman aracısız olarak ateşe gider? "Semender", bir tür hayvandır ki derisinden salgıladığı bir sıvı aracılığıyla yanmaksızın ateşten geçer. "Evliyanın seçkinleri" semendere benzetilmiştir. Ateş hükmünde olan varlığın hakikatine, söz aracılığı olmaksızın ancak akıl bağından kurtulan evliyanın seçkinleri ulaşır. "Semender", bir nevi' hayvandır ki cildinden ifrâz ettiği bir seyyâle vâsıtasıyla yanmaksızın ateşten geçer. "Havâss-ı evliyâ" semendere teşbîh buyrulmuştur. Ateş mesâbesinde olan hakîkat-i vücûda kelâm vâsıtası olmaksızın ancak akıl râbıtasından kurtulan havâss-ı evliyâ vâsıl olur. 230. Sana hamam vasıtası lazımdır, tâ ki sen tab'ını ateşten hoş edesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 230. Sana hamam vasıtası lazımdır, tâ ki sen tab'ını ateşten hoş edesin! Sana takvâ hamamı vasıtası lazımdır. Senin nefsin hamamın hararetine alışsın da tabiatın ateşten hoşlanmaya başlasın! Cenâb-ı Pîr efendimiz IV. cildin 240 ve 241. beyitlerinde takvâyı hamama benzetmişlerdir. O beyitler şunlardır: "Dünyanın şehveti külhan gibidir ki takvâ hamamı ondan daha parlaktır. Fakat müttakî kısmı bu külhandan temizdir. Çünkü hamam içindedir ve temizliktedir." Ve takvâ hakkındaki açıklamalar o beyitlerde geçti. Bu şerefli beyitte de takvâyı ateşe benzetmişlerdir. Beyit: "Takvâ ateşi Allah'tan başka her şey olan dünyayı yaktı; ve Allah'tan bir şimşek çaktı, takvâyı yaktı." Bu sebeple sâlik (Hakk Yolcusu), zâtî tecelliye (Allah'ın özünden gelen tecelliye) nail olmak için öncelikle riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ile takvâ hamamında temizlenmek ve sonra bu tecelli ateşine tabiatının alışması lazımdır. "Sana takvâ hamamı vâsıtası lâzımdır. Senin nefsin hamamın harâretine alışsın da tabîatın ateşten hoşlanmağa başlasın!" Cenâb-ı Pîr efendimiz IV. cildin 240 ve 241. beyitlerinde takvâyı hamama teşbîh buyurmuşlardır. O beyitler şunlardır: "Dünyanın şehveti külhân misâlidir ki takvâ hamamı ondan parlaktır. Fakat müttakî kısmı bu külhândan safdır. Zîrâ ki hamam içindedir ve temizliktedir." Ve takvâ hakkındaki îzâhât o beyitlerde geçti. Bu beyt-i şerîfde de takvâyı ateşe teşbîh buyurmuşlardır. Beyt: "Takvâ ateşi mâsivallah cihânını yaktı; ve Allah'tan bir berk vurdu, takvâyı yaktı." Binâenaleyh sâlik, tecellî-i zâtîye nâil olmak için evvelâ riyâzet ve mücâhede ile takvâ hamamında temizlenmek ve sonra bu âteş-i tecellîye tabîatı alışmak lazımdır. 231. Mâdemki Halîl gibi ateşe gitmeye kādir değilsin, sana hamam resûl, sana su delîl oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 231. Mademki Halil gibi ateşe gitmeye gücün yok, sana hamam elçi, sana su delil oldu. Mademki İbrahim Halil (a.s.) gibi kesretten (çokluktan) yüz çevirip zâtî vahdet ateşine gitmeye gücün yoktur, o hâlde sana takva ve riyâzât hamamı elçi ve sana su hükmünde olan kâmil ruh ve evliya sözleri delil oldu; ve sen zâtî vahdeti birtakım temsiller ile bu sözler aracılığıyla idrak edebilirsin. Mâdemki İbrâhim Halîl (a.s.) gibi keserâttan yüz yuyup vahdet-i zâtî ate-şine gitmeye kudretin yoktur, o hâlde sana takvâ ve riyâzet hamamı resûl ve sana su mesâbesinde olan rûh-ı kâmil ve kelâm-ı evliyâ delîl oldu; ve sen vahdet-i zâtîyi birtakım temsîlât ile bu kelâmlar vâsıtası ile idrâk edebilirsin. 232. Tokluk Hak'tandır. Fakat ehl-i taba' ekmek vasıtası olmaksızın toklu-ğa ne vakit erişir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 232. Tokluk Allah'tandır. Fakat tabiat ehli, ekmek aracılığı olmaksızın tokluğa ne zaman erişir? "Taba", kirli olmak ve tembel olmak anlamındadır (Müntehabü'l-Lügāt). "Şiba", doymak demektir. Örneğin, tokluk Allah'tandır, fakat nefsanî sıfatlarla kirli veya riyâzatta tembel olan kimse ekmek aracılığı olmaksızın doymaz. Evliyanın seçkinleri doymak için ekmek aracına muhtaç değildir. Aklın "doymak için ekmek lazımdır" diye verdiği hükümden kurtulmuşlardır. Bu hâli, cismanî olan kimseler akıllarına sığdıramazlar. Halbuki evliya menkıbelerinde birçok zamanlar yemeksizin yaşayan ve doyan evliya vardır. Örneğin, Sipehsâlâr hazretleri yazdığı menkıbede, Hz. Mevlânâ efendimiz ile Şems-i Tebrîzî hazretlerinin altı ay süreyle Şeyh Selahaddîn-i Zerkûb cenaplarının hücresinde asla ve kesinlikle yeme, içme ve beşerî ihtiyaçlar olmaksızın sohbet buyurduklarını gözleriyle görerek nakletmektedir. “Taba”, kirli olmak ve tenbel olmak ma'nâsınadır (Müntehabü'l-Lügāt). “Şiba”, doymak. Meselâ tokluk Hak'tandır, fakat sıfât-ı nefsâniyye ile kirli veyâhud riyâzette tenbel olan kimse ekmek vâsıtası olmaksızın doymaz. Ha-vâss-ı evliyâ doymak için ekmek vâsıtasına muhtaç değildir. Aklın “doymak için ekmek lazımdır" diye verdiği hükümden kurtulmuştur. Bu hâli cismânî olan kimseler akıllarına sığdıramazlar. Halbuki menâkıb-ı evliyâda birçok za-manlar yemeksizin yaşayan ve doyan evliyâ vardır. Ezcümle Sipehsâlâr haz-retleri yazdığı menâkıbda Hz. Mevlânâ efendimiz ile Şems-i Tebrîzî hazretle-rinin altı ay müddet Şeyh Selahaddîn-i Zerkûb cenâblarının hücresinde aslâ ve kat'â ekl ve şürb ve hâcât-ı beşerî vâki' olmaksızın sohbet buyurdukları-nı re'ye'l-ayn müşâhede etmek sûretiyle nakl ediyor. 233. Letafet Hak'tandır, fakat ten ehli çimen perdesi olmaksızın letafeti an-lamaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 233. İncelik Hak'tandır, fakat beden ehli çimen perdesi olmaksızın inceliği anlayamaz. Yani, insanın bu izafî varlık âleminde gördüğü incelik Hak'tandır. Hak'ın hakiki varlığının Latîf ismiyle meydana gelen tecellîsidir (ilahi bir ismin veya sıfatın varlık âleminde görünür hale gelmesi). Fakat cismani kayıtlar altında bulunan kimseler, çimenlik ve gülistan perdesinin şekli olmaksızın inceliğin ne demek olduğunu anlayamaz; ve inceliğin zevkini kendinde bulamaz. Çünkü incelik bir manadır; beden ehli bu manayı şekil ile anlayabilir. Ya'ni, insanın bu vücûd-ı izâfî âleminde gördüğü letâfet Hak'tandır. Vücûd-i hakîkî-i Hakk'ın ism-i Latîf ile vâki' olan tecellîsidir. Fakat kuyûd-i cismâniy-ye altında bulunan kimseler çemenistan ve gülistan perdesinin sûreti olmaksı-zın letâfetin ne demek olduğunu anlayamaz; ve letâfetin zevkini kendinde bu-lamaz. Zîrâ letâfet bir ma'nâdır; ten ehli bu ma'nâyı sûret ile anlayabilir. 234. Vaktaki ten vâsıtası kalmaz, hicabsız Mûsâ gibi ceybinden ayın nûrunu bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 234. Ten vasıtası kalmadığında, Musa gibi perdesizce cebinden ayın nurunu bulur. Bir kimse takva hamamına girip nefsanî sıfatlardan temizlendiğinde ve su hükmünde olan kâmil mürşidin saf ruhu ile yıkandığında, vücudu idrak etme hususunda artık cisme ait olan sözün ve suretin vasıtası kalmaz. Mademki İbrahim Halil (a.s.) gibi kesretten (çokluktan) yüz çevirip zâtî vahdet ateşine gitmeye gücün yoktur, o halde sana takva ve riyazet hamamı yol gösterici oldu ve sana su hükmünde olan kâmil ruh ve evliya sözleri delil oldu; ve sen zâtî vahdeti birtakım temsillerle bu sözler vasıtasıyla idrak edebilirsin. Vaktâki bir kimse takvâ hamamına girip sıfât-ı nefsâniyyeden temizlenir ve su mesâbesinde olan mürşid-i kâmilin rûh-ı sâfi ile yıkanır, vücudun idrâ-ki hususunda artık cisme müteallık olan kelâmın ve sûretin vâsıtası kalmaz. Mâdemki İbrâhim Halîl (a.s.) gibi keserâttan yüz yuyup vahdet-i zâtî ateşine gitmeye kudretin yoktur, o hâlde sana takvâ ve riyâzet hamamı resûl ve sana su mesâbesinde olan rûh-ı kâmil ve kelâm-ı evliyâ delîl oldu; ve sen vahdet-i zâtîyi birtakım temsîlât ile bu kelâmlar vâsıtası ile idrâk edebilirsin. 232. Tokluk Hak'tandır. Fakat ehl-i taba' ekmek vasıtası olmaksızın tokluğa ne vakit erişir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 232. Tokluk Allah'tandır. Fakat tabiat ehli, ekmek vasıtası olmaksızın tokluğa ne zaman erişir? "Taba", kirli olmak ve tembel olmak anlamındadır (Müntehabü'l-Lügāt). "Şiba", doymak demektir. Örneğin tokluk Allah'tandır, fakat nefsanî sıfatlarla kirli veyahut riyâzatta tembel olan kimse ekmek vasıtası olmaksızın doymaz. Evliyanın havas tabakası (seçkinleri) doymak için ekmek vasıtasına muhtaç değildir. Aklın "doymak için ekmek lazımdır" diye verdiği hükümden kurtulmuştur. Bu hâli cismanî olan kimseler akıllarına sığdıramazlar. Halbuki evliya menkıbelerinde birçok zamanlar yemeksizin yaşayan ve doyan evliya vardır. Örneğin Sipehsâlâr hazretleri yazdığı menkıbede, Hz. Mevlânâ efendimiz ile Şems-i Tebrîzî hazretlerinin altı ay müddet Şeyh Selahaddîn-i Zerkûb cenaplarının hücresinde asla ve kat'a yeme, içme ve beşerî ihtiyaçlar olmaksızın sohbet buyurduklarını gözleriyle görerek nakletmektedir. “Taba”, kirli olmak ve tenbel olmak ma'nâsınadır (Müntehabü'l-Lügāt). “Şiba”, doymak. Meselâ tokluk Hak'tandır, fakat sıfât-ı nefsâniyye ile kirli veyâhud riyâzette tenbel olan kimse ekmek vâsıtası olmaksızın doymaz. Havâss-ı evliyâ doymak için ekmek vâsıtasına muhtaç değildir. Aklın “doymak için ekmek lazımdır" diye verdiği hükümden kurtulmuştur. Bu hâli cismânî olan kimseler akıllarına sığdıramazlar. Halbuki menâkıb-ı evliyâda birçok zamanlar yemeksizin yaşayan ve doyan evliyâ vardır. Ezcümle Sipehsâlâr hazretleri yazdığı menâkıbda Hz. Mevlânâ efendimiz ile Şems-i Tebrîzî hazretlerinin altı ay müddet Şeyh Selahaddîn-i Zerkûb cenâblarının hücresinde aslâ ve kat'â ekl ve şürb ve hâcât-ı beşerî vâki' olmaksızın sohbet buyurduklarını re'ye'l-ayn müşâhede etmek sûretiyle nakl ediyor. 233. Letafet Hak'tandır, fakat ten ehli çimen perdesi olmaksızın letafeti anlamaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 233. Letafet Hak'tandır, fakat ten ehli çimen perdesi olmaksızın letafeti anlamaz. Yani, insanın bu izafî varlık âleminde gördüğü letafet Hak'tandır. Hak'ın hakiki varlığının Latîf ismiyle meydana gelen tecellîsidir (ortaya çıkışıdır). Fakat bedensel kayıtlar altında bulunan kimseler çimenlik ve gülistan perdesinin şekli olmaksızın letafetin ne demek olduğunu anlayamaz; ve letafetin zevkini kendinde bulamaz. Çünkü letafet bir anlamdır; ten ehli bu anlamı şekil ile anlayabilir. Ya'ni, insanın bu vücûd-ı izâfî âleminde gördüğü letâfet Hak'tandır. Vücûd-i hakîkî-i Hakk'ın ism-i Latîf ile vâki' olan tecellîsidir. Fakat kuyûd-i cismâniyye altında bulunan kimseler çemenistan ve gülistan perdesinin sûreti olmaksızın letâfetin ne demek olduğunu anlayamaz; ve letâfetin zevkini kendinde bulamaz. Zîrâ letâfet bir ma'nâdır; ten ehli bu ma'nâyı sûret ile anlayabilir. 234. Vaktaki ten vâsıtası kalmaz, hicabsız Mûsâ gibi ceybinden ayın nûrunu bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 234. Ten vasıtası kalmayınca, Musa gibi perdesizce koynundan ayın nurunu bulur. Bir kimse takva hamamına girip nefsanî sıfatlardan temizlendiği ve su hükmünde olan kâmil mürşidin saf ruhu ile yıkandığı zaman, vücudun idraki hususunda artık cisme ait olan sözün ve suretin vasıtası kalmaz. Suret perdesi olmaksızın Musa (a.s.) gibi koynundan, yani kalbinden ayın, yani ruhun nurunu ve bu nur vasıtasıyla da Hakk'ın nurunu müşahede eder. Çünkü ayın nuru güneşin ışığından alınmış olduğu gibi, ruhun nuru da Hakk'ın zâtının güneşinden faydalanılmıştır. Dışsal olan fiilin ve sözün içe ve içsel olan nura şahitlik etmesi Bu şerh-i şerif Ankaravî nüshasında sonraki beyitten sonra ve Hind nüshalarında önce yazılmıştır. Vaktâki bir kimse takvâ hamamına girip sıfât-ı nefsâniyyeden temizlenir ve su mesâbesinde olan mürşid-i kâmilin rûh-ı sâfi ile yıkanır, vücudun idrâki hususunda artık cisme müteallık olan kelâmın ve sûretin vâsıtası kalmaz. Sûret hicâbı olmaksızın Mûsâ (a.s.) gibi koynundan, ya'ni kalbinden ayın, ya'ni rûhun nûrunu ve bu nûr vâsıtasıyla da Hakk'ın nûrunu müşâhede eder. Zîrâ ayın nûru güneşin ziyâsından muktebes olduğu gibi rûhun nûru dahi Hakk'ın zâtının güneşinden müstefâddır. Hâricî olan fiilin ve kavlin zamîre ve dâhilî olan nûra şehâdet vermesi Bu şürh-ı şerîf Ankaravî nüshasında âtîdeki beyitten sonra ve Hind nüshalarında evvel yazılmıştır. 235. Suyun bu hünerleri dahi şâhiddir ki, onun bâtını Hâlık'ın lutfundan doludur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 235. Suyun bu hünerleri dahi şahittir ki, onun iç yüzü Yaratıcı'nın lütfuyla doludur. "Su"dan maksat, evliyanın ruhudur. Nasıl ki yukarıda 221 numaralı beyitte "Bu sudan maksat evliyanın canıdır" denilmişti. Yani evliyanın canının bu ilahi bilgi ve hakikatlerde gösterdiği hünerler dahi şahittir ki, o ruhun içi ve iç yüzü Hakk'ın lütfunun tecellisinden doludur; ve gaflet ehline ruhun Hak'tan aldığı bilgi nurlarını bolca verir. “Su”dan murâd, rûh-ı evliyâdır. Nitekim yukarıda 221 numaralı beyitte “Bu sudan maksûd evliyânın canıdır” buyurulmuş idi. Ya'ni evliyânın canının bu maârif ve hakâyık-ı ilâhiyyede gösterdiği hünerler dahi şâhiddir ki, o rûhun içi ve bâtını Hakk'ın lütfunun tecellîsinden doludur; ve ehl-i gaflete rûhun Hak'tan aldığı envâr-ı maârifi ibzâl eder. 236. Fiil ve kavl zamîrin şâhidleri geldi. Sen bu ikiden bâtın üzerine istidlâl tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 236. Fiil ve söz, iç dünyanın şahitleri olarak geldi. Sen bu ikisinden iç dünyaya dair çıkarım yap! Yani, “İnsanın bedeni üzerinde hüküm süren onun iç dünyası ve düşüncesidir. Bu sebeple ondan çıkan fiil ve söz, iç dünyasına ve düşüncesine göre olur. Mademki böyledir, sen insanın düşüncesinin ne mahiyette olduğunu anlamak istersen, onun fiilini ve sözünü iç dünyasına ve düşüncesine delil ve şahit tut!” Bu anlama dair cenab-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh’in 11. bölümünde şöyle buyururlar: “Bir adamı tanımak istersen onu konuştur, sözünden tanırsın. Ve eğer yankesici olursa, bir kimse de ona “Adamı sözünden tanırlar” demiş olsa, o yankesici sözünde dikkatli olur. Polis memuru onu anlayamaz. Bu hâlde onun, şekil perdesi olmaksızın Musa (a.s.) gibi koynundan, yani kalbinden ayın, yani ruhun nurunu ve bu nur vasıtasıyla da Hakk’ın nurunu müşahede eder. Çünkü ayın nuru güneşin ışığından alınmış olduğu gibi, ruhun nuru da Hakk’ın zâtının güneşinden faydalanılmıştır. Dışsal olan fiilin ve sözün, iç dünyaya ve içsel olan nura şahitlik etmesi Bu kırmızı şerh Ankaravî nüshasında sonraki beyitten sonra ve Hind nüshalarında önce yazılmıştır. Ya'ni, “İnsanın cismi üzerinde hâkim olan onun zamîri ve fikridir. Binâenaleyh ondan sâdır olan fiil ve kavl zamîrine ve fikrine göre olur. Mâdemki böyledir, sen insanın fikrinin ne mâhiyyette olduğunu anlamak ister isen onun fiilini ve kelâmını bâtınına ve fikrine delîl ve şâhid tut!” Bu ma'nâya dâir cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 11. faslında şöyle buyururlar: “Bir adamı tanımak istersen onu söylet, sözünden bilirsin. Ve eğer yankesici olursa, bir kimse de ona “Adamı sözünden tanırlar” demiş olsa, o yankesici kelâmında ihtiyât eder. Zâbıta me'muru onu anlayamaz. Bu hâlde onun Sûret hicabı olmaksızın Mûsâ (a.s.) gibi koynundan, ya'ni kalbinden ayın, ya'ni rûhun nûrunu ve bu nûr vâsıtasıyla da Hakk'ın nûrunu müşâhede eder. Zîrâ ayın nûru güneşin ziyâsından muktebes olduğu gibi rûhun nûru dahi Hakk'ın zâtının güneşinden müstefâddır. Hâricî olan fiilin ve kavlin zamîre ve dâhilî olan nûra şehadet vermesi Bu sürh-ı şerîf Ankaravî nüshasında âtîdeki beyitten sonra ve Hind nüshalalarında evvel yazılmıştır. 235. Suyun bu hünerleri dahi şâhiddir ki, onun bâtını Hâlik'in lutfundan doludur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 235. Suyun bu hünerleri dahi şahittir ki, onun iç yüzü Yaratıcı'nın lütfuyla doludur. "Su"dan maksat, evliyanın ruhudur. Nasıl ki yukarıda 221 numaralı beyitte "Bu sudan maksat evliyanın canıdır" denilmişti. Yani evliyanın canının bu ilahi bilgi ve hakikatlerde gösterdiği hünerler dahi şahittir ki, o ruhun içi ve iç yüzü Hakk'ın lütfunun tecellisinden (ortaya çıkışından) doludur; ve gaflet ehline ruhunun Hak'tan aldığı bilgi nurlarını bolca verir. “Su”dan murâd, rûh-ı evliyâdır. Nitekim yukarıda 221 numaralı beyitte "Bu sudan maksûd evliyânın canıdır" buyurulmuş idi. Ya'ni evliyânın canının bu maârif ve hakāyık-ı ilâhiyyede gösterdiği hünerler dahi şâhiddir ki, o rûhun içi ve bâtını Hakk'ın lütfunun tecellîsinden doludur; ve ehl-i gaflete rûhunun Hak'tan aldığı envâr-ı maârifi ibzâl eder. 236. Fiil ve kavl zamîrin şahidleri geldi. Sen bu ikiden bâtın üzerine istidlâl tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 236. Fiil ve söz, vicdanının şahitleri olarak geldi. Sen bu ikisinden vicdanın üzerine çıkarım yap! Yani, "İnsanın bedeni üzerinde hâkim olan onun vicdanı ve düşüncesidir. Bu sebeple ondan çıkan fiil ve söz, vicdanına ve düşüncesine göre olur. Mademki böyledir, sen insanın düşüncesinin ne mahiyette olduğunu anlamak istersen, onun fiilini ve sözünü vicdanına ve düşüncesine delil ve şahit tut!" Bu anlama dair cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih'in 11. bölümünde şöyle buyururlar: "Bir adamı tanımak istersen onu konuştur, sözünden tanırsın. Ve eğer yankesici olursa, bir kimse de ona 'Adamı sözünden tanırlar' demiş olsa, o yankesici sözünde dikkatli olur. Polis memuru onu anlayamaz. Bu halde onun huzurunda sus ve kendini ona ver ve sabret! Belki onun ağzından bir kelime çıkar; ve eğer çıkmaz ise belki senin dilinden isteğinin aksine bir kelime çıkar. Veyahut aklına bir söz veya endişe gelir. O endişeden ve o sözden onun halini bilirsin. Çünkü ondan etkilendin ve o, onun yansıması ve halleridir ki senin içinde ortaya çıktı." Ya'ni, "İnsanın cismi üzerinde hâkim olan onun zamîri ve fikridir. Binâenaleyh ondan sâdır olan fiil ve kavl zamîrine ve fikrine göre olur. Mâdemki böyledir, sen insanın fikrinin ne mâhiyette olduğunu anlamak ister isen onun fiilini ve kelâmını bâtınına ve fikrine delîl ve şâhid tut!" Bu ma'nâya dâir cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih'in 11. faslında şöyle buyururlar: "Bir adamı tanımak istersen onu söylet, sözünden bilirsin. Ve eğer yankesici olursa, bir kimse de ona "Adamı sözünden tanırlar" demiş olsa, o yankesici kelâmında ihtiyât eder. Zabıta me'mûru onu anlayamaz. Bu hâlde onun huzûrunda sükût et ve kendini ona ver ve sabret! Belki onun ağzından bir kelime fırlar; ve eğer fırlamaz ise belki senin dilinden arzun hilâfına bir kelime fırlar. Veyâhud hâtırında bir söz veyâ endîşe baş vurur. O endîşeden ve o sözden onun hâlini bilirsin. Çünkü ondan müteessir oldun ve o onun aksi ve ahvâlidir ki senin derûnunda zuhûr etti". 237. Mâdemki senin sırrın bâtına seyir tutmaz, hastanın idrarına hariçten bak!✨ ✨ Sade Türkçe flash 237. Mademki senin sırrın içe doğru bir seyir tutmaz, hastanın idrarına dışarıdan bak! Mademki senin ruhunun ve sırrının bir kimsenin içine ve kalbine doğru bir seyri ve nüfuzu yoktur, bu sebeple nefsanî sıfatların hastalıklarıyla hasta ve sakat olan bir kimsenin idrarı hükmünde olan fiiline ve sözüne bak! Ve onun hastalıklarını bu delillerden ve şahitlerden anla! Mâdemki senin rûhunun ve sırrının bir kimsenin bâtınına ve kalbine seyri ve nüfûzu yoktur, binâenaleyh nefsânî sıfatların illetleriyle hasta ve ma'lûl olan bir kimsenin idrârı mesâbesinde olan fiiline ve kavline bak! Ve onun illetlerini bu delîllerden ve şâhidlerden anla! 238. Fiil ve kavl hastaların o idrârı olur ki, cisim tabibine burhân olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 238. Fiil ve söz, hastaların o idrarı olur ki, beden doktoruna kanıt olur. Nefsânî hastalıklarla hasta olan kişilerin fiilleri ve sözleri, onların idrarı gibidir. Ve onlar, onların düşüncelerine ve iç dünyalarına delil olur. Nasıl ki hastanın idrarı beden doktoruna delil olup doktor bu idrarın tahlilinden hastalığın türünü teşhis eder. Nefsânî marazlar ile ma'lûl olan kimselerin fiilleri ve sözleri onların idrârı mesâbesindedir. Ve onlar, onların efkârına ve zamîrlerine delîl olur. Nitekim cisim doktoruna hastanın idrârı delîl olup doktor bu idrârın tahlilinden hastalığın nev'ini teşhîs eder. 239. Ve o rûhun tabibi onun canına gider; ve can yolundan onun îmânına gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 239. Ve o ruhun tabibi onun canına gider; ve can yolundan onun imanına gider. "Ruhun tabibi"nden kastedilen insân-ı kâmildir. Yani, "Ruhun tabibi olan insân-ı kâmil bir kimsenin ruhuna ve iç dünyasına nüfuz eder ve onun için fiil ve sözün şahitliğine ihtiyaç yoktur. Ve ruha nüfuz ettikten sonra sabit hakikatini gözlemleyerek iman ehli olup olmadığını anlar." Cisim doktorları ile ruh doktorları hakkındaki açıklamalar dördüncü cildin 1790 numaralı beyti ile onu takip eden beyitlerde yer almaktadır. “Rûhun tabîbi”nden murâd insân-ı kâmildir. Ya'ni, “Rûhun tabîbi olan insân-ı kâmil bir kimsenin rûhuna ve bâtınına nüfüz eder ve onun için fiil ve kavlin şehadetine ihtiyaç yoktur. Ve rûha nüfüz ettikten sonra ayn-ı sâbitesini müşâhede ederek ehl-i îmândan olup olmadığını anlar. Cisim doktorlarıyla rûh doktorları hakkındaki îzâhât IV. cildin 1790 numaralı beyt-i şerîfi ile onu ta'kîb eden ebyât-ı şerîfede münderiçtir. 240. Onun güzel fiile ve kavle ihtiyacı gelmez. Onlardan korkun, onlar kalblerin casuslarıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 240. Onun güzel fiile ve söze ihtiyacı gelmez. Onlardan korkun, onlar kalplerin casuslarıdır. Yani, ruh doktoru olan insân-ı kâmilin güzel fiile ve güzel söze ihtiyacı yoktur. Çünkü çok kimseler vardır ki, içi zehir dolu olduğu hâlde ağzından bal akar. Huzurunda sus ve kendini ona ver ve sabret! Belki onun ağzından bir kelime çıkar; ve eğer çıkmaz ise belki senin dilinden arzunun aksine bir kelime çıkar. Veyahut hatırında bir söz veya endişe belirir. O endişeden ve o sözden onun hâlini bilirsin. Çünkü ondan etkilendin ve o, onun yansıması ve halleridir ki senin içinde ortaya çıktı. Ya'ni, rûh doktoru olan insân-ı kâmilin güzel fiile ve güzel söze ihtiyacı yoktur. Zîrâ çok kimseler vardır ki, içi zehir dolu olduğu hâlde ağzından bal huzûrunda sükût et ve kendini ona ver ve sabret! Belki onun ağzından bir kelime fırlar; ve eğer fırlamaz ise belki senin dilinden arzun hilâfına bir kelime fırlar. Veyâhud hâtırında bir söz veyâ endîşe baş vurur. O endîşeden ve o sözden onun hâlini bilirsin. Çünkü ondan müteessir oldun ve o onun aksi ve ahvâlidir ki senin derûnunda zuhûr etti". 237. Mâdemki senin sırrın bâtına seyir tutmaz, hastanın idrarına hariçten bak!✨ ✨ Sade Türkçe flash 237. Mademki senin sırrın içe doğru bir seyir tutmaz, hastanın idrarına dışarıdan bak! Mademki senin ruhunun ve sırrının bir kimsenin içine ve kalbine doğru bir seyri ve nüfuzu yoktur, bu sebeple nefsanî sıfatların hastalıklarıyla hasta ve sakat olan bir kimsenin idrarı hükmünde olan fiiline ve sözüne bak! Ve onun hastalıklarını bu delillerden ve şahitlerden anla! Mâdemki senin rûhunun ve sırrının bir kimsenin bâtınına ve kalbine seyri ve nüfûzu yoktur, binâenaleyh nefsânî sıfatların illetleriyle hasta ve ma'lûl olan bir kimsenin idrârı mesâbesinde olan fiiline ve kavline bak! Ve onun illetlerini bu delîllerden ve şâhidlerden anla! 238. Fiil ve kavl hastaların o idrârı olur ki, cisim tabibine burhân olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 238. Fiil ve söz, hastaların o idrarı olur ki, beden doktoruna kanıt olur. Nefsânî hastalıklarla hasta olan kişilerin fiilleri ve sözleri, onların idrarı gibidir. Ve onlar, onların düşüncelerine ve iç dünyalarına delil olur. Nasıl ki hastanın idrarı beden doktoruna delil olup doktor bu idrarın tahlilinden hastalığın türünü teşhis eder. Nefsânî marazlar ile ma'lûl olan kimselerin fiilleri ve sözleri onların idrârı mesâbesindedir. Ve onlar, onların efkârına ve zamîrlerine delîl olur. Nitekim cisim doktoruna hastanın idrârı delîl olup doktor bu idrârın tahlilinden hastalığın nev'ini teşhîs eder. 239. Ve o rûhun tabibi onun canına gider; ve can yolundan onun îmânına gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 239. Ve o ruhun tabibi onun canına gider; ve can yolundan onun imanına gider. "Ruhun tabibi"nden kastedilen insân-ı kâmildir. Yani, "Ruhun tabibi olan insân-ı kâmil bir kimsenin ruhuna ve iç dünyasına nüfuz eder ve onun için fiil ve sözün şahitliğine ihtiyaç yoktur. Ve ruha nüfuz ettikten sonra sabit hakikatini gözlemleyerek iman ehli olup olmadığını anlar." Cisim doktorları ile ruh doktorları hakkındaki açıklamalar dördüncü cildin 1790 numaralı beyti ile onu takip eden beyitlerde yer almaktadır. “Rûhun tabîbi”nden murâd insân-ı kâmildir. Ya'ni, “Rûhun tabîbi olan insân-ı kâmil bir kimsenin rûhuna ve bâtınına nüfüz eder ve onun için fiil ve kavlin şehadetine ihtiyaç yoktur. Ve rûha nüfüz ettikten sonra ayn-ı sâbitesini müşâhede ederek ehl-i îmândan olup olmadığını anlar. Cisim doktorlarıyla rûh doktorları hakkındaki îzâhât IV. cildin 1790 numaralı beyt-i şerîfi ile onu ta'kîb eden ebyât-ı şerîfede münderiçtir. 240. Onun güzel fiile ve kavle ihtiyacı gelmez. Onlardan korkun, onlar kalblerin casuslarıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 240. Onun güzel fiile ve söze ihtiyacı gelmez. Onlardan korkun, onlar kalplerin casuslarıdır. Yani, ruh doktoru olan insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) güzel fiile ve güzel söze ihtiyacı yoktur. Çünkü çok kimseler vardır ki, içi zehir dolu olduğu hâlde ağzından bal gibi tatlı sözler çıkar ve içi fesat dolu olduğu hâlde daha büyük bir menfaat elde edebilmek için görünüşte güzel fiilde bulunur ve fedakârlık yapar ve vefakâr görünür. İnsân-ı kâmil kalplerin casuslarıdır, bunları derhal anlar. Ya'ni, rûh doktoru olan insân-ı kâmilin güzel fiile ve güzel söze ihtiyacı yoktur. Zîrâ çok kimseler vardır ki, içi zehir dolu olduğu hâlde ağzından bal gibi tatlı sözler çıkar ve içi fesâd dolu olduğu hâlde daha büyük bir menfaat elde edebilmek için zâhiren güzel fiilde bulunur ve fedakârlık yapar ve vefâkâr görünür. İnsân-ı kâmil kalbin casuslarıdır, bunları derhal anlar. 241. Bu fiili ve kavli ondan iste ki, o ırmak gibi deryaya vâsıl değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 241. Bu fiili ve sözü ondan iste ki, o ırmak gibi denize ulaşmış değildir. Bu fiil ve söz şahitlerine muhtaç olma hâlini öyle bir kimsede ara ki, o kimse ırmak gibi hakikat denizine ulaşmamış ve henüz bedensel yoğunluk (kesâfet-i cismâniyye) perdesi arkasında kalmıştır. Örneğin, bir kimse böyle bir yoğunluk perdesi içinde olduğu hâlde, mürşitlik iddiasında bulunan bir kimsenin önünde, içinden ona sövse ve saysa, fakat dışarıdan ona karşı güzel sözler kullansa, o mürşit onun o sözlerine aldanır; ve kendisini ona bağlı bir adam zanneder. Fakat insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) böyle değildir. Derhal senin içinden geçenlere vâkıf olur. Sana uygun bir şekilde cevaplar verir. Ben fakir, mürşidim Mesnevîhân Selânikli Es'ad Dede Efendi (k.s.) hazretlerinde bu gibi hâlleri defalarca gözlemledim. Huzurunda bulunduğum zaman kötü bir düşüncenin aklıma gelmesinden pek çok korkardım. Bu fiil ve kavl şâhidlerine muhtaç olmak hâlini öyle bir kimsede ara ki o kimse ırmak gibi deryâ-yı hakîkate vâsıl olmamış ve henüz kesâfet-i cismâniyye hicabı arkasında kalmıştır. Meselâ bir kimse böyle kesâfet hicabı içinde olduğu hâlde mürşidlik da'vâsında bulunan bir kimsenin önünde, içinden ona sövse ve saysa ve fakat zâhiren ona karşı kelimât-ı hasene kullansa onun o sözlerine aldanır; ve kendisine merbût bir adam zanneder. Fakat insân-ı kâmil böyle değildir. Derhal senin havâtırına vuküf kesbeder. Sana münâsib vech ile cevablar verir. Fakîr mürşidim Mesnevîhân Selânikli Es'ad Dede Efendi (k.s.) hazretlerinde bu gibi ahvali defâat ile müşâhede ettim. Huzûrunda bulunduğum zaman bir sû'-i fikir vürûdundan pek ziyâde korkar idim. 242. Lakin bir arifin nûru ki hadden geçti, onun nûru sahrâlara ve çöllere doldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 242. Lakin bir arifin nuru ki haddini aştı, onun nuru sahra ve çöllere doldu. gibi tatlı sözler söyler ve içi fesat dolu olduğu hâlde daha büyük bir menfaat elde edebilmek için görünüşte güzel fiilde bulunur ve fedakârlık yapar ve vefalı görünür. İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kalbin casuslarıdır, bunları derhal anlar. gibi tatlı sözler çıkar ve içi fesâd dolu olduğu hâlde daha büyük bir menfaat elde edebilmek için zâhiren güzel fiilde bulunur ve fedakârlık yapar ve vefâkâr görünür. İnsân-ı kâmil kalbin casuslarıdır, bunları derhal anlar. 241. Bu fiili ve kavli ondan iste ki, o ırmak gibi deryaya vâsıl değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 241. Bu fiili ve sözü ondan iste ki, o ırmak gibi denize ulaşmış değildir. Bu fiil ve sözün şahitlerine muhtaç olma hâlini öyle bir kimsede ara ki, o kimse ırmak gibi hakikat denizine ulaşmamış ve henüz bedenin yoğunluğu perdesi arkasında kalmıştır. Örneğin, bir kimse böyle bir yoğunluk perdesi içinde olduğu hâlde, mürşitlik iddiasında bulunan bir kimsenin önünde, içinden ona sövse ve saysa, fakat dıştan ona karşı güzel sözler kullansa, o mürşit onun o sözlerine aldanır ve kendisiyle bağlı bir adam zanneder. Fakat insân-ı kâmil böyle değildir. Derhal senin içinden geçenlere vakıf olur. Sana uygun bir şekilde cevaplar verir. Fakir, mürşidim Mesnevîhân Selânikli Es'ad Dede Efendi (k.s.) hazretlerinde bu gibi hâlleri defalarca gözlemledim. Ârif ve insân-ı kâmilin huzurunun ve bâtınının nuru, onun iyi sözüne ve iyi fiiline ihtiyaç olmaksızın sohbet edene tesir eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinde 31. fasılda bu anlamı şöyle açıklar: "Bir kimse Allah'ın nuru ile baktığı zaman, evvel ve âhir, gayb ve zahir her şeyi görür. Çünkü Allah'ın nurundan böyle bir şey nasıl gizli kalır? Ve eğer gizli kalırsa o, Allah'ın nuru değildir. Şimdi her ne kadar ona vahiy denmez ise de, onda vahyin anlamı vardır. Osman (r.a.) halife oldu, minbere çıktı, halk ne buyuracak diye bekliyorlardı. Sessizce bakıp hiçbir şey söylemezdi. Halk üzerine bir vecd hâli indi. Öyle ki dışarı çıkmaya mecalleri kalmadı; ve birbirlerine ve nerede olduklarına dair şuurları olmadı. Yüz tezkir ve vaaz ve hutbe ile onlara öyle hoş bir hâl meydana gelmemişti. Böyle faydalar ve keşifler hâsıl oldu ve sırlar bilindi ki, bu kadar amel ve vaaz ile olmamıştı. Meclisin sonuna kadar böyle bakar ve bir şey buyurmazdı. Aşağıya inmek istediğinde ان لكم امام فعال خير و احسن اليكم من امام قوال yani "Sizin için faal olan imam, sözlü olan imamdan hayırlı ve daha güzeldir" deyip indi. Doğru buyurdu. Mademki sözden maksat, faydadır ve ahlakın değişmesidir, söz söylemeksizin bu faydanın kat kat fazlasını elde etmişlerdi; ve bu faydanın elde edilmesi mümkün oldu. Buna göre buyurdukları aynen doğru idi. Gelelim kendisine faal demesine. Gerçi minberde o hâl içinde dıştan bir fiil icra etmedi ki, onu göz ile görmek mümkün olsun. Namaz kılmadı, hac etmedi, hutbe okumadı, bunlardan hiçbiri meydana gelmedi. Şimdi bilmiş olduk ki, amel ve fiil denilen şey yalnız o suretler değildir. Aksine bu suretler o amelin suretidir. O amel ise candır. Senin Hakk'ın velilerine bakman ile onların sende tasarrufu ve sözsüz ve tartışmasız olarak maksatların gerçekleşmesi ve seni menzile eriştirmeleri mümkündür." Bu fiil ve kavl şâhidlerine muhtaç olmak hâlini öyle bir kimsede ara ki o kimse ırmak gibi deryâ-yı hakîkate vâsıl olmamış ve henüz kesâfet-i cismâniyye hicabı arkasında kalmıştır. Meselâ bir kimse böyle kesâfet hicabı içinde olduğu hâlde mürşidlik da'vâsında bulunan bir kimsenin önünde, içinden ona sövse ve saysa ve fakat zâhiren ona karşı kelimât-ı hasene kullansa onun o sözlerine aldanır; ve kendisine merbût bir adam zanneder. Fakat insân-ı kâmil böyle değildir. Derhal senin havâtırına vuküf kesbeder. Sana münâsib vech ile cevablar verir. Fakîr mürşidim Mesnevîhân Selânikli Es'ad Dede Efendi (k.s.) hazretlerinde bu gibi ahvali defâat ile müşâhede ettim. Huzûru Ârif ve insân-ı kâmilin bâtınının nûru onun iyi sözüne ve iyi fiiline hâcet olmaksızın musâhibine te'sîr eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinde 31. fasılda bu ma'nâyı şöyle îzâh buyururlar: "Bir kimse nûr-ı Hudâ ile nazar ettiği vakit evvel ve âhir ve gâib ve zâhir her şeyi görür. Zîrâ nûr-i Hudâ'dan böyle bir şey nasıl mestûr kalır? Ve eğer mestûr kalır ise o, nûr-i Hudâ değildir. İmdi her ne kadar ona vahiy denmez ise de, onda ma'nâ-yı vahy vardır. Osman (r.a.) halîfe oldu, minbere çıktı, halk ne buyuracak diye muntazır idiler. Sâkitâne nazar edip hiçbir şey söylemez idi. Halk üzerine bir vecd hâli nâzil oldu. Öyle ki dışarı çıkmağa mecâlleri kalmadı; ve yekdîğerine ve nerede olduklarına şuûrları olmadı. Yüz tezkîr ve va'z ve hutbe ile onlara öyle bir hoş hâl vâki' olmamış idi. Böyle fevâid ve mükâşefât hâsıl ve esrâr ma'lûm oldu ki, bu kadar amel ve va'z ile olmamış idi. Meclisin nihâyetine kadar böyle nazar eder ve bir şey buyurmaz idi. Aşağıya inmek istedikte ان لكم امام فعال خير و احسن اليكم من امام قوال ya'ni "Sizin için fa'âl olan imam, kavvâl olan imamdan hayırlı ve ahsendir" deyip indi. Doğru buyurdu. Mâdemki kelâmdan murâd, fâidedir. ve tebdîl-i ahlâkdır, söz söylemeksizin bu fâidenin ez'âfını hâsıl etmiş idiler; ve bu fâidenin husûlü müyesser oldu. Binâenaleyh buyurdukları ayn-ı savab idi. Gelelim kendisine fa'âl demesine. Gerçi minberde o hâl içinde zâhiren bir fiil icrâ etmedi ki, onu göz ile görmek mümkin olsun. Namaz kılmadı, haccetmedi, hutbe okumadı bunlardan hiçbirisi vâki' olmadı. İmdi ma'lûmumuz oldu ki, amel ve fiil denilen şey yalnız o sûretler değildir. Belki bu sûretler o amelin sûretidir. O amel ise candır. Senin evliyâ-yı Hakk'a nazar etmen ile onların sendė tasarrufu ve bî-kelâm ve bahs olarak maksûdların husûlü ve seni menzile eriştirmeleri mümkindir." 243. Onun şahidliği şühûddan ve tekellüflerden ve canbazlıktan ve keremden fâriğ geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 243. Onun şahitliği, şühûddan (gözle görme, müşahede etme) ve tekellüflerden (zorlamalardan) ve canbazlıktan (hilekârlıktan) ve keremden (cömertlikten) uzak geldi. "Şâhid" kelimesi Farsçadır, "mahbûb" (sevilen) anlamına gelir. Yani, "Âbidlerin (ibadet edenlerin) iç güzellikleri, onların iyi fiillerinden ve iyi sözlerinden anlaşılır; ve bunlar onların iç dünyalarına şahit olur. Fakat ârifin (Allah'ı bilen kişinin) mahbûbluğu, bu gibi şahitlerden ve dışa ait zorlamalardan ve riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) gibi can oyunculuğundan ve cömertlikten müstağnîdir (ihtiyaç duymaz). Zira onun iç dünyasının mahbûbluğu ve güzelliği dışarıya taşar. Ârif ve insân-ı kâmilin (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) iç dünyasının nuru, onun iyi sözüne ve iyi fiiline ihtiyaç olmaksızın arkadaşına tesir eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinde 31. fasılda bu anlamı şöyle açıklar: "Bir kimse Allah'ın nuru ile baktığı zaman, evvel ve âhir (öncesi ve sonrası) ve gâib (gizli) ve zâhir (açık) her şeyi görür. Zira Allah'ın nurundan böyle bir şey nasıl gizli kalır? Ve eğer gizli kalır ise o, Allah'ın nuru değildir. Şimdi her ne kadar ona vahiy denmez ise de, onda vahyin anlamı vardır. Osman (r.a.) halife oldu, minbere çıktı, halk ne buyuracak diye bekliyorlardı. Sessizce bakıp hiçbir şey söylemezdi. Halk üzerine bir vecd (manevî coşku) hâli indi. Öyle ki dışarı çıkmaya güçleri kalmadı; ve birbirlerine ve nerede olduklarına dair şuurları (bilinçleri) olmadı. Yüz tezkir (hatırlatma) ve vaaz ve hutbe ile onlara öyle hoş bir hâl meydana gelmemişti. Böyle faydalar ve mükâşefât (manevî keşifler) hâsıl oldu ve sırlar bilindi ki, bu kadar amel ve vaaz ile olmamıştı. Meclisin sonuna kadar böyle bakar ve bir şey buyurmazdı. Aşağıya inmek istediğinde ان لكم امام فعال خير و احسن اليكم من امام قوال yani "Sizin için fa'âl (iş yapan) olan imam, kavvâl (söz söyleyen) olan imamdan hayırlı ve daha iyidir" deyip indi. Doğru buyurdu. Mademki sözden murat, faydadır ve ahlakın değişmesidir, söz söylemeksizin bu faydanın kat kat fazlasını hâsıl etmişlerdi; ve bu faydanın meydana gelmesi mümkün oldu. Bu sebeple buyurdukları doğruydu. Gelelim kendisine fa'âl demesine. Gerçi minberde o hâl içinde zahiren bir fiil icra etmedi ki, onu göz ile görmek mümkün olsun. Namaz kılmadı, haccetmedi, hutbe okumadı, bunlardan hiçbirisi meydana gelmedi. Şimdi anladık ki, amel ve fiil denilen şey yalnız o suretler değildir. Aksine bu suretler o amelin suretidir. O amel ise candır. Senin Hakk'ın evliyasına (dostlarına) bakman ile onların sende tasarrufu (etkisi) ve sözsüz ve tartışmasız olarak maksatların meydana gelmesi ve seni menzile (hedefe) ulaştırmaları mümkündür." "Şâhid" kelimesi Fârisî'dir, "mahbûb" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Âbidlerin bâtınlarının güzelliği onların iyi fiillerinden ve iyi kavillerinden anlaşılır; ve bunlar onların bâtınlarına şâhid olur. Fakat ârifin mahbûbluğu bu gibi şâhidlerden ve tekellüfât-ı zâhiriyyeden ve riyâzât ve mücâhede gibi can oyunculuğundan ve cûd u keremden müstağnîdir. Zîrâ onun bâtınının mahbûbluğu ve güzelliği dışarıya taşar. Ârif ve insân-ı kâmilin bâtınının nûru onun iyi sözüne ve iyi fiiline hâcet olmaksızın musâhibine te'sîr eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinde 31. fasılda bu ma'nâyı şöyle îzâh buyururlar: "Bir kimse nûr-ı Hudâ ile nazar ettiği vakit evvel ve âhir ve gâib ve zâhir her şeyi görür. Zîrâ nûr-ı Hudâ'dan böyle bir şey nasıl mestûr kalır? Ve eğer mestûr kalır ise o, nûr-ı Hudâ değildir. İmdi her ne kadar ona vahiy denmez ise de, onda ma'nâ-yı vahy vardır. Osman (r.a.) halîfe oldu, minbere çıktı, halk ne buyuracak diye muntazır idiler. Sâkitâne nazar edip hiçbir şey söylemez idi. Halk üzerine bir vecd hâli nâzil oldu. Öyle ki dışarı çıkmağa mecâlleri kalmadı; ve yekdîğerine ve nerede olduklarına şuûrları olmadı. Yüz tezkîr ve va'z ve hutbe ile onlara öyle bir hoş hâl vâki' olmamış idi. Böyle fevâid ve mükâşefât hâsıl ve esrâr ma'lûm oldu ki, bu kadar amel ve va'z ile olmamış idi. Meclisin nihâyetine kadar böyle nazar eder ve bir şey buyurmaz idi. Aşağıya inmek istedikte ان لكم امام فعال خير و احسن اليكم من امام قوال ya'ni "Sizin için fa'âl olan imam, kavvâl olan imamdan hayırlı ve ahsendir" deyip indi. Doğru buyurdu. Mâdemki kelâmdan murâd, fâidedir. ve tebdîl-i ahlâkdır, söz söylemeksizin bu fâidenin ez'âfını hâsıl etmiş idiler; ve bu fâidenin husûlü müyesser oldu. Binâenaleyh buyurdukları ayn-ı savab idi. Gelelim kendisine fa'âl demesine. Gerçi minberde o hâl içinde zâhiren bir fiil icra etmedi ki, onu göz ile görmek mümkin olsun. Namaz kılmadı, haccetmedi, hutbe okumadı bunlardan hiçbirisi vâki' olmadı. İmdi ma'lûmumuz oldu ki, amel ve fiil denilen şey yalnız o sûretler değildir. Belki bu sûretler o amelin sûretidir. O amel ise candır. Senin evliyâ-yı Hakk'a nazar etmen ile onların sendė tasarrufu ve bî-kelâm ve bahs olarak maksûdların husûlü ve seni menzile eriştirmeleri mümkindir." 243. Onun şahidliği şühûddan ve tekellüflerden ve canbazlıktan ve keremden fâriğ geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 243. Onun şahitliği, şühûddan (gözle görme), tekellüflerden (zorlamalardan), canbazlıktan ve keremden (cömertlikten) bağımsız geldi. "Şâhid" kelimesi Farsçadır, "mahbûb" (sevilen) anlamındadır. Yani, "Âbidlerin (ibadet edenlerin) iç dünyalarının güzelliği, onların iyi fiillerinden ve iyi sözlerinden anlaşılır; ve bunlar onların iç dünyalarına şahit olur. Fakat arifin (Allah'ı bilen kişinin) sevilen oluşu, bu gibi şahitlerden ve dışa ait zorlamalardan ve riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) gibi can oyunculuğundan ve cömertlikten müstağnîdir (ihtiyaç duymaz). Çünkü onun iç dünyasının sevilen oluşu ve güzelliği dışarıya taşar. "Şâhid" kelimesi Fârisî'dir, "mahbûb" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Âbidlerin bâtınlarının güzelliği onların iyi fiillerinden ve iyi kavillerinden anlaşılır; ve bunlar onların bâtınlarına şâhid olur. Fakat arifin mahbûbluğu bu gibi şâhidlerden ve tekellüfât-ı zâhiriyyeden ve riyâzât ve mücâhede gibi can oyunculuğundan ve cûd u keremden müstağnîdir. Zîrâ onun bâtınının mahbûbluğu ve güzelliği dışarıya taşar. 244. Vaktaki o gevher nûru dışarıya parlamıştır, bu tesellüslerden ferağat bulmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 244. O cevher nuru dışarıya parladığı vakit, bu tesellüslerden (riyâkârlıklardan) kurtulmuştur. "Tesellüs", sâlûsluk etmek ve riyâkârlık yapmak demektir. Yani, "Ârifin iç dünyasının nuru dışarıya taştığı veya parladığı için birtakım sahte şeyhler gibi, halka namazını, orucunu ve zekâtını göstermekten vazgeçmiştir. “Tesellüs”, sâlûsluk etmek ve riyâkârlık yapmak demektir. Ya'ni, “Ârifin bâtınının nûru dışarıya taştığı veyâ parladığı için birtakım sahte şeyhler gibi, halka namazını, orucunu ve zekâtını göstermekten fâriğ olmuştur. 245. Binaenaleyh ondan fiil ve kavl şahidini isteme; zîrâ her iki cihân ondan gül gibi açıldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 245. Bu sebeple ondan fiil ve söz şahidini isteme; çünkü her iki cihan ondan gül gibi açıldı. Yani, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) fiiline ve sözüne bakma! Çünkü onun huzurunda bulunduğun ve onun özel bakışına nail olduğun zaman sana ondan hem dünyanın hem de ahiretin halleri gül gibi açılır. Ya'ni, insân-ı kâmilin fiiline ve kavline nazar etme! Zîrâ onun huzûrunda bulunduğun ve onun nazar-ı hâssına nâil olduğun vakit sana ondan hem dünyanın ve hem de âhiretin ahvâli gül gibi açılır. 246. Bu şahidlik nedir? Gizlinin ızharıdır. İster kavl olsun ister fiil ve onun gayrı olsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 246. Bu şahitlik nedir? Gizlinin ortaya çıkarılmasıdır. İster söz olsun ister fiil ve onun dışındaki şeyler olsun. Bu şerefli beyitte, gizli olan anlamın ortaya çıkarılması için üç çeşit şahit ve aracı açıklanıyor. Birisi "söz", diğeri "fiil" ve üçüncüsü bir veliden bunların dışında "olağanüstü haller"in ortaya çıkmasıdır ki, bunların üçü de arazdır (kendi başına var olamayan, bir cevhere bağlı olan şey); ve araz iki zaman diliminde kalıcı olmayan şeye denir. Bu beyt-i şerîfde, gizli olan ma'nânın ızhârı için üç nev'i şâhid ve vâsıta beyân buyruluyor. Birisi “söz”, dîğeri “fiil” ve üçüncüsü bir velîden bunların gayrı olarak “hârikulâde ahvâl” zuhûrudur ki, bunların üçü de arazdır; ve araz iki zamanda bâkî kalmayan şeye denir. 247. Zîrâ araz cevherin sırrını ızhârdır. Vasıf bâkîdir ve bu araz ma'ber üzerinedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 247. Çünkü araz, cevherin sırrını açığa vurmaktır. Vasıf kalıcıdır ve bu araz geçit üzerinedir. "Cevher"den kasıt kalptir; ve "cevherin sırrı"ndan kasıt imandır. "Vasıf"tan kasıt yine imandır; ve "araz"dan kasıt fiiller, sözler ve kevni kerametlerdir (tabiatüstü olaylar). "Ma'ber", "ubûr"dan (geçmekten) türemiş bir yer ismidir, "geçit ve güzergâh" anlamına gelip dünya kastedilir. Yani, "Fiillerden, sözlerden ve harikulade olaylardan maksat, kalp cevherinin sırrı olan imanın açığa vurulmasıdır. Bu iman, ruh ile birlikte kalıcı olan bir vasıftır; ve arazdan ibaret olan, bu imanın şahitleri hükmünde bulunan güzel fiiller ve sözler ile kâmil imanın alametleri olan kevni kerametler, bir geçit ve köprü hükmünde olan dünya üzerindedir ve dünya ile birlikte fânidir." “Cevher”den murâd kalbdir; ve “cevherin setrin”den murâd, îmândır. “Vasıf”dan murâd, yine îmândır; ve “araz”dan murâd ef'âl ve akvâl ve kerâmât-ı kevniyyedir. “Ma'ber”, “ubûr”dan ism-i mekândır, “geçit ve güzergâh" ma'nâsına olup dünyâ murâd olunur. Ya'ni, "Ef'âl ve akvâl ve havârıktan maksûd cevher-i kalbin sırrı olan îmânın ızhârıdır. Bu îmân bir vasıf olup rûh ile beraber bâkîdir; ve arazdan ibaret olan ve bu îmânın şâhidleri mesâbesinde bulunan ef'âl ve akvâl-i hasene ve îmân-ı kâmilin alâmâtı olan kerâmât-ı kevniyye bir geçit ve köprü mesâbesinde olan dünya üzerindedir ve dünyâ ile beraber fânîdir." 244. Vaktaki o gevher nûru dışarıya parlamıştır, bu tesellüslerden ferağat bulmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 244. O cevher nuru dışarıya parladığı zaman, bu riyâkârlıklardan kurtulmuştur. "Tesellüs", sâlûsluk etmek ve riyâkârlık yapmak demektir. Yani, "Ârifin iç dünyasının nuru dışarıya taştığı veya parladığı için birtakım sahte şeyhler gibi, halka namazını, orucunu ve zekâtını göstermekten vazgeçmiştir. "Tesellüs", sâlûsluk etmek ve riyâkârlık yapmak demektir. Ya'ni, "Ârifin bâtınının nûru dışarıya taştığı veyâ parladığı için birtakım sahte şeyhler gibi, halka namazını, orucunu ve zekâtını göstermekten fâriğ olmuştur. 245. Binaenaleyh ondan fiil ve kavl şahidini isteme; zîrâ her iki cihân ondan gül gibi açıldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 245. Bu sebeple ondan fiil ve söz şahidini isteme; çünkü her iki cihan ondan gül gibi açıldı. Yani, insân-ı kâmilin fiiline ve sözüne bakma! Çünkü onun huzurunda bulunduğun ve onun özel bakışına nail olduğun zaman sana ondan hem dünyanın hem de ahiretin halleri gül gibi açılır. Ya'ni, insân-ı kâmilin fiiline ve kavline nazar etme! Zîrâ onun huzûrunda bulunduğun ve onun nazar-ı hâssına nail olduğun vakit sana ondan hem dünyanın ve hem de âhiretin ahvâli gül gibi açılır. 246. Bu şahidlik nedir? Gizlinin ızharıdır. İster kavl olsun ister fiil ve onun gayrı olsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 246. Bu şahitlik nedir? Gizlinin ortaya çıkarılmasıdır. İster söz olsun ister fiil ve onun dışındaki şeyler olsun. Bu şerefli beyitte, gizli olan anlamın ortaya çıkarılması için üç çeşit şahit ve vasıta açıklanmaktadır. Birincisi "söz", diğeri "fiil" ve üçüncüsü bir veliden bunların dışında "olağanüstü hallerin" ortaya çıkmasıdır ki, bunların üçü de arazdır (var olmak için bir cevhere ihtiyaç duyan, kendi başına var olamayan şey); ve araz, iki zamanda kalıcı olmayan şeye denir. Bu beyt-i şerîfde, gizli olan ma'nânın ızhârı için üç nev'i şâhid ve vâsıta beyân buyruluyor. Birisi "söz", dîğeri "fiil" ve üçüncüsü bir velîden bunların gayrı olarak "hârikulâde ahvâl" zuhûrudur ki, bunların üçü de arazdır; ve araz iki zamanda bâkî kalmayan şeye denir. 247. Zîrâ araz cevherin sırrını ızhârdır. Vasıf bâkîdir ve bu araz ma'ber üzerinedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 247. Çünkü araz, cevherin sırrını açığa çıkarmaktır. Vasıf kalıcıdır ve bu araz geçit üzerindedir. "Cevher"den kasıt kalptir; ve "cevherin sırrı"ndan kasıt imandır. "Vasıf"tan kasıt, yine imandır; ve "araz"dan kasıt fiiller, sözler ve kevni kerametlerdir (tabiatüstü olaylar). "Ma'ber", "ubûr"dan (geçmekten) türemiş bir yer ismidir, "geçit ve güzergâh" anlamına gelir ve dünya kastedilir. Yani, "Fiillerden, sözlerden ve harikulade olaylardan maksat, kalp cevherinin sırrı olan imanın açığa çıkarılmasıdır. Bu iman, ruh ile birlikte kalıcı olan bir vasıftır; ve arazdan ibaret olan, bu imanın şahitleri hükmünde bulunan güzel fiiller ve sözler ile kâmil imanın alametleri olan kevni kerametler, bir geçit ve köprü hükmünde olan dünya üzerindedir ve dünya ile birlikte fânidir." "Cevher"den murâd kalbdir; ve "cevherin setrin"den murâd, îmândır. "Vasıf"dan murâd, yine îmândır; ve "araz"dan murâd ef'âl ve akvâl ve kerâmât-ı kevniyyedir. "Ma'ber", "ubûr"dan ism-i mekândır, “geçit ve güzergâh" ma'nâsına olup dünyâ murâd olunur. Ya'ni, "Ef'âl ve akvâl ve havârıktan maksûd cevher-i kalbin sırrı olan îmânın ızhârıdır. Bu îmân bir vasıf olup rûh ile beraber bâkîdir; ve arazdan ibaret olan ve bu îmânın şâhidleri mesâbesinde bulunan ef'âl ve akvâl-i hasene ve îmân-ı kâmilin alâmâtı olan kerâmât-ı kevniyye bir geçit ve köprü mesâbesinde olan dünya üzerindedir ve dünyâ ile beraber fânîdir." 248. Bu altının nişanı mihekk üzerinde kalmaz. Şeksiz altın iyi adlı kalır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 248. Bu altının nişanı mihenk üzerinde kalmaz. Şüphesiz altın iyi adlı kalır. Mihenk taşı üzerindeki altının izi kalıcı olmaz, silinir. Fakat o izden ve nişandan altının altınlığı ortaya çıkar ve madenin cinsi meydana çıkar. Mihekk taşı üzerindeki altının eseri bâkî kalmaz, silinir. Fakat o eserden ve nişandan altının altınlığı zâhir olur ve ma'denin cinsi meydana çıkar. 249. Bu namaz ve bu cihâd ve bu oruç dahi kalmaz; can iyi adlı kalır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 249. Bu namaz ve bu cihad ve bu oruç da kalmaz; can iyi adlı kalır. Bu dünya geçidi üzerinde olan zahirî ibadetler (dışa dönük ibadetler) de araz (sonradan olan, gelip geçici) türünden olduğundan, altının mihenk taşı üzerindeki izi gibi ortaya çıkar. Fakat canın dünyada ve ahirette iyi adı kalır. Bu dünyâ geçidi üzerinde olan ibâdât-ı zâhiriyye dahi araz nev'inden olduğundan altının mihekk üzerindeki eseri gibi zahir olur. Fakat canın dünyâda ve âhirette iyi adı kalır. 250. Can böyle bir ef'al ve akval gösterdi; emir mihekki üzerine cevherini sürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 250. Can böyle fiiller ve sözler gösterdi; emir mihenk taşı üzerine cevherini sürdü. Can böyle güzel fiiller ve güzel sözler ortaya koydu. İlâhî emir mihenk taşı üzerine kendi cevherini ve mayasını sürdü ve benim inancım budur diye gösterdi. Can böyle güzel fiiller ve güzel sözler ızhâr etti. Emr-i ilâhî mihekki üzerine kendi cevherini ve mayasını sürdü ve benim i'tikādım budur diye gösterdi. 251. Dedi ki: "Benim i'tikādım doğrudur, işte şâhid!" Fakat şahidlerde işti-bâh vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 251. Dedi ki: "Benim inancım doğrudur, işte şahit!" Fakat şahitlerde şüphe vardır. Yani ruh dedi ki: "Benim inancım doğrudur, işte benim fiilim ve sözüm, inancımın doğruluğuna şahittir." Şimdi ruh fiilini ve sözünü şahit gösterdi. Ama şahitlerde şüphe vardır. Çünkü şahitlerin bazısı yalancı şahit olur, bazısı da doğru sözlü olur. Ya'ni rûh dedi ki: "Benim i'tikādım doğrudur, işte benim fiilim ve kavlim, i'tikādımın doğruluğuna şâhiddir." İmdi rûh fiilini ve kavlini şâhid getirdi. Ama şâhidlerde şübhe vardır. Çünkü şâhidlerin ba'zısı yalancı şâhid olur, ba'zısı da sâdık olur. 252. Şahidler için tezkiye vardır, bil! Onun tezkiyesi bir sıdkdır ki ona mevkūfsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 252. Şahitler için tezkiye vardır, bil! Onun tezkiyesi bir doğruluktur ki ona bağlısın. "Tezkiye", arındırmak ve temizlemek anlamındadır. Yani, şahitlerin adil olması şarttır; bir kimse davasını ispat etmek için hâkim huzuruna şahit getirse, hâkim şeriaten o şahitlerin adil olup olmadıklarını gizlice ve açıkça tezkiye etmekle (doğruluğunu araştırmakla) yükümlüdür. Ruh, inancının doğru olduğunu iddia ederek fiilini ve sözünü şahit getirdiği zaman, bu fiil ve söz şahitlerinin de yalandan arındırılması lazımdır; ve onun tezkiyesi de o fiilde ve sözde doğruluk ve ihlas bulunmasıdır ki, onlar hâ- "Tezkiye", pâk etmek ve temizlemek ma'nâsınadır. Ya'ni, şâhidlerin âdil olması şarttır, bir kimse da'vâsını isbât için hâkim huzûruna şâhid getirse, hâkim şer'an o şâhidlerin âdil olup olmadıklarını sırran ve alenen tezkiye ile mükellefdir. Rûh i'tikādının doğru olduğunu iddia ederek fiilini ve kavlini şâhid getirdiği vakit, bu fiil ve kavil şâhidlerinin de kizbden tezkiyesi lâzımdır; ve onun tezkiyesi de o fiilde ve kavlde sıdk ve ihlâs bulunmaktır ki, onlar hâ- 248. Bu altının nişanı mihekk üzerinde kalmaz. Şeksiz altın iyi adlı kalır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 248. Bu altının nişanı mihenk üzerinde kalmaz. Şüphesiz altın iyi adlı kalır. Mihenk taşı üzerindeki altının izi kalıcı olmaz, silinir. Fakat o izden ve nişandan altının altınlığı ortaya çıkar ve madenin cinsi meydana çıkar. Mihekk taşı üzerindeki altının eseri bâkî kalmaz, silinir. Fakat o eserden ve nişandan altının altınlığı zâhir olur ve ma'denin cinsi meydana çıkar. 249. Bu namaz ve bu cihâd ve bu oruç dahi kalmaz; can iyi adlı kalır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 249. Bu namaz ve bu cihad ve bu oruç da kalmaz; can iyi adlı kalır. Bu dünya geçidi üzerinde olan zahirî ibadetler (dışa dönük ibadetler) de araz (sonradan olan, gelip geçici) türünden olduğundan, altının mihenk taşı üzerindeki izi gibi ortaya çıkar. Fakat canın dünyada ve ahirette iyi adı kalır. Bu dünyâ geçidi üzerinde olan ibâdât-ı zâhiriyye dahi araz nev'inden olduğundan altının mihekk üzerindeki eseri gibi zahir olur. Fakat canın dünyâda ve âhirette iyi adı kalır. 250. Can böyle bir ef'âl ve akvâl gösterdi; emir mihekki üzerine cevherini sürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 250. Can böyle fiiller ve sözler gösterdi; emir mihenk taşı üzerine cevherini sürdü. Can böyle güzel fiiller ve güzel sözler ortaya koydu. İlâhî emir mihenk taşı üzerine kendi cevherini ve özünü sürdü ve "benim inancım budur" diye gösterdi. Can böyle güzel fiiller ve güzel sözler ızhâr etti. Emr-i ilâhî mihekki üzerine kendi cevherini ve mayasını sürdü ve benim i'tikādım budur diye gösterdi. 251. Dedi ki: "Benim i'tikādım doğrudur, işte şâhid!" Fakat şahidlerde iştibâh vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 251. Dedi ki: "Benim inancım doğrudur, işte şahit!" Fakat şahitlerde şüphe vardır. Yani ruh dedi ki: "Benim inancım doğrudur, işte benim fiilim ve sözüm, inancımın doğruluğuna şahittir." Şimdi ruh fiilini ve sözünü şahit gösterdi. Ama şahitlerde şüphe vardır. Çünkü şahitlerin bazısı yalancı şahit olur, bazısı da doğru sözlü olur. Ya'ni rûh dedi ki: "Benim i'tikādım doğrudur, işte benim fiilim ve kavlim, i'tikādımın doğruluğuna şâhiddir." İmdi rûh fiilini ve kavlini şâhid getirdi. Ama şâhidlerde şübhe vardır. Çünkü şâhidlerin ba'zısı yalancı şâhid olur, ba'zısı da sâdık olur. 252. Şahidler için tezkiye vardır, bil! Onun tezkiyesi bir sıdkdır ki ona mevkūfsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 252. Bil ki şahitler için tezkiye vardır! Onun tezkiyesi, kendisine bağlı olduğun bir doğruluktur. "Tezkiye", arındırmak ve temizlemek anlamına gelir. Yani, şahitlerin adil olması şarttır. Bir kimse davasını ispat etmek için hâkim huzuruna şahit getirse, hâkim şeriat gereği o şahitlerin adil olup olmadıklarını gizlice ve açıkça tezkiye etmekle yükümlüdür. Ruh, inancının doğru olduğunu iddia ederek fiilini ve sözünü şahit getirdiği zaman, bu fiil ve söz şahitlerinin de yalandan arındırılması gerekir; ve onun tezkiyesi de o fiilde ve sözde doğruluk ve ihlas bulunmasıdır ki, onlar mutlak hâkim olan Yüce Allah katında makbul olsunlar. Çünkü münafıklar da zahiren iman iddiasında olup namaz kılarlar ve kelime-i şehadet getirirler. Onların bu fiilleri ve sözleri yalancı şahittir; aynı şekilde riyakâr olanların bu fiil ve sözlerinden maksatları da, halk tarafından iyi kabul görmektir. Bu sebeple getirdikleri şahitler adil değildirler. “Tezkiye”, pâk etmek ve temizlemek ma'nâsınadır. Ya'ni, şâhidlerin âdil olması şarttır, bir kimse da'vâsını isbât için hâkim huzûruna şâhid getirse, hâkim şer'an o şâhidlerin âdil olup olmadıklarını sırran ve alenen tezkiye ile mükellefdir. Rûh i'tikādının doğru olduğunu iddiâ ederek fiilini ve kavlini şâhid getirdiği vakit, bu fiil ve kavil şâhidlerinin de kizbden tezkiyesi lâzımdır; ve onun tezkiyesi de o fiilde ve kavlde sıdk ve ihlâs bulunmaktır ki, onlar hâ- kim-i mutlak olan Hak Teâlâ hazretlerinin indinde makbûl olsunlar. Zîrâ münâfıklar da zâhiren îman da'vâsında olup namaz kılarlar ve kelime-i şehadet getirirler. Onların bu fiilleri ve kavilleri yalancı şâhiddir; ve kezâ riyâkâr olanların bu fiil ve kavlinden murâdları dahi, halk tarafından hüsn-i kabûl görmektir. Binâenaleyh getirdikleri şâhidler âdil değildirler. 253. Lafzın hıfzı kavlî olan şâhiddedir; ahdin hıfzı fiilî olan şâhiddedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 253. Sözün korunması sözlü şahittedir; ahdin korunması fiilî şahittedir. Yani, biri sözlü ve diğeri fiilî olmak üzere iki çeşit şahit vardır. Sözlü olan şahit "Lâ ilâhe illallah" lafzıdır. Bu sözlü iman şahidinde bu lafzın şirkten korunması gereklidir. Çünkü şirkin üç mertebesi vardır. Birincisi "şirk-i celî"dir (açık şirk). Bu şirk puta ve ateşe ve aya ve güneşe tapanların şirkidir. Diğeri "şirk-i hafi"dir (gizli şirk). Bu şirk dahi avam müminlerin nefse ait hazlarının sevkıyla ibadetlerinde riya (gösteriş) ve süm'a (duyurma isteği) gibi duygularıdır. Çünkü nefis kendisinin halk tarafından övülmesinden haz duyar. Bunun için ayet-i kerimede وَلا يُشرك بعبَادَة رَبِّه أَحَدًا (Kehf, 18/110) yani "Rabbinin likasını (cemalini) arzu eden, hiçbir kimseyi Rabbinin ibadetine ortak yapmasın!" buyrulur. Ve üçüncüsü "şirk-i ahfâ"dır (daha gizli şirk). Bu şirk dahi avam müminlerin ve zahir ulemasının ve kelam ilmi erbabının iki vücut ve varlık ispat etmeleridir ki, bu şirk hakkında Resûl-i Ekrem Efendimiz الشرك في امتى اخفى من دبيب النمل على الصفا yani "Benim ümmetimde şirk, mücella (parlak) bir mahal üzerindeki karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir" buyrulur. Şimdi bu üç taifeden her biri "lâ ilahe illallah" lafzıyla sözlü şehadette bulunsa, onların bu şehadetlerinde adalet yoktur. Onun için ayet-i kerimede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisa, 4/136) yani "Ey iman eden kimseler, iman ediniz!" buyrulmuş ve onların sözlü şehadetleri hakiki iman kazanımı suretiyle adalete davet edilmiştir. İman ettikten sonra bu ahdin korunması için de fiilî şahit gereklidir. Bu fiilî şahit dahi ilahi emre itaat ve peygamberin fiillerine muvafakattır (uygunluktur). Ya'ni, biri kavlî ve diğeri fiilî olmak üzere iki nevi' şâhid vardır. Kavlî olan şâhid “Lâ ilâhe illallah" lafzıdır. Bu kavlî olan îmân şâhidinde bu lafzın şirkten hıfzı lâzımdır. Zîrâ şirkin üç mertebesi vardır. Birisi "şirk-i celî"dir. Bu şirk puta ve ateşe ve aya ve güneşe tapanların şirkidir. Diğeri "şirk-i hafi"dir. Bu şirk dahi avâm-ı mü'minînin sıfat-ı nefsâniyyelerinin sevkıyle ibâdetlerinde riyâ ve süm'a gibi duygularıdır. Çünkü nefis kendisinin halk tarafından medholunmasından mahzûz olur. Bunun için âyeti kerîmede وَلا يُشرك بعبَادَة رَبِّه أَحَدًا (Kehf, 18/110) ya'ni "Rabbinin likāsını arzû eden, hiçbir kimseyi Rabb'inin ibâdetine ortak yapmasın!" buyrulur. Ve üçüncüsü “şirk-i ahfâ"dır. Bu şirk dahi avâm-ı mü'minînin ve ulemâ-i zâhirin ve ilm-i kelâm erbâbının iki vücûd ve varlık isbât etmeleridir ki, bu şirk hakkında Resûl-i Ekrem Efendimiz الشرك في امتى اخفى من دبيب النمل على الصفا ya'ni "Benim ümmetimde şirk mücellâ bir mahal üzerindeki karıncanın yürüyüşüden ahfâdır" buyrulur. İmdi bu üç tâifeden her biri “lâ ilahe illallah" lafzıyla şehadet-i kavliyyede bulunsa onların bu şehadetlerinde adâlet yoktur. Onun için âyet-i kerîmede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisâ, 4/136) ya'ni "Ey îman eden kimseler, îmân ediniz!" buyrulmuş ve onların şehadet-i kavliyyeleri îmân-ı hakîkî iktisabı sûretiyle adâlete da'vet edilmiştir. İman ettikten sonra bu ahdin hıfzı için de fiilî şâhid lâzımdır. Bu fiilî şâhid dahi emr-i ilâhîye itâat ve ef'âl-i peygamberiyyeye muvâfakattır. 254. Eğer kavil şahidi eğri söylerse merdûddur; ve eğer fiil şahidi eğri koşarsa merdûddur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 254. Eğer söz şahidi eğri söylerse reddedilmiştir; ve eğer fiil şahidi eğri koşarsa reddedilmiştir. Yani, eğer söz şahidi "Kalplerinde olmayan şeyi dilleriyle söylerler" (Fetih, 48/11) ayet-i kerimesi gereğince eğri söylerse, onun bu şahitliği makbul değildir; ve eğer fiil şahidi eğri koşarsa, mutlak kaim olan Yüce Allah katında nasıl makbul olsunlar. Çünkü münafıklar da zahiren iman iddiasında olup namaz kılarlar ve kelime-i şehadet getirirler. Onların bu fiilleri ve sözleri yalancı şahittir; ve aynı şekilde riyakâr olanların bu fiil ve sözlerinden muratları da, halk tarafından iyi kabul görmektir. Bu sebeple getirdikleri şahitler adil değildirler. Ya'ni, eğer kavil şahidi يَقُولُونَ بِالْسِنَتِهِم مَّا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ (Fetih, 48/11) ya'ni "Kalblerinde olmayan şeyi dilleriyle söylerler" âyet-i kerîmesi mûcibince eğri söylerse onun bu şehadeti makbûl değildir; ve eğer fiil şâhidi eğri koşarsa kim-i mutlak olan Hak Teâlâ hazretlerinin indinde makbûl olsunlar. Zîrâ münâfıklar da zâhiren îman da'vâsında olup namaz kılarlar ve kelime-i şehadet getirirler. Onların bu fiilleri ve kavilleri yalancı şâhiddir; ve kezâ riyâkâr olanların bu fiil ve kavlinden murâdları dahi, halk tarafından hüsn-i kabûl görmektir. Binâenaleyh getirdikleri şâhidler âdil değildirler. 253. Lafzın hıfzı kavlî olan şâhiddedir; ahdin hıfzı fiilî olan şâhiddedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 253. Sözün korunması sözlü şahittedir; ahdin korunması fiilî şahittedir. Yani, biri sözlü ve diğeri fiilî olmak üzere iki çeşit şahit vardır. Sözlü olan şahit "Lâ ilâhe illallah" lafzıdır. Bu sözlü iman şahidinde bu lafzın şirkten korunması gereklidir. Çünkü şirkin üç mertebesi vardır. Birincisi "şirk-i celî"dir (açık şirk). Bu şirk puta ve ateşe ve aya ve güneşe tapanların şirkidir. Diğeri "şirk-i hafi"dir (gizli şirk). Bu şirk dahi avam müminlerin nefse ait hazlarının sevkıyla ibadetlerinde riya (gösteriş) ve süm'a (duyurma isteği) gibi duygularıdır. Çünkü nefis kendisinin halk tarafından övülmesinden haz duyar. Bunun için ayet-i kerimede وَلا يُشرك بعبَادَة رَبِّه أَحَدًا (Kehf, 18/110) yani "Rabbinin likasını (cemalini) arzu eden, hiçbir kimseyi Rabbinin ibadetine ortak yapmasın!" buyrulur. Ve üçüncüsü "şirk-i ahfâ"dır (daha gizli şirk). Bu şirk dahi avam müminlerin ve zahir ulemasının ve kelam ilmi erbabının iki vücut ve varlık ispat etmeleridir ki, bu şirk hakkında Resûl-i Ekrem Efendimiz الشرك في امتى اخفى من دبيب النمل على الصفا yani "Benim ümmetimde şirk, mücella (parlak) bir mahal üzerindeki karıncanın yürüyüşünden daha gizlidir" buyrulur. Şimdi bu üç taifeden her biri "lâ ilahe illallah" lafzıyla sözlü şehadette bulunsa, onların bu şehadetlerinde adalet yoktur. Onun için ayet-i kerimede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisa, 4/136) yani "Ey iman eden kimseler, iman ediniz!" buyrulmuş ve onların sözlü şehadetleri hakiki iman kazanımı suretiyle adalete davet edilmiştir. İman ettikten sonra bu ahdin korunması için de fiilî şahit gereklidir. Bu fiilî şahit dahi ilahi emre itaat ve peygamberin fiillerine muvafakattır (uygunluktur). Ya'ni, biri kavlî ve diğeri fiilî olmak üzere iki nevi' şâhid vardır. Kavlî olan şâhid “Lâ ilâhe illallah" lafzıdır. Bu kavlî olan îmân şâhidinde bu lafzın şirkten hıfzı lâzımdır. Zîrâ şirkin üç mertebesi vardır. Birisi "şirk-i celî"dir. Bu şirk puta ve ateşe ve aya ve güneşe tapanların şirkidir. Diğeri "şirk-i hafi"dir. Bu şirk dahi avâm-ı mü'minînin sıfat-ı nefsâniyyelerinin sevkıyle ibâdetlerinde riyâ ve süm'a gibi duygularıdır. Çünkü nefis kendisinin halk tarafından medholunmasından mahzûz olur. Bunun için âyeti kerîmede وَلا يُشرك بعبَادَة رَبِّه أَحَدًا (Kehf, 18/110) ya'ni "Rabbinin likāsını arzû eden, hiçbir kimseyi Rabb'inin ibâdetine ortak yapmasın!" buyrulur. Ve üçüncüsü “şirk-i ahfâ"dır. Bu şirk dahi avâm-ı mü'minînin ve ulemâ-i zâhirin ve ilm-i kelâm erbâbının iki vücûd ve varlık isbât etmeleridir ki, bu şirk hakkında Resûl-i Ekrem Efendimiz الشرك في امتى اخفى من دبيب النمل على الصفا ya'ni "Benim ümmetimde şirk mücellâ bir mahal üzerindeki karıncanın yürüyüşüden ahfâdır" buyrulur. İmdi bu üç tâifeden her biri “lâ ilahe illallah" lafzıyla şehadet-i kavliyyede bulunsa onların bu şehadetlerinde adâlet yoktur. Onun için âyet-i kerîmede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمَنُواْ (Nisâ, 4/136) ya'ni "Ey îman eden kimseler, îmân ediniz!" buyrulmuş ve onların şehadet-i kavliyyeleri îmân-ı hakîkî iktisabı sûretiyle adâlete da'vet edilmiştir. İman ettikten sonra bu ahdin hıfzı için de fiilî şâhid lâzımdır. Bu fiilî şâhid dahi emr-i ilâhîye itâat ve ef'âl-i peygamberiyyeye muvâfakattır. 254. Eğer kavil şahidi eğri söylerse merdûddur; ve eğer fiil şahidi eğri koşarsa merdûddur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 254. Eğer söz şahidi eğri söylerse reddedilmiştir; ve eğer fiil şahidi eğri koşarsa reddedilmiştir. Yani, eğer söz şahidi "Kalplerinde olmayan şeyi dilleriyle söylerler" (Fetih, 48/11) ayet-i kerimesi gereğince eğri söylerse onun bu şahitliği makbul değildir; ve eğer fiil şahidi eğri koşarsa yani yaptığı amele bir kimse riya (gösteriş) ve süm'ayı (duyurma isteği) karıştırırsa o reddedilmiştir. Nitekim Bakara suresinde ayet-i kerimede, "Ey müminler, sadakalarınızı malını insanlar görsün de cömert imiş desinler diye infak eden kimse gibi iptal etmeyiniz!" (Bakara, 2/264) buyrulur. Ya'ni, eğer kavil şahidi يَقُولُونَ بِالْسِنَتِهِم مَّا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ (Fetih, 48/11) ya'ni "Kalblerinde olmayan şeyi dilleriyle söylerler" âyet-i kerîmesi mûcibince eğri söylerse onun bu şehadeti makbûl değildir; ve eğer fiil şâhidi eğri koşarsa ya'ni yaptığı amele bir kimse riyâ ve süm'ayı karıştırırsa o merdûddur. Nite- kim âyet-i kerîmede, sûre-i Bakara'da يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُم بِالْمَن والأذى كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءِ النَّاسِ (Bakara, 2/264) ya'ni "Ey mü'minler, sadakalarınızı malını nâs görsün de cömert imiş desinler diye infâk eden kimse gibi ibtâl et-meyiniz!" buyrulur. 255. Sana tenâkuzsuz kavil ve fiil lâzımdır, ta ki senin önüne derhal kabul gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 255. Sana çelişkisiz söz ve fiil gerekir ki, senin önüne derhal kabul gelsin! Yani, sözün özüne ve fiilin de söze uyması gerekir ki, bu şahitlerin mutlak hâkim olan Yüce Allah katında makbul olsun! Ya'ni, sözün özüne ve fiilin dahi kavline uymak lâzımdır ki, bu şâhidlerin hâkim-i mutlak olan Hak Teâlâ indinde makbûl olsun! 256. Sa'yiniz muhtelifdir, tenâkuz içindesiniz. Gündüz dikiyorsunuz ve gece söküyorsunuz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 256. Çabalarınız çeşitlidir, çelişki içindesiniz. Gündüz dikiyorsunuz ve gece söküyorsunuz. "Şettâ", dağınık ve çeşitli anlamına gelen "şetît" kelimesinin çoğuludur. Bu şerefli beyitte, Leyl Suresi'ndeki إِنْ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى (Leyl, 92/4) yani "Sizin çabanız dağınık ve çeşitlidir" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Gündüz"den kasıt, görünen ve "gece"den kasıt ise bâtın (iç yüz)dır. Yani, "Ey müminler, sizin çabanız dağınık ve çeşitlidir. Görünen âlemde güzel söz söylersiniz ve iyi iş yaparsınız. Fakat bâtında ihlâsınız ve samimiyetiniz yoktur. Bu sebeple gündüz diker ve gece sökersiniz." Ve sürekli çelişki içindesiniz. Bâtınınız görüneninizi bozar. "Şettâ", dağınık ve muhtelif ma'nâsına olan “şetît" kelimesinin cem'idir. Bu beyt-i şerîfde sûre-i Leyl'de olan إِنْ سَعِيكُمْ لَشَتّى (Leyl, 92/4) ya'ni "Sizin sa'yiniz dağınık ve muhtelifdirler" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. "Gün-düz"den murâd, zâhir ve "gece"den murâd bâtındır. Ya'ni, "Ey mü'minler, si-zin sa'yiniz dağınık ve muhtelifdir. Zâhirde güzel söz söylersiniz ve iyi fiil iş-lersiniz. Fakat bâtında ihlâsınız ve sıdkınız yoktur. Binâenaleyh gündüz di-ker ve gece sökersiniz." Ve aleddevâm tenâkuz içindesiniz. Bâtınınız zâhiri-nizi bozar. 257. İmdi tenâkuzlu olan şehadeti kim dinledi? Yâhud cûd lutuf cihetinden meğer ki bir hüküm ede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 257. Şimdi çelişkili olan şahitliği kim dinledi? Yahut cömertlik ve lütuf yönünden ancak bir hüküm verebilir! Şimdi böyle çelişkili ve iddiaya uymayan şahitliği kimse dinlemez. Fakat ilâhî cömertlik ve keremden ümit kesmek caiz değildir. Ancak senin bu çelişkili söz ve fiil şahitlerini ilâhî cömertlik sırf lütfundan dolayı dinleyip kabul ederek senin lehine bir hüküm versin! Yoksa aslında bu şahitler makbul değildir. Bazı nüshalarda ikinci mısra' "يا مگر حلمی کند از حکم خود" yani "Yahut mutlak hâkim kendi hükmünden ancak bir hilm (yumuşaklık) gösterebilir!" demek olur. Bu lafız farklılığı anlamı değiştirmez. Yani yaptığı amele bir kimse riya (gösteriş) ve süm'ayı (duyurma isteği) karıştırırsa o amel reddedilmiştir. Nitekim Bakara Suresi'nin 264. ayetinde "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُم بِالْمَن والأذى كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءِ النَّاسِ" yani "Ey müminler, sadakalarınızı malını insanlar görsün de cömert imiş desinler diye infak eden kimse gibi iptal etmeyiniz!" buyrulur. "İmdi böyle tenâkuzlu ve da'vâya uymayan şehadeti kimse dinlemez. Fa-kat cûd ve kerem-i ilâhîden ümîd kesmek câiz değildir. Meğer ki senin bu te-nâkuzlu olan kavil ve fiil şâhidlerini cûd-i ilâhî mahzâ lutfundan dolayı dinle-yip kabûl ederek senin lehine bir hüküm versin!" Yoksa hadd-i zâtında bu şâ-hidler makbûl değildir. Ba'zı nüshalarda ikinci mısrâ' یا مگر حلمی کند از حکم خود Ya'ni "Yâhud hâkim-i mutlak kendi hükmünden meğer ki bir hilm ede!" de-mek olur. Bu ihtilaf-ı elfaz ma'nâyı tebdîl etmez. ya'ni yaptığı amele bir kimse riyâ ve süm'ayı karıştırırsa o merdûddur. Nitekim âyet-i kerîmede, sûre-i Bakara'da يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُم بِالْمَن والأذى كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاءِ النَّاسِ (Bakara, 2/264) ya'ni "Ey mü'minler, sadakalarınızı malını nâs görsün de cömert imiş desinler diye infâk eden kimse gibi ibtâl etmeyiniz!" buyrulur. 255. Sana tenâkuzsuz kavil ve fiil lâzımdır, ta ki senin önüne derhal kabul gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 255. Sana çelişkisiz söz ve fiil gerekir ki, senin önüne derhal kabul gelsin! Yani, sözün özüne ve fiilin de söze uyması gerekir ki, bu şahitlerin mutlak hâkim olan Yüce Allah katında makbul olsun! Ya'ni, sözün özüne ve fiilin dahi kavline uymak lâzımdır ki, bu şâhidlerin hâkim-i mutlak olan Hak Teâlâ indinde makbûl olsun! 256. Sa'yiniz muhtelifdir, tenâkuz içindesiniz. Gündüz dikiyorsunuz ve gece söküyorsunuz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 256. Çabanız farklı farklıdır, çelişki içindesiniz. Gündüz dikiyorsunuz ve gece söküyorsunuz. "Şetta", dağınık ve farklı anlamındaki "şetît" kelimesinin çoğuludur. Bu şerefli beyitte, Leyl Suresi'ndeki إِنْ سَعِيكُمْ لَشَتّى (Leyl, 92/4) yani "Sizin çabanız dağınık ve farklı farklıdır" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Gündüz"den maksat, görünen ve "gece"den maksat ise bâtın (iç yüz)dır. Yani, "Ey müminler, sizin çabanız dağınık ve farklı farklıdır. Görünen yüzünüzde güzel söz söylersiniz ve iyi iş yaparsınız. Fakat bâtınınızda ihlasınız ve doğruluğunuz yoktur. Bu sebeple gündüz diker ve gece sökersiniz." Ve sürekli çelişki içindesiniz. Bâtınınız görünen yüzünüzü bozar. "Şetta", dağınık ve muhtelif ma'nâsına olan “şetît" kelimesinin cem'idir. Bu beyt-i şerîfde sûre-i Leyl'de olan إِنْ سَعِيكُمْ لَشَتّى (Leyl, 92/4) ya'ni "Sizin sa'yiniz dağınık ve muhtelifdirler" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "Gündüz"den murâd, zâhir ve "gece"den murâd bâtındır. Ya'ni, "Ey mü'minler, sizin sa'yiniz dağınık ve muhtelifdir. Zâhirde güzel söz söylersiniz ve iyi fiil işlersiniz. Fakat bâtında ihlâsınız ve sıdkınız yoktur. Binâenaleyh gündüz diker ve gece sökersiniz." Ve aleddevâm tenâkuz içindesiniz. Bâtınınız zâhirinizi bozar. 257. İmdi tenâkuzlu olan şehadeti kim dinledi? Yahud cûd lutuf cihetinden meğer ki bir hüküm ede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 257. Şimdi çelişkili olan şahitliği kim dinledi? Yahut cömertlik ve lütuf yönünden ancak bir hüküm verebilir! Şimdi böyle çelişkili ve iddiaya uymayan şahitliği kimse dinlemez. Fakat ilahi cömertlik ve keremden ümit kesmek caiz değildir. Ancak senin bu çelişkili olan söz ve fiil şahitlerini ilahi cömertlik sırf lütfundan dolayı dinleyip kabul ederek senin lehine bir hüküm versin! Yoksa aslında bu şahitler makbul değildir. Bazı nüshalarda ikinci mısra "Yahut mutlak hâkim kendi hükmünden ancak bir yumuşaklık gösterebilir!" demek olur. Bu lafız farklılığı anlamı değiştirmez. "İmdi böyle tenâkuzlu ve da'vâya uymayan şehadeti kimse dinlemez. Fakat cûd ve kerem-i ilâhîden ümîd kesmek câiz değildir. Meğer ki senin bu tenâkuzlu olan kavil ve fiil şâhidlerini cûd-i ilâhî mahzâ lutfundan dolayı dinleyip kabûl ederek senin lehine bir hüküm versin!" Yoksa hadd-i zâtında bu şâhidler makbûl değildir. Ba'zı nüshalarda ikinci mısra' یا مگر حلمی کند از حکم خود Ya'ni "Yahud hâkim-i mutlak kendi hükmünden meğer ki bir hilm ede!" demek olur. Bu ihtilaf-ı elfaz ma'nâyı tebdîl etmez. 258. Kavil ve fiil sırrın ve zamîrin ızhârıdır. Her ikisi mestûr olan sırrı âşikâr eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 258. Söz ve fiil, sırrın ve içtekinin açığa çıkarılmasıdır. Her ikisi de gizli olan sırrı açık eder. 259. Vaktaki senin şahidin tezkiye oldu, makbul oldu; ve yoksa mol molda mahbûstur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 259. Senin şahidin tezkiye olup makbul olduğunda; yoksa olduğu yerde mahpustur. "Mûl" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "ağırdan almak ve ertelemek ve işten geri durmak ve geri dönmek" anlamları uygundur. Ve "mûl mûl" "yerinde kal!" anlamında kullanılır. Yani, "Sözlü ve fiilî olan şahitlerin tezkiye olunup doğrulukları sabit olduktan sonra kabul olunur; ve eğer çeliştikleri ve iman iddiasına uygunlukları sabit olmazsa, mutlak hâkimin 'Geri dönün!' emrinde mahpus kalırlar." "Mûl mûl" hakkında Sultan Veled hazretleri "Tevakkuf (durma) ve teallülden (oyalanmadan) kinayedir," buyururlar. "Mûl" kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada "teennî ve te'hîr etmek ve işten geri durmak ve rücû' etmek" ma'nâları münasibdir. Ve "mûl mûl" "yerinde kal!" ma'nâsında müsta'meldir. Ya'ni, "Kavlî ve fiilî olan şâhidlerin tezkiye olunup doğrulukları sabit olduktan sonra kabûl olunur; ve eğer tenâkuz ettikleri ve da'vâ-yı îmâna mutabakatları sabit olmazsa hâkim-i mutlakın, "Geri dönün!" emrinde mahbûs kalırlar." "Mûl mûl" hakkında Sultan Veled hazretleri "Tevakkuf ve teallülden kinâyedir," buyururlar. 260. Ey harûn, sen inâd ettikçe inâd ederler. Sen onlara muntazır ol, onlar da muntazırdırlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 260. Ey inatçı, sen inat ettikçe onlar da inat ederler. Sen onları bekle, onlar da beklerler. "Harûn", serkeş ve inatçı anlamına gelir. "Harûn"dan kasıt, açık şirk, gizli şirk ve daha gizli şirk sahipleridir. Çünkü açık şirk sahipleri Hak dinin peygamberine karşı, gizli şirk sahipleri de ihlas ve doğruluk sahiplerine karşı, daha gizli şirk sahipleri ise sırf vahdet ve vahdet-i vücud (varlığın birliği) ehli olan Allah'ı bilen ariflere karşı serkeşlik ederler; kendi çürük fikir ve delilleriyle onlara inat ve itiraz ederler; onlara karşı galip gelmeyi beklerler. Bunlar da o inatçılara karşı inat edip, يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ (Saff, 61/8) yani "Allah'ın iman ve marifet nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler. Hâlbuki müşrikler hoş görmeseler bile Yüce Allah nurunu tamamlayıcıdır" ayet-i kerimesi gereğince Allah'ın nurunun tamamlanmasını beklerler. İkinci mısrada Secde suresinin sonundaki فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَانْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ (Secde, 32/30) yani "Ey Resulüm, onlardan yüz çevir ve onlara galip gelmeyi bekle, onlar da sana galip gelmeyi beklerler" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Harûn", serkeş ve muannid ma'nâsınadır. Ve "harûn"dan murâd, şirk-i celî ve şirk-i hafî ve şirk-i ahfâ sahipleridir. Zîrâ "şirk-i celî ashâbı" dîn-i Hak peygamberine karşı ve "şirk-i hafî ashâbı" da ihlâs ve sıdk sahiblerine karşı ve "şirk-i ahfâ sâhibleri" dahi vahdet-i sırf ve vahdet-i vücûd ashâbı olan urefâ-yı billâha karşı serkeşlik ederler; ve kendi çürük fikir ve delîlleriyle onlara inâd ve i'tiraz ederler; ve onlara karşı galebeye muntazır olurlar. Bunlar dahi o inâdçılara karşı inad edip يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ (Saff, 61/8) ya'ni "Allah'ın nûr-ı îmân ve maarifini ağızlarıyla söndürmek isterler. Halbuki müşrikler kerîh görseler bile Allah Teâlâ nûrunu tamâmlayıcıdır" âyet-i kerîmesi mûcibince Allah'ın nûrunun tamâmlanmasına muntazırdırlar. İkinci mısra'da sûre-i Secde nihâyetindeki فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَانْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ (Secde, 32/30) ya'ni "Ey Resûlüm, onlardan yüz çevir ve onlara galebeye muntazır ol ve onlar da sana galebeye muntazırdırlar" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 258. Kavil ve fiil sırrın ve zamîrin ızhârıdır. Her ikisi mestûr olan sırrı âşikâr eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 258. Söz ve fiil, sırrın ve içtekinin açığa çıkarılmasıdır. Her ikisi de gizli olan sırrı açık eder. 259. Vaktâki senin şahidin tezkiye oldu, makbûl oldu; ve yoksa mol molda mahbûstur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 259. Senin şahidin tezkiye olup makbul oldu; yoksa mol mol içinde mahpustur. "Mûl" kelimesinin birçok anlamı vardır. Burada "ağırdan almak ve ertelemek ve işten geri durmak ve geri dönmek" anlamları uygundur. Ve "mûl mûl" "yerinde kal!" anlamında kullanılır. Yani, "Sözlü ve fiilî olan şahitlerin tezkiye olunup doğrulukları sabit olduktan sonra kabul olunur; ve eğer çeliştikleri ve iman iddiasına uygunlukları sabit olmazsa mutlak hâkimin, 'Geri dönün!' emrinde mahpus kalırlar." "Mûl mûl" hakkında Sultan Veled hazretleri "Duraklama ve oyalanmadan kinayedir," buyururlar. “Mûl” kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada “teennî ve te'hîr etmek ve işten geri durmak ve rücû' etmek” ma'nâları münasibdir. Ve “mûl mûl” “yerinde kal!” ma'nâsında müsta'meldir. Ya'ni, “Kavlî ve fiilî olan şâhidlerin tezkiye olunup doğrulukları sabit olduktan sonra kabûl olunur; ve eğer tenâkuz ettikleri ve da'vâ-yı îmâna mutabakatları sabit olmazsa hâkim-i mutlakın, "Geri dönün!" emrinde mahbûs kalırlar.” “Mûl mûl” hakkında Sultan Veled hazretleri "Tevakkuf ve teallülden kinâyedir," buyururlar. 260. Ey harûn, sen inâd ettikçe inâd ederler. Sen onlara muntazır ol, onlar da muntazırdırlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 260. Ey inatçı, sen inat ettikçe onlar da inat ederler. Sen onları bekle, onlar da beklerler. "Harûn", serkeş ve inatçı anlamındadır. "Harûn"dan kasıt, açık şirk, gizli şirk ve daha gizli şirk sahipleridir. Çünkü açık şirk sahipleri Hak din peygamberine karşı, gizli şirk sahipleri ihlas ve doğruluk sahiplerine karşı, daha gizli şirk sahipleri ise sırf vahdet ve vahdet-i vücud ehli olan Allah'ı bilen ariflere karşı serkeşlik ederler; kendi çürük fikir ve delilleriyle onlara inat eder ve itiraz ederler; ve onlara karşı galip gelmeyi beklerler. Bunlar da o inatçılara karşı inat edip, يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتم نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ (Saff, 61/8) yani "Allah'ın iman ve marifet nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler. Halbuki müşrikler hoş görmeseler bile Allah Teâlâ nurunu tamamlayıcıdır" ayet-i kerimesi gereğince Allah'ın nurunun tamamlanmasını beklerler. İkinci mısrada Secde suresinin sonundaki فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَانْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ (Secde, 32/30) yani "Ey Resulüm, onlardan yüz çevir ve onlara galip gelmeyi bekle ve onlar da sana galip gelmeyi beklerler" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. “Harûn”, serkeş ve muannid ma'nâsınadır. Ve “harûn”dan murâd, şirk-i celî ve şirk-i hafî ve şirk-i ahfâ sahipleridir. Zîrâ “şirk-i celî ashâbı" dîn-i Hak peygamberine karşı ve "şirk-i hafi ashâbı" da ihlâs ve sıdk sahiblerine karşı ve "şirk-i ahfâ sâhibleri" dahi vahdet-i sırf ve vahdet-i vücûd ashâbı olan urefâ-yı billâha karşı serkeşlik ederler; ve kendi çürük fikir ve delîlleriyle onlara inâd ve i'tiraz ederler; ve onlara karşı galebeye muntazır olurlar. Bunlar dahi o inâdçılara karşı inad edip يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتم نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ (Saff, 61/8) ya'ni “Allah'ın nûr-ı îmân ve maarifini ağızlarıyla söndürmek isterler. Halbuki müşrikler kerîh görseler bile Allah Teâlâ nûrunu tamâmlayıcıdır" âyet-i kerîmesi mûcibince Allah'ın nûrunun tamâmlanmasına muntazırdırlar. İkinci mısra'da sûre-i Secde nihâyetindeki فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَانْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ (Secde, 32/30) ya'ni "Ey Resûlüm, onlardan yüz çevir ve onlara galebeye muntazır ol ve onlar da sana galebeye muntazırdırlar" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. ## Mustafa (a.s.)ın kendi misafirine şehadet arzetmesi 261. Bu sözün nihayeti yoktur. Mustafa ona îman arzetti ve o delikanlı kabûl etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 261. Bu sözün sonu yoktur. Mustafa ona iman arz etti ve o delikanlı kabul etti. Yani, bu fiil ve söz şahitlerinin çelişmesinden korkulması ve çelişkiden kurtulamayan şahitlerin şahitliğinin kabul edilmemesi hakkındaki sözün sonu yoktur. Ayrıntısı pek uzun olur. Kıssaya dönelim: Mustafa (a.s.) Efendimiz o misafire kelime-i şehadeti söylemek suretiyle iman arz etti ve o delikanlı kâfir misafir de bu teklifi kabul edip iman etti. Ya'ni, bu fiil ve kavl şâhidlerinin tenâkuzundan korkulması ve tenâkuzdan halas olmayan şâhidlerin şehadetinin adem-i makbûliyyeti hakkındaki sözün nihâyeti yoktur. Tafsîli pek uzun olur. Kıssaya rücû' edelim: Mustafa (a.s.) Efendimiz o misâfire kelime-i şehadeti telaffuz etmek sûretiyle îmân arzetti ve o delikanlı kâfir misafir dahi bu teklifi kabûl edip îmân etti. 262. O şehadet ki mübarek olmuştur; bağlanmış olan bağları açmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 262. O şehadet ki mübarek olmuştur; bağlanmış olan bağları açmıştır. "Şehadetin mübarek olması", ihlasa ve doğruluğa dayanmasındandır. Ve ancak bu tür şehadet, kalbin bağlı olan bağlarını ve düğümlerini çözer. "Şehadetin mübarek olması" hulûsa ve sıdka müstenid olmasındandır. Ve ancak bu nevi' şehadet kalbin bağlı olan bağlarını ve düğümlerini çözer. 263. Mü'min oldu, Mustafa ona dedi ki: "Sen bu gece dahi bizim misafirimiz ol!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 263. Mü'min oldu, Mustafa ona dedi ki: "Sen bu gece dahi bizim misafirimiz ol!" O misafir mü'min oldu. Mustafa (a.s.) Efendimiz ona "Sen bu gece de bizim misafirimiz ol!" buyurdular. O misafir mü'min oldu. Mustafa (a.s.) Efendimiz ona "Sen bu gece de bizim misafirimiz ol!" buyurdular. 264. Dedi: "Vallâhi her nerede olursam, her [nereye] gidersem ebede kadar senin misafirinim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 264. Dedi: "Allah'a yemin ederim ki her nerede olursam, her nereye gidersem sonsuza dek senin misafirinim!" ## Mustafa (a.s.)ın kendi misafirine şehadet arzetmesi 261. Bu sözün nihayeti yoktur. Mustafa ona îman arzetti ve o delikanlı kabûl etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 261. Bu sözün sonu yoktur. Mustafa ona iman arz etti ve o delikanlı kabul etti. Yani, bu fiil ve söz şahitlerinin çelişmesinden korkulması ve çelişkiden kurtulamayan şahitlerin şahitliğinin kabul edilmemesi hakkındaki sözün sonu yoktur. Ayrıntısı pek uzun olur. Kıssaya dönelim: Mustafa (a.s.) Efendimiz o misafire kelime-i şehadeti söylemek suretiyle iman arz etti ve o delikanlı kâfir misafir de bu teklifi kabul edip iman etti. Ya'ni, bu fiil ve kavl şâhidlerinin tenâkuzundan korkulması ve tenâkuzdan halas olmayan şâhidlerin şehadetinin adem-i makbûliyyeti hakkındaki sözün nihâyeti yoktur. Tafsîli pek uzun olur. Kıssaya rücû' edelim: Mustafa (a.s.) Efendimiz o misâfire kelime-i şehadeti telaffuz etmek sûretiyle îmân arzetti ve o delikanlı kâfir misafir dahi bu teklifi kabûl edip îmân etti. 262. O şehadet ki mübarek olmuştur; bağlanmış olan bağları açmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 262. O şehadet ki mübarek olmuştur; bağlanmış olan bağları açmıştır. "Şehadetin mübarek olması", ihlasa ve doğruluğa dayanmasındandır. Ve ancak bu tür şehadet, kalbin bağlı olan bağlarını ve düğümlerini çözer. "Şehadetin mübarek olması" hulûsa ve sıdka müstenid olmasındandır. Ve ancak bu nevi' şehadet kalbin bağlı olan bağlarını ve düğümlerini çözer. 263. Mü'min oldu, Mustafa ona dedi ki: "Sen bu gece dahi bizim misafirimiz ol!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 263. Mü'min oldu, Mustafa ona dedi ki: "Sen bu gece dahi bizim misafirimiz ol!" O misafir mü'min oldu. Mustafa (a.s.) Efendimiz ona "Sen bu gece de bizim misafirimiz ol!" buyurdular. O misafir mü'min oldu. Mustafa (a.s.) Efendimiz ona "Sen bu gece de bizim misafirimiz ol!" buyurdular. 264. Dedi: "Vallâhi her nerede olursam, her [nereye] gidersem ebede kadar senin misafirinim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 264. Dedi: "Allah'a yemin ederim ki her nerede olursam, her nereye gidersem sonsuza dek senin misafirinim!" 265. Senin azadlın ve bu cihanda ve o cihanda sofran üzerinde kapıcın diri olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 265. Senin azat ettiğin kulun ve bu dünyada ve o dünyada sofranın üzerinde kapıcın diri olur. Ben tabiatın esiriydim. Beni iman ile o kayıttan azat ettin ve senin azat edilmiş bir kulun oldum. Ben senin görünen sofranın üzerinde maddî gıda yedim, iman ettim, peygamberliğinin manevî sofrasında da ruhun gıdasını yedim. Bu sebeple ben hem dünyada hem de ahirette diri oldum. Ben tabîatın esiriydim. Beni îmân ile o kayıddan âzâd ettin ve senin âzad-lı bir kulun oldum. Ben senin zâhirî sofran üzerinde gıdâ-yı maddî yedim, îmân ettim, mânevî olan sofra-i nübüvvetinde de rûhun gıdâsını yedim. Binâenaleyh ben hem dünyâda ve hem de âhirette diri oldum. 266. Her kim güzîde olan bu sofradan gayrıyı ihtiyar ederse, akıbet kemik onun boğazını yırtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 266. Her kim seçkin olan bu sofradan başkasını tercih ederse, sonunda kemik onun boğazını yırtar. Ey Resûlallah, senin nübüvvet (peygamberlik) sofrası, insanlık fertlerine maddî ve manevî gıda ve kuvvet verir; bu seçkin ve latif sofradan başka bir sofrayı tercih edenlerin boğazlarını o sofra nimetlerinin kemiği yırtar; ve maddî ve manevî olan hayattan mahrum olur. Yâ Resûlallah, senin sofra-i nübüvvetin efrâd-ı beşere maddî ve ma'nevî gıdâ ve kuvvet verir, bu güzîde ve latîf sofradan gayrı sofrayı ihtiyâr edenlerin boğazlarını o sofra ni'metlerinin kemiği yırtar; ve maddî ve ma'nevî olan hayattan mahrûm olur. 267. Her kim senin sofranın gayrı tarafa giderse, bil ki şeytan onunla çanak yoldaşı olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 267. Her kim senin sofranın başka bir tarafına giderse, bil ki şeytan onunla çanak yoldaşı olur! "Hem-kâse", bir kaptan yemek yiyenler, yani "çanak yoldaşı" demektir. "Hem-kâse", bir kaptan yemek yiyenler, ya'ni "çanak yoldaşı" demek olur. 268. Her kim senin komşuluğundan giderse, şübhesiz şeytan onun komşusu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 268. Her kim senin komşuluğundan giderse, şüphesiz şeytan onun komşusu olur. 269. Ve eğer o uzun mesafeli sefere sensiz giderse, kötü şeytan onun yoldaşı ve sofra arkadaşı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 269. Ve eğer o uzun mesafeli sefere sensiz giderse, kötü şeytan onun yoldaşı ve sofra arkadaşı olur. "Dûr-dest", uzun mesafeden kinâyedir (Bahâr-ı Acem). "Dûr-dest", uzun mesafeden kinâyedir (Bahâr-ı Acem). 270. Ve eğer şerîf olan bir at üzerine otursa, ayın hâsididir; şeytan ona redîfdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 270. Ve eğer şerefli bir at üzerine otursa, ayın kıskancıdır; şeytan ona binicidir. 265. Senin azadlın ve bu cihanda ve o cihanda sofran üzerinde kapıcın diri olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 265. Senin azat ettiğin kulun ve bu dünyada ve o dünyada sofranın üzerinde kapıcın diri olur. Ben tabiatın esiriydim. Beni iman ile o kayıttan azat ettin ve senin azat edilmiş bir kulun oldum. Ben senin görünen sofranın üzerinde maddî gıda yedim, iman ettim, peygamberliğinin manevî sofrasında da ruhun gıdasını yedim. Bu sebeple ben hem dünyada hem de ahirette diri oldum. Ben tabîatın esiriydim. Beni îmân ile o kayıddan âzâd ettin ve senin âzad-lı bir kulun oldum. Ben senin zâhirî sofran üzerinde gıdâ-yı maddî yedim, îmân ettim, mânevî olan sofra-i nübüvvetinde de rûhun gıdâsını yedim. Binâenaleyh ben hem dünyâda ve hem de âhirette diri oldum. 266. Her kim güzîde olan bu sofradan gayrıyı ihtiyar ederse, akıbet kemik onun boğazını yırtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 266. Her kim seçkin olan bu sofradan başkasını tercih ederse, sonunda kemik onun boğazını yırtar. Ey Resûlallah, senin nübüvvet (peygamberlik) sofrası, insanlık fertlerine maddî ve manevî gıda ve kuvvet verir; bu seçkin ve latif sofradan başka bir sofrayı tercih edenlerin boğazlarını o sofra nimetlerinin kemiği yırtar; ve maddî ve manevî olan hayattan mahrum olur. Yâ Resûlallah, senin sofra-i nübüvvetin efrâd-ı beşere maddî ve ma'nevî gıdâ ve kuvvet verir, bu güzîde ve latîf sofradan gayrı sofrayı ihtiyâr edenlerin boğazlarını o sofra ni'metlerinin kemiği yırtar; ve maddî ve ma'nevî olan hayattan mahrûm olur. 267. Her kim senin sofranın gayrı tarafa giderse, bil ki şeytan onunla çanak yoldaşı olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 267. Her kim senin sofranın başka bir tarafına giderse, bil ki şeytan onunla çanak yoldaşı olur! "Hem-kâse", bir kaptan yemek yiyenler, yani "çanak yoldaşı" demektir. "Hem-kâse", bir kaptan yemek yiyenler, ya'ni "çanak yoldaşı" demek olur. 268. Her kim senin komşuluğundan giderse, şübhesiz şeytan onun komşusu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 268. Her kim senin komşuluğundan giderse, şüphesiz şeytan onun komşusu olur. 269. Ve eğer o uzun mesafeli sefere sensiz giderse, kötü şeytan onun yoldaşı ve sofra arkadaşı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 269. Ve eğer o uzun mesafeli sefere sensiz giderse, kötü şeytan onun yoldaşı ve sofra arkadaşı olur. "Dûr-dest", uzun mesafeden kinâyedir (Bahâr-ı Acem). "Dûr-dest", uzun mesafeden kinâyedir (Bahâr-ı Acem). 270. Ve eğer şerîf olan bir at üzerine otursa, ayın hâsididir; şeytan ona redîfdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 270. Ve eğer şerefli bir at üzerine otursa, ayın kıskancıdır; şeytan ona binicidir. Bu beyitlerin hepsi, Peygamber'in fiillerine ve sözlerine tamamen uymak ve peygamberin yolundan ayrılmamak gerekliliğini tavsiye etmektedir. Bu şerefli beyitte "şerefli at"tan kasıt dünyevî makamlardır. Yani, "Bir kimse dünyanın yüksek bir makamında ve rütbesinde bulunsa da insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kıskancısı ve onun muhalifi olsa, şeytan onun arkasından gelir ve bu kıskançlık duygusunda onunla beraber olur. Çünkü şeytanın şeytanlığı ancak Âdem'e olan kıskançlığından meydana gelmiştir." Bu beyitlerin hepsi tamâmıyla Peygamber'in ef'âl ve akvâline mütâbaat ve isr-i peygamberîden ayrılmamak lüzumunu tavsiyedir. Bu beyt-i şerîfde "şerîf olan at"dan murâd menâsıb-ı dünyeviyyedir. Ya'ni, "Bir kimse dünyânın bir yüksek mansıbında ve rütbesinde bulunsa da insân-ı kâmilin hâsidi ve onun muhâlifi olsa şeytan onun arkasından gelir ve bu hased duygusunda onunla beraber olur. Zîrâ şeytanın şeytanlığı ancak Adem'e olan hasedinden vâki' olmuştur." 271. Ve eğer onun şehnâzı ondan çocuk tutsa, şeytan onun neslinde onun ortağı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 271. Ve eğer onun gelini ondan çocuk sahibi olsa, şeytan onun neslinde onun ortağı olur. "Şehnâz", Gıyâsü'l-Lügāt'ın açıklamasına göre "arûs" anlamındadır; ve arûs gelin demektir. Yani, "Ey Resûlallah, sana karşı çıkan kimsenin gelini yani eşi o karşı çıkandan bir çocuk doğursa, şeytan onun bu zürriyetinde ve neslinde ortak olur; ve çocuğunu ortaklaşa sapkınlık dairesinde terbiye eder." "Şehnâz", Gıyâsü'l-Lügāť ın beyânına göre "arûs" ma'nâsınadır; ve arûs gelin demektir. Ya'ni, "Yâ Resûlallah sana muhalefet eden kimsenin gelini ya'ni zevcesi o muhâliften bir çocuk doğursa şeytan onun bu zürriyetinde ve neslinde müşterek olur; ve çocuğunu müştereken dalâlet dâiresinde terbiye eder." 272. Ey şafak, Hak Kur'ân'da, "Evlâdda ve emvalde de onlara şerîktir", dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 272. Ey şafak, Hak Kur'ân'da, "Evlâtta ve mallarda da onlara ortaktır", dedi. "Nübî", Kur'ân demektir. "Şafak", bilinen anlamından başka Kāmûs'un açıklamasına göre kötü ve aşağılık olan şeye de denir. Burada kötüden kasıt Peygamber'e muhalif olan kimsedir. Ve bu şerefli beyit cenâb-ı Pîr'in (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) dilindendir. Yani, "Ey Peygamber'e muhalif olan kötü ve aşağılık kimse, Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'inde İblîs'e hitaben İsrâ sûresinde وَشَارِكهم في الأموال والأولاد (İsrâ, 17/64) yani "Onlara yani Peygamber'e muhalif olanlara, mallarında ve evlatlarında ortak ol!" buyurdu." Hint nüshalarında ای شفق yerine از سبق yazılmıştır. Bu durumda "Öne geçmek açısından ortak ol!" demek olur. Bazı nüshalarda bu beyit şöyledir: "Nübî", Kur'ân demektir. "Şafak", ma'lum olan ma'nâsından başka Kāmûs'un beyânına göre kötü ve kemter olan şeye de denir. Burada kötüden murâd Peygamber'e muhâlif olan kimsedir. Ve bu beyt-i şerîf cenâb-ı Pîr lisânındandır. Ya'ni, "Ey Peygamber'e muhâlif olan kötü ve kemter kimse, Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde İblîse hitâben sûre-i isra'da وَشَارِكهم في الأموال والأولاد (İsrâ, 17/64) ya'ni "Onlara ya'ni Peygamber'e muhalif olanlara, mallarında ve evladlarında ortak ol!" buyurdu." Hind nüshalarında ای شفق yerine از سبق yazılmıştır. "Öne geçmek cihetinden ortak ol!" demek olur. Ba'zı nüshalarda bu beyit şöyledir: 273. Peygamber Ali'ye olan makālât-ı nevadirde bunu gaybdan açık olarak söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 273. Peygamber, Ali'ye olan nadir sözlerinde bunu gaybdan açıkça söyledi. Bu beyit de Pîr'in dilindendir. "Nevadir", nâdir kelimesinin çoğuludur; ve "nâdir" sözlükte "az" anlamına gelip, "benzeri pek az olan acayip şey" demektir. "Celî", açık ve belirgin demektir. "Gayb"dan kasıt, vahiydir. Yani Resûl-i Ekrem hazretleri - Bu beyitlerin hepsi tamamen Peygamber'in fiillerine ve sözlerine uymak ve peygamberî sırrından ayrılmamak gerekliliğini tavsiye etmektedir. Bu şerefli beyitte "şerefli at"tan kasıt dünyevî makamlardır. Yani, "Bir kimse dünyanın yüksek bir makamında ve rütbesinde bulunsa da insân-ı kâmilin hasetçisi ve onun muhalifi olsa, şeytan onun arkasından gelir ve bu haset duygusunda onunla beraber olur. Çünkü şeytanın şeytanlığı ancak Âdem'e olan hasedinden meydana gelmiştir." Bu beyt dahi lisân-ı Pîr'dendir. "Nevadir", nâdirin cem'idir; ve "nâdir" lügatte "az" ma'nâsına olup, "nazîri pek az olan acîb şey" demek olur. "Celî", vâzıh ve açık. "Gayb"dan murâd, vahydir. Ya'ni Resûl-i Ekrem hazret- Bu beyitlerin hepsi tamâmıyla Peygamber'in ef'âl ve akvâline mütâbaat ve isr-i peygamberîden ayrılmamak lüzumunu tavsiyedir. Bu beyt-i şerîfde "şerîf olan at"dan murâd menâsıb-ı dünyeviyyedir. Ya'ni, "Bir kimse dünyâ-nın bir yüksek mansıbında ve rütbesinde bulunsa da insân-ı kâmilin hâsidi ve onun muhâlifi olsa şeytan onun arkasından gelir ve bu hased duygusun-da onunla beraber olur. Zîrâ şeytanın şeytanlığı ancak Adem'e olan hasedin-den vâki' olmuştur." 271. "Ve eğer onun şehnâzı ondan çocuk tutsa, şeytan onun neslinde onun or-tağı olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 271. "Ve eğer onun şehnâzı ondan çocuk tutsa, şeytan onun neslinde onun ortağı olur." "Şehnâz", Gıyâsü'l-Lügāt'ın açıklamasına göre "arûs" anlamındadır; ve arûs gelin demektir. Yani, "Ey Resûlallah, sana karşı gelen kimsenin gelini yani eşi o karşı gelenden bir çocuk doğursa, şeytan onun bu soyunda ve neslinde ortak olur; ve çocuğunu ortaklaşa sapkınlık dairesinde terbiye eder." "Şehnâz", Gıyâsü'l-Lügāt'ın beyânına göre "arûs" ma'nâsınadır; ve arûs ge-lin demektir. Ya'ni, "Yâ Resûlallah sana muhalefet eden kimsenin gelini ya'ni zevcesi o muhâliften bir çocuk doğursa şeytan onun bu zürriyetinde ve neslin-de müşterek olur; ve çocuğunu müştereken dalâlet dâiresinde terbiye eder." 272. Ey şafak, Hak Kur'ân'da, "Evlâdda ve emvalde de onlara şerîktir", dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 272. Ey şafak, Hak Kur'ân'da, "Evlâtta ve mallarda da onlara ortaktır", dedi. "Nübî", Kur'ân demektir. "Şafak", bilinen anlamından başka, Kamus'un açıklamasına göre kötü ve aşağılık olan şeye de denir. Burada kötüden kasıt Peygamber'e karşı olan kimsedir. Ve bu şerefli beyit, Pîr'in (Mevlânâ'nın) dilindendir. Yani, "Ey Peygamber'e karşı olan kötü ve aşağılık kimse, Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'inde İblis'e hitaben İsrâ Sûresi'nde وَشَارِكهم في الأموال والأولاد (İsrâ, 17/64) yani "Onlara, yani Peygamber'e karşı olanlara, mallarında ve evlatlarında ortak ol!" buyurdu." Hint nüshalarında ای شفق yerine از سبق yazılmıştır. Bu durumda "Öne geçme yönünden ortak ol!" demek olur. Bazı nüshalarda bu beyit şöyledir: "Nübî", Kur'ân demektir. "Şafak", ma'lûm olan ma'nâsından başka Kā-mûs'un beyânına göre kötü ve kemter olan şeye de denir. Burada kötüden murâd Peygamber'e muhâlif olan kimsedir. Ve bu beyt-i şerîf cenâb-ı Pîr lisâ-nındandır. Ya'ni, "Ey Peygamber'e muhâlif olan kötü ve kemter kimse, Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde İblîse hitâben sûre-i İsrâ'da وَشَارِكهم في الأموال والأولاد (İsrâ, 17/64) ya'ni "Onlara ya'ni Peygamber'e muhalif olanlara, mallarında ve evladlarında ortak ol!" buyurdu." Hind nüshalarında ای شفق yerine از سبق yazılmıştır. "Öne geçmek cihetinden ortak ol!" demek olur. Ba'zı nüshalarda bu beyit şöyledir: 273. Peygamber Ali'ye olan makālât-ı nevâdirde bunu gaybdan açık olarak söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 273. Peygamber, Ali'ye söylediği nadir sözlerde bunu gaybdan açıkça bildirdi. Bu beyit de Pîr'in dilindendir. "Nevadir", "nâdir" kelimesinin çoğuludur; ve "nâdir" sözlükte "az" anlamına gelip, "benzeri pek az olan şaşırtıcı şey" demektir. "Celî", açık ve belirgin demektir. "Gayb"dan kastedilen, vahiydir. Yani Resûl-i Ekrem hazretleri, İmâm-ı Ali'ye (kerremallâhu vechehû) söylediği şaşırtıcı sözlerinde ve hadîs-i şerîflerinde, şeytanın Âdem oğulları üzerindeki tasarruflarını vahiy yoluyla açıkça beyan buyurdu. Şeytanın Âdem oğulları üzerindeki tasarruflarına dair nebevî hadisler, Mısır'da 1326 hicrî senesinde basılan Akâmü'l-Mercân Fî Ahkâmi'l-Cân isimli kitapta toplanmıştır. Bu nebevî hadislerin buraya aktarılması uzun olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz onların yüce anlamlarını bu şerefli beyitlerde özetlemiştir. Üçüncü ciltte وَأَجْلِبْ عَلَيْهِم بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ (İsrâ, 17/64) ["Atlı ve yayalarını onların üzerine celbet!"] âyet-i kerîmesinin tefsirine dair olan 4311 numaralı beyit ile onu takip eden beyitlerde de bu anlam açıklanmıştır. Bu beyt dahi lisân-ı Pîr'dendir. "Nevadir", nâdirin cem'idir; ve "nâdir" lügatte "az" ma'nâsına olup, "nazîri pek az olan acîb şey" demek olur. "Ce-lî", vâzıh ve açık. "Gayb"dan murâd, vahydir. Ya'ni Resûl-i Ekrem hazret- leri İmâm-ı Ali (kerremallâhu vechehû)ya acib olan makalelerinde ve hadîs-i şerîflerinde bu şeytanın benî-Âdem üzerindeki tasarrufâtını vahiy cihetinden açık olarak beyân buyurdu. Şeytanın benî-Adem üzerindeki tasarrufâtına dair olan ahâdîs-i nebeviyye Mısır'da 1326 sene-i hicriyyesinde tab' olunan Akâmü'l-Mercân Fî Ahkâmi'l-Cân ismindeki kitabda cem' edilmiştir. Bu ahâdîs-i nebeviyyenin buraya nakli uzun olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz onların meâl-i âlîlerini bu ebyât-ı şerîfede hulâsa buyurmuştur. III. cildde وَأَجْلِبْ عَلَيْهِم بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ (İsrâ, 17/64) ["Atlı ve yayalarını onların üzerine celbet!"] âyet-i kerîmesinin tefsîrine dâir olan 4311 numaralı beyit ile onu ta'kîb eden beyitlerde de bu ma'nâ îzâh olunmuştur. 274. Yâ Resûlallah, sen risaleti tamâmen bulutsuz güneş gibi gösterdin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 274. Ey Resûlallah, sen peygamberliği tamamen bulutsuz güneş gibi gösterdin. Bu beyit, yeni Müslüman olan misafir delikanlının dilindendir. "Gamâm", tamamen ufukları kaplayan bulut demektir. Yani, "Ey Resûlallah, sen peygamberlik görevini şüphe bulutlarından arınmış olarak güneş gibi açık bir şekilde gösterdin." Bu beyit yeni müslüman olan misafir delikanlının lisânındandır. "Gamâm", tamâmıyla âfakı kaplayan bulut demektir. Ya'ni, "Ya Resûlallah, sen vazîfe-i risâleti şek ve şübhe bulutlarından ârî olarak güneş gibi açık bir sûrette gösterdin." 275. Bunu sen yaptın. İki yüz ana yapmadı. İsâ onu efsûnundan Azer'e yapmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 275. Bunu sen yaptın. İki yüz ana yapmadı. İsâ onu efsûnundan Azer'e yapmadı. Bu senin yaptığın şefkati ve merhameti birçok ana evlatlarına yapmadı. Hatta Îsâ (a.s.) bu şefkati ve lütfu kendi etkili olan nefesinden ölüyken dirilttiği Azer'e yapmadı. "Azer", kâfir olarak ölen bir kişinin ismidir ki, Îsâ (a.s.) onu seneler sonra diriltti; ve dirilttikten sonra iman edip yine o anda öldü. Îsâ (a.s.) mucize olarak dört kişiyi diriltti ki, bir zât onların isimlerini şu beyitte açıklamıştır: "Dört ölmüş olan cisme rûhullâh olan Îsâ (a.s.) ruh bahşetti ki, onlar Azer ve İbn Acûz ve Asım'ın kızı ve Nûh (a.s.)ın oğlu Sâm'dır." Bu senin yaptığın şefkati ve merhameti birçok analar evlatlarına yapmadı. Hatta Îsâ (a.s.) bu şefkati ve lutfu kendi müessir olan nefesinden ölüyken dirilttiği Azer'e yapmadı. "Âzer", kâfir olara ölen bir şahsın ismidir ki, Îsâ (a.s.) onu senelerden sonra diriltti; ve dirilttikten sonra îmân edip yine o anda öldü. Îsâ (a.s.) mu'cize olarak dört şahsı diriltti ki, bir zât onların isimlerini şu beyitte beyân etmiştir: "Dört ölmüş olan cisme rûhullâh olan Îsâ (a.s.) rûh bahşetti ki, onlar Azer ve İbn Acûz ve Asım'ın kızı ve Nûh (a.s.)ın oğlu Sâm'dır." 276. Benim canım ecelden senden dolayı işte can götürdü. Eğer Azer diri oldu ise o demde tekrar öldü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 276. Benim canım ecelden senin yüzünden can götürdü. Eğer Azer o anda diri oldu ise, tekrar öldü. İmam Ali (kerremallâhu vechehû) şaşırtıcı sözlerinde ve hadis-i şeriflerde, şeytanın insanoğlu üzerindeki tasarruflarını vahiy yönünden açıkça beyan etti. Şeytanın insanoğlu üzerindeki tasarruflarına dair nebevî hadisler, Mısır'da 1326 hicrî senesinde basılan Akâmü'l-Mercân Fî Ahkâmi'l-Cân adlı kitapta toplanmıştır. Bu nebevî hadislerin buraya aktarılması uzun olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz onların yüce anlamlarını bu şerefli beyitlerde özetlemiştir. Üçüncü ciltte, "Atlı ve yayalarını onların üzerine celbet!" (İsrâ, 17/64) ayet-i kerimesinin tefsirine dair olan 4311 numaralı beyit ile onu takip eden beyitlerde de bu anlam açıklanmıştır. leri İmâm-ı Ali (kerremallâhu vechehû)ya acib olan makalelerinde ve hadîs-i şerîflerinde bu şeytanın benî-Âdem üzerindeki tasarrufâtını vahiy cihetinden açık olarak beyân buyurdu. Şeytanın benî-Adem üzerindeki tasarrufâtına dair olan ahâdîs-i nebeviyye Mısır'da 1326 sene-i hicriyyesinde tab' olunan Akâmü'l-Mercân Fî Ahkâmi'l-Cân ismindeki kitabda cem' edilmiştir. Bu ahâdîs-i nebeviyyenin buraya nakli uzun olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz onların meâl-i âlîlerini bu ebyât-ı şerîfede hulâsa buyurmuştur. III. cildde وأجلب عَلَيْهِم بِخَيْلِكَ وَرَجَلِكَ (İsrâ, 17/64) ["Atlı ve yayalarını onların üzerine celbet!"] âyet-i kerîmesinin tefsîrine dâir olan 4311 numaralı beyit ile onu ta'kîb eden beyitlerde de bu ma'nâ îzâh olunmuştur. 274. "Yâ Resûlallah, sen risaleti tamâmen bulutsuz güneş gibi gösterdin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 274. "Ey Resûlallah, sen risaleti tamamen bulutsuz güneş gibi gösterdin." Bu beyit, yeni Müslüman olan misafir delikanlının dilindendir. "Gamâm", tamamen ufukları kaplayan bulut demektir. Yani, "Ey Resûlallah, sen risalet görevini şüphe bulutlarından arınmış olarak güneş gibi açık bir şekilde gösterdin." Bu beyit yeni müslüman olan misafir delikanlının lisânındandır. "Gamâm", tamâmıyla âfakı kaplayan bulut demektir. Ya'ni, "Ya Resûlallah, sen vazîfe-i risâleti şek ve şübhe bulutlarından ârî olarak güneş gibi açık bir sûrette gösterdin." 275. "Bunu sen yaptın. İki yüz ana yapmadı. İsâ onu efsûnundan Azer'e yapmadı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 275. "Bunu sen yaptın. İki yüz ana yapmadı. İsâ onu efsûnundan Azer'e yapmadı." Bu senin yaptığın şefkati ve merhameti birçok ana evlatlarına yapmadı. Hatta İsâ (a.s.) bu şefkati ve lütfu kendi etkili olan nefesinden ölüyken dirilttiği Azer'e yapmadı. "Azer", kâfir olarak ölen bir şahsın ismidir ki, İsâ (a.s.) onu senelerden sonra diriltti; ve dirilttikten sonra iman edip yine o anda öldü. İsâ (a.s.) mucize olarak dört şahsı diriltti ki, bir zât onların isimlerini şu beyitte beyan etmiştir: "Dört ölmüş olan cisme rûhullâh olan İsâ (a.s.) ruh bahşetti ki, onlar Azer ve İbn Acûz ve Asım'ın kızı ve Nûh (a.s.)ın oğlu Sam'dır." "Bu senin yaptığın şefkati ve merhameti birçok analar evlatlarına yapmadı. Hatta Îsâ (a.s.) bu şefkati ve lutfu kendi müessir olan nefesinden ölüyken dirilttiği Azer'e yapmadı." "Âzer", kâfir olara ölen bir şahsın ismidir ki, Îsâ (a.s.) onu senelerden sonra diriltti; ve dirilttikten sonra îmân edip yine o anda öldü. Îsâ (a.s.) mu'cize olarak dört şahsı diriltti ki, bir zât onların isimlerini şu beyitte beyân etmiştir: "Dört ölmüş olan cisme rûhullâh olan Îsâ (a.s.) rûh bahşetti ki, onlar Azer ve İbn Acûz ve Asım'ın kızı ve Nûh (a.s.)ın oğlu Sâm'dır." 276. "Benim canım ecelden senden dolayı işte can götürdü. Eğer Azer diri oldu ise o demde tekrar öldü."✨ ✨ Sade Türkçe flash 276. Benim canım ecelden senden dolayı işte can götürdü. Eğer Azer diri oldu ise o demde tekrar öldü. Benim canım, senin şefkatinden dolayı manevî ölümden canını kurtardı. Eğer Âzer, Îsâ (a.s.)'ın nefesiyle diri oldu ise yine o anda öldü. Benim canım ise sonsuz hayat ile yaşamaktadır. "Canın canı"ndan maksat, izafî ruh (bedene bağlı ruh)'tur. Ben dünya hayatında izafî ruhumun hükmü ile yaşamaya başladım demek olur. Çünkü hayvanî ruh ile yaşamak başka, insanî ve izafî ruh ile yaşamak başkadır. Âzer ise hayvanî ruhu ile diri oldu ve yine o ruhu terk edip öldü ve insanî ruhu ile berzahta (ölümden sonraki âlemde) yaşamaya başladı. "Benim canım senin şefkatinden dolayı ma'nevî ölümden canını kurtardı. Eğer Âzer, Îsâ (a.s.)ın nefesiyle diri oldu ise yine o anda öldü. Benim canım ise hayât-ı ebediyye ile yaşamaktadır." "Canın canı"ndan murâd, rûh-ı izâfî-dir. Ben hayât-ı dünyeviyyede rûh-ı izâfîmin hükmü ile yaşamağa başladım demek olur. Zîrâ rûh-ı hayvânî ile yaşamak başka ve rûh-i insânî ve izâfi ile yaşamak başkadır. Âzer ise rûh-i hayvânîsi ile diri oldu ve yine o rûhu terk edip öldü ve rûh-i insânîsi ile berzahda yaşamağa başladı. 277. Arab o gece Resûl'ün misafiri oldu. Bir keçinin sütünü yarım içti ve dudağını bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 277. Arab o gece Resûl'ün misafiri oldu. Bir keçinin sütünü yarım içti ve dudağını bağladı. O delikanlı Arab, Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin o gece misafiri oldu. Kâfir iken saadetli evin bütün yemeklerini yalayıp yutan bu misafir, Müslüman olduğu gece ancak bir keçinin sütünü yarı yarıya içebildi ve gıdadan ağzını bağladı. Çünkü küfrü zamanında hayvanî ruhunun hükmü üstün idi. Müslüman olduktan sonra peygamberî inayetin bakışıyla insanî ruhunun hükmü üstün geldiğinden maddî gıdası eksildi. O delikanlı Arab Resûl-i Ekrem hazretlerinin o gece misafiri oldu. Kâfir iken hâne-i saâdetin bütün taâmlarını yalayıp yutan bu misafir müslüman olduğu gece ancak bir keçinin sütünü yarı yarıya içebildi ve gıdâdan ağzını bağladı. Zîrâ küfrü zamânında rûh-ı hayvânîsinin hükmü galib idi. Müslüman olduktan sonra nazar-ı inâyet-i peygamberî ile rûh-i insânîsinin hükmü gālib olduğundan gıdâ-yı maddîsi eksildi. 278. "Süt iç ve yufka ye!" diye ona ilhah etti. "Vallahi nifaksız olarak doydum!" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 278. "Süt iç ve yufka ye!" diye ona ısrar etti. "Vallahi ikiyüzlülük etmeden doydum!" dedi. Yani, Resûl-i Ekrem Efendimiz o misafire "Süt iç ve yufkadan yapılmış ekmeği ye!" diye ısrar etti. O misafir de bu ısrara karşılık olarak: "Yüce Allah'a yemin ederim ki, doydum ve bu sözü içim başka dışım başka olarak söylemiyorum", dedi. "Rukak", yufka gibi ince ekmek demektir. Ya'ni, Resûl-i Ekrem Efendimiz o misâfire "Süt iç ve yufkadan ma'mûl olan ekmeği ye!" diye ilhah ve ısrâr buyurdu. O misafir dahi bu ısrâra cevâben: "Allah Teâlâ'ya yemin ederim ki, doydum ve bu sözü içim başka dışım başka olarak söylemiyorum", dedi. "Rukak", yufka gibi ince ekmek demektir. 279. "Bu tekellüf değildir, utanmasız ve hilesizdir. Yine dün gecekinden daha tok oldum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 279. "Bu bir zorlama değildir, utanmasız ve hilesizdir. Yine dün gecekinden daha tok oldum." "Benim doydum demem, doymadığım hâlde zorlama yapmak değildir ve utandığım ve hile yaptığım için değildir. Ben gerçekten dün gece evin içindeki yemekleri silip süpürüp yediğimden daha fazla doydum; ve hiçbir şey yiyebilecek bir hâlde değilim!" dedi. Benim canım senin şefkatinden dolayı manevî ölümden canını kurtardı. Eğer Azer, İsa (a.s.)'ın nefesiyle diri oldu ise yine o anda öldü. Benim canım ise ebedî hayat ile yaşamaktadır." "Canın canı"ndan maksat, izafî ruh (mutlak ruha göre bağıntılı ruh)'tur. Ben dünya hayatında izafî ruhumun hükmü ile yaşamaya başladım demek olur. Çünkü hayvanî ruh ile yaşamak başka ve insanî ve izafî ruh ile yaşamak başkadır. Azer ise hayvanî ruhu ile diri oldu ve yine o ruhu terk edip öldü ve insanî ruhu ile berzahta (ölüm ile kıyamet arasındaki âlem) yaşamaya başladı. "Benim doydum demem, doymadığım hâlde tekellüf yapmak değildir ve utandığım ve hîle yaptığım için değildir. Ben hakîkaten dün gece evin içindeki yemekleri silip süpürüp yediğimden daha ziyâde doydum; ve hiçbir şey yiyebilecek bír hâlde değilim!" dedi. Benim canım senin şefkatinden dolayı ma'nevî ölümden canını kurtardı. Eğer Azer, Îsâ (a.s.)ın nefesiyle diri oldu ise yine o anda öldü. Benim canım ise hayât-ı ebediyye ile yaşamaktadır." "Canın canı"ndan murâd, rûh-ı izâfî-dir. Ben hayât-ı dünyeviyyede rûh-ı izâfîmin hükmü ile yaşamağa başladım demek olur. Zîrâ rûh-ı hayvânî ile yaşamak başka ve rûh-i insânî ve izâfi ile yaşamak başkadır. Azer ise rûh-i hayvânîsi ile diri oldu ve yine o rûhu terk edip öldü ve rûh-i insânîsi ile berzahda yaşamağa başladı. 277. Arab o gece Resûl'ün misafiri oldu. Bir keçinin sütünü yarım içti ve dudağını bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 277. Arab o gece Resûl'ün misafiri oldu. Bir keçinin sütünü yarım içti ve dudağını bağladı. O delikanlı Arab, Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin o gece misafiri oldu. Kâfir iken saadetli evin bütün yemeklerini yalayıp yutan bu misafir, Müslüman olduğu gece ancak bir keçinin sütünü yarı yarıya içebildi ve gıdadan ağzını bağladı. Çünkü küfrü zamanında hayvanî ruhunun hükmü üstün idi. Müslüman olduktan sonra peygamberî inayetin bakışıyla insanî ruhunun hükmü üstün geldiğinden maddî gıdası eksildi. O delikanlı Arab Resûl-i Ekrem hazretlerinin o gece misafiri oldu. Kâfir iken hâne-i saâdetin bütün taâmlarını yalayıp yutan bu misafir müslüman olduğu gece ancak bir keçinin sütünü yarı yarıya içebildi ve gıdâdan ağzını bağladı. Zîrâ küfrü zamânında rûh-ı hayvânîsinin hükmü galib idi. Müslüman olduktan sonra nazar-ı inâyet-i peygamberî ile rûh-i insânîsinin hükmü gālib olduğundan gıdâ-yı maddîsi eksildi. 278. "Süt iç ve yufka ye!" diye ona ilhah etti. "Vallahi nifaksız olarak doydum!" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 278. "Süt iç ve yufka ye!" diye ona ısrar etti. "Vallahi ikiyüzlülük etmeden doydum!" dedi. Yani, Resûl-i Ekrem Efendimiz o misafire "Süt iç ve yufkadan yapılmış ekmeği ye!" diye ısrar etti. O misafir de bu ısrara karşılık olarak: "Yüce Allah'a yemin ederim ki, doydum ve bu sözü içim başka dışım başka olarak söylemiyorum", dedi. "Rukak", yufka gibi ince ekmek demektir. Ya'ni, Resûl-i Ekrem Efendimiz o misâfire "Süt iç ve yufkadan ma'mûl olan ekmeği ye!" diye ilhah ve ısrâr buyurdu. O misafir dahi bu ısrâra cevâben: "Allah Teâlâ'ya yemin ederim ki, doydum ve bu sözü içim başka dışım başka olarak söylemiyorum", dedi. "Rukak", yufka gibi ince ekmek demektir. 279. "Bu tekellüf değildir, utanmasız ve hilesizdir. Yine dün gecekinden daha tok oldum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 279. "Bu bir zorlama değildir, utanmasız ve hilesizdir. Yine dün gecekinden daha tok oldum." "Benim doydum demem, doymadığım hâlde zorlama yapmak değildir ve utandığım ve hile yaptığım için değildir. Ben gerçekten dün gece evin içindeki yemekleri silip süpürüp yediğimden daha fazla doydum; ve hiçbir şey yiyebilecek bir hâlde değilim!" dedi. "Benim doydum demem, doymadığım hâlde tekellüf yapmak değildir ve utandığım ve hîle yaptığım için değildir. Ben hakîkaten dün gece evin içindeki yemekleri silip süpürüp yediğimden daha ziyâde doydum; ve hiçbir şey yiyebilecek bir hâlde değilim!" dedi. 280. Cümle ehl-i beyt taaccübde kaldılar. “Bu kandil bu bir katra zeytin yağından doldu!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 280. Ev halkının hepsi hayret içinde kaldılar. "Bu kandil, bu bir damla zeytinyağından doldu!" "Misafirin kandil hükmünde olan bedeni, bir damla zeytinyağı hükmünde olan az gıda ile doydu!" diye saadet evinde bulunan kimselerin hepsi hayret içinde kaldılar. “Misâfirin kandil mesâbesinde olan cismi bir katra zeytin yağı mesâbesinde olan az gıdâ ile doldu!” diye hâne-i saâdette olan kimselerin hepsi taaccübde kaldılar. 281. O şey ki bir ebâbil kuşunun gıdâsı idi, böyle bir filin mi’desinin tokluğu oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 281. O şey ki bir ebâbil kuşunun gıdası idi, böyle bir filin midesinin tokluğu oldu. 282. Kadın ve erkek içine fısıltı düştü. O fil cisimli, sivrisinek kadar yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 282. Kadın ve erkek arasına fısıltı düştü. O fil cisimli, sivrisinek kadar yedi. O fil cisimli ve iri vücutlu misafir bu akşam sivrisinek kadar cüz'î (çok az) bir şey yedi ve doydu diye saadet evinde bulunan erkek ve kadın arasında fısıltıyla konuşma meydana geldi. "Fücfücî" ve "fücfüce", fısıltıyla konuşmak anlamındadır. O fil cisimli ve iri vücûdlu misâfir bu akşam sivrisinek kadar cüz’î bir şey yedi ve doydu diye hâne-i saâdette bulunan erkek ve kadın arasında fısıltı ile konuşma vâki’ oldu. “Fücfücî” ve “fücfüce”, fısıltı ile konuşmak ma’nâsınadır. 283. Kâfirliğin hırsı ve vehmi baş aşağı oldu. Ejderhâ bir karıncanın gıdâsından tok oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 283. Kâfirliğin hırsı ve vehmi baş aşağı oldu. Ejderha bir karıncanın gıdasından tok oldu. Kâfir yemeğe düşkündür ve çok yemekten doyar ve yaşar sanısındadır. Bu misafir de küfrü zamanında aynı hırs ve sanı içindeydi. Ne zaman ki Resûl-i Ekrem'in (a.s.) mübarek bakışıyla iman etti. Bu hırs ve sanı, bu bakış sayesinde altüst oldu. Ejderha gibi büyük olan cismi, bir karıncanın gıdası kadar olan az yemekten doydu. Kâfir taâma harîsdir ve çok yemekten doyar ve yaşar vehmindedir. Bu misâfir de küfrü zamânında aynı hırs ve vehim içindeydi. Vaktâki Resûl-i Ekrem’in nazar-ı mübâreki ile îmân etti. Bu hırs ve vehim bu nazar sâyesinde altüst oldu. Ejderhâ gibi cesîm olan cismi bir karıncanın gıdâsı mesâbesinde olan az yemekten doyuverdi. 284. Küfrün o dilenci gözlülüğü ondan gitti. Îmâna mensûb olan gıdâ onu semiz ve iri yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 284. Küfrün o dilenci gözlülüğü ondan gitti. Îmâna ait olan gıda onu semiz ve iri yaptı. "Lemtür", güçlü ve semiz; ve "zift", iri ve büyük ve kalın anlamlarındadır. “Lemtür”, kavî ve semiz; ve “zift”, iri ve büyük ve kalın ma’nâlarınadır. 285. O kimse ki sığır açlığından çırpınır idi, Meryem gibi cennet meyvesini gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 285. O kimse ki sığır açlığından çırpınır idi, Meryem gibi cennet meyvesini gördü. 280. Cümle ehl-i beyt taaccübde kaldılar. "Bu kandil bu bir katra zeytin yağından doldu!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 280. Ev halkının hepsi hayret içinde kaldılar. "Bu kandil, bu bir damla zeytinyağından doldu!" "Misafirin kandil hükmünde olan bedeni, bir damla zeytinyağı hükmünde olan az bir gıda ile doydu!" diye saadet evinde bulunan kimselerin hepsi hayret içinde kaldılar. "Misafirin kandil mesâbesinde olan cismi bir katra zeytin yağı mesâbesinde olan az gıdâ ile doldu!" diye hâne-i saâdette olan kimselerin hepsi taaccübde kaldılar. 281. O şey ki bir ebabil kuşunun gıdası idi, böyle bir filin mi'desinin tokluğu oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 281. O şey ki bir ebabil kuşunun gıdası idi, böyle bir filin midesinin tokluğu oldu. 282. Kadın ve erkek içine fısıltı düştü. O fil cisimli, sivrisinek kadar yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 282. Kadın ve erkek arasına fısıltı düştü. O fil cisimli, sivrisinek kadar yedi. O fil cisimli ve iri vücutlu misafir, bu akşam sivrisinek kadar cüz'î bir şey yedi ve doydu diye, saadet evinde bulunan erkek ve kadın arasında fısıltıyla konuşma meydana geldi. "Fücfücî" ve "fücfüce", fısıltıyla konuşmak anlamına gelir. O fil cisimli ve iri vücûdlu misafir bu akşam sivrisinek kadar cüz'î bir şey yedi ve doydu diye hâne-i saâdette bulunan erkek ve kadın arasında fısıltı ile konuşma vâki' oldu. "Fücfücî" ve "fücfüce", fısıltı ile konuşmak ma'nâsınadır. 283. Kâfirliğin hırsı ve vehmi baş aşağı oldu. Ejderha bir karıncanın gıdasından tok oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 283. Kâfirliğin hırsı ve vehmi baş aşağı oldu. Ejderha bir karıncanın gıdasından tok oldu. Kâfir yemeğe düşkündür ve çok yemekten doyar ve yaşar sanısındadır. Bu misafir de küfrü zamanında aynı hırs ve sanı içindeydi. Ne zaman ki Resûl-i Ekrem'in mübarek bakışı ile iman etti. Bu hırs ve sanı, bu bakış sayesinde altüst oldu. Ejderha gibi büyük olan bedeni, bir karıncanın gıdası kadar olan az yemekten doydu. Kâfir taâma harîsdir ve çok yemekten doyar ve yaşar vehmindedir. Bu misâfir de küfrü zamânında aynı hırs ve vehim içindeydi. Vaktâki Resûl-i Ekrem'in nazar-ı mübareki ile îmân etti. Bu hırs ve vehim bu nazar sâyesinde altüst oldu. Ejderha gibi cesîm olan cismi bir karıncanın gıdâsı mesâbesinde olan az yemekten doyuverdi. 284. Küfrün o dilenci gözlülüğü ondan gitti. İmâna mensub olan gıda onu semiz ve iri yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 284. Küfrün o dilenci gözlülüğü ondan gitti. İmâna ait olan gıda onu semiz ve iri yaptı. "Lemtür", güçlü ve semiz; ve "zift", iri ve büyük ve kalın anlamlarındadır. "Lemtür", kavî ve semiz; ve "zift", iri ve büyük ve kalın ma'nâlarınadır. 285. O kimse ki sığır açlığından çırpınır idi, Meryem gibi cennet meyvesini gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 285. O kimse ki sığır açlığından çırpınır idi, Meryem gibi cennet meyvesini gördü. "Cûu'l-bakar", sığır açlığı, bir tür hastalığın ismidir ki, bu hastalığa yakalanan asla doymak bilmez ve obur olur. Yani, "O misafir ki, bir akşam evvel cûu'l-bakar hastalığından çırpınır ve karnını doyurmak için ıstıraba düşerdi, bu akşam mümin olup Hz. Meryem gibi cennet meyvesine kavuştu." Nasıl ki Âl-i İmrân suresinde Hz. Meryem hakkında şöyle buyrulur: كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَوَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ (Âl-i İmrân, 3/37) yani "Zekeriyyâ (a.s.) mihraba girdiği vakit Hz. Meryem'in yanında rızık bulurdu. Dedi ki: "Ey Meryem, bu sana neredendir?" "O Allah katındandır," diye cevap verdi". "Cûu'l-bakar", sığır açlığı, bir nevî hastalığın ismidir ki, bu hastalığa uğrayan asla doymak bilmez ve obur olur. Ya'ni, "O misafir ki, bir akşam evvel cûu'l-bakar hastalığından çırpınır ve karnını doyurmak için ıztırâba düşerdi, bu akşam mü'min olup Hz. Meryem gibi cennet meyvesine kavuştu." Nitekim sûre-i Âl-i İmrân'da Hz. Meryem hakkında şöyle buyrulur: كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَوَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ (Âl-i İmrân, 3/37) ya'ni "Zekeriyyâ (a.s.) mihrâba dahil olduğu vakit Hz. Meryem'in yanında rızık bulurdu. Dedi ki: "Ey Meryem, bu sana neredendir?" "O Allah indindendir," diye cevab verdi". 286. Cennet meyvesi onun gözü tarafına acele etti. Onun cehennem gibi olan mi'desi rahat buldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 286. Cennet meyvesi onun gözü tarafına acele etti. Onun cehennem gibi olan midesi rahat buldu. Şerefli beyitte kâfirin midesi cehenneme benzetilmiştir. Benzetme yönü şudur ki, cehennem "Doldun mu?" diye hitap edildiği zaman "Daha var mı?" der. Kâfirin midesi de yedikçe "Daha var mı?" der. Onun açıklamasıdır ki, canın gıdası olan bir nur, evliyaların bedeninin gıdası olur. Nihayet o da ruha yâr olur. Nasıl ki "Benim şeytanım iki elim üzerinde bana boyun eğdi" buyurulur. Beyt-i şerîfde kâfirin mi'desi cehenneme teşbîh buyrulmuştur. Vech-i şebeh budur ki, cehennem هَلِ امْتَلَأَتْ ya'ni "Doldun mu?" diye hitâb vâki' olduğu vakit هَلْ مِن مَّزِيدٍ (Kāf, 50/30) ya'ni "Daha var mı?" der. Kâfirin mi'desi dahi yedikçe daha var mı? der. Onun beyânıdır ki, bir nûr ki canın gıdâsıdır, evliyânın cisminin gıdâsı olur. Nihâyet o dahi rûha yâr olur. Nitekim “Benim şeytanım iki elim üzerinde bana inkıyâd etti" buyurulur 287. Ey îmandan kavl ile kanâat etmiş olan, îmânın zatı azîm bir ni'met ve gıdâdır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 287. Ey sözle imana kanaat etmiş olan, imanın özü büyük bir nimet ve gıdadır! Şârihler "hevl" kelimesini "büyük" anlamına almış olsalar da, gerek Kâmûs'ta, gerek Müntehabü'l-Lügāt'ta, Gıyâsü'l-Lügāt'ta, Şemsü'l-Lügāt'ta, Burhân'da ve Sarrâh'da "korku" anlamına geldiği gösterilmiştir. "Cûu'l-bakar", sığır açlığı, bir tür hastalığın adıdır ki, bu hastalığa yakalanan asla doymak bilmez ve obur olur. Yani, "O misafir ki, bir akşam evvel cûu'l-bakar hastalığından çırpınır ve karnını doyurmak için ıstıraba düşerdi, bu akşam mümin olup Hz. Meryem gibi cennet meyvesine kavuştu." Nitekim Âl-i İmrân sûresinde Hz. Meryem hakkında şöyle buyrulur: كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَوَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ (Âl-i İmrân, 3/37) yani "Zekeriyyâ (a.s.) mihraba girdiği vakit Hz. Meryem'in yanında rızık bulurdu. Dedi ki: "Ey Meryem, bu sana neredendir?" "O Allah katındandır," diye cevap verdi." Şârihler "hevl" kelimesini "azîm" ma'nâsına almışlar ise de gerek Kāmûs'da ve gerek Müntehabü'l-Lügāťte ve Gıyâsü'l-Lügaťte ve Şemsü'l-Lügaťte ve Burhân'da ve Sarrâh'da, "korku" ma'nâsına olduğu gösterilmiş "Cûu'l-bakar", sığır açlığı, bir nevî hastalığın ismidir ki, bu hastalığa uğrayan asla doymak bilmez ve obur olur. Ya'ni, "O misafir ki, bir akşam evvel cûu'l-bakar hastalığından çırpınır ve karnını doyurmak için ıztırâba düşerdi, bu akşam mü'min olup Hz. Meryem gibi cennet meyvesine kavuştu." Nitekim sûre-i Âl-i İmrân'da Hz. Meryem hakkında şöyle buyrulur: كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَوَجَدَ عِندَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ (Âl-i İmrân, 3/37) ya'ni "Zekeriyyâ (a.s.) mihrâba dahil olduğu vakit Hz. Meryem'in yanında rızık bulurdu. Dedi ki: "Ey Meryem, bu sana neredendir?" "O Allah indindendir," diye cevab verdi". 286. Cennet meyvesi onun gözü tarafına acele etti. Onun cehennem gibi olan mi'desi rahat buldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 286. Cennet meyvesi onun gözü tarafına acele etti. Onun cehennem gibi olan midesi rahat buldu. Şerefli beyitte kâfirin midesi cehenneme benzetilmiştir. Benzetme yönü şudur ki, cehennem "Doldun mu?" diye hitap edildiği zaman "Daha var mı?" der. Kâfirin midesi de yedikçe "Daha var mı?" der. Beyt-i şerîfde kâfirin mi'desi cehenneme teşbîh buyrulmuştur. Vech-i şebeh budur ki, cehennem هَلِ امْتَلَأَتْ ya'ni "Doldun mu?" diye hitâb vâki' olduğu vakit هَلْ مِن مَّزِيدٍ (Kāf, 50/30) ya'ni "Daha var mı?" der. Kâfirin mi'desi dahi yedikçe daha var mı? der. 287. Ey îmandan kavl ile kanâat etmiş olan, îmânın zatı azîm bir ni'met ve gıdâdır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 287. Ey söz ile imana kanaat etmiş olan, imanın özü büyük bir nimet ve gıdadır! Şârihler "hevl" kelimesini "azîm" (büyük) anlamına almış olsalar da, gerek Kâmûs'ta ve gerek Müntehabü'l-Lügāt'ta ve Gıyâsü'l-Lügāt'ta ve Şemsü'l-Lügāt'ta ve Burhân'da ve Sarrâh'da, "korku" anlamına geldiği gösterilmiş ve "azîm" anlamı zikredilmemiştir. Ve şerefli beyte "kuvvetli" anlamı da uygun görünmez. "Hüvl", yüce ve yüksek anlamındadır. "Kavl" kelimesi Farslıların telaffuzları gibi "kuvl" okunursa, "hüvl" kelimesine işitsel olarak bir kafiye olur ve anlam da uygun düşer. Yani, "İmanın özü, yüce olan bir nimet ve gıdadır" demek olur. Bununla birlikte tercüme şârihlerin verdiği anlama göre yapılmıştır. Bilinir ki, imanın dereceleri vardır. Dil ile kelime-i şehadeti söylemekle yakînî iman (şüphesiz iman) hâsıl olmaz. Çünkü dil ile kelime-i şehadeti söyleyen milyonlarca mümin vardır. Fakat lokma için birbirleriyle savaş ve mücadele içindedirler. Onların bu mücadeleleri, doyurma özelliğinin ancak gıdadan olduğuna dair kanaatleri olduğunu gösterir. Halbuki yakînî iman sahipleri, doyurma özelliğinin gıdadan değil, Hak'tan olduğunu fiilen ispat ederler. Çünkü bu hususta savaş ve mücadeleyi terk ederler. Şârihler "hevl" kelimesini "azîm" ma'nâsına almışlar ise de gerek Kāmûs'da ve gerek Müntehabü'l-Lügāťte ve Gıyâsü'l-Lügaťte ve Şemsü'l-Lügaťte ve Burhân'da ve Sarrâh'da, "korku" ma'nâsına olduğu gösterilmiş ve “azîm” ma'nâsı zikredilmemiştir. Ve beyt-i şerîfe "kuvvetli" ma'nâsı da münasib görünmez. “Hüvl”, âlî ve refî' ma'nâsınadır. "Kavl" kelimesi Fârisîler'in telaffuzları gibi "kuvl" okunursa, "hüvl" kelimesine semâî olarak bir kāfiye olur ve ma'nâ da münasib düşer. Ya'ni, “Îmânın zâtı, âlî olan bir ni'met ve gıdadır" demek olur. Maahâzâ tercüme şârihlerin verdiği ma'nâya göre yapılmıştır. Ma'lumdur ki, îmânın derecâtı vardır. Lisânen kelime-i şehâdeti söylemekle îmân-ı yakînî hâsıl olmaz. Zîrâ lisânen kelime-i şehadeti söyleyen milyonlarca mü'min vardır. Fakat lokma için birbirleriyle cenk ve cidâl içindedirler. Onların bu mücadeleleri doyurmak hassasının ancak gıdâdan olduğuna kanâatleri olduğunu gösterir. Halbuki îmân-ı yakînî sâhibleri, doyurmak hassasının gıdâdan değil, Hak'tan olduğunu fiilen isbât ederler. Zîrâ bu husûsta cenk ve cidâli terk ederler. 288. Gerçi o canın ve nazarın mat'ûmudur, ey oğul cismin dahi ondan nasibi vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 288. Gerçi o canın ve nazarın matlûbudur, ey oğul cismin dahi ondan nasibi vardır! Yani, gerçi o yakînî iman nuru ruhun ve aklın bakışının aradığı ve gıdasıdır. Fakat ey oğlum, cismin dahi o nur gıdasından nasibi ve hissesi vardır; ve o nurun eseri bedende de ortaya çıkar; ve beden ve hayvani ruh o nurdan kuvvet ve tazelik bulur. Bu sebeple az yemek yemekle müminin bedensel kuvveti eksilmez. Ya'ni, gerçi o nûr-ı îmân-ı yakînî rûhun ve aklın nazarının mat'ûmu ve gıdâsıdır. Fakat ey oğlum, cismin dahi o gıdâ-yı nûrdan nasîbi ve hissesi vardır; ve o nûrun eseri cisimde de zâhir olur; ve cisim ve rûh-ı hayvânî o nûrdan kuvvet ve tarâvet bulur. Binâenaleyh az yemek yemekle mü'minin kuvvet-i bedeniyyesi eksilmez. 289. Eğer cisim şeytanı onu yiyici olmasaydı, Resûl "Esleme'ş-şeytan" buyurmaz idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 289. Eğer cisim şeytanı onu yiyici olmasaydı, Resûl "Şeytanım Müslüman oldu" buyurmazdı. Bu şerefli beyitte, İbn Mes'ûd (r.a.) hazretlerinden rivayet edilen şu hadis-i şerife işaret edilir: "Sizden hiçbir kimse yoktur ki muhakkak şeytandan ve meleklerden kendi karîni ona musallat olmasın." Ashâb dediler ki: "Sana da musallat oldu mu, ey Allah'ın Resûlü?" Resûl-i Ekrem buyurdu ki: "Evet, bana da musallat olmuştur. Velâkin Allah Teâlâ onun aleyhine bana yardım etti. Şeytanım benim iki elim üzerinde Müslüman oldu. Şimdi bana hayırdan başkasıyla emretmez." Hadis-i şerifte zikredilen "cin"den maksat şeytandır; ve şeytandan maksat da, cisimdeki hayvanî ruhtur; ve "melek"ten maksat, cisme ait ve "azîm" anlamı zikredilmemiştir. Ve şerefli beyte "kuvvetli" anlamı da uygun görünmez. "Hüvl", yüce ve yüksek anlamındadır. "Kavl" kelimesi Farslıların telaffuzları gibi "kuvl" okunursa, "hüvl" kelimesine işitsel olarak bir kafiye olur ve anlam da uygun düşer. Yani, "İmanın zâtı, yüce olan bir nimet ve gıdadır" demek olur. Bununla birlikte tercüme, şarihlerin verdiği anlama göre yapılmıştır. Bilinir ki, imanın dereceleri vardır. Dil ile kelime-i şehadeti söylemekle yakînî iman (kesin iman) hâsıl olmaz. Çünkü dil ile kelime-i şehadeti söyleyen milyonlarca mümin vardır. Fakat lokma için birbirleriyle savaş ve mücadele içindedirler. Onların bu mücadeleleri, doyurma özelliğinin ancak gıdadan olduğuna dair kanaatleri olduğunu gösterir. Halbuki yakînî iman sahipleri, doyurma özelliğinin gıdadan değil, Hak'tan olduğunu fiilen ispat ederler. Zira bu hususta savaş ve mücadeleyi terk ederler. Bu beyt-i şerîfde İbn Mes'ûd (r.a.) hazretlerinden rivâyet olunan şu hadîs-i şerîfe işâret buyrulur. ما منكم من احد الا وقد وكل به قرينه من الجن و قرينه من الملائكة . قالوا واياك يا رسول الله ؟ قال واياى ولكن الله اعاننی علیه اسلم شیطانى على يدى فلا يأمرني إلا بخير ya'ni "Sizden hiçbir kimse yoktur ki muhakkak şeytandan ve melâikeden kendi karîni ona musallat olmasın. Ashâb dediler ki: Sana da musallat oldu mu? Resûl-i Ekrem buyurdu ki: Evet, bana da musallat olmuştur. Velâkin Allah Teâlâ onun aleyhine bana yardım etti. Şeytanım benim iki elim üzerinde müslüman oldu. İmdi bana hayırdan başkasıyla emretmez." Hadîs-i şerîfde mezkûr olan "cin"den murâd şeytandır; ve şeytandan murâd dahi, cisimdeki rûh-ı hayvânîdir; ve "melek"ten murâd, cisme taalluk ve “azîm” ma'nâsı zikredilmemiştir. Ve beyt-i şerîfe "kuvvetli" ma'nâsı da münasib görünmez. “Hüvl”, âlî ve refî' ma'nâsınadır. "Kavl" kelimesi Fârisî-ler'in telaffuzları gibi "kuvl" okunursa, "hüvl" kelimesine semâî olarak bir kāfiye olur ve ma'nâ da münasib düşer. Ya'ni, “Îmânın zâtı, âlî olan bir ni'met ve gıdadır" demek olur. Maahâzâ tercüme şârihlerin verdiği ma'nâya göre yapılmıştır. Ma'lumdur ki, îmânın derecâtı vardır. Lisânen kelime-i şe-hâdeti söylemekle îmân-ı yakînî hâsıl olmaz. Zîrâ lisânen kelime-i şehadeti söyleyen milyonlarca mü'min vardır. Fakat lokma için birbirleriyle cenk ve cidâl içindedirler. Onların bu mücadeleleri doyurmak hassasının ancak gıdâ-dan olduğuna kanâatleri olduğunu gösterir. Halbuki îmân-ı yakînî sâhibleri, doyurmak hassasının gıdâdan değil, Hak'tan olduğunu fiilen isbât ederler. Zî-râ bu husûsta cenk ve cidâli terk ederler. 288. Gerçi o canın ve nazarın mat'ûmudur, ey oğul cismin dahi ondan nasibi vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 288. Gerçi o canın ve nazarın mat'ûmudur, ey oğul cismin dahi ondan nasibi vardır! Yani, gerçi o yakînî iman nuru ruhun ve aklın bakışının mat'ûmu (gözün gördüğü, bakışın hedefi) ve gıdasıdır. Fakat ey oğlum, cismin dahi o nur gıdasından nasibi ve hissesi vardır; ve o nurun eseri cisimde de ortaya çıkar; ve cisim ve hayvanî ruh o nurdan kuvvet ve tazelik bulur. Bu sebeple az yemek yemekle müminin bedensel kuvveti eksilmez. Ya'ni, gerçi o nûr-ı îmân-ı yakînî rûhun ve aklın nazarının mat'ûmu ve gıdâsıdır. Fakat ey oğlum, cismin dahi o gıdâ-yı nûrdan nasîbi ve hissesi var-dır; ve o nûrun eseri cisimde de zâhir olur; ve cisim ve rûh-ı hayvânî o nûr-dan kuvvet ve tarâvet bulur. Binâenaleyh az yemek yemekle mü'minin kuv-vet-i bedeniyyesi eksilmez. 289. Eğer cisim şeytanı onu yiyici olmasaydı, Resûl "Esleme'ş-şeytan" buyur-maz idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 289. Eğer beden şeytanı onu yiyici olmasaydı, Resûl "Şeytan Müslüman oldu" demezdi. Bu şerefli beyitte, İbn Mes'ûd (r.a.) hazretlerinden rivayet edilen şu şerefli hadise işaret edilir: "Sizden hiçbir kimse yoktur ki muhakkak şeytandan ve meleklerden kendi yoldaşı ona musallat olmasın." Ashâb dediler ki: "Sana da mı, ey Allah'ın Resûlü?" Buyurdu ki: "Bana da musallat olmuştur. Velâkin Allah Teâlâ onun aleyhine bana yardım etti. Şeytanım benim iki elim üzerinde Müslüman oldu. Şimdi bana hayırdan başkasıyla emretmez." Şerefli hadiste zikredilen "cin"den maksat şeytandır; ve şeytandan maksat ise, bedendeki hayvanî ruhtur; ve "melek"ten maksat, bedene ait olan insanî ruh ve akıldır. Çünkü hayvanî ruh, insanî ruhu kendi aslına ve hakikatine ulaşmaktan uzaklaştırır ve tecrit eder. Ve şeytan "şatnan ve şutûnen" mastarındandır; ve şutûn, uzak ve ırak olmak demektir. Eğer şeytanın kendisi olan hayvanî ruh bu nuru yemezse, meleğin kendisi olan insanî ruha boyun eğmez; ve hayvanî ruhun bu iman nurundan nasibi vardır ve onu yer; ve eğer böyle olmasaydı Resûl-i Ekrem hazretleri zikrolunan şerefli hadisi beyan etmezdi. Bu yüce beyanların neticesi şudur ki, bir kimsenin hayvanî ruhu kuvvetli olup kötü sıfatlarla nitelenmiş olsa, onun iman nurundan nasibi olmadığı ve o kimsenin insan suretinde şeytan olduğu ortaya çıkar. Bu beyt-i şerîfde İbn Mes'ûd (r.a.) hazretlerinden rivâyet olunan şu ha-dîs-i şerîfe işâret buyrulur. ما منكم من احد الا وقد وكل به قرينه من الجن و قرينه من الملائكة . .قالوا واياك يا رسول الله ؟ قال واياى ولكن الله اعاننی علیه اسلم شیطانى على يدى فلا يأمرني إلا بخير ya'ni "Sizden hiçbir kimse yoktur ki muhakkak şeytandan ve melâikeden kendi karîni ona musallat olmasın. Ashâb dediler ki: Sana da musallat oldu mu? Resûl-i Ekrem buyurdu ki: Evet, bana da musallat olmuştur. Velâkin Al-lah Teâlâ onun aleyhine bana yardım etti. Şeytanım benim iki elim üzerinde müslüman oldu. İmdi bana hayırdan başkasıyla emretmez." Hadîs-i şerîfde mezkûr olan "cin"den murâd şeytandır; ve şeytandan mu-râd dahi, cisimdeki rûh-ı hayvânîdir; ve "melek"ten murâd, cisme taalluk eden rûh-i insânî ve akıldır. Zîrâ rûh-i hayvânî rûh-i insânîyi kendi aslına ve hakîkatine vusûlden teb'îd eder ve uzaklaştırır. Ve şeytan "شطناً و شطوناً" masdarındandır; ve شطون (şutûn), uzak ve baîd olmak demektir. Eğer ayn-ı şeytân olan rûh-i hayvânî bu nûru yemezse, ayn-ı melek olan rûh-i insânîye münkād olmaz; ve rûh-i hayvânînin bu nûr-ı îmândan nasîbi vardır ve onu yer; ve eğer böyle olmasaydı Resûl-i Ekrem hazretleri zikrolunan hadîs-i şerîfi beyân buyurmaz idi. Bu beyânât-ı aliyyenin netîcesi budur ki bir kimsenin rûh-i hayvânîsi kavî olup fenâ sıfatlar ile muttasıf olsa onun nûr-ı îmândan nasîbi olmadığı ve o kimsenin insan sûretinde şeytan olduğu zâhir olur. 290. O bir gıdadan ki ölmüş olan diri olur, şeytan içmedikçe ne vakit müslüman olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 290. O bir gıdadan ki ölmüş olan diri olur, şeytan içmedikçe ne vakit müslüman olur? Yani, cisim şeytanı, ölü olanın diri olduğu bir gıdayı ve iman nuru yemeğini yemediği sürece ne zaman müslüman olur? Ya'ni, cisim şeytanı ölünün diri olduğu bir gıdâyı ve nûr-ı îmân taâmını yemedikçe ne vakit müslüman olur? 291. Şeytan kör ve sağır olarak dünyaya âşıktır. Aşkı ancak diğer bir aşk keser.✨ ✨ Sade Türkçe flash 291. Şeytan kör ve sağır olarak dünyaya âşıktır. Aşkı ancak diğer bir aşk keser. Bu cisim şeytanının özü ve mayası dünyadan olduğundan, doğal olarak kendi cinsi olan dünyaya âşıktır; ve onun bu aşkını ancak başka bir aşk keser. Onu kesen aşk ise manevî gıda aşkıdır. Bu cisim şeytanının cevheri ve mayası dünyâdan olduğundan bittabi' kendi cinsi olan dünyaya âşıktır; ve onun bu aşkını ancak başka bir aşk keser ve onu kesen aşk dahi gıdâ-yı ma'nevî aşkıdır. 292. Vaktaki yakîn nihan-hanesinden tadar, azar azar aşk yükünü oraya çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 292. Yakîn (kesin bilgi) gizli hazinesinden tattığı vakit, azar azar aşk yükünü oraya çeker. Bilinmeli ki, "yakîn" zan (tahmin) zıddı olan bir sıfattır; ve zanlar ya doğru olur veya yanlış olur. Doğru zanların yakîn sıfatına bağlantıları vardır ve bu doğru zanların sahibi yakîn ehli olanlara tâbi olduklarından, onların verdiği manevî gıda olan ilim ve irfan aşkı ve öğrenme sayesinde günden güne yakîn sıfatına yaklaşırlar ve sonunda onların zanları yakîn mertebesine gelip orada yok olurlar. Yanlış zan sahipleri ise bu manevî gıdadan kaçıp görünüşteki gıda aşkıyla meşgul olduklarından, onların bu yanlış zanları da günden güne yakîn sıfatından uzaklaşır. Onun için Hucurât Suresi'ndeki ayet-i kerimede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ (Hucurât, 49/12) yani "Ey müminler, zannın çoğundan sakının, çünkü zannın bazısı günahtır" buyuran ruh-i insanî (insan ruhu) ve akıldır. Çünkü ruh-i hayvanî (hayvanî ruh) ruh-i insanîyi kendi aslına ve hakikatine ulaşmaktan uzaklaştırır. Ve şeytan "şatnen ve şutûnen" masdarındandır; ve şutûn, uzak ve ırak olmak demektir. Eğer şeytanın ta kendisi olan ruh-i hayvanî bu nuru yemezse, meleğin ta kendisi olan ruh-i insanîye boyun eğmez; ve ruh-i hayvanînin bu iman nurundan nasibi vardır ve onu yer; ve eğer böyle olmasaydı Resûl-i Ekrem hazretleri zikredilen hadis-i şerifi beyan buyurmazdı. Bu yüce açıklamaların neticesi şudur ki, bir kimsenin ruh-i hayvanîsi güçlü olup kötü sıfatlarla nitelenmiş olsa, onun iman nurundan nasibi olmadığı ve o kimsenin insan suretinde şeytan olduğu ortaya çıkar. Ma'lûm olsun ki, "yakîn" zannın zıddı olan bir sıfattır; ve zanlar ya doğru olur veyâ eğri olur. Doğru zanların yakın sıfatına irtibâtları vardır ve bu doğru olan zanların sahibi ehl-i yakîne tâbi' olduklarından onların verdikleri gıdâ-yı ma'nevî olan ilim ve irfân aşkı ve tahsîl sâyesinde günden güne yakın sıfatına yaklaşırlar ve âkıbet onların zanları yakîn mertebesine gelip orada mahvolurlar. Ve eğri zan sâhibleri ise bu gıdâ-yı ma'nevîden kaçıp gıdâ-yı sûrî aşkıyla meşgûl olduklarından onların bu eğri zanları da günden güne sıfat-ı yakînden uzaklaşır. Onun için sûre-i Hucurât'taki âyet-i kerîmede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ (Hucurât, 49/12) ya'ni "Ey mü'minler, zannın çoğundan ictinâb edin, zîrâ zannın ba'zısı günahtır" buy- eden rûh-i insânî ve akıldır. Zîrâ rûh-i hayvânî rûh-i insânîyi kendi aslına ve hakîkatine vusûlden teb'îd eder ve uzaklaştırır. Ve şeytan "شطناً و شطوناً" masdarındandır; ve شطون (şutûn), uzak ve baîd olmak demektir. Eğer ayn-ı şeytân olan rûh-i hayvânî bu nûru yemezse, ayn-ı melek olan rûh-i insânîye münkād olmaz; ve rûh-i hayvânînin bu nûr-ı îmândan nasîbi vardır ve onu yer; ve eğer böyle olmasaydı Resûl-i Ekrem hazretleri zikrolunan hadîs-i şerîfi beyân buyurmaz idi. Bu beyânât-ı aliyyenin netîcesi budur ki bir kimsenin rûh-i hayvânîsi kavî olup fenâ sıfatlar ile muttasıf olsa onun nûr-ı îmândan nasîbi olmadığı ve o kimsenin insan sûretinde şeytan olduğu zâhir olur. 290. O bir gıdadan ki ölmüş olan diri olur, şeytan içmedikçe ne vakit müslüman olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 290. O bir gıdadan ki ölmüş olan diri olur, şeytan içmedikçe ne vakit müslüman olur? Yani, cisim şeytanı, ölü olanın diri olduğu bir gıdayı ve iman nuru yemeğini yemediği sürece ne zaman müslüman olur? Ya'ni, cisim şeytanı ölünün diri olduğu bir gıdâyı ve nûr-ı îmân taâmını yemedikçe ne vakit müslüman olur? 291. Şeytan kör ve sağır olarak dünyaya âşıktır. Aşkı ancak diğer bir aşk keser.✨ ✨ Sade Türkçe flash 291. Şeytan kör ve sağır olarak dünyaya âşıktır. Aşkı ancak diğer bir aşk keser. Bu cisim şeytanının özü ve mayası dünyadan olduğundan, doğal olarak kendi cinsi olan dünyaya âşıktır; ve onun bu aşkını ancak başka bir aşk keser. Onu kesen aşk ise manevî gıda aşkıdır. Bu cisim şeytanının cevheri ve mayası dünyâdan olduğundan bittabi' kendi cinsi olan dünyâya âşıktır; ve onun bu aşkını ancak başka bir aşk keser ve onu kesen aşk dahi gıdâ-yı ma'nevî aşkıdır. 292. Vaktaki yakîn nihan-hanesinden tadar, azar azar aşk yükünü oraya çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 292. Vaktaki kesin bilgi gizli evinden tadar, azar azar aşk yükünü oraya çeker. Bilinmeli ki, "kesin bilgi" sanının zıddı olan bir sıfattır; ve sanılar ya doğru olur ya da yanlış olur. Doğru sanıların kesin bilgi sıfatına bağlantıları vardır ve bu doğru olan sanıların sahibi kesin bilgi ehli olanlara tâbi olduklarından onların verdikleri manevî gıda olan ilim ve irfan aşkı ve elde etme sayesinde günden güne kesin bilgi sıfatına yaklaşırlar ve sonunda onların sanıları kesin bilgi mertebesine gelip orada yok olurlar. Ve yanlış sanı sahipleri ise bu manevî gıdadan kaçıp maddî gıda aşkıyla meşgul olduklarından onların bu yanlış sanıları da günden güne kesin bilgi sıfatından uzaklaşır. Onun için Hucurât Suresi'ndeki ayet-i kerimede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ (Hucurât, 49/12) yani "Ey müminler, sanının çoğundan sakının, çünkü sanının bazısı günahtır" buyrulur. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu anlamı Fîhi Mâ Fîh'lerinin 32. bölümünde şöyle beyan buyururlar: "Kesin bilgi sıfatı kâmil bir şeyhtir. Doğru olan hüsn-i zanlar (iyi sanılar) dahi, onun müridleridir. Sanı değişebilir. Böyle derece derece daha baskın ve daha çok olan her bir sanı kesin bilgiye daha yakın ve inkârdan daha uzaktır. Nitekim لو وزن ایمان ابي بكر بايمان اهل الارض لرجحهم ["Ebû Bekir'in imanı yeryüzü ehlinin imanıyla tartılsa onlara üstün gelir"] hadis-i şerifinde işaret buyurulmuştur. Bütün doğru olan sanılar kesin bilgiden süt emerler ve artarlar; ve o süt emmek ve artış, ilim ve amel ile o sanının artarak meydana gelmesinin alametidir. Bu suretle, o sanılar kesin bilgi mertebesine gelirler ve kesin bilgide fani olurlar. Çünkü o sanılar kesin bilgi oldukları vakit kalmazlar. Ve bu şeyh ile müridler, o kesin bilgi şeyhinin ve onun müridlerinin cisimler âleminde ortaya çıkmış nakışlarıdır. Delili budur ki, bu nakışlar devirden devire ve asırdan asıra değişir. Ve bu kesin bilgi şeyhi ile onun doğru sanılardan ibaret olan evlatları devirler ve asırlar boyunca değişime uğramaksızın âlemde ayaktadırlar. Diğer taraftan yanılgıya düşürücü ve sapıklık verici ve inkârcı olan sanılar kesin bilgi şeyhinin reddettiğidir. Ve o sanılar her gün kesin bilgiden daha uzak ve daha kötü olurlar. Çünkü her gün o kötü sanıyı artıracak sebepleri çoğaltırlar....vs." Ma'lûm olsun ki, "yakîn" zannın zıddı olan bir sıfattır; ve zanlar ya doğru olur veyâ eğri olur. Doğru zanların yakın sıfatına irtibâtları vardır ve bu doğru olan zanların sahibi ehl-i yakîne tâbi' olduklarından onların verdikleri gıdâ-yı ma'nevî olan ilim ve irfân aşkı ve tahsîl sâyesinde günden güne yakın sıfatına yaklaşırlar ve âkıbet onların zanları yakîn mertebesine gelip orada mahvolurlar. Ve eğri zan sâhibleri ise bu gıdâ-yı ma'nevîden kaçıp gıdâ-yı sûrî aşkıyla meşgül olduklarından onların bu eğri zanları da günden güne sıfat-ı yakînden uzaklaşır. Onun için sûre-i Hucurât'taki âyet-i kerîmede يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ (Hucurât, 49/12) ya'ni "Ey mü'minler, zannın çoğundan ictinâb edin, zîrâ zannın ba'zısı günahtır" buy- rulur. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu ma'nâyı Fîhi Mâ Fîh'lerinin 32. faslında şöyle beyân buyururlar: "Sıfat-ı yakın bir şeyh-i kâmildir. Savâb olan hüsn-i zanlar dahi, onun müridleridir. Zan mütevâfittir. Böyle derece derece ağleb ve ezyed olan her bir zan yakîne akreb ve inkârdan eb'addir. Nitekim لو وزن ایمان ابي بكر بايمان اهل الارض لرجحهم ["Ebû Bekir'in îmânı arz ehlinin îmânıyla tartılsa onlara râcih olur"] hadîs-i şerîfinde işaret buyurulmuştur. Bütün savab olan zanlar yakînden süt emerler ve ziyâdeleşirler; ve o süt emmek ve tezâyüd, ilim ve amel ile o zannın tahassul-i efzâyişi alâmetidir. Bu sûretle, o zanlar yakîn mertebesine gelirler ve yakînde fânî olurlar. Zîrâ o zanlar yakın oldukları vakit kalmazlar. Ve bu şeyh ile müridler, o şeyh-i yakînin ve onun müridlerinin âlem-i ecsâmda zâhir olmuş nakışlarıdır. Delîli budur ki, bu nakışlar devren-ba'de-devrin ve karnen-ba'de-karnin mütebeddildir. Ve bu şeyh-i yakîn ile onun zuńûn-ı savâbdan ibaret olan evlâdları alâ-merri'l-edvâr ve'l-kurûn tebdîle uğramaksızın âlemde kāimdirler. Diğer taraftan galata düşürücü ve dalâlet verici ve münkir olan zanlar şeyh-i yakının merdûdudur. Ve o zanlar her gün yakînden eb'ad ve ezell olurlar. Zîrâ her gün o sû-i zannı arttıracak esbâbı tezyîd ederler....ilh". 293. Ey karın harîsi, böyle urûc et! Yol ancak gıdânın tebdîlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 293. Ey karın düşkünü, böyle yüksel! Yol ancak gıdanın dönüştürülmesidir. Ey maddî gıdanın düşkünü, cismaniyet (bedensellik) mertebesinden böyle ruhanîlik mertebesine yüksel ve yukarıya çık! Bu yukarıya çıkmanın yolu ancak bu maddî gıdayı manevî gıdaya dönüştürmektir. Ey maddî gıdânın harîsi, cismâniyet mertebesinden böyle rûhâniyet mertebesine urûc et ve yukarıya çık! Bu yukarıya çıkmanın yolu ancak bu gıdâyı mâddîyi gıdâ-yı ma'nevîye tebdîl etmektir. 294. Ey kalb hastası, ilaca urûc et! Tedbîrin cümlesi mizacın tebdilidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 294. Ey kalb hastası, ilaca yüksel! Tedbirin tamamı mizacın değişmesidir. Ey hayatın devamını maddî gıdaya bağlı sanan kalb hastası, bu yanlış zandan vazgeç de bu maddî yiyeceği azaltmak suretiyle bu hastalığa ilaç yapmak tarafına yönel! Ve kötü zannına uyan mizacını değiştir. Çünkü hakikate ulaşma tedbirinin hepsi mizacı değiştirmektir. Ey hayâtın devamını gıdâ-yı maddîye merbût zanneden kalb hastası, bu eğri zandan vazgeç de bu maddî taâmı azaltmak sûretiyle bu hastalığa ilâç yapmak tarafına çık! Ve kötü zannına tabi' olan mizâcını değiştir. Zîrâ hakîkate vusûl tedbîrinin hepsi mizâcı tebdîl etmektir. 295. Ey taâm cinsinde mahbus olan, eğer fitâma tahammül edersen yakında kurtulursun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 295. Ey yiyecek cinsinde tutsak olan, eğer açlığa dayanabilirsen yakında kurtulursun! Cenâb-ı Pîr efendimiz bu anlamı Fîhi Mâ Fîh adlı eserlerinin 32. bölümünde şöyle açıklarlar: "Yakîn (kesin bilgi) sıfatı kâmil bir şeyhtir. Doğru olan iyi zanlar da onun müridleridir. Zan, uyumludur. Böylece derece derece daha baskın ve daha fazla olan her bir zan, yakîne daha yakın ve inkârdan daha uzaktır. Nitekim "Ebû Bekir'in îmânı arz ehlinin îmânıyla tartılsa onlara râcih olur" hadîs-i şerîfinde işaret buyurulmuştur. Bütün doğru zanlar yakînden süt emerler ve artarlar; ve o süt emme ve artış, ilim ve amel ile o zannın artarak elde edilmesinin alâmetidir. Bu şekilde, o zanlar yakîn mertebesine gelirler ve yakînde fânî olurlar. Çünkü o zanlar yakîn oldukları zaman kalmazlar. Ve bu şeyh ile müridler, o yakîn şeyhin ve onun müridlerinin cisimler âleminde ortaya çıkmış nakışlarıdır. Delili şudur ki, bu nakışlar devirden devire ve asırdan asıra değişir. Ve bu yakîn şeyh ile onun doğru zanlardan ibaret olan evlatları, devirler ve asırlar boyunca değişime uğramaksızın âlemde kâimdirler. Diğer taraftan yanılgıya düşürücü, sapıklık verici ve inkârcı olan zanlar yakîn şeyhin reddettiğidir. Ve o zanlar her gün yakînden daha uzak ve daha zelil olurlar. Çünkü her gün o kötü zannı artıracak sebepleri çoğaltırlar....vs." rulur. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu ma'nâyı Fîhi Mâ Fîh'lerinin 32. faslında şöyle beyân buyururlar: "Sıfat-ı yakîn bir şeyh-i kâmildir. Savâb olan hüsn-i zanlar dahi, onun müridleridir. Zan mütevâfittir. Böyle derece derece ağleb ve ezyed olan her bir zan yakîne akreb ve inkârdan eb'addir. Nitekim لو وزن ایمان ابی بکر بايمان اهل الارض لرجحهم ["Ebû Bekir'in îmânı arz ehlinin îmânıyla tartılsa onlara râcih olur"] hadîs-i şerîfinde işaret buyurulmuştur. Bütün savâb olan zanlar yakînden süt emerler ve ziyâdeleşirler; ve o süt emmek ve tezâyüd, ilim ve amel ile o zannın tahassul-i efzâyişi alâmetidir. Bu sûretle, o zanlar yakîn mertebesine gelirler ve yakînde fânî olurlar. Zîrâ o zanlar yakın oldukları vakit kalmazlar. Ve bu şeyh ile müridler, o şeyh-i yakînin ve onun müridlerinin âlem-i ecsâmda zâhir olmuş nakışlarıdır. Delîli budur ki, bu nakışlar devren-ba'de-devrin ve karnen-ba'de-karnin mütebeddildir. Ve bu şeyh-i yakîn ile onun zunûn-ı savâbdan ibaret olan evlâdları alâ-merri'l-edvâr ve'l-kurûn tebdîle uğramaksızın âlemde kāimdirler. Diğer taraftan galata düşürücü ve dalâlet verici ve münkir olan zanlar şeyh-i yakının merdûdudur. Ve o zanlar her gün yakînden eb'ad ve ezell olurlar. Zîrâ her gün o sû-i zannı arttıracak esbâbı tezyîd ederler....ilh". 293. Ey karın harîsi, böyle urûc et! Yol ancak gıdânın tebdîlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 293. Ey karın düşkünü, böyle yüksel! Yol ancak gıdanın dönüşümüdür. Ey maddî gıdanın düşkünü, cismaniyet mertebesinden böyle ruhanîlik mertebesine yüksel ve yukarıya çık! Bu yukarıya çıkmanın yolu ancak bu maddî gıdayı manevî gıdaya dönüştürmektir. Ey maddî gıdânın harîsi, cismâniyet mertebesinden böyle rûhâniyet mertebesine urûc et ve yukarıya çık! Bu yukarıya çıkmanın yolu ancak bu gıdâ-yı mâddîyi gıdâ-yı ma'nevîye tebdîl etmektir. 294. Ey kalb hastası, ilaca urûc et! Tedbîrin cümlesi mizacın tebdilidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 294. Ey kalb hastası, ilaca yüksel! Tedbirin tamamı mizacın değişmesidir. Ey hayatın devamını maddî gıdaya bağlı sanan kalb hastası, bu yanlış zandan vazgeç de bu maddî yiyeceği azaltmak suretiyle bu hastalığa ilaç yapmak tarafına yönel! Ve kötü zannına uyan mizacını değiştir. Çünkü hakikate ulaşma tedbirinin hepsi mizacı değiştirmektir. Ey hayâtın devamını gıdâ-yı maddîye merbût zanneden kalb hastası, bu eğri zandan vazgeç de bu maddî taâmı azaltmak sûretiyle bu hastalığa ilâç yapmak tarafına çık! Ve kötü zannına tabi' olan mizâcını değiştir. Zîrâ hakîkate vusûl tedbîrinin hepsi mizâcı tebdîl etmektir. 295. Ey taâm cinsinde mahbus olan, eğer fitâma tahammül edersen yakında kurtulursun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 295. Ey yiyecek cinsinde tutsak olan, eğer sütten kesilmeye tahammül edersen yakında kurtulursun! "Fitâm", çocuğu memeden kesmek anlamında olup burada çocuk konumunda bulunan nefsi yiyecekten kesmekten kinayedir. Bu şerefli beyitte riyâzâtın (nefsî perhizlerin) sâlikler (Hakk Yolcusu) için geçici bir zamanla sınırlı olduğuna işaret vardır. "Fitâm", çocuğu memeden kesmek ma'nâsında olup burada çocuk mesâbesinde bulunan nefsi taâmdan kesmekten kinâyedir. Bu beyt-i şerîfde riyâzetin sâlikler için bir muvakkat zamâna münhasır olduğuna işâret vardır. 296. Muhakkak açlıkta çok taâm vardır. Onları ara ve me'mûl et, ey nefret edici!✨ ✨ Sade Türkçe flash 296. Şüphesiz açlıkta çok yiyecek vardır. Onları ara ve umut et, ey nefret eden! "Ey açlıktan nefret eden kişi, şüphesiz açlıkta hem ruhu hem de bedeni güçlendirecek çok yiyecek vardır; ve bu yiyecek insanlara özgüdür. Sen insan olduğun hâlde bunları kaybedip hayvanların gıdasına ortak oldun. Bu sebeple bunları ara ve bulmayı umut et!" "İftikād", burada kaybolmuşu aramak ve "irticâ" (ارتجاء) ummak ve umut etmek; ve "nâfir", nefret eden demektir. "Ey açlıktan nefret edici kimse, muhakkak açlıkta hem rûhu ve hem de cismi takviye edecek çok taâm vardır; ve bu taâm insanlara mahsûstur. Sen insan olduğun hâlde bunları kaybedip hayvanların gıdâsına iştirak ettin. Binâenaleyh bunları ara ve bulmayı me'mûl et!" "İftikād", burada kaybolmuşu aramak ve "irticâ" (ارتجاء) ummak ve me'mûl etmek; ve "nâfir", nefret edici demektir. 297. Nûr ile gıdalan, göz misli ol! Ey beşerin hayırlısı, meleklere muvafakat et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 297. Nûr ile gıdalan, göz gibi ol! Ey insanların hayırlısı, meleklere uyum sağla! Ey nefis, göz nasıl nûr ile beslenip görme görevini yerine getirirse, sen de manevî gıda olan marifet nûru ile beslen ve âlemin gözbebeği ol da Hak'kı ve hakikati müşahede et! Çünkü ismin insandır ve "insan", gözbebeği anlamına gelir. Bu sebeple isminin hükmünü geçersiz kılma ve hayvanlığa özgü olan maddî gıdayı terk et de ruhanî mertebeye yüksel ve meleklere uyum sağlayıp onların tavır ve hareketlerini benimse. Ey insanların hayırlısı olan Hakk yolunun sâliki! Ey nefis, göz nasıl nûr ile gıdâlanıp vazîfe-i rü'yeti îfâ ederse sen dahi gıdâ-yı ma'nevî olan nûr-ı ma'rifet ile gıdâlan ve âlemin gözbebeği ol da Hak ve hakîkati müşâhede et! Zîrâ ismin insandır ve "insan", gözbebeği ma'nâsınadır. Binâenaleyh ismin hükmünü ibtâl etme ve hayvâniyete mahsûs olan gıdâ-yı maddîyi terk et de mertebe-i rûhâniyyete urûc ve meleklere muvâfakat edip onların tavır ve hareketlerini takın. Ey beşerin hayırlısı olan Hak yolunun sâliki! 298. Melek gibi Hakk'ın tesbihini gıda et! Tâ ki melekler gibi ezâdan kurtulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 298. Melek gibi Hakk'ın tesbihini gıda et! Tâ ki melekler gibi ezadan kurtulasın! "Tesbih", Yüce Allah'ı her türlü eksiklikten arınmış olarak anmak anlamındadır; ve şeriatta bu tür anmaya özgü olmak üzere Sübbûh ve Kuddûs gibi kelimeler vardır. سبوح قدوس ربنا ورب الملئكة و الروح zikri ["Sübbûh, Kuddûs, Rabbimiz ve meleklerin ve rûhun Rabbi"] bu türdendir; ve bu tür zikir rûhun gıdasıdır. Nasıl ki melekler de bu zikirden gıda ve kuvvet bulurlar. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, cismaniyetinden rûhaniyetine yüz çevir! Ve rûhunu Hakk'ın tesbihi ile gıdalandır, tâ ki bu sayede melekler gibi latif ol! Ve bedenin yoğunluğunun yemesinden ve içmesinden ve tuvalet ihtiyacı giderme ve diğer şehvetler gibi eziyetlerden melekler gibi kurtulasın!" "Fitâm", çocuğu memeden kesmek anlamında olup burada çocuk yerinde bulunan nefsi yemekten kesmekten kinayedir. Bu şerefli beyitte riyâzâtın Hakk Yolcuları için geçici bir zamana sınırlı olduğuna işaret vardır. "Tesbih", Hak Teâlâ'yı her türlü nekāyısdan temizlik ile yâd etmek ma'nâsınadır; ve şerîatte bu nevi' yâda mahsûs olmak üzere Sübbûh ve Kuddûs gibi kelimeler vardır. سبوح قدوس ربنا ورب الملئكة و الروح zikri ["Sübbûh, Kuddûs, Rabbimiz ve meleklerin ve rûhun Rabbi"] bu nevi'dendir; ve bu nevi' zikir rûhun gıdâsıdır. Nitekim melâike dahi bu zikirden gıdâ ve kuvvet bulurlar. Ya'ni, "Ey sâlik, cismâniyetinden rûhâniyetine yüz çevir! Ve rûhunu Hakk'ın tesbîhi ile gıdâlandır, tâ ki bu sâyede melekler gibi latif ol! Ve cism-i kesîfin yemesinden ve içmesinden ve kazâ-yı hâcet ve şehevât-ı sâire gibi eziyetlerden melekler gibi kurtulasın!" "Fitâm", çocuğu memeden kesmek ma'nâsında olup burada çocuk mesâbesinde bulunan nefsi taâmdan kesmekten kinâyedir. Bu beyt-i şerîfde riyâzetin sâlikler için bir muvakkat zamâna münhasır olduğuna işâret vardır. 296. Muhakkak açlıkta çok taâm vardır. Onları ara ve me'mûl et, ey nefret edici!✨ ✨ Sade Türkçe flash 296. Şüphesiz açlıkta çok yiyecek vardır. Onları ara ve umut et, ey nefret eden! "Ey açlıktan nefret eden kişi, şüphesiz açlıkta hem ruhu hem de bedeni güçlendirecek çok yiyecek vardır; ve bu yiyecek insanlara özgüdür. Sen insan olduğun hâlde bunları kaybedip hayvanların gıdasına ortak oldun. Bu sebeple bunları ara ve bulmayı umut et!" "İftikād", burada kaybolmuşu aramak ve "irtica" (ارتجاء) ummak ve umut etmek; ve "nâfir", nefret eden demektir. "Ey açlıktan nefret edici kimse, muhakkak açlıkta hem rûhu ve hem de cismi takviye edecek çok taâm vardır; ve bu taâm insanlara mahsûstur. Sen insan olduğun hâlde bunları kaybedip hayvanların gıdâsına iştirak ettin. Binâenaleyh bunları ara ve bulmayı me'mûl et!" "İftikād", burada kaybolmuşu aramak ve "irtica" (ارتجاء) ummak ve me'mûl etmek; ve "nâfir", nefret edici demektir. 297. Nûr ile gıdalan, göz misli ol! Ey beşerin hayırlısı, meleklere muvafakat et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 297. Nûr ile gıdalan, göz gibi ol! Ey insanların hayırlısı, meleklere uyum sağla! Ey nefis, göz nasıl nûr ile beslenip görme görevini yerine getirirse, sen de manevî gıda olan marifet nûru ile beslen ve âlemin gözbebeği ol da Hak'kı ve hakikati müşahede et! Çünkü ismin insandır ve "insan", gözbebeği anlamına gelir. Bu sebeple isminin hükmünü geçersiz kılma ve hayvanlığa özgü olan maddî gıdayı terk et de ruhanî mertebeye yüksel ve meleklere uyum sağlayıp onların tavır ve hareketlerini benimse. Ey insanların hayırlısı olan Hakk yolunun sâliki! Ey nefis, göz nasıl nûr ile gıdâlanıp vazîfe-i rü'yeti îfâ ederse sen dahi gıdâ-yı ma'nevî olan nûr-ı ma'rifet ile gıdâlan ve âlemin gözbebeği ol da Hak ve hakîkati müşâhede et! Zîrâ ismin insandır ve "insan", gözbebeği ma'nâsınadır. Binâenaleyh ismin hükmünü ibtâl etme ve hayvâniyete mahsûs olan gıdâ-yı maddîyi terk et de mertebe-i rûhâniyyete urûc ve meleklere muvâfakat edip onların tavır ve hareketlerini takın. Ey beşerin hayırlısı olan Hak yolunun sâliki! 298. Melek gibi Hakk'ın tesbihini gıda et! Tâ ki melekler gibi ezâdan kurtulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 298. Melek gibi Hakk'ın tesbihini gıda et! Tâ ki melekler gibi ezadan kurtulasın! "Tesbih", Yüce Allah'ı her türlü eksiklikten arınmış olarak anmak anlamındadır; ve şeriatta bu tür anmaya özgü olmak üzere Sübbûh ve Kuddûs gibi kelimeler vardır. سبوح قدوس ربنا ورب الملئكة و الروح zikri ["Sübbûh, Kuddûs, Rabbimiz ve meleklerin ve rûhun Rabbi"] bu türdendir; ve bu tür zikir rûhun gıdasıdır. Nitekim melekler de bu zikirden gıda ve kuvvet bulurlar. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, cismaniyetinden rûhaniyetine yüz çevir! Ve rûhunu Hakk'ın tesbihi ile gıdalandır, tâ ki bu sayede melekler gibi latif ol! Ve bedenin yoğunluğunun yemesinden ve içmesinden ve tuvalet ihtiyacı ve diğer şehvetler gibi eziyetlerden melekler gibi kurtulasın!" "Tesbih", Hak Teâlâ'yı her türlü nekäyısdan temizlik ile yâd etmek ma'nâsınadır; ve şerîatte bu nevi' yâda mahsûs olmak üzere Sübbûh ve Kuddûs gibi kelimeler vardır. سبوح قدوس ربنا ورب الملئكة و الروح zikri ["Sübbûh, Kuddûs, Rabbimiz ve meleklerin ve rûhun Rabbi"] bu nevi'dendir; ve bu nevi' zikir rûhun gıdâsıdır. Nitekim melâike dahi bu zikirden gıdâ ve kuvvet bulurlar. Ya'ni, "Ey sâlik, cismâniyetinden rûhâniyetine yüz çevir! Ve rûhunu Hakk'ın tesbîhi ile gıdâlandır, tâ ki bu sâyede melekler gibi latif ol! Ve cismi kesîfin yemesinden ve içmesinden ve kazâ-yı hâcet ve şehevât-ı sâire gibi eziyetlerden melekler gibi kurtulasın!" 299. Eğer Cebrâîl cîfe tarafına az teveccüh ederse, o kuvvette ne vakit akbaba-dan noksan çırpınır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 299. Eğer Cebrail leş tarafına az yönelirse, o kuvvette ne zaman akbabadan eksik çırpınır? "Cebrail"den maksat, akıldır. Nitekim aşağıda gelecek olan bir şerh-i şerifte "Akıl Cebrail misalidir" buyrulur. "Leş"ten maksat, nefsanî azaptır. "Kerges", akbaba ismindeki kuştur. Yani, "Cebrail misali olan akıl eğer leş mesabesinde olan nefsanî gıdaya az yönelir ve iltifat ederse, o akıl Sidretü'l-Münteha'ya kadar uçmak kuvvetinde bir akbaba kuşundan az çırpınmaz." Malumdur ki, akıl ruhun sıfatıdır. Aşağı âleme yönelmiş olan akıl, kuvveti aşağı gıdadan almak ile meşguldür. Halbuki ruhun gıdası ilahî ilimler ve marifetlerin nurudur. Eğer suretî gıdaya az yönelir ve iltifat ederse, ruh kuvvetlenip yüce âleme uçar. Şerif beyitteki "tened", "tenîden" mastarındandır. Bu kelimenin çeşitli anlamları vardır. Burada "yönelme ve iltifat etme" anlamındadır. Ve "kem tened" buyrulmasıyla cisim unsurunun suretî gıdaya gayet az iltifat etmesine işaret buyrulur. Çünkü her hususta Resul-i Ekrem hazretlerine tabi olmak şarttır; ve Resul-i Ekrem hazretleri suretî gıdayı gayet az yedi ve kâmiller de suretî gıdaya hiç ihtiyaçları olmadığı halde Resul-i Ekrem hazretlerine muvafakat ve tabi olmak için bir lokma olsun yediler. Evliyaullahtan birinin bir müridi var idi. Yüce Allah ona samediyetle (hiçbir şeye muhtaç olmama haliyle) tecelli buyurdu ve suretî gıdadan büsbütün kesildi. Şeyhi ona bir lokma olsun yedirinceye kadar çok ısrar etti. Bu gibi evliya menkıbeleri pek çoktur. "Cebrâîl"den murâd, akıldır. Nitekim aşağıda gelecek olan bir sürh-ı şerîf-de عقل مثال جبرئیلست ya'ni "Akıl Cebrail misâlidir" buyrulur. "Cîfe"den murâd, azâb-ı nefsânîdir. "Kerges", akbaba ismindeki kuştur. Ya'ni, "Cebrâîl misali olan akıl eğer cîfe mesâbesinde olan gıdâ-yı nefsânî tarafına az teveccüh ve iltifat ederse, o akıl sidretü'l-müntehâya kadar uçmak kuvvetinde bir akbaba kuşundan az çırpınmaz." Ma'lumdur ki, akıl rûhun sıfatıdır. Alem-i süflîye müteveccih olan akıl, kuvveti gıdâ-yı süflîden almak ile meşgüldür. Halbuki rûhun gıdâsı ulûm ve maârif-i ilâhiyye nûrudur. Eğer sûrî gıdâya az teveccüh ve iltifat ederse, rûh kuvvetlenip âlem-i bâlâya uçar. Beyt-i şerîfdeki "tened", "tenîden" masdarındandır. Bu kelimenin müteaddid ma'nâları vardır. Burada "teveccüh ve iltifat" ma'nâsınadır. Ve "kem tened" buyrulmasıyla cisim unsu-runun gıdâ-yı sûrîye gāyet az iltifat etmesine işaret buyurulur. Zîrâ her husûs-ta Resûl-i Ekrem hazretlerine mütâbaat şarttır; ve Resûl-i Ekrem hazretleri gı-dâ-yı sûrîyi gāyet az yedi ve kâmiller de gıdâ-yı sûrîye hiç ihtiyaçları olmadı-ğı hâlde Resûl-i Ekrem hazretlerine muvâfakat ve mütâbaat için bir lokma ol-sun yediler. Evliyâullahdan birinin bir mürîdi var idi. Hak Teâlâ ona samèdiy-yetle tecellî buyurdu ve gıdâ-yı sûrîden büsbütün kesildi. Şeyhi ona bir lokma olsun yedirinceye kadar çok ısrâr etti. Bu gibi menâkıb-ı evliyâ pek çoktur. 300. Cihânda ne güzel bir sofra kurulmuş, fakat hasîslerin gözünden çok gizli.✨ ✨ Sade Türkçe flash 300. Cihanda ne güzel bir sofra kurulmuş, fakat hasislerin gözünden çok gizli. Bu dünyada, yani âlem-i kevn'de (oluş ve bozuluş âlemi) ne güzel bir manevî sofra kurulmuştur. Himmetleri yüksek olan kimseler o sofradan ruhanî gıda olan ilim ve marifet lokmalarını yerler. Fakat himmetleri aşağı âleme yönelmiş olan alçak tabiatlı kimselerin gözünden bu manevî sofra çok gizlidir. [300] Bu cihanda ya'ni dünyâda ne güzel bir sofra-i ma'nevî kurulmuştur. Him-metleri yüksek olan kimseler o sofradan gıdâ-yı rûhânî olan ulûm ve maârif lokmalarını yerler. Fakat himmetleri âlem-i süflîye müteveccih olan alçak ta-bîatlı olanların gözünden bu ma'nevî sofra çok gizlidir. 301. Eğer cihân ni'metten dolu bir bağ olsa, sıçanın ve yılanın nasibi yine bir toprak olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 301. Eğer dünya nimetlerle dolu bir bağ olsa, sıçanın ve yılanın nasibi yine bir toprak olur. Örneğin dünya, insanlara özgü olan türlü türlü nimetlerle dolu bir bağ olsa, sıçanın ve yılanın o nimetlerden nasibi yoktur. Onların zevki ve faydalanması Meselâ cihân insanlara mahsûs olan türlü türlü ni'metlerle dolu bir bağ ol-sa, sıçanın ve yılanın o ni'metlerden nasîbi yoktur. Onların zevki ve tena'umu 299. Eğer Cebrâîl cîfe tarafına az teveccüh ederse, o kuvvette ne vakit akbabada-n noksan çırpınır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 299. Eğer Cebrail leş tarafına az yönelirse, o kuvvette ne zaman akbabadan daha az çırpınır? "Cebrail"den kastedilen akıldır. Nitekim aşağıda gelecek olan şerefli bir şerhte "Akıl Cebrail misalidir" buyrulur. "Leş"ten kastedilen, nefse ait azaptır. "Kerges", akbaba ismindeki kuştur. Yani, "Cebrail misali olan akıl eğer leş hükmünde olan nefse ait gıdaya az yönelir ve iltifat ederse, o akıl sidretü'l-müntehâya kadar uçmak kuvvetinde bir akbaba kuşundan daha az çırpınmaz." Bilinir ki, akıl ruhun sıfatıdır. Aşağı âleme yönelmiş olan akıl, kuvvetini aşağı âleme ait gıdadan almakla meşguldür. Halbuki ruhun gıdası ilahi ilimler ve marifetlerin nurudur. Eğer maddi gıdaya az yönelir ve iltifat ederse, ruh kuvvetlenip yüce âleme uçar. Şerefli beyitteki "tened", "tenîden" mastarındandır. Bu kelimenin çeşitli anlamları vardır. Burada "yönelme ve iltifat etme" anlamındadır. Ve "kem tened" buyrulmasıyla cisim unsurunun maddi gıdaya çok az iltifat etmesine işaret buyrulur. Çünkü her hususta Resûl-i Ekrem hazretlerine uymak şarttır; ve Resûl-i Ekrem hazretleri maddi gıdayı çok az yedi ve kâmiller de maddi gıdaya hiç ihtiyaçları olmadığı halde Resûl-i Ekrem hazretlerine muvafakat ve uymak için bir lokma olsun yediler. Evliyâullahtan birinin bir müridi vardı. Yüce Allah ona samediyetle (hiçbir şeye muhtaç olmama haliyle) tecelli buyurdu ve maddi gıdadan tamamen kesildi. Şeyhi ona bir lokma olsun yedirinceye kadar çok ısrar etti. Bu gibi evliya menkıbeleri pek çoktur. "Cebrâîl"den murâd, akıldır. Nitekim aşağıda gelecek olan bir sürh-ı şerîfde عقل مثال جبرئیلست ya'ni "Akıl Cebrail misâlidir" buyrulur. "Cîfe"den murâd, azâb-ı nefsânîdir. "Kerges", akbaba ismindeki kuştur. Ya'ni, "Cebrâîl misali olan akıl eğer cîfe mesâbesinde olan gıdâ-yı nefsânî tarafına az teveccüh ve iltifat ederse, o akıl sidretü'l-müntehâya kadar uçmak kuvvetinde bir akbaba kuşundan az çırpınmaz." Ma'lumdur ki, akıl rûhun sıfatıdır. Âlem-i süflîye müteveccih olan akıl, kuvveti gıdâ-yı süflîden almak ile meşgüldür. Halbuki rûhun gıdâsı ulûm ve maârif-i ilâhiyye nûrudur. Eğer sûrî gıdâya az teveccüh ve iltifat ederse, rûh kuvvetlenip âlem-i bâlâya uçar. Beyt-i şerîfdeki "tened", "tenîden" masdarındandır. Bu kelimenin müteaddid ma'nâları vardır. Burada "teveccüh ve iltifat" ma'nâsınadır. Ve "kem tened" buyrulmasıyla cisim unsurunun gıdâ-yı sûrîye gāyet az iltifat etmesine işaret buyurulur. Zîrâ her husûsta Resûl-i Ekrem hazretlerine mütâbaat şarttır; ve Resûl-i Ekrem hazretleri gıdâ-yı sûrîyi gāyet az yedi ve kâmiller de gıdâ-yı sûrîye hiç ihtiyaçları olmadığı hâlde Resûl-i Ekrem hazretlerine muvâfakat ve mütâbaat için bir lokma olsun yediler. Evliyâullahdan birinin bir mürîdi var idi. Hak Teâlâ ona samèdiyyetle tecellî buyurdu ve gıdâ-yı sûrîden büsbütün kesildi. Şeyhi ona bir lokma olsun yedirinceye kadar çok ısrâr etti. Bu gibi menâkıb-ı evliyâ pek çoktur. 300. Cihânda ne güzel bir sofra kurulmuş, fakat hasîslerin gözünden çok gizli.✨ ✨ Sade Türkçe flash 300. Cihanda ne güzel bir sofra kurulmuş, fakat hasislerin gözünden çok gizli. Bu cihanda, yani dünyada, ne güzel bir manevî sofra kurulmuştur. Gayretleri yüksek olan kimseler o sofradan ruhanî gıda olan ilim ve irfan lokmalarını yerler. Fakat gayretleri aşağı âleme (maddî dünyaya) yönelmiş olan alçak tabiatlı kimselerin gözünden bu manevî sofra çok gizlidir. Bu cihanda ya'ni dünyâda ne güzel bir sofra-i ma'nevî kurulmuştur. Himmetleri yüksek olan kimseler o sofradan gıdâ-yı rûhânî olan ulûm ve maârif lokmalarını yerler. Fakat himmetleri âlem-i süflîye müteveccih olan alçak tabîatlı olanların gözünden bu ma'nevî sofra çok gizlidir. 301. Eğer cihân ni'metten dolu bir bağ olsa, sıçanın ve yılanın nasibi yine bir toprak olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 301. Eğer dünya nimetlerle dolu bir bahçe olsa, sıçanın ve yılanın nasibi yine bir toprak olur. Örneğin, dünya insanlara özgü türlü türlü nimetlerle dolu bir bahçe olsa bile, sıçanın ve yılanın o nimetlerden nasibi yoktur. Onların zevki ve faydalanması topraklar içindedir. Bunun gibi, âlemde insan ruhuna özgü olan ilâhî ilimler ve bilgiler pek açık ve yaygın olsa bile, cismanî olan kimselerin bundan nasibi olmaz. Onların zevki ve hazzı hayvanî ruhlarındandır. Meselâ cihân insanlara mahsûs olan türlü türlü ni'metlerle dolu bir bağ olsa, sıçanın ve yılanın o ni'metlerden nasîbi yoktur. Onların zevki ve tena'umu topraklar içindedir. Bunun gibi âlemde rûh-i insânîye mahsûs olan ulûm ve maârif-i ilâhiyye pek âşikâr ve münteşir olsa bile cismânî olan kimselerin bundan nasîbleri olmaz. Onların zevki ve hazzı rûh-i hayvânîlerindendir. ## Ehl-i tenin rûhun gıdâsını inkârı ve hasîs gıda üzerine onların titremesi 302. Gerek kışta gerek baharda onun nasibi topraktır. Sen kevnin beyisin, niçin yılan gibi toprak yersin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 302. Gerek kışta gerek baharda onun nasibi topraktır. Sen kevnin beyisin, niçin yılan gibi toprak yersin? "Kısm", hisse ve nasip; "kevn", dünya ve kâinat; "nûşîden" yemek ve içmek demektir. Yani, "Sıçanın ve yılanın nasibi ve hazzı kışta, yazda, baharda ve sonbaharda ancak topraktır. Ey insan, sen bu dünyanın beyi ve hâkimisin, niçin sıçanlar ve yılanlar gibi topraktan ibaret olan o maddi gıdayı yersin ve gayretini tamamen aşağı âleme (âlem-i süflî) hasredersin?" “Kısm”, hisse ve nasîb; “kevn”, dünyâ ve kâinât; “nûşîden” yemek ve içmek. Ya'ni, “Sıçanın ve yılanın nasîbi ve hazzı kışta ve yazda ve baharda ve sonbaharda ancak toprak içidir. Ey insan, sen bu dünyanın beyi ve hâkimisin, niçin sıçanlar ve yılanlar gibi topraktan ibaret olan o gıdâ-yı maddîyi yersin ve himmetini kâmilen âlem-i süflîye hasredersin?” 303. Sopanın içindeki sopa kurdu der ki: "Böyle güzel helva muhakkak kimin için olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 303. Sopanın içindeki sopa kurdu der ki: "Böyle güzel helva muhakkak kimin için olur?" Örneğin, değnek, sopa ve ağaç arasında ortaya çıkan kurt, o ağacı kemirirken der ki: "Böyle güzel ve tatlı olan gıdayı herkes nerede bulabilir? Bu ancak bana özgüdür." Meselâ değnek ve sopa ve ağaç arasında peyda olan kurt o ağacı kemirirken der ki: "Böyle güzel ve tatlı olan gıdâyı herkes nerede bulabilir? Bu ancak bana mahsûstur." 304. Gübre kurdu o pislik arasında cihanda pislikten başka bir meze bilmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 304. Gübre kurdu o pislik arasında dünyada pislikten başka bir meze bilmez. "Hades", burada pislik demektir; "habes" (خبث) dahi aynı anlamdadır. Bu iki şerefli beyit, nefsanî gıdayı ve cismanî lezzetleri övüp onlara yönelenlerin örneğidir. Topraklar içindedir. Bunun gibi, âlemde insan ruhuna özgü olan ilahî ilimler ve marifetler (Allah'ı bilme bilgileri) pek açık ve yaygın olsa bile, cismanî olan kimselerin bundan nasipleri olmaz. Onların zevki ve hazzı hayvanî ruhlarındandır. Beden ehlinin ruhun gıdasını inkârı ve onların hasis gıda üzerine titremesi “Hades”, burada pislik demektir; ve “habes” (خبث) dahi aynı ma'nâyadır. Bu iki beyt-i şerîf gıdâ-yı nefsânî ve telezzüzât-ı cismânîyi medhedip ona müteveccih olanların misâlidir. topraklar içindedir. Bunun gibi âlemde rûh-i insânîye mahsûs olan ulûm ve maârif-i ilâhiyye pek âşikâr ve münteşir olsa bile cismânî olan kimselerin bundan nasîbleri olmaz. Onların zevki ve hazzı rûh-i hayvânîlerindendir. Ehl-i tenin rûhun gıdâsını inkârı ve hasîs gıda üzerine onların titremesi 302. Gerek kışta gerek baharda onun nasibi topraktır. Sen kevnin beyisin, niçin yılan gibi toprak yersin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 302. Gerek kışta gerek baharda onun nasibi topraktır. Sen kevnin beyisin, niçin yılan gibi toprak yersin? "Kısm", hisse ve nasip; "kevn", dünya ve kâinat; "nûşîden" yemek ve içmek demektir. Yani, "Sıçanın ve yılanın nasibi ve hazzı kışta, yazda, baharda ve sonbaharda ancak topraktır. Ey insan, sen bu dünyanın beyi ve hâkimisin, niçin sıçanlar ve yılanlar gibi topraktan ibaret olan o maddi gıdayı yersin ve bütün gayretini aşağı âleme (âlem-i süflî) adarsın?" "Kısm", hisse ve nasîb; "kevn", dünyâ ve kâinât; “nûşîden” yemek ve içmek. Ya'ni, “Sıçanın ve yılanın nasîbi ve hazzı kışta ve yazda ve baharda ve sonbaharda ancak toprak içidir. Ey insan, sen bu dünyanın beyi ve hâkimisin, niçin sıçanlar ve yılanlar gibi topraktan ibaret olan o gıdâ-yı maddîyi yersin ve himmetini kâmilen âlem-i süflîye hasredersin?" 303. Sopanın içindeki sopa kurdu der ki: "Böyle güzel helva muhakkak kimin için olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 303. Sopanın içindeki sopa kurdu der ki: "Böyle güzel helva muhakkak kimin için olur?" Örneğin, değnek, sopa ve ağaç arasında ortaya çıkan kurt, o ağacı kemirirken der ki: "Böyle güzel ve tatlı olan gıdayı herkes nerede bulabilir? Bu ancak bana özgüdür." Meselâ değnek ve sopa ve ağaç arasında peydâ olan kurt o ağacı kemirirken der ki: "Böyle güzel ve tatlı olan gıdâyı herkes nerede bulabilir? Bu ancak bana mahsûstur." 304. Gübre kurdu o pislik arasında cihanda pislikten başka bir meze bilmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 304. Gübre kurdu o pislik arasında dünyada pislikten başka bir meze bilmez. "Hades", burada pislik demektir; ve "habes" (خبث) dahi aynı anlama gelir. Bu iki şerefli beyit, nefsanî gıdayı ve cismanî lezzetleri övüp onlara yönelenlerin örneğidir. "Hades", burada pislik demektir; ve "habes" (خبث) dahi aynı ma'nâyadır. Bu iki beyt-i şerîf gıdâ-yı nefsânî ve telezzüzât-ı cismânîyi medhedip ona müteveccih olanların misâlidir. ## Münâcât 305. Ey nazîrsiz Hudâ, mâdemki bu sözden kulağa halka verdin, îsar et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 305. Ey eşsiz Allah, mademki bu sözden kulağa halka verdin, ihsan et! "Kulağa halka vermek", "kulağa ziynet bahşetmek"ten kinayedir. Yani, "Ey eşi benzeri olmayan Yüce Allah hazretleri, mademki bu ilahi hakikatler ve bilgilerden kulağa ziynet bahşettin ve bize bunları duyurdun, arkasını kesme, ihsanı peş peşe bize ulaştır!" "Gûş râ halka dâden", "kulağa zînet bahşetmek"ten kinâyedir. Ya'ni, "Ey nazîri olmayan Hak Teâlâ hazretleri, mâdemki bu hakāyık ve maârif-i ilâhiyye sözlerinden kulağa zînet bahşettin ve bize bunları duyurdun, arkasını kesme, atâyı peyderpey bize ulaştır!" 306. Bizim kulağımızı tut ve o meclise çek ki, senin hâlis şarabından o sarhoşlar içerler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 306. Bizim kulağımızı tut ve o meclise çek ki, senin hâlis şarabından o sarhoşlar içerler. "Rahîk", güzel kokulu şarap ve hâlis su anlamındadır; burada ilahi bilgilere (maarif-i ilahiyye) duyulan sevginin şarabıdır. "Sarhoşlar"dan kasıt, ilahi sevgi şarabının sarhoşlarıdır. Yani, "Ey Rabbim, bizim ruhumuzun kulağını tut ve o âriflerin meclisine çek ki, onlar senin ilahi bilgilerinin sevgisinden ve senin aşkının şarabından sarhoş olmuşlardır." Cenâb-ı Pîr efendimizin bu yakarışı, Hakk yolunun sâlikleri (Hakk Yolcusu) hakkında bir duadır. "Rahîk", güzel kokulu şarab ve hâlis su ma'nâsınadır; burada maarif-i ilahiyye muhabbetinin şarabıdır. "Sarhoşlar"dan murâd, muhabbet-i ilâhiyye şarabının sarhoşlarıdır. Ya'ni, "Yâ Rab, bizim rûhumuzun kulağını tut ve o âriflerin meclisine çek ki, onlar senin maârif-i ilâhiyyenin muhabbetinden ve senin aşkının şarabından sarhoş olmuşlardır." Cenâb-ı Pîr efendimizin bu münâcâtı Hak yolunun sâlikleri hakkında duâdır. 307. Ey dînin Rabbi, mâdemki bize bundan bir koku eriştirdin, o tulumun başını bağlama!✨ ✨ Sade Türkçe flash 307. Ey dinin Rabbi, mademki bize bundan bir koku eriştirdin, o tulumun başını bağlama! Yani, "Mademki güzel kokulu olan ilahi bilgiler şarabının o kokularını bize eriştirdin, bu sebeple o şarap tulumunun ağzını bağlama!" "Şarap tulumu"ndan maksat, Pîr efendimizin mübarek bedenleridir ki, bu ilahi bilgiler onların mübarek ağızlarından harfler ve kelimelerle kullara bolca ihsan edilir. Münâcât Ya'ni, "Mâdemki güzel kokulu olan maarif-i ilâhiyyen şarabının o kokularını bize eriştirdin, binâenaleyh o şarab tulumunun ağzını bağlama!" "Şarab tulumu"ndan murâd, cenâb-ı Pîr efendimizin cism-i saâdetleridir ki, bu maarif-i ilâhiyye onların mübarek ağızlarından hurûf ve elfaz ile kullara ibzâl buyurulur. Münâcât 305. Ey nazîrsiz Hudâ, mâdemki bu sözden kulağa halka verdin, îsar et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 305. Ey eşsiz Allah, mademki bu sözden kulağa halka verdin, ihsan et! "Kulağa halka vermek", "kulağa ziynet bahşetmek"ten kinayedir. Yani, "Ey eşi benzeri olmayan Yüce Allah hazretleri, mademki bu ilahi hakikatler ve bilgilerden oluşan sözleri kulağımıza ziynet olarak bahşettin ve bize bunları duyurdun, arkasını kesme, ihsanını peyderpey bize ulaştır!" "Gûş râ halka dâden", "kulağa zînet bahşetmek"ten kinâyedir. Ya'ni, "Ey nazîri olmayan Hak Teâlâ hazretleri, mâdemki bu hakāyık ve maârif-i ilâhiy- yen sözlerinden kulağa zînet bahşettin ve bize bunları duyurdun, arkasını kesme, atâyı peyderpey bize ulaştır!" 306. Bizim kulağımızı tut ve o meclise çek ki, senin hâlis şarabından o sarhoş- lar içerler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 306. Bizim kulağımızı tut ve o meclise çek ki, senin hâlis şarabından o sarhoşlar içerler. "Rahîk", güzel kokulu şarap ve hâlis su anlamındadır; burada ilâhî bilgilere (maarif-i ilahiyye) duyulan sevginin şarabıdır. "Sarhoşlar"dan kasıt, ilâhî sevgi şarabının sarhoşlarıdır. Yani, "Ey Rabbim, bizim ruhumuzun kulağını tut ve o âriflerin meclisine çek ki, onlar senin ilâhî bilgilerinin sevgisinden ve senin aşkının şarabından sarhoş olmuşlardır." Cenâb-ı Pîr efendimizin bu yakarışı, Hakk yolunun sâlikleri (Hakk yolcusu) hakkında bir duadır. "Rahîk", güzel kokulu şarab ve hâlis su ma'nâsınadır; burada maarif-i ila- hiyye muhabbetinin şarabıdır. "Sarhoşlar"dan murâd, muhabbet-i ilâhiyye şarabının sarhoşlarıdır. Ya'ni, "Yâ Rab, bizim rûhumuzun kulağını tut ve o âriflerin meclisine çek ki, onlar senin maârif-i ilâhiyyenin muhabbetinden ve senin aşkının şarabından sarhoş olmuşlardır." Cenâb-ı Pîr efendimizin bu münâcâtı Hak yolunun sâlikleri hakkında duâdır. 307. Ey dînin Rabbi, mâdemki bize bundan bir koku eriştirdin, o tulumun ba- şını bağlama!✨ ✨ Sade Türkçe flash 307. Ey dinin Rabbi, mademki bize bundan bir koku ulaştırdın, o tulumun ağzını bağlama! Yani, "Mademki güzel kokulu olan ilahi marifetler şarabının o kokularını bize ulaştırdın, bu sebeple o şarap tulumunun ağzını bağlama!" "Şarap tulumu"ndan kasıt, Pir efendimizin mübarek bedenleridir ki, bu ilahi marifetler onların mübarek ağızlarından harfler ve kelimelerle kullara bolca sunulur. Ya'ni, "Mâdemki güzel kokulu olan maarif-i ilâhiyyen şarabının o koku- larını bize eriştirdin, binâenaleyh o şarab tulumunun ağzını bağlama!" "Şa- rab tulumu"ndan murâd, cenâb-ı Pîr efendimizin cism-i saâdetleridir ki, bu maarif-i ilâhiyye onların mübarek ağızlarından hurûf ve elfaz ile kullara ibzâl buyurulur. 308. Gerek erkekler gerek kadınlar senden yerler, içerler. Ey Müstegās, atâda sen bî-dirīgsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 308. Gerek erkekler gerek kadınlar senden yerler, içerler. Ey Müstegās (yardım istenen), atâda sen bî-dirīgsin (ihsanında cömertsin)! Ya Rab, erkek ve kadın hep senin maddî ve manevî nimetini yerler ve içerler. Ey kendisinden yardım ve istimdat talep olunan Yüce Allah, sen ihsanını ve atânı kullardan esirgemezsin! Ya Rab, erkek ve kadın hep senin maddî ve ma'nevî ni'metini yerler ve içerler. Ey kendisinden yardım ve istimdâd taleb olunan Hak Teâlâ, sen ihsânını ve atânı kullardan esirgemezsin! 309. Ey zât-ı ecell, söylenmemiş dua senden müstecabdır. Her bir demde kalbe yüz feth-i bab vermişsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 309. Ey en yüce Zât, söylenmemiş dua senden kabul olunmuştur. Her an kalbe yüzlerce kapı açmışsın. Bu şerefli beyit, birinci cildin 618. numarasına denk gelen, yani "Biz yoktuk ve isteğimiz ve gölgemiz de yoktu. Senin lütfun bizim söylenmemiş sözlerimizi işitirdi" beytinin benzeridir. "Söylenmemiş dua"dan maksat, kulların sabit hakikatlerinin (İbn Arabî terminolojisi: Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) yatkınlık dilleriyle gerçekleşen talepleridir ki, bu talepler maddi âleme özgü olan açık dil ile gerçekleşmemiştir; ve her bir kul kendi tekil sabit hakikatinin yatkınlığına göre her an bu maddi âlemde bir Hakk tecellisine (Allah'ın bir sıfatının veya isminin görünmesi) nail olur; ve Hak'tan açık dil ile istediği şeyler çoğunlukla bu yatkınlığına göre gerçekleşir. Aynı şekilde yatkınlık diliyle talep edip açık dil ile istemediği şeyler de kendisinden ortaya çıkar. Bu ise açık dil ile söylenmemiş duanın kabul olunması hâlidir. Bu beyt-i şerîf I. cildin 618. numarasına müsâdif olan Ya'ni "Biz yok idik ve takāzāmız ve zıllimiz de yok idi. Senin lutfun bizim söylenmemiş sözlerimizi işitirdi" beyt-i şerîfinin nazîridir. “Söylenmemiş duâ"dan murâd, kulların a'yân-ı sâbitelerinin lisân-ı isti'dâdlarıyla vâki' olan talebleridir ki, bu talebler âlem-i kesâfete mahsûs olan lisân-ı zâhir ile vâki' olmamıştır; ve her bir kul kendi ayn-ı sâbitesinin isti'dâdına göre her an bu âlem-i kesâfette bir tecellî-i Hakk'a nâil olur; ve Hak'tan lisân-ı zâhir ile istediği şeyler ekseriyâ bu isti'dâdına göre vâki' olur. Ve kezâ lisân-ı isti'dâd ile taleb edip lisân-ı zâhir ile istemediği şeyler de kendisinden zuhûr eder. Bu ise lisân-ı zâhir ile söylenmemiş duânın müstecâb olması hâlidir. 310. Rukūmdan birkaç harf nakşettin, taşlar onun aşkından mum gibi oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 310. Rukûmdan birkaç harf nakşettin, taşlar onun aşkından mum gibi oldu. "Rukûm", yazı yazmak, kitabet etmektir. "Yazmak"tan kasıt, eşyanın yoğun suretleridir. "Birkaç harf nakşetmek"ten kasıt, insan suretindeki kaş, göz ve kulaktır. "Taşlar"dan kasıt, mana aşkından habersiz ve katı olan kalplerdir. Yani, "Ey Rabbim, bu yoğun eşya cinsinden olan insan suretine birkaç harf ve uzuv resmettin ve nakşettin ki, onlar güzel kaş ve güzel kulaktır; mana aşkından habersiz olan katı kalpler o güzel kaşın, gözün ve kulağın aşkından mum gibi yumuşadı ve eridi." [310] "Rukūm", yazı yazmak, kitâbet etmek. "Yazmak"tan murâd, suver-i kesîfe-i eşyâdır. "Birkaç harf nakşetmek"ten murâd, sûret-i insâniyyedeki kaş ve göz ve kulaktır. "Taşlar”dan murâd, ma'nâ aşkından bî-haber ve katı olan kalblerdir. Ya'ni, "Yâ Rab, bu kesîf eşyâ cinsinden olan sûret-i insâniyyeye birkaç harf ve uzuv resm ve nakşettin ki, onlar güzel kaş ve güzel kulaktır, ma'nâ aşkından bîhaber olan katı kalbler o güzel kaşın ve gözün ve kulağın aşkından mum gibi yumşadı ve eridi." 308. Gerek erkekler gerek kadınlar senden yerler, içerler. Ey Müstegās, atâda sen bî-dirīgsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 308. Gerek erkekler gerek kadınlar senden yerler, içerler. Ey Müstegās (yardım istenen), atâda sen bî-dirīgsin (ihsanında cömertsin)! Ya Rab, erkek ve kadın hep senin maddî ve manevî nimetini yerler ve içerler. Ey kendisinden yardım ve istimdat talep olunan Yüce Allah, sen ihsanını ve atânı kullardan esirgemezsin! Ya Rab, erkek ve kadın hep senin maddî ve ma'nevî ni'metini yerler ve içerler. Ey kendisinden yardım ve istimdâd taleb olunan Hak Teâlâ, sen ihsânını ve atânı kullardan esirgemezsin! 309. Ey zât-ı ecell, söylenmemiş dua senden müstecabdır. Her bir demde kalbe yüz feth-i bab vermişsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 309. Ey en yüce Zât, söylenmemiş dua senden kabul olunmuştur. Her an kalbe yüzlerce açılış kapısı vermişsin. Bu şerefli beyit, birinci cildin 618. numarasına denk gelen, "Yani 'Biz yoktuk ve isteğimiz ile gölgemiz de yoktu. Senin lütfun bizim söylenmemiş sözlerimizi işitirdi'" şerefli beytinin benzeridir. "Söylenmemiş dua"dan kastedilen, kulların sabit hakikatlerinin (İbn Arabî terminolojisi: Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) yatkınlık dilleriyle gerçekleşen talepleridir ki, bu talepler maddi âleme özgü olan açık dil ile gerçekleşmemiştir; ve her bir kul kendi tekil sabit hakikatinin yatkınlığına göre her an bu maddi âlemde bir Hakk tecellisine (Allah'ın bir sıfatının veya isminin görünmesi) nail olur; ve Hak'tan açık dil ile istediği şeyler çoğunlukla bu yatkınlığına göre gerçekleşir. Aynı şekilde yatkınlık diliyle talep edip açık dil ile istemediği şeyler de kendisinden ortaya çıkar. Bu ise açık dil ile söylenmemiş duanın kabul olunması hâlidir. Bu beyt-i şerîf I. cildin 618. numarasına müsâdif olan Ya'ni "Biz yok idik ve takāzāmız ve zıllimiz de yok idi. Senin lutfun bizim söylenmemiş sözlerimizi işitirdi" beyt-i şerîfinin nazîridir. “Söylenmemiş duâ"dan murâd, kulların a'yân-ı sâbitelerinin lisân-ı isti'dâdlarıyla vâki' olan talebleridir ki, bu talebler âlem-i kesâfete mahsûs olan lisân-ı zâhir ile vâki' olmamıştır; ve her bir kul kendi ayn-ı sâbitesinin isti'dâdına göre her an bu âlem-i kesâfette bir tecellî-i Hakk'a nâil olur; ve Hak'tan lisân-ı zâhir ile istediği şeyler ekseriyâ bu isti'dâdına göre vâki' olur. Ve kezâ lisân-ı isti'dâd ile taleb edip lisân-ı zâhir ile istemediği şeyler de kendisinden zuhûr eder. Bu ise lisân-ı zâhir ile söylenmemiş duânın müstecâb olması hâlidir. 310. Rukūmdan birkaç harf nakşettin, taşlar onun aşkından mum gibi oldu. [310]✨ ✨ Sade Türkçe flash 310. Rukūmdan birkaç harf nakşettin, taşlar onun aşkından mum gibi oldu. [310] "Rukūm", yazı yazmak, kitabet etmek demektir. "Yazmak"tan kastedilen, eşyanın yoğun suretleridir. "Birkaç harf nakşetmek"ten kastedilen, insan suretindeki kaş, göz ve kulaktır. "Taşlar"dan kastedilen, mana aşkından habersiz ve katı olan kalplerdir. Yani, "Ey Rabbim, bu yoğun eşya cinsinden olan insan suretine birkaç harf ve uzuv resmettin ve nakşettin ki, onlar güzel kaş ve güzel kulaktır. Mana aşkından habersiz olan katı kalpler, o güzel kaşın, gözün ve kulağın aşkından mum gibi yumuşadı ve eridi." "Rukūm", yazı yazmak, kitâbet etmek. "Yazmak"tan murâd, suver-i kesîfe-i eşyâdır. "Birkaç harf nakşetmek"ten murâd, sûret-i insâniyyedeki kaş ve göz ve kulaktır. "Taşlar”dan murâd, ma'nâ aşkından bî-haber ve katı olan kalblerdir. Ya'ni, "Yâ Rab, bu kesîf eşyâ cinsinden olan sûret-i insâniyyeye birkaç harf ve uzuv resm ve nakşettin ki, onlar güzel kaş ve güzel kulaktır, ma'nâ aşkından bîhaber olan katı kalbler o güzel kaşın ve gözün ve kulağın aşkından mum gibi yumşadı ve eridi." 311. Kaşın nûn'u, gözün sad'ını ve kulağın cim'ini yüz akıl ve idrakin fitnesi yazdın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 311. Kaşın nûn'u, gözün sad'ını ve kulağın cim'ini yüz akıl ve idrakin fitnesi yazdın. Bu şerefli beyit, yukarıdaki beyitte anılan "harf nakşı"nın açıklamasıdır. Yani "O nakşettiğin harfler de şunlardır: nûn şekline benzeyen kavisli kaş, sad şekline benzeyen çekik göz ve cim harfine benzeyen latif kulaktır. Bunların güzelliğini ve letafetini, birçok suretperestin (güzelliğe düşkün olanların) akıl ve idraklerinin fitnesi yazdın. Bunları görenler onlara tutkun oldular." Bu beyt-i şerîf yukarıki beyitte mezkûr olan "hurûf nakşı"nın tefsîridir. Ya'ni "O nakşettiğin hurûf dahi budur ki, nûn şekline benzeyen mukavves kaş ve sad şekline benzeyen çekme göz ve cim harfine benzeyen latîf kulaktır. Bunların güzellik ve letâfetini birçok sûretperestlerin akıl ve idrâklerinin fitnesi yazdın. Bunları görenler onlara meftûn oldular." 312. Senin o harfinden akıl ince nazarlı oldu. Ey güzel yazıcı edib, nesh et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 312. Senin o harfinden akıl ince görüşlü oldu. Ey güzel yazıcı edib, nesh et! "Bârîk", ince; "rîsîden", pamuk, yün ve ipek ipliklerini bükmek anlamındadır. "Bârîk-rîs", "ince bükücü" anlamında ve sıfat tamlamasıdır. İnce fikir yürüten ve imkânsız hayaller kuran kimseden kinayedir. Burada ince fikir ve görüş sahibi anlamındadır. Yani, "Ey Rabbim, senin o yazdığın güzel harflerden akıl sahipleri ince görüşlü ve fikirli oldular; ve o güzel gözler, kaşlar, ağızlar ve burunlar hakkında şairler türlü türlü benzetmeler yaptılar. Ey güzel yazıcı olan edib, tespit et ve yaz!" "Edîb", edeb öğretici; ve "nesh", burada ortaya çıkarmak ve yazmaktır. Bunlardan kasıt Yüce Allah'tır. Bazı nüshalarda باريك ريس yerine باريك بين geçmektedir, bu da "ince görücü" demektir; ve خوش نویس yerine de راستین geçmektedir, bu da "doğruya mensup" demektir. “Bârîk”, ince; "rîsîden", pamuk ve yün ve ipek ipliklerini bükmek ma'nâsınadır. "Bârîk- rîs", "ince bükücü" ma'nâsında ve vasf-ı terkîbîdir. Fikr-i dakîk ve hayâl-i muhâl eden kimseden kinâyedir. Burada ince fikir ve nazar edici ma'nâsınadır. Ya'ni, "Yâ Rab, senin o yazdığın güzel harflerden âkıller ince nazar ve fikredici oldular; ve o güzel gözler ve kaşlar ve ağızlar ve burunlar hakkında şairler türlü türlü teşbîhler yaptılar. Ey güzel yazıcı olan edib, tesbît et ve yaz!" "Edîb", edeb öğretici; ve "nesh", burada ızhâr etmek ve yazmaktır. Bunlardan murâd Hak Teâlâ hazretleridir. Ba'zı nüshalarda باريك ريس yerine باريك بين vaki'dir, "ince görücü" demek olur; ve خوش نویس yerine de راستین vâki'dir, "doğruya mensûb" demek olur. 313. Her fikrin lâyıkını hoş-rakam olan hayalin nakşını, dembedem adem üzerine bağlamış!✨ ✨ Sade Türkçe flash 313. Her fikrin lâyıkını hoş-rakam olan hayalin nakşını, dembedem adem üzerine bağlamış! "Adem"den kasıt, izafî yokluktur ve izafî yokluk âlemin varlığıdır. Çünkü âlem, ilâhî ilmin suretlerinin gölgesidir ve hayaldir. Nasıl ki Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Süleymanî'de "انما الكون خيال وهو حق في الحقيقة والذى يفهم هذا حاز اسرار الطريقة" yani "Kevn (oluş) ancak hayaldir ve o hakikatte Hak'tır ve bunu anlayan kimse tarikatın sırlarına sahip oldu" buyurur. Bu hayal âlemi içinde oluşmuş olan insanın dahi fikri ve hayali vardır. Onun hayali, bu hayalin içinde bir hayaldir. Şimdi "Yüce Allah hazretleri, hoş-rakam olan hayalin ve ilim suretlerinin nakşını, izafî yokluk olan bu yoğun âlemin üzerine bağlamış ve insan fertlerinden her birinin aynı şekilde hayalden ibaret olan “Adem”den murâd, adem-i izâfidir ve adem-i izâfî âlemin vücûdudur. Zîrâ âlem suver-i ilmiyye-i ilâhînin zıllidir ve hayâldir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fusûsu'l-Hikem'de Fass-1 Süleymanî'de انما الكون خيال وهو حق في الحقيقة والذى يفهم هذا حاز اسرار الطريقة ya'ni Kevn ancak hayâldir ve o hakîkatte Hak'tır ve bunu anlayan kimse esrâr-ı tarîkati hâiz oldu" buyurur. Bu âlem-i hayâl içinde mütekevvin olan insanın dahi fikri ve hayâli vardır. Onun hayâli bu hayâlin içinde bir hayâldir. İmdi "Hak Teâlâ hazretleri hoş-rakam olan hayâlin ve suver-i ilmiyyenin nakşını adem-i izâfi olan bu âlem-i kesîfin üzerine bağlamış ve efrâd-ı beşerden her birinin kezâlik hayâlden ibaret olan 311. Kaşın nûn'u, gözün sad'ını ve kulağın cim'ini yüz akıl ve idrakin fitnesi yazdın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 311. Kaşın nûn'u, gözün sad'ını ve kulağın cim'ini yüz akıl ve idrakin fitnesi yazdın. Bu şerefli beyit, yukarıdaki beyitte anılan "harf nakşı"nın açıklamasıdır. Yani "O nakşettiğin harfler de şunlardır: nûn şekline benzeyen kavisli kaş, sad şekline benzeyen çekik göz ve cim harfine benzeyen latif kulaktır. Bunların güzelliğini ve letafetini, birçok suretperestin (güzelliğe düşkün olanların) akıl ve idraklerinin fitnesi yazdın. Bunları görenler onlara tutkun oldular." Bu beyt-i şerîf yukarıki beyitte mezkûr olan "hurûf nakşı"nın tefsîridir. Ya'ni "O nakşettiğin hurûf dahi budur ki, nûn şekline benzeyen mukavves kaş ve sad şekline benzeyen çekme göz ve cim harfine benzeyen latîf kulaktır. Bunların güzellik ve letâfetini birçok sûretperestlerin akıl ve idrâklerinin fitnesi yazdın. Bunları görenler onlara meftûn oldular." 312. Senin o harfinden akıl ince nazarlı oldu. Ey güzel yazıcı edib, nesh et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 312. Senin o harfinden akıl ince görüşlü oldu. Ey güzel yazıcı edib, nesh et! "Bârîk", ince; "rîsîden", pamuk, yün ve ipek ipliklerini bükmek anlamındadır. "Bârîk-rîs", "ince bükücü" anlamında ve sıfat tamlamasıdır. İnce fikir yürüten ve imkânsız hayaller kuran kimseden kinayedir. Burada ince fikir ve görüş sahibi anlamındadır. Yani, "Ey Rabbim, senin o yazdığın güzel harflerden akıl sahipleri ince görüşlü ve fikirli oldular; ve o güzel gözler, kaşlar, ağızlar ve burunlar hakkında şairler türlü türlü benzetmeler yaptılar. Ey güzel yazıcı olan edib, tespit et ve yaz!" "Edîb", edeb öğretici; ve "nesh", burada ortaya çıkarmak ve yazmaktır. Bunlardan kasıt Yüce Allah'tır. Bazı nüshalarda باريك ريس yerine باريك بين geçmektedir, bu da "ince görücü" demektir; ve خوش نویس yerine de راستین geçmektedir, bu da "doğruya mensup" demektir. “Bârîk”, ince; "rîsîden", pamuk ve yün ve ipek ipliklerini bükmek ma'nâsınadır. "Bârîk- rîs", "ince bükücü" ma'nâsında ve vasf-ı terkîbîdir. Fikr-i dakîk ve hayâl-i muhâl eden kimseden kinâyedir. Burada ince fikir ve nazar edici ma'nâsınadır. Ya'ni, "Yâ Rab, senin o yazdığın güzel harflerden âkıller ince nazar ve fikredici oldular; ve o güzel gözler ve kaşlar ve ağızlar ve burunlar hakkında şairler türlü türlü teşbîhler yaptılar. Ey güzel yazıcı olan edib, tesbît et ve yaz!" "Edîb", edeb öğretici; ve "nesh", burada ızhâr etmek ve yazmaktır. Bunlardan murâd Hak Teâlâ hazretleridir. Ba'zı nüshalarda باريك ريس yerine باريك بين vaki'dir, "ince görücü" demek olur; ve خوش نویس yerine de راستین vâki'dir, "doğruya mensûb" demek olur. 313. Her fikrin lâyıkını hoş-rakam olan hayalin nakşını, dembedem adem üzerine bağlamış!✨ ✨ Sade Türkçe flash 313. Her fikrin lâyıkını hoş-rakam olan hayalin nakşını, an be an yokluk üzerine bağlamış! "Yokluk"tan kasıt, izafî yokluktur ve izafî yokluk âlemin varlığıdır. Çünkü âlem, ilâhî ilmin suretlerinin gölgesidir ve hayâldir. Nasıl ki Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Süleymanî'de "انما الكون خيال وهو حق في الحقيقة والذى يفهم هذا حاز اسرار الطريقة" yani "Kevn (oluş âlemi) ancak hayâldir ve o hakikatte Hak'tır ve bunu anlayan kimse tarikatın sırlarına sahip oldu" buyurur. Bu hayâl âlemi içinde oluşmuş olan insanın dahi fikri ve hayâli vardır. Onun hayâli bu hayâlin içinde bir hayâldir. Şimdi "Yüce Allah hazretleri, hoş-rakam olan hayâlin ve ilim suretlerinin nakşını, izafî yokluk olan bu kesif (yoğun) âlemin üzerine bağlamış ve insan fertlerinden her birinin, aynı şekilde hayâlden ibaret olan fikrine lâyık ve yatkınlığına uygun olan şeyleri de bu hayâl âlemine bağlamıştır." Yani, bu âlem hayâldir ve onun içinde bulunan insanların suretleri dahi hayâldir ve hayâl olan insanların suretleri de hayâldir. Şimdi bir kimse bu hayâlî suretlerden kadın ve evlat ve para ve mal ve mülk gibi birine meyilli olup fikri onunla meşgul olsa, hayâl üzerine ve yokluk üzerine bağlanmış olur. Bu hayâlleri kuşatan varlık ancak Hak'ın hakikî varlığıdır ki, o hakikî varlık her fikrin lâyıkı ve hoş-rakam olan hayalin nakşını an be an bu izafî yokluk üzerine bağlamıştır. "Adem"den murâd, adem-i izâfîdir ve adem-i izâfî âlemin vücûdudur. Zîrâ âlem suver-i ilmiyye-i ilâhînin zıllidir ve hayâldir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Süleymanî'de انما الكون خيال وهو حق في الحقيقة والذى يفهم هذا حاز اسرار الطريقة ya'ni Kevn ancak hayâldir ve o hakîkatte Hak'tır ve bunu anlayan kimse esrâr-ı tarîkati hâiz oldu" buyurur. Bu âlem-i hayâl içinde mütekevvin olan insanın dahi fikri ve hayâli vardır. Onun hayâli bu hayâlin içinde bir hayâldir. İmdi "Hak Teâlâ hazretleri hoş-rakam olan hayâlin ve suver-i ilmiyyenin nakşını adem-i izâfi olan bu âlem-i kesîfin üzerine bağlamış ve efrâd-ı beşerden her birinin kezâlik hayâlden ibaret olan fikrine lâyık ve isti'dâdına muvâfık olan şeyleri de bu âlem-i hayâle bağla- mıştır." Ya'ni, bu âlem hayâldir ve onun içinde bulunan insanların sûretleri dahi hayâldir ve hayâl olan insanların sûretleri de hayâldir. İmdi bir kimse bu suver-i hayâliyyeden kadın ve evlâd ve para ve mal ve mülk .. gibi biri- sine mâil olup fikri onunla meşgül olsa hayâl üzerine ve adem üzerine bağ- lanmış olur. Bu hayâlâtı Muhît olan vücûd ancak vücûd-ı hakîkî-i Hak'tır ki, o vücûd-ı hakîkî her fikrin lâyıkı ve hoş-rakam olan hayalin nakşını dembe- dem bu adem-i izâfi üzerine bağlamıştır. 314. Acib harfleri hayal levhı üzerine göz ve kaş ve kıl ve ben olarak yazmış.✨ ✨ Sade Türkçe flash 314. Hayal levhası üzerine göz, kaş, kıl ve ben olarak acayip harfler yazmış. "Hayal levhası"ndan maksat, insan bedenidir. Yukarıdaki beyitte açıklandığı üzere âlem hayaldir ve insan bedeni bu hayalin bir parçasıdır. Yani, "Bir hayal levhası olan insan bedeni üzerine, gerçek varlığın sahibi olan Yüce Allah, güzel gözler ve güzel kaşlar ve latif saçlar ve benler nakşetmiştir ki, görenler onların tutkunu ve âşığı olur; ve bunlar bu hayal levhası üzerinde acayip ve latif harflerdir." "Levh-i hayâl"den murâd, cism-i insânîdir. Yukarıki beyitte îzâh olundu- ğu üzere âlem hayâldir ve cism-i beşer bu hayâlin cüz'ündendir. Ya'ni, "Bir levh-i hayâl olan cism-i beşer üzerine vücûd-ı hakîkî sâhibi olan Hak Teâlâ hazretleri güzel gözler ve güzel kaşlar ve latîf saçlar ve benler nakşetmiştir ki, görenler onların meftûnu ve âşıkı olur; ve bunlar bu levh-i hayâl üzerinde acîb ve latîf harflerdir." 315. Mevcud üzerine değil, adem üzerine mest olurum. Zîrâ ki adem ma'şû- ku ziyade vefâ edicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 315. Mevcud üzerine değil, adem üzerine mest olurum. Çünkü adem ma'şûka daha çok vefa edicidir. Burada "adem"den kastedilen, İlahi Zât'ın vahdet mertebesidir ki, bu mertebe sabit hakikatlerin dahi adem mertebesidir. كان الله ولم يكن معه شيئ Yani "Allah vardı, onunla beraber hiçbir şey yoktu" hadis-i şerifinde bu mertebeye işaret buyurulur; ve bu mertebe Hak'ın hakiki vahdetinden ibarettir. Bu konuda I. cildin 3134 numarasına denk gelen: ["Ta ki pak can, uzak ve geniş olan adem arsası tarafına baştan ayak yapsın!"] beytinde ve onu takip eden 3135-3138 numaralı beyitlerde yeterli açıklamalar vardır. Bu mukaddimeye göre anlam şöyle olur: "Ben bu şehadet âleminin ve misal âleminin ve ruhlar âleminin ve sabit hakikatler âleminin yoklukları mertebesi olan vahdet mertebesine mest ve âşık olurum. Çünkü bu, kendisinde suretler bulunmayan ma'şûk pek vefa edicidir ve âşık için pek geniştir. Onun altındaki mertebeler ve âlemler ise birbirine nispetle dar ol- fikrine layık ve yatkınlığına uygun olan şeyleri de bu hayal âlemine bağlamıştır." Yani, bu âlem hayaldir ve onun içinde bulunan insanların suretleri dahi hayaldir ve hayal olan insanların suretleri de hayaldir. Şimdi bir kimse bu hayali suretlerden kadın ve evlat ve para ve mal ve mülk gibi birisine meyledip fikri onunla meşgul olsa hayal üzerine ve adem üzerine bağlanmış olur. Bu hayalleri kuşatan varlık ancak Hak'ın hakiki varlığıdır ki, o hakiki varlık her fikrin layıkını ve hoş nakışlı hayalin nakşını an be an bu izafi adem üzerine bağlamıştır. Burada "adem"den murâd, zât-ı ulûhiyyetin mertebe-i vahdetidir ki, bu mertebe a'yân-ı sâbitenin dahi ademi mertebesidir. كان الله ولم يكن معه شيئ Ya'ni "Allah var idi, onunla beraber bir şey yok idi" hadîs-i şerîfinde bu mertebeye işâret buyurulur; ve bu mertebe vahdet-i hakîkî-i Hak'tan ibârettir. Bu bâbda I. cildin 3134 numarasına müsâdif olan: [“Tâ ki cân-ı pâk uzak ve geniş olan adem arsası tarafına baştan ayak yapsın!”] beytinde ve onu ta'kîb eden 3135-3138 numaralı beyitlerde îzâ- hât-ı kâfiye vardır. Bu mukaddimeye göre ma'nâ şöyle olur: "Ben bu âlem-i şehadetin ve âlem-i misâlin ve âlem-i ervâhın ve a'yân-ı sâbite âleminin yok- lukları mertebesi olan vahdet mertebesine mest ve âşık olurum. Zîrâ ki bu kendisinde suver ma'dûm olan ma'şûk pek vefâ edicidir ve âşık için pek ge- niştir. Onun mâdûnu olan merâtib ve avâlim ise yekdîğerine nisbeten dar ol- fikrine lâyık ve isti'dâdına muvâfık olan şeyleri de bu âlem-i hayâle bağlamıştır." Ya'ni, bu âlem hayâldir ve onun içinde bulunan insanların sûretleri dahi hayâldir ve hayâl olan insanların sûretleri de hayâldir. İmdi bir kimse bu suver-i hayâliyyeden kadın ve evlâd ve para ve mal ve mülk .. gibi birisine mâil olup fikri onunla meşgûl olsa hayâl üzerine ve adem üzerine bağlanmış olur. Bu hayâlâtı Muhît olan vücûd ancak vücûd-ı hakîkî-i Hak'tır ki, o vücûd-ı hakîkî her fikrin lâyıkı ve hoş-rakam olan hayâlin nakşını dembedem bu adem-i izâfi üzerine bağlamıştır. 314. Acib harfleri hayal levhı üzerine göz ve kaş ve kıl ve ben olarak yazmış.✨ ✨ Sade Türkçe flash 314. Hayal levhası üzerine göz, kaş, kıl ve ben olarak acayip harfler yazmış. "Hayal levhası"ndan maksat, insan bedenidir. Yukarıdaki beyitte açıklandığı üzere âlem bir hayaldir ve insan bedeni bu hayalin bir parçasıdır. Yani, "Hakiki varlığın sahibi olan Yüce Allah, bir hayal levhası olan insan bedeni üzerine güzel gözler, güzel kaşlar, latif saçlar ve benler nakşetmiştir ki, görenler onların tutkunu ve âşığı olur; ve bunlar bu hayal levhası üzerinde acayip ve latif harflerdir." "Levh-i hayâl"den murâd, cism-i insânîdir. Yukarıki beyitte îzâh olunduğu üzere âlem hayâldir ve cism-i beşer bu hayâlin cüz'ündendir. Ya'ni, "Bir levh-i hayâl olan cism-i beşer üzerine vücûd-ı hakîkî sâhibi olan Hak Teâlâ hazretleri güzel gözler ve güzel kaşlar ve latîf saçlar ve benler nakşetmiştir ki, görenler onların meftûnu ve âşıkı olur; ve bunlar bu levh-i hayâl üzerinde acîb ve latîf harflerdir." 315. Mevcud üzerine değil, adem üzerine mest olurum. Zîrâ ki adem ma'şûku ziyade vefâ edicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 315. Varlığa değil, yokluğa sarhoş olurum. Çünkü yokluk, sevgiliye daha çok vefa gösterir. Burada "adem"den kastedilen, İlahi Zât'ın vahdet mertebesidir ki, bu mertebe sabit hakikatlerin dahi yokluk mertebesidir. كان الله ولم يكن معه شيئ Yani "Allah vardı, onunla beraber hiçbir şey yoktu" hadis-i şerifinde bu mertebeye işaret buyrulur; ve bu mertebe Hak'ın hakiki vahdetinden ibarettir. Bu konuda Birinci cildin 3134 numaralı beytine denk gelen: ["Ta ki pak can, uzak ve geniş olan yokluk arsası tarafına baştan ayak yapsın!"] beytinde ve onu takip eden 3135-3138 numaralı beyitlerde yeterli açıklamalar vardır. Bu mukaddimeye göre anlam şöyle olur: "Ben bu şehadet âleminin ve misal âleminin ve ruhlar âleminin ve sabit hakikatler âleminin yoklukları mertebesi olan vahdet mertebesine sarhoş ve aşık olurum. Çünkü bu, kendisinde suretlerin yok olduğu sevgili, pek vefalıdır ve aşık için pek geniştir. Onun altındaki mertebeler ve âlemler ise birbirine nispetle dar olduğundan onlarda ikilik vardır; ve o kadar vefa yoktur; ve onların şanı fani olmaktır. Nitekim cenab-ı Pir (r.a.) efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 51. faslında şöyle buyururlar: “Hayal âlemi, tasvir edilmiş ve hissedilen şeylerin âlemine nispetle geniştir. Çünkü bütün tasvir edilmiş şeyler hayalden doğar; ve hayal âlemi, hayalin vücut bulduğu âleme nispetle dardır.” Burada "adem"den murâd, zât-ı ulûhiyyetin mertebe-i vahdetidir ki, bu mertebe a'yân-ı sâbitenin dahi ademi mertebesidir. كان الله ولم يكن معه شيئ Ya'ni "Allah var idi, onunla beraber bir şey yok idi" hadîs-i şerîfinde bu mertebeye işâret buyurulur; ve bu mertebe vahdet-i hakîkî-i Hak'tan ibârettir. Bu bâbda I. cildin 3134 numarasına müsâdif olan: ["Tâ ki cân-ı pâk uzak ve geniş olan adem arsası tarafına baştan ayak yapsın!"] beytinde ve onu ta'kîb eden 3135-3138 numaralı beyitlerde îzâhât-ı kâfiye vardır. Bu mukaddimeye göre ma'nâ şöyle olur: "Ben bu âlem-i şehadetin ve âlem-i misâlin ve âlem-i ervâhın ve a'yân-ı sâbite âleminin yoklukları mertebesi olan vahdet mertebesine mest ve âşık olurum. Zîrâ ki bu kendisinde suver ma'dûm olan ma'şûk pek vefâ edicidir ve âşık için pek geniştir. Onun mâdûnu olan merâtib ve avâlim ise yekdîğerine nisbeten dar ol- duğundan onlarda ikilik vardır; ve o kadar vefâ yoktur; ve onların şânı fânî olmaktır. Nitekim cenâb-ı Pîr (r.a.) efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 51. faslında şöy- le buyururlar: “Âlem-i hayâl, âlem-i musavverât ve mahsûsâta nisbetle vâ- si'dir. Zîrâ bütün musavverât hayâlden doğar; ve âlem-i hayâl, hayâlin vü- cut bulduğu âleme nisbetle dardır.” 316. Aklı o eşkâlin yazı okuyucusu etti, tâ ki tedbirlere onda lâyıkını vere!✨ ✨ Sade Türkçe flash 316. Aklı o şekillerin yazısını okuyucu etti ki, tedbirlere onda lâyıkını versin! "Neverd" kelimesinin birçok anlamı vardır. Bir anlamı da "lâyık" demektir. Bu anlam Şemsü'l-Lügāt'te yer almaktadır; ve şerefli beyitle de ilişkisi çok kuvvetlidir. Yani, "İzafî yokluk levhası üzerine yazmış olduğu o güzel ve acayip harfleri ve o şekil yazılarını Yüce Allah akla okutturdu ki, o yazılardan her bir kişinin tedbirine kendi lâyıkını versin!" Yani o yazılardan herkesin faydalanması ve tedbiri kendi yatkınlığına göre gerçekleşir. Ve onlardan kendi yatkınlığına lâyık olan zevki ve anlamı bulur. تمثيل لوح محفوظ و ادراك عقل هر کسی از آن لوح عقل مثال جبرئيلست و نظر او به تفکر بسوی غیبی که معهود از لوح اوست در تفکر و اندیشه کیفیت معاش و بیرون شدن کارها هر روزینه مانند نظر جبرئیلست در لوح فهم کردن او از لوح Levh-i mahfûzun (kader levhası) ve her bir kişinin aklının o levhten idrak etmesinin temsili. Akıl Cebrail (a.s.) gibidir; ve onun tefekkür ile levhten, onun bilinen bir gayb tarafına bakışı, tefekkürde ve geçimin niteliğini düşünmekte ve her günkü işlerden sıyrılmakta ve kurtuluş bulmakta Cebrail'in levhe bakışı ve onun levhten anlaması gibidir. Azîz Nesefî hazretleri levh-i mahfûz ve kazâ ve kaderin hükmü hakkında yazdığı risalenin bir bölümünde buyurur ki: "Gökler ve yıldızlar Allah'ın levh-i mahfûzu ve kitabıdır; ve her ne ki vardı ve şimdi mevcuttur ve olacaktır, hepsi bu levh-i mahfûzda ve Allah'ın kitabında yazılmıştır; ve Allah'ın kitabından onlarda ikilik vardır; ve o kadar vefa yoktur; ve onların şanı fani olmaktır. Nasıl ki cenâb-ı Pîr (r.a.) efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 51. bölümünde şöyle buyururlar: “Hayal âlemi, tasvir edilmiş ve hissedilen şeylerin âlemine göre geniştir. Zira bütün tasvir edilmiş şeyler hayalden doğar; ve hayal âlemi, hayalin vücut bulduğu âleme göre dardır.” “Neverd”, kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Bir ma'nâsı da “lâyık" demektir. Bu ma'nâ Şemsü'l-Lügāt'te münderiçtir; ve beyt-i şerîfeye de mü- nâsebeti pek kavîdir. Ya'ni, "Adem-i izâfî levhi üzerine yazmış olduğu o gü- zel ve acîb harfleri ve o eşkâl yazılarını Hak Teâlâ akla okutturdu, tâ ki o ya- zılardan her bir kimsenin tedbîrine kendi lâyıkını vere!" Ya'ni o yazılardan herkesin istifadesi ve tedbîri kendi isti'dâdına göre vâki' olur. Ve onlardan kendi isti'dâdına lâyık olan zevki ve ma'nâyı bulur. تمثيل لوح محفوظ و ادراك عقل هر کسی از آن لوح عقل مثال جبرئيلست و نظر او به تفکر بسوی غیبی که معهود از لوح اوست در تفکر و اندیشه کیفیت معاش و بیرون شدن کارها هر روزینه مانند نظر جبرئیلست در لوح فهم کردن او از لوح Levh-i mahfûzun ve her bir kimsenin aklının o levhden idrâkinin temsîli. Akıl Cebrâîl misâlidir; ve onun tefekkür ile levhden onun ma'lûmu olan bir gayb tarafına nazarı, tefekkürde ve maâşın keyfiyetini düşünmekte ve her günkü işlerden sıyrılmakta ve necât bulmakta Cebrâîl'in levhe nazarı ve onun levhden anlaması gibidir Azîz Nesefî hazretleri levh-i mahfûz ve kazâ ve kaderin hükmü hakkında yazdığı risâlenin bir faslında buyurur ki: "Eflâk ve encüm Hudâ'nın levh-i mahfûzu ve kitabdır; ve her ne ki var idi ve el'an mevcuttur ve olacaktır, cümlesi bu levh-i mahfûzda ve kitâb-ı Huda'da yazılmıştır; ve kitâb-ı Hu- duğundan onlarda ikilik vardır; ve o kadar vefâ yoktur; ve onların şânı fânî olmaktır. Nitekim cenâb-ı Pîr (r.a.) efendimiz Fihi Mâ Fih'in 51. faslında şöyle buyururlar: “Âlem-i hayâl, âlem-i musavverât ve mahsüsâta nisbetle vâsi'dir. Zîrâ bütün musavverât hayâlden doğar; ve âlem-i hayâl, hayâlin vücut bulduğu âleme nisbetle dardır.” 316. Aklı o eşkâlin yazı okuyucusu etti, tâ ki tedbirlere onda lâyıkını vere!✨ ✨ Sade Türkçe flash 316. Aklı o şekillerin yazısını okuyucu etti, tâ ki tedbirlere onda lâyıkını versin! "Neverd" kelimesinin birden çok anlamı vardır. Bir anlamı da "lâyık" demektir. Bu anlam Şemsü'l-Lügāt'te yer almaktadır; ve yüce beyitle de ilişkisi çok kuvvetlidir. Yani, "İzafî yokluk levhası üzerine yazmış olduğu o güzel ve acayip harfleri ve o şekil yazılarını Yüce Allah akla okutturdu, tâ ki o yazılardan her bir kimsenin tedbirine kendi lâyıkını versin!" Yani o yazılardan herkesin istifadesi ve tedbiri kendi yatkınlığına göre gerçekleşir. Ve onlardan kendi yatkınlığına lâyık olan zevki ve anlamı bulur. تمثيل لوح محفوظ و ادراك عقل هر کسی از آن لوح عقل مثال جبرئيلست و نظر او به تفکر بسوی غیبی که معهود از لوح اوست در تفکر و اندیشه کیفیت معاش و بیرون شدن کارها هر روزینه مانند نظر جبرئیلست در لوح فهم کردن او از لوح Levh-i mahfûzun ve her bir kimsenin aklının o levhten idrak etmesinin temsili. Akıl Cebrail gibidir; ve onun tefekkür ile levhten, onun bilinen bir gayb tarafına bakışı, tefekkürde ve geçimin niteliğini düşünmekte ve her günkü işlerden sıyrılmakta ve kurtuluş bulmakta Cebrail'in levhe bakışı ve onun levhten anlaması gibidir. Aziz Nesefî hazretleri levh-i mahfûz ve kazâ ve kaderin hükmü hakkında yazdığı risalenin bir bölümünde buyurur ki: "Gökler ve yıldızlar Allah'ın levh-i mahfûzu ve kitabıdır; ve ne var idiyse ve şimdi mevcuttur ve olacaktır, hepsi bu levh-i mahfûzda ve Allah'ın kitabında yazılmamış hiçbir şey yoktur. وَلَا رَطْبِ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا في كتاب مبين (En'am, 6/59) ["Yaş kuru ne varsa apaçık bir kitaptadır"] ve göklerde ve yıldızlarda yazılmış olan hükümler cüz'î hükümler değildir, küllî hükümlerdir. Bu sebeple bizim için irade vardır; ve bu sebeple istediğimiz şeyin elde edilmesi ve istemediğimiz şeyin def edilmesi bizim çalışmamıza bağlıdır; ve eğer göklerde ve yıldızlarda cüz'î hükümler yazılmış olsaydı ve âlemde göklerde ve yıldızlarda görünen eserler cüz'î bir şekilde ortaya çıksaydı bizim hiçbir şeyde irademiz olmazdı; ve çabamız ve gayretimiz boşa giderdi; ve peygamberlerin daveti ve evliyanın terbiyesi abes ve akıllıların tedbiri ve hekimlerin tedavisi faydasız olurdu. Örneğin kışın soğuk ve yazın sıcak olması toplu/icmâlî küllî bir hükümdür. İnsan akıl ve tedbiri ile ısıtıcı vasıtalar tedarik ederek kendisini ısıtır. Ve aynı şekilde yazın yine akıl ve tedbiri ile kendisine serinlik verecek eşyayı hazırlar. Küllî hükümlere karşı insanın böyle aklı ve fikriyle cüz'î hükümlerin gerçekleşmesine hizmet etmesinin bu âlemde örneği pek çoktur. Ve bu cüz'î hükümleri bu aşağı âlemde insan Cebrail mesabesinde olan aklıyla gayb tarafından celb ve suret âlemine ortaya çıkarır. Şu kadar var ki, her ferdin aklı ancak kendi ayn-ı sâbitesinin yatkınlığına göre gayb tarafından bu tedbirleri alıp icra eder; ve bu tedbirler onun kendi levhi olan ayn-ı sâbitesinin bilinenidir. Yani bunun üzerine ezelî ahdi gerçekleşmiş ve onun bâtınının malumu bulunmuştur. Bu konuda daha fazla açıklamalar fakir tarafından Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye isimli yüce kitabına yazılan şerhin dokuzuncu bölümünde "Kâtib ve Kitâbet" fasıllarında açıklanmıştır, burada zikri uzun olur. İşte insanın tefekkürden ve geçiminin niteliğini düşünmekten ve her günkü işlerini sonuçlandırmaktan hâli budur; ve onun bu hâli küllî aklın mazharı olup anlamı suret âlemine indirmeye memur olan Cebrail (a.s.)ın küllî levhe bakışına ve o küllî levhten yapacağı işleri anlamasına benzer. "Neverd", kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Bir ma'nâsı da “lâyık” demektir. Bu ma'nâ Şemsü'l-Lügāt'te münderiçtir; ve beyt-i şerîfeye de münâsebeti pek kavîdir. Ya'ni, "Adem-i izâfî levhi üzerine yazmış olduğu o güzel ve acîb harfleri ve o eşkâl yazılarını Hak Teâlâ akla okutturdu, tâ ki o yazılardan her bir kimsenin tedbîrine kendi lâyıkını vere!" Ya'ni o yazılardan herkesin istifadesi ve tedbîri kendi isti'dâdına göre vâki' olur. Ve onlardan kendi isti'dâdına lâyık olan zevki ve ma'nâyı bulur. تمثيل لوح محفوظ و ادراك عقل هر کسی از آن لوح عقل مثال جبرئيلست و نظر او به تفکر بسوی غیبی که معهود از لوح اوست در تفکر و اندیشه کیفیت معاش و بیرون شدن کارها هر روزینه مانند نظر جبرئیلست در لوح فهم کردن او از لوح Levh-i mahfûzun ve her bir kimsenin aklının o levhden idrâkinin temsîli. Akıl Cebrâîl misâlidir; ve onun tefekkür ile levhden onun ma'lûmu olan bir gayb tarafına nazarı, tefekkürde ve maâşın keyfiyetini düşünmekte ve her günkü işlerden sıyrılmakta ve necât bulmakta Cebrâîl'in levhe nazarı ve onun levhden anlaması gibidir Azîz Nesefî hazretleri levh-i mahfûz ve kazâ ve kaderin hükmü hakkında yazdığı risâlenin bir faslında buyurur ki: "Eflâk ve encüm Hudâ'nın levh-i mahfûzu ve kitabdır; ve her ne ki var idi ve el'an mevcuttur ve olacaktır, cümlesi bu levh-i mahfûzda ve kitâb-ı Hu- da'da yazılmamış hiçbir şey yoktur. وَلَا رَطْبِ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا في كتاب مبين (En'am, 6/59) ["Yaş kuru ne varsa kitâb-ı mübindedir"] ve eflâk ve encümde yazılmış olan ahkâm ahkâm-ı cüz'iyye değildir, ahkâm-ı külliyyedir. Bu sebeble bizim için ihtiyâr vardır; ve bu sebeble istediğimiz şeyin tahsîli ve istemediğimiz şeyin def'i bizim çalışmamıza müteallıktır; ve eğer eflâk ve encümde ahkâm-ı cüz'iyye yazılmış olsaydı ve âlemde eflâk ve encümde zâhir olan eserler vech-i cüz'î üzere zâhir olaydı bizim hiçbir şeyde ihtiyârımız olmaz idi; ve sa'y ve kûşişimiz zâyi' olur idi; ve da'vet-i enbiyâ ve terbiye-i evliyâ abes ve tedbîr-i ukalâ ve muâlece-i hükemâ fâidesiz olur idi. Meselâ kışın soğuk ve yazın sıcak olması bir hükm-i küllîdir. İnsan akıl ve tedbîri ile vesâit-i teshîniyye tedarik ederek kendisini ısıtır. Ve kezâ yazın yine akıl ve tedbîri ile kendisine serinlik verecek eşyayı ihzâr eder. Ahkâm-ı külliyyeye karşı insanın böyle aklı ve fikriyle ahkâm-ı cüz'iyyenin husûlüne hizmet etmesinin bu âlemde nümûnesi pek çoktur. Ve bu ahkâm-ı cüz'iyyeyi bu âlem-i süflîde insan Cebrâîl mesâbesinde olan aklıyla gayb tarafından celb ve sûret âlemine ızhâr eder. Şu kadar var ki, her ferdin aklı ancak kendi ayn-ı sâbitesinin isti'dâdına göre cânib-i gaybdan bu tedbîrleri alıp icrâ eder; ve bu tedbîrler onun kendi levhi olan ayn-ı sâbitesinin ma'hûdudur. Ya'ni bunun üzerine ahd-i ezelîsi vâki' olmuş ve onun bâtınının ma'lûmu bulunmuştur. Bu bâbda daha fazla îzâhât fakîr tarafından Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye nâmındaki kitâb-ı şerîflerine yazılan şerhin dokuzuncu bâbında "Kâtib ve Kitâbet" fasıllarında îzâh edilmiştir, burada zikri uzun olur. İşte insanın tefekkürden ve maâşının keyfiyyetini düşünmekten ve her günkü işlerini intâc etmekten hâli budur; ve onun bu hâli akl-ı küllün mazharı olup ma'nâyı sûret âlemine inzâle me'mûr olan Cebrâîl (a.s.)ın levh-ı küllîye nazarına ve o levh-ı küllîden yapacağı işleri anlamasına benzer. 317. O akıl melek gibi levh-i mahfûzdan her bir sabah her günün dersini götürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 317. O akıl, melek gibi levh-i mahfûzdan her sabah her günün dersini götürür. İnsan vücudunda Cibrîl (Cebrail) makamında olan akıl, Cebrail (a.s.)'ın levh-i mahfûzdan aldığı anlamları sûret âlemine indirdiği gibi, her sabah her günün dersini, yani söz ve fiillerden kendisine uygun ve münasip olan şeyleri levh-i mahfûzdan alıp yerine getirir. O kimsenin bunları almak için levh-i mahfûzda yazılmamış hiçbir şey yoktur. "Yaş kuru ne varsa kitâb-ı mübindedir" (En'âm, 6/59) ve feleklerde ve yıldızlarda yazılmış olan hükümler cüz'î hükümler değildir, küllî hükümlerdir. Bu sebeple bizim için irade vardır; ve bu sebeple istediğimiz şeyin elde edilmesi ve istemediğimiz şeyin def edilmesi bizim çalışmamıza bağlıdır; ve eğer feleklerde ve yıldızlarda cüz'î hükümler yazılmış olsaydı ve âlemde feleklerde ve yıldızlarda görünen eserler cüz'î bir şekilde ortaya çıksaydı, bizim hiçbir şeyde irademiz olmazdı; ve çabamız ve gayretimiz boşa giderdi; ve peygamberlerin daveti ve evliyanın terbiyesi anlamsız olurdu ve akıllıların tedbiri ve hekimlerin tedavisi faydasız olurdu." Örneğin kışın soğuk ve yazın sıcak olması küllî bir hükümdür. İnsan akıl ve tedbiri ile ısıtıcı araçlar tedarik ederek kendisini ısıtır. Ve aynı şekilde yazın yine akıl ve tedbiri ile kendisine serinlik verecek eşyayı hazırlar. Küllî hükümlere karşı insanın böyle aklı ve fikriyle cüz'î hükümlerin meydana gelmesine hizmet etmesinin bu âlemde pek çok örneği vardır. Ve bu cüz'î hükümleri bu aşağı âlemde insan, Cebrail makamında olan aklıyla gayb tarafından celbeder ve sûret âlemine gösterir. Şu kadar var ki, her ferdin aklı ancak kendi ayn-ı sâbitesinin (sabit hakikatinin) yatkınlığına göre gayb tarafından bu tedbirleri alıp yerine getirir; ve bu tedbirler onun kendi levhi olan ayn-ı sâbitesinin bilinenidir. Yani bunun üzerine ezelî ahdi gerçekleşmiş ve onun bâtınının bilgisi bulunmuştur. Bu konuda daha fazla açıklama, fakir tarafından Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye isimli şerefli kitabına yazılan şerhin dokuzuncu babında "Kâtib ve Kitâbet" fasıllarında açıklanmıştır, burada zikri uzun olur. İşte insanın tefekkürden ve geçiminin niteliğini düşünmekten ve her günkü işlerini sonuçlandırmaktan hâli budur; ve onun bu hâli akl-ı küllün (evrensel aklın) mazharı olup anlamı sûret âlemine indirmeye memur olan Cebrail (a.s.)'ın küllî levhe bakmasına ve o küllî levhten yapacağı işleri anlamasına benzer. Vücûd-i insânîde Cibrîl mesâbesinde olan akıl Cebrâîl (a.s.)ın levh-i mahfûzdan aldığı ma'nâları âlem-i sûrete indirdiği gibi her bir sabah her günün dersini ya'ni akvâl ve ef'âlden icrâsı kendisine lâyık ve münasib olan şeyleri levh-i mahfûzdan alıp îfâ eder. O kimsenin bunları almak için levh-i mah- da'da yazılmamış hiçbir şey yoktur. وَلَا رَطْبِ وَلَا يَابِسٍ إِلَّا في كتاب مبين (En'âm, 6/59) ["Yaş kuru ne varsa kitâb-ı mübindedir"] ve eflâk ve encümde yazılmış olan ahkâm ahkâm-ı cüz'iyye değildir, ahkâm-ı külliyyedir. Bu sebeble bizim için ihtiyâr vardır; ve bu sebeble istediğimiz şeyin tahsîli ve istemediğimiz şeyin def'i bizim çalışmamıza müteallıktır; ve eğer eflâk ve encümde ahkâm-ı cüz'iyye yazılmış olsaydı ve âlemde eflâk ve encümde zâhir olan eserler vech-i cüz'î üzere zâhir olaydı bizim hiçbir şeyde ihtiyârımız olmaz idi; ve sa'y ve kûşişimiz zâyi' olur idi; ve da'vet-i enbiyâ ve terbiye-i evliyâ abes ve tedbîr-i ukalâ ve muâlece-i hükemâ fâidesiz olur idi." Meselâ kışın soğuk ve yazın sıcak olması bir hükm-i küllîdir. İnsan akıl ve tedbîri ile vesâit-ı teshîniyye tedarik ederek kendisini ısıtır. Ve kezâ yazın yine akıl ve tedbîri ile kendisine serinlik verecek eşyayı ihzâr eder. Ahkâm-ı külliyyeye karşı insanın böyle aklı ve fikriyle ahkâm-ı cüz'iyyenin husûlüne hizmet etmesinin bu âlemde nümûnesi pek çoktur. Ve bu ahkâm-ı cüz'iyyeyi bu âlem-i süflîde insan Cebrâîl mesâbesinde olan aklıyla gayb tarafından celb ve sûret âlemine ızhâr eder. Şu kadar var ki, her ferdin aklı ancak kendi ayn-ı sâbitesinin isti'dâdına göre cânib-i gaybdan bu tedbîrleri alıp icrâ eder; ve bu tedbîrler onun kendi levhi olan ayn-ı sâbitesinin ma'hûdudur. Ya'ni bunun üzerine ahd-i ezelîsi vâki' olmuş ve onun bâtınının ma'lûmu bulunmuştur. Bu bâbda daha fazla îzâhât fakîr tarafından Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye nâmındaki kitâb-ı şerîflerine yazılan şerhin dokuzuncu bâbında "Kâtib ve Kitâbet" fasıllarında îzâh edilmiştir, burada zikri uzun olur. İşte insanın tefekkürden ve maâşının keyfiyyetini düşünmekten ve her günkü işlerini intâc etmekten hâli budur; ve onun bu hâli akl-ı küllün mazharı olup ma'nâyı sûret âlemine inzâle me'mûr olan Cebrâîl (a.s.)ın levh-ı küllîye nazarına ve o levh-ı küllîden yapacağı işleri anlamasına benzer. 317. O akıl melek gibi levh-i mahfûzdan her bir sabah her günün dersini götürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 317. O akıl, melek gibi levh-i mahfûzdan her sabah her günün dersini götürür. İnsan vücudunda Cibrîl (Cebrail) makamında olan akıl, Cebrail (a.s.)'ın levh-i mahfûzdan aldığı anlamları sûret âlemine indirdiği gibi, her sabah her günün dersini, yani söz ve fiillerden kendisine uygun ve münasip olan şeyleri levh-i mahfûzdan alıp yerine getirir. O kişinin bunları almak için levh-i mahfûzu görmesine gerek yoktur. Aklının sûret âlemine getirdiği söz ve fiiller, kendi sabit hakikatinin gereği ve kader sırrının icabıdır. Vücûd-i insânîde Cibrîl mesâbesinde olan akıl Cebrâîl (a.s.)ın levh-i mahfûzdan aldığı ma'nâları âlem-i sûrete indirdiği gibi her bir sabah her günün dersini ya'ni akvâl ve ef'âlden icrâsı kendisine lâyık ve münasib olan şeyleri levh-i mahfûzdan alıp îfâ eder. O kimsenin bunları almak için levh-i mah- fûzu görmesine hâcet yoktur. Aklının âlem-i sûrete getirdiği akvâl ve efâl kendi ayn-ı sâbitesinin iktizâsı ve sırr-ı kaderin îcâbıdır. 318. Adem üzerinde parmaksız tahrîrleri ve onun sevadından sevdâîlerin hayretini gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 318. Adem üzerinde parmaksız yazıları ve onun karartısından sevdalıların hayretini gör! "Adem"den kasıt, izafî yokluk âlemi olan bu mümkün varlıklar âlemidir. Örneğin, buzun şekilleri suya göre izafî bir yokluk âlemidir. Su, bu izafî yokluk üzerine buz hâlinde türlü türlü şekiller nakşeder ve yazar; ve bunları yazmak ve nakşetmek için parmakların varlığına ihtiyaç yoktur. Bunun gibi, insanın aklı da gayb âleminden aldığı anlamları sözler ve fiiller ile bu izafî varlık âlemi üzerine nakşeder. Ve o sözlerin ve fiillerin karartısından ve ortaya çıkışından, "sevdalılar" yani suretperest olan kimseler hayret eder. İşte sen bunları gör! Bazı nüshalarda "parmaksız" yerine "açıkça" geçmektedir. Bu durumda "Açık ve zâhir olarak adem üzerindeki yazıları gör!" demek olur. "Adem"den murâd, adem-i izâfî âlemi olan bu vücûd-i mümkinâttır. Me-selâ buzun eşkâli suya nazaran bir adem-i izâfî âlemidir. Su bu adem-i izâfi üzerine buz hâlinde türlü türlü şekiller nakşeder ve yazar; ve bunları yazmak ve nakşetmek için parmakların vücuduna ihtiyaç yoktur. Bunun gibi insanın aklı dahi âlem-i gaybdan aldığı ma'nâları akvâl ve efâl ile bu vücûd-ı izâfi âlemi üzerine nakşeder. Ve o kavillerin ve fiillerin karartısından ve zuhûrun-dan,, "sevdaiyân" ya'ni sûret-perest olan kimseler hayret eder. İşte sen bun-ları gör! Ba'zı nüshalarda “bî-benân" yerine "bâ-beyân" vâki'dir. “Açık ve zahir olarak adem üzerindeki tahrîrleri gör!" demek olur. 319. Her bir kimse bir hayal üzerinde rîş-gav oldu. Bir hazînenin sevdasında köşe kazıcı olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 319. Her bir kimse bir hayal üzerinde boş tama'lı oldu. Bir hazinenin sevdasında köşe bucak kazıcı olmuştur. "Rîş-gâv", sözlükte "öküz sakalı" demektir ve bu ifade ile kuyruğu kastedilir; "ahmak, maskara, boş tama'lı ve kısa düşünen kimse"den kinayedir. "Günc-kâv", bileşik bir sıfattır. "Kâv", kazmak anlamına gelen "kâvîden" mastarının şimdiki zaman emir kipidir; bu bileşiğin anlamı "köşe bucak kazıcı" demektir. Meraklı ve araştırıcı olmaktan kinayedir. Bu kelimeler birinci cildin 541 numaralı beytinde de geçti. Yani, bu izafî varlık (mutlak varlığa göre) âleminde aklın yazdığı suretleri gör! Suretperestlerin her biri bir hayal üzerinde boş tama'lı oldu. Bir hazine ve define bulmak sevdasında köşe bucak kazıcı ve meraklı oldu. "Rîş-gâv", lügatte "öküz sakalı" demek olup bu ta'bîr ile kuyruğu murâd olur; "ahmak ve maskara ve hâm-tama' ve kısa düşünen kimse"den kinâye-dir. "Günc-kâv", vasf-ı terkîbîdir. "Kâv", kazmak ma'nâsına olan "kâvîden" masdarının emr-i hâzırıdır; bu terkîbin ma'nâsı "köşe bucak kazıcı" demek-tir. Mütecessis ve mütefahhıs olmaktan kinâyedir. Bu kelimeler I. cildin 541 numaralı beytinde de geçti. Ya'ni, bu vücûd-i izâfî âleminde aklın yazdığı sû-retleri gör! Sûret-perestlerin her birisi bir hayâl üzerinde boş tama'lı oldu. Bir hazîne ve define bulmak sevdasında köşe bucak kazıcı ve mütecessis oldu. 320. Bir şahıs bir hayaldir, pür-heybet olmuş; dağın ma'denlerine yüz getirmiş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 320. Bir kişi bir hayaldir, heybetli olmuş; dağın madenlerine yönelmiş. Şekilci olanlardan bir kişi, altın bulma sevdasıyla heybet ve azamet takınıp dağın maden bulunan taraflarına koşup kazmaya başlamıştır. "Şükûh", heybet ve azamet ve haşmet ve büyüklük ve şan ve şevket anlamlarına gelir. "Şikûh", korku demektir. Gözle görmesine gerek yoktur. Aklının şekiller âlemine getirdiği sözler ve fiiller, kendi tekil sabit hakikatinin gereği ve kader sırrının icabıdır. Sûret-perest olanlardan bir şahıs altın bulmak sevdâsıyla heybet ve aza-met takınıp dağın ma'den bulunan taraflarına koşup kazmağa başlamıştır. "Şükûh", heybet ve azamet ve haşmet ve büyüklük ve şâh ve şevket ma'nâ-larına gelir. “Şikûh", korku demektir. fûzu görmesine hâcet yoktur. Aklının âlem-i sûrete getirdiği akvâl ve efâl kendi ayn-ı sâbitesinin iktizâsı ve sırr-ı kaderin îcâbıdır. 318. Adem üzerinde parmaksız tahrîrleri ve onun sevadından sevdaîlerin hayretini gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 318. Adem üzerinde parmaksız yazıları ve onun karartısından sevdalıların hayretini gör! "Adem"den kasıt, izafî yokluk âlemi olan bu mümkün varlıklar âlemidir. Örneğin, buzun şekilleri suya göre izafî bir yokluk âlemidir. Su, bu izafî yokluk üzerine buz hâlinde türlü türlü şekiller nakşeder ve yazar; ve bunları yazmak ve nakşetmek için parmakların varlığına ihtiyaç yoktur. Bunun gibi, insanın aklı da gayb âleminden aldığı anlamları sözler ve fiiller ile bu izafî varlık âlemi üzerine nakşeder. Ve o sözlerin ve fiillerin karartısından ve ortaya çıkışından, "sevdalılar" yani suretperest olan kimseler hayret eder. İşte sen bunları gör! Bazı nüshalarda "parmaksız" yerine "açıklama ile" geçmektedir. Bu durumda "Açık ve belirgin olarak adem üzerindeki yazıları gör!" demek olur. “Adem”den murâd, adem-i izâfî âlemi olan bu vücûd-i mümkinâttır. Meselâ buzun eşkâli suya nazaran bir adem-i izâfî âlemidir. Su bu adem-i izâfî üzerine buz hâlinde türlü türlü şekiller nakşeder ve yazar; ve bunları yazmak ve nakşetmek için parmakların vücuduna ihtiyaç yoktur. Bunun gibi insanın aklı dahi âlem-i gaybdan aldığı ma’nâları akvâl ve efâl ile bu vücûd-ı izâfî âlemi üzerine nakşeder. Ve o kavillerin ve fiillerin karartısından ve zuhûrundan, “sevdaiyân” ya’ni sûret-perest olan kimseler hayret eder. İşte sen bunları gör! Ba’zı nüshalarda “bî-benân” yerine “bâ-beyân” vâki’dir. “Açık ve zâhir olarak adem üzerindeki tahrîrleri gör!” demek olur. 319. Her bir kimse bir hayal üzerinde rîş-gav oldu. Bir hazînenin sevdasında köşe kazıcı olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 319. Her bir kimse bir hayal üzerinde ahmak ve maskara oldu. Bir hazinenin sevdasında köşe bucak kazıcı olmuştur. "Rîş-gâv", sözlükte "öküz sakalı" demektir ve bu ifade ile kuyruğu kastedilir; "ahmak ve maskara ve boş tamahlı ve kısa düşünen kimse"den kinayedir. "Günc-kâv", birleşik sıfattır. "Kâv", kazmak anlamına gelen "kâvîden" mastarının şimdiki zaman emir kipidir; bu birleşimin anlamı "köşe bucak kazıcı" demektir. Meraklı ve araştırıcı olmaktan kinayedir. Bu kelimeler birinci cildin 541 numaralı beytinde de geçti. Yani, bu izafî varlık âleminde aklın yazdığı suretleri gör! Suretperestlerin her biri bir hayal üzerinde boş tamahlı oldu. Bir hazine ve define bulmak sevdasında köşe bucak kazıcı ve meraklı oldu. “Rîş-gâv”, lügatte “öküz sakalı” demek olup bu ta’bîr ile kuyruğu murâd olur; “ahmak ve maskara ve hâm-tama’ ve kısa düşünen kimse”den kinâyedir. “Günc-kâv”, vasf-ı terkîbîdir. “Kâv”, kazmak ma’nâsına olan “kâvîden” masdarının emr-i hâzırıdır; bu terkîbin ma’nâsı “köşe bucak kazıcı” demektir. Mütecessis ve mütefahhıs olmaktan kinâyedir. Bu kelimeler I. cildin 541 numaralı beytinde de geçti. Ya’ni, bu vücûd-i izâfî âleminde aklın yazdığı sûretleri gör! Sûret-perestlerin her birisi bir hayâl üzerinde boş tama’lı oldu. Bir hazîne ve define bulmak sevdasında köşe bucak kazıcı ve mütecessis oldu. 320. Bir şahıs bir hayaldir, pür-heybet olmuş; dağın ma’denlerine yüz getirmiş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 320. Bir kişi bir hayaldir, heybetli olmuş; dağın madenlerine yönelmiş. Şekilci olanlardan bir kişi, altın bulma sevdasıyla heybet ve azamet takınıp dağın maden bulunan taraflarına koşup kazmaya başlamıştır. "Şükûh", heybet ve azamet ve haşmet ve büyüklük ve şan ve şevket anlamlarına gelir. "Şikûh", korku demektir. Sûret-perest olanlardan bir şahıs altın bulmak sevdâsıyla heybet ve azamet takınıp dağın ma’den bulunan taraflarına koşup kazmağa başlamıştır. “Şükûh”, heybet ve azamet ve haşmet ve büyüklük ve şâh ve şevket ma’nâlarına gelir. “Şikûh”, korku demektir. 321. Ve o diğeri bir hayâlden dolayı acı cehd ile inci için deryâ tarafına yüz koymuş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 321. Ve o diğeri, bir hayalden dolayı acı bir çabayla inci için deniz tarafına yönelmiş. Yine o suretperestlerden (şekil ve görüntüye takılıp kalanlardan) bir başkası, bir hayalin sevkiyle, insan vücudu için acı ve zahmetli olan bir çabayla inci toplamak üzere deniz tarafına yönelmiş ve denizin dibine dalmıştır. Yine o sûret-perestlerden bir başkası bir hayâlin sevkiyle vücûd-i beşer için acı ve zahmetli olan bir sa'y ile inci toplamak üzere deniz tarafına tevec-cüh etmiş ve denizin dibine dalmıştır. 322. Ve o diğeri rehbâniyet için kilisededir; ve o diğeri bir hırs içinde tarla tarafındadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 322. Ve o diğeri ruhbanlık için kilisededir; ve o diğeri bir hırs içinde tarla tarafındadır. Ve hayale tabi olanlardan bir diğeri de ruhbanlık yapmak ve bu sayede mutluluğa erişmek hayaliyle kilisede meşguldür. Ve diğer birisi de para kazanmak hayaliyle hırs içinde tarlada ekin ve ziraat ile meşguldür. Ve hayâle tâbi' olanlardan bir diğeri dahi râhiblik yapmak ve bu sâyede nâil-i saâdet olmak hayâliyle kilisede meşgûldür. Ve diğer birisi de para kazanmak hayâliyle hırs içinde tarlada ekin ve zirâat ile meşgûldür. 323. O, hayâlden nâşî pazarın rehzeni olmuştur; ve bu, hayâlden dolayı hastanın merhemi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 323. O, hayalden kaynaklanan pazarın yol kesicisi olmuştur; ve bu, hayalden dolayı hastanın merhemi olmuştur. "Reste" kelimesi, "resten" mastarından "kurtulmuş" anlamına geldiği gibi, sıra, kural, kanun, tarz ve gidişat anlamlarına da gelir. Mecaz olarak "pazar" anlamına geldiği de Bahâr-ı Acem'de gösterilmiştir; burada "pazar" anlamı uygundur. Yani, "O bir kimse hayalden dolayı pazarın yol kesicisi ve hırsızı olmuştur; ve bu bir kimse de yine bir hayalin sevkiyle hastanın merhemi ve bir âcizin derdine deva olmuştur." “Reste”, “resten” masdarından “kurtulmuş” ma'nâsına geldiği gibi saff, kâide, kânun, tarz ve reviş ma'nâlarına da gelir. Mecâz olarak “pazar” ma'nâsına geldiği de Bahâr-ı Acem'de gösterilmiştir; burada “pazar” ma'nâsı münâsibdir. Ya'ni, “O bir kimse hayâlden dolayı pazarın yol kesicisi ve hırsızı olmuştur; ve bu bir kimse de yine bir hayâlin sevkiyle hastanın merhemi ve bir âcizin derdine devâ olmuştur.” 324. Birisi perî okuyuculukta gönlünü zâyi' etmiş; o bir diğeri nücûm üzerine ayak koymuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 324. Birisi perî okuyuculukta gönlünü zâyi' etmiş; o bir diğeri yıldızlar üzerine ayak koymuştur. Yani, “Diğer bir şahıs da cin tâifesi üzerinde tasarruf sevdasına düşüp cin çarpan kimseleri okuyarak onları defetme hayalinden gönlünü zâyi' etmiş ve diğer bir şahıs da, yıldız ilmi hayaline dalıp uğursuz ve uğurlu hallerin keşfiyle meşgul olmuştur.” “Süm”, at ve eşek ayağına denir; burada mutlak “ayak” anlamındadır. Ya'ni, “Diğer bir şahıs dahi cin tâifesi üzerinde tasarruf sevdâsına düşüp cin çarpan kimseleri okuyarak onları def' etmek hayâlinden gönlünü zâyi' etmiş ve diğer bir şahıs dahi, ilm-i nücûm hayâlinde müstağrak olup nahs ve sa'd hallerinin keşfiyle meşgûl olmuştur.” “Süm”, at ve eşek ayağına derler; burada mutlak “ayak” ma'nâsınadır. 321. Ve o dîğeri bir hayâlden dolayı acı cehd ile inci için derya tarafına yüz koymuş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 321. Ve o diğeri, bir hayalden dolayı acı bir çabayla inci için denize yönelmiş. Yine o suretperestlerden bir başkası, bir hayalin yönlendirmesiyle, insan vücudu için acı ve zahmetli olan bir çabayla inci toplamak üzere deniz tarafına yönelmiş ve denizin dibine dalmıştır. Yine o sûret-perestlerden bir başkası bir hayalin sevkıyle vücûd-i beşer için acı ve zahmetli olan bir sa'y ile inci toplamak üzere deniz tarafına tevec-cüh etmiş ve denizin dibine dalmıştır. 322. Ve o dîğeri rehbâniyet için kilisededir; ve o dîğeri bir hırs içinde tarla tarafındadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 322. Ve o diğeri ruhbanlık için kilisededir; ve o diğeri bir hırs içinde tarla tarafındadır. Ve hayale tabi olanlardan bir diğeri de rahip olmak ve bu sayede saadete erişmek hayaliyle kilisede meşguldür. Ve diğer birisi de para kazanmak hayaliyle hırs içinde tarlada ekin ve ziraat ile meşguldür. Ve hayâle tâbi' olanlardan bir dîğeri dahi râhiblik yapmak ve bu sâyede nâil-i saâdet olmak hayâliyle kilisede meşgüldür. Ve dîğer birisi de para kazanmak hayaliyle hırs içinde tarlada ekin ve zirâat ile meşgüldür. 323. O, hayâlden nâşî pazarın rehzeni olmuştur; ve bu, hayâlden dolayı hastanın merhemi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 323. O, hayalden kaynaklanan pazarın yol kesicisi olmuştur; ve bu, hayalden dolayı hastanın merhemi olmuştur. "Reste" kelimesi, "resten" mastarından "kurtulmuş" anlamına geldiği gibi, sıra, kural, kanun, tarz ve yöntem anlamlarına da gelir. Mecaz olarak "pazar" anlamına geldiği de Bahâr-ı Acem'de gösterilmiştir; burada "pazar" anlamı uygundur. Yani, "O bir kimse hayalden dolayı pazarın yol kesicisi ve hırsızı olmuştur; ve bu bir kimse de yine bir hayalin sevkiyle hastanın merhemi ve bir acizin derdine deva olmuştur." “Reste”, “resten” masdarından “kurtulmuş” ma'nâsına geldiği gibi saff, kāide, kānun, tarz ve reviş ma'nâlarına da gelir. Mecâz olarak “pazar” ma'nâsına geldiği de Bahâr-ı Acem'de gösterilmiştir; burada “pazar” ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, “O bir kimse hayâlden dolayı pazarın yol kesicisi ve hırsızı olmuştur; ve bu bir kimse de yine bir hayalin sevkiyle hastanın merhemi ve bir âcizin derdine devâ olmuştur.” 324. Birisi perî okuyuculukta gönlünü zâyi' etmiş; o bir diğeri nücûm üzerine ayak koymuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 324. Birisi perî okuyuculukta gönlünü zâyi' etmiş; o bir diğeri nücûm üzerine ayak koymuştur. Yani, “Diğer bir şahıs da cin taifesi üzerinde tasarruf (manevi güçle etki etme) sevdasına düşüp cin çarpan kimseleri okuyarak onları defetmek hayalinden gönlünü zâyi' etmiş ve diğer bir şahıs da, ilm-i nücûm (yıldız bilimi) hayalinde müstağrak (tamamen dalmış) olup uğursuz ve uğurlu hallerin keşfiyle meşgul olmuştur.” “Süm”, at ve eşek ayağına denir; burada mutlak “ayak” anlamınadır. Ya'ni, “Dîğer bir şahıs dahi cin tâifesi üzerinde tasarruf sevdâsına düşüp cin çarpan kimseleri okuyarak onları def' etmek hayâlinden gönlünü zâyi' etmiş ve dîğer bir şahıs dahi, ilm-i nücûm hayâlinde müstağrak olup nahs ve sa'd hallerinin keşfiyle meşgül olmuştur.” “Süm”, at ve eşek ayağına derler; burada mutlak “ayak” ma'nâsınadır. 325. İçeriden mülevven hayallerden dolayı hariçten bu muhtelif revişler görünür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 325. İçeriden renkli hayallerden dolayı dışarıdan bu çeşitli gidişatlar görünür. Yani, "Kişilerin içlerindeki türlü türlü hayallerinden dolayı onların dış fiillerinde bu zikredilen çeşitli gidişatlar ve hareketler görünür ve ortaya çıkar." Abdülkerim Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil (insân-ı kâmil) ismindeki kitabının hayâl hakkında olan 57. bölümünde der ki: "Hayâl varlığın aslıdır. Çünkü o hayâlde ma'bûdun (tapılanın) zuhûrunun (ortaya çıkışının) kemâli (mükemmelliği) vardır. Hak hakkındaki inancını görmez misin ki, Hakk'ın sıfatları ve isimleri vardır. Bu inanç ancak senin hayâlindedir ki Allah Sübhânehû ve Teâlâ sana o hayâlinde zahir oldu. Onun için biz, o hayâl bir varlık ve zâttır ki, onda Hakk'ın zuhûrunun kemâli vardır, dedik. Şimdi bunu bildiğin zaman sana hayâl, bütün âlemin aslı olduğu zahir olur. Çünkü Hak bütün eşyanın aslıdır; ve onun en mükemmel zuhûru ancak asıl olan hayâl mahallinde (yerinde) gerçekleşir. Bu sebeple sabit oldu ki, hayâl bütün âlemlerin aslıdır. Nebî (s.a.v.) الناس نيام فإذا ماتوا انتبهوا Yani "İnsanlar uykudadırlar, öldükleri zaman uyanırlar" buyurmakla bu özgüyü uyku kabul buyurdu. Yani dünyada üzerinde bulundukları hakikatler onlara zahir olur, demek olur...ilh." Bilinmeli ki, hayâl iki çeşittir. Biri hak, diğeri bâtıldır. "Hayâl-i bâtıl", Hakk'ın gayri (dışında) inanç olunan hayallerdir ki bu hayâller kişiyi, istiğrâkı (kendinden geçme hâli) nispetinde Hak'tan uzaklaştırır. "Hayâl-i hak", peygamberlerin ve evliyanın gösterdiği yol ve inançtır ki, o da Hakk'ın vahdetini (birliğini) ve her yerde huzurunu bilmektir. Ve bu hayallerin oluş yeri insan vücududur. "Hayâl-i bâtıl"dan her yerde fenâ (yok edici) ve müz'ic (rahatsız edici) hayalî suretler doğar; ve "hayâl-i hak"tan da aynı şekilde her yerde latîf (hoş) ve güzel hayalî suretler ortaya çıkar. Bu sebeple insan vücudu cenneti ve cehennemi kapsar. Bu hayallerin teselsülü (zincirleme devamı) ilmî suretlere kadar gider. Ne zaman ki zât güneşi doğar, bu hayalî suretlerin hepsi onun nurunun istîlâsı (kaplaması) altında yok olur. Bu renkli ve çeşitli hayaller, çeşitli isimlerin hükümlerinin ve tesirlerinin zuhûru için kişilerin içlerinden hareket ettirilir ve bu hareketin neticesinde fiilleriyle dışarıda ortaya çıkar. Şimdi bu hayalî keserâtın (kırıkların) bazıları nuranî ve bazıları zulmanîdir. Hakk'ın bu eşya üzerinde zâtî kuşatmasına değil, ancak ilmî kuşatmasına inanan müminler nuranî bir perdenin içindedirler. Çünkü İlim sıfattır ve sıfat nuranî bir perdedir. Bunlar bu keserât karanlığı içinde zât kıblesini kaybedip yanlış tarafa yönelen- Ya'ni, “Eşhâsın bâtınlarındaki türlü türlü hayallerinden dolayı onların ef'âl-i hâricîlerinde bu zikr olunan muhtelif revişler ve hareketler görünür ve zahir olur." Abdülkerim Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki kitabının hayâl hakkında olan 57. bâbında der ki: "Hayâl varlığın aslıdır. Zîrâ o hayâlde ma'bûdun zuhûrunun kemâli vardır. Hak hakkındaki i'tikādını görmez misin ki, Hakk'ın sıfatları ve isimleri vardır. Bu i'tikād ancak senin hayâlindedir ki Allah Sübhânehû ve Teâlâ sana o hayâlinde zahir oldu. Onun için biz, o hayâl bir varlık ve zâttır ki, onda Hakk'ın zuhûrunun kemâli vardır, dedik. İmdi bunu bildiğin vakit sana hayâl, cemî'-i âlemin aslı olduğu zâhir olur. Zîrâ Hak cemî'-i eşyânın aslıdır; ve onun ekmel zuhûru ancak asıl olan hayâl mahallinde vâki' olur. Binâenaleyh sâbit oldu ki, hayâl cemî'-i avâlimin aslıdır. Nebî (s.a.v.) الناس نيام فإذا ماتوا انتبهوا Ya'ni "Nâs uykudalar, öldükleri vakit uyanırlar" buyurmakla bu mahsüsü uyku telakkî buyurdu. Ya'ni dünyâda üzerlerinde bulundukları hakāyık onlara zâhir olur, demek olur...ilh". Ma'lûm olsun ki, hayâl iki nevî'dir. Biri hak, dîğeri bâtıldır. "Hayâl-i bâtıl", Hakk'ın gayri i'tikād olunan hayallerdir ki bu hayâller şahsı, istiğrâkı nisbetinde Hak'tan uzaklaştırır. "Hayâl-i hak", enbiyâ ve evliyânın gösterdiği tarîk ve i'tikāddır ki, o da Hakk'ın vahdetini ve her yerde huzûrunu ârif olmaktır. Ve bu hayallerin mahall-i tekevvünü vücûd-i insânîdir. "Hayâl-i bâtıl"dan her mevtında fenâ ve müz'ic suver-i hayâliyye doğar; ve "hayâl-i hak"tan dahi kezâ her mevtında latîf ve güzel suver-i hayâliyye zuhûr eder. Binâenaleyh vücûd-ı beşer cenneti ve cehennemi câmi'dir. Bu teselsül-i hayâlât suver-i ilmiyyeye kadar gider. Vaktâki şems-i zât tulû' eder, bu suver-i hayâliyyenin cümlesi onun nûrunun istîlâsı altında müzmahill olur. Bu hayâlât-ı mülevvene ve muhtelife, esmâ-i muhtelife ahkâm ve âsârının zuhûru için eşhâsın bâtınlarından muharrik olur ve bu teharrükün neticesinde fiilleriyle hâriçte zuhûr eder. İmdi bu keserât-ı hayaliyyeden ba'zıları nûrânî ve ba'zıları zulmânîdir. Hakk'ın bu eşya üzerinde ihâta-i zâtiyyesine değil, ancak ihâta-i ilmiyyesine i'tikād eden mü'minler hicâb-ı nûrânî içindedirler. Zîrâ İlim sıfattır ve sıfat hicâb-ı nûrânîdir. Bunlar bu keserât karanlığı içinde kıble-i zâtı kaybedip yanlış tarafa teveccüh eden- 325. İçeriden mülevven hayallerden dolayı hariçten bu muhtelif revişler görünür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 325. İçeriden renkli hayallerden dolayı dışarıdan bu çeşitli davranışlar görünür. Yani, "Kişilerin içlerindeki türlü türlü hayallerden dolayı onların dış fiillerinde bu zikredilen çeşitli davranışlar ve hareketler görünür ve ortaya çıkar." Abdülkerim Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki kitabının hayâl hakkında olan 57. bölümünde der ki: "Hayâl varlığın aslıdır. Çünkü o hayâlde ma'bûdun (tapılanın) zuhûrunun (ortaya çıkışının) kemâli (mükemmelliği) vardır. Hak hakkındaki inancını görmez misin ki, Hakk'ın sıfatları ve isimleri vardır. Bu inanç ancak senin hayâlindedir ki Allah Sübhânehû ve Teâlâ sana o hayâlinde zahir oldu. Onun için biz, o hayâl bir varlık ve zâttır ki, onda Hakk'ın zuhûrunun kemâli vardır, dedik. Şimdi bunu bildiğin vakit sana hayâl, bütün âlemin aslı olduğu zahir olur. Çünkü Hak bütün eşyanın aslıdır; ve onun en mükemmel zuhûru ancak asıl olan hayâl mahallinde (yerinde) meydana gelir. Buna göre sabit oldu ki, hayâl bütün âlemlerin aslıdır. Nebî (s.a.v.) الناس نيام فإذا ماتوا انتبهوا Yani "İnsanlar uykudadırlar, öldükleri vakit uyanırlar" buyurmakla bu mahsûsu (duyusal olanı) uyku kabul buyurdu. Yani dünyada üzerinde bulundukları hakikatler onlara zahir olur, demek olur...vs." Bilinmeli ki, hayâl iki çeşittir. Biri hak, diğeri bâtıldır. "Hayâl-i bâtıl", Hakk'ın gayri (dışında) inanılan hayallerdir ki bu hayaller kişiyi, istiğrâkı (dalıp gitmesi) oranında Hak'tan uzaklaştırır. "Hayâl-i hak", peygamberlerin ve evliyanın gösterdiği yol ve inançtır ki, o da Hakk'ın vahdetini (birliğini) ve her yerde huzûrunu (varlığını) bilmektir. Ve bu hayallerin mahall-i tekevvünü (oluşma yeri) insan vücududur. "Hayâl-i bâtıl"dan her mevtında (ölüm anında) fena (yok edici) ve müz'ic (rahatsız edici) hayalî suretler doğar; ve "hayâl-i hak"tan dahi aynı şekilde her mevtında latîf (hoş) ve güzel hayalî suretler zuhûr eder. Buna göre insan vücudu cenneti ve cehennemi kapsar. Bu hayallerin zincirleme oluşu ilmî suretlere kadar gider. Ne zaman ki zât güneşi doğar, bu hayalî suretlerin hepsi onun nurunun istîlâsı (kaplaması) altında yok olur. Bu renkli ve çeşitli hayaller, çeşitli isimlerin hükümlerinin ve eserlerinin zuhûru için kişilerin içlerinden hareket ettirilir ve bu hareketin neticesinde fiilleriyle dışarıda zuhûr eder. Şimdi bu hayalî kırılmalardan bazıları nuranî ve bazıları zulmanîdir. Hakk'ın bu eşya üzerinde zâtî kuşatmasına değil, ancak ilmî kuşatmasına inanan müminler nuranî bir perdenin içindedirler. Çünkü İlim sıfattır ve sıfat nuranî bir perdedir. Bunlar bu kırılmaların karanlığı içinde zât kıblesini kaybedip yanlış tarafa yönelenlere benzer. Bâtıl hayallerin sahipleri olan inkârcılar ise büsbütün zulmanî bir perdenin içindedirler ve perdenin perdesi arkasındadırlar. Onlar da karanlıkta kıbleyi kaybedenlere benzer. Ya'ni, “Eşhâsın bâtınlarındaki türlü türlü hayallerinden dolayı onların ef'âl-i hâricîlerinde bu zikr olunan muhtelif revişler ve hareketler görünür ve zahir olur." Abdülkerim Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki kitabının hayâl hakkında olan 57. bâbında der ki: "Hayâl varlığın aslıdır. Zîrâ o hayâlde ma'bûdun zuhûrunun kemâli vardır. Hak hakkındaki i'tikādını görmez misin ki, Hakk'ın sıfatları ve isimleri vardır. Bu i'tikād ancak senin hayâlindedir ki Allah Sübhânehû ve Teâlâ sana o hayâlinde zahir oldu. Onun için biz, o hayâl bir varlık ve zâttır ki, onda Hakk'ın zuhûrunun kemâli vardır, dedik. İmdi bunu bildiğin vakit sana hayâl, cemî'-i âlemin aslı olduğu zâhir olur. Zîrâ Hak cemî'-i eşyânın aslıdır; ve onun ekmel zuhûru ancak asıl olan hayâl mahallinde vâki' olur. Binâenaleyh sâbit oldu ki, hayâl cemî'-i avâlimin aslıdır. Nebî (s.a.v.) الناس نيام فإذا ماتوا انتبهوا Ya'ni "Nâs uykudalar, öldükleri vakit uyanırlar" buyurmakla bu mahsüsü uyku telakkî buyurdu. Ya'ni dünyâda üzerlerinde bulundukları hakāyık onlara zâhir olur, demek olur...ilh". Ma'lûm olsun ki, hayâl iki nevî'dir. Biri hak, dîğeri bâtıldır. "Hayâl-i bâtıl", Hakk'ın gayri i'tikād olunan hayallerdir ki bu hayaller şahsı, istiğrâkı nisbetinde Hak'tan uzaklaştırır. "Hayâl-i hak", enbiyâ ve evliyânın gösterdiği tarîk ve i'tikāddır ki, o da Hakk'ın vahdetini ve her yerde huzûrunu ârif olmaktır. Ve bu hayallerin mahall-i tekevvünü vücûd-i insânîdir. "Hayâl-i bâtıl"dan her mevtında fenâ ve müz'ic suver-i hayâliyye doğar; ve "hayâl-i hak"tan dahi kezâ her mevtında latîf ve güzel suver-i hayâliyye zuhûr eder. Binâenaleyh vücûd-ı beşer cenneti ve cehennemi câmi'dir. Bu teselsül-i hayâlât suver-i ilmiyyeye kadar gider. Vaktâki şems-i zât tulû' eder, bu suver-i hayâliyyenin cümlesi onun nûrunun istîlâsı altında müzmahill olur. Bu hayâlât-ı mülevvene ve muhtelife, esmâ-i muhtelife ahkâm ve âsârının zuhûru için eşhâsın bâtınlarından muharrik olur ve bu teharrükün neticesinde fiilleriyle hâriçte zuhûr eder. İmdi bu keserât-ı hayaliyeden ba'zıları nûrânî ve ba'zıları zulmânîdir. Hakk'ın bu eşya üzerinde ihâta-i zâtiyyesine değil, ancak ihâta-i ilmiyyesine i'tikād eden mü'minler hicâb-ı nûrânî içindedirler. Zîrâ İlim sıfattır ve sıfat hicâb-ı nûrânîdir. Bunlar bu keserât karanlığı içinde kıble-i zâtı kaybedip yanlış tarafa teveccüh eden- lere benzer. Hayâlât-ı bâtıle ashâbı olan münkirler ise büsbütün hicâb-ı zulmânî içindedirler ve hicabın hicabı arkasındadırlar. Onlar da karanlıkta kıbleyi kaybedenlere benzer. 326. Bu, onda hayran olmuştur ki o ne üzeredir? Her tadıcı, o diğeri nefye-dicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 326. Bu, onda hayran olmuştur ki o ne üzeredir? Her tadıcı, o diğeri nefye-dicidir. Hayâl sahibi olan bir kişi, hayâl sahibi olan diğer bir kişinin hayâlinde ve inancında "Bu adam ne yapıyor? Ne acayip bir hayâl içindedir!" diye hayrete düşmüştür. Çünkü her bir hayalin tadı içinde bulunan kimse, diğer kimsenin hayâlî tadını reddetmiştir; ve "Bu adam yanlış düşünüyor" diye itiraz etmiştir. Çünkü farklı isimlerin hükümleri ve tesirleri birbirine zıttır. Bu sebeple Hûd suresinin sonundaki ayet-i kerimede وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبِّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ (Hûd, 11/118-119) yani "Rabbin dileseydi insanları tek bir ümmet yapardı. Velakin farklı isimlerin mazharları oldukları için farklı olmaktan vazgeçmezler. Rabbinin rahmetine mazhar olanlar müstesnadır. Ve Yüce Allah onları bu farklı isimlerin mazharları olmak için yarattı ve Rabbinin 'Ol!' kelimesi tamam oldu" buyrulmuştur. Bu hayâl sahibi olan bir şahıs, o hayâl sahibi olan dîğer bir şahsın hayâlinde ve i'tikādında "Bu adam ne yapıyor? Ne acîb bir hayâl içindedir!" diye hayrete düşmüştür. Zîrâ her bir hayalin zevki içinde bulunan kimse, dîğer kimsenin zevk-i hayâlîsini nefyetmiştir; ve "Bu adam yanlış düşünüyor" diye i'tiraz etmiştir. Zîrâ esmâ-i müteferrikanın ahkâm ve âsârı yekdîğerine muhalifdir. Onun için sûre-i Hûd'un nihâyetindeki âyet-i kerimede وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبِّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ (Hûd, 11/118-119) ya'ni "Rabbin murad edeydi nâsı ümmet-i vâhide kılardı. Velâkin esmâ-i muhtelifenin mezâhiri oldukları için muhtelif olmaktan zâil olmazlar. Rabbinin rahmetine mazhar olanlar müstesnâdır. Ve Hak Teâlâ onları bu muhtelif esmânın mezâhiri olmak için halketti ve Rabbinin 'Kün!' kelimesi tamâm oldu". 327. Eğer o hayaller nâ-mü'telif olmasaydı, revişler dışarıdan nasıl muhtelif olur idi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 327. Eğer o hayaller uyumsuz olmasaydı, davranışlar dışarıdan nasıl farklı olurdu? Eğer o kişilerin içlerindeki hayalleri uyumsuz ve birbirine aykırı olmasaydı, onların davranışları ve hareketleri dışarıda nasıl farklı olurdu? Eğer o eşhâsın bâtınlarındaki hayalleri nâ-mü'telif ve birbirine muhalif olmasa idi, onların revişleri ve hareketleri hâriçte nasıl muhtelif olur idi? 328. Mâdemki canın kıblesini pinhân etmişlerdir, her bir kimse yüzünü bir tarafa getirmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 328. Mademki canın kıblesini gizlemişlerdir, her bir kimse yüzünü bir tarafa çevirmiştir. "Canın kıblesi"nden kastedilen, Hak'ın Zâtı'dır. Yani, mademki bu çokluk (keserât) âlemi içinde canın kıblesi olan Hak'ın Zâtı'nı nurlu ve karanlık perdeler (hicâblar) arkasında gizlemişlerdir; bu sebeple bu karanlık âlemde ve yoğunluk (kesâfet) sahasında her bir kimse kalbinin yüzünü bir hayal tarafına çevirmiş ve "benim aradığım budur" diye övünmüştür. Batıl hayallerin sahipleri olan inkârcılar ise tamamen karanlık perde (hicâb-ı zulmânî) içindedirler ve perdenin perdesi arkasındadırlar. Onlar da karanlıkta kıbleyi kaybedenlere benzer. "Canın kıblesi"nden murâd, zât-ı Hak'tır. Ya'ni, mâdemki bu keserât âlemi içinde canın kıblesi olan zât-ı Hakk'ı nûrânî ve zulmânî olan hicâblar arkasında gizlemişlerdir; binâaenaleyh bu karanlık âlemde ve kesâfet sâhasında her bir kimse kalbinin yüzünü bir hayâl tarafına çevirmiş ve benim aradığım budur, diye iftihâr etmiştir. lere benzer. Hayâlât-ı bâtıle ashâbı olan münkirler ise büsbütün hicâb-ı zulmânî içindedirler ve hicabın hicabı arkasındadırlar. Onlar da karanlıkta kıbleyi kaybedenlere benzer. 326. Bu, onda hayran olmuştur ki o ne üzeredir? Her tadıcı, o diğeri nefyedicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 326. Bu, onda hayran olmuştur ki o ne üzeredir? Her tadıcı, o diğeri nefyedicidir. Bu hayâl sahibi olan bir kişi, o hayâl sahibi olan diğer bir kişinin hayâlinde ve inancında "Bu adam ne yapıyor? Ne acayip bir hayâl içindedir!" diye hayrete düşmüştür. Çünkü her bir hayalin tadı içinde bulunan kimse, diğer kimsenin hayalî tadını reddetmiştir; ve "Bu adam yanlış düşünüyor" diye itiraz etmiştir. Çünkü ayrı ayrı isimlerin hükümleri ve eserleri birbirine zıttır. Onun için Hûd suresinin sonundaki ayet-i kerimede وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ (Hûd, 11/118-119) yani "Rabbin dileseydi insanları tek bir ümmet yapardı. Velakin farklı isimlerin tecellileri oldukları için farklı olmaktan vazgeçmezler. Rabbinin rahmetine mazhar olanlar müstesnadır. Ve Yüce Allah onları bu farklı isimlerin tecellileri olmak için yarattı ve Rabbinin 'Ol!' kelimesi tamam oldu" buyrulmuştur. Bu hayâl sahibi olan bir şahıs, o hayâl sahibi olan dîğer bir şahsın hayâlinde ve i'tikādında "Bu adam ne yapıyor? Ne acîb bir hayâl içindedir!" diye hayrete düşmüştür. Zîrâ her bir hayalin zevki içinde bulunan kimse, dîğer kimsenin zevk-i hayâlîsini nefyetmiştir; ve "Bu adam yanlış düşünüyor" diye i'tiraz etmiştir. Zîrâ esmâ-i müteferrikanın ahkâm ve âsârı yekdîğerine muhalifdir. Onun için sûre-i Hûd'un nihâyetindeki âyet-i kerimede وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبِّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ (Hûd, 11/118-119) ya'ni "Rabbin murad edeydi nâsı ümmet-i vâhide kılardı. Velâkin esmâ-i muhtelifenin mezâhiri oldukları için muhtelif olmaktan zâil olmazlar. Rabbinin rahmetine mazhar olanlar müstesnâdır. Ve Hak Teâlâ onları bu muhtelif esmânın mezâhiri olmak için halketti ve Rabbinin 'Kün!' kelimesi tamâm oldu". 327. Eğer o hayaller nâ-mü'telif olmasaydı, revişler dışarıdan nasıl muhtelif olur idi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 327. Eğer o hayaller uyumsuz olmasaydı, davranışlar dışarıdan nasıl farklı olurdu? Eğer o kişilerin içlerindeki hayalleri uyumsuz ve birbirine aykırı olmasaydı, onların davranışları ve hareketleri dışarıda nasıl farklı olurdu? Eğer o eşhâsın bâtınlarındaki hayalleri nâ-mü'telif ve birbirine muhalif olmasa idi, onların revişleri ve hareketleri hâriçte nasıl muhtelif olur idi? 328. Mâdemki canın kıblesini pinhân etmişlerdir, her bir kimse yüzünü bir tarafa getirmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 328. Mademki canın kıblesini gizlemişlerdir, her bir kimse yüzünü bir tarafa çevirmiştir. "Canın kıblesi"nden kasıt, Hak Zât'ıdır. Yani, mademki bu kesret (çokluk) âlemi içinde canın kıblesi olan Hak Zât'ını nurlu ve karanlık perdeler arkasında gizlemişlerdir; bu sebeple bu karanlık âlemde ve yoğunluk sahasında her bir kimse kalbinin yüzünü bir hayal tarafına çevirmiş ve "Benim aradığım budur," diye övünmüştür. Çeşitli gidişatların ve türlü türlü gayretlerin karanlık vaktinde, namaz vaktinde kıbleyi arayanların aramasının farklılığına ve denizin dibinde dalgıçların aramasına benzetilmiştir. "Canın kıblesi"nden murâd, zât-ı Hak'tır. Ya'ni, mâdemki bu keserât âlemi içinde canın kıblesi olan zât-ı Hakk'ı nûrânî ve zulmânî olan hicâblar arkasında gizlemişlerdir; binâaenaleyh bu karanlık âlemde ve kesâfet sâhasında her bir kimse kalbinin yüzünü bir hayâl tarafına çevirmiş ve benim aradığım budur, diye iftihâr etmiştir. Muhtelif revişlerin ve türlü türlü himmetlerin karanlık vaktinde, namaz vaktinde kıbleyi arayıcıların aramasının ihtilâfına ve denizin dibinde dalgıçların aramasına temsili 329. Bir tâife gibi ki taharrî ederler; kıble hayâli üzerine bir tarafa teveccüh ederler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 329. Bir grup gibi ki araştırırlar; kıble hayali üzerine bir tarafa yönelirler. Yani, "Nurani ve zulmani perdeler (hicâbât-ı nûrâniyye ve zulmâniyye) içinde hakkı ve hakikati arayanlar, karanlıkta kıbleyi arayıp buldum diyerek yanlış bir tarafa yönelenlere benzer." "Tenîden" masdarı burada yönelmek anlamındadır. Ya'ni, “Hicâbât-ı nûrâniyye ve zulmâniyye içinde hak ve hakîkati arayanlar, karanlıkta kıbleyi arayıp buldum diyerek bir yanlış tarafa teveccüh edenlere benzer.” “Tenîden”, masdarı burada teveccüh etmek ma'nâsınadır. 330. Vaktâki sabah vaktinde Ka'be yüz gösterir, münkeşif olur ki, yolu kim kaybetmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 330. Sabah vakti Kâbe göründüğünde, yolu kimin kaybettiği ortaya çıkar. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîh-i Mâ Fîh'in 2. bölümünde şöyle buyururlar: “Bir adamı her bir şeyin hayali o şey tarafına götürür. Bağın hayali bağa, dükkânın hayali dükkâna sevk eder. Ancak bu hayaller içinde gizli bir aldatma vardır. Görmez misin ki, filan mahalleye gidip pişman olursun ve orada fayda bulurum zannettim, bulamadım dersin. Şimdi bu hayaller kadınların çarşafları gibidir; ve çarşafların içinde bir kimse gizlidir. Hayaller ortadan kalktığında ve hakikatler örtüsüz ve hayalsiz açıkça belirdiğinde, işte o vakit kıyamet olur. Hâl böyle olan bir yerde pişmanlık kalmaz. Seni çeken her hakikat, o hakikatten başka bir şey değildir. Ancak o hakikattir ki seni çeker. يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (Târık, 86/9) [“Sırların ortaya çıkarılıp yoklanacağı gün..”] ayet-i kerimesinin anlamı bu dediğimdir. Hakikatte çeken birdir, fakat çok sayıda görünür. Görmez misin ki, bir adam, türlü türlü yüz şey arzu eder. Örneğin tutmaç Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîh-i Mâ Fîh'in 2. faslında şöyle buyururlar: “Bir adamı her bir şeyin hayâli o şey tarafına götürür. Hayâl-i bâğ, bağa, dükkânın hayâli dükkâna sevk eder. Velâkin bu hayâlât içinde gizli bir tezvir vardır. Görmez misin ki, filân mahalle gidip pişmân olursun ve orada fâide bulurum zannettim, bulamadım dersin. Şimdi bu hayâlât kadınların çarşafları gibidir; ve çarşafların içinde bir kimse mahfîdir. Vaktâki hayâlât ortadan kalkar ve hakâyık örtüsüz ve hayâlsiz âşikâr olur, işte o vakit kıyâmet olur. Hal böyle olan bir mahalde nedâmet kalmaz. Seni cezbeden her hakîkat, o hakîkatten başka bir şey değildir. Ancak o hakîkattir ki seni cezbeder. يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (Târık, 86/9) [“Sırların ortaya çıkarılıp yoklanacağı gün..”] âyet-i kerîmesinin ma'nâsı bu dediğimdir. Hakîkatte cezbeden birdir, fakat müteaddid görünür. Görmez misin ki, bir adam, günâgûn yüz şey arzu eder. Meselâ tutmaç 329. Bir taife gibi ki taharrî ederler; kible hayali üzerine bir tarafa teveccüh ederler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 329. Bir topluluk gibi ki araştırırlar; kıble hayali üzerine bir tarafa yönelirler. Yani, "Nûrânî ve zulmânî perdeler (hicâbât-ı nûrâniyye ve zulmâniyye) içinde hak ve hakikati arayanlar, karanlıkta kıbleyi arayıp buldum diyerek yanlış bir tarafa yönelenlere benzer." "Tenîden" masdarı burada yönelmek anlamındadır. Ya'ni, "Hicâbât-ı nûrâniyye ve zulmâniyye içinde hak ve hakîkati arayanlar, karanlıkta kıbleyi arayıp buldum diyerek bir yanlış tarafa teveccüh edenlere benzer." "Tenîden", masdarı burada teveccüh etmek ma'nâsınadır. 330. Vaktaki sabah vaktinde Ka'be yüz gösterir, münkeşif olur ki, yolu kim kaybetmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 330. Sabah vaktinde Kâbe yüz gösterdiğinde, yolunu kimin kaybettiği ortaya çıkar. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîh-i Mâ Fîh'in 2. bölümünde şöyle buyururlar: "Bir adamı her bir şeyin hayali o şey tarafına götürür. Bağ hayali bağa, dükkânın hayali dükkâna sevk eder. Aksine bu hayaller içinde gizli bir aldatma vardır. Görmez misin ki, filan mahalleye gidip pişman olursun ve orada fayda bulurum zannettim, bulamadım dersin. Şimdi bu hayaller kadınların çarşafları gibidir; ve çarşafların içinde bir kimse gizlidir. Hayaller ortadan kalktığında ve hakikatler örtüsüz ve hayalsiz açıkça belirdiğinde, işte o vakit kıyamet olur. Hâl böyle olan bir yerde pişmanlık kalmaz. Seni cezbeden her hakikat, o hakikatten başka bir şey değildir. Ancak o hakikattir ki seni cezbeder. يوم تبلى السرائر (Târık, 86/9) ["Sırların ortaya çıkarılıp yoklanacağı gün.."] ayet-i kerimesinin anlamı bu dediğimdir. Hakikatte cezbeden birdir, fakat çok sayıda görünür. Görmez misin ki, bir adam, türlü türlü yüz şey arzu eder. Örneğin tutmaç isterim, börek isterim, helva isterim, yahni isterim, meyve isterim, hurma isterim ve incir isterim der ve bunları sayarak dile getirir. Aksine onun asıl isteği açlıktır ve o da birdir. Görmez misin ki, bir şeyden doyunca bunların hiçbirisi lazım değildir, der. Bu sebeple bilindi ki on ve yüz yoktur, aksine bir vardır. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîh-i Mâ Fîh'in 2. faslında şöyle buyururlar: "Bir adamı her bir şeyin hayâli o şey tarafına götürür. Hayâl-i bâğ, bağa, dükkânın hayali dükkâna sevk eder. Velâkin bu hayâlât içinde gizli bir tezvîr vardır. Görmez misin ki, filân mahalle gidip pişman olursun ve orada fâide bulurum zannettim, bulamadım dersin. İmdi bu hayâlât kadınların çarşafları gibidir; ve çarşafların içinde bir kimse mahfidir. Vaktâki hayâlât ortadan kalkar ve hakäyık örtüsüz ve hayâlsiz âşikâr olur, işte o vakit kıyâmet olur. Hal böyle olan bir mahalde nedâmet kalmaz. Seni cezbeden her hakikat, o hakikatten başka bir şey değildir. Ancak o hakîkattir ki seni cezbeder. يوم تبلى السرائر (Târık, 86/9) ["Sırların ortaya çıkarılıp yoklanacağı gün.."] âyet-i kerîmesinin ma'nâsı bu dediğimdir. Hakîkatte cezbeden birdir, fakat müteaddid görünür. Görmez misin ki, bir adam, gûnâgûn yüz şey arzû eder. Meselâ tutmaç isterim, börek isterim, helva isterim, yahnî isterim, meyve isterim, hurma isterim ve incir isterim der ve bunları ta'dâd ile lisâna getirir. Velâkin onun aslî açlıktır ve o da birdir. Görmez misin ki, bir şeyden doyunca bunların hiçbirisi lâzım değildir, der. Binâenaleyh ma'lûm oldu ki on ve yüz yoktur, belki bir vardır. 331. Yâhud dalgıçlar gibi ki, suyun dibi altında her bir kimse acele bir şey toplar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 331. Ya da dalgıçlar gibi ki, suyun dibi altında her bir kimse aceleyle bir şey toplar. 332. Cevher ve kıymetli inci ümîdi üzerine ondan ve bundan bir torba doldururlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 332. Cevher ve kıymetli inci ümidi üzerine ondan ve bundan bir torba doldururlar. Veyahut çeşitli yöntemler ve türlü türlü gayret sahibi kişiler, denizin dibine dalıp kıymetli inci ve cevher toplamak ümidiyle acele acele şunu bunu toplayarak torbalarına dolduran dalgıçlara benzerler ki, o topladıkları şeyleri görerek toplamış değildirler. Veyâhud muhtelif revîş ve türlü türlü himmet sâhibleri denizin dibine dalıp kıymetli inci ve gevher toplamak ümîdiyle acele acele şunu bunu toplayarak torbalarına dolduran dalgıçlara benzer ki, o topladıkları şeyleri görerek toplamış değildirler. 333. Vaktâki derin denizin dibinden çıkarlar, münkeşif olur, azîm incinin sâhibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 333. Derin denizin dibinden çıktıklarında, azîm incinin sahibi ortaya çıkar, açığa çıkar. 334. Ve o diğeri ki küçük inci götürdü; ve o diğeri ki taş kırıntıları ve şebe götürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 334. Ve o diğeri ki küçük inci götürdü; ve o diğeri ki taş kırıntıları ve şebe götürdü. Deniz dibinde körü körüne şunu bunu toplayıp torbalarına dolduran dalgıçlar, denizin dibinden yukarı çıktıklarında, büyük inci yakalamış olanlar ile küçük inci toplayanlar veyahut taş kırıntıları ve midye kabukları ve istiridye kabukları ve "şebe" denilen kıymetsiz şeyleri toplayan dalgıçlar ortaya çıkar. "Şebe", bir taşın adıdır ki, siyah ve berrak olur ve yumuşaklıkta ve hafiflikte kehribara benzer. Beyit-i şerifte teşdid (bir harfi iki okuma) ile telaffuzu vezin zorunluluğu içindir. "Büyük inci"den maksat, sırf vahdeti (birliği) açıklayan hakikat ilmi ve "küçük inci"den maksat, kesretlere (çokluklara) yatkın olan şeriat ilmi; ve "kıymetsiz taşlar"dan maksat, istidlâlî (çıkarıma dayalı), nazarî (teorik) ve felsefî ilimlerdir. "Jerf", derin; "şigerf", büyük demektir. İsterim, börek isterim, helva isterim, yahni isterim, meyve isterim, hurma isterim ve incir isterim der ve bunları sayarak dile getirir. Velakin onun aslı açlıktır ve o da birdir. Görmez misin ki, bir şeyden doyunca bunların hiçbirisi lazım değildir, der. Buna göre bilindi ki on ve yüz yoktur, aksine bir vardır. “Deniz dibinde körü körüne şunu bunu toplayıp torbalarına dolduran dalgıçlar vaktâki denizin dibinden yukarı çıkarlar, büyük inci yakalamış olanlar ile küçük inci toplayanlar veyâhud taş kırıntıları ve midye kabukları ve istiridye kabukları ve “şebe” denilen kıymetsiz şeyleri toplayan dalgıçlar meydana çıkar.” “Şebe”, bir taşın adıdır ki, siyah ve berrak olur ve yumşaklıkta ve hafiflikte kehrübâya benzer. Beyt-i şerîfde teşdîd ile telaffuzu zarûret-i vezn içindir. “Büyük inci”den murâd, vahdet-i sırfı mübeyyin olan ilm-i hakîkat ve “küçük inci”den murâd keserâta müstaidd olan ilm-i şerîat; ve “kıymetsiz taşlar”dan murâd, ulûm-ı istidlâliyye ve nazariyye ve felsefiyyedir. “Jerf”, derin; “şigerf”, büyük demektir. isterim, börek isterim, helva isterim, yahni isterim, meyve isterim, hurma is- terim ve incir isterim der ve bunları ta'dâd ile lisâna getirir. Velâkin onun as- lı açlıktır ve o da birdir. Görmez misin ki, bir şeyden doyunca bunların hiçbi- risi lâzım değildir, der. Binâenaleyh ma'lûm oldu ki on ve yüz yoktur, belki bir vardır." 331. Yahud dalgıçlar gibi ki, suyun dibi altında her bir kimse acele bir şey toplar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 331. Yahut dalgıçlar gibi ki, suyun dibi altında her bir kimse acele bir şey toplar. 332. Gevher ve kıymetli inci ümîdi üzerine ondan ve bundan bir torba doldururlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 332. Cevher ve kıymetli inci ümidi üzerine ondan ve bundan bir torba doldururlar. Veyahut çeşitli yol ve türlü türlü gayret sahibi kişiler, denizin dibine dalıp kıymetli inci ve cevher toplama ümidiyle acele acele şunu bunu toplayarak torbalarına dolduran dalgıçlara benzerler ki, o topladıkları şeyleri görerek toplamış değildirler. Veyâhud muhtelif reviş ve türlü türlü himmet sahibleri denizin dibine da- lıp kıymetli inci ve gevher toplamak ümîdiyle acele acele şunu bunu toplaya- rak torbalarına dolduran dalgıçlara benzer ki, o topladıkları şeyleri görerek toplamış değildirler. 333. Vaktâki derin denizin dibinden çıkarlar, münkeşif olur, azîm incinin sahibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 333. Derin denizin dibinden çıktıklarında, yüce incinin sahibi ortaya çıkar. 334. Ve o dîğeri ki küçük inci götürdü; ve o dîğeri ki taş kırıntıları ve şebe götürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 334. Ve o diğeri ki küçük inci götürdü; ve o diğeri ki taş kırıntıları ve şebe götürdü. Deniz dibinde körü körüne şunu bunu toplayıp torbalarına dolduran dalgıçlar, denizin dibinden yukarı çıktıklarında, büyük inci yakalamış olanlar ile küçük inci toplayanlar veyahut taş kırıntıları ve midye kabukları ve istiridye kabukları ve "şebe" denilen kıymetsiz şeyleri toplayan dalgıçlar ortaya çıkar. "Şebe", siyah ve berrak olan, yumuşaklıkta ve hafiflikte kehribara benzeyen bir taşın adıdır. Şerefli beyitte (şiirde) teşdîd (bir harfi iki okuma) ile telaffuzu, vezin gereğidir. "Büyük inci"den kasıt, sırf vahdeti (birliği) açıklayan hakikat ilmi; "küçük inci"den kasıt, kesretlere (çokluklara) yatkın olan şeriat ilmi; ve "kıymetsiz taşlar"dan kasıt, istidlâlî (çıkarıma dayalı), nazarî (teorik) ve felsefî ilimlerdir. "Jerf", derin; "şigerf", büyük demektir. “Deniz dibinde körü körüne şunu bunu toplayıp torbalarına dolduran dal- gıçlar vaktâki denizin dibinden yukarı çıkarlar, büyük inci yakalamış olanlar ile küçük inci toplayanlar veyâhud taş kırıntıları ve midye kabukları ve isti- ridye kabukları ve “şebe” denilen kıymetsiz şeyleri toplayan dalgıçlar meyda- na çıkar.” “Şebe”, bir taşın adıdır ki, siyah ve berrak olur ve yumşaklıkta ve hafiflikte kehrübâya benzer. Beyt-i şerîfde teşdîd ile telaffuzu zarûret-i vezn içindir. “Büyük inci”den murâd, vahdet-i sırfı mübeyyin olan ilm-i hakîkat ve “küçük inci”den murâd keserâta müstaidd olan ilm-i şerîat; ve “kıymetsiz taşlar”dan murâd, ulûm-ı istidlâliyye ve nazariyye ve felsefiyyedir. “Jerf”, de- rin; “şigerf”, büyük demektir. 335. Sâhirede iftizah sahibi olan kahredici fitne onları böyle imtihan etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 335. Kahredici fitne, sâhirede (kıyamet yerinde) iftizah (rezillik) sahibi olanları böyle imtihan etti. Bu şerefli beyitte, Nâziât sûresinin 79/13-14. ayetinde geçen "O kıyamet ve haşir ancak tek bir haykırıştır ki, onlar o vakit sâhirede toplanırlar" ifadesine işaret buyrulur. Yani, "Kıyamet yeri, dünyada kalplerinin torbasını birtakım hayallerle doldurmuş olan kimselerin torbalarındaki şeylerin mahiyetlerini ve kıymetlerini ortaya çıkarır ve onların üzerinde kahredici olan bir fitnedir ki, kötülüğü keşfetme ve açığa çıkarma özelliğine sahiptir." Bu beyt-i şerîfde Ve'n-Nâziât sûre-i şerîfinde olan فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةً فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَةِ (Naziat, 79/13-14) ya'ni "O kıyamet ve haşir ancak sayha-i vahidedir ki, onlar o vakit sâhirede cem' olurlar" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ya'ni, "Mahall-i kıyamet, dünyada kalblerinin torbasını birtakım hayâlât ile doldurmuş olan kimselerin torbalarındaki şeylerin mâhiyetlerini ve kıymetlerini meydana çıkarır ve onların üzerinde kähir olan bir fitnedir ki, kötülüğü keşif ve ızhâr etmek sahibidir." 336. Her taife böyle pervaneler gibi cihanda bir şem'in etrafında kanat vurucudurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 336. Her topluluk, dünyada pervaneler gibi bir mumun etrafında kanat çırparlar. "Mum"dan kasıt, her topluluğun hayaline rehber olan kimselerdir. Örneğin, Mecusilerin rehberi ve mürşitleri mübedler, Hristiyanların rehberleri rahipler, Musevilerin rehberleri de hahamlardır. Diğer inanç sahiplerinden her birinin böyle birer rehber ve mürşitleri vardır; ve hepsi hakikatin kendi inançlarıyla ve hayalleriyle bulunabileceğini iddia ederler; aynı şekilde İslam dininde de çeşitli rehberler vardır. Bir türü zahir uleması (dış görünüşe ve şeriata önem veren âlimler) olup onlar şeriat rehberidirler ve bunlar tabiilerini cennete sevk ederler; ve cennet ehli cennet nimetlerinin lezzetlerine dalmış olup bu nuranî perde ile Hak'tan perdelidirler. Bir diğer türü ise hakikat yolunun mürşitleri olan ulemâ-i râsihûn (ilimde derinleşmiş âlimler)dur ki, onlar tabiilerini bütün perdelerden kurtarıp Hak huzuruna delalet ederler. Ve bu iki tür ulemanın taklitçisi olan rehberler de vardır ki, onlar halkı kendi nefislerine davet edip sapkınlığa düşürürler. Bu Hak dinde rehberlerin en tehlikelisi bunlardır. Ağızlarından bal akar, içleri zehir doludur. İşte bu rehberlerin her birisi kendi tabiilerinin mumudur; ve tabiileri bunlardan nur aldıklarını hayal ederler. "Şem'"den murâd, her tâifenin hayaline rehber olan kimselerdir. Meselâ mecûsîlerin rehberi ve mürşidleri mûbedler ve hıristiyanların rehberleri râhibler, Mûsevîlerin rehberleri de hahamlardır. İ'tikādât-ı sâire erbâbından her birinin böyle birer rehber ve mürşidleri vardır; ve hepsi hakîkat kendi i'tikādlarıyla ve hayalleriyle bulunabileceğini iddia edeler; ve kezâ dîn-i İslâm'da da muhtelif rehberler vardır. Bir nev'i ulemâ-i zahir olup onlar şerîat rehberidirler ve bunlar tabi'lerini cennete sevk ederler; ve ehl-i cennet niam-i cinâniyye lezzâtında müstağrak olup bu hicâb-ı nûrânî ile Hak'tan mahcûbdurlar. Ve bir nev'i dahi hakîkat yolunun mürşidleri olan ulemâ-i râsihûndur ki, onlar tabi'lerini bilcümle hicâbâttan kurtarıp huzûr-ı Hakk'a delâlet edeler. Ve bu iki nevi' ulemânın mukallidi olan rehberler de vardır ki, onlar halkı kendi nefislerine da'vet edip dalâlete düşürürler. Bu dîn-i Hak'ta rehberlerin en tehlikelisi bunlardır. Ağızlarından bal akar, içleri zehir doludur. İşte bu rehberlerin her birisi kendi tâbi'lerinin şem'idir; ve tevâbii bunlardan nûr aldıklarını tahayyül ederler. 337. Kendilerini bir ateş üzerine çarparlar; kendilerinin şem'i etrafında tavaf edeler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 337. Kendilerini bir ateş üzerine çarparlar; kendilerinin mumu etrafında tavaf ederler. Yani, mumun tabiîleri, ateş hükmünde olan kendi muratları ve istekleri olan hayal üzerine çarparlar; ve bu hayal ünsiyetinin (yakınlığının) sürüklemesiyle o mum etrafında pervane gibi dönüp dururlar. Ya'ni, şem'in tabi'leri ateş mesâbesinde olan kendi murâdları ve matlûbları olan hayâl üzerine çarparlar; ve bu üns-i hayalin sâikasıyla o şem' etrafında pervâne gibi dönüp dururlar. 335. Sâhirede iftizah sahibi olan kahredici fitne onları böyle imtihan etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 335. Sâhirede (kıyamet yerinde) iftizah (rezil olma) sahibi olan kahredici fitne onları böyle imtihan etti. Bu şerefli beyitte, Nâziât sûresinin 79/13-14. ayetlerine işaret buyrulur: "O kıyamet ve haşir (diriliş) ancak tek bir sayhadır (korkunç sestir) ki, onlar o vakit sâhirede (kıyamet yerinde) toplanırlar." Yani, "Kıyamet yeri, dünyada kalplerinin torbasını birtakım hayallerle doldurmuş olan kimselerin torbalarındaki şeylerin mahiyetlerini ve kıymetlerini ortaya çıkarır ve onların üzerinde kahredici olan bir fitnedir ki, kötülüğü keşfetme ve açığa çıkarma özelliğine sahiptir." Bu beyt-i şerîfde Ve'n-Nâziât sûre-i şerîfinde olan فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةً فَإِذَا هُم بِالسَّاهِرَةِ (Nâziât, 79/13-14) ya'ni "O kıyamet ve haşir ancak sayha-i vahidedir ki, onlar o vakit sâhirede cem' olurlar" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ya'ni, "Mahall-i kıyamet, dünyada kalblerinin torbasını birtakım hayâlât ile doldurmuş olan kimselerin torbalarındaki şeylerin mâhiyetlerini ve kıymetlerini meydana çıkarır ve onların üzerinde kähir olan bir fitnedir ki, kötülüğü keşif ve ızhâr etmek sahibidir." 336. Her taife böyle pervaneler gibi cihanda bir şem'in etrafında kanat vurucudurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 336. Her topluluk, pervaneler gibi dünyada bir mumun etrafında kanat çırpıcılardır. "Mum"dan kasıt, her topluluğun hayaline rehber olan kişilerdir. Örneğin, Mecusilerin rehberi ve mürşitleri (manevi yol göstericileri) mübedler, Hristiyanların rehberleri rahipler, Musevilerin rehberleri de hahamlardır. Diğer inanç sahiplerinden her birinin böyle birer rehberi ve mürşidi vardır; ve hepsi hakikatin kendi inançlarıyla ve hayalleriyle bulunabileceğini iddia ederler; aynı şekilde İslam dininde de çeşitli rehberler vardır. Bir türü zâhir uleması (dış görünüşe ve zahiri bilgilere önem veren âlimler) olup onlar şeriat rehberidirler ve bunlar tâbilerini (kendilerine uyanları) cennete sevk ederler; ve cennet ehli, cennet nimetlerinin lezzetlerine dalmış olup bu nuranî perde (cennet nimetleri) ile Hak'tan perdelidirler. Bir türü dahi hakikat yolunun mürşitleri olan ulemâ-i râsihûndur (ilimde derinleşmiş âlimler) ki, onlar tâbilerini bütün perdelerden kurtarıp Hak huzuruna delalet ederler. Ve bu iki tür ulemanın taklitçisi olan rehberler de vardır ki, onlar halkı kendi nefislerine davet edip sapıklığa düşürürler. Bu Hak dinde rehberlerin en tehlikelisi bunlardır. Ağızlarından bal akar, içleri zehir doludur. İşte bu rehberlerin her birisi kendi tâbilerinin mumudur; ve tâbileri bunlardan nur aldıklarını hayal ederler. "Şem'"den murâd, her tâifenin hayaline rehber olan kimselerdir. Meselâ mecûsîlerin rehberi ve mürşidleri mûbedler ve hıristiyanların rehberleri râhibler, Mûsevîlerin rehberleri de hahamlardır. İ'tikādât-ı sâire erbâbından her birinin böyle birer rehber ve mürşidleri vardır; ve hepsi hakîkat kendi i'tikādlarıyla ve hayalleriyle bulunabileceğini iddiâ edeler; ve kezâ dîn-i İslâm'da da muhtelif rehberler vardır. Bir nev'i ulemâ-i zâhir olup onlar şerîat rehberidirler ve bunlar tâbi'lerini cennete sevk ederler; ve ehl-i cennet niam-i cinâniyye lezzâtında müstağrak olup bu hicâb-ı nûrânî ile Hak'tan mahcûbdurlar. Ve bir nev'i dahi hakîkat yolunun mürşidleri olan ulemâ-i râsihûndur ki, onlar tâbi'lerini bilcümle hicâbâttan kurtarıp huzûr-ı Hakk'a delâlet edeler. Ve bu iki nevi' ulemânın mukallidi olan rehberler de vardır ki, onlar halkı kendi nefislerine da'vet edip dalâlete düşürürler. Bu dîn-i Hak'ta rehberlerin en tehlikelisi bunlardır. Ağızlarından bal akar, içleri zehir doludur. İşte bu rehberlerin her birisi kendi tâbi'lerinin şem'idir; ve tevâbii bunlardan nûr aldıklarını tahayyül ederler. 337. Kendilerini bir ateş üzerine çarparlar; kendilerinin şem'i etrafında tavaf edeler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 337. Kendilerini bir ateş üzerine çarparlar; kendilerinin mumu etrafında tavaf ederler. Yani, mumun takipçileri, ateş hükmünde olan kendi istekleri ve arzuları olan hayal üzerine çarparlar; ve bu hayal ünsiyetinin (alışkanlığının) sürüklemesiyle o mum etrafında pervane gibi dönüp dururlar. Ya'ni, şem'in tâbi'leri ateş mesâbesinde olan kendi murâdları ve matlûbları olan hayâl üzerine çarparlar; ve bu üns-i hayalin sâikasıyla o şem' etrafında pervâne gibi dönüp dururlar. 338. Baht Mûsâ'sının ümîdi ateşi üzerine ki, onun alevinden ağaç pek yeşil olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 338. Baht Musa'sının ümidi ateşi üzerine ki, onun alevinden ağaç pek yeşil olur. "Ezelî baht" Musa'ya (a.s.), "ümit" Musa'nın ağacına ve "hakikatin ortaya çıkışı" ağaçtan görünen ateşe benzetilmiştir. Yani, "Ezelî baht Musa'sının ümit ağacından hakikatin ortaya çıkışı ateşine bekleyişle o mumun etrafını tavaf ederler ki, o hakikat ateşinin alevinden ve eserinden ümit ağacı pek yeşil ve meyveli olur; ve her mumun tabiatı bunu bekler." “Tâli'-i ezelî" Mûsâ (a.s.)a, ve "ümîd" şecere-i Mûsâ'ya ve “zuhûr-ı hakîkat" ağaçtan zahir olan ateşe teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Tâli'-i ezelî Mûsâ'sının ümîd ağacından zuhûr-ı hakîkat ateşine intizaren o şem'in etrafını tavâf ederler ki, o hakikat ateşinin alevinden ve eserinden ümîd ağacı pek yeşil ve meyvedâr olur; ve her şem'in tâbii bunu bekler." 339. Her sürü o ateşin fazlını işitmiştir; hepsi her kıvılcıma o zannı götürmüştür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 339. Her sürü o ateşin faziletini işitmiştir; hepsi her kıvılcıma o sanıyı yakıştırmıştır. Yani, çeşitli rehberlere ve mumlara tabi olan her bir topluluk o hakikat ateşinin faziletini duymuştur. Kendi mumundan ortaya çıkacak her bir kıvılcıma, yani her bir fikre, o sanıyı layık görmüştür; ve o rehberden çıkan her bir fikri hakikat ateşinin kıvılcımı sanır. Ya'ni, muhtelif rehberlere ve şem'lere tâbi' olan her bir tâife o hakikat ateşinin fazîletini duymuştur. Kendi şem'inden zuhûr edecek her bir kıvılcıma, ya'ni her bir fikre, o zannı lâyık görmüştür; ve o rehberden sâdır olan her bir fikri hakîkat ateşinin kıvılcımı zanneder. 340. Sabah vakti geldikte hulûdün nuru zahir olur, her birisi yüz gösterir, ne [340] şem' idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 340. Sabah vakti geldiğinde ebediliğin nuru ortaya çıkar, her biri yüz gösterir, ne mum idi. "Sabah vakti"nden kastedilen, kıyamet ve haşir günüdür; yahut küçük kıyamet olan ölüm zamanıdır. "Ebediliğin nuru"ndan kastedilen, bâkî ve dâimî olan hakikat varlığının nurudur. Yani, "Büyük kıyamette yahut küçük kıyamette Hakk'ın bâkî ve dâimî olan hakikî varlığının nuru ortaya çıkar. Her bir kimse tâbi olduğu rehberin ve mumun mahiyetini görüp nasıl bir mürşide ve muma tâbi olduğunu anlar." “Sabah vakti"nden murâd, kıyamet ve haşr günüdür; veyâhud kıyamet-i suğrâ olan ölüm zamanıdır. “Nûr-ı hulûd"den murâd, bâkî ve dâimî olan nûr-ı vücûd-ı hakîkattir. Ya'ni, "Kıyamet-i kübrâda veyâ suğrâda bâkî ve dâimî olan vücûd-ı hakîkî-i Hakk'ın nûru zâhir olur. Her bir kimse tâbi' olduğu rehberin ve şem'in mâhiyetini görüp nasıl bir mürşide ve şem'e tâbi olduğunu anlar." 341. Her kimin o zafer şem'inden kanadı yandı, o şem' ona seksen latîf kanat verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 341. Her kimin o zafer mumundan kanadı yandıysa, o mum ona seksen latîf kanat verir. "Zafer mumu"ndan kasıt, gerçek rehber ve insân-ı kâmildir (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan). Yani, "Bu maddi yoğunluk âleminde her kimin o insân-ı kâmil mumundan benlik kanadı yandıysa, o insân-ı kâmil, o benliği ve varlığı kanadı yanan tâbi olana, latîf âlemde gerçek maksada uçması için birçok kanat verir." "Zafer şemi"nden murâd, rehber-i hakîkî ve mürşid-i kâmildir. Ya'ni, "Bu âlem-i kesâfette her kimin o mürşid-i kâmil şem'inden enâniyet kanadı yandı ise, o mürşid-i kâmil o enâniyet ve varlığı kanadı yanan tâbi'e âlem-i letâfette maksûd-ı hakîkîye uçmak için birçok kanat verir." 338. Baht Mûsa'sının ümîdi ateşi üzerine ki, onun alevinden ağaç pek yeşil olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 338. Baht Musa'sının ümidi ateşi üzerine ki, onun alevinden ağaç pek yeşil olur. "Ezelî baht" Musa'ya (a.s.), "ümit" Musa'nın ağacına ve "hakikatin zuhuru" ağaçtan görünen ateşe benzetilmiştir. Yani, "Ezelî baht Musa'sının ümit ağacından hakikatin zuhuru ateşine bekleyişle o mumun etrafını tavaf ederler ki, o hakikat ateşinin alevinden ve tesirinden ümit ağacı pek yeşil ve meyveli olur; ve her mumun tabiatı bunu bekler." “Tâli'-i ezelî" Mûsâ (a.s.)a, ve "ümîd" şecere-i Mûsâ'ya ve “zuhûr-ı hakîkat" ağaçtan zahir olan ateşe teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Tâli'-i ezelî Mûsâ'sının ümîd ağacından zuhûr-ı hakîkat ateşine intizaren o şem'in etrafını tavâf ederler ki, o hakikat ateşinin alevinden ve eserinden ümîd ağacı pek yeşil ve meyvedâr olur; ve her şem'in tâbii bunu bekler." 339. Her sürü o ateşin fazlını işitmiştir; hepsi her kıvılcıma o zannı götürmüştür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 339. Her sürü o ateşin faziletini işitmiştir; hepsi her kıvılcıma o sanıyı yakıştırmıştır. Yani, çeşitli rehberlere ve mumlara tabi olan her bir topluluk o hakikat ateşinin faziletini duymuştur. Kendi mumundan ortaya çıkacak her bir kıvılcıma, yani her bir fikre, o sanıyı layık görmüştür; ve o rehberden çıkan her bir fikri hakikat ateşinin kıvılcımı sanır. Ya'ni, muhtelif rehberlere ve şem'lere tâbi' olan her bir tâife o hakikat ateşinin fazîletini duymuştur. Kendi şem'inden zuhûr edecek her bir kıvılcıma, ya'ni her bir fikre, o zannı lâyık görmüştür; ve o rehberden sâdır olan her bir fikri hakîkat ateşinin kıvılcımı zanneder. 340. Sabah vakti geldikte hulûdün nuru zahir olur, her birisi yüz gösterir, ne [340] şem' idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 340. Sabah vakti geldiğinde ebediliğin nuru ortaya çıkar, her biri yüz gösterir, ne mum idi. "Sabah vakti"nden kastedilen, kıyamet ve haşir günüdür; yahut küçük kıyamet olan ölüm zamanıdır. "Ebedilik nuru"ndan kastedilen, bâkî ve dâimî olan hakikat varlığının nurudur. Yani, "Büyük kıyamette veya küçük kıyamette Hakk'ın bâkî ve dâimî olan hakikî varlığının nuru ortaya çıkar. Her bir kimse tâbi olduğu rehberin ve mumun mahiyetini görüp nasıl bir mürşide ve muma tâbi olduğunu anlar." "Sabah vakti"nden murâd, kıyamet ve haşr günüdür; veyâhud kıyamet-i suğrâ olan ölüm zamanıdır. “Nûr-ı hulûd"den murâd, bâkî ve dâimî olan nûr-ı vücûd-ı hakîkattir. Ya'ni, "Kıyamet-i kübrâda veyâ suğrâda bâkî ve dâimî olan vücûd-ı hakîkî-i Hakk'ın nûru zâhir olur. Her bir kimse tâbi' olduğu rehberin ve şem'in mâhiyetini görüp nasıl bir mürşide ve şem'e tâbi olduğunu anlar." 341. Her kimin o zafer şem'inden kanadı yandı, o şem' ona seksen latîf kanat verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 341. Her kimin o zafer mumundan kanadı yandıysa, o mum ona seksen latîf kanat verir. "Zafer mumu"ndan kasıt, gerçek rehber ve insân-ı kâmildir (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan). Yani, "Bu maddi yoğunluk âleminde her kimin o insân-ı kâmil mumundan benlik kanadı yandıysa, o insân-ı kâmil, o benliği ve varlığı kanadı yanan tâbi olana, latîf âlemde gerçek maksada uçması için birçok kanat verir." "Zafer şemi"nden murâd, rehber-i hakîkî ve mürşid-i kâmildir. Ya'ni, "Bu âlem-i kesâfette her kimin o mürşid-i kâmil şem'inden enâniyet kanadı yandı ise, o mürşid-i kâmil o enâniyet ve varlığı kanadı yanan tâbi'e âlem-i letâfette maksûd-ı hakîkîye uçmak için birçok kanat verir." 342. Pervâne bölüğü iki gözü dikmiş kötü şem'in altında, kanadı yanmış olarak kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 342. Pervane topluluğu, kötü mumun altında, kanadı yanmış olarak, iki gözü dikmiş kalmıştır. Yani, "İnancı bozuk ve yanlış bir rehbere tabi olan pervane topluluğu, yani Hakk Yolcusu olanlar, o eksik mürşidin mumunun altında, kendisinde hayal ettiği ve varlık kanadı yanmış bir halde kalır; ve anlar ki varlık kendisinin değilmiş." Hazret-i Hüdâyî'nin (k.s.) beyti: Gel Hüdâyî'den al haberi erken / "Ben" diyen gafil utanır yarın. Ya'ni, “İ'tikādı fâsid ve yanlış bir rehbere tâbi' olan pervâne bölüğü, ya'ni ehl-i sülûk, o mürşid-i nâkıs şem'inin altında, kendisinde tahayyül ettiği ve vücûd ve varlık kanadı yanmış bir hâlde kalır; ve anlar ki varlık ve vücûd kendisinin değilmiş. Beyt-i hazret-i Hüdâyî (k.s.): Gel Hüdâyî'den al haber erken Ben diyen gafil utanır yarın 343. Pişmanlık ve yanma içinde çırpınır; göz dikicinin mihnetinden ah ederler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 343. Pişmanlık ve yanma içinde çırpınırlar; göz dikicinin mihnetinden ah ederler. O sahte mürşide (manevî rehber) ve kötü rehbere tâbi olan kimseler, ebedîlik nurunun ortaya çıkışında bu rehberin mahiyetini anlayınca pişmanlık ve yanma içinde çırpınırlar ve böyle hakikat nuruna karşı göz diken ve onu kapatan rehberin muhabbetinden dolayı ah ederler. O sahte mürşide ve fenâ rehbere tâbi olan kimseler, nûr-i hulûdün zuhûrunda bu rehberin mâhiyetini anlayınca pişmanlık ve yanma içinde çırpınır ve böyle nûr-ı hakîkate karşı göz dikici ve kapayıcı olan rehberin muhabbetinden dolayı âh vâh ederler. 344. Onun şem'i der ki: "Vaktaki ben yandım, seni ne vakit yanmaktan ve sitemden kurtarayım?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 344. Onun mumu der ki: "Ben yandığım zaman, seni ne zaman yanmaktan ve sitemden kurtarayım?" Ona tâbi olanın mumu olan rehberi, onun ahını gördüğü zaman der ki: "Bâtıl ortaya çıktı ve aşikâr oldu, benim fesadım meydana çıktı, ben rezil oldum ve yandım. Ey bana tâbi olan kimse, bu acizlik hâli içinde seni yanmaktan ve felaketten nasıl kurtarabilirim?" Bu şerefli beyitte Mü'min Sûresi'nde olan وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضَّعَفَاءِ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنتُم مُّعْنُونَ عَنَّا نَصِيبًا مِّنَ النَّارِ قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيهَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ (Gafir, 40/47-48) yani "Ateşte çekişirlerken zayıf olanlar büyüklük taslayan reislerine derler ki: Biz dünyada size tâbi idik. Şimdi bu ateşten bir parçasını bizden def edebilir misiniz? O büyüklük taslayan reisler derler ki: Hepimiz ateşin içindeyiz, Yüce Allah kulları arasında adaletle hükmetti" ayeti kastedilmiştir. O tâbi'in şem'i olan rehberi, onun âhını gördüğü vakit der ki: "Bâtıl zâhir ve âşikâr oldu, benim fesâdım meydana çıktı, ben rezîl oldum ve yandım. Ey bana tâbi' olan kimse, bu hâl-i acz içinde seni yanmaktan ve felâketten nasıl kurtarabilirim?" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Mü'min'de olan وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضَّعَفَاءِ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنتُم مُّعْنُونَ عَنَّا نَصِيبًا مِّنَ النَّارِ قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيهَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ (Gafir, 40/47-48) ya'ni "Vaktaki nârda muhasama edip zayıf olanlar mütekebbir rüûslarına diyeler ki: Biz dünyada size tâbi' idik. Şimdi bu nârdan bir parçasını bizden def' edebilir misiniz? O mütekebbir reisler diyeler ki: Cümlemiz nârdayız, Allah Teâlâ kulları arasında adâletle hükmetti". 345. Onun şem'i ağlayıcıdır ki, "Ben başı yanmış, ben başkasını nasıl ayınlatırım?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 345. Onun mumu ağlayıcıdır ki, "Ben başı yanmış, ben başkasını nasıl aydınlatırım?" 342. Pervâne bölüğü iki gözü dikmiş kötü şem'in altında, kanadı yanmış olarak kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 342. Pervane topluluğu, kötü mumun altında, kanadı yanmış olarak, iki gözü dikmiş kalmıştır. Yani, "İnancı bozuk ve yanlış bir rehbere tabi olan pervane topluluğu, yani Hakk Yolcusu olanlar, o eksik mürşidin mumunun altında, kendisinde hayal ettiği ve varlık kanadı yanmış bir halde kalır; ve anlar ki varlık kendisinin değilmiş." Hazret-i Hüdâyî'nin (k.s.) beyti: Gel Hüdâyî'den al haberi erken / "Ben" diyen gafil utanır yarın. Ya'ni, “İ'tikādı fâsid ve yanlış bir rehbere tâbi' olan pervâne bölüğü, ya'ni ehl-i sülûk, o mürşid-i nâkıs şem'inin altında, kendisinde tahayyül ettiği ve vücûd ve varlık kanadı yanmış bir hâlde kalır; ve anlar ki varlık ve vücûd kendisinin değilmiş. Beyt-i hazret-i Hüdâyî (k.s.): Gel Hüdâyî'den al haber erken Ben diyen gafil utanır yarın 343. Pişmanlık ve yanma içinde çırpınır; göz dikicinin mihnetinden ah ederler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 343. Pişmanlık ve yanma içinde çırpınırlar; göz dikicinin mihnetinden ah ederler. O sahte mürşide (manevî rehber) ve kötü rehbere tâbi olan kimseler, ebedîlik nurunun ortaya çıkışında bu rehberin mahiyetini anlayınca pişmanlık ve yanma içinde çırpınırlar ve böyle hakikat nuruna karşı göz diken ve onu kapatan rehberin muhabbetinden dolayı ah ederler. O sahte mürşide ve fenâ rehbere tâbi olan kimseler, nûr-i hulûdün zuhûrunda bu rehberin mâhiyetini anlayınca pişmanlık ve yanma içinde çırpınır ve böyle nûr-ı hakîkate karşı göz dikici ve kapayıcı olan rehberin muhabbetinden dolayı âh vâh ederler. 344. Onun şem'i der ki: "Vaktaki ben yandım, seni ne vakit yanmaktan ve sitemden kurtarayım?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 344. Onun mumu der ki: "Ben yandığım zaman, seni ne zaman yanmaktan ve sitemden kurtarayım?" Ona tâbi olanın mumu olan rehberi, onun ahını gördüğü zaman der ki: "Bâtıl ortaya çıktı ve aşikâr oldu, benim fesadım meydana çıktı, ben rezil oldum ve yandım. Ey bana tâbi olan kimse, bu acizlik hâli içinde seni yanmaktan ve felaketten nasıl kurtarabilirim?" Bu şerefli beyitte Mü'min Sûresi'nde olan وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضَّعَفَاءِ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنتُم مُّعْنُونَ عَنَّا نَصِيبًا مِّنَ النَّارِ قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيهَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ (Gafir, 40/47-48) yani "Ateşte çekişirlerken zayıf olanlar büyüklük taslayan reislerine derler ki: Biz dünyada size tâbi idik. Şimdi bu ateşten bir parçasını bizden def edebilir misiniz? O büyüklük taslayan reisler derler ki: Hepimiz ateşin içindeyiz, Yüce Allah kulları arasında adaletle hükmetti" ayeti kastedilmiştir. O tâbi'in şem'i olan rehberi, onun âhını gördüğü vakit der ki: "Bâtıl zâhir ve âşikâr oldu, benim fesâdım meydana çıktı, ben rezîl oldum ve yandım. Ey bana tâbi' olan kimse, bu hâl-i acz içinde seni yanmaktan ve felâketten nasıl kurtarabilirim?" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Mü'min'de olan وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضَّعَفَاءِ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنتُم مُّعْنُونَ عَنَّا نَصِيبًا مِّنَ النَّارِ قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيهَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ (Gafir, 40/47-48) ya'ni "Vaktaki nârda muhasama edip zayıf olanlar mütekebbir rüûslarına diyeler ki: Biz dünyada size tâbi' idik. Şimdi bu nârdan bir parçasını bizden def' edebilir misiniz? O mütekebbir reisler diyeler ki: Cümlemiz nârdayız, Allah Teâlâ kulları arasında adâletle hükmetti". 345. Onun şem'i ağlayıcıdır ki, "Ben başı yanmış, ben başkasını nasıl ayınlatırım?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 345. Onun mumu ağlayıcıdır ki, "Ben başı yanmış, ben başkasını nasıl aydınlatırım?" O aldanan kimsenin mumu ve kendisine uyulanı, iç sırları ortaya çıktığı zaman ağlayıcı bir hâldedir. Der ki: "Şu anda benim başım yanmış ve derde düşmüştür; ve kendimi kurtarmaktan âcizim, bu sebeple başkasını nasıl nûrlandırıp rahata çıkarabilirim?" يَا حَسَرَةً عَلَى الْعِبَادِ مَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولِ إِلَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُون (Yâsin, 36/30) yani “Ey hasret, o kullar üzerine gel ki, onlara bir elçi gelmedi, ancak onlar onunla alay eder oldular" ayet-i kerîmesi Yâsin sûresinde yer alır. Ayet-i kerîmede hasret ve pişmanlık bir şahsiyet olarak kabul edilir. Dünyada ahiret hallerini açıklayarak doğru yola davet eden peygamberler ve onların vârisleri olan kâmiller ile alay eden nefis ehline karşı davet olunur. O aldanan kimsenin şem'i ve metbû'u esrâr-ı bâtın zahir olduğu vakit ağlayıcı bir hâldedir. Der ki: "Şu anda benim başım yanmış ve derde giriftâr olmuştur; ve kendimi kurtarmaktan âcizim, binâenaleyh başkasını nasıl nûrlandırıp râhata çıkarabilirim?" يَا حَسَرَةً عَلَى الْعِبَادِ مَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولِ إِلَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُون (Yâsin, 36/30) ya'ni “Ey hasret, o kullar üzerine gel ki, onlara bir resûl gelmedi, illâ ki onlar onu istihzâ eder oldular" âyet-i kerîmesi sûre-i Yâsin'de vâki'dir. Ayet-i kerîmede hasret ve nedâmet bir şahsiyet i'tibâr olunur. Dünyâda ahvâl-i âhireti beyân ederek doğru yola da'vet eden peygamberler ve onların vârisleri olan kâmiller ile istihzâ eden ehl-i nefse karşı da'vet olunur. ## Yâ hasreten ale'l-ibâd" âyet-i kerîmesinin tefsîri 346. O der ki: "Senin şekillerinden aldandım, senin halini geç gördüm!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 346. O der ki: "Senin şekillerinden aldandım, senin halini geç gördüm!" Kâmil ve hakikatleri araştıran biri zannıyla bir yalancı ve noksan mürşide ve rehbere tâbi olan kimse, hakikatin tecellisini gördüğü zaman der ki: "Ey düzenbaz, ben dünyada seni tarikat ehli ve ümmetin salihleri şeklinde gördüm. Senin bu şekillerinden aldandım. Ah ne yapayım ki senin berbat ve yalancı olan halini vaktinde anlayamadım, geç gördüm!" Kâmil ve muhakkık zannıyla bir yalancı ve nâkıs mürşid ve rehbere tâbi olan kimse hakîkatin tecellîsini gördüğü vakit der ki: "Ey müzevvir, ben dünyâda seni ehl-i tarîk ve sulehâ-yı ümmet şeklinde gördüm. Senin bu şekillerinden aldandım. Âh ne yapayım ki senin berbat ve yalancı olan hâlini vaktiyle anlayamadım, geç gördüm!" 347. Şem' sönmüş, bâde gitmiş; dil-ruba bizim eğri görücülüğümüzün arından gizlendi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 347. Mum sönmüş, şarap gitmiş; gönül çalan, bizim yanlış görüşümüzün ardından gizlendi. "Gavta hûrden", suya dalmak anlamına gelir. Burada "gizlenmek"ten kinaye olur. Yani, "Dünya hayatının mumu sönmüş ve kesret (çokluk) meclisi dağılmış ve aşk şarabı gitmiş ve gönül kapıcısı olan vahdet (birlik) sırrı, bizim yanlış görüşümüzden, yani kendi varlığımızı ve eşyanın varlığını bağımsız görmemizden dolayı gizlendi." O aldanan kimsenin mumu ve takipçisi, bâtın (iç) sırlar ortaya çıktığı zaman ağlayıcı bir hâldedir. Der ki: "Şu anda benim başım yanmış ve derde düşmüştür; ve kendimi kurtarmaktan âcizim, bu sebeple başkasını nasıl nûrlandırıp rahata çıkarabilirim?" "Ey kullar üzerine hasret!" ayet-i kerimesinin tefsiri يَا حَسَرَةً عَلَى الْعِبَادِ مَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولِ إِلَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُون (Yâsin, 36/30) yani "Ey hasret, o kullar üzerine gel ki, onlara bir resûl gelmedi, ancak onlar onunla alay eder oldular" ayet-i kerimesi Yâsin sûresinde yer alır. Ayet-i kerimede hasret ve pişmanlık bir şahsiyet kabul edilir. Dünyada ahiret hallerini açıklayarak doğru yola davet eden peygamberler ve onların vârisleri olan kâmiller ile alay eden nefis ehline karşı davet olunur. "Gavta hûrden", suya dalmak ma'nâsınadır. Burada "gizlenmek"ten kinâye olur. Ya'ni, "Hayât-ı dünyeviyye şem'i sönmüş ve meclis-i keserât dağılmış ve aşk bâdesi gitmiş ve gönül kapıcı olan vahdet sırrı bizim eğri görücülüğümüzden, ya'ni kendi vücûdumuzu ve eşyânın vücudunu müstakıl gör- O aldanan kimsenin şem'i ve metbû'u esrâr-ı bâtın zahir olduğu vakit ağlayıcı bir hâldedir. Der ki: "Şu anda benim başım yanmış ve derde giriftâr olmuştur; ve kendimi kurtarmaktan âcizim, binâenaleyh başkasını nasıl nûrlandırıp râhata çıkarabilirim?" تفسير يا حسرةً على العباد "Yâ hasreten ale'l-ibâd" âyet-i kerîmesinin tefsîri يَا حَسَرَةً عَلَى الْعِبَادِ مَا يَأْتِيهِم مِّن رَّسُولِ إِلَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُون (Yâsin, 36/30) ya'ni “Ey hasret, o kullar üzerine gel ki, onlara bir resûl gelmedi, illâ ki onlar onu istihzâ eder oldular" âyet-i kerîmesi sûre-i Yâsin'de vâki'dir. Ayet-i kerîmede hasret ve nedâmet bir şahsiyet i'tibâr olunur. Dünyâda ahvâl-i âhireti beyân ederek doğru yola da'vet eden peygamberler ve onların vârisleri olan kâmiller ile istihzâ eden ehl-i nefse karşı da'vet olunur. 346. O der ki: "Senin şekillerinden aldandım, senin halini geç gördüm!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 346. O der ki: "Senin şekillerinden aldandım, senin halini geç gördüm!" Kâmil ve hakikatleri araştıran biri zannıyla bir yalancı ve noksan mürşide ve rehbere tâbi olan kimse, hakikatin tecellisini gördüğü zaman der ki: "Ey düzenbaz, ben dünyada seni tarikat ehli ve ümmetin salihleri şeklinde gördüm. Senin bu şekillerinden aldandım. Ah ne yapayım ki senin berbat ve yalancı olan halini vaktinde anlayamadım, geç gördüm!" Kâmil ve muhakkık zannıyla bir yalancı ve nâkıs mürşid ve rehbere tâbi olan kimse hakîkatin tecellîsini gördüğü vakit der ki: "Ey müzevvir, ben dünyâda seni ehl-i tarîk ve sulehâ-yı ümmet şeklinde gördüm. Senin bu şekillerinden aldandım. Âh ne yapayım ki senin berbat ve yalancı olan hâlini vaktiyle anlayamadım, geç gördüm!" 347. Şem' sönmüş, bâde gitmiş; dil-ruba bizim eğri görücülüğümüzün arından gizlendi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 347. Mum sönmüş, şarap gitmiş; gönül çalan, bizim eğri görüşümüzün ardından gizlendi. "Gavta hûrden", suya dalmak anlamına gelir. Burada "gizlenmek"ten kinaye (üstü kapalı anlatım) olur. Yani, "Dünya hayatının mumu sönmüş ve kesret (çokluk) meclisi dağılmış ve aşk şarabı gitmiş ve gönül kapıcısı olan vahdet (birlik) sırrı, bizim eğri görüşümüzden, yani kendi varlığımızı ve eşyanın varlığını bağımsız görmemizin ayıbından dolayı gizlenmiştir." Çünkü Yüce Allah ahirette herkesin inancına göre tecelli eder. Nitekim hadis-i şerifte şöyle buyurulur: ان الحق يتجلى يوم القيامة للخلق فى صورة منكرة فيقول انا ربكم الأعلى فيقولون نعوذ بالله منك فيتجلى في صور عقائدهم فيسجدون له yani "Yüce Allah kıyamet gününde halka çirkin bir surette tecelli edip 'Ben sizin en yüce Rabbinizim' der. Halk ise, 'Senden Allah'a sığınırız' derler. Hak daha sonra onların inançları suretinde tecelli eder, o vakit o surete secde ederler." Bu bahsin ayrıntısı Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Hûdî'dedir. Şimdi فأينما تولوا فثم وجه الله (Bakara, 2/115) yani "Ne tarafa dönersen Hakk'ın vechi (yüzü) vardır" ayet-i kerimesi gereğince Hakk'ı her yönde müşahede edenler ancak kâmil olan ariflerdir; ve bu ariflerin mektebi bu dünyadır. Dünyada elde edilemeyen irfanın (bilginin) ahirette elde edilmesi mümkün değildir. Zira dünya ekme ve ahiret biçme yeridir. Nitekim ayet-i kerimede وَمَن كَانَ فِي هَذه أعْمَى فَهُوَ فِي الآخرة أعمى (İsrâ, 17/72) yani "Kim ki dünyada kör ise ahirette de kördür" buyurulur. "Gavta hûrden", suya dalmak ma'nâsınadır. Burada "gizlenmek"ten kinâye olur. Ya'ni, "Hayât-ı dünyeviyye şem'i sönmüş ve meclis-i keserât dağılmış ve aşk bâdesi gitmiş ve gönül kapıcı olan vahdet sırrı bizim eğri görücülüğümüzden, ya'ni kendi vücûdumuzu ve eşyânın vücudunu müstakıl gör- memizin ârından ve ayıbından dolayı gizlenmiştir." Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri âhirette herkesin i'tikādına göre tecellî buyurur. Nitekim hadîs-i şerîfde şöyle buyurulur: ان الحق يتجلى يوم القيامة للخلق فى صورة منكرة فيقول انا ربكم الأعلى فيقولون نعوذ بالله منك فيتجلى في صور عقائدهم فيسجدون له ya'ni "Hak Teâlâ hazretleri yevm-i kıyâmette halka bir münker sûretinde tecellî edip ben sizin Rabb-i A'lâ'nızım der. Halk ise, senden Allah'a sığınırız derler. Hak ba'dehû onların i'tikādları sûretinde tecellî eder, o vakit o sûrete secde ederler". Bu bahsin tafsîli Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Hûdî'dedir. İmdi فأينما تولوا فثم وجه الله (Bakara, 2/115) ya'ni "Ne tarafa dönersen Hakk'ın vechi vâki'dir" âyet-i kerîmesi mûcibince Hakk'ı her cihette müşâhede edenler ancak kâmil olan âriflerdir; ve bu urefânın mektebi bu dünyâdır. Dünyada tahsil olunamayan irfanın âhirette tahsîli mümkin değildir. Zîrâ dünyâ ekmek ve âhiret biçmek mevtınıdır. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَن كَانَ فِي هَذه أعْمَى فَهُوَ فِي الآخرة أعمى (İsrâ, 17/72) ya'ni “Kim ki dünyâda a'mâ ise âhirette de a'mâdır" buyurulur. 348. Kazançlar, ödenecek ziyana mübeddel oldu. Şekvâyı körlükten Allah'a şikâyet edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 348. Kazançlar, ödenecek ziyana dönüştü. Şikâyeti körlükten Allah'a şikâyet edersin. "Erbah", "ribh" kelimesinin çoğuludur; "ribh", kazanç ve kâr demektir; "hasr", ziyan ve zarar anlamındadır. "Müğram", borçlu olan veya ödenmesi gereken şey demektir. "Zall", Kâmûs'un açıklamasına göre arkadaşını terk edip uzaklaştıran kimse demektir. Şu hâlde anlam "Kazançlar, arkadaşını ve sahibini ödenecek ziyana terk edip uzaklaştırdı" demek olur. Tercümede olduğu gibi, "Kazançlar, ödenecek zarar ve ziyana dönüştü" anlamını içerir. Yani ey dünya hayatında körlükle kendisine bozuk bir rehber ve mürşid edinen ve onun fikrini yayan kimse, büyük veya küçük kıyametin gerçekleşmesiyle hakikate vâkıf olduğun zaman senin kazançların seni öyle bir zarar ve ziyana terk eder ki, sen onu ahiret âleminde çekeceğin hasret ve pişmanlık ile ödemeye mecbur olursun; ve körlüğünden dolayı şikâyetini dahi Yüce Allah'a arz edersin. Halbuki şikâyetin senin nefsine dönmesi gerekir. "Erbah", "ribh"ın cem'idir; "ribh", kazanç ve kâr demektir; "hasr", ziyân ve zarar ma'nâsınadır. “Müğram", esîr-i deyn olan veya ödenmesi lâzım olan şey demektir. "Zall", Kāmûs'un beyânına göre hemdemini terk edip uzaklaştıran kimse demektir. Şu hâlde ma'nâ "Kazançlar, hemdemini ve sâhibini ödenecek ziyâna terk edip uzaklaştırdı" demek olur. Tercümede olduğu gibi, "Kazançlar, ödenecek zarar ve ziyâna mübeddel oldu" demek ma'nâsını mutazammındır. Ya'ni ey hayât-ı dünyeviyyesinde körlükle kendisine fâsid bir rehber ve mürşid ittihâz eden ve onun fikrini mürevvic olan kimse, kıyâmet-i kübrâ veyâ suğrâ vukūuyla hakîkate muttali' olduğun vakit senin kazançların seni öyle bir zarar ve ziyâna terk eder ki, sen onu âlem-i âhirette çekeceğin hasret ve nedâmet ile ödemeye mecbur olursun; ve körlüğünden dolayı şikâyetini dahi Allah Teâlâ'ya arz edersin. Halbuki şikâyetin senin nefsine râci' olmak îcâb eder. 349. Sikāt olan ihvânın ruhları ne güzeldir! Müslimlerdir, mü'minlerdir, ibadet edicilerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 349. Güvenilir kardeşlerin ruhları ne güzeldir! Onlar Müslümanlardır, müminlerdir, ibadet edenlerdir. ayıbımızdan ve kusurumuzdan dolayı gizlenmiştir." Çünkü Yüce Allah ahirette herkesin inancına göre tecelli eder. Nitekim hadis-i şerifte şöyle buyurulur: ان الحق يتجلى يوم القيامة للخلق فى صورة منكرة فيقول انا ربكم الأعلى فيقولون نعوذ بالله منك فيتجلى في صور عقائدهم فيسجدون له yani "Yüce Allah kıyamet gününde halka çirkin bir surette tecelli edip ben sizin en yüce Rabbinizim der. Halk ise, senden Allah'a sığınırız derler. Allah daha sonra onların inançları suretinde tecelli eder, o zaman o surete secde ederler." Bu bahsin ayrıntısı Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Hûdî'dedir. Şimdi فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ (Bakara, 2/115) yani "Ne tarafa dönersen Hakk'ın vechi vardır" ayet-i kerimesi gereğince Hakk'ı her yönde müşahede edenler ancak kâmil olan ariflerdir; ve bu ariflerin mektebi bu dünyadır. Dünyada elde edilemeyen irfanın ahirette elde edilmesi mümkün değildir. Çünkü dünya ekme ve ahiret biçme yeridir. Nitekim ayet-i kerimede وَمَن كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى (İsrâ, 17/72) yani “Kim ki dünyada kör ise ahirette de kördür" buyurulur. memizin ârından ve ayıbından dolayı gizlenmiştir." Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri âhirette herkesin i'tikādına göre tecellî buyurur. Nitekim hadîs-i şerîfde şöyle buyurulur: ان الحق يتجلى يوم القيامة للخلق فى صورة منكرة فيقول انا ربكم الأعلى فيقولون نعوذ بالله منك فيتجلى في صور عقائدهم فيسجدون له ya'ni "Hak Teâlâ hazretleri yevm-i kıyâmette halka bir münker sûretinde tecellî edip ben sizin Rabb-i A'lâ'nızım der. Halk ise, senden Allah'a sığınırız derler. Hak ba'dehû onların i'tikādları sûretinde tecellî eder, o vakit o sûrete secde ederler". Bu bahsin tafsîli Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Hûdî'dedir. İmdi فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ (Bakara, 2/115) ya'ni "Ne tarafa dönersen Hakk'ın vechi vâki'dir" âyet-i kerîmesi mûcibince Hakk'ı her cihette müşâhede edenler ancak kâmil olan âriflerdir; ve bu urefânın mektebi bu dünyâdır. Dünyada tahsil olunamayan irfanın âhirette tahsîli mümkin değildir. Zîrâ dünyâ ekmek ve âhiret biçmek mevtınıdır. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَن كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى (İsrâ, 17/72) ya'ni “Kim ki dünyâda a'mâ ise âhirette de a'mâdır" buyurulur. 348. Kazançlar, ödenecek ziyana mübeddel oldu. Şekvâyı körlükten Allah'a şikâyet edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 348. Kazançlar, ödenecek ziyana dönüştü. Şikâyeti körlükten Allah'a şikâyet edersin. "Erbah", "ribh" kelimesinin çoğuludur; "ribh", kazanç ve kâr demektir; "hasr", ziyan ve zarar anlamındadır. "Müğram", borç esiri olan veya ödenmesi gereken şey demektir. "Zall", Kâmûs'un açıklamasına göre arkadaşını terk edip uzaklaştıran kimse demektir. Şu hâlde anlam "Kazançlar, arkadaşını ve sahibini ödenecek ziyana terk edip uzaklaştırdı" demek olur. Tercümede olduğu gibi, "Kazançlar, ödenecek zarar ve ziyana dönüştü" demek anlamını içerir. Yani ey dünya hayatında körlükle kendisine bozuk bir rehber ve mürşid edinen ve onun fikrini yayan kimse, büyük kıyamet veya küçük kıyamet (ölüm) gerçekleştiğinde hakikate vakıf olduğun zaman senin kazançların seni öyle bir zarar ve ziyana terk eder ki, sen onu ahiret âleminde çekeceğin hasret ve pişmanlık ile ödemeye mecbur olursun; ve körlüğünden dolayı şikâyetini dahi Yüce Allah'a arz edersin. Hâlbuki şikâyetin senin nefsine dönmesi gerekir. “Erbah”, “ribh”ın cem'idir; “ribh”, kazanç ve kâr demektir; “hasr”, ziyân ve zarar ma'nâsınadır. “Müğram”, esîr-i deyn olan veya ödenmesi lâzım olan şey demektir. “Zall”, Kāmûs'un beyânına göre hemdemini terk edip uzaklaştıran kimse demektir. Şu hâlde ma'nâ "Kazançlar, hemdemini ve sâhibini ödenecek ziyâna terk edip uzaklaştırdı" demek olur. Tercümede olduğu gibi, "Kazançlar, ödenecek zarar ve ziyâna mübeddel oldu" demek ma'nâsını mutazammındır. Ya'ni ey hayât-ı dünyeviyyesinde körlükle kendisine fâsid bir rehber ve mürşid ittihâz eden ve onun fikrini mürevvic olan kimse, kıyâmet-i kübrâ veyâ suğrâ vukūuyla hakîkate muttali' olduğun vakit senin kazançların seni öyle bir zarar ve ziyâna terk eder ki, sen onu âlem-i âhirette çekeceğin hasret ve nedâmet ile ödemeye mecbur olursun; ve körlüğünden dolayı şikâyetini dahi Allah Teâlâ'ya arz edersin. Halbuki şikâyetin senin nefsine râci' olmak îcâb eder. 349. Sikāt olan ihvânın ruhları ne güzeldir! Müslimlerdir, mü'minlerdir, ibadet edicilerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 349. Güvenilir kardeşlerin ruhları ne güzeldir! Onlar Müslümanlardır, müminlerdir, ibadet edenlerdir. "Habbeza", övgü fiillerindendir, "ne güzel!" anlamına gelir. "Sikāt", "sika" kelimesinin çoğuludur; "sika" ise kalben kendisine güvenilen kimsedir. Bu şerefli beyitte iki ihtimal vardır. Birincisi, Pir efendimiz (Hz. Mevlânâ) kendileri gibi kâmil mürşid olanların ruhlarını övmektedir. İkinci ihtimal ise, şerefli zatlarının kemalini basiret gözüyle görüp eksik rehberlerden kaçınan ve şerefli zatlarına bağlanan tarikat kardeşlerinin ruhlarını övmesidir. Yani, "Hak yolunda kendilerine güvenilen kardeşlerimizin ruhları ne güzeldir! Onlar Müslümanlardır ve Hakk'a boyun eğmişlerdir ve güçlü bir imanla iman etmişlerdir. Hak ehline asla itirazları yoktur ve müşâhedeye (gözlem ve idrake) dayanarak ibadette ve Hakk'ı zikretmekte daimdirler." "Habbeza", efâl-i medihdendir, "ne güzel!" ma'nâsınadır. "Sikāt", "sika"nın cem'idir; ve "sika" kalben kendisine i'timâd olunan kimsedir. Bu beyt-i şerîfde iki ihtimal vardır. Birisi, cenâb-ı Pîr efendimiz kendileri gibi mürşid-i kâmil olanların rûhlarını medih buyururlar. İkinci ihtimâl, zât-ı şerîflerinin kemâlini basîret gözüyle görüp nâkıs rehberlerden ictinâb ve zât-ı şerîflerine intisâb eden ihvân-ı tarîkatın rûhlarını medihdir. Ya'ni, "Hak yolunda kendilerine i'timâd olunan kardeşlerimizin rûhları ne güzeldir! Onlar müslimler ve Hakk'a münkāddırlar ve îmân-ı kavî ile îmân etmişlerdir. Ehl-i Hakk'a asla i'tirazları yoktur ve müşâhedeye müstenid olarak ibâdette ve zikr-i Hak'ta kāimdirler." 350. Her bir kimse yüzünü bir tarafa götürmüşlerdir; ve o azîzler yüzünü tarafsıza tevcih etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 350. Her bir kimse yüzünü bir tarafa götürmüşlerdir; ve o azîzler yüzünü tarafsıza yöneltmişlerdir. O güzel ruhlu kardeşler yüzlerini taraftan uzak olan Hakk'a yöneltmişlerdir. Başkaları ise yüzlerini kişinin şahsiyetine ve şekline çevirmişlerdir. O güzel rûhlu olan kardeşler yüzlerini taraftan münezzeh olan Hakk'a tevcîh etmişlerdir. Başkaları ise yüzlerini şahsın şahsiyetine ve sûretine çevirmişlerdir. 351. Her güvercin bir mezheb içinde uçar; ve bu güvercin canibsizlik canibine uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 351. Her güvercin bir mezhep içinde uçar; ve bu güvercin cihetsizlik cihetine uçar. "Güvercin"den maksat, ruhlardır. "Bu güvercin" ifadesiyle Pir efendimiz kendi yüce ruhlarına işaret ederler. Yani, "İnsan fertlerinden her birinin ruhu bir mezhep ve inanç içinde uçar; ve benim bu ruhum ise cihetsizlik cihetine, yani taraftan ve yönden münezzeh olan Hakk'a doğru uçar." Bilinmeli ki, her inanç sahibinin hayal ederek yöneldiği ilah kendi tarafından yapılmıştır; ve bu hayalî ilah bu kimsenin yaptığı bir şeyden ibarettir; ve elbette yön ile sınırlıdır. Bu ilahı övdüğü zaman ancak kendi nefsini övmüş olur. İşte bunun için böyle bir kimse kendi inancında icat ettiği ilahtan başkasını kabul etmez; ve başkasının inancında kılınmış olan ilahı kötülemez. Kâmil insanlara gelince, onlar Hakk'ı özel bir inanç ile sınırlamadıklarından elbette onların yönelişleri de tarafsız ve cihetsiz olan Hakk'ın zâtına olur. Bu bahsin ayrıntısı da Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Muhammedî'nin sonundadır. "Habbeza", övgü fiillerindendir, "ne güzel!" anlamındadır. "Sikât", "sika"nın çoğuludur; ve "sika" kalben kendisine güvenilen kimsedir. Bu şerefli beyitte iki ihtimal vardır. Birincisi, Pir efendimiz kendileri gibi kâmil mürşit olanların ruhlarını överler. İkinci ihtimal, şerefli zatlarının kemalini basiret gözüyle görüp noksan rehberlerden kaçınan ve şerefli zatlarına intisap eden tarikat kardeşlerinin ruhlarını övmektir. Yani, "Hak yolunda kendilerine güvenilen kardeşlerimizin ruhları ne güzeldir! Onlar Müslümandırlar ve Hakk'a boyun eğmişlerdir ve kuvvetli iman ile iman etmişlerdir. Hak ehline asla itirazları yoktur ve müşahadeye dayanarak ibadette ve Hak'kı zikretmekte daimdirler." "Güvercin"den murâd, rûhlardır. "Bu güvercin" ta'bîriyle cenâb-ı Pîr efendimiz kendi rûh-ı âlîlerine işaret buyururlar. Ya'ni, "Efrâd-ı beşerden her birinin rûhu bir mezheb ve i'tikād içinde uçar; ve benim bu rûhum ise cânibsizlik cânibine, ya'ni taraftan ve cihetten münezzeh olan Hakk'a doğru uçar." Ma'lûm olsun ki, her i'tikād sahibinin tahayyül ederek nâzır olduğu ilâh kendi tarafından tasnî' olunmuştur; ve bu ilâh-ı muhayyel bu kimsenin yaptığı bir şeyden ibarettir; ve bittabi' cihet ile mukayyeddir. Bu ilâhı medh ettiği vakit ancak kendi nefsini medhetmiş olur. İşte bunun için böyle bir kimse kendi i'tikādında îcâd ettiği ilâhdan başkasını kabûl etmez; ve başkasının i'tikādında mec'ûl olan ilâhı zemmeder. Kâmillere gelince, onlar Hakk'ı bir i'tikād-ı hâs ile takyîd etmediklerinden bittabi' onların teveccühleri dahi tarafsız ve cihetsiz olan zât-ı Hakk'a olur. Bu bahsin tafsîli dahi Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Muhammedî nihâyetindedir. "Habbeza", efâl-i medihdendir, "ne güzel!" ma'nâsınadır. "Sikāt", "sika"nın cem'idir; ve "sika" kalben kendisine i'timâd olunan kimsedir. Bu beyt-i şerîfde iki ihtimâl vardır. Birisi, cenâb-ı Pîr efendimiz kendileri gibi mürşid-i kâmil olanların rûhlarını medih buyururlar. İkinci ihtimâl, zât-ı şerîflerinin kemâlini basîret gözüyle görüp nâkıs rehberlerden ictinâb ve zât-ı şerîflerine intisâb eden ihvân-ı tarîkatın rûhlarını medihdir. Ya'ni, "Hak yolunda kendilerine i'timâd olunan kardeşlerimizin rûhları ne güzeldir! Onlar müslimler ve Hakk'a münkāddırlar ve îmân-ı kavî ile îmân etmişlerdir. Ehl-i Hakk'a asla i'tirazları yoktur ve müşâhedeye müstenid olarak ibâdette ve zikr-i Hak'ta kāimdirler." 350. Her bir kimse yüzünü bir tarafa götürmüşlerdir; ve o azîzler yüzünü tarafsıza tevcih etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 350. Her bir kimse yüzünü bir tarafa götürmüşlerdir; ve o azîzler yüzünü tarafsıza yöneltmişlerdir. O güzel ruhlu kardeşler yüzlerini taraftan uzak olan Hakk'a yöneltmişlerdir. Başkaları ise yüzlerini kişinin şahsiyetine ve şekline çevirmişlerdir. O güzel rûhlu olan kardeşler yüzlerini taraftan münezzeh olan Hakk'a tevcîh etmişlerdir. Başkaları ise yüzlerini şahsın şahsiyetine ve sûretine çevirmişlerdir. 351. Her güvercin bir mezheb içinde uçar; ve bu güvercin canibsizlik canibine uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 351. Her güvercin bir mezhep içinde uçar; ve bu güvercin yönsüzlük yönüne uçar. "Güvercin"den kasıt, ruhlardır. "Bu güvercin" ifadesiyle Pir efendimiz kendi yüce ruhlarına işaret ederler. Yani, "İnsan fertlerinden her birinin ruhu bir mezhep ve inanç içinde uçar; ve benim bu ruhum ise yönsüzlük yönüne, yani taraftan ve yönden uzak, arınmış olan Hakk'a doğru uçar." Bilinmeli ki, her inanç sahibinin hayal ederek yöneldiği ilah, kendi tarafından oluşturulmuştur; ve bu hayalî ilah, bu kişinin yaptığı bir şeyden ibarettir; ve doğal olarak yön ile sınırlıdır. Bu ilahı övdüğü zaman ancak kendi nefsini övmüş olur. İşte bunun için böyle bir kimse kendi inancında icat ettiği ilahtan başkasını kabul etmez; ve başkasının inancında kılınmış olan ilahı yerer. Kâmil insanlara gelince, onlar Hakk'ı özel bir inançla sınırlamadıklarından doğal olarak onların yönelişleri de tarafsız ve yönsüz olan Hakk'ın zâtına olur. Bu bahsin ayrıntısı da Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Muhammedî'nin sonundadır. "Güvercin"den murâd, rûhlardır. "Bu güvercin" ta'bîriyle cenâb-ı Pîr efendimiz kendi rûh-ı âlîlerine işaret buyururlar. Ya'ni, "Efrâd-ı beşerden her birinin rûhu bir mezheb ve i'tikād içinde uçar; ve benim bu rûhum ise cânibsizlik cânibine, ya'ni taraftan ve cihetten münezzeh olan Hakk'a doğru uçar." Ma'lûm olsun ki, her i'tikād sahibinin tahayyül ederek nâzır olduğu ilâh kendi tarafından tasnî' olunmuştur; ve bu ilâh-ı muhayyel bu kimsenin yaptığı bir şeyden ibarettir; ve bittabi' cihet ile mukayyeddir. Bu ilâhı medh ettiği vakit ancak kendi nefsini medhetmiş olur. İşte bunun için böyle bir kimse kendi i'tikādında îcâd ettiği ilâhdan başkasını kabûl etmez; ve başkasının i'tikādında mec'ûl olan ilâhı zemmeder. Kâmillere gelince, onlar Hakk'ı bir i'tikād-ı hâs ile takyîd etmediklerinden bittabi' onların teveccühleri dahi tarafsız ve cihetsiz olan zât-ı Hakk'a olur. Bu bahsin tafsîli dahi Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Muhammedî nihâyetindedir. 352. Biz hava ve ev kuşları değiliz; bizim tânemiz tânesizlik tânesidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 352. Biz hava ve ev kuşları değiliz; bizim tanemiz tanesizlik tanesidir. Bu şerefli beyit, 349 numaralı şerefli beyitteki ikinci ihtimali güçlendirir. Pir Efendimiz, gerek kendileri gerekse kendisine bağlı olan azizler hakkında şöyle buyururlar: “Bizim ruhlarımız, nefsaniyet havasında ve tabiat ile cismaniyet evinde uçan kuşlar cinsinden değildir. Bizi avlayan tane ve yem, tanesizlik, yani suretsizlik tanesi ve yemidir.” Bu beyt-i şerîf 349 numaralı beyt-i şerîfdeki ikinci ihtimâli takviye eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz gerek kendileri ve gerek tevâbii olan azîzler hakkında buyururlar ki: “Bizim rûhlarımız nefsâniyet havasında ve tabîat ve cismâniyet evinde uçan kuşlar cinsinden değildir. Bizi avlayan tâne ve yem tânesizlik, ya’ni sûretsizlik tânesi ve yemidir.” 353. Ondan dolayı bizim rızkımız böyle geniş geldi. Zîrâ bizim kabâ-dûzluğumuz yırtmak oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 353. Bu sebeple bizim rızkımız böyle geniş geldi. Çünkü bizim kabâ-dûzluğumuz (elbise dikiciliğimiz) yırtmak oldu. "Kabâ-dûz", elbise dikici anlamına gelen birleşik bir sıfattır. Yani, "Bizim tanemiz sûretsizlik ve mana tanesi olduğu için, bizim ruhumuzun rızkı olan ilahi hakikatler ve bilgiler böyle bol bol geldi ve bu Mesnevî-i Şerîf'te onu Allah'ın kullarına bolca verdik ve dağıttık. Çünkü bizim elbise dikiciliğimiz cisim ve sûret elbisesini yırtmak oldu." "Ferecî", Mevlevîlerin giydikleri bol cübbelerdir ki, bu cübbe eski zamanda âlimlerin giydikleri bir kıyafet idi. Vaktiyle önleri açık olmayıp entari gibi kapalı imiş. Zamanımızda bozulmuş olarak "ferâce" derler. “Kabâ-dûz”, esvâb dikici ma’nâsına vasf-ı terkîbîdir. Ya’ni, “Bizim tânemiz sûretsizlik ve ma’nâ tânesi olduğu için, bizim rûhumuzun rızkı olan hakâyık ve maârif-i ilâhiyye böyle bol bol geldi ve bu Mesnevî-i Şerîf’de onu Allah’ın kullarına ibzâl ve infâk ettik. Zîrâ bizim esvâb dikiciliğimiz libâs-ı cismi ve sûreti yırtmak oldu.” “Ferecî”, Mevlevîler’in giydikleri bol cübbelerdir ki, bu cübbe eski zamanda ulemânın giydikleri bir kisve idi. Vaktiyle önleri açık olmayıp entârî gibi kapalı imiş. Zamânımızda muharref olarak “ferâce” derler. ## Ferecîye evvelden “ferecî” ismini koymuş olmalarının sebebi beyânındadır 354. Bir sûfî kabz vaktinde cübbesini yırttıktan sonra onun önüne bast geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 354. Bir sûfî, kabz (manevî sıkıntı) hâlinde cübbesini yırttıktan sonra, onun önüne bast (manevî genişlik) hâli geldi. "Harac", sıkıntı, darlık ve kabz hâlidir. "Ferec", sevinç, neşe ve bast hâlidir. "Sûfî", Hakk ehlinin terminolojisinde "ezelî güzelliğin müşahedesi ve Hakk'ın zâtına" (ulaşan kişi) demektir. “Harac”, sıkıntı ve darlık ve kabz hâlidir. “Ferec”, şâdî ve sürûr ve bast hâlidir. “Sûfî”, ehl-i Hak ıstılâhında “cemâl-i ezelînin müşâhedesi ve zât-ı Hakk’a 352. Biz hava ve ev kuşları değiliz; bizim tanemiz tanesizlik tanesidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 352. Biz hava ve ev kuşları değiliz; bizim tanemiz tanesizlik tanesidir. Bu şerefli beyit, 349 numaralı şerefli beyitteki ikinci ihtimali güçlendirir. Cenâb-ı Pîr efendimiz, gerek kendileri gerekse kendilerine tâbi olan azizler hakkında şöyle buyururlar: "Bizim ruhlarımız, nefse ait haller havasında ve tabiat ile cismaniyet evinde uçan kuşlar cinsinden değildir. Bizi avlayan tane ve yem, tanesizlik, yani suretsizlik tanesi ve yemidir." Bu beyt-i şerîf 349 numaralı beyt-i şerîfdeki ikinci ihtimali takviye eder. Cenâb-ı Pîr efendimiz gerek kendileri ve gerek tevâbii olan azîzler hakkında buyurular ki: "Bizim rûhlarımız nefsâniyet havasında ve tabîat ve cismâniyet evinde uçan kuşlar cinsinden değildir. Bizi avlayan tâne ve yem tânesizlik, ya'ni sûretsizlik tânesi ve yemidir." 353. Ondan dolayı bizim rızkımız böyle geniş geldi. Zîrâ bizim kaba-dûzluğumuz yırtmak oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 353. Bu sebeple bizim rızkımız böyle geniş geldi. Çünkü bizim kaba-dûzluğumuz (kaba dikişçiliğimiz) yırtmak oldu. "Kabâ-dûz", elbise diken kişi anlamına gelen birleşik bir sıfattır. Yani, "Bizim tanemiz suretsizlik ve mana tanesi olduğu için, ruhumuzun rızkı olan ilahi hakikatler ve bilgiler böyle bol bol geldi ve bu Mesnevî-i Şerîf'i de Allah'ın kullarına bolca verdik ve dağıttık. Çünkü bizim elbise dikiciliğimiz beden elbisesine hizmet etmek değil, aksine o beden elbisesini ve sureti yırtmak oldu." "Ferecî", Mevlevîlerin giydikleri bol cübbelerdir ki, bu cübbe eski zamanda âlimlerin giydikleri bir giysi idi. Vaktiyle önleri açık olmayıp entari gibi kapalı imiş. Zamanımızda bozulmuş bir şekilde "ferâce" derler. "Kabâ-dûz", esvâb dikici ma'nâsına vasf-1 terkîbîdir. Ya'ni, "Bizim tânemiz sûretsizlik ve ma'nâ tânesi olduğu için, bizim ruhumuzun rızkı olan hakāyık ve maârif-i ilâhiyye böyle bol bol geldi ve bu Mesnevî-i Şerîf de onu Allah'ın kullarına ibzâl ve infâk ettik. Zîrâ bizim esvâb dikiciliğimiz libâs-ı cisme hizmet etmek değil, belki o libâs-ı cismi ve sûreti yırtmak oldu." "Ferecî", Mevlevîler'in giydikleri bol cübbelerdir ki, bu cübbe eski zamanda ulemânın giydikleri bir kisve idi. Vaktiyle önleri açık olmayıp entâri gibi kapalı imiş. Zamânımızda muharref olarak "ferâce" derler. ## Ferecîye evvelden "ferecî" ismini koymuş olmalarının sebebi beyânındadır 354. Bir sûfî kabz vaktinde cübbesini yırttıktan sonra onun önüne bast geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 354. Bir sûfî, kabz (manevî sıkıntı) hâlinde cübbesini yırttıktan sonra onun önüne bast (manevî genişlik) geldi. "Harac", sıkıntı, darlık ve kabz hâlidir. "Ferec", sevinç, neşe ve bast hâlidir. "Sûfî", Hakk ehlinin terminolojisinde "ezelî güzelliğin müşahedesi ve Allah'ın Zât'ına duyulan aşırı sevgi sebebiyle dünya ve ahiret lezzetlerinden gözlerini kapamış olan kimse"ye denir. Yani, "Sûfîlerden birisi kalbinde kabz ve sıkıntı hissettiği zaman cübbesinin kapalı olan önünü aşağıya kadar yırttı. Yırttıktan sonra kalbinde bast ve neşe meydana geldi." "Harac", sıkınt ve darlık ve kabz hâlidir. "Ferec", şâdî ve sürür ve bast hâlidir. "Sûfi", ehl-i Hak ıstılâhında "cemâl-i ezelînin müşâhedesi ve zât-ı Hakk'a fart-ı muhabbet sebebiyle dünyâ ve âhiret lezzetlerinden gözlerini kapamış olan kimse"ye derler. Ya'ni, "Sûfinin birisi kalbinde kabz ve sıkıntı hissettiği vakit cübbesinin kapalı olan önünü aşağıya kadar yırttı. Yırttıktan sonra kalbinde bast ve sürûr hâsıl oldu." 355. O yırtılmışın adını "fereci" yaptı. O necî olan adamdan bu lakab fâş oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 355. O yırtılmışın adını "fereci" yaptı. O sırdaş adamdan bu lakap yayıldı. "Necî", sırdaş ve hemrâz anlamındadır. Yani, “O sûfi o yırtılmış cübbenin adını "ferecî" koydu. O ilahi sırlara vâkıf ve hakikat ehlinin sırdaşı olan sûfi adamdan bu lakap etrafa yayıldı. Önü açık olan cübbeye "ferecî" denilmeye başlandı.” Ve bu kelimenin bozulmasıyla "ferâce" lafzı da kullanılır. "Necî", sırdaş ve hemrâz ma'nâsınadır. Ya'ni, “O sûfi o yırtılmış cübbenin adını "ferecî" koydu. O esrâr-ı ilâhiyyeye vâkıf ve ehl-i hakîkatin sırdaşı olan sûfi adamdan bu lakab etrâfa yayıldı. Önü açık olan cübbeye "ferecî" denilmeye başlandı." Ve bu kelimenin tahrîfiyle "ferâce" lafzı da kullanılır. 356. Bu lakab fâş oldu ve onun safını şeyh götürdü. Halkın tab'ında o kelime tortu oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 356. Bu lakap yayıldı ve onun safını şeyh götürdü. Halkın tabiatında o kelime tortu oldu. Bu önü açık cübbeye "ferecî" lakabı verilmesi yaygınlaştı: ve bu kelime bir şeyin tortusu ve onun anlamı olan bast (genişleme, ferahlık) ve ferec (ferahlık, kurtuluş) dahi o şeyin safı ve süzülmüşü mesabesinde olup, halk tortuyu o şeyh dahi bu safı aldı. Bu önü açık cübbeye "ferecî" lakabı verilmek şâyi' oldu: ve bu kelime bir şeyin tortusu ve onun ma'nâsı olan bast ve ferec dahi o şeyin sâfı ve süzülmüşü mesâbesinde olup, halk tortuyu o şeyh dahi bu sâfı aldı. 357. Her ad böyle bir saf tutmuştur, ismi bir tortu gibi bırakmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 357. Her ad böyle bir saf tutmuştur, ismi bir tortu gibi bırakmıştır. Yani, ismin saf olan bir anlamı vardır. İsmin harfe, sese ve şekle dayanan lafzı, o saf olan anlamın tortusudur. Ya'ni, ismin bir sâf olan ma'nâsı vardır. İsmin harf ve savta ve şekle müstenid olan lafzı o sâf olan ma'nânın tortusudur. 358. Her kim çamur yiyicidir, bir tortuyu tuttu. Sufî bî-tevakkuf safî tarafına gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 358. Her kim çamur yiyicidir, bir tortuyu tuttu. Sufî duraksamadan saf tarafına gitti. Cisimlerini bedensel gıda ile besleme kaydında olanlar, ismin suretini ve lafzını aldılar. Sufîler ise cisimlerinden ve bedensel gıda kaydından geçip duraksamadan saf olan manâ tarafına gittiler; ve o manâ ile ruhlarının gıdasını temin ettiler. Gıdâ-yı cismânî ile cisimlerini beslemek kaydında olanlar ismin sûretini ve lafzı aldılar. Sûfiler ise cisimlerinden ve gıdâ-yı cismânî kaydından geçip bî-tevakkuf sâf olan ma'nâ tarafına gittiler; ve o ma'nâ ile rûhlarının gıdâsını te'mîn ettiler. 359. Dedi: "Tortu için bir saf olur. Bu delâletten gönül safvete gider."✨ ✨ Sade Türkçe flash 359. Dedi: "Tortu için bir saf olur. Bu delâletten gönül saflığa gider." Aşırı sevgi sebebiyle dünya ve ahiret lezzetlerinden gözlerini kapamış olan kimseye derler. Yani, "Sûfîlerden birisi kalbinde kabz (manevî sıkıntı) ve sıkıntı hissettiği zaman cübbesinin kapalı olan önünü aşağıya kadar yırttı. Yırttıktan sonra kalbinde bast (manevî genişlik) ve sevinç meydana geldi." fart-1 muhabbet sebebiyle dünyâ ve âhiret lezzetlerinden gözlerini kapamış olan kimse"ye derler. Ya'ni, "Sûfinin birisi kalbinde kabz ve sıkıntı hissettiği vakit cübbesinin kapalı olan önünü aşağıya kadar yırttı. Yırttıktan sonra kalbinde bast ve sürûr hâsıl oldu." 355. O yırtılmışın adını "fereci" yaptı. O necî olan adamdan bu lakab fâş oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 355. O yırtılmışın adını "fereci" yaptı. O sırdaş adamdan bu lakap yayıldı. "Necî", sırdaş ve hemrâz anlamındadır. Yani, “O sûfi o yırtılmış cübbenin adını "ferecî" koydu. O ilahi sırlara vâkıf ve hakikat ehlinin sırdaşı olan sûfi adamdan bu lakap etrafa yayıldı. Önü açık olan cübbeye "ferecî" denilmeye başlandı.” Ve bu kelimenin bozulmasıyla "ferâce" lafzı da kullanılır. "Necî", sırdaş ve hemrâz ma'nâsınadır. Ya'ni, “O sûfi o yırtılmış cübbenin adını "ferecî" koydu. O esrâr-ı ilâhiyyeye vâkıf ve ehl-i hakîkatin sırdaşı olan sûfi adamdan bu lakab etrâfa yayıldı. Önü açık olan cübbeye "ferecî" denilmeye başlandı." Ve bu kelimenin tahrîfiyle "ferâce" lafzı da kullanılır. 356. Bu lakab fâş oldu ve onun safını şeyh götürdü. Halkın tab'ında o kelime tortu oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 356. Bu lakap yayıldı ve onun safını şeyh götürdü. Halkın tabiatında o kelime tortu oldu. Bu önü açık cübbeye "ferecî" lakabı verilmesi yaygınlaştı: ve bu kelime bir şeyin tortusu ve onun anlamı olan bast (genişleme, ferahlık) ve ferec (ferahlık, kurtuluş) dahi o şeyin safı ve süzülmüşü mesabesinde olup, halk tortuyu o şeyh dahi bu safı aldı. Bu önü açık cübbeye "ferecî" lakabı verilmek şâyi' oldu: ve bu kelime bir şeyin tortusu ve onun ma'nâsı olan bast ve ferec dahi o şeyin sâfı ve süzülmüşü mesâbesinde olup, halk tortuyu o şeyh dahi bu sâfı aldı. 357. Her ad böyle bir saf tutmuştur, ismi bir tortu gibi bırakmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 357. Her ad böyle bir saf tutmuştur, ismi bir tortu gibi bırakmıştır. Yani, ismin saf olan bir anlamı vardır. İsmin harfe, sese ve şekle dayanan lafzı, o saf olan anlamın tortusudur. Ya'ni, ismin bir sâf olan ma'nâsı vardır. İsmin harf ve savta ve şekle müstenid olan lafzı o sâf olan ma'nânın tortusudur. 358. Her kim çamur yiyicidir, bir tortuyu tuttu. Sufî bî-tevakkuf safî tarafına gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 358. Her kim çamur yiyicidir, bir tortuyu tuttu. Sufî duraksamadan saf tarafına gitti. Cisimlerini bedensel gıda ile besleme kaydında olanlar, ismin suretini ve lafzını aldılar. Sufîler ise cisimlerinden ve bedensel gıda kaydından geçip duraksamadan saf olan manâ tarafına gittiler; ve o manâ ile ruhlarının gıdasını temin ettiler. Gıdâ-yı cismânî ile cisimlerini beslemek kaydında olanlar ismin sûretini ve lafzı aldılar. Sûfiler ise cisimlerinden ve gıdâ-yı cismânî kaydından geçip bî-tevakkuf sâf olan ma'nâ tarafına gittiler; ve o ma'nâ ile rûhlarının gıdâsını te'mîn ettiler. 359. Dedi: "Tortu için bir saf olur. Bu delâletten gönül safvete gider."✨ ✨ Sade Türkçe flash 359. Dedi: "Tortu için bir saf olur. Bu delaletten gönül saflığa gider." Sûfi olan kimse ismin lafzını işittiği zaman dedi ki: "Bu lafız ve suret yoğundur ve tortudur. Her tortunun bir safı ve süzülmüşü muhakkak olacaktır; ve her bir tortu bir safın varlığına delalet eder. Bu sebeple lazım olan şey tortu değil, onun safıdır; ve bu tortunun delaleti sebebiyle gönül saflık tarafına doğru gider." Sûfi olan kimse ismin lafzını işittiği vakit dedi ki: "Bu lafız ve sûret kesîfdir ve tortudur. Her tortunun bir sâfı ve süzülmüşü muhakkak olacaktır; ve her bir tortu bir sâfın vücuduna delâlet eder. Binâenaleyh lâzım olan şey tortu değil, onun sâfıdır; ve bu tortunun delâleti hasebiyle gönül safvet tarafına doğru gider." 360. Tortu güçlük vâki' oldu ve onun safı onun kolaylığıdır. Saf hurma ve tortuluk onun hamı oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 360. Tortu güçlük meydana geldi ve onun safı onun kolaylığıdır. Saf hurma ve tortuluk onun hamı oldu. "Büsr", hurmanın hamına denir. Yani, "Her şeyin tortusu güçlük meydana geldi. Çünkü bir şeyin tortusundan faydalanmak, onun saf ve süzülmüş hâlinden faydalanmak gibi değildir; ve onun safı o şeyin kolaylığıdır. Çünkü o şeyden faydalanmak ve zevk almak kolaylıkla meydana gelir. Bu sebeple bir şeyin safı hurmanın olgununa, tortusu da hurmanın hamına benzer. Olgun hurmanın zevki ve lezzeti başka, ham hurmanın zevki ve lezzeti başkadır. Bu sebeple ledün ilimlerinin (Allah katından gelen gizli ilimler) sözlerinden elde edilen fayda, ham hurmadan elde edilen fayda ve zevk oranındadır." "Büsr", hurmanın hamına derler. Ya'ni, "Her şeyin tortusu güçlük vâki' oldu. Zîrâ bir şeyin tortusundan istifade etmek, sâfından ve süzülmüşünden istifade etmek gibi değildir; ve onun sâfi o şeyin kolaylığıdır. Çünkü o şeyden istifade ve zevk duymak kolaylıkla vâki' olur. Binâenaleyh bir şeyin sâfi hurmanın olmuşuna ve tortusu da hurmanın hamına benzer. Olmuş hurmanın zevki ve lezzeti başka, ham hurmanın zevki ve lezzeti başkadır. Binâenaleyh ulûm-ı ledünniyyenin elfâzından edilmiş istifade, ham hurmadan edilmiş istifade ve zevk nisbetindedir." 361. Güçlük kolaylık ile beraberdir, sakın me'yûs olma! Bu memâttan maâşa yol tutarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 361. Güçlük kolaylık ile beraberdir, sakın ümitsiz olma! Bu ölümden yaşama yol tutarsın. Bununla birlikte, فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (İnşirah, 94/5-6) yani "Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır. Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır" ayet-i kerimesindeki pekiştirme gereğince, ey Hakk Yolcusu, Hakk yolunda güçlük kolaylık ile beraberdir. "Sözlerden fayda yoktur" diye, Allah dostlarının sözlerini dinlemekten ve incelemekten ümitsiz olup vazgeçme! O sözlerin anlamına geçmekle meşgul ol! Perdelerden kaynaklanan fikirlerinin bu ölüşünden ruhanî bir yaşayış tarafına yol tutarsın. Çünkü cismaniyet fikirlerinin ölümünden ruhanîyet fikirlerinin yolu açılır. Maahaza فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (İnşirah, 94/5-6) ya'ni “Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır. Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır" âyet-i kerîmesindeki te'kîd mûcibince, ey sâlik, tarîk-ı Hak'da güçlük kolaylık ile beraberdir. Elfâzdan fâide yoktur, diye ehlullâhın kelâmını dinlemekten ve mütâlaa etmekten me'yûs olup vazgeçme! O sözlerin ma'nâsına intikāl ile meşgül ol! Hicâbâta müstenid olan fikirlerinin bu ölüşünden bir rûhânî yaşayış tarafına yol tutarsın. Zîrâ cismâniyet fikirlerinin memâtından rûhâniyet fikirlerinin yolu açılır. 362. Ey oğul, revh istersen cübbeyi yırt, tâ ki ondan safvet çabuk baş çıkarsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 362. Ey oğul, ruh istersen cübbeyi yırt ki ondan saflık çabucak baş göstersin! Sûfi olan kimse ismin lafzını işittiği zaman dedi ki: "Bu lafız ve sûret yoğundur ve tortudur. Her tortunun bir safı ve süzülmüşü muhakkak olacaktır; ve her bir tortu bir safın varlığına işaret eder. Bu sebeple gerekli olan şey tortu değil, onun safıdır; ve bu tortunun işareti sebebiyle gönül saflık tarafına doğru gider." Sûfi olan kimse ismin lafzını işittiği vakit dedi ki: "Bu lafız ve sûret kesîfdir ve tortudur. Her tortunun bir sâfı ve süzülmüşü muhakkak olacaktır; ve her bir tortu bir sâfın vücuduna delâlet eder. Binâenaleyh lâzım olan şey tortu değil, onun sâfıdır; ve bu tortunun delâleti hasebiyle gönül safvet tarafına doğru gider." 360. Tortu güçlük vâki' oldu ve onun safı onun kolaylığıdır. Saf hurma ve tortuluk onun hamı oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 360. Tortu güçlük meydana geldi ve onun safı onun kolaylığıdır. Saf hurma ve tortuluk onun hamı oldu. "Büsr", hurmanın hamına denir. Yani, "Her şeyin tortusu güçlük meydana geldi. Çünkü bir şeyin tortusundan faydalanmak, onun saf ve süzülmüş hâlinden faydalanmak gibi değildir; ve onun safı o şeyin kolaylığıdır. Çünkü o şeyden faydalanmak ve zevk almak kolaylıkla meydana gelir. Bu sebeple bir şeyin safı hurmanın olgununa, tortusu da hurmanın hamına benzer. Olgun hurmanın zevki ve lezzeti başka, ham hurmanın zevki ve lezzeti başkadır. Bu sebeple ledün ilimlerinin (Allah katından gelen gizli ilimler) sözlerinden elde edilen fayda, ham hurmadan elde edilen fayda ve zevk oranındadır." "Büsr", hurmanın hamına derler. Ya'ni, "Her şeyin tortusu güçlük vâki' oldu. Zîrâ bir şeyin tortusundan istifade etmek, sâfından ve süzülmüşünden istifade etmek gibi değildir; ve onun sâfi o şeyin kolaylığıdır. Çünkü o şeyden istifade ve zevk duymak kolaylıkla vâki' olur. Binâenaleyh bir şeyin sâfi hurmanın olmuşuna ve tortusu da hurmanın hamına benzer. Olmuş hurmanın zevki ve lezzeti başka, ham hurmanın zevki ve lezzeti başkadır. Binâenaleyh ulûm-ı ledünniyyenin elfâzından edilmiş istifade, ham hurmadan edilmiş istifade ve zevk nisbetindedir." 361. Güçlük kolaylık ile beraberdir, sakın me'yûs olma! Bu memattan maaşa yol tutarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 361. Güçlük kolaylık ile beraberdir, sakın ümitsiz olma! Bu ölümden yaşama yol tutarsın. Bununla birlikte, فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (İnşirah, 94/5-6) yani “Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır. Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır” ayet-i kerimesindeki pekiştirmenin gereğince, ey Hakk Yolcusu, Hakk yolunda güçlük kolaylık ile beraberdir. "Sözlerden fayda yoktur" diye Allah dostlarının sözlerini dinlemekten ve incelemekten ümitsiz olup vazgeçme! O sözlerin anlamına geçmekle meşgul ol! Perdelerden kaynaklanan fikirlerinin bu ölüşünden ruhani bir yaşayış tarafına yol tutarsın. Çünkü cismaniyet fikirlerinin ölümünden ruhaniyet fikirlerinin yolu açılır. Beyit: “Mademki muhakkak güçlük ile beraber onun arkasında kolaylık vardır, onun Allah'ın kelamı olmasından sevinirim.” Maahaza فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا (İnşirah, 94/5-6) ya'ni “Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır. Muhakkak güçlük ile beraber kolaylık vardır” âyet-i kerîmesindeki te'kîd mûcibince, ey sâlik, tarîk-ı Hak'da güçlük kolaylık ile beraberdir. Elfâzdan fâide yoktur, diye ehlullâhın kelâmını dinlemekten ve mütâlaa etmekten me'yûs olup vazgeçme! O sözlerin ma'nâsına intikāl ile meşgül ol! Hicâbâta müstenid olan fikirlerinin bu ölüşünden bir rûhânî yaşayış tarafına yol tutarsın. Zîrâ cismâniyet fikirlerinin memâtından rûhâniyet fikirlerinin yolu açılır. Beyt: “Mâdemki muhakkak güçlük ile beraber onun arkasında kolaylık vardır, onun kelâm-ı Hudâ olmasından mesrûr olurum.” 362. Ey oğul, revh istersen cübbeyi yırt, tâ ki ondan safvet çabuk baş çıkarsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 362. Ey oğul, ruh istersen cübbeyi yırt ki ondan saflık çabuk baş çıkarsın! "Ey oğul" ifadesiyle, bir Hakk Yolcusunun henüz olgunluk makamına ve erginliğe ulaşmamış olduğuna işaret buyrulur. "Ey Hakk yolunun yolcusu olan oğlum, ruh ve rahat istersen bu beden cübbesini yırt, yani insanlığa özgü olan vasıfları ve bedene ait bulunan âdetleri terk et! Ta ki bu vasıfların giderilmesinden ruhunun ve mananın saflığı senin bedeninin cübbesinden çabuk başını dışarıya çıkarsın." Hint nüshalarında "revh" yerine "sâf"; ve "ber âred" yerine "ber ârî" geçmiştir. Bu durumda mana, "Ey oğul, eğer saf istersen varlık cübbesini yırt, ta ki o yırtıştan çabuk başına bir saflık getiresin!" demek olur. "Ey oğul" ta'bîriyle, bir sâlikin henüz makām-ı recüliyyete ve büluğa vâsıl olmamış olduğuna işaret buyrulur. "Ey sâlik-i tarîk-ı Hak olan oğlum, revh ve rahat istersen bu cisim cübbesini yırt, ya'ni beşeriyyete mahsûs olan evsâfi ve bedene âit bulunan âdetleri terk et! Tâ ki bu evsâfin izâlesinden ruhunun ve ma'nânın safveti senin cisminin cübbesinden çabuk başını dışarıya çıkarsın." Hind nüshalarında "revh" yerine "sâf"; ve "ber âred" yerine “ber ârî" vâki' olmuştur. Bu sûrette ma'nâ, "Ey oğul, eğer sâfi istersen varlık cübbesini yırt, tâ ki o yırtıştan çabuk başına bir safvet getiresin!" demek olur. 363. Sûfî odur ki safvet taleb edici oldu. Libās ve sûf ve terzilik ve debb değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 363. Sûfî, saflık talep eden kişidir. Elbise, yün, terzilik ve ağırbaşlı yürüyüş değildir. "Libâs"tan kasıt, dervişlere özgü olan kıyafettir. "Sûf", aba ve kebe gibi yünden yapılmış giysidir. "Hayyâtî", terzilik anlamına gelmekle birlikte burada sûfilerin hırkalarını ve elbiselerini kendi elleriyle yamamaları anlamındadır. "Debb", ağır ağır ve vakar ile yürümek demektir. "Safvet-i taleb", birleşik bir sıfattır. Çünkü talep, "talebîden" (talep etmek) fiilinin emir kipidir. Yani, "Sûfî odur ki bedensel yoğunluğun gerektirdiği hazlardan ve nefse ait lezzetlerden yüz çevirip saflık talep eden ve ruhanî tesirlerin gerektirdiğini isteyici oldu. Yoksa sûfilik, dervişlere özgü giysiyi giymek ve yünden aba ve kebeye bürünmek ve onları eliyle yamamak ve yolda halkın gözünde ağır ağır vakar ile yürümek değildir." "Libâs"dan murâd, dervişlere mahsûs olan kıyafet. "Sûf", abâ ve kebe gibi yünden ma'mûl olan kisvedir. "Hayyâtî", terzilik ma'nâsına olup burada sûfilerin elleriyle hırkalarını ve elbiselerini yamamaları ma'nâsınadır. "Debb", ağır ağır ve vakār ile yürümek demektir. "Safvet-i taleb", vasf-ı terkîbîdir. Zîrâ taleb, "talebîden" masdar-ı mec'ûlünün emr-i hâzırıdır. Ya'ni, "Sûfi odur ki kesâfet-i cismâniyyenin muktezâsı huzûzdan ve lezzât-ı nefsâniyyeden yüzünü çevirip safvet taleb edici ve rûhâniyetin muktezâsını isteyici oldu. Yoksa sûfilik dervişlere mahsûs kisveyi giymek ve yünden abâ ve kebeye bürünmek ve onları eliyle yamamak ve yolda halk nazarında ağır ağır vakār ile yürümek değildir." 364. Bu alçakların önünde sûfilik hıyâta ve livâta ve selâm olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 364. Bu alçakların önünde sûfilik hıyâta ve livâta ve selâm olmuştur. Cenâb-ı Pîr efendimiz, yüce zamanlarındaki dervişlerden şikâyet ederek şöyle buyururlar: "Bu zamanımızdaki alçakların nazarında sûfilik, elbiselerini yamamak, livâta yapmak ve yerlere kadar eğilerek 'hû' diyerek selâm vermek olmuştur." Maalesef bizim zamanımızdaki dervişlerin hâli de rakı ve şarap içmek, zina ve livâta etmek, namazı ve orucu terk edip evliyâullahın sözlerinden ezberledikleri manzum ve mensur sözleri söyleyerek irfan satıcılığı yapmak ve çalıp çağırmak olmuştur. Bu sebeple Yüce Allah, büyük pirlerin şerefli isimlerine izafe edilen dergâhları yıkmıştır. "Ey oğul" ifadesiyle, bir sâlikin henüz erkeklik makamına ve ergenliğe ulaşmamış olduğuna işaret buyrulur. "Ey Hak yolunun sâliki olan oğlum, eğer rahatlık ve huzur istersen bu beden cübbesini yırt, yani insanlığa özgü olan vasıfları ve bedene ait bulunan âdetleri terk et! Ta ki bu vasıfların giderilmesinden ruhunun ve mananın saflığı senin bedeninin cübbesinden çabuk başını dışarıya çıkarsın." Hint nüshalarında "revh" yerine "sâf"; ve "ber âred" yerine "ber ârî" geçmiştir. Bu durumda mana, "Ey oğul, eğer saflık istersen varlık cübbesini yırt, ta ki o yırtıştan çabuk başına bir saflık getiresin!" demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz zamân-ı âlîlerinin dervişlerinden şikâyeten buyururlar ki: "Bu zamânımızdaki alçakların indinde sûfilik elbiselerini yamamak ve livâta ve yerlere kadar eğilerek "hû" diyerek selâm vermek olmuştur." Maatteessüf bizim zamânımızdaki dervişlerin hâli dahi rakı ve şarap içmek, zinā ve livâta etmek ve namazı ve orucu terk edip evliyâullâhın kelâmından ezberledikleri manzûm ve mensûr sözleri söyleyerek irfân-füruşluk etmek ve çalıp çığırmak olmuştur. Bu sebeble cenâb-ı Hak pîrân-ı izâmın nâm-ı şerîflerine izâfe olunan dergâhları yıkmıştır. "Ey oğul" ta'bîriyle, bir sâlikin henüz makām-ı recüliyyete ve büluğa vâsıl olmamış olduğuna işaret buyrulur. "Ey sâlik-i tarîk-ı Hak olan oğlum, revh ve rahat istersen bu cisim cübbesini yırt, ya'ni beşeriyyete mahsûs olan evsâfi ve bedene âit bulunan âdetleri terk et! Tâ ki bu evsâfin izâlesinden ruhunun ve ma'nânın safveti senin cisminin cübbesinden çabuk başını dışarıya çıkarsın." Hind nüshalarında "revh" yerine "sâf"; ve "ber âred" yerine “ber ârî" vâki' olmuştur. Bu sûrette ma'nâ, "Ey oğul, eğer sâfi istersen varlık cübbesini yırt, tâ ki o yırtıştan çabuk başına bir safvet getiresin!" demek olur. 363. Sûfî odur ki safvet taleb edici oldu. Libās ve sûf ve terzilik ve debb değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 363. Sûfî, saflık talep eden kişidir. Elbise, yün, terzilik ve ağırbaşlı yürüyüş değildir. "Libâs"tan kasıt, dervişlere özgü olan kıyafettir. "Sûf", aba ve kebe gibi yünden yapılmış giysidir. "Hayyâtî", terzilik anlamına gelmekle birlikte burada sûfilerin hırkalarını ve elbiselerini kendi elleriyle yamamaları anlamındadır. "Debb", ağır ağır ve vakar ile yürümek demektir. "Safvet-i taleb", birleşik bir sıfattır. Çünkü talep, "talebîden" (talep etmek) fiilinin emir kipidir. Yani, "Sûfî odur ki bedensel yoğunluğun gerektirdiği hazlardan ve nefse ait lezzetlerden yüz çevirip saflık talep eden ve ruhanî tesirlerin gerektirdiğini isteyici oldu. Yoksa sûfilik, dervişlere özgü giysiyi giymek ve yünden aba ve kebeye bürünmek ve onları eliyle yamamak ve yolda halkın gözünde ağır ağır vakar ile yürümek değildir." "Libâs"dan murâd, dervişlere mahsûs olan kıyafet. "Sûf", abâ ve kebe gibi yünden ma'mûl olan kisvedir. "Hayyâtî", terzilik ma'nâsına olup burada sûfilerin elleriyle hırkalarını ve elbiselerini yamamaları ma'nâsınadır. "Debb", ağır ağır ve vakār ile yürümek demektir. "Safvet-i taleb", vasf-ı terkîbîdir. Zîrâ taleb, "talebîden" masdar-ı mec'ûlünün emr-i hâzırıdır. Ya'ni, "Sûfi odur ki kesâfet-i cismâniyyenin muktezâsı huzûzdan ve lezzât-ı nefsâniyyeden yüzünü çevirip safvet taleb edici ve rûhâniyetin muktezâsını isteyici oldu. Yoksa sûfilik dervişlere mahsûs kisveyi giymek ve yünden abâ ve kebeye bürünmek ve onları eliyle yamamak ve yolda halk nazarında ağır ağır vakār ile yürümek değildir." 364. Bu alçakların önünde sûfilik hıyâta ve livâta ve selâm olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 364. Bu alçakların önünde sûfilik hıyâta ve livâta ve selâm olmuştur. Cenâb-ı Pîr efendimiz, yüce zamanlarındaki dervişlerden şikâyet ederek şöyle buyururlar: "Bu zamanımızdaki alçakların nazarında sûfilik, elbiselerini yamamak, livâta yapmak ve yerlere kadar eğilerek 'hû' diyerek selâm vermek olmuştur." Maalesef bizim zamanımızdaki dervişlerin hâli de rakı ve şarap içmek, zina ve livâta etmek, namazı ve orucu terk edip evliyâullahın sözlerinden ezberledikleri manzum ve mensur sözleri söyleyerek irfan satıcılığı yapmak ve çalıp çağırmak olmuştur. Bu sebeple Yüce Allah, büyük pirlerin şerefli isimlerine izafe edilen dergâhları yıkmıştır. Cenâb-ı Pîr efendimiz zamân-ı âlîlerinin dervişlerinden şikâyeten buyururlar ki: "Bu zamânımızdaki alçakların indinde sûfilik elbiselerini yamamak ve livâta ve yerlere kadar eğilerek "hû" diyerek selâm vermek olmuştur." Maatteessüf bizim zamânımızdaki dervişlerin hâli dahi rakı ve şarap içmek, zinā ve livâta etmek ve namazı ve orucu terk edip evliyâullâhın kelâmından ezberledikleri manzûm ve mensûr sözleri söyleyerek irfân-füruşluk etmek ve çalıp çığırmak olmuştur. Bu sebeble cenâb-ı Hak pîrân-ı izâmın nâm-ı şerîflerine izâfe olunan dergâhları yıkmıştır. 365. O safâ ve iyi nâm hayali üzerine renk giymek iyi olur, velâkin,✨ ✨ Sade Türkçe flash 365. O saflık ve iyi ün hayali üzerine renk giymek iyi olur, aksine, 366. Eğer onun aslına kadar, onun hayali üzerine gidersen; kat kat hayalin abidleri gibi değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 366. Eğer onun aslına kadar, onun hayali üzerine gidersen; kat kat hayalin abidleri gibi değil! Bu iki şerefli beyit tam bir cümle oluşturur. Yani, "O sûfilerin saflığına ve duruluğuna erişmek ve onların dünyada ve ahirette iyi kalplerini kazanmak hayaliyle onların kılık ve kıyafetlerini taklit etmek ve onların rengine boyanmak iyi olur. Ancak o hayalin aslı olan sırf vahdete (Allah'ın birliğine) kadar gidersen iyi olur. Yoksa bu kıyafete girdikten ve bu renge boyandıktan sonra kat kat hayale tapan (sadece hayalî şeylere ibadet eden) abidler gibi olursan ve sırf vahdetten uzaklaşıp hayalî çokluklara Hak zannıyla taparsan bu zahirî kılık ve kıyafetin hiçbir faydası yoktur." Bu iki beyt-i şerîf bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya'ni, "O sûfilerin safâ ve safvetine nâil olmak ve onların dünyâda ve âhirette iyi kalblerini kazanmak hayâliyle onların kılık ve kıyafetlerini taklîd etmek ve onların rengine boyanmak iyi olur. Velâkin o hayâlin aslı olan vahdet-i sırfa kadar gidersen iyi olur. Yoksa bu kıyafete girdikten ve bu renge boyandıktan sonra kat kat hayâle tapan âbidler gibi olursan ve vahdet-i sırfdan uzaklaşıp keserât-ı hayaliyyeye Hak zannıyla taparsan bu zâhirî kılık ve kıyâfetin hiçbir faydası yoktur." 367. Ey aşk isteyici, koku kılavuzdur. Ya'kūb kokudan aşkın görücüsü olmadı mı?✨ ✨ Sade Türkçe flash 367. Ey aşk isteyici, koku kılavuzdur. Yakup kokudan aşkın görücüsü olmadı mı? Yani, "Saflık ve iyi ün hayali bir kokudur. Ey maşukaya delalet eden hakiki aşkı isteyen kimse, koku kılavuzdur ve rehberdir. Yakup (a.s.)'ın gözü Yusuf (a.s.)'ın gömleğinin kokusundan açılıp görücü olmadı mı?" Onu görücü eden Yusuf (a.s.)'a olan aşkı idi. Çünkü o kokuyu Yusuf (a.s.)'a âşık olmayan başka âmâlar koklasa idi, gözleri açılmaz idi. Bu sebeple gözü açan şey maşukun aşkıdır; ve koku ise rehberlik ve kılavuzluk görevi yapmıştır. Ya'ni, "Safvet ve iyi nâm hayâli bir kokudur. Ey ma'şûka delâlet eden aşk-ı hakîkîyi isteyen kimse, koku kılavuzdur ve rehberdir. Ya'kub (a.s.)in gözü Yûsuf (a.s.)ın gömleğinin kokusundan açılıp görücü olmadı mı?" Onu görücü eden Yûsuf (a.s.)a olan aşkı idi. Zîrâ o kokuyu Yûsuf (a.s.)a âşık olmayan başka a'mâlar koklasa idi, gözleri açılmaz idi. Binâenaleyh gözü açan şey ma'şûkun aşkıdır; ve koku ise rehberlik ve kılavuzluk vazîfesi yapmıştır. 368. Hayâl, cemâl serâ-perdesinin etrâfında sana gayretin dûrbaşı geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 368. Hayâl, güzellik perdesinin etrafında sana gayretin yasakçı değneği gibi geldi. "Dûr-bâş", sözlükte "uzak ol!" demektir. Fakat terim olarak padişahların geçeceği yollardaki kalabalığı dağıtmak için yasakçıların ellerindeki değneklere denir. Eski zaman usullerinden olup bu değneği altın ve mücevherat ile süslerlermiş. Zamanımızda İngiltere polislerinin ellerindeki değnekler bu eski zamandan kalma bir uygulamanın başka bir şekli olsa gerektir. Yani, "İlahi gayret, latif ve kesif hayalleri, güzelliğinin huzuruna girmek isteyen ehil olmayanlara karşı yasakçı değneği yapmıştır. Bu sebeple hayâl ve bu yasakçı değneği güzellik huzurunun habercisi ve rehberidir. İşte bu kadar!" "Dûr-bâş", lügatte "uzak ol!" demektir. Fakat ıstılâhda pâdişahların geçeceği yollardaki kalabalığı def' etmek için yasakçıların ellerindeki değneklere derler. Eski zaman usûllerinden olup bu değneği altın ve mücevherât ile tezyîn ederler imiş. Zamânımızda İngiltere polislerinin ellerindeki değnekler bu eski zamandan kalma bir teâmülün şekl-i dîğeri olsa gerektir. Ya'ni, "Gayret-i ilâhî hayâlât-ı latîfe ve kesîfeyi, cemâlinin bârgâhına girmek isteyen nâ-ehillere karşı yasakçı değneği yapmıştır. Binâenaleyh hayâl ve bu yasakçı değneği bârgâh-ı cemâlin habercisi ve rehberidir. İşte bu kadar!" 365. O safâ ve iyi nâm hayali üzerine renk giymek iyi olur, velâkin,✨ ✨ Sade Türkçe flash 365. O saflık ve iyi ün hayali üzerine renk giymek iyi olur, aksine, 366. Eğer onun aslına kadar, onun hayali üzerine gidersen; kat kat hayalin abidleri gibi değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 366. Eğer onun aslına kadar, onun hayali üzerine gidersen; kat kat hayalin tapanları gibi değil! Bu iki şerefli beyit tam bir cümle oluşturur. Yani, "O sûfilerin saflığına ve duruluğuna erişmek ve onların dünyada ve ahirette iyi kalplerini kazanmak hayaliyle onların kılık ve kıyafetlerini taklit etmek ve onların rengine boyanmak iyi olur. Lakin o hayalin aslı olan sırf vahdete (birliğe) kadar gidersen iyi olur. Yoksa bu kıyafete girdikten ve bu renge boyandıktan sonra kat kat hayale tapan âbidler gibi olursan ve sırf vahdetten uzaklaşıp hayalî çokluklara Hak zannıyla taparsan bu zahirî kılık ve kıyafetin hiçbir faydası yoktur." Bu iki beyt-i şerîf bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya'ni, "O sûfilerin safâ ve safvetine nail olmak ve onların dünyâda ve âhirette iyi kalblerini kazanmak hayâliyle onların kılık ve kıyafetlerini taklîd etmek ve onların rengine boyanmak iyi olur. Velâkin o hayâlin aslı olan vahdet-i sırfa kadar gidersen iyi olur. Yoksa bu kıyafete girdikten ve bu renge boyandıktan sonra kat kat hayâle tapan âbidler gibi olursan ve vahdet-i sırfdan uzaklaşıp keserât-ı hayaliyyeye Hak zannıyla taparsan bu zâhirî kılık ve kıyafetin hiçbir faydası yoktur." 367. Ey aşk isteyici, koku kılavuzdur. Ya'kūb kokudan aşkın görücüsü olmadı mı?✨ ✨ Sade Türkçe flash 367. Ey aşk isteyici, koku kılavuzdur. Yakup kokudan aşkın görücüsü olmadı mı? Yani, "Saflık ve iyi ün hayali bir kokudur. Ey maşukaya delalet eden hakiki aşkı isteyen kimse, koku kılavuzdur ve rehberdir. Yakup (a.s.)'ın gözü Yusuf (a.s.)'ın gömleğinin kokusundan açılıp görücü olmadı mı?" Onu görücü eden Yusuf (a.s.)'a olan aşkı idi. Çünkü o kokuyu Yusuf (a.s.)'a âşık olmayan başka âmâlar koklasa idi, gözleri açılmaz idi. Bu sebeple gözü açan şey maşukun aşkıdır; ve koku ise rehberlik ve kılavuzluk görevi yapmıştır. Ya'ni, "Safvet ve iyi nâm hayâli bir kokudur. Ey ma'şûka delâlet eden aşk-ı hakîkîyi isteyen kimse, koku kılavuzdur ve rehberdir. Ya'kub (a.s.)in gözü Yûsuf (a.s.)ın gömleğinin kokusundan açılıp görücü olmadı mı?" Onu görücü eden Yûsuf (a.s.)a olan aşkı idi. Zîrâ o kokuyu Yûsuf (a.s.)a âşık olmayan başka a'mâlar koklasa idi, gözleri açılmaz idi. Binâenaleyh gözü açan şey ma'şûkun aşkıdır; ve koku ise rehberlik ve kılavuzluk vazîfesi yapmıştır. 368. Hayal, cemal serâ-perdesinin etrafında sana gayretin dûrbaşı geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 368. Hayal, güzellik perdesinin etrafında sana gayretin uzaklaştırıcı değneği gibi geldi. "Dûr-bâş", sözlükte "uzak ol!" demektir. Fakat terim olarak padişahların geçeceği yollardaki kalabalığı dağıtmak için yasakçıların ellerindeki değneklere denir. Eski zaman usullerinden olup bu değneği altın ve mücevherat ile süslerlermiş. Zamanımızda İngiltere polislerinin ellerindeki değnekler bu eski zamandan kalma bir geleneğin başka bir şekli olsa gerektir. Yani, "İlahi gayret, latif ve kesif hayalleri, güzelliğinin huzuruna girmek isteyen ehil olmayanlara karşı yasakçı değneği yapmıştır. Bu sebeple hayal ve bu yasakçı değneği, güzellik huzurunun habercisi ve rehberidir. İşte bu kadar!" "Dûr-bâş", lügatte "uzak ol!" demektir. Fakat ıstılâhda pâdişahların geçeceği yollardaki kalabalığı def' etmek için yasakçıların ellerindeki değneklere derler. Eski zaman usûllerinden olup bu değneği altın ve mücevherât ile tezyîn ederler imiş. Zamânımızda İngiltere polislerinin ellerindeki değnekler bu eski zamandan kalma bir teâmülün şekl-i dîğeri olsa gerektir. Ya'ni, "Gayret-i ilâhî hayâlât-ı latîfe ve kesîfeyi, cemâlinin bârgâhına girmek isteyen nâehillere karşı yasakçı değneği yapmıştır. Binâenaleyh hayâl ve bu yasakçı değneği bârgâh-ı cemâlin habercisi ve rehberidir. İşte bu kadar!" 369. "Yol yoktur!" diye her isteyiciyi bağlamış. Her hayal "Dur!” diye onun önüne gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 369. "Yol yoktur!" diye her isteyiciyi bağlamış. Her hayal "Dur!” diye onun önüne gelir. Yani, hayal, Hakk'ın güzelliğini isteyen ve arayan her bir kimsenin yolunu bağlamıştır. Her bir hayal onun önüne geçip "Dur, ileri gitme!" der. Bilinmeli ki, hayal ya mülkî (dünyevî) ya da melekûtî (uhrevî) olur. Mülkî hayalin esasları Kur'ân-ı Kerîm'de `زين للناس حب الشهوات من النساء والبنين والقناطير المقنطرة` (Al-i İmran, 3/14) ["İnsanlara kadın, çocuk, yüklerle altın ve gümüş... hoş ve güzel gösterildi"] ayet-i kerimesinde açıklanmıştır; ve bu ayet-i kerimenin tamamı ve anlamı, birinci cildin 2463 numarasına denk gelen `زين للناس حق آراستست` ["İnsanlar için süslendi; Hak süslemiştir..."] şerefli beytinde yer almaktadır. Melekûtî olan hayaller dahi, latifelerin nurları ve melekî ve cennetî suretlerdir. Bunlara olan tüm ilgiler, ilahi güzelliğin perdesidir. Bu hayallere olan ilgiler gönülde sönüp kesilmedikçe, güzellik makamına Hakk Yolcusunun yolu yoktur. Ya'ni, "Hayâl cemâl-i Hakk'ı isteyen ve arayan her bir kimsenin yolunu bağlamıştır. Her bir hayâl onun önüne geçip "Dur, ileri gitme!" der. Ma'lûm olsun ki, hayâl ya mülkî veyâ melekûtî olur. "Hayâl-i mülkî"nin esasları Kur'ân-ı Kerîm'de `زين للناس حب الشهوات من النساء والبنين والقناطير المقنطرة` (Al-i İmran, 3/14) ["İnsanlara kadın, çocuk, yüklerle altın ve gümüş... hoş ve güzel gösterildi"] âyet-i kerîmesinde beyân buyurulmuştur; ve bu âyet-i kerîmenin tamâmı ve ma'nâsı I. cildin 2463 numarasına müsâdif olan `زين للناس حق آراستست` ["Nâs için tezyîn olundu; Hak süslemiştir..."] beyt-i şerîfinde münderiçtir. "Melekûtî olan hayaller" dahi, letâifin envârı ve suver-i melekiyye ve cinâniyyedir. Bunlara olan alâkātın hepsi cemâl-i ilâhînin hicabıdır. Bu hayallere olan alakalar gönülde müntafi ve munkatı' olmadıkça bârgâh-ı cemâle sâlikin yolu yoktur. 370. Meğer o tîz-gûş ve tîz-hûşdan gayrı ki, ona Allah'ın yardımları ordusundan cûş ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 370. Meğer o keskin akıllı ve dinleyişi kuvvetli olandan başkası değildir ki, ona Allah'ın yardımları ordusundan coşkunluk olsun! "Keskin akıllı", keskin akıllı demektir; "dinleyişi kuvvetli", dinleyişi kuvvetli demektir. Yani, "Her hayâl, yasakçı değneği gibidir ki, hakikat sultanının huzuruna girmeyi engeller. Ancak keskin akıllı ve dinleyişi kuvvetli olup hakikat ehlinin açıkladığı hakikatleri ve marifetleri dikkatle dinleyerek onların anlamlarını keskin olan aklıyla idrak eden kimseler istisnadır. Böyle bir kimseye Allah'ın yardımları ordusundan hareket ve coşkunluk olur." Bu yardım sayesinde o hayâller, hakikat sultanının huzuruna ulaşmaya engel olmaz. "Tîz-hûş", keskin akıllı; "tîz-gûş", dinleyişi kuvvetli demek olur. Ya'ni, "Her hayâl yasakçı değneği gibidir ki, sultân-ı hakîkatin huzûruna girmeyi men' eder. Ancak keskin akıllı ve dinleyişi kuvvetli olup ehl-i hakîkatin beyân ettiği hakāyık ve maârifi dikkatle dinleyerek onların ma'nâlarını keskin olan aklıyla idrâk eden kimseler müstesnâdır. Böyle bir kimseye Allah'ın yardımları ordusundan hareket ve kaynayış olur." Bu yardım sâyesinde o hayâller sultân-ı hakîkatin huzûruna vusûle mâni olmaz. 371. Şahın tahyîllerinden kaçmaz, gider. Şahın okunu gösterir, ondan sonra gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 371. Şahın hayallerinden kaçmaz, gider. Şahın okunu gösterir, ondan sonra gider. "Ne-cehed", burada "kaçmaz" anlamındadır; ve her iki mısradaki "şeved" "gider" demektir. "Şeh"den kasıt, Hak'tır. Yani, "Keskin akıllı ve kulağı keskin olan kimse şahın yasakçı değneği hükmündeki hayallerden kaçmaz, gider. Fakat şahın ihsan ettiği ok hükmünde olan akl-ı kâmilini (olgun aklını) gösterir de ondan sonra Hakk'a giden yol üzerinde yürür." Bu sebeple ona bu yasakçı değnekleri engel olamaz. "Ne-cehed", burada "kaçmaz" ma'nâsınadır; ve her iki mısra'daki "şeved" "gider" demektir. "Şeh"den murâd, Hak'tır. Ya'ni, "Keskin akıllı ve kulağı keskin olan kimse şâhın yasakçı değneği mesâbesinde[ki] tahyîllerden kaçmaz, gider. Fakat şâhın ihsân ettiği ok mesâbesinde olan akl-ı kâmilini gösterir de ondan sonra Hakk'a giden yol üzerinde yürür." Binâenaleyh ona bu yasakçı değnekleri mâni olamaz. 369. "Yol yoktur!" diye her isteyiciyi bağlamış. Her hayal "Dur!” diye onun önüne gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 369. "Yol yoktur!" diye her isteyiciyi bağlamış. Her hayal "Dur!” diye onun önüne gelir. Yani, hayal, Hakk'ın güzelliğini isteyen ve arayan her bir kimsenin yolunu bağlamıştır. Her bir hayal onun önüne geçip "Dur, ileri gitme!" der. Bilinmeli ki, hayal ya mülkî (dünyevî) ya da melekûtî (uhrevî) olur. Mülkî hayalin esasları Kur'ân-ı Kerîm'de `زين للناس حب الشهوات من النساء والبنين والقناطير المقنطرة` (Âl-i İmrân, 3/14) ["İnsanlara kadın, çocuk, yüklerle altın ve gümüş... hoş ve güzel gösterildi"] ayet-i kerimesinde beyan buyurulmuştur; ve bu ayet-i kerimenin tamamı ve anlamı I. cildin 2463 numarasına denk gelen `زين للناس حق آراستست` ["Nâs için tezyîn olundu; Hak süslemiştir..."] şerefli beytinde yer almaktadır. Melekûtî olan hayaller dahi, latifelerin nurları ve melekî ve cennetî suretlerdir. Bunlara olan tüm ilgiler ilahi güzelliğin perdesidir. Bu hayallere olan ilgiler gönülde sönüp kesilmedikçe, Hakk Yolcusunun güzellik makamına yolu yoktur. Ya'ni, "Hayâl cemâl-i Hakk'ı isteyen ve arayan her bir kimsenin yolunu bağlamıştır. Her bir hayâl onun önüne geçip "Dur, ileri gitme!" der. Ma'lûm olsun ki, hayâl ya mülkî veyâ melekûtî olur. "Hayâl-i mülkî"nin esasları Kur'ân-ı Kerîm'de `زين للناس حب الشهوات من النساء والبنين والقناطير المقنطرة` (Âl-i İmrân, 3/14) ["İnsanlara kadın, çocuk, yüklerle altın ve gümüş... hoş ve güzel gösterildi"] âyet-i kerîmesinde beyân buyurulmuştur; ve bu âyet-i kerîmenin tamâmı ve ma'nâsı I. cildin 2463 numarasına müsâdif olan `زين للناس حق آراستست` ["Nâs için tezyîn olundu; Hak süslemiştir..."] beyt-i şerîfinde münderiçtir. "Melekûtî olan hayâller" dahi, letâifin envârı ve suver-i melekiyye ve cinâniyyedir. Bunlara olan alâkātın hepsi cemâl-i ilâhînin hicabıdır. Bu hayâllere olan alâkalar gönülde müntafi ve munkatı' olmadıkça bârgâh-ı cemâle sâlikin yolu yoktur. 370. Meğer o tîz-gûş ve tîz-hûşdan gayrı ki, ona Allah'ın yardımları ordusundan cûş ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 370. Meğer o keskin akıllı ve dinleyişi kuvvetli olandan başkası değildir ki, ona Allah'ın yardımları ordusundan coşkunluk olsun! "Keskin akıllı", keskin akıllı demektir; "dinleyişi kuvvetli", dinleyişi kuvvetli demektir. Yani, "Her hayâl, yasakçı değneği gibidir ki, hakikat sultanının huzuruna girmeyi engeller. Ancak keskin akıllı ve dinleyişi kuvvetli olup hakikat ehlinin açıkladığı hakikatleri ve marifetleri dikkatle dinleyerek onların anlamlarını keskin olan aklıyla idrak eden kimseler istisnadır. Böyle bir kimseye Allah'ın yardımları ordusundan hareket ve coşkunluk olur." Bu yardım sayesinde o hayâller, hakikat sultanının huzuruna ulaşmaya engel olmaz. "Tîz-hûş", keskin akıllı; "tîz-gûş", dinleyişi kuvvetli demek olur. Ya'ni, "Her hayâl yasakçı değneği gibidir ki, sultân-ı hakîkatin huzûruna girmeyi men' eder. Ancak keskin akıllı ve dinleyişi kuvvetli olup ehl-i hakîkatin beyân ettiği hakāyık ve maârifi dikkatle dinleyerek onların ma'nâlarını keskin olan aklıyla idrâk eden kimseler müstesnâdır. Böyle bir kimseye Allah'ın yardımları ordusundan hareket ve kaynayış olur." Bu yardım sâyesinde o hayâller sultân-ı hakîkatin huzûruna vusûle mâni olmaz. 371. Şahın tahyîllerinden kaçmaz, gider. Şahın okunu gösterir, ondan sonra gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 371. Şahın tahayyüllerinden kaçmaz, gider. Şahın okunu gösterir, ondan sonra gider. "Ne-cehed", burada "kaçmaz" anlamındadır; ve her iki mısradaki "şeved" "gider" demektir. "Şeh"den maksat, Hak'tır. Yani, "Keskin akıllı ve kulağı keskin olan kimse şahın yasakçı değneği mesabesindeki tahayyüllerden kaçmaz, gider. Fakat şahın ihsan ettiği ok mesabesinde olan akl-ı kâmilini gösterir de ondan sonra Hakk'a giden yol üzerinde yürür." Bu sebeple ona bu yasakçı değnekleri engel olamaz. Eski zamanda Acem şahları kendi adamlarından birini bir yere görevlendirdikleri zaman kendi "ok"larından birini verir ve o kimse de gideceği yere gider imiş. Şayet yolda bir yasakçıya rast gelirse, oku gösterir ve yasakçı onun geçişine engel olmaz imiş. Bu şerefli beyitte "akl-ı kâmil" oka benzetilmiştir. Bu nüsha Ankaravî hazretlerinin esas kabul ettiği nüshadır. Fakat birinci mısraın diğer üç nüshasını da zikretmiştir ki, onlar da şunlardır: Burada "şeh", büyük anlamında olmak uygun olur. Yani, "Her ne kadar büyük olsa da keskin akıllı ve keskin kulaklı olan kimse tahayyülden kaçmaz. Şahın okunu gösterir ondan sonra yola gider", demek olur. Burada da "şeh", azîm anlamında olur. Yani, "Keskin akıllı olan kaçmaz. Çünkü tahayyüller büyük olmaz, şahın okunu gösterir, ondan sonra yola gider." "şeh", yine büyük anlamında olur. Yani, "Keskin akıllı olan kimse her ne kadar büyük olursa da tahayyülden sıçrar ve kaçar. Yani önem vermez, şahın okunu gösterir, ondan sonra yola gider." Hint nüshalarına gelince, onlarda dahi dört nüsha içerilmiştir, şöyle ki: Bu nüsha onlarda esas olarak alınmıştır. Şarihlerin mütalaasına göre birinci mısradaki "şah"ın anlamı, satranç oyunundaki "şah"tır. Bu sebeple "şahsız olmak"tan maksat, şah gibi kendisine hâkim ve galip olan varlığının mat olmasıdır. Bu surette anlam "Keskin akıllı olan kimse tahayyüllerden sıçrar; çünkü kendi varlığından soyunur ve şahsız olur ve hakiki şah olan Hakk'ın oku mesabesinde bulunan onun varlığını ve tasarrufunu gösterir ve o hayallerden dışarıya çıkar" demek olur. Yani "Tahayyülden sıçrar, nihayet şahsız olur, şahın okunu gösterir, dışarıya çıkar". Bu beytin açıklaması dahi yukarıdaki açıklamanın aynısı olur. Bu surette her iki mısradaki "şah"tan maksat, Hak olur. Yani, "Keskin akıllı olan kimse tahayyülden sıçrar, hakiki şah olan Hak'la olur ve Hakk'ın oku mesabesinde olan sıfat ve isim tecellilerini gösterip o hayallerden dışarıya çıkar." Yani "Tecellilerden sıçrar, hakiki şah olan Hakk'ın tecellilerini takip eder ve onun isim ve sıfatı okunu gösterir ve hayallerden dışarıya çıkar" demek olur. (Doğrusunu en iyi Allah bilir.) "Ne-cehed", burada "kaçmaz" ma'nâsınadır; ve her iki mısra'daki "şeved" "gider" demektir. "Şeh"den murâd, Hak'tır. Ya'ni, "Keskin akıllı ve kulağı keskin olan kimse şâhın yasakçı değneği mesâbesinde[ki] tahyîllerden kaçmaz, gider. Fakat şâhın ihsân ettiği ok mesâbesinde olan akl-ı kâmilini gösterir de ondan sonra Hakk'a giden yol üzerinde yürür." Binâenaleyh ona bu yasakçı değnekleri mâni olamaz. Zamân-ı kadîmde Acem şahları kendi adamlarından birisini bir yere me'mûr ettikleri vakit kendi "ok"larından birisini verir ve o kimse de gideceği yere gider imiş. Şâyet yolda bir yasakçıya rast gelirse, oku gösterir ve yasakçı onun seyrine mâni' olmaz imiş. Bu beyt-i şerîfde "akl-ı kâmil" oka teşbîh buyurulmuştur. Bu nüsha Ankaravî hazretlerinin esas ittihâz buyurduğu nüshadır. Fakat birinci mısrâ'ın diğer üç nüshasını da zikretmiştir ki, onlar da şunlardır: Burada "şeh", büyük ma'nâsına olmak münâsib olur. Ya'ni, "Her ne kadar büyük olsa da tîz-hûş ve tîz-gûş olan kimse tahyîlden kaçmaz. Şâhın okunu gösterir ondan sonra yola gider", demek olur. Burada da "şeh", azîm ma'nâsına olur. Ya'ni, "Tîz-hûş olan kaçmaz. Zîrâ tahyîller büyük olmaz, şâhın okunu gösterir, ondan sonra yola gider." "şeh", yine büyük ma'nâsına olur. Ya'ni, “Tîz-hûş olan kimse her ne kadar büyük olursa da tahyîlden sıçrar ve kaçar. Ya'ni ehemmiyet vermez, şâhın okunu gösterir, ondan sonra yola gider." Hind nüshalarına gelince, onlarda dahi dört nüsha münderiçtir, şöyle ki: Bu nüsha onlarda esas olarak alınmıştır. Şârihlerin mütâlaasına göre birinci mısra'daki "şâh"ın ma'nâsı, satranç oyunundaki "şah"tır. Binâenaleyh "şahsız olmak"tan murâd, şah gibi kendisine hâkim ve gālib olan varlığının mat olmasıdır. Bu sûrette ma'nâ “Tîz-hûş olan kimse tahyîllerden sıçrar; zîrâ kendi varlığından soyunur ve şahsız olur ve şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın oku mesâbesinde bulunan onun varlığını ve tasarrufunu gösterir ve o hayallerden dışarıya çıkar" demek olur. Ya'ni "Tahyîlden sıçrar, âkıbet şahsız olur, şâhın okunu gösterir, dışarıya çıkar". Bu beytin îzâhı dahi yukarıdaki îzâhın aynı olur. Bu sûrette her iki mısra'daki "şâh”dan murâd, Hak olur. Ya'ni, "Tîz-hûş olan kimse tahyîlden sıçrar, şâh-ı hakîkî olan Hak'la olur ve Hakk'ın oku me- Zamân-ı kadîmde Acem şahları kendi adamlarından birisini bir yere me'mûr ettikleri vakit kendi "ok"larından birisini verir ve o kimse de gideceği yere gider imiş. Şâyet yolda bir yasakçıya rast gelirse, oku gösterir ve yasakçı onun seyrine mâni' olmaz imiş. Bu beyt-i şerîfde "akl-ı kâmil" oka teşbîh buyurulmuştur. Bu nüsha Ankaravî hazretlerinin esas ittihâz buyurduğu nüshadır. Fakat birinci mısrâ'ın diğer üç nüshasını da zikretmiştir ki, onlar da şunlardır: Burada "şeh", büyük ma'nâsına olmak münâsib olur. Ya'ni, "Her ne kadar büyük olsa da tîz-hûş ve tîz-gûş olan kimse tahyîlden kaçmaz. Şâhın okunu gösterir ondan sonra yola gider", demek olur. Burada da "şeh", azîm ma'nâsına olur. Ya'ni, "Tîz-hûş olan kaçmaz. Zîrâ tahyîller büyük olmaz, şâhın okunu gösterir, ondan sonra yola gider." "şeh", yine büyük ma'nasına olur. Ya'ni, “Tîz-hûş olan kimse her ne kadar büyük olursa da tahyîlden sıçrar ve kaçar. Ya'ni ehemmiyet vermez, şâhın okunu gösterir, ondan sonra yola gider." Hind nüshalarına gelince, onlarda dahi dört nüsha münderiçtir, şöyle ki: Bu nüsha onlarda esas olarak alınmıştır. Şârihlerin mütâlaasına göre birinci mısra'daki "şâh"ın ma'nâsı, satranç oyunundaki "şah"tır. Binâenaleyh "şahsız olmak"tan murâd, şah gibi kendisine hâkim ve gālib olan varlığının mat olmasıdır. Bu sûrette ma'nâ “Tîz-hûş olan kimse tahyîllerden sıçrar; zîrâ kendi varlığından soyunur ve şahsız olur ve şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın oku mesâbesinde bulunan onun varlığını ve tasarrufunu gösterir ve o hayallerden dışarıya çıkar" demek olur. Ya'ni "Tahyîlden sıçrar, âkıbet şahsız olur, şâhın okunu gösterir, dışarıya çıkar". Bu beytin îzâhı dahi yukarıdaki îzâhın aynı olur. Bu sûrette her iki mısra'daki "şâh”dan murâd, Hak olur. Ya'ni, "Tîz-hûş olan kimse tahyîlden sıçrar, şâh-ı hakîkî olan Hak'la olur ve Hakk'ın oku me- sâbesinde olan tecelliyât-ı sıfatıyye ve esmâiyyesini gösterip o hayallerden dışarıya çıkar." Ya'ni "Tecellîlerden sıçrar, şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın tecelliyâtını ta'kîb eder ve onun esmâ ve sıfatı okunu gösterir ve hayallerden dışarıya çıkar" demek olur. (Vallâhü a'lemü bi's-savâb) 372. Bu hayrân gönüle tedbîr bahşet ve bu iki kat yaylara ok bahşet!✨ ✨ Sade Türkçe flash 372. Bu şaşkın gönüle tedbir bahşet ve bu iki kat yaylara ok bahşet! Bu beyit, Hz. Pîr efendimiz tarafından Hakk'a yapılan bir yakarıştır. "Şaşkın gönül"den kasıt, kendilerinin mürşit kalpleridir. "Yaylar"dan kasıt, Hak yolunda riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ile belleri bükülmüş müridlerdir. "Ok"tan kasıt ise Muhammedî irfandır (Hz. Muhammed'in manevî bilgisi). Yani, “İlâhî, beni insan fertlerinin terbiye ve irşadına memur ettin. Kemâl-i bâ-kemâlinde (en üstün kemâlinde) hayran olan kalbime, müridlerin irşadı için tedbir bahşet ve Hak yolunda riyâzât ve mücâhedât ile yay gibi belleri bükülmüş olan müridlere de zevk ve Muhammedî irfan okunu ihsan eyle!” Bu beyit Hz. Pîr efendimiz tarafından Hakk'a münâcâttır. "Dil-i sergeşte"den murâd, zât-ı şerîflerinin kalb-i mürşidâneleridir. "Kemânlar"dan murâd, Hak yolunda riyâzât ve mücâhedât ile belleri bükülmüş müridlerdir. "Ok"tan murâd irfân-ı Muhammedî'dir. Ya'ni, “İlâhî, beni efrâd-ı beşerin terbiye ve irşadına me'mûr buyurdun. Kemâl-i bâ-kemâlinde hayrân olan kalbime müridlerin irşadı için tedbîr bahşet ve Hak yolunda riyâzât ve mücâhedât ile yay gibi belleri bükülmüş olan müridlere de zevk ve irfân-ı Muhammedî okunu inâyet eyle!” 373. O gizli kadehden, kerîmlerin kadehinden toprak zemîn üzerine bir cür'a döktün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 373. O gizli kadehten, kerem sahiplerinin kadehinden toprak zemin üzerine bir yudum döktün. "Gizli kadeh"ten kasıt, öncesizliğin başlangıcında gizli hazine olan ilahi güzelliktir. "Kerem sahipleri"nden kasıt ise Mübdî (yoktan var eden), Muhyî (hayat veren), Musavvir (şekil veren), Latîf (lütuf sahibi), Cemîl (güzel), Bedî' (eşsiz yaratan), Fettâh (açan) ve Mün'im (nimet veren) gibi güzellik isimleridir ki, onların her biri bir kadehe benzetilmiştir. "Toprak zemin"den kasıt, yeryüzüdür. "Cür'a", içildikten sonra bardağın dibinde kalan artık anlamına gelir ki, cüzi bir miktardan kinayedir. Yani, "İlahi, zâtının güzelliği kadehi كنت كنزاً مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لاعرف" yani "Ben gizli bir hazine idim, bilinmeye muhabbet ettim, halkı bilinmem için yarattım" kutsi hadisi gereğince gizli idi. Her biri bir kerem sahibi olan şerefli isimler zuhur talep etti. Onlar kendi özelliklerinin kadehinden mazharlarına birer yudum ikram ettiler ve onların bu kadehlerinden sonsuz uzayda yoğun cisimler üzerine birer yudum döktüğün gibi, onların arasında bulunan bu toprak zemin üzerine de bir yudum döktün; bağlar, bahçeler, güller ve gülistanlar meydana geldi. Bu, "sıfatlara ve isimlere ait tecellilerini gösterip o hayallerden dışarıya çıkar" demektir. Yani "Tecellilerden sıçrar, hakiki şah olan Hakk'ın tecellilerini takip eder ve onun isim ve sıfatı okunu gösterir ve hayallerden dışarıya çıkar" demek olur. (Doğrusunu en iyi Allah bilir.) “Gizli kadeh”den murâd, ezel-i âzâlde kenz-i mahfi olan cemâl-i ilâhîdir. “Kerîmler”den murâd, Mübdî, Muhyî, Musavvir, Latîf, Cemîl, Bedî', Fettâh ve Mün'im... ilh. gibi esmâ-i cemâliyyedir ki, onların her birisi bir kadehe teşbîh buyrulmuştur. “Toprak zemîn”den murâd, küre-i arzdır. “Cür'a”, içildikten sonra bardağın dibinde kalan artık ma'nâsınadır ki, cüzî bir mikdârdan kinâyedir. Ya'ni, “İlâhî, cemâl-i zatının kadehi كنت كنزاً مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لاعرف ya'ni "Ben bir kenz-i mahfi idim, bilinmeye muhabbet ettim, halkı bilinmem için yarattım" hadîs-i kudsîsi mûcibince gizli idi. Her biri bir kerem sahibi olan esmâ-i şerîfen zuhûr taleb etti. Onlar kendi hâssıyetleri kadehinden mazharlarına birer cür'a ikrâm ettiler ve onların bu kadehlerinden fezâ-yı bî-nihâyede ecrâm-ı kesîfe üzerlerine birer cür'a döktüğün gibi, onların arasında bulunan bu toprak zemîn üzerine de bir cür'a döktün; bağlar, bahçeler, güller ve gülistanlar hâsıl oldu. sâbesinde olan tecelliyât-ı sıfatıyye ve esmâiyyesini gösterip o hayallerden dışarıya çıkar." Ya'ni "Tecellîlerden sıçrar, şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın tecelliyâtını ta'kîb eder ve onun esmâ ve sıfatı okunu gösterir ve hayallerden dışarıya çıkar" demek olur. (Vallâhü a'lemü bi's-savâb) 372. Bu hayrân gönüle tedbîr bahşet ve bu iki kat yaylara ok bahşet!✨ ✨ Sade Türkçe flash 372. Bu şaşkın gönüle tedbir bahşet ve bu iki kat yaylara ok bahşet! Bu beyit, Hz. Pîr efendimiz tarafından Hakk'a yapılan bir yakarıştır. "Şaşkın gönül"den kasıt, kendilerinin mürşit kalpleridir. "Yaylar"dan kasıt, Hak yolunda riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ile belleri bükülmüş müridlerdir. "Ok"tan kasıt ise Muhammedî irfandır (Hz. Muhammed'in manevî bilgisi). Yani, “İlâhî, beni insan fertlerinin terbiye ve irşadına memur ettin. Kemâl-i bâ-kemâlinde (en üstün kemâlinde) hayran olan kalbime, müridlerin irşadı için tedbir bahşet ve Hak yolunda riyâzât ve mücâhedât ile yay gibi belleri bükülmüş olan müridlere de zevk ve Muhammedî irfan okunu ihsan eyle!” Bu beyit Hz. Pîr efendimiz tarafından Hakk'a münâcâttır. "Dil-i sergeşte"den murâd, zât-ı şerîflerinin kalb-i mürşidâneleridir. "Kemânlar"dan murâd, Hak yolunda riyâzât ve mücâhedât ile belleri bükülmüş müridlerdir. "Ok"tan murâd irfân-ı Muhammedî'dir. Ya'ni, “İlâhî, beni efrâd-ı beşerin terbiye ve irşadına me'mûr buyurdun. Kemâl-i bâ-kemâlinde hayrân olan kalbime müridlerin irşadı için tedbîr bahşet ve Hak yolunda riyâzât ve mücâhedât ile yay gibi belleri bükülmüş olan müridlere de zevk ve irfân-ı Muhammedî okunu inâyet eyle!” 373. O gizli kadehden, kerîmlerin kadehinden toprak zemîn üzerine bir cür'a döktün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 373. O gizli kadehten, kerem sahiplerinin kadehinden toprak zemin üzerine bir yudum döktün. "Gizli kadeh"ten kastedilen, öncesizliğin başlangıcında gizli hazine olan ilahi güzelliktir. "Kerem sahipleri"nden kastedilen ise Mübdî (yoktan var eden), Muhyî (hayat veren), Musavvir (şekil veren), Latîf (lütuf sahibi), Cemîl (güzel), Bedî' (eşsiz yaratan), Fettâh (açan) ve Mün'im (nimet veren) gibi cemal sıfatlarına ait isimlerdir ki, onların her biri bir kadehe benzetilmiştir. "Toprak zemin"den kastedilen, yeryüzüdür. "Cür'a", içildikten sonra bardağın dibinde kalan artık anlamına gelir ki, az bir miktardan kinayedir. Yani, "Ey Allah'ım, zâtının güzellik kadehi كنت كنزاً مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لاعرف yani "Ben gizli bir hazine idim, bilinmeyi sevdim, bilinmem için halkı yarattım" hadis-i kudsîsi gereğince gizli idi. Her biri bir kerem sahibi olan şerefli isimler zuhur talep etti. Onlar kendi özelliklerinin kadehinden mazharlarına birer yudum ikram ettiler ve onların bu kadehlerinden sonsuz uzayda yoğun cisimler üzerine birer yudum döktüğün gibi, onların arasında bulunan bu toprak zemin üzerine de bir yudum döktün; bağlar, bahçeler, güller ve gülistanlar meydana geldi. “Gizli kadeh”den murâd, ezel-i âzâlde kenz-i mahfi olan cemâl-i ilâhîdir. “Kerîmler”den murâd, Mübdî, Muhyî, Musavvir, Latîf, Cemîl, Bedî', Fettâh ve Mün'im... ilh. gibi esmâ-i cemâliyyedir ki, onların her birisi bir kadehe teşbîh buyrulmuştur. “Toprak zemîn”den murâd, küre-i arzdır. “Cür'a”, içildikten sonra bardağın dibinde kalan artık ma'nâsınadır ki, cüzî bir mikdârdan kinâyedir. Ya'ni, “İlâhî, cemâl-i zatının kadehi كنت كنزاً مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لاعرف ya'ni "Ben bir kenz-i mahfi idim, bilinmeye muhabbet ettim, halkı bilinmem için yarattım" hadîs-i kudsîsi mûcibince gizli idi. Her biri bir kerem sahibi olan esmâ-i şerîfen zuhûr taleb etti. Onlar kendi hâssıyetleri kadehinden mazharlarına birer cür'a ikrâm ettiler ve onların bu kadehlerinden fezâ-yı bî-nihâyede ecrâm-ı kesîfe üzerlerine birer cür'a döktüğün gibi, onların arasında bulunan bu toprak zemîn üzerine de bir cür'a döktün; bağlar, bahçeler, güller ve gülistanlar hâsıl oldu. 374. Zülf ve ruh (رخ) üzerine onun damlasından nişan sıçradı. Ondan dolayı şahlar toprağı yalarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 374. Zülf ve ruh (yanak) üzerine onun damlasından nişan sıçradı. Ondan dolayı şahlar toprağı yalarlar. Yani, o toprak zeminin özünden ve cevherinden meydana gelen güzellerin zülfü ve saçları ve yanakları üzerine de o cemâlî isimler kadehinin damlasından iz ve eser sıçradı ve yansıdı. O damlanın aşkından dolayı şahlar, asılları topraktan ibaret bulunan o güzelleri kucaklar ve öperler. Ya'ni, o toprak zemînin mâyesinden ve cevherinden hâsıl olan güzellerin zülfü ve saçları ve yanakları üzerine de o esmâ-i cemâliyye kadehinin cür'asından nişan ve eser sıçradı ve aksetti. O cür'anın aşkından dolayı şahlar asılları topraktan ibâret bulunan o güzelleri kucaklar ve öperler. 375. Güzellik cür'asıdır ki, bu toprak latîftir ki yüz gönül ile gece gündüz onu öpersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 375. Güzellik kadehindendir ki, bu toprak öyle latiftir ki yüz gönül ile gece gündüz onu öpersin. "Geş", hoş, latif ve güzel anlamındadır. Bazı nüshalarda "geş" yerine "hûş" geçmiştir. Yani, "Yeryüzünün ve ondan oluşmuş güzel cisimlerin latif olması, o ezelî güzellik ve cemalin kadehinden (bir yudum)dır. O topraktan meydana gelen cisimler ve endamlar öyle latiftir ki, sen ona âşık olursun ve kalbinin tam teveccühü (yönelişi) ile gece ve gündüz sen onları sever ve öpersin." “Geş”, hoş ve latîf ve ra'nâ ma'nâsınadır. Ba'zı nüshalarda “geş” yerine “hûş” vâki olmuştur. Ya'ni, “Küre-i arzın ve ondan mütekevvin olan güzel cisimlerin latîf olması o hüsn ve cemâl-i ezelînin cür'asıdır. O topraktan peydâ olan cisim ve endâmlar öyle bir latîfdir ki, sen ona âşık olursun ve kalbinin teveccüh-i kâmili ile gece ve gündüz sen onları sever ve öpersin.” 376. Toprak karışık olan cür'a mâdemki deli eder, acaba onun safı seni nasıl yapar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 376. Toprak karışık olan yudum mademki deli eder, acaba onun safı seni nasıl yapar? Cemalî isimler kadehinin toprak karışık olan yudumu mademki insanları böyle tutkun ve deli ediyor, acaba o cemalî isimlerin topraktan saf olan tecellisi (ilahi isimlerin tecelli etmesi) seni ne hâle koyar, var kıyas et! "Topraktan saf olan tecelli"den maksat, bu isimlerin ruhanîyet âlemindeki tecellisidir ki, onlar melekûtî ve cennetî suretlerdir. Esmâ-i cemâliyye kadehinin toprak karışık olan cür'ası mâdemki insanları böyle meftûn ve deli ediyor, acabâ o esmâ-i cemâliyyenin topraktan sâf olan tecellîsi seni ne hâle koyar, var kıyâs eyle! “Topraktan sâf olan tecellî”den murâd, bu esmânın rûhâniyet âlemindeki tecellîsidir ki, onlar suver-i melekûtiyye ve cinâniyyedir. 377. Her bir kimse bir kerpicin önünde elbise yırtıcıdır ki, o kerpiç güzellikten cür'a-nak geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 377. Her bir kimse bir kerpicin önünde elbise yırtıcıdır ki, o kerpiç güzellikten bir yudum içti. "Kerpiç"ten kasıt, cemâlî isimlerden (Allah'ın güzellik sıfatlarından) birinin tecelli ettiği (ortaya çıktığı) kesif (yoğun, maddî) bir sûrettir. Yani, "Üzerine cemâlî isimler kadehlerinden birinden bir yudum dökülmüş olan kesif bir sûretin önünde her bir kimse, ona olan tutkunluğu ve aşkının şiddeti sebebiyle şaşkına dönüp elbisesini yırtıcıdır." Nitekim bir güzele âşık “Kerpiç”ten murâd, esmâ-i cemâliyyeden birinin mazharı olan bir sûret-i kesîfedir. Ya'ni, “Üzerine esmâ-i cemâliyye kadehlerinin birinden bir cür'a dökülmüş olan bir sûret-i kesîfenin önünde her bir kimse ona meftûnluğu ve şiddet-i aşkı sebebiyle şûrîde olup elbisesini yırtıcıdır.” Nitekim bir güzele âşık 374. Zülf ve ruh (رخ) üzerine onun damlasından nişan sıçradı. Ondan dolayı şahlar toprağı yalarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 374. Zülf ve ruh (yanak) üzerine onun damlasından nişan sıçradı. Ondan dolayı şahlar toprağı yalarlar. Yani, o toprak zeminin özünden ve cevherinden meydana gelen güzellerin zülfü ve saçları ve yanakları üzerine de o cemâlî isimler kadehinin damlasından iz ve eser sıçradı ve yansıdı. O damlanın aşkından dolayı şahlar, asılları topraktan ibaret bulunan o güzelleri kucaklar ve öperler. Ya'ni, o toprak zemînin mâyesinden ve cevherinden hâsıl olan güzellerin zülfü ve saçları ve yanakları üzerine de o esmâ-i cemâliyye kadehinin cür'asından nişan ve eser sıçradı ve aksetti. O cür'anın aşkından dolayı şahlar asılları topraktan ibâret bulunan o güzelleri kucaklar ve öperler. 375. Güzellik cür'asıdır ki, bu toprak latîftir ki yüz gönül ile gece gündüz onu öpersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 375. Güzellik kadehi gibidir ki, bu toprak öyle latîftir ki yüz gönülle gece gündüz onu öpersin. "Geş", hoş, latîf ve güzel anlamındadır. Bazı nüshalarda "geş" yerine "hûş" geçmiştir. Yani, "Yeryüzünün ve ondan oluşmuş güzel cisimlerin latîf olması, o ezelî güzellik ve cemâlin kadehidir. O topraktan meydana gelen cisimler ve endamlar öyle latîftir ki, sen ona âşık olursun ve kalbinin tam yönelişiyle gece ve gündüz sen onları sever ve öpersin." “Geş”, hoş ve latîf ve ra'nâ ma'nâsınadır. Ba'zı nüshalarda “geş” yerine “hûş” vâki olmuştur. Ya'ni, “Küre-i arzın ve ondan mütekevvin olan güzel cisimlerin latîf olması o hüsn ve cemâl-i ezelînin cür'asıdır. O topraktan pey-dâ olan cisim ve endâmlar öyle bir latîfdir ki, sen ona âşık olursun ve kalbinin teveccüh-i kâmili ile gece ve gündüz sen onları sever ve öpersin.” 376. Toprak karışık olan cür'a mâdemki deli eder, acaba onun safı seni nasıl yapar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 376. Toprak karışık olan yudum mademki deli eder, acaba onun safı seni nasıl yapar? Cemalî isimler kadehinin toprak karışık olan yudumu mademki insanları böyle tutkun ve deli ediyor, acaba o cemalî isimlerin topraktan saf olan tecellisi (ilahi isimlerin tecelli etmesi) seni ne hâle koyar, var kıyas et! "Topraktan saf olan tecelli"den maksat, bu isimlerin ruhanîyet âlemindeki tecellisidir ki, onlar melekûtî ve cennetî suretlerdir. Esmâ-i cemâliyye kadehinin toprak karışık olan cür'ası mâdemki insanları böyle meftûn ve deli ediyor, acabâ o esmâ-i cemâliyyenin topraktan sâf olan tecellîsi seni ne hâle koyar, var kıyâs eyle! “Topraktan sâf olan tecellî”den murâd, bu esmânın rûhâniyet âlemindeki tecellîsidir ki, onlar suver-i melekûtiyye ve cinâniyyedir. 377. Her bir kimse bir kerpicin önünde elbise yırtıcıdır ki, o kerpiç güzellikten cür'a-nak geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 377. Her bir kimse bir kerpicin önünde elbise yırtıcıdır ki, o kerpiç güzellikten bir yudum içti. "Kerpiç"ten kasıt, cemâlî isimlerden (Allah'ın güzellik sıfatlarından) birinin tecelli ettiği yoğun bir surettir. Yani, "Üzerine cemâlî isimler kadehlerinden birinden bir yudum dökülmüş olan yoğun bir suretin önünde her bir kimse, ona olan tutkunluğu ve aşkının şiddeti sebebiyle kendinden geçip elbisesini yırtıcıdır." Nitekim bir güzele âşık olup onu elde edemediği için kendilerini öldürenler her zaman görülmektedir. “Kerpiç”ten murâd, esmâ-i cemâliyyeden birinin mazharı olan bir sûret-i kesîfedir. Ya'ni, “Üzerine esmâ-i cemâliyye kadehlerinin birinden bir cür'a dökülmüş olan bir sûret-i kesîfenin önünde her bir kimse ona meftûnluğu ve şiddet-i aşkı sebebiyle şûrîde olup elbisesini yırtıcıdır.” Nitekim bir güzele âşık olup onu elde edemediğinden dolayı kendilerini öldürenler her vakit görülmektedir. 378. Ay ve güneş ve Hamel üzerinde olan bir cür'adır; ve arş ve kürsî ve Zühal üzerinde olan bir cür'adır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 378. Ay ve güneş ve Koç burcu üzerinde olan bir yudumdur; ve arş ve kürsî ve Satürn üzerinde olan bir yudumdur. "Koç", burada astronomi teriminden olup yıldızların uğradığı on iki burçtan ilk burcun adıdır. "Arş", sözlükte taht ve mülk anlamındadır. Burada izafî varlıklardır. "Kürsî", burada izafî varlıkların sonsuz uzayda kapladığı alandır. "Satürn", güneş sistemimizi oluşturan yedi gezegenden birinin ismidir. Yani, "Ay'da ve Güneş'te ve Koç burcu üzerinde olan güzellik, cemâlî isimler kadehinden dökülmüş bir yudumdur; ve aynı şekilde arş ve kürsî ve Satürn gezegeni üzerlerinde olan incelik de yine o kadehten dökülmüş olan bir yudumdur." Cenâb-ı Pîr efendimizin diğer gezegenlerden "Satürn" gezegenini zikretmesi, bu gezegendeki inceliğin şaşırtıcı olmasındandır. Çünkü astronomi bilenlerce bilindiği üzere, Satürn gezegeni yeryüzünden yedi yüz elli defa daha büyüktür; ve etrafında sekiz "ay" döner; ve etrafında bir de halkası vardır ki, bu gezegenin gecesi dahi bu aylar ile halkası sayesinde diğer gezegenlerden daha aydınlık ve incedir. Bu bilgiler Pîr'in zamanındaki astronomi kitaplarında mevcut değildi. Bu keşifleri de hayranlık vericidir. “Hamel”, burada ilm-i hey'et ıstılâhından olup yıldızların uğradığı on iki burçtan evvelki burcun adıdır. “Arş”, lügatte taht ve mülk ma'nâsınadır. Burada “vücûdât-ı izâfiyye”dir. “Kürsî”, burada vücûdât-ı izâfiyyenin fezâ-yı bî-nihâyede kapladığı sahadır. “Zühal”, manzûme-i şemsiyyemizi teşkil eden yedi seyyâreden birisinin ismidir. Ya'ni, “Ay'da ve Güneş'te ve Hamel burcu üzerinde olan güzellik esmâ-i cemâliyye kadehinden dökülmüş bir cür'adır; ve kezâ arş ve kürsî ve Zühal seyyâresi üzerlerinde olan letâfet dahi yine o kadehden dökülmüş olan bir cür'adır.” Cenâb-ı Pîr efendimizin diğer seyyârelerden “Zühal” seyyâresini zikretmesi bu seyyâredeki letâfetin acîb olmasındandır. Zîrâ ilm-i hey'ete vakıf olanlarca ma'lum olduğu üzere, Zühal seyyâresi küre-i arzdan yedi yüz elli def'a daha büyüktür; ve etrafında sekiz “ay” devreder; ve etrafında bir de halkası vardır ki, bu seyyârenin gecesi dahi bu aylar ile halkası sâyesinde seyyârât-ı sâireden daha münevver ve latîfdir. Bu ma'lûmât zamân-ı pîrde olan hey'et kitaplarında mevcut değil idi. Bu keşifleri dahi şa'yân-ı hayrettir. 379. Ey aceb, ona cür'a mı, yahud kimya mı dersin ki, onun temasından bu kadar güzellik olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 379. Ey şaşılacak şey, ona cür'a mı, yoksa kimya mı dersin ki, onun temasından bu kadar güzellik olur! Şaşılmaya değer bir şeydir, o cemâlî tecellînin (Allah'ın güzelliğinin tecellisi) eserine ve yansımasına cür'a mı yoksa kimya mı dersin ki, o tecellînin bu hiç hükmünde olan izafî varlık âlemine çarpmasından bu kadar güzellikler ortaya çıkar! Taaccübe şâyân bir şeydir, o tecellî-i cemâlînin eserine ve aksine cür'a mı yoksa kimya mı dersin ki, o tecellînin bu lâ-şey ve hiç hükmünde olan vücûd-ı izâfi âlemine çarpmasından bu kadar güzellikler peyda olur! 380. Ey fünûn sahibi, onun çarpmasını cidden taleb et! Ona ancak temizlenmiş [379] olanlar yakın olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 380. Ey ilimler sahibi, onun çarpmasını cidden iste! Ona ancak temizlenmiş olanlar yakın olur. Bu şerefli beyitte öğrenciye teşvik edilen şey, 375 numaralı beyitte açıklanan güzellik kadehinin yudumunun, unsurlardan oluşan ve toprakla karışık olan varlık olmasıdır. Onu elde edemediğinden dolayı kendilerini öldürenler her zaman görülmektedir. Bu beyt-i şerîfde talebe teşvîk olunan şey 375 numaralı beyitte beyân buyurulan hüsn kadehi cür'asının, vücûd-ı unsurî ve toprak ile karışık olmak- olup onu elde edemediğinden dolayı kendilerini öldürenler her vakit görülmektedir. 378. Ay ve güneş ve Hamel üzerinde olan bir cür'adır; ve arş ve kürsî ve Zühal üzerinde olan bir cür'adır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 378. Ay ve güneş ve Koç burcu üzerinde olan bir yudumdur; ve arş ve kürsî ve Satürn üzerinde olan bir yudumdur. "Koç", burada astronomi teriminden olup yıldızların uğradığı on iki burçtan ilk burcun adıdır. "Arş", sözlükte taht ve mülk anlamındadır. Burada "izafî varlıklar"dır. "Kürsî", burada izafî varlıkların sonsuz uzayda kapladığı alandır. "Satürn", güneş sistemimizi oluşturan yedi gezegenden birinin ismidir. Yani, "Ay'da ve Güneş'te ve Koç burcu üzerinde olan güzellik, cemâlî isimler kadehinden dökülmüş bir yudumdur; ve aynı şekilde arş ve kürsî ve Satürn gezegeni üzerlerinde olan incelik de yine o kadehten dökülmüş olan bir yudumdur." Cenâb-ı Pîr efendimizin diğer gezegenlerden "Satürn" gezegenini zikretmesi, bu gezegendeki inceliğin şaşırtıcı olmasındandır. Çünkü astronomi ilmine vâkıf olanlarca bilindiği üzere, Satürn gezegeni yeryüzünden yedi yüz elli defa daha büyüktür; ve etrafında sekiz "ay" döner; ve etrafında bir de halkası vardır ki, bu gezegenin gecesi dahi bu aylar ile halkası sayesinde diğer gezegenlerden daha aydınlık ve incedir. Bu bilgiler, Pîr'in zamanındaki astronomi kitaplarında mevcut değildi. Bu keşifleri de hayranlık vericidir. "Hamel", burada ilm-i hey'et ıstılâhından olup yıldızların uğradığı on iki burçtan evvelki burcun adıdır. "Arş", lügatte taht ve mülk ma'nâsınadır. Burada "vücûdât-ı izâfiyye”dir. "Kürsî", burada vücûdât-ı izâfiyyenin fezâ-yı bî-nihâyede kapladığı sahadır. "Zühal", manzûme-i şemsiyyemizi teşkîl eden yedi seyyâreden birisinin ismidir. Ya'ni, "Ay'da ve Güneş'te ve Hamel burcu üzerinde olan güzellik esmâ-i cemâliyye kadehinden dökülmüş bir cür'adır; ve kezâ arş ve kürsî ve Zühal seyyâresi üzerlerinde olan letâfet dahi yine o kadehden dökülmüş olan bir cür'adır." Cenâb-ı Pîr efendimizin diğer seyyârelerden "Zühal" seyyâresini zikretmesi bu seyyâredeki letâfetin acîb olmasındandır. Zîrâ ilm-i hey'ete vakıf olanlarca ma'lum olduğu üzere, Zühal seyyâresi küre-i arzdan yedi yüz elli def'a daha büyüktür; ve etrafında sekiz "ay" devreder; ve etrafında bir de halkası vardır ki, bu seyyârenin gecesi dahi bu aylar ile halkası sâyesinde seyyârât-ı sâireden daha münevver ve latîfdir. Bu ma'lûmât zamân-ı pîrde olan hey'et kitaplarında mevcut değil idi. Bu keşifleri dahi şa'yân-ı hayrettir. 379. Ey aceb, ona cür'a mı, yahud kimya mı dersin ki, onun temasından bu kadar güzellik olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 379. Ey şaşılacak şey, ona cür'a mı, yoksa kimya mı dersin ki, onun temasından bu kadar güzellik olur! Şaşılmaya değer bir şeydir, o cemâlî tecellînin (Allah'ın güzelliğinin tecellisi) eserine ve yansımasına cür'a mı yoksa kimya mı dersin ki, o tecellînin bu hiç hükmünde olan izafî varlık âlemine çarpmasından bu kadar güzellikler ortaya çıkar! Taaccübe şâyân bir şeydir, o tecellî-i cemâlînin eserine ve aksine cür'a mı yoksa kimya mı dersin ki, o tecellînin bu lâ-şey ve hiç hükmünde olan vücûd-ı izâfi âlemine çarpmasından bu kadar güzellikler peyda olur! 380. Ey fünûn sahibi, onun çarpmasını cidden taleb et! Ona ancak temizlenmiş olanlar yakın olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 380. Ey ilimler sahibi, onun çarpmasını cidden talep et! Ona ancak temizlenmiş olanlar yakın olur. Bu şerefli beyitte talebeye teşvik edilen şey, 375 numaralı beyitte açıklanan güzellik kadehinin şarabının, unsurlardan oluşan varlık ve toprak ile karışık olmaksızın saf olarak dökülmesidir. Yani, "Ey bu görünen âlemin hünerlerini taşıyan kimse, o güzellik şarabının sana saf olarak çarpmasını ve dökülmesini cidden talep et! Böyle saf bir şaraba ancak unsurlardan oluşan varlık ve cismaniyet kirlerinden temizlenmiş olan kimseler yakın olur ve ona ulaşır." Bu beyt-i şerîfde talebe teşvîk olunan şey 375 numaralı beyitte beyân buyurulan hüsn kadehi cür'asının, vücûd-ı unsurî ve toprak ile karışık olmak- sızın sâf olarak dökülmesidir. Ya'ni, "Ey bu âlem-i zâhirin hünerlerini hâiz olan kimse, o hüsn cür'asının sana sâf olarak çarpmasını ve dökülmesini cidden taleb et! Böyle bir sâf cür'aya ancak vücûd-ı unsurî ve cismâniyet kirlerinden temizlenmiş olan kimseler yakın ve nâil olur." 381. Altın ve la'l ve inciler üzerinde bir cür'a vardır. Şarab ve meze ve meyve üzerinde bir cür'a vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 381. Altın, lâl ve inciler üzerinde bir yudum vardır. Şarap, meze ve meyve üzerinde bir yudum vardır. 382. Latifler olan güzellerin yüzü üzerinde bir cür'a vardır. Acaba o pek hâlis, sâf olan nasıl olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 382. Latif olan güzellerin yüzünde bir güzellik damlası vardır. Acaba o pek hâlis, saf olan nasıl olur? "Litâf", "latîf" kelimesinin çoğuludur. "Revvâk", mübalağa ile ism-i fail olup "pek hâlis olucu" demektir. Yani, "Latif olan topraktan yaratılmış güzellerin bedeninde bir güzellik damlası vardır. Altın, lâl, inciler, şarap, meze ve meyve hep topraktandır. Bunların üzerindeki zevk ve letafet damlası, toprakla karışık olan güzelliklerdir. Böyle toprak karışık olan güzellik damlası bu kadar çekici olduğu hâlde, acaba o damla hâlis ve yoğunluktan saf olursa, onun çekiciliği nasıl olur?" “Litâf”, “latîf”in cem'idir. “Revvâk”, mübâlağa ile ism-i fail, “pek hâlis olucu” demektir. Ya'ni, “Latîfler olan topraktan mahlûk güzellerin cisminde bir cür'a-i hüsn vardır. Altın ve la'l ve inciler ve şarâb ve meze ve meyve hep topraktandır. Bunların üzerindeki zevk ve letâfet cür'ası toprakla karışık olan güzelliklerdir. Böyle toprak karışık olan hüsn cür'ası bu kadar câzibedar olduğu hâlde, acaba o cür'a hâlis ve kesâfetten sâf olursa, onun câzibesi nasıl olur?” 383. Vaktaki dilini buna sürersin, onu çamursuz gördüğün vakit nasıl olursun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 383. Vaktaki dilini buna sürersin, onu çamursuz gördüğün vakit nasıl olursun? "Dil sürmek", öpmekten kinayedir (dolaylı anlatım). Yani, "Sen üzerine güzellik şarabı dökülmüş olan bir güzelin topraktan oluşmuş olan bedenini vaktaki öper durursun, ya güzellik şarabını topraktan ve yoğunluktan arınmış olarak gördüğün vakit ne hâle girersin?" “Dil sürmek”, öpmekten kinâyedir. Ya'ni, “Sen üzerine hüsn cür'ası dökülmüş olan bir güzelin topraktan mütekevvin olan cismini vaktāki öper durursun, ya hüsn cür'asını topraktan ve kesâfetten ârî olarak gördüğün vakit ne hâle girersin?” 384. Vaktaki ölüm zamanında o safâ cür'ası ölmek sebebiyle bu ten kerpicinden cüda oldu;✨ ✨ Sade Türkçe flash 384. Vaktaki ölüm zamanında o safâ cür'ası ölmek sebebiyle bu ten kerpicinden cüda oldu; O saf güzellik kadehi ölüm zamanında, topraktan yapılmış bir kerpiç hükmünde olan bedenden ayrıldığı vakit; O sâf olan güzellik cür'ası ölüm zamânında topraktan ma'mûl bir kerpiç mesâbesinde olan cisimden ayrıldığı vakit; 385. O kalan şeyi sen çabuk defn edersin. Niçin bu sebeble bir çirkin ölmüş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 385. O kalan şeyi sen çabuk defnedersin. Niçin bu sebeple bir çirkin ölmüş idi. sizin saf olarak dökülmenizdir. Yani, "Ey bu görünen âlemin hünerlerini taşıyan kimse, o güzellik kadehinin sana saf olarak çarpmasını ve dökülmesini cidden talep et! Böyle saf bir kadehe ancak maddî varlık ve cismaniyet kirlerinden temizlenmiş olan kimseler yakın olur ve ona ulaşır." sızın sâf olarak dökülmesidir. Ya'ni, "Ey bu âlem-i zâhirin hünerlerini hâiz olan kimse, o hüsn cür'asının sana sâf olarak çarpmasını ve dökülmesini cidden taleb et! Böyle bir sâf cür'aya ancak vücûd-ı unsurî ve cismâniyet kirlerinden temizlenmiş olan kimseler yakın ve nâil olur." 381. Altın ve la'l ve inciler üzerinde bir cür'a vardır. Şarab ve meze ve meyve üzerinde bir cür'a vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 381. Altın, lâl ve inciler üzerinde bir yudum vardır. Şarap, meze ve meyve üzerinde bir yudum vardır. 382. Latifler olan güzellerin yüzü üzerinde bir cür'a vardır. Acaba o pek hâlis, sâf olan nasıl olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 382. Latif olan güzellerin yüzü üzerinde bir yudum güzellik vardır. Acaba o pek hâlis, saf olan nasıl olur? "Litâf", "latîf" kelimesinin çoğuludur. "Revvâk", mübâlağa (anlamı pekiştirme) ile ism-i fâil (yapanı bildiren isim) olup "pek hâlis olucu" demektir. Yani, "Latif olan, topraktan yaratılmış güzellerin bedeninde bir yudum güzellik vardır. Altın, lâl, inciler, şarap, meze ve meyve hep topraktandır. Bunların üzerindeki zevk ve letafet yudumu, toprakla karışık olan güzelliklerdir. Böyle toprak karışık olan güzellik yudumu bu kadar çekici olduğu hâlde, acaba o yudum hâlis ve yoğunluktan saf olursa, onun çekiciliği nasıl olur?" "Litâf", "latîf"in cem'idir. "Revvâk", mübâlağa ile ism-i fâil, "pek hâlis olucu" demektir. Ya'ni, "Latîfler olan topraktan mahlûk güzellerin cisminde bir cür'a-i hüsn vardır. Altın ve la'l ve inciler ve şarâb ve meze ve meyve hep topraktandır. Bunların üzerindeki zevk ve letâfet cür'ası toprakla karışık olan güzelliklerdir. Böyle toprak karışık olan hüsn cür'ası bu kadar câzibedar olduğu hâlde, acaba o cür'a hâlis ve kesâfetten sâf olursa, onun câzibesi nasıl olur?" 383. Vaktaki dilini buna sürersin, onu çamursuz gördüğün vakit nasıl olursun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 383. Dilini buna sürdüğün zaman, onu çamursuz gördüğünde nasıl olursun? "Dil sürmek", öpmekten kinayedir. Yani, "Sen üzerine güzellik şarabı dökülmüş olan bir güzelin topraktan oluşmuş olan bedenini öptüğün zaman, peki güzellik şarabını topraktan ve bedenin yoğunluğundan arınmış olarak gördüğün zaman ne hâle girersin?" "Dil sürmek", öpmekten kinâyedir. Ya'ni, "Sen üzerine hüsn cür'ası dökülmüş olan bir güzelin topraktan mütekevvin olan cismini vaktâki öper durursun, ya hüsn cür'asını topraktan ve kesâfetten ârî olarak gördüğün vakit ne hâle girersin?" 384. Vaktaki ölüm zamanında o safâ cür'ası ölmek sebebiyle bu ten kerpicinden cüda oldu;✨ ✨ Sade Türkçe flash 384. Vaktaki ölüm zamanında o safâ cür'ası ölmek sebebiyle bu ten kerpicinden cüda oldu; O saf güzellik kadehi ölüm zamanında, topraktan yapılmış bir kerpiç hükmünde olan bedenden ayrıldığı vakit; O sâf olan güzellik cür'ası ölüm zamânında topraktan ma'mûl bir kerpiç mesâbesinde olan cisimden ayrıldığı vakit; 385. O kalan şeyi sen çabuk defn edersin. Niçin bu sebeble bir çirkin ölmüş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 385. O kalan şeyi sen çabuk defnedersin. Niçin bu sebeple bir çirkin ölmüş idi. O cansız hâlde kalan cismi sen derhal toprağa gömersin. O cisim niçin bu ölüm sebebiyle böyle çirkin bir madde olmuş idi? Çünkü o saf yudum ondan ayrıldı. Bu şerefli beyit Hind nüshalarında şu şekildedir: Anlamı, "O şey ki kalır, 'Böyle çirkin ve aşağı bir şey nasıl yakın olabilir?' diye sen onu çabuk defnedersin" demek olur. O cemâd hâlinde kalan cismi sen derhal toprağa gömersin. O cisim niçin bu ölüm sebebiyle böyle bir çirkin madde olmuş idi?" Zîrâ o cür'a-i sâf ondan ayrıldı. Bu beyt-i şerîf Hind nüshalarında sûretindedir. Ma'nâsı, "O şey ki kalır, “Böyle bir çirkin ve aşağı şey nasıl karîn olur?" diye sen onu çabuk defnedersin" demek olur. 386. Vaktaki can bu cîfesiz cemâl gösterir, o visalin letafetini ben söyleyeyim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 386. Can bu cesetsiz güzelliği gösterdiğinde, o kavuşmanın inceliğini ben söyleyeyim. Ruh, iradî veya zorunlu ölümle, bu leş hükmünde olan bedenin hükmünden ve tesirlerinden kurtulup güzelliğini gösterdiğinde, ben o ruhun güzelliğine kavuşmanın inceliğini söyleyeyim. Çünkü bu inceliğin beyanı harfe, sese ve sözlere sığacak bir şey değildir. Vaktāki rûh, mevt-i ihtiyârî veyâ ıztırârî ile bu cîfe mesâbesinde olan cismin hükmünden ve te'sîrâtından kurtulup cemâl gösterir, ben o rûhun cemâline olan vuslatın letâfetini söyleyeyim. Zîrâ bu letâfetin beyânı harf ve savta ve elfâza sığar bir şey değildir. 387. Vaktaki ay bu bulutsuz ziyâyı gösterir, o iş buyurucudan şerh etmek mümkin olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 387. Ay bu bulutsuz ışığı gösterdiğinde, o iş buyurucudan açıklamak mümkün olmaz. "Ay"dan kasıt ruhtur. "Bulut"tan kasıt yoğun bedendir. "Kâr u kiya" kelimesi padişah, vezir, iş buyurucu, kervan ve dört ana unsurdan her birinin anlamlarına gelir. Burada "iş buyurucu ve kâr-fermâ" anlamı uygundur. Yani, zât güneşi'nden nur alan ay mesabesindeki ruh, bulut mesabesinde olan cisim olmaksızın ışığını gösterdiği zaman, o iş buyurucu olan ruhtan ve onun niteliklerinden açıklama ve bahsetmek harfe ve sese sığmadığı için mümkün olmaz. "Mâh"dan murâd, rûhtur. "Bulut"tan murâd, cism-i kesîfdir. "Kâr u kiya”, padişah, vezîr ve kâr-fermâ ve kârvân ve anâsır-ı erbaadan her biri ma'nâlarınadır. Burada "iş buyurucu ve kâr-fermâ" ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, Şems-i zâttan nûr alan ay mesâbesindeki rûh, bulut mesâbesinde olan cisim olmaksızın ziyâsını gösterdiği vakit, o iş buyurucu olan rûhtan ve onun evsâfından şerh ve bahsetmek harf ve savta sığmadığı için mümkin olmaz." 388. Şerbet ve şeker dolu olan o matbah ne güzeldir ki, sultanlar onun kasesini yalayıcıdırlar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 388. Şerbet ve şeker dolu olan o mutfak ne güzeldir ki, sultanlar onun kâsesini yalayıcıdırlar! "Şerbet ve şeker"den kastedilen, ilâhî bilgiler ve rabbanî sırlardır. "Mutfak"tan kastedilen, insân-ı kâmilin ruhudur. "Kâse"den kastedilen, insân-ı kâmilin mübarek bedenidir. Yani, "İrâdî ölüm ile ölen insân-ı kâmilin ruhunun parlaklığı açıklanamaz ve tarif edilemez. İlâhî bilgiler şerbetleri ve rabbanî sırlar şekerleri ile dolu olan onun ruh mutfağı ne güzeldir ki, maddî mülk sahibi olan sultanlar onun beden kâsesini yalarlar." Yani, cismanî suretine hürmet edip ellerini öperler. "O cansız hâlde kalan bedenini sen derhal toprağa gömersin. O beden niçin bu ölüm sebebiyle böyle çirkin bir madde olmuş idi?" Çünkü o saf yudum ondan ayrıldı. Bu şerefli beyit Hind nüshalarında şu şekildedir: Anlamı, "O şey ki kalır, 'Böyle çirkin ve aşağı bir şey nasıl yakın olur?' diye sen onu çabuk defnedersin" demektir. "Şerbet ve şeker"den murâd, maarif-i ilâhiyye ve esrâr-ı rabbaniyyedir. "Matbah"dan murâd, insân-ı kâmilin rûhudur. "Kâse"den murâd, insân-ı kâmilin cism-i mübarekidir. Ya'ni, "Mevt-i irâdî ile ölen insân-ı kâmilin rûhunun ziyâsı şerh ve ta'rîf olunmaz. Maarif-i ilâhiyye şerbetleri ve esrâr-ı rabbâniyye şekerleri ile dolu olan onun matbah-ı rûhu ne güzeldir ki, mülk-i sû-rî sâhibi olan sultanlar onun kâse-i cismini yalarlar." Ya'ni sûret-i cismâniyyesine hürmet edip ellerini öperler. "O cemâd hâlinde kalan cismi sen derhal toprağa gömersin. O cisim niçin bu ölüm sebebiyle böyle bir çirkin madde olmuş idi?" Zîrâ o cür'a-i sâf ondan ayrıldı. Bu beyt-i şerîf Hind nüshalarında sûretindedir. Ma'nâsı, "O şey ki kalır, “Böyle bir çirkin ve aşağı şey nasıl karîn olur?" diye sen onu çabuk defnedersin" demek olur. 386. Vaktaki can bu cîfesiz cemâl gösterir, o visalin letafetini ben söyleyeyim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 386. Can bu cesetsiz güzelliği gösterdiğinde, o kavuşmanın inceliğini ben söyleyeyim. Ruh, iradî veya zorunlu ölümle, bu leş hükmünde olan bedenin hükmünden ve tesirlerinden kurtulup güzelliğini gösterdiğinde, ben o ruhun güzelliğine kavuşmanın inceliğini söyleyeyim. Çünkü bu inceliğin beyanı harfe, sese ve sözlere sığacak bir şey değildir. Vaktāki rûh, mevt-i ihtiyârî veyâ ıztırârî ile bu cîfe mesâbesinde olan cismin hükmünden ve te'sîrâtından kurtulup cemâl gösterir, ben o rûhun cemâline olan vuslatın letâfetini söyleyeyim. Zîrâ bu letâfetin beyânı harf ve savta ve elfâza sığar bir şey değildir. 387. Vaktaki ay bu bulutsuz ziyâyı gösterir, o iş buyurucudan şerh etmek mümkin olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 387. Ay bu bulutsuz ışığı gösterdiğinde, o iş buyurucudan açıklamak mümkün olmaz. "Ay"dan kasıt ruhtur. "Bulut"tan kasıt yoğun bedendir. "Kâr u kiya" kelimesi padişah, vezir, iş buyurucu, kervan ve dört ana unsurdan her birinin anlamlarına gelir. Burada "iş buyurucu ve kâr-fermâ" anlamı uygundur. Yani, zât güneşi'nden nur alan ay mesabesindeki ruh, bulut mesabesinde olan cisim olmaksızın ışığını gösterdiği zaman, o iş buyurucu olan ruhtan ve onun niteliklerinden açıklama ve bahsetmek harfe ve sese sığmadığı için mümkün olmaz. "Mâh"dan murâd, rûhtur. "Bulut"tan murâd, cism-i kesîfdir. "Kâr u kiya”, padişah, vezîr ve kâr-fermâ ve kârvân ve anâsır-ı erbaadan her biri ma'nâlarınadır. Burada "iş buyurucu ve kâr-fermâ" ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, Şems-i zâttan nûr alan ay mesâbesindeki rûh, bulut mesâbesinde olan cisim olmaksızın ziyâsını gösterdiği vakit, o iş buyurucu olan rûhtan ve onun evsâfından şerh ve bahsetmek harf ve savta sığmadığı için mümkin olmaz." 388. Şerbet ve şeker dolu olan o matbah ne güzeldir ki, sultanlar onun kasesini yalayıcıdırlar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 388. Şerbet ve şeker dolu olan o mutfak ne güzeldir ki, sultanlar onun kâsesini yalayıcıdırlar! "Şerbet ve şeker"den kastedilen, ilâhî bilgiler ve Rabbanî sırlardır. "Mutfak"tan kastedilen, insân-ı kâmilin ruhudur. "Kâse"den kastedilen, insân-ı kâmilin mübarek bedenidir. Yani, "İrâdî ölüm (nefsin isteklerini terk etme) ile ölen insân-ı kâmilin ruhunun parlaklığı açıklanamaz ve tarif edilemez. İlâhî bilgiler şerbetleri ve Rabbanî sırlar şekerleri ile dolu olan onun ruh mutfağı ne güzeldir ki, dışsal mülk sahibi olan sultanlar onun beden kâsesini yalarlar." Yani cismânî suretine hürmet edip ellerini öperler. "Şerbet ve şeker"den murâd, maarif-i ilâhiyye ve esrâr-ı rabbaniyyedir. "Matbah"dan murâd, insân-ı kâmilin rûhudur. "Kâse"den murâd, insân-ı kâmilin cism-i mübarekidir. Ya'ni, "Mevt-i irâdî ile ölen insân-ı kâmilin rûhunun ziyâsı şerh ve ta'rîf olunmaz. Maarif-i ilâhiyye şerbetleri ve esrâr-ı rabbâniyye şekerleri ile dolu olan onun matbah-ı rûhu ne güzeldir ki, mülk-i sûrî sâhibi olan sultanlar onun kâse-i cismini yalarlar." Ya'ni sûret-i cismâniyyesine hürmet edip ellerini öperler. 389. O dîn sahrâsının harmanı ne güzeldir ki, her harman onun başağını toplayıcıdır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 389. O din sahrasının harmanı ne güzeldir ki, her harman onun başağını toplayıcıdır! O din sahrasının harmanı olan insân-ı kâmilin ruhu ne güzeldir ki, her müminin ruh harmanı onun marifet ve sırlar başağını toplayıcıdır! O dîn sahrâsının harmanı olan insân-ı kâmilin rûhu ne güzeldir ki, her mü'minin harman-ı ruhu onun maârif ve esrâr başağını toplayıcıdır! 390. Ne güzel bir gamsız ömür deryası ki, yedi derya ondan bir çiğ tanesi olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 390. Ne güzel bir gamsız ömür deryası ki, yedi derya ondan bir çiğ tanesi olur! "Bir gamsız ömür deryası"ndan kastedilen, insân-ı kâmilin kalbidir. Nitekim Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretleri, "لو ان العرش وما حواه مأة الف الف مرة في زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به" yani "Eğer bir milyon kere arş ve onun içeriği, ârifin kalbinin köşelerinden bir köşesinde olsa, onu hissetmez" buyurur. Yani, "Bir gamsız ömür deryası olan ârifin kalbi ne güzeldir ki, onun yanında görünen yedi derya, ondan bir çiğ tanesi oranında kalır!" "Bir gamsız ömür deryası"ndan murâd, insân-ı kâmilin kalbidir. Nitekim Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretleri لو ان العرش وما حواه مأة الف الف مرة في زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به ya'ni "Eğer bir milyon kere arş ve onun muhtevâsı kalb-i ârifin köşelerinden bir köşesinde olsa onu duymaz” buyurur. Ya'ni, "Bir gamsız ömür deryâsı olan ârifin kalbi ne güzeldir ki, onun indinde sûrî olan yedi deryâ ondan bir çiğ tânesi nisbetinde olur!" 391. Vaktaki "Elest" sâkîsi el altında olan bu çorak toprağın başı üzerine bir cür'a döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 391. Ne zaman ki "Elest" sâkisi, el altında olan bu çorak toprağın başına bir yudum döktü. "Elest sâkisi"nden kastedilen, ruhlara "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabında bulunan Yüce Allah'tır. "Çorak toprak"tan kastedilen ise yeryüzüdür. "Dest", kudret anlamındadır. Yani, "Ruhlara "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabında bulunan Yüce Allah, yaratıcı kudreti altında bulunan yeryüzüne Mübdî (yoktan var eden), Musavvir (şekil veren), Bedî' (eşsiz yaratan) ve Fettâh (açan, kolaylaştıran) gibi cemâlî isimleriyle tecelli etti." "Elest sâkîsi"nden murâd, ervâha "Elestü bi-rabbiküm", ya'ni "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitâbında bulunan Hak Teâlâ hazretleridir. "Çorak toprak"tan murâd, arzdır. "Dest", kudret ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ervâha "Elestü bi rabbiküm" hitâbında bulunan Hak Teâlâ hazretleri, vaktāki kudret-i hâlikānesi altında bulunan arz üzerine Mübdî, Musavvir ve Bedî' ve Fettâh gibi esmâ-i cemâliyyesi ile tecellî buyurdu;" 392. O toprak kaynadı ve biz o kaynayıştanız. Diğer bir cür'a vardır ki, biz çok sa'ysisiz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 392. O toprak kaynadı ve biz o kaynayıştanız. Diğer bir yudum vardır ki, biz çok çalışkanız. O toprak, arzı kaynattı ve coştu. Üzerinde birtakım eşsiz ve şaşırtıcı suretler (görünüşler) ortaya çıkardı. İşte bizim topraktan olan varlığımız da o kaynayıştandır. Bizim bu topraktan olan varlığımızın o çorak toprağın kaynayışından ortaya çıkışı, Cemîl (güzel kılan) ve Bedî' (eşsiz yaratan) isminin yeryüzü üzerine olan diğer bir yudumu ve diğer bir tecellîsidir (yansımasıdır) ki, biz bu tecellîye nail olma hususunda çok çalışkan olmuşuzdur. Yani bu tecellî O toprak arzı kaynattı ve galeyâna geldi. Üzerinde birtakım suver-i bedîa ve acîbe ızhâr etti. İşte bizim vücûd-i hâkîmiz dahi o kaynayıştandır. Bu bizim vücûd-i hâkîmizin o çorak toprağın kaynayışından zuhûru, ism-i Cemîl'in ve Bedî'in arz üzerine olan dîğer bir cür'ası ve dîğer bir tecellîsidir ki, biz bu tecellîye nâiliyet hususunda çok sa'ysiz olmuşuzdur. Ya'ni bu tecellî 389. O dîn sahrâsının harmanı ne güzeldir ki, her harman onun başağını toplayıcıdır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 389. O din sahrasının harmanı ne güzeldir ki, her harman onun başağını toplayıcıdır! O din sahrasının harmanı olan insân-ı kâmilin ruhu ne güzeldir ki, her müminin ruh harmanı onun marifet ve sırlar başağını toplayıcıdır! O dîn sahrâsının harmanı olan insân-ı kâmilin rûhu ne güzeldir ki, her mü'minin harman-ı ruhu onun maârif ve esrâr başağını toplayıcıdır! 390. Ne güzel bir gamsız ömür deryası ki, yedi derya ondan bir çiğ tanesi olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 390. Ne güzel bir gamsız ömür deryası ki, yedi derya ondan bir çiğ tanesi olur! "Bir gamsız ömür deryası"ndan kastedilen, insân-ı kâmilin kalbidir. Nitekim Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretleri, "لو ان العرش وما حواه مأة الف الف مرة في زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به" yani "Eğer bir milyon kere arş ve onun içeriği, ârifin kalbinin köşelerinden bir köşesinde olsa, onu hissetmez" buyurur. Yani, "Bir gamsız ömür deryası olan ârifin kalbi ne güzeldir ki, onun yanında görünen yedi derya, ondan bir çiğ tanesi oranında kalır!" "Bir gamsız ömür deryası"ndan murâd, insân-ı kâmilin kalbidir. Nitekim Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretleri لو ان العرش وما حواه مأة الف الف مرة في زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به ya'ni "Eğer bir milyon kere arş ve onun muhtevâsı kalb-i ârifin köşelerinden bir köşesinde olsa onu duymaz” buyurur. Ya'ni, "Bir gamsız ömür deryâsı olan ârifin kalbi ne güzeldir ki, onun indinde sûrî olan yedi deryâ ondan bir çiğ tânesi nisbetinde olur!" 391. Vaktaki "Elest" sâkîsi el altında olan bu çorak toprağın başı üzerine bir cür'a döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 391. Ne zaman ki "Elest" sâkisi, el altında olan bu çorak toprağın başına bir yudum döktü. "Elest sâkisi"nden kastedilen, ruhlara "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabında bulunan Yüce Allah'tır. "Çorak toprak"tan kastedilen ise yeryüzüdür. "Dest", kudret anlamındadır. Yani, "Ruhlara "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabında bulunan Yüce Allah, yaratıcı kudreti altında bulunan yeryüzüne Mübdî (yoktan var eden), Musavvir (şekil veren), Bedî' (eşsiz yaratan) ve Fettâh (açan, kolaylaştıran) gibi cemâlî isimleriyle tecelli etti." "Elest sâkîsi"nden murâd, ervâha "Elestü bi-rabbiküm", ya'ni "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitâbında bulunan Hak Teâlâ hazretleridir. "Çorak toprak"tan murâd, arzdır. "Dest", kudret ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ervâha "Elestü bi rabbiküm" hitâbında bulunan Hak Teâlâ hazretleri, vaktāki kudret-i hâlikānesi altında bulunan arz üzerine Mübdî, Musavvir ve Bedî' ve Fettâh gibi esmâ-i cemâliyyesi ile tecellî buyurdu;" 392. O toprak kaynadı ve biz o kaynayıştanız. Diğer bir cür'a vardır ki, biz çok sa'ysisiz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 392. O toprak kaynadı ve biz o kaynayıştanız. Diğer bir yudum vardır ki, biz çok çabasızız. O toprak, arzı kaynattı ve coştu. Üzerinde birtakım eşsiz ve şaşırtıcı suretler ortaya çıkardı. İşte bizim topraktan olan varlığımız da o kaynayıştandır. Bizim bu topraktan olan varlığımızın o çorak toprağın kaynayışından ortaya çıkışı, Cemîl isminin ve Bedî' isminin arz üzerine olan diğer bir yudumu ve diğer bir tecellîsidir ki, biz bu tecellîye nail olma hususunda çok çabasız olmuşuzdur. Yani bu tecellî ve bu güzellik yudumunun dökülmesi asla bizim çalışmamız ve hizmetimiz karşılığında değildir. Muhakkak ki bu, Hakk'ın cömertliği ve keremidir. O toprak arzı kaynattı ve galeyâna geldi. Üzerinde birtakım suver-i bedîa ve acîbe ızhâr etti. İşte bizim vücûd-i hâkîmiz dahi o kaynayıştandır. Bu bizim vücûd-i hâkîmizin o çorak toprağın kaynayışından zuhûru, ism-i Cemîl'in ve Bedî'in arz üzerine olan dîğer bir cür'ası ve dîğer bir tecellîsidir ki, biz bu tecellîye nâiliyet hususunda çok sa'ysiz olmuşuzdur. Ya'ni bu tecellî ve bu cür'a-i cemâlin dökülmesi asla bizim çalışmamız ve hizmetimiz mukābilinde değildir. Muhakkak Hakk'ın cûd ve keremidir. 393. Eğer câiz oldu ise, ademden nâle ettim; ve eğer onu söylemek layık olmadı ise, işte sustum!✨ ✨ Sade Türkçe flash 393. Eğer caiz oldu ise, yokluktan inledim; ve eğer onu söylemek layık olmadı ise, işte sustum! "Yokluk"tan kasıt, yukarıda geçen 315 numaralı şerefli beyitte açıklandığı üzere İlahi Zât'ın vahdet (birlik) mertebesidir. Bu mertebe, vahidiyetin yani sabit hakikatlerin ve ilahi suretlerin dahi yokluk mertebesidir; ve bu mertebenin bir ismi dahi hakikat-i muhammediyye'dir (Hz. Muhammed'in hakikati). "Nâle", ses ve seda anlamındadır. Burada seda ve sesten kasıt, Pir efendimizin hikmetler ve ilahi sırlar hakkındaki sözleri ve söyledikleridir. Yani, "Yukarıdan beri hırs ve hayal hakkında birtakım hikmetler ve sırlar söyledim; ve eğer bunları söylemek uygun ve caiz oldu ise, mirasçılığım sebebiyle hakikat-i muhammediyye mertebesinden gelen ilhamları söyledim; ve eğer onu söylemek layık değil idiyse işte artık sustum!" "Adem"den murâd, yukarıda geçen 315 numaralı beyt-i şerîfde îzâh olunduğu üzere zât-ı ulûhiyyetin mertebe-i vahdetidir. Bu mertebe vâhidiyetin ya'ni a'yân-ı sâbitenin ve suver-i ilmiyyenin dahi ademi mertebesidir; ve bu mertebenin bir ismi dahi hakîkat-i muhammediyyedir. "Nâle", âvaz ve sadâ ma'nâsınadır. Burada sadâ ve âvazdan murâd cenâb-ı Pîr efendimizin hikem ve esrâr-ı ilâhiyye hakkındaki kelâmları ve melfûzâtıdır. Ya'ni, "Yukarıdan beri hırs ve hayâl hakkında birtakım hikem ve esrâr söyledim; ve eğer bunları söylemek revâ ve câiz oldu ise verâsetim hasebiyle hakîkat-i muhammediyye mertebesinden vârid olan vâridâtı söyledim; ve eğer onu söylemek lâyık değil idiyse işte artık sustum!" 394. Bu iki kat olan hırs kazının beyanıdır. Halil'den öğren ki, o kaz öldürülmeğe layıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 394. Bu, iki kat olan hırs kazının açıklamasıdır. Halil'den öğren ki, o kaz öldürülmeye layıktır. "Münsenî", iki kat demektir. Yani, insan varlığındaki "hırs", kaza benzerdir; ve hırs hakkındaki açıklama iki kat oldu. Çünkü bu kötü sıfat, insan varlığında önemli bir sıfattır ki, hem kötü hem de iyi yönlere yönlendirilebilir. Bu sebeple o sıfatın gizli yönlendirmesinden emin olmak için öldürülmeye ve yok edilmeye layık olan o kazın öldürülmesini İbrahim Halil (a.s.)'dan öğren! "Münsenî", iki kat demektir. Ya'ni, "Vücûd-i insânîdeki "hırs", kaza müşâbihtir; ve hırs hakkındaki beyân iki kat oldu. Zîrâ bu sıfat-ı zemîme vücûd-ı insânîde mühim bir sıfattır ki, hem fenâ ve hem de iyi cihetlere tevcîh olunabilir. Binâenaleyh o sıfatın mekrinden emîn olmak için öldürülmeğe ve izâleye lâyık olan o kazın öldürülmesini İbrâhim Halîl (a.s.)dan öğren!" 395. Kazda bundan başka çok hayır ve şer vardır. Diğer sözlerin fevtinden korkarım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 395. Kazda bundan başka çok hayır ve şer vardır. Diğer sözlerin kaybolmasından korkarım. Yani, "kaz" mertebesinde olan insan vücudundaki hırsda, bizim bu açıklamamızdan başka daha çok hayır ve şer vardır. Onun hayrı, Hakk'a ve ilim ile marifete yönelmesidir; şerri de cehalete ve Allah'tan başka şeylere yönelmesidir. Eğer bunların ayrıntılarına girişirsem, diğer sözlerin, hakikatlerin ve marifetlerin açıklanmasının kaybolmasından korkarım. Ve bu güzellik kadehinin dökülmesi asla bizim çalışmamız ve hizmetimiz karşılığında değildir. Muhakkak ki bu, Hakk'ın cömertliği ve keremidir. Ya'ni, "kaz" mesâbesinde olan vücûd-i insânîdeki hırsda bu bizim beyânımızdan başka daha çok hayır ve şer vardır. Onun hayrı Hakk'a ve ilim ve ma'rifete teveccühüdür; ve şerri de cehil ve mâsivâya olan teveccühüdür. Eğer bunların tafsîline mübâşeret edersem, diğer sözlerin ve hakāyıkın ve maârifin beyânının fevtinden korkarım. ve bu cür'a-i cemâlin dökülmesi asla bizim çalışmamız ve hizmetimiz mukābilinde değildir. Muhakkak Hakk'ın cûd ve keremidir. 393. Eğer câiz oldu ise, ademden nâle ettim; ve eğer onu söylemek layık olmadı ise, işte sustum!✨ ✨ Sade Türkçe flash 393. Eğer caiz oldu ise, yokluktan inledim; ve eğer onu söylemek layık olmadı ise, işte sustum! "Yokluk"tan kasıt, yukarıda geçen 315 numaralı şerefli beyitte açıklandığı üzere İlahi Zât'ın vahdet (birlik) mertebesidir. Bu mertebe, vahidiyetin yani sabit hakikatlerin ve ilahi suretlerin dahi yokluk mertebesidir; ve bu mertebenin bir ismi dahi hakikat-i muhammediyye'dir (Hz. Muhammed'in hakikati). "Nâle", ses ve seda anlamındadır. Burada seda ve sesten kasıt, Pir efendimizin hikmetler ve ilahi sırlar hakkındaki sözleri ve söyledikleridir. Yani, "Yukarıdan beri hırs ve hayal hakkında birtakım hikmetler ve sırlar söyledim; ve eğer bunları söylemek uygun ve caiz oldu ise, mirasçılığım sebebiyle hakikat-i muhammediyye mertebesinden gelen ilhamları söyledim; ve eğer onu söylemek layık değil idiyse işte artık sustum!" "Adem"den murâd, yukarıda geçen 315 numaralı beyt-i şerîfde îzâh olunduğu üzere zât-ı ulûhiyyetin mertebe-i vahdetidir. Bu mertebe vâhidiyetin ya'ni a'yân-ı sâbitenin ve suver-i ilmiyyenin dahi ademi mertebesidir; ve bu mertebenin bir ismi dahi hakîkat-i muhammediyyedir. "Nâle", âvaz ve sadâ ma'nâsınadır. Burada sadâ ve âvazdan murâd cenâb-ı Pîr efendimizin hikem ve esrâr-ı ilâhiyye hakkındaki kelâmları ve melfûzâtıdır. Ya'ni, "Yukarıdan beri hırs ve hayâl hakkında birtakım hikem ve esrâr söyledim; ve eğer bunları söylemek revâ ve câiz oldu ise verâsetim hasebiyle hakîkat-i muhammediyye mertebesinden vârid olan vâridâtı söyledim; ve eğer onu söylemek lâyık değil idiyse işte artık sustum!" 394. Bu iki kat olan hırs kazının beyanıdır. Halil'den öğren ki, o kaz öldürülmeğe layıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 394. Bu, iki kat olan hırs kazının açıklamasıdır. Halil'den öğren ki, o kaz öldürülmeye layıktır. "Münsenî", iki kat demektir. Yani, insan varlığındaki "hırs", kaza benzerdir; ve hırs hakkındaki açıklama iki kat oldu. Çünkü bu kötü sıfat, insan varlığında önemli bir sıfattır ki, hem kötü hem de iyi yönlere yönlendirilebilir. Bu sebeple o sıfatın tuzağından emin olmak için öldürülmeye ve yok edilmeye layık olan o kazın öldürülmesini İbrahim Halil (a.s.)'dan öğren! "Münsenî", iki kat demektir. Ya'ni, "Vücûd-i insânîdeki "hırs", kaza müşâbihtir; ve hırs hakkındaki beyân iki kat oldu. Zîrâ bu sıfat-ı zemîme vücûd-ı insânîde mühim bir sıfattır ki, hem fenâ ve hem de iyi cihetlere tevcîh olunabilir. Binâenaleyh o sıfatın mekrinden emîn olmak için öldürülmeğe ve izâleye lâyık olan o kazın öldürülmesini İbrâhim Halîl (a.s.) dan öğren!" 395. Kazda bundan başka çok hayır ve şer vardır. Diğer sözlerin fevtinden korkarım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 395. Kazda bundan başka çok hayır ve şer vardır. Diğer sözlerin kaçırılmasından korkarım. Yani, "kaz" mertebesinde olan insan vücudundaki hırsta, bizim bu açıklamamızdan başka daha çok hayır ve şer vardır. Onun hayrı, Hakk'a ve ilme ve marifete yönelmesidir; şerri de cehalete ve mâsivâya (Allah dışındaki her şeye) olan yönelmesidir. Eğer bunların ayrıntılarına girişirsem, diğer sözlerin, hakikatlerin ve marifetlerin açıklanmasının kaçırılmasından korkarım. Ya'ni, "kaz" mesâbesinde olan vücûd-i insânîdeki hırsda bu bizim beyânımızdan başka daha çok hayır ve şer vardır. Onun hayrı Hakk'a ve ilim ve ma'rifete teveccühüdür; ve şerri de cehil ve mâsivâya olan teveccühüdür. Eğer bunların tafsîline mübâşeret edersem, diğer sözlerin ve hakāyıkın ve maârifin beyânının fevtinden korkarım. ## Tâvusun sıfatı ve onun tab'ı ve İbrahim (a.s.)ın onu öldürmesinin sebebi 396. Şimdi iki renkli olan tâvusa geldik ki, o nâm ve âr için cilve eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 396. Şimdi iki renkli olan tavusa geldik ki, o, ün ve şöhret için cilvelenir. 397. Onun himmeti hayır ve şerden halkın saydıdır. Zebihadan ve onun fâidesinden bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 397. Onun gayreti, halkın hayır ve şer olarak saydığı şeylerdir. Kurban edilenden ve onun faydasından habersizdir. İnsan varlığında "kaz" (kuğu) hükmünde olan "hırs"ın açıklanmasından sonra, iki renkli olan "tavus"un açıklamasına geldik; ve onun benzeri insan varlığında "makam ve mevki duygusu"dur; ve iki renkli olması şudur ki, makam sahipleri iki yüzlü görünürler. Çünkü bunlar şöhret ve başkanlık kazanmak için dışarıdan halka yumuşak huylu ve takva sahibi görünürler; ve kendilerini salih kişiler kılığıyla süslerler; ve bu vesileyle halkı oyalayıp onlara başkanlık ederler. Doğal olarak, içlerinin şöhret ve başkanlık kazanma duygusuyla dolu olması ve dışlarının salih kişilerin ameli ve kılığıyla süslenmesi iki yüzlülüktür. Bu sebeple, bu gibi mürşitler ve reisler halkın tuzağı hükmündedir; ve onların dışarıdan hayır olan tasavvurları ve hallerinin salihliği ve içeriden şer olan şöhret ve başkanlık talebindeki gayretleri hep halkı avlamaktır; ve bu halkı avladığı takdirde onlardan kendisine bir fayda geleceğini hayal eder; ve hatta onlardan bazı maddi ve dışsal faydalar da görür. Fakat bu işin hakikati olan faydasından ve sonucundan habersizdir. Vücûd-ı beşerde "kaz" mesâbesinde olan "hırs"ın beyânından sonra tâvusün beyânına geldik ki, o "tâvûs" iki renklidir; ve onun nazîri vücûd-ı insânîde "câh ve mansıb duygusu"dur; ve iki renkli olması budur ki, ehl-i câh iki yüzlü görünür. Çünkü bunlar şöhret ve riyâset kazanmak için zâhirde halka halûk ve müttakî görünürler; ve kendilerini ehl-i salâh kisvesiyle süslerler; ve bu vesîleyle halkı oyalayıp onlara riyâset ederler. Bittabi' bâtınları iktisâb-ı şöhret ve riyâset duygusuyla dolu ve zâhirleri ehl-i salâh ameli ve kisvesiyle müzeyyen olmak iki yüzlülüktür. Binâenaleyh bu gibi mürşidler ve reisler halkın tuzağı hükmündedir; ve onların zâhirde hayr olan tasavvurları ve salâh-ı halleri ve bâtında şer olan şöhret ve riyâset talebindeki himmetleri hep halkı avlamaktır; ve bu halkı avladığı takdirde onlardan kendisine bir fayda geleceğini tahayyül eder; ve belki de onlardan ba'zı maddî ve zâhirî faydalar da görür. Fakat bu işin hakîkati olan faydasından ve neticesinden bîhaberdir. 398. Tuzak gibi habersiz av tutar. İşin kasdından tuzağın ne ilmi vardır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 398. Tuzak gibi habersiz av tutar. İşin kasdından tuzağın ne ilmi vardır? Yani, iki yüzlü cahil kişiler bir tuzak gibi av tutar. Nasıl ki bir tuzak bir kuşu tuttuğu zaman, bu tutma işinden onun bir bilgisi yoktur. Ya'ni, iki yüzlü ehl-i câh bir tuzak gibi av tutar. Nitekim bir tuzak bir kuşu tuttuğu vakit bu tutmak işinden onun bir bilgisi yoktur. ## Tâvusun sıfatı ve onun tab'ı ve İbrahim (a.s.)ın onu öldürmesinin sebebi 396. Şimdi iki renkli olan tâvusa geldik ki, o nâm ve âr için cilve eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 396. Şimdi iki renkli olan tavusa geldik ki, o, ün ve şöhret için cilvelenir. 397. Onun himmeti hayır ve şerden halkın saydıdır. Zebihadan ve onun fâidesinden bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 397. Onun gayreti, halkın hayır ve şer saydığı şeylerdir. Kurban edilmekten ve onun faydasından habersizdir. İnsan varlığında "kaz" (kuş) hükmünde olan "hırs"ın açıklanmasından sonra, tavusun açıklamasına geldik ki, o "tavus" iki renklidir; ve onun benzeri insan varlığında "makam ve mevki duygusu"dur; ve iki renkli olması şudur ki, makam sahibi kişiler iki yüzlü görünür. Çünkü bunlar şöhret ve başkanlık kazanmak için dışarıdan halka iyi huylu ve takva sahibi görünürler; ve kendilerini salih kişiler kılığıyla süslerler; ve bu vesileyle halkı oyalayıp onlara başkanlık ederler. Doğal olarak, içleri şöhret ve başkanlık kazanma duygusuyla dolu ve dışları salih kişilerin ameli ve kılığıyla süslü olmak iki yüzlülüktür. Bu sebeple bu gibi mürşitler ve reisler halkın tuzağı hükmündedir; ve onların dışarıdan hayır olan tasavvurları ve hallerinin salihliği ve içeriden şer olan şöhret ve başkanlık talebindeki gayretleri hep halkı avlamaktır; ve bu halkı avladığı takdirde onlardan kendisine bir fayda geleceğini hayal eder; ve hatta onlardan bazı maddi ve dışsal faydalar da görür. Fakat bu işin hakikati olan faydasından ve sonucundan habersizdir. Vücûd-ı beşerde "kaz" mesâbesinde olan "hırs"ın beyânından sonra tâvusun beyânına geldik ki, o "tâvûs" iki renklidir; ve onun nazîri vücûd-ı insânîde "câh ve mansıb duygusu"dur; ve iki renkli olması budur ki, ehl-i câh iki yüzlü görünür. Çünkü bunlar şöhret ve riyâset kazanmak için zâhirde halka halûk ve müttakî görünürler; ve kendilerini ehl-i salâh kisvesiyle süslerler; ve bu vesîleyle halkı oyalayıp onlara riyâset ederler. Bittabi' bâtınları iktisâb-ı şöhret ve riyâset duygusuyla dolu ve zâhirleri ehl-i salâh ameli ve kisvesiyle müzeyyen olmak iki yüzlülüktür. Binâenaleyh bu gibi mürşidler ve reisler halkın tuzağı hükmündedir; ve onların zâhirde hayr olan tasavvurları ve salâh-ı halleri ve bâtında şer olan şöhret ve riyâset talebindeki himmetleri hep halkı avlamaktır; ve bu halkı avladığı takdirde onlardan kendisine bir fayda geleceğini tahayyül eder; ve belki de onlardan ba'zı maddî ve zâhirî faydalar da görür. Fakat bu işin hakîkati olan faydasından ve neticesinden bîhaberdir. 398. Tuzak gibi habersiz av tutar. İşin kasdından tuzağın ne ilmi vardır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 398. Tuzak gibi habersiz av tutar. İşin kasdından tuzağın ne ilmi vardır? Yani, iki yüzlü cahil kişiler bir tuzak gibi av tutar. Nasıl ki bir tuzak bir kuşu tuttuğu zaman, bu tutma işinden onun bir bilgisi yoktur. Ya'ni, iki yüzlü ehl-i câh bir tuzak gibi av tutar. Nitekim bir tuzak bir kuşu tuttuğu vakit bu tutmak işinden onun bir bilgisi yoktur. 399. Tutmaktan tuzağa fâide nedir ve zarar nedir? Onun bu beyhûde tutmasından taaccüb tutarım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 399. Tuzağa düşürmekten fayda nedir ve zarar nedir? Onun bu boşuna tuzağa düşürmesinden şaşarım! Yani, şöhret ve riyaset (baş olma) duygusu boş bir hevestir. Bu sebeple halkı böyle bir boş heves üzerine avlayan cahil kişiler kurulmuş bir can tuzağına benzer. Bu boş duygularını tatmin etmek için halkı avlamaktan, o avın onlara hakikatte ne faydası yahut ne zararı vardır? Asla haberleri yoktur. Böyle bir tuzağın böyle bir boş avından şaşarım! Ya'ni, şöhret ve riyâset duygusu boş bir hevâdır. Binâenaleyh halkı böyle bir boş hevâ üzerine avlayan ehl-i câh kurulmuş bir can tuzağına benzer. Bu boş duygularını tatmîn için halkı avlamaktan onlara hakikatte o avın ne faydası veyâhud ne zararı vardır? Asla haberleri yoktur. Öyle bir tuzağın böyle bir boş avından taaccüb ederim! 400. Ey kardeş, iki yüz gönül tutuculuk ile dostlar ikāme ettin ve terk ettin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 400. Ey kardeş, iki yüzlülükle gönül tutuculuk ile dostlar edindin ve terk ettin. Ey din kardeşim, birçok kimsenin gönüllerini müdârâ (idare etme, hoş geçinme) ile kendi tarafına çekerek dostlar edindin ve kazandın; ve onlara kendi hüner ve marifetlerini göstererek şöhret ve riyaset (başkanlık) sahibi oldun. Fakat sonra onların her birinde bir eksiklik görüp üzülerek terk ettin. Ey dîn kardeşim, birçok kimselerin müdârâ ile gönüllerini kendi tarafına celbederek dostlar ikāme ettin ve kazandın; ve onlara kendi hüner ve ma'rifetlerini göstererek şöhret ve riyâset sahibi oldun. Fakat sonra onların her birinde bir nakîsa görüp müteessir olarak terk ettin. 401. Doğum vaktinden beri işin bu olmuştur. Muhabbet tuzağından adam avlamaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 401. Doğum vaktinden beri işin bu olmuştur. Muhabbet tuzağından adam avlamaktır. "Vakt-i vilâd", doğum vakti demektir. Burada mübâlağa (anlamı pekiştirme) yoluyla, "çok eski zamandan beri" anlamı kastedilir. Nasıl ki bir kimse bir başkasını bir işte fazla bekletse, "İki saattir seni bekliyorum" diye bekleyen kişi sitem eder. Yani idrak sahibi olduğun bir zamandan beri senin işin muhabbet tuzağından adam avlamak olmuştur, demek olur. "Vakt-i vilâd", doğum vakti demek olup burada mübâlağa tarîkıyla, “çok eski vakitten beri" ma'nâsı murâd olunur. Nitekim bir kimse birisini bir işte fazla bekletse "İki saattir seni bekliyorum" diye bekleyen kimse serzenişte bulunur. Ya'ni idrâk sahibi olduğun bir zamandan beri senin işin muhabbet tuzağından adam avlamak olmuştur, demek olur. 402. Yokla, o şikârdan ve kesretten ve bâd ü bûddan hiç târ u pûd bulur musun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 402. Yokla, o avdan ve çokluktan ve varlıktan hiç iplik bulur musun? "Bâd ü bûd", varlıktan kinayedir. "Dest der kün", "dest der dâm kün" takdirindedir. "Târ u pûd", bir kumaşın enine ve boyuna olan iplikleridir ki, onların bir araya gelmesi kumaşın varlığını ortaya çıkarır. Yani, "Elini tuzağa koy ve yokla, o avladığın dostlardan ve topladığın topluluktan ve varlıktan hiçbir sonuç ve ürün bulabilir misin?" "Bâd ü bûd", varlıktan kinâyedir. "Dest der kün", "dest der dâm kün" takdîrindedir. "Târ u pûd", bir kumaşın enine ve boyuna olan iplikleridir ki, onların bir araya gelmesi kumaşın vücudunu peydâ eder. Ya'ni, "Elini tuzağa koy ve yokla, o avladığın dostların ve topladığın cemiyetten ve varlıktan hiçbir netîce ve mahsûl bulabilir misin?" 399. Tutmaktan tuzağa fâide nedir ve zarar nedir? Onun bu beyhûde tutmasından taaccüb tutarım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 399. Tuzağa düşürmekten fayda nedir ve zarar nedir? Onun bu boşuna tuzağa düşürmesinden şaşarım! Yani, şöhret ve riyaset (baş olma) duygusu boş bir hevestir. Bu sebeple halkı böyle bir boş heves üzerine avlayan cahil kişiler kurulmuş bir can tuzağına benzer. Bu boş duygularını tatmin etmek için halkı avlamaktan, o avın onlara hakikatte ne faydası yahut ne zararı vardır? Asla haberleri yoktur. Böyle bir tuzağın böyle bir boş avından şaşarım! Ya'ni, şöhret ve riyâset duygusu boş bir hevâdır. Binâenaleyh halkı böyle bir boş hevâ üzerine avlayan ehl-i câh kurulmuş bir can tuzağına benzer. Bu boş duygularını tatmîn için halkı avlamaktan onlara hakikatte o avın ne faydası veyâhud ne zararı vardır? Asla haberleri yoktur. Öyle bir tuzağın böyle bir boş avından taaccüb ederim! 400. Ey kardeş, iki yüz gönül tutuculuk ile dostlar ikāme ettin ve terk ettin. [399]✨ ✨ Sade Türkçe flash 400. Ey kardeş, iki yüz gönül tutuculuk ile dostlar ikāme ettin ve terk ettin. Ey din kardeşim, birçok kimselerin müdârâ (idare etme, gönül alma) ile gönüllerini kendi tarafına çekerek dostlar edindin ve kazandın; ve onlara kendi hüner ve marifetlerini göstererek şöhret ve riyaset (başkanlık) sahibi oldun. Fakat sonra onların her birinde bir eksiklik görüp üzülerek terk ettin. Ey dîn kardeşim, birçok kimselerin müdârâ ile gönüllerini kendi tarafına celbederek dostlar ikāme ettin ve kazandın; ve onlara kendi hüner ve ma'rifetlerini göstererek şöhret ve riyâset sahibi oldun. Fakat sonra onların her birinde bir nakîsa görüp müteessir olarak terk ettin. 401. Doğum vaktinden beri işin bu olmuştur. Muhabbet tuzağından adam avlamaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 401. Doğum vaktinden beri işin bu olmuştur. Muhabbet tuzağından adam avlamaktır. "Vakt-i vilâd", doğum vakti demektir; burada abartma yoluyla "çok eski zamandan beri" anlamı kastedilir. Nasıl ki bir kimse bir başkasını bir işte fazla bekletse, bekleyen kişi "İki saattir seni bekliyorum" diye sitem eder. Yani, idrak sahibi olduğun bir zamandan beri senin işin muhabbet tuzağından adam avlamak olmuştur, demek olur. “Vakt-i vilâd”, doğum vakti demek olup burada mübâlağa tarîkıyla, “çok eski vakitten beri" ma'nâsı murâd olunur. Nitekim bir kimse birisini bir işte fazla bekletse "İki saattir seni bekliyorum" diye bekleyen kimse serzenişte bulunur. Ya'ni idrâk sahibi olduğun bir zamandan beri senin işin muhabbet tuzağından adam avlamak olmuştur, demek olur. 402. Yokla, o şikârdan ve kesretten ve bâd ü bûddan hiç târ u pûd bulur musun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 402. Yokla, o avdan ve çokluktan ve varlıktan hiç iplik bulur musun? "Bâd ü bûd", varlıktan kinayedir. "Dest der kün", "dest der dâm kün" takdirindedir. "Târ u pûd", bir kumaşın enine ve boyuna olan iplikleridir ki, onların bir araya gelmesi kumaşın varlığını meydana getirir. Yani, "Elini tuzağa koy ve yokla, o avladığın dostlardan ve topladığın topluluktan ve varlıktan hiçbir sonuç ve ürün bulabilir misin?" “Bâd ü bûd”, varlıktan kinâyedir. "Dest der kün", "dest der dâm kün" takdîrindedir. "Târ u pûd", bir kumaşın enine ve boyuna olan iplikleridir ki, onların bir araya gelmesi kumaşın vücudunu peydâ eder. Ya'ni, "Elini tuzağa koy ve yokla, o avladığın dostların ve topladığın cemiyetten ve varlıktan hiçbir netîce ve mahsûl bulabilir misin?" 403. Pek çoğu gitmiştir ve gün vakitsiz olmuştur. Sen ise cidd ile henüz hala-ikın saydındasın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 403. Pek çoğu gitmiştir ve gün vakitsiz olmuştur. Sen ise ciddiyetle hâlâ halkın avındasın. Ömrünün pek çoğu gitmiştir ve günün vakitsiz olmuştur, yani ömründen az bir şey kalmıştır. Sen ise hâlen ciddiyetle, beyhude ve boş bir çaba olan halkın avındasın. Ömrünün pek çoğu gitmiştir ve günün vakitsiz olmuştur, ya'ni ömründen az bir şey kalmıştır. Sen ise hâlen cidden beyhûde ve boş bir sa'y olan halâikın saydındasın. 404. O birini tut ve onu tuzaktan bırak; ve bu başkasını da leîmler gibi saydet!✨ ✨ Sade Türkçe flash 404. O birini tut ve onu tuzaktan bırak; ve bu başkasını da alçaklar gibi avla! Bu yüce beytin, henüz seyr ü sülûkünü (manevî yolculuğunu) tamamlamamışken irşada (doğru yolu göstermeye) kalkanları uyarmaya özgü olduğu anlaşılır. Çünkü "alçaklar gibi" ifadesi bu anlamı gerektirir. Çünkü Hakk yolcularının bakışı Allah'a yönelik olduğundan, onlar alçaklıktan kaçınırlar ve Allah'ın kullarını kendi seyr ü sülûklerine ortak etmek isterler. Fakat kendilerinde tasarruf (manevî güç) olmadığından, dost edindikleri müridlerden kötü bir hareket gördükleri zaman onları ıslah edemezler. Bu sebeple onu bırakıp diğerini alırlar. Alçak olan kimselerin ise asla seyr ü sülûk ile ilgileri yoktur; ve halkı sadece maddî menfaat elde etmek için avlamaya çalışırlar. Bu beyt-i şerîfin henüz sülükünü itmâm etmemiş iken irşâda kıyâm edenlerin îkāzına mahsûs olduğu anlaşılır. Zîrâ “çün liâm” karînesi bu ma'nâyı iktizâ eder. Çünkü erbâb-ı sülûkün nazarı Hakk'a olduğundan onlar leîmlikten ictinâb ederler ve ibâdullâhı sülükte kendilerine teşrîk etmek isterler. Fakat kendilerinde tasarruf olmadığından dost ittihâz ettikleri mürîdlerden fenâ bir hareket gördükleri vakit ıslâh edemezler. Binâenaleyh onu bırakıp dîğerini alırlar. Leîm olan kimselerin ise aslâ sülûk ile alakaları yoktur; ve halkı mahzâ menfaat-i maddiyye elde etmek için avlamağa sa'y ederler. 405. Tekrar bunu bırak ve diğerini ara! İşte sana bîhaber olan çocukların oyunu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 405. Tekrar bunu bırak ve diğerini ara! İşte sana habersiz olan çocukların oyunu! Yani, kendisinde iyilik göremediğin bir müridi bırak ve diğer bir yetenekli olanı ara! İşte sana sonuçtan habersiz olan çocukların oyunu! "Habersiz olmak"tan kasıt, müridin ezelî yatkınlığını görememektir ki, bu eksik mürşitlik hâlidir. Kâmil mürşitler ise müridin yatkınlığına bakarlar. Nitekim IV. cildin 1795 ve 1796 numaralı beyitlerinde buyururlar: "Kâmiller senin adını uzaktan işitirler. Senin târ u pûdun (dokunuşunun) dibine kadar gider. Aksine doğmandan senelerce önce seni senin hallerin ile beraber görürler." Ya'ni, kendisinde salah göremediğin bir mürîdi bırak ve dîğer bir müstaiddini ara! İşte sana netîceden bîhaber olan çocukların oyunu! "Bîhaber olmak"tan murâd, müridin isti'dâd-ı ezelîsini görememektir ki, bu nâkıs mürşidlik hâlidir. Kâmil mürşidler ise mürîdin isti'dâdına nazar ederler. Nitekim IV. cildin 1795 ve 1796 numaralı beyitlerinde buyururlar: "Kâmiller senin adını uzaktan işitirler. Senin târ u pûdun dibine kadar gider. Belki doğmandan senelerce mukaddem seni senin hallerin ile beraber görürler." 403. Pek çoğu gitmiştir ve gün vakitsiz olmuştur. Sen ise cidd ile henüz hala-ikın saydındasın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 403. Pek çoğu gitmiştir ve gün vakitsiz olmuştur. Sen ise ciddiyetle hâlâ halkın avındasın. Ömrünün pek çoğu gitmiştir ve günün vakitsiz olmuştur, yani ömründen az bir şey kalmıştır. Sen ise hâlen ciddiyetle, beyhude ve boş bir çaba olan halkın avındasın. Ömrünün pek çoğu gitmiştir ve günün vakitsiz olmuştur, ya'ni ömründen az bir şey kalmıştır. Sen ise hâlen cidden beyhûde ve boş bir sa'y olan halâikın saydındasın. 404. O birini tut ve onu tuzaktan bırak; ve bu başkasını da leîmler gibi saydet!✨ ✨ Sade Türkçe flash 404. O birini tut ve onu tuzaktan bırak; ve bu başkasını da alçaklar gibi avla! Bu yüce beytin, henüz seyr ü sülûkünü (manevî yolculuğunu) tamamlamamışken irşada (doğru yolu göstermeye) kalkanları uyarmaya özgü olduğu anlaşılır. Çünkü "alçaklar gibi" ifadesi bu anlamı gerektirir. Çünkü Hakk yolcularının bakışı Allah'a yönelik olduğundan, onlar alçaklıktan kaçınırlar ve Allah'ın kullarını kendi seyr ü sülûklerine ortak etmek isterler. Fakat kendilerinde tasarruf (manevî güç) olmadığından, dost edindikleri müridlerden kötü bir hareket gördükleri zaman onları ıslah edemezler. Bu sebeple onu bırakıp diğerini alırlar. Alçak olan kimselerin ise asla seyr ü sülûk ile ilgileri yoktur; ve halkı sadece maddî menfaat elde etmek için avlamaya çalışırlar. Bu beyt-i şerîfin henüz sülükünü itmâm etmemiş iken irşâda kıyâm edenlerin îkāzına mahsûs olduğu anlaşılır. Zîrâ “çün liâm” karînesi bu ma'nâyı iktizâ eder. Çünkü erbâb-ı sülûkün nazarı Hakk'a olduğundan onlar leîmlikten ictinâb ederler ve ibâdullâhı sülükte kendilerine teşrîk etmek isterler. Fakat kendilerinde tasarruf olmadığından dost ittihâz ettikleri mürîdlerden fenâ bir hareket gördükleri vakit ıslâh edemezler. Binâenaleyh onu bırakıp dîğerini alırlar. Leîm olan kimselerin ise aslâ sülûk ile alakaları yoktur; ve halkı mahzâ menfaat-i maddiyye elde etmek için avlamağa sa'y ederler. 405. Tekrar bunu bırak ve diğerini ara! İşte sana bîhaber olan çocukların oyunu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 405. Tekrar bunu bırak ve diğerini ara! İşte sana habersiz olan çocukların oyunu! Yani, kendisinde iyilik göremediğin bir müridi bırak ve diğer bir yatkın olanı ara! İşte sana sonuçtan habersiz olan çocukların oyunu! "Habersiz olmak"tan kasıt, müridin ezelî yatkınlığını görememektir ki, bu eksik mürşitlik hâlidir. Kâmil mürşitler ise müridin yatkınlığına bakarlar. Nitekim IV. cildin 1795 ve 1796 numaralı beyitlerinde buyururlar: "Kâmiller senin adını uzaktan işitirler. Senin dokunuşunun dibine kadar gider. Aksine doğmandan senelerce önce seni senin hallerin ile beraber görürler." Ya'ni, kendisinde salah göremediğin bir mürîdi bırak ve dîğer bir müstaiddini ara! İşte sana netîceden bîhaber olan çocukların oyunu! "Bîhaber olmak"tan murâd, müridin isti'dâd-ı ezelîsini görememektir ki, bu nâkıs mürşidlik hâlidir. Kâmil mürşidler ise mürîdin isti'dâdına nazar ederler. Nitekim IV. cildin 1795 ve 1796 numaralı beyitlerinde buyururlar: "Kâmiller senin adını uzaktan işitirler. Senin târ u pûdun dibine kadar gider. Belki doğmandan senelerce mukaddem seni senin hallerin ile beraber görürler." 406. Gece olur senin tuzağında bir av yok. Tuzak sana baş ağrısı ve bağın gayrı değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 406. Gece olur senin tuzağında bir av yok. Tuzak sana baş ağrısı ve bağın gayrı değildir. "Gece olmak"tan kasıt, ömrün son bulmasıdır. Yani, "Bu kadar insanı avladın ve hiçbiri olgunlaşıp Hakk'a ulaşmadı ve senin de ömrün sona erdi. Senin liderlik ve başkanlık tuzağın sana baş ağrısı ve bağ olmaktan başka bir işe yaramadı." "Gece olmak"tan murâd, ömrün âhir olmasıdır. Ya'ni, "Bu kadar adam saydettin ve hiçbirisi kemâle gelip vâsıl-ı Hak olmadı ve senin de ömrün âhir oldu. Senin reşâdet ve riyâset tuzağın sana baş ağrısı ve bağ olmaktan başka bir işe yaramadı." 407. Binâenaleyh sen kendini tuzağa avladın. Zîrâ mahbus oldun ve muraddan mahrumsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 407. Bu sebeple sen kendini tuzağa avladın. Çünkü tutsak oldun ve murattan mahrumsun. Yani, neticede sen bu tuzakla ancak kendini avladın. Çünkü bu çokluklar içinde tutsak kaldın ve asıl murat olan sırf birliğe ulaşmaktan mahrum oldun. Ya'ni, netîcede sen bu tuzakla ancak kendini saydettin. Zîrâ bu keserât içinde mahbûs kaldın ve murâd-ı aslî olan vahdet-i sırfa vusûlden mahrûm oldun. 408. Zamânede bizim gibi ahmak bir tuzak sahibi olur mu ki, kendini saydeder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 408. Zamanımızda benim gibi ahmak bir tuzak sahibi olur mu ki, kendini avlar. Bilinmeli ki, nâkıs mürşid (yetersiz yol gösterici) kendisini kesrete (çokluğa) yöneltmekle beraber asıl maksat olan vahdete (birliğe) ulaşmaktan mahrum kalır. Kâmil mürşid (olgun yol gösterici) ise asıl maksat olan bu saf vahdete ulaşmakla beraber, halkın irşadı (doğru yola yönlendirilmesi) için de Allah'ın emriyle kesrete dönme mecburiyetindedirler. Ve bunlar peygamberlerin vârisleridirler. علماء امتی کانبیاء بی اسرائیل Yani "Benim ümmetimin âlimleri İsrailoğullarının peygamberleri gibidir" hadis-i şerifi bu yüce zatlar hakkındadır. Bu sebeple, Hak'tan halka dönmek peygamberlere (a.s.) ağır ve güç geldiği gibi onlara da ağır ve güç gelir. Nasıl ki Fîhi Mâ Fîh'in 16. bölümünde Cenâb-ı Pîr efendimiz bu anlam hakkında şöyle buyururlar: "Musa (a.s.) Allah'ın emrine uyarak halk ile meşgul idi ve Allah ile de meşgul idi. Ama onun bir tarafını Yüce Allah'ın halk ile meşgul etmesi bir maslahat (hikmet) içindi. Halbuki Hızır (a.s.)'ı tamamen Yüce Zât'ı ile meşgul etti. Mustafa (a.s.) da evvelce tamamen Allah ile meşgul idi. "Halkı davet et ve nasihat ver ve ıslah et!" diye emir geldi! Cenâb-ı Mustafa (s.a.v.) “Ah, ya Rabbimiz, ne günah ettim, beni huzurdan niçin kovuyorsun? Ben halkı istemem!" diyerek feryat ve ağlama eyledi. Yüce Allah buyurdu: "Ey Muhammed Ma'lûm olsun ki, mürşid-i nâkıs kendisini keserâta tevcîh etmekle beraber murâd-ı aslî olan vahdete vusûlden mahrûm kalır ve mürşid-i kâmil ise murâd-ı aslî olan bu vahdet-i sırfa vâsıl olmakla beraber halkın irşâdı için dahi emr-i Hak'la keserâta rücû' mecbûriyetindedirler; ve bunlar vâris-i peygamberidirler. علماء امتی کانبیاء بی اسرائیل Ya'ni "Benim ümmetimin ulemâsı benî-İsrâîl'in enbiyâsı gibidir" hadîs-i şerîfi bu zevât-ı kirâm hakkındadır. Binâenaleyh Hak'tan halka rücû' enbiyâ (a.s.)a ağır ve güç geldiği gibi onlara da ağır ve güç gelir. Nitekim Fîhi Mâ Fîh'in 16. faslında cenâb-ı Pîr efendimiz bu ma'nâ hakkında şöyle buyururlar: "Mûsâ (a.s.) emr-i Hakk'a imtisâlen halk ile meşgül idi ve Hak ile de meşgül idi. Amma onun bir tarafını Hak Teâlâ'nın halk ile meşgül etmesi maslahat içindi. Halbuki Hızır (a.s.)ı külliyyen zât-ı Ecell ü A'lâsı ile meşgül etti. Mustafa (a.s.) dahi evvelce bilkülliyye Hak'la meşgül idi. "Halkı da'vet et ve nasîhat ver ve ıslâh et!" diye emir geldi! Cenâb-ı Mustafa (s.a.v.) “Ah, yâ Rabbenâ, ne günah ettim, beni huzurdan niçin kovuyorsun? Ben halkı istemem!" diyerek figān ve zârî eyledi. Hak Teâlâ buyurdu: "Ey Muhammed 406. Gece olur senin tuzağında bir av yok. Tuzak sana baş ağrısı ve bağrı gayrı değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 406. Gece olur senin tuzağında bir av yok. Tuzak sana baş ağrısı ve bağrı gayrı değildir. "Gece olmak"tan kasıt, ömrün son bulmasıdır. Yani, "Bu kadar insanı avladın ama hiçbiri olgunlaşıp Hakk'a ulaşmadı ve senin de ömrün sona erdi. Senin liderlik ve başkanlık tuzağın sana baş ağrısı ve bağ olmaktan başka bir işe yaramadı." "Gece olmak"tan murâd, ömrün âhir olmasıdır. Ya'ni, "Bu kadar adam saydettin ve hiçbirisi kemâle gelip vâsıl-ı Hak olmadı ve senin de ömrün âhir oldu. Senin reşâdet ve riyâset tuzağın sana baş ağrısı ve bağ olmaktan başka bir işe yaramadı." 407. Binâenaleyh sen kendini tuzağa avladın. Zîrâ mahbus oldun ve muraddan mahrumsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 407. Bu sebeple sen kendini tuzağa avladın. Çünkü tutsak oldun ve murattan mahrumsun. Yani, neticede sen bu tuzakla ancak kendini avladın. Çünkü bu çokluklar içinde tutsak kaldın ve asıl murat olan sırf birliğe ulaşmaktan mahrum oldun. Ya'ni, netîcede sen bu tuzakla ancak kendini saydettin. Zîrâ bu keserât içinde mahbûs kaldın ve murâd-ı aslî olan vahdet-i sırfa vusûlden mahrûm oldun. 408. Zamânede bizim gibi ahmak bir tuzak sahibi olur mu ki, kendini saydeder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 408. Zamanımızda benim gibi ahmak bir tuzak sahibi olur mu ki, kendini avlar. Bilinmeli ki, noksan mürşit kendisini çokluğa yöneltmekle beraber asıl maksat olan vahdete (birliğe) ulaşmaktan mahrum kalır ve kâmil mürşit ise asıl maksat olan bu saf vahdete ulaşmakla beraber halkın irşadı (doğru yola yönlendirilmesi) için de Allah'ın emriyle çokluğa dönme mecburiyetindedirler; ve bunlar peygamberlerin vârisleridirler. علماء امتی کانبیاء بی اسرائیل Yani "Benim ümmetimin âlimleri İsrailoğullarının peygamberleri gibidir" hadis-i şerifi bu yüce kişiler hakkındadır. Buna göre Allah'tan halka dönmek peygamberlere (a.s.) ağır ve güç geldiği gibi onlara da ağır ve güç gelir. Nitekim Fîhi Mâ Fîh'in 16. bölümünde yüce Pir efendimiz bu anlam hakkında şöyle buyururlar: "Musa (a.s.) Allah'ın emrine uyarak halk ile meşgul idi ve Allah ile de meşgul idi. Ama onun bir tarafını Yüce Allah'ın halk ile meşgul etmesi maslahat (fayda) içindi. Halbuki Hızır (a.s.)'ı tamamen Yüce ve Ulu Zât'ı ile meşgul etti. Mustafa (a.s.) dahi evvelce tamamen Allah ile meşgul idi. "Halkı davet et ve nasihat ver ve ıslah et!" diye emir geldi! Cenab-ı Mustafa (s.a.v.) “Ah, ya Rabbimiz, ne günah ettim, beni huzurdan niçin kovuyorsun? Ben halkı istemem!" diyerek feryat ve ağlama eyledi. Yüce Allah buyurdu: "Ey Muhammed (s.a.v.), asla gam yeme! Çünkü seni halk ile meşguliyette bırakmam, aynı meşguliyetin içinde benimle olursun ve benimle olduğun halde, kıl ucu kadar noksan olmaz, çalıştığın her bir işte ayn-ı vasl (birleşmenin ta kendisi) içinde olursun". Ma'lûm olsun ki, mürşid-i nâkıs kendisini keserâta tevcîh etmekle beraber murâd-ı aslî olan vahdete vusûlden mahrûm kalır ve mürşid-i kâmil ise murâd-ı aslî olan bu vahdet-i sırfa vâsıl olmakla beraber halkın irşâdı için dahi emr-i Hak'la keserâta rücû' mecbûriyetindedirler; ve bunlar vâris-i peygamberidirler. علماء امتی کانبیاء بی اسرائیل Ya'ni "Benim ümmetimin ulemâsı benî-İsrâîl'in enbiyâsı gibidir" hadîs-i şerîfi bu zevât-ı kirâm hakkındadır. Binâenaleyh Hak'tan halka rücû' enbiyâ (a.s.)a ağır ve güç geldiği gibi onlara da ağır ve güç gelir. Nitekim Fîhi Mâ Fîh'in 16. faslında cenâb-ı Pîr efendimiz bu ma'nâ hakkında şöyle buyururlar: "Mûsâ (a.s.) emr-i Hakk'a imtisâlen halk ile meşgül idi ve Hak ile de meşgül idi. Amma onun bir tarafını Hak Teâlâ'nın halk ile meşgül etmesi maslahat içindi. Halbuki Hızır (a.s.)ı külliyyen zât-ı Ecell ü A'lâsı ile meşgül etti. Mustafa (a.s.) dahi evvelce bilkülliyye Hak'la meşgül idi. "Halkı da'vet et ve nasîhat ver ve ıslâh et!" diye emir geldi! Cenâb-ı Mustafa (s.a.v.) “Ah, yâ Rabbenâ, ne günah ettim, beni huzurdan niçin kovuyorsun? Ben halkı istemem!" diyerek figān ve zârî eyledi. Hak Teâlâ buyurdu: "Ey Muhammed (s.a.v.), asla gam yeme! Zîrâ seni halk ile meşgüliyette bırakmam, aynı meşgüliyetin içinde benimle olursun ve benimle olduğun hâlde, kıl ucu kadar noksan olmaz, çalıştığın her bir işte ayn-ı vasl içinde olursun". 409. Avâmın saydı domuz avı geldi. Hadsiz zahmet! Ondan lokma yemek harâmdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 409. Halkın avı domuz avı gibi geldi. Sınırsız zahmet! Ondan bir lokma yemek haramdır. Yani, kâmil bir mürşidin (manevi rehberin) irşat (doğru yolu gösterme) şöhreti insanlar arasında yayıldığı zaman halk onun başına toplanır. O kâmil de onların hiçbirini geri çeviremeyip yatkınlıklarına göre her birine birer görev verir ve yatkınlık derecelerine göre terbiyeleriyle meşgul olur; ve içlerinde ancak binde biri asıl maksat olan sırf vahdet (bir olma) zevkine yatkın bulunur. Bu sebeple kâmil mürşit onların terbiyelerinde çok zahmetler çeker. Fakat onlardan ne maddî ne de manevî hiçbir fayda beklemez. Bu durumda halkın avı onların nazarında domuz avlamak gibi olur. Nasıl ki domuzun avında birçok zahmetler çekilir, fakat etinden bir lokma bile yemek haram olur. Ya'ni, bir mürşid-i kâmilin sıyt-ı irşadı beyne'n-nâs şâyi' olduğu vakit halk onun başına toplanırlar. O kâmil de onların hiçbirisini reddedemeyip is-ti'dâdlarına nazaran her birine birer vazîfe verir ve derece-i isti'dâdlarına gö-re terbiyeleriyle meşgül olur; ve içlerinde ancak binde biri murâd-ı aslî olan vahdet-i sırf zevkine müstaidd bulunur. Binâenaleyh mürşid-i kâmil terbiye-lerinde çok zahmetler çeker. Fakat onlardan ne maddî ve ne de ma'nevî hiç-bir fâide beklemez. Bu sûrette avâm-ı halkın saydı onların nazarında domuz avlamak gibi olur. Nitekim domuzun avında birçok zahmetler çekilir, fakat etinden bir lokma bile yemek harâm olur. 410. Sayda değen şey ancak aşktır. Lâkin o bir kimsenin tuzağına ne vakit sığar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 410. Sayıda değen şey ancak aşktır. Lâkin o bir kimsenin tuzağına ne vakit sığar? Avlanmaya değen ve lâyık olan şey ancak ilâhî aşktır. Fakat o büyük av her bir kimsenin tuzağına sığmaz ve yatkınlık (isti'dâd) kapasitesine uygun gelmez. Çünkü aşkın kendisi tuzaktır. Avlanmağa değen ve lâyık olan şey ancak aşk-ı ilâhîdir. Fakat o büyük av her bir kimsenin tuzağına sığmaz ve havsala-i isti'dâdına münasib gel-mez. Zîrâ aşkın kendisi tuzaktır. 411. Meğer sen gelesin ve onun saydı olasın; tuzağı bırakasın ve onun tuzağı-na gidesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 411. Meğer sen gelesin ve onun saydı olasın; tuzağı bırakasın ve onun tuzağına gidesin! Yani, ilahi aşk senin tuzağına gelmez. Ancak sen aşk tarafına gelip aşkın tuzağına tutulasın. Reşadet (doğru yolu bulma) ve riyaset (başkanlık) tuzağını bırakıp onun tuzağına gelesin! Ya'ni, aşk-ı ilâhî senin tuzağına gelmez. Meğer ki sen aşk tarafına gelip aşkın tuzağına tutulasın. Reşâdet ve riyâset tuzağını bırakıp onun tuzağına gelesin! 412. Aşk benim kulağıma yavaş yavaş der ki: "Av olmak, avcılıktan daha la-tîftir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 412. Aşk benim kulağıma yavaş yavaş der ki: "Av olmak, avcılıktan daha latiftir!" (s.a.v.), asla gam çekme! Çünkü seni halk ile meşguliyette bırakmam, aynı meşguliyetin içinde benimle olursun ve benimle olduğun hâlde, kıl ucu kadar eksik olmaz, çalıştığın her bir işte ayn-ı vasl (Allah'a kavuşmanın ta kendisi) içinde olursun." (s.a.v.), asla gam yeme! Zîrâ seni halk ile meşgüliyette bırakmam, aynı meşgüliyetin içinde benimle olursun ve benimle olduğun hâlde, kıl ucu kadar noksan olmaz, çalıştığın her bir işte ayn-ı vasl içinde olursun". 409. Avâmın saydı domuz avı geldi. Hadsiz zahmet! Ondan lokma yemek harâmdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 409. Halkın avı domuz avı gibi geldi. Sınırsız zahmet! Ondan bir lokma yemek haramdır. Yani, kâmil bir mürşidin (manevi rehberin) irşat (doğru yolu gösterme) şöhreti insanlar arasında yayıldığı zaman halk onun başına toplanır. O kâmil de onların hiçbirini geri çeviremeyip yatkınlıklarına göre her birine birer görev verir ve yatkınlık derecelerine göre terbiyeleriyle meşgul olur; ve içlerinde ancak binde biri asıl maksat olan sırf vahdet (bir olma) zevkine yatkın bulunur. Bu sebeple kâmil mürşit onların terbiyelerinde çok zahmetler çeker. Fakat onlardan ne maddî ne de manevî hiçbir fayda beklemez. Bu durumda halkın avı onların nazarında domuz avlamak gibi olur. Nasıl ki domuzun avında birçok zahmetler çekilir, fakat etinden bir lokma bile yemek haram olur. Ya'ni, bir mürşid-i kâmilin sıyt-ı irşadı beyne'n-nâs şâyi' olduğu vakit halk onun başına toplanırlar. O kâmil de onların hiçbirisini reddedemeyip is-ti'dâdlarına nazaran her birine birer vazîfe verir ve derece-i isti'dâdlarına gö-re terbiyeleriyle meşgül olur; ve içlerinde ancak binde biri murâd-ı aslî olan vahdet-i sırf zevkine müstaidd bulunur. Binâenaleyh mürşid-i kâmil terbiye-lerinde çok zahmetler çeker. Fakat onlardan ne maddî ve ne de ma'nevî hiç-bir fâide beklemez. Bu sûrette avâm-ı halkın saydı onların nazarında domuz avlamak gibi olur. Nitekim domuzun avında birçok zahmetler çekilir, fakat etinden bir lokma bile yemek harâm olur. 410. Sayda değen şey ancak aşktır. Lâkin o bir kimsenin tuzağına ne vakit sığar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 410. Sayıda değen şey ancak aşktır. Lâkin o bir kimsenin tuzağına ne vakit sığar? Avlanmaya değen ve lâyık olan şey ancak ilâhî aşktır. Fakat o büyük av her bir kimsenin tuzağına sığmaz ve yatkınlık (isti'dâd) kapasitesine uygun gelmez. Çünkü aşkın kendisi tuzaktır. Avlanmağa değen ve lâyık olan şey ancak aşk-ı ilâhîdir. Fakat o büyük av her bir kimsenin tuzağına sığmaz ve havsala-i isti'dâdına münasib gel-mez. Zîrâ aşkın kendisi tuzaktır. 411. Meğer sen gelesin ve onun saydı olasın; tuzağı bırakasın ve onun tuzağı-na gidesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 411. Meğer sen gelesin ve onun saydı olasın; tuzağı bırakasın ve onun tuzağına gidesin! Yani, ilahi aşk senin tuzağına gelmez. Ancak sen aşk tarafına gelip aşkın tuzağına tutulasın. Reşadet (doğru yolu bulma) ve riyaset (başkanlık) tuzağını bırakıp onun tuzağına gelesin! Ya'ni, aşk-ı ilâhî senin tuzağına gelmez. Meğer ki sen aşk tarafına gelip aşkın tuzağına tutulasın. Reşâdet ve riyâset tuzağını bırakıp onun tuzağına gelesin! 412. Aşk benim kulağıma yavaş yavaş der ki: "Av olmak, avcılıktan daha la-tîftir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 412. Aşk benim kulağıma yavaş yavaş der ki: "Av olmak, avcılıktan daha latîftir!" Yani, ilâhî aşk benim kulağıma yavaşça der ki: "Benim tuzağıma av olmak ve bana mağlup ve boyun eğmek, riyaset sahibi olup şunu ve bunu avlamaktan daha latîftir." Ya'ni, aşk-ı ilâhî benim kulağıma yavaşça der ki: “Benim tuzağıma av olmak ve bana mağlûb ve zebûn olmak riyâset sâhibi olup şunu ve bunu avlamaktan daha latîftir.” 413. Kendini benim ahmağım yap ve aldan! Güneşliği bırak zerre ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 413. Kendini benim ahmağım yap ve aldan! Güneşliği bırak zerre ol! Yani, "Kendini benim huzurumda ahmak ve cahil yap; ve akıl ve zekâveti terk edip benim gösterdiğim gidişat ve tavra aldan; ve halka marifet nuru saçmaktan ve etrafına mürid ve seven topluluk oluşturmaktan vazgeç! Zerre gibi vücutsuz ve varlıksız ol!" Ya'ni, "Kendini benim huzûrumda ahmak ve câhil yap; ve akıl ve zekâveti terk edip benim gösterdiğim reviş ve tavra aldan; ve halka nûr-i ma'rifet saçmaktan ve etrâfına mürîd ve muhib toplamaktan vazgeç! Zerre gibi vücûdsuz ve varlıksız ol!" 414. Benim kapım üzerinde sâkin ol ve evsiz ol! Şem'lik da'vâsını etme, pervâne ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 414. Benim kapım üzerinde sakin ol ve evsiz ol! Mum olma davasını etme, pervane ol! Ey mürşitlik kaydında olan kimse, aşk kapısında sakin ol; ve manevi menzillere ve makamlara göz dikme! Çünkü bunlar hep varlık ve benlik nişanesidir. Ve halkı marifet nuru ile aydınlatma davasında bulunma! Aksine aşk mumunun etrafında dolaşan pervane ol! “Ey mürşidlik kaydında olan kimse, aşk kapısında sâkin ol; ve menzil ve makâmât-ı ma'neviyyeye göz dikme! Zîrâ bunlar hep varlık ve enâniyet nişânesidir. Ve halkı nûr-ı ma'rifet ile tenvîr da'vâsında bulunma! Belki aşk şem'inin etrâfında dolaşan pervâne ol!” 415. Tâ ki dirilik çeşnisini göresin! Kullukta gizli saltanat göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 415. Tâ ki dirilik çeşnisini göresin! Kullukta gizli saltanat göresin! Yani, "Aşk sultanının kulu ol ki, dirilik zevkini ve tadını göresin ve bu kulluk içinde gizli bir saltanata erişesin!" Nasıl ki Fahreddin-i Irakî hazretleri Leme'ât adlı eserinin 19. lem'asında şöyle buyurur: "Aşk, saltanatı ve istiğnayı (kimseye muhtaç olmama hâlini) maşuka, zilleti ve fakirliği âşığa verdi. Âşık, zilleti maşukun izzetinden değil, aşkın izzetinden çeker. Çünkü maşukun âşığın kulu ve kölesi olduğu çoğu zaman gerçekleşmiştir." Nasıl ki bu anlamı acayip bir örnekle de açıklarlar ve derler ki: Âşık ile maşuk arasında olan aşk, maşukta daha fazladır. Çünkü âşık iki göz ile bakar. Biri "ayın" harfinin gözü ve biri "kaf" harfinin gözüdür. Fakat maşuk dört gözle bakar. Biri "mim" harfinin gözü, biri "ayın" harfinin gözü, biri "vav" harfinin gözü ve birisi de "kaf" harfinin gözüdür. Lakin âşığın aşkının aşikâr olmasına işaret budur ki, "âşık" kelimesinde "ayın" harfinin gözü açıktır. O sebeple dikkatle bakar. "Maşuk" kelimesinde ise "ayın" harfinin gözü kapalıdır. Muhabbeti bâtınîdir (gizlidir). Beyit: Yani, ilahi aşk benim kulağıma yavaşça der ki: "Benim tuzağıma av olmak ve bana mağlup ve zebun olmak, riyaset sahibi olup şunu ve bunu avlamaktan daha latiftir." Ya'ni, "Sultân-ı aşkın kulu ol ki, dirilik zevkini ve çeşnisini göresin ve bu kulluk içinde gizli bir saltanata nâil olasın!" Nitekim Fahreddîn-i Irâkî hazretleri Leme'ât'ının 19. lem'asında şöyle buyurur: "Aşk saltanat ve istiğnâyı ma'şûka ve mezellet ve iftikârı âşıka verdi. Âşık mezelleti ma'şûkun izzetinden değil aşkın izzetinden çeker. Zîrâ ma'şûkun bende ve memlûk-i âşık olduğu ekseriyâ vâki' olmuştur." Nitekim bu ma'nâyı acîb bir misâl ile de beyân ederler de derler ki: Âşık ile ma'şûk arasında olan aşk, ma'şûkta ziyâdedir. Zîrâ âşık (عاشق) iki göz ile nazar eder. Birisi "ayın" harfinin gözü ve biri "kaf" harfinin gözüdür. Fakat ma'şûk (معشوق) dört gözle nazar eder. Biri "mim" harfinin gözü, biri "ayın" harfinin gözü, biri "vav" harfinin gözü ve birisi de "kaf" harfinin gözüdür. Lâkin âşıkın aşkının âşikâr olmasına işâret budur ki, "âşık" kelimesinde "ayın" harfinin gözü açıktır. O sebeble dikkatle nazar eder. "Ma'şûk" kelimesinde ise "ayın" harfinin gözü kapalıdır. Muhabbeti bâtınîdir. Beyt: Ya'ni, aşk-ı ilâhî benim kulağıma yavaşça der ki: "Benim tuzağıma av ol- mak ve bana mağlûb ve zebûn olmak riyâset sahibi olup şunu ve bunu av- lamaktan daha latîftir." 413. Kendini benim ahmağım yap ve aldan! Güneşliği bırak zerre ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 413. Kendini benim ahmağım yap ve aldan! Güneşliği bırak zerre ol! Yani, "Kendini benim huzurumda ahmak ve cahil yap; akıl ve zekâveti terk edip benim gösterdiğim gidişata ve tavra aldan; halka marifet nuru saçmaktan ve etrafına mürid ve seven toplamak-tan vazgeç! Zerre gibi vücutsuz ve varlıksız ol!" Ya'ni, "Kendini benim huzûrumda ahmak ve câhil yap; ve akıl ve zekâ- veti terk edip benim gösterdiğim reviş ve tavra aldan; ve halka nûr-i ma'rifet saçmaktan ve etrafına mürîd ve muhib toplamaktan vazgeç! Zerre gibi vü- cûdsuz ve varlıksız ol!" 414. Benim kapım üzerinde sakin ol ve evsiz ol! Şem'lik da'vâsını etme, per- vâne ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 414. Benim kapım üzerinde sakin ol ve evsiz ol! Şem'lik davasını etme, pervane ol! Ey mürşidlik (manevi rehberlik) kaydında olan kimse, aşk kapısında sakin ol; ve manevi menzillere ve makamlara göz dikme! Çünkü bunlar hep varlık ve benlik nişanesidir. Ve halkı marifet (Allah bilgisi) nuru ile aydınlatma davasında bulunma! Aksine aşk mumunun etrafında dolaşan pervane ol! "Ey mürşidlik kaydında olan kimse, aşk kapısında sakin ol; ve menzil ve makāmât-ı ma'neviyyeye göz dikme! Zîrâ bunlar hep varlık ve enâniyet ni- şânesidir. Ve halkı nûr-ı ma'rifet ile tenvîr da'vâsında bulunma! Belki aşk şem'inin etrafında dolaşan pervâne ol!" 415. Tâ ki dirilik çeşnisini göresin! Kullukta gizli saltanat göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 415. Tâ ki dirilik çeşnisini göresin! Kullukta gizli saltanat göresin! Yani, "Aşk sultanının kulu ol ki, dirilik zevkini ve tadını göresin ve bu kulluk içinde gizli bir saltanata erişesin!" Nasıl ki Fahreddin-i Irakî hazretleri Lemeât adlı eserinin 19. bölümünde şöyle buyurur: "Aşk, saltanatı ve istiğnayı (kimseye muhtaç olmama hâlini) maşuka, zilleti ve fakirliği âşığa verdi. Âşık, zilleti maşukun izzetinden değil, aşkın izzetinden çeker. Çünkü maşukun âşığın kulu ve kölesi olduğu çoğu zaman gerçekleşmiştir." Nasıl ki bu anlamı şaşırtıcı bir örnekle de açıklarlar ve derler ki: Âşık ile maşuk arasında olan aşk, maşukta daha fazladır. Çünkü âşık iki göz ile bakar. Birisi "ayın" harfinin gözü ve biri "kaf" harfinin gözüdür. Fakat maşuk dört gözle bakar. Biri "mim" harfinin gözü, biri "ayın" harfinin gözü, biri "vav" harfinin gözü ve birisi de "kaf" harfinin gözüdür. Lakin âşığın aşkının açıkça görünmesine işaret budur ki, "âşık" kelimesinde "ayn" harfinin gözü açıktır. O sebeple dikkatle bakar. "Maşuk" kelimesinde ise "ayn" harfinin gözü kapalıdır. Muhabbeti bâtınîdir (gizlidir). Beyit: Bu sebeple âşık, görünüşte aşk sultanının kuludur, fakat bu aşk içinde gizli bir saltanat sahibidir. Ya'ni, "Sultân-ı aşkın kulu ol ki, dirilik zevkini ve çeşnisini göresin ve bu kulluk içinde gizli bir saltanata nâil olasın!" Nitekim Fahreddîn-i Irâkî hazret- leri Lemeâtının 19. lem'asında şöyle buyurur: "Aşk saltanat ve istiğnâyı ma'şûka ve mezellet ve iftikārı âşıka verdi. Aşık mezelleti ma'şûkun izzetin- den değil aşkın izzetinden çeker. Zîrâ ma'şûkun bende ve memlûk-i âşık ol- duğu ekseriyâ vâki' olmuştur." Nitekim bu ma'nâyı acîb bir misâl ile de be- yân ederler de derler ki: Aşık ile ma'şûk arasında olan aşk, ma'şûkta ziyâde- dir. Zira âşık (عاشق) iki göz ile nazar eder. Birisi "ayın" harfinin gözü ve biri "kaf" harfinin gözüdür. Fakat ma'şûk (معشوق) dört gözle nazar eder. Biri "mim" harfinin gözü, biri “ayın" harfinin gözü, biri “vav" harfinin gözü ve birisi de "kaf" harfinin gözüdür. Lakin âşıkın aşkının âşıkâr olmasına işâret budur ki, "âşık" kelimesinde "ayn" harfinin gözü açıktır. O sebeble dikkatle nazar eder. "Ma'şûk" kelimesinde ise "ayn" harfinin gözü kapalıdır. Muhab- beti bâtınîdir. Beyt: Binâenaleyh âşık sûrette sultân-ı aşkın bendesidir, fakat bu aşk içinde gizli bir saltanat sahibidir. 416. Cihânda sen ters nal görürsün. Mahbuslara “şâh" lakab olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 416. Cihanda sen ters nal görürsün. Mahpuslara "şah" lakap olmuştur. "Tahta-bend", eli kırılan kimsenin eline bağlanan tahta parçasına denir; ve mahpus ve kayıtlı anlamlarına da gelir. Burada "taht hükümdarı, bağlanmış ve başkanlık makamının mahpusu ve kayıtlısı bulunmuş olan kimse" demektir. Yani, "Bu yoğunluk âleminde birtakım suretler görürsün ki, onların her biri ters vurulmuş nallar gibidir." Örneğin su görürsün, hâlbuki iç yüzü ateştir. Çünkü su ve ateş, tabiî hikmet açısından zıtlar olsalar da, kimya bilimine göre aynı elementlerin bileşikleridir. Nitekim küremizin etrafındaki okyanus, hidrojen ile oksijenden ve sodyumdan oluşmuştur. Bu sebeple su tahlil edilirse ateşin unsuru olarak ortaya çıkar. Ve daha genel olarak düşünürsek, letafet (incelik) kesafetin (yoğunluğun) zıddıdır. Yoğun olan yeryüzü ise latif olan esirin yoğunlaşmasından başka bir şey değildir. Bu sebeple bu yoğun dünyaya herhangi bir açıdan baksan, ters vurulmuş bir nal gibidir. "Ve hükümdarlık tahtına bağlanıp başkanlığın mahpusu olan kimselere "şah" lakabı verilmiştir. Çünkü onlar görünüşte her ne kadar hür görünseler de, iç yüzlerinde mahpus ve esirdirler." "Tahta-bend", eli kırılan kimsenin eline bağlanan tahta parçasına derler; ve mahbûs ve mukayyed ma'nâsına da gelir. Burada "taht hükümdarı, bağlanmış ve makām-ı riyâsetin mahbûsu ve mukayyedi bulunmuş olan kimse" demektir. Ya'ni, "Bu âlem-i kesâfette birtakım süretler görürsün ki, onların her biri ters vurulmuş nallar mesâbesindedir." Meselâ su görürsün, halbuki iç yüzü ateştir. Zîrâ su ve ateş hikme-i tabîiyye nokta-i nazarından ezdâd iseler de bi'l-kimyâ aynı anâsırın muhassalâtıdır. Nitekim küremizin etrafındaki bahr-i muhît müvellidü'l-mâ ile müvellidü'l-humûzadan ve sodyumdan mürekkebdir. Binâenaleyh su tahlil olunursa ateşin unsuru olarak zuhûr eder. Ve daha umûmî olarak düşünür isek letâfet kesâfetin zıddıdır. Arz-ı kesîf ise latîf olan esîrin tekâsüfünden başka bir şey değildir. Binâenaleyh bu cihân-ı kesîfe herhangi nokta-i nazardan baksan ters vurulmuş bir nal mesâbesindedir. "Ve taht-ı hükümdârîye bağlanıp mahbûs-i riyâset olan kimselere "şâh" lakabı verilmiştir. Zîrâ onlar zâhirde her ne kadar hür görünür iseler de bâtında mahbûs ve esîrdirler." 417. Çok boğazı ipli ve darağacının tacı vardır ki, bir cemaat "İşte tâcdâr!" diye onun üzerindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 417. Çok boğazı ipli ve darağacının tacı vardır ki, bir cemaat "İşte tâcdâr!" diye onun üzerindedir. Bu şerefli beyit de ters vurulmuş olan nala örnektir. Başkanlık makamı hakikatte bir darağacıdır; ve o makamda oturan kimse ise boynuna ip takılıp asılmış olan bir kimsedir; ve onun tebaası bu hakikatten habersiz olup, "İşte bu zat taç ve taht sahibidir!" derler. Halbuki onlar hakikatte asılan bir kimsenin üzerindedir. Bu sebeple âşık görünüşte aşk sultanının kuludur, fakat bu aşk içinde gizli bir saltanat sahibidir. Bu beyt-i şerîf dahi ters vurulmuş olan nala misâldir. Makām-ı riyâset hakîkatte bir darağacıdır; ve o makāmda oturan kimse ise boynuna ip takılıp asılmış olan bir kimsedir; ve onun tebaası bu hakikatten gafil olup, "İşte bu zât tâc ve taht sahibidir!" derler. Halbuki onlar hakîkatte asılan bir kimsenin Binâenaleyh âşık sûrette sultân-ı aşkın bendesidir, fakat bu aşk içinde gizli bir saltanat sahibidir. 416. Cihânda sen ters nal görürsün. Mahbuslara “şâh" lakab olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 416. Dünyada sen ters nal görürsün. Mahpuslara "şah" lakabı verilmiştir. "Tahta-bend", eli kırılan kişinin eline bağlanan tahta parçasına denir; aynı zamanda mahpus ve bağlı anlamlarına da gelir. Burada "taht hükümdarı, bağlanmış ve başkanlık makamının mahpusu ve bağlısı olmuş kimse" demektir. Yani, "Bu yoğunluk âleminde birtakım suretler görürsün ki, onların her biri ters vurulmuş nallar gibidir." Örneğin su görürsün, halbuki iç yüzü ateştir. Çünkü su ve ateş, tabiî hikmet açısından zıtlar olsalar da, kimya açısından aynı unsurların bileşikleridir. Nitekim küremizin etrafındaki okyanus, hidrojen ve oksijenden ve sodyumdan oluşmuştur. Bu sebeple su tahlil edilirse ateşin unsuru olarak ortaya çıkar. Ve daha genel olarak düşünürsek, letafet (incelik) kesafetin (yoğunluğun) zıddıdır. Yoğun olan yeryüzü ise latif olan esirin yoğunlaşmasından başka bir şey değildir. Bu sebeple bu yoğun dünyaya hangi açıdan bakarsan bak, ters vurulmuş bir nal gibidir. "Ve hükümdarlık tahtına bağlanıp başkanlığın mahpusu olan kimselere "şah" lakabı verilmiştir. Çünkü onlar zahirde ne kadar hür görünseler de, batında mahpus ve esirdirler." "Tahta-bend", eli kırılan kimsenin eline bağlanan tahta parçasına derler; ve mahbûs ve mukayyed ma'nâsına da gelir. Burada "taht hükümdarı, bağlanmış ve makām-ı riyâsetin mahbûsu ve mukayyedi bulunmuş olan kimse" demektir. Ya'ni, "Bu âlem-i kesâfette birtakım süretler görürsün ki, onların her biri ters vurulmuş nallar mesâbesindedir." Meselâ su görürsün, halbuki iç yüzü ateştir. Zîrâ su ve ateş hikme-i tabîiyye nokta-i nazarından ezdâd iseler de bi'l-kimyâ aynı anâsırın muhassalâtıdır. Nitekim küremizin etrafındaki bahr-i muhît müvellidü'l-mâ ile müvellidü'l-humûzadan ve sodyumdan mürekkebdir. Binâenaleyh su tahlil olunursa ateşin unsuru olarak zuhûr eder. Ve daha umûmî olarak düşünür isek letâfet kesâfetin zıddıdır. Arz-ı kesîf ise latîf olan esîrin tekâsüfünden başka bir şey değildir. Binâenaleyh bu cihân-ı kesîfe herhangi nokta-i nazardan baksan ters vurulmuş bir nal mesâbesindedir. "Ve taht-ı hükümdârîye bağlanıp mahbûs-i riyâset olan kimselere "şâh" lakabı verilmiştir. Zîrâ onlar zâhirde her ne kadar hür görünür iseler de bâtında mahbûs ve esîrdirler." 417. Çok boğazı ipli ve darağacının tacı vardır ki, bir cemaat "İşte tâcdâr!" diye onun üzerindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 417. Çok boğazı ipli ve darağacının tacı vardır ki, bir cemaat "İşte tâcdâr!" diye onun üzerindedir. Bu şerefli beyit de ters vurulmuş olan nala örnektir. Başkanlık makamı gerçekte bir darağacıdır; ve o makamda oturan kimse ise boynuna ip takılıp asılmış olan bir kimsedir; ve onun tebaası bu hakikatten habersiz olup, "İşte bu zat taç ve taht sahibidir!" derler. Halbuki onlar gerçekte asılan bir kimsenin seyri için etrafına toplanmış kimselerdir. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih adlı eserlerinin 45. bölümünde şöyle buyururlar: "Darağaçlarının hepsi ağaçtan olmaz. Dünyanın makam ve yüceliği ve devleti dahi büyük bir darağacıdır. Yüce Allah hazretleri bir kimseyi cezalandırmak istediğinde ona Firavun ve Nemrut ve benzerleri gibi dünyada büyük bir makam ve büyük bir padişahlık verir. O darağacı gibidir. Çünkü Yüce Allah bütün yaratılmışların haberdar olmaları için onları o makama atar ilh." Bu beyt-i şerîf dahi ters vurulmuş olan nala misâldir. Makām-ı riyâset hakîkatte bir darağacıdır; ve o makāmda oturan kimse ise boynuna ip takılıp asılmış olan bir kimsedir; ve onun tebaası bu hakikatten gafil olup, "İşte bu zât tâc ve taht sahibidir!" derler. Halbuki onlar hakîkatte asılan bir kimsenin temâşâsı için etrafına toplanmış kimselerdir. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih'lerinin 45. faslında şöyle buyururlar: "Darağaçlarının hepsi ağaçtan olmaz. Dünyânın mansıb ve rif'ati ve devleti dahi büyük bir darağacıdır. Hak Teâlâ hazretleri bir kimseyi muâheze etmek murâd ettikde ona Fir'avn ve Nemrûd ve saire gibi dünyâda azîm bir mansıb ve büyük bir pâdişahlık verir. O darağacı gibidir. Zîrâ Hak Teâlâ bilcümle halâikın muttali' olmaları için onları o makāma nasbeder ilh." 418. Kâfirin mezarı gibi ki, dışarısı hullelerdir, içerisi Huda (azze ve cell)in kahrıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 418. Kâfirin mezarı gibi ki, dışarısı hullelerdir, içerisi Yüce Allah'ın kahrıdır. Yani, o riyaset makamının dışarısı kâfirlerin mezarı gibi çok süslü ve fakat içerisi kahır ve ilâhî azap ile doludur. İşte bu da ters vurulmuş bir naldır. Ya'ni, o makām-ı riyâsetin dışarısı kâfirlerin mezarı gibi çok süslü ve fakat içerisi kahır ve azâb-ı ilâhî ile doludur. İşte bu da ters vurulmuş bir naldır. 419. Vaktaki mezarları kireçlenmiş etmişlerdir, pindar perdesini öne getirmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 419. Mezarları kireçle sıvayıp süslediklerinde, zan perdesini öne getirmişlerdir. "Cass", kireç demektir ve "mücassas", kireçlenmiş anlamına gelir. Yani, "Mezarların dışını kireçle sıvayıp düzenli ve süslü bir hâle getirdiklerinde, bu süs dış görünüşe aldanan kimselerin gözlerini boyamıştır; ve ölüler hakkındaki bu süslemeler, o ölülerin ahiret âlemindeki yaşam tarzlarını örten bir zan perdesi olmuştur; ve dış görünüşe aldanan kimseler bu süslemeleri yapmakla ölüye karşı şeref sağladıklarını zannederler." Şerefli beyitteki "çûn" kelimesi, zaman belirtmek için olduğu gibi, benzetme için de olabilir. "Cass", kireç ve "mücassas", kireçlenmiş demektir. Ya'ni, "Vaktâki mezarların hâricini kireçle sıvayıp muntazam ve süslü bir hâle getirmişlerdir, bu süs zâhir-bîn kimselerin gözlerini boyamıştır; ve ölüler hakkındaki bu müzeyyenât o ölülerin âlem-i âhiretteki tarz-ı hayatlarını örten bir zan perdesi olmuştur; ve zâhir-bîn olan kimseler bu müzeyyenâtı yapmakla ölüye karşı şerâfet te'mîn ettiklerini zannederler." Beyt-i şerîfdeki "çûn", tevkît için olduğu gibi teşbîh için de olabilir. 420. Senin miskîn olan tab'ın hünerden kireçlenmiştir. Mumdan nahl gibi [419] yapraksız ve meyvesizdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 420. Senin miskin tabiatın hünerden kireçlenmiştir. Mumdan nahl gibi yapraksız ve meyvesizdir. Miskin tabiatın, yani hakikati idrak etmekten uzak ve aşağı âleme meyilli olan tabiatın, birtakım zahirî hünerlerle süslenmiştir. Bal mumundan yapılmış bir hurma ağacına benzer ki, o ağaç tabiatı gereği yaprak ve meyve vermez. Seyretmek için etrafına toplanmış kimselerdir. Nasıl ki cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 45. bölümünde şöyle buyururlar: "Darağaçlarının hepsi ağaçtan olmaz. Dünyanın makam ve yüceliği ve devleti dahi büyük bir darağacıdır. Yüce Allah hazretleri bir kimseyi cezalandırmak istediğinde ona Firavun ve Nemrut ve benzerleri gibi dünyada büyük bir makam ve büyük bir padişahlık verir. O darağacı gibidir. Çünkü Yüce Allah bütün yaratılmışların haberdar olmaları için onları o makama atar ilh." Tab'-ı miskînin ya'ni idrâk-i hakîkatten uzak ve âlem-i süflîye mütemâyil olan tab'ın, birtakım zâhirî hünerlerden süslenmiştir. Bal mumundan yapılmış bir hurma ağacına benzer ki, o ağaç bittabî yaprak ve meyve vermez. temâşâsı için etrafına toplanmış kimselerdir. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 45. faslında şöyle buyururlar: "Darağaçlarının hepsi ağaçtan olmaz. Dünyânın mansıb ve rif'ati ve devleti dahi büyük bir darağacıdır. Hak Teâlâ hazretleri bir kimseyi muâheze etmek murâd ettikde ona Fir'avn ve Nemrûd ve saire gibi dünyâda azîm bir mansıb ve büyük bir pâdişahlık verir. O darağacı gibidir. Zîrâ Hak Teâlâ bilcümle halâikın muttali' olmaları için onları o makāma nasbeder ilh." 418. Kâfirin mezarı gibi ki, dışarısı hullelerdir, içerisi Huda (azze ve cell)in kahrıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 418. Kâfirin mezarı gibi ki, dışarısı hullelerdir, içerisi Yüce Allah'ın kahrıdır. Yani, o riyaset makamının dışarısı kâfirlerin mezarı gibi çok süslü ve fakat içerisi kahır ve ilâhî azap ile doludur. İşte bu da ters vurulmuş bir naldır. Ya'ni, o makām-ı riyâsetin dışarısı kâfirlerin mezarı gibi çok süslü ve fakat içerisi kahır ve azâb-ı ilâhî ile doludur. İşte bu da ters vurulmuş bir naldır. 419. Vaktaki mezarları kireçlenmiş etmişlerdir, pindar perdesini öne getirmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 419. Mezarları kireçle sıvayıp süslediklerinde, zan perdesini öne getirmişlerdir. "Cass", kireç demektir ve "mücassas", kireçlenmiş anlamına gelir. Yani, "Mezarların dışını kireçle sıvayıp düzenli ve süslü bir hâle getirdiklerinde, bu süs dış görünüşe aldanan kimselerin gözlerini boyamıştır; ve ölüler hakkındaki bu süslemeler, o ölülerin ahiret âlemindeki yaşam tarzlarını örten bir zan perdesi olmuştur; ve dış görünüşe aldanan kimseler bu süslemeleri yapmakla ölüye karşı şeref sağladıklarını zannederler." Şerefli beyitteki "çûn" kelimesi, zaman belirtmek için olduğu gibi, benzetme için de olabilir. "Cass", kireç ve "mücassas", kireçlenmiş demektir. Ya'ni, "Vaktâki mezarların hâricini kireçle sıvayıp muntazam ve süslü bir hâle getirmişlerdir, bu süs zâhir-bîn kimselerin gözlerini boyamıştır; ve ölüler hakkındaki bu müzeyyenât o ölülerin âlem-i âhiretteki tarz-ı hayatlarını örten bir zan perdesi olmuştur; ve zâhir-bîn olan kimseler bu müzeyyenâtı yapmakla ölüye karşı şerâfet te'mîn ettiklerini zannederler." Beyt-i şerîfdeki "çûn", tevkît için olduğu gibi teşbîh için de olabilir. 420. Senin miskîn olan tab'ın hünerden kireçlenmiştir. Mumdan nahl gibi [419] yapraksız ve meyvesizdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 420. Senin miskin tabiatın hünerden kireçlenmiştir. Mumdan nahl gibi yapraksız ve meyvesizdir. Miskin tabiatın, yani hakikati idrak etmekten uzak ve aşağı âleme meyilli olan tabiatın, birtakım zahirî hünerlerle süslenmiştir. Bal mumundan yapılmış bir hurma ağacına benzer ki, o ağaç tabiatı gereği yaprak ve meyve vermez. Onun beyanındadır ki, Hakk'ın lütfunu herkes bilir ve Hakk'ın kahrını da herkes bilir; ve hepsi Hakk'ın kahrından kaçıcıdırlar ve O'nun lütfuna yapışıcıdırlar. Fakat Yüce Allah kahırları lütfunda gizledi ve lütufları da kahırda gizledi. Aksine bu, bir karıştırma ve Allah'ın gizli yönlendirmesi (mekr) idi. Ta ki temyiz ehli ve Allah'ın nuruyla nazar edenler, sadece hâli görenlerden ve zahiri görenlerden ayrılsınlar. Nasıl ki "Hanginizin ameli en güzeldir diye sizi imtihan eder" buyurulur. Tab'-ı miskînin ya'ni idrâk-i hakîkatten uzak ve âlem-i süflîye mütemâyil olan tab'ın, birtakım zâhirî hünerlerden süslenmiştir. Bal mumundan yapılmış bir hurma ağacına benzer ki, o ağaç bittabî yaprak ve meyve vermez. Onun beyânındadır ki, Hakk’ın lutfunu herkes bilir ve Hakk’ın kahrını da herkes bilir; ve hep Hakk’ın kahrından kaçıcıdırlar ve O’nun lutfuna yapışıcıdırlar. Fakat Hak Teâlâ kahırları lutfunda gizledi ve lutufları da kahırda gizledi. Aksine ve telbîs ve mekrullâh idi. Tâ ki ehl-i temyîz ve Allah’ın nûruyla nazar eder olan, hâlî görücülerden ve zâhir görücülerden ayrılsalar. Nitekim “Hanginizin ameli en güzeldir diye sizi imtihân eder” buyurulur 421. Bir derviş bir dervişe dedi ki: “Sen Hz. Hakk’ı nasıl gördün? Söyle!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 421. Bir derviş bir dervişe dedi ki: “Sen Yüce Allah’ı nasıl gördün? Söyle!” Derviş soruya cevap olarak dedi: “Ben Yüce Allah hazretlerini özünde tarif ve beyana sığmaz gördüm. Aksine, söz yani lafız ile mümkün olduğu kadar anlatmak için açık ve kısa bir örnek vereyim. Derviş suâle cevâben dedi: “Ben Hak Teâlâ hazretlerini hadd-i zâtında ta’rîf ve beyâna sığmaz gördüm. Velâkin kâl ya’ni lafız ile mümkün olduğu kadar anlatmak için açık ve muhtasar bir misâl söyleyeyim. 422. Dedi: “Bî-çûn gördüm. Ammâ kâl için ona açık muhtasar misâl söyleyeyim.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 422. Dedi: "Nasıl olduğunu bilmediğim bir şekilde gördüm. Ama söz için ona açık ve kısa bir örnek söyleyeyim." 423. “Onun sol tarafında bir ateş, sağ elinde bir kevser suyu gördüm.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 423. “Onun sol tarafında bir ateş, sağ elinde bir kevser suyu gördüm.” Bilinmeli ki, Yüce Allah her yöndedir. Bir yön ile kayıtlı olmaktan münezzehtir. Bu kıssa teşbih ve misal yoluyla beyan buyrulmuştur. Nasıl ki ayet-i kerimede يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) [“Allah’ın eli onların Ma’lûmdur ki, Hak Teâlâ hazretleri her cihettedir. Bir cihet ile mukayyed olmaktan münezzehdir. Bu kıssa teşbîh ve misâl tarîkıyla beyân buyrulmuştur. Nitekim âyet-i kerîmede يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) [“Allah’ın eli onla- 421. Bir derviş bir dervişe dedi ki: "Sen Hz. Hakk'ı nasıl gördün? Söyle!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 421. Bir derviş başka bir dervişe dedi ki: "Sen Yüce Allah'ı nasıl gördün? Söyle!" 422. Dedi: "Bî-çûn gördüm. Ammâ kāl için ona açık muhtasar misal söyleyeyim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 422. Dedi: "Nasıl olduğunu bilmediğim bir şekilde gördüm. Ama söz için ona açık, kısa bir örnek söyleyeyim." Derviş soruya cevap olarak dedi: "Ben Yüce Allah hazretlerini, zâtında tarif ve beyana sığmaz gördüm. Ancak sözle, yani lafızla mümkün olduğu kadar anlatmak için açık ve kısa bir örnek söyleyeyim. Derviş suâle cevaben dedi: "Ben Hak Teâlâ hazretlerini hadd-i zâtında ta'rîf ve beyâna sığmaz gördüm. Velâkin kāl ya'ni lafız ile mümkin olduğu kadar anlatmak için açık ve muhtasar bir misâl söyleyeyim. 423. "Onun sol tarafında bir ateş, sağ elinde bir kevser suyu gördüm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 423. "Onun sol tarafında bir ateş, sağ elinde bir kevser suyu gördüm." Bilinmeli ki, Yüce Allah her yöndedir. Bir yön ile sınırlı olmaktan uzaktır. Bu kıssa benzetme ve misal yoluyla açıklanmıştır. Nitekim ayet-i kerimede يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) ["Allah'ın eli onların elleri üzerindedir”] buyrulur. Yani derviş misal yoluyla der ki: “Ben Yüce Allah’ın sol tarafında bir ateş ve sağ elinde de bir kevser ırmağı gördüm.” Ma'lûmdur ki, Hak Teâlâ hazretleri her cihettedir. Bir cihet ile mukayyed olmaktan münezzehdir. Bu kıssa teşbîh ve misâl tarîkıyla beyân buyrulmuştur. Nitekim âyet-i kerîmede يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) ["Allah'ın eli onla- rın elleri üzerindedir”] buyrulur. Ya’ni derviş misâl tarîkıyla der ki: “Ben Hak Teâlâ’nın sol tarafında bir ateş ve sağ elinde de bir kevser ırmağı gördüm.” 424. “Onun sol tarafında çok cihân yakıcı bir ateş, onun sağ tarafında bir zevk ırmağı gördüm.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 424. “Onun sol tarafında çok âlemi yakıcı bir ateş, onun sağ tarafında bir zevk ırmağı gördüm.” 425. “Bir tâife o ateş tarafına el götürmüş, bir tâife de o kevser için şâd ü mesttir.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 425. “Bir grup o ateş tarafına el uzatmış, bir grup da o kevser için sevinçli ve mesttir.” 426. “Fakat her şakî ve iyi tâli’linin ayağı önünde pek ters oyun idi.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 426. "Fakat her kötü talihlinin ve iyi talihlinin ayağı önünde pek ters oyun idi." Bu beyitler, "Ateş şehvetlerle örtülmüştür ve cennet hoşlanılmayan şeylerle örtülmüştür" hadîs-i şerîfinin açıklanması ve yorumlanması anlamındadır. Yukarıda bu âlemin suretleri ters vurulmuş nala benzer denilmişti. Bu hadîs-i şerîf gereğince, dünyanın lezzet ve geçici zevklerinin iç yüzüne bakılırsa, ateşin ta kendisi ve cehennemdir; ve dünyanın acı ve sıkıntılarının iç yüzü de lezzet ve rahatın ta kendisidir. Nitekim ayet-i kerimede وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ وَبَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ (Hadîd, 57/13) "Onun bâtınında rahmet vardır ve zâhiri de azap cihetindendir" buyrulur. Bu yapının böyle ters kurulması, mutlu olanlar ile bedbaht olanların birbirinden ayrılmaları hikmetine dayanır. Çünkü bedbahtlar görünen ve geçici olana bakarlar ve mutlu olanlar ise bâtına ve sonraya bakarlar. Bu beyitler حفت النار بالشهوات و حفت الجنة بالمكاره ya’ni “Ateş şehvetler ile örtülmüştür ve cennet mekruhlar ile örtülmüştür” hadîs-i şerîfinin tavzîh ve tefsîri ma’nâsıdır. Yukarıda bu âlemin sûretleri ters vurulmuş nala benzer buyurulmuş idi. Bu hadîs-i şerîf mûcibince dünyânın lezzât ve ezvâk-ı âcilesinin iç yüzüne bakılırsa ayn-ı âteştir ve cehennemdir; ve dünyânın âlâm ve mihnetlerinin iç yüzü dahi ayn-ı lezzet ve râhattır. Nitekim âyet-i kerîmede وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ وَبَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ (Hadîd, 57/13) “Onun bâtınında rahmet vardır ve zâhiri de azâb cihetindendir” buyrulur. Bu binânın böyle ters kurulması saîd olanlar ile şakî olanların birbirinden ayrılmaları hikmetine müsteniddir. Zîrâ şakîler zâhire ve ‘âcile (عاجل) nazar ederler ve saîdler ise bâtına ve âcile (آجل) nazar ederler. 427. “Her kim ateşe ve şerere gitti, su ortasından baş yukarı etti.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 427. “Her kim ateşe ve kıvılcıma gitti, su ortasından baş yukarı etti.” Her kim Hakk'ın sol tarafındaki riyâzât (nefsî perhizler) ateşine ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) kıvılcımları içine doğru gittiyse, onun sağ tarafındaki kevser ırmağı ortasından baş çıkardı. Her kim Hakk’ın sol tarafındaki riyâzet ateşine ve mücâhede kıvılcımları içine doğru gittiyse onun sağ tarafındaki kevser ırmağı ortasından baş çıkardı. 428. “Her kim ortadan su tarafına gitti, o derhal ateş içinde olmayı buldu.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 428. “Her kim ortadan su tarafına gitti, o derhal ateş içinde olmayı buldu.” Ankaravî hazretleri "yaft mi şüd" ifadesini "olmayı buldu" diye tercüme etmiştir; Hind şârihleri ise "yafte mi şüd" yani "bulmuş oldu" anlamına almışlardır. Yani derviş, misal yoluyla der ki: "Ben Yüce Allah'ın sol tarafında bir ateş ve sağ elinde de bir kevser ırmağı gördüm." Ankaravî hazretleri یافت می شد ta’bîrini “olmayı buldu” diye tercüme buyurmuştur; ve Hind şârihleri ise یافته می شد ya’ni “bulmuş oldu” ma’nâsına al- rın elleri üzerindedir"] buyrulur. Ya'ni dervîş misâl tarîkıyla der ki: "Ben Hak Teâlâ'nın sol tarafında bir ateş ve sağ elinde de bir kevser ırmağı gördüm." 424. Onun sol tarafında çok cihan yakıcı bir ateş, onun sağ tarafında bir zevk ırmağı gördüm.✨ ✨ Sade Türkçe flash 424. Onun sol tarafında çok cihan yakıcı bir ateş, onun sağ tarafında bir zevk ırmağı gördüm. 425. Bir taife o ateş tarafına el götürmüş, bir taife de o kevser için şad ü mesttir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 425. Bir grup o ateş tarafına el uzatmış, bir grup da o kevser için sevinçli ve mesttir. 426. Fakat her şakî ve iyi tali'linin ayağı önünde pek ters oyun idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 426. Fakat her kötü talihlinin ve iyi talihlinin ayağı önünde çok ters bir oyun idi. Bu beyitler "Ateş şehvetler ile örtülmüştür ve cennet mekruhlar ile örtülmüştür" hadîs-i şerîfinin açıklanması ve tefsiri anlamındadır. Yukarıda bu âlemin suretleri ters vurulmuş nala benzer buyurulmuş idi. Bu hadis-i şerif gereğince dünyanın lezzet ve geçici zevklerinin iç yüzüne bakılırsa, aynen ateştir ve cehennemdir; ve dünyanın acı ve sıkıntılarının iç yüzü dahi aynen lezzet ve rahatlıktır. Nitekim ayet-i kerimede "Onun bâtınında rahmet vardır ve zâhiri de azâb cihetindendir" (Hadid, 57/13) buyurulur. Bu yapının böyle ters kurulması, mutlu olanlar ile bedbaht olanların birbirinden ayrılmaları hikmetine dayanır. Çünkü bedbahtlar görünen ve geçici olana bakarlar; mutlu olanlar ise iç yüzüne ve sonraya bakarlar. Bu beyitler حفت النار بالشهوات و حفت الجنة بالمكاره ya'ni "Ateş şehvetler ile örtülmüştür ve cennet mekruhlar ile örtülmüştür" hadîs-i şerîfinin tavzîh ve tefsîri ma'nâsıdır. Yukarıda bu âlemin sûretleri ters vurulmuş nala benzer buyurulmuş idi. Bu hadis-i şerîf mûcibince dünyanın lezzât ve ezvâk-ı âcilesinin iç yüzüne bakılırsa ayn-ı âteştir ve cehennemdir; ve dünyanın âlâm ve mihnetlerinin iç yüzü dahi ayn-ı lezzet ve râhattır. Nitekim âyet-i kerimede باطنه فيه الرحمة وظاهره من قبله الْعَذَابُ (Hadid, 57/13) "Onun bâtınında rahmet vardır ve zâhiri de azâb cihetindendir" buyurulur. Bu binanın böyle ters kurulması saîd olanlar ile şakî olanların birbirinden ayrılmaları hikmetine müsteniddir. Zîrâ şakîler zâhire ve 'âcile (عاجل) nazar ederler ve saîdler ise bâtına ve âcile (آجل) nazar ederler. 427. Her kim ateşe ve şerere gitti, su ortasından baş yukarı etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 427. Her kim ateşe ve kıvılcıma gitti, su ortasından baş yukarı etti. Her kim Hakk'ın sol tarafındaki riyâzât (nefsî perhizler) ateşine ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) kıvılcımları içine doğru gittiyse onun sağ tarafındaki kevser ırmağı ortasından baş çıkardı. Her kim Hakk'ın sol tarafındaki riyâzet ateşine ve mücâhede kıvılcımları içine doğru gittiyse onun sağ tarafındaki kevser ırmağı ortasından baş çıkardı. 428. Her kim ortadan su tarafına gitti, o derhal ateş içinde olmayı buldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 428. Her kim ortadan su tarafına gitti, o derhal ateş içinde olmayı buldu. Ankaravî hazretleri "yaft mi şüd" ifadesini "olmayı buldu" diye tercüme etmiştir; Hind şarihleri ise "yafte mi şüd" yani "bulmuş oldu" anlamına almışlardır. Yani, "Her kim bu ters vurulmuş nal gibi olan dünya suretlerinin ortasından, görünüşte latif su gibi görünen cismani lezzetler ve nefsani hazlar tarafına gittiyse, o kimse derhal kendini tabiat ateşi içinde buldu." Ankaravî hazretleri یافت میشد ta'bîrini "olmayı buldu" diye tercüme buyurmuştur; ve Hind şarihleri ise یافته می شد ya'ni "bulmuş oldu" ma'nâsına al- mışlardır. Ya'ni, “Her kim bu ters vurulmuş nal mesâbesinde olan dünyâ sûretlerinin ortasından zâhiren latîf su gibi görünen cismânî lezzetler ve nefsânî hazlar tarafına gittiyse, o kimse derhal kendini tabîat ateşi içinde buldu.” 429. Her kim sağ ve âb-ı zülâl tarafına gitti, sol taraftan baş yukarı vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 429. Her kim sağ ve berrak su tarafına gittiyse, sol taraftan baş aşağı düştü. 430. Ve o kimse ki âteşîn olan sol tarafa gitti, o sağ tarafa başını çıkardı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 430. Ve o kimse ki ateşli olan sol tarafa gitti, o sağ tarafa başını çıkardı. Yani dünyanın sağ taraf ehli (ashâb-ı yemîn) ahiretin sol taraf ehli (ashâb-ı şimâl) oldu ve dünyanın sol taraf ehli ahiretin sağ taraf ehli oldu. Bu beyitlerde Şûrâ suresinde geçen: "Kim dünya ekinini isterse o cinsten ona veririz, hâlbuki ahirette onun için nasip yoktur!" (Şûrâ, 42/20) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Ya'ni dünyânın ashâb-ı yemîni âhiretin ashâb-ı şimâli ve dünyânın ashâb-ı şimâli âhiretin ashâb-ı yemîni oldu. Bu beyitlerde sûre-i Şûrâ'da vârid olan: `مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ` (Şûrâ, 42/20) ya'ni “Kim dünyâ harsini isterse o cinsden ona veririz, halbuki âhirette onun için nasîb yoktur!” âyet-i kerîmesine işâret buyurulur. 431. Az kimse bu muzmer olan sırra çarptı. Şübhesiz az kimse o ateşe gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 431. Az kimse bu gizli sırra erişti. Şüphesiz az kimse o ateşe gitti. Yani, az kimse bu dünyanın ters ve gizli olan sırrına vâkıf oldu. Şüphesiz o az kimse dünyanın ateşli olan tarafına gitti ve riyâzât ve mücâhedât yolunu seçti; ve doğal olarak kendisini ruhanî incelik içinde buldu. Ya'ni, az kimse bu dünyânın ters ve gizli olan sırrına vâkıf oldu. Şübhesiz o az kimse dünyânın ateşli olan tarafına gitti ve riyâzet ve mücâhedât tarîkını ihtiyâr etti; ve bittabî' kendisini letâfet-i rûhâniyye içinde buldu. 432. Bir kimsenin gayrı ki onun başı üzerine ikbâl döküldü ki, o suyu terk etti ve ateşe kaçtı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 432. Bir kimsenin dışında ki, onun başı üzerine ikbal döküldü ki, o suyu terk etti ve ateşe kaçtı. Yani, dünyanın su hükmünde olan geçici lezzetlerini ve nefsanî hazlarını terk edip ateş hükmünde olan riyâzât ve mücâhedât tarafına kaçan bir kimse, ancak öncesiz olarak başı üzerine ikbal ve saadet nimeti dökülmüş olan bir kimsedir. Yoksa bu ilahi lütuf olmaksızın dünyanın lezzetlerinden vazgeçmek herkes için kolay bir şey değildir. Ya'ni, dünyânın su mesâbesinde olan 'âcil lezzetlerini ve nefsânî hazlarını terk edip ateş mesâbesinde olan riyâzet ve mücâhede tarafına kaçan bir kimse, ancak ezelde başı üzerine ikbâl ve saâdet ni'meti dökülmüş olan bir kimsedir. Yoksa bu lutf-i ilâhî olmaksızın dünyânın lezzetlerinden vazgeçmek herkes için kolay bir şey değildir. 433. Peşin olan zevki halk ma'bûd yapmıştır. Şübhesiz halk bu oyundan mağbûn oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 433. Halk, peşin olan zevki mâbud yapmıştır. Şüphesiz halk bu oyundan aldanmıştır. Şüphesiz halk bu oyundan aldanmışlardır. Yani, "Her kim bu ters vurulmuş nal mesabesinde olan dünya suretlerinin ortasından zahiren latif su gibi görünen cismanî lezzetler ve nefsanî hazlar tarafına gittiyse, o kimse derhal kendini tabiat ateşi içinde buldu." Şübhesiz halk bu oyundan mağ- mışlardır. Ya'ni, "Her kim bu ters vurulmuş nal mesâbesinde olan dünyâ sûretlerinin ortasından zâhiren latîf su gibi görünen cismânî lezzetler ve nefsânî hazlar tarafına gittiyse, o kimse derhal kendini tabîat ateşi içinde buldu." 429. Her kim sağ ve âb-ı zülal tarafına gitti, sol taraftan baş yukarı vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 429. Her kim sağ ve berrak su tarafına gittiyse, sol taraftan baş aşağı düştü. 430. Ve o kimse ki ateşîn olan sol tarafa gitti, o sağ tarafa başını çıkardı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 430. Ve o kimse ki ateşli olan sol tarafa gitti, o sağ tarafa başını çıkardı. Yani dünyanın sağ taraf ehli ahiretin sol taraf ehli oldu ve dünyanın sol taraf ehli ahiretin sağ taraf ehli oldu. Bu beyitlerde Şûrâ Suresi'nde geçen مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَصِيبٍ (Şûrâ, 42/20) yani “Kim dünya ekinini isterse o cinsten ona veririz, hâlbuki ahirette onun için nasip yoktur!” ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Ya'ni dünyanın ashâb-ı yemîni âhiretin ashâb-ı şimali ve dünyanın ashâb-ı şimâli âhiretin ashâb-ı yemîni oldu. Bu beyitlerde sûre-i Şûrâ'da vâki' مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَصِيبٍ (Şûrâ, 42/20) ya'ni “Kim dünyâ harsini isterse o cinsden ona veririz, halbuki âhirette onun için nasîb yoktur!” âyet-i kerîmesine işâret buyurulur. 431. Az kimse bu muzmer olan sırra çarptı. Şübhesiz az kimse o ateşe gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 431. Az kimse bu gizli olan sırra erişti. Şüphesiz az kimse o ateşe gitti. Yani, az kimse bu dünyanın ters ve gizli olan sırrına vâkıf oldu. Şüphesiz o az kimse dünyanın ateşli olan tarafına gitti ve riyâzât ve mücâhedât yolunu seçti; ve doğal olarak kendisini ruhanî incelik içinde buldu. Ya'ni, az kimse bu dünyanın ters ve gizli olan sırrına vâkıf oldu. Şübhesiz o az kimse dünyanın ateşli olan tarafına gitti ve riyâzet ve mücâhedât tarîkını ihtiyâr etti; ve bittabi' kendisini letâfet-i rûhâniyye içinde buldu. 432. Bir kimsenin gayrı ki onun başı üzerine ikbal döküldü ki, o suyu terk etti ve ateşe kaçtı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 432. Bir kimsenin dışında, onun başına ikbal döküldü ki, o suyu terk etti ve ateşe kaçtı. Yani, dünyanın su hükmünde olan geçici lezzetlerini ve nefse ait hazlarını terk edip ateş hükmünde olan riyâzât ve mücâhedât tarafına kaçan bir kimse, ancak öncesiz olarak başına ikbal ve saadet nimeti dökülmüş olan bir kimsedir. Yoksa bu ilâhî lütuf olmaksızın dünyanın lezzetlerinden vazgeçmek herkes için kolay bir şey değildir. Ya'ni, dünyânın su mesâbesinde olan 'âcil lezzetlerini ve nefsânî hazlarını terk edip ateş mesâbesinde olan riyâzet ve mücâhede tarafına kaçan bir kimse, ancak ezelde başı üzerine ikbâl ve saâdet ni'meti dökülmüş olan bir kimsedir. Yoksa bu lutf-i ilâhî olmaksızın dünyânın lezzetlerinden vazgeçmek herkes için kolay bir şey değildir. 433. Peşin olan zevki halk ma'bûd yapmıştır. Şübhesiz halk bu oyundan mağbûn oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 433. Halk, peşin olan zevki mâbud yapmıştır. Şüphesiz halk bu oyunda aldanmıştır. Halk, dünyanın peşin ve aceleci zevklerini kendilerine mâbud edinip gece gündüz o zevklerin ve lezzetlerin elde edilmesine çalışırlar ve canlarını bile feda ederler. Bu sebeple şüphesiz bu halk, ters vurulmuş nal mesabesinde olan bu dünyanın suretlerine aldanmışlar ve Hakk'ın koyduğu bu oyunda aldanmış ve yenilmişlerdir. Nasıl ki bu dünya hayatı hakkında Yüce Allah hazretleri "إِنَّمَا الحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبَ وَلَهُو" (Muhammed, 47/36) yani "Dünya hayatı ancak oyun ve eğlencedir" buyurur. Halk dünyanın peşin ve âcil olan zevklerini kendilerine ma'bûd ittihâz edip gece gündüz o zevklerin ve lezzetlerin tahsîline çalışırlar ve canlarını bile fedâ ederler. Binâenaleyh şübhesiz bu halk ters vurulmuş nal mesâbesinde olan bu dünyanın sûretlerine aldanmışlar ve Hakk'ın vaz' buyurduğu bu oyunda mağbûn ve mağlûb olmuşlardır. Nitekim bu hayât-ı dünyâ hakkında Hak Teâlâ hazretleri إِنَّمَا الحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبَ وَلَهُو (Muhammed, 47/36) ya'ni "Hayât-ı dünyâ ancak oyun ve lehvdir" buyurur. 434. Bölük bölük ve saf saf hırsdan ve aceleden dolayı ateşten ihtiraz edici, su tarafına kaçıcıdırlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 434. Bölük bölük ve saf saf, hırs ve acele yüzünden ateşten sakınan, su tarafına kaçan kişilerdir. Bu halkın büyük kısmı, bölük bölük ve saf saf, nefislerinin hırsı ve aceleciliği sebebiyle, dünyanın peşin ve aceleci olan su hükmündeki lezzetleri tarafına kaçar; ve ateş hükmündeki riyâzât ve mücâhedâttan sakınırlar. Bu şerefli beyitte, A'raf Suresi'nde geçen "Muhakkak biz cehennem için cin ve insandan çok kimseler yarattık. Onların kalpleri vardır, onunla idrak etmezler; ve gözleri vardır, onunla görmezler; ve kulakları vardır, onunla işitmezler. İşte onlar evcil hayvanlar gibidirler, hatta hayvanlardan daha şaşkındırlar ve onlar gafillerdir!" (A'raf, 7/179) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu halkın kısm-ı a'zamı bölük bölük ve saf saf nefislerinin hırsından ve acelesinden dolayı dünyânın peşin ve âcil olan su mesâbesindeki lezzetleri tarafına kaçar; ve ateş mesâbesindeki riyâzet ve mücâhededen ihtiraz ederler. Bu beyt-i şerîfde sûre-i A'raf'da vaki وَلَقَدْ ذَرَأنا لجهنم كثيراً من الجن والإنس لهم قلوب لا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هم الغافلون (A'raf, 7/179) ya'ni "Muhakkak biz cehennem için cin ve insden çok kimseler yarattık. Onların kalbleri vardır, onunla idrâk etmezler; ve gözleri vardır, onunla görmezler; ve kulakları vardır, onunla işitmezler. İşte onlar hayvânât-ı ehliyye gibidirler, belki hayvanlardan daha şaşkındırlar ve onlar gāfillerdir!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 435. Şübhesiz ateşten baş yukarı getirdi. Ey bî-haber, ibret al, ibret al!✨ ✨ Sade Türkçe flash 435. Şüphesiz ateşten baş yukarı getirdi. Ey habersiz, ibret al, ibret al! Şüphesiz halkın çoğu bu gafletten dolayı dünyanın lezzetlerine dalıp, onların ateş olan iç yüzlerinden başlarını yukarı çıkardılar, yani ahiretin ateşi ve azabı tarafını tercih etmiş oldular. Ey Hakk Yolcusu, işte seni bu hâlden haberdar ediyorum, ibret al, ibret al! Şübhesiz halkın çoğu bu gafletten dolayı dünyanın lezzetlerine dalıp onların ateş olan bâtınlarından başlarını yukarı çıkardılar, ya'ni âhiretin ateşi ve azâbı tarafını ihtiyâr etmiş oldular. Ey sâlik, işte seni bu hâlden âgâh ediyorum, ibret al, ibret! 436. Ateş na'ra vurdu: "Ey ahmak olan perîşanlar, ben ateş değilim, kabûl çeşmesiyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 436. Ateş nara attı: "Ey ahmak olan perişanlar, ben ateş değilim, kabul çeşmesiyim!" "Gîc", perişan ve dağınık; "gûl", ahmak anlamlarındadır. Ankaravî nüshasında گیجان و گول şeklinde olup "ey perişanlar ve ahmaklar!" demek olur. Halk, dünyanın peşin ve aceleci olan zevklerini kendilerine mabut edinip gece gündüz o zevklerin ve lezzetlerin elde edilmesine çalışırlar ve canlarını bile feda ederler. Bu sebeple şüphesiz bu halk, ters vurulmuş nal mesabesinde olan bu dünyanın suretlerine aldanmışlar ve Hakk'ın koyduğu bu oyunda aldanmış ve yenilmişlerdir. Nasıl ki bu dünya hayatı hakkında Yüce Allah hazretleri "إِنَّمَا الحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبَ وَلَهُو" (Muhammed, 47/36) yani "Dünya hayatı ancak oyun ve eğlencedir" buyurur. "Gîc", perîşan ve perakende; "gûl", ahmak ma'nâlarınadır. Ankaravî nüshasında گیجان و گول suretinde olup "ey perîşanlar ve ahmaklar!" demek olur. Halk dünyanın peşin ve âcil olan zevklerini kendilerine ma'bûd ittihâz edip gece gündüz o zevklerin ve lezzetlerin tahsîline çalışırlar ve canlarını bi-le fedâ ederler. Binâenaleyh şübhesiz bu halk ters vurulmuş nal mesâbesin-de olan bu dünyanın sûretlerine aldanmışlar ve Hakk'ın vaz' buyurduğu bu oyunda mağbûn ve mağlûb olmuşlardır. Nitekim bu hayât-ı dünyâ hakkın-da Hak Teâlâ hazretleri إِنَّمَا الحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبَ وَلَهُو (Muhammed, 47/36) ya'ni "Ha-yât-ı dünyâ ancak oyun ve lehvdir" buyurur. 434. Bölük bölük ve saf saf hırsdan ve aceleden dolayı ateşten ihtiraz edici, su tarafına kaçıcıdırlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 434. Bölük bölük ve saf saf, hırs ve acele yüzünden ateşten kaçıp su tarafına sığınırlar. Bu halkın büyük kısmı, nefislerinin hırsı ve aceleciliği sebebiyle, dünyanın peşin ve aceleci olan su hükmündeki lezzetlerine doğru kaçar; ve ateş hükmündeki riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler)dan sakınırlar. Bu şerefli beyitte, A'raf Suresi'nde geçen "ولَقَدْ ذَرَأنا لجهنم كثيراً من الجن والإنس لهم قلوب لا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصُرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هم الغافلون" (A'raf, 7/179) yani "Muhakkak biz cehennem için cin ve insandan çok kimseler yarattık. Onların kalpleri vardır, onunla idrak etmezler; ve gözleri vardır, onunla görmezler; ve kulakları vardır, onunla işitmezler. İşte onlar evcil hayvanlar gibidirler, aksine hayvanlardan daha şaşkındırlar ve onlar gafillerdir!" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu halkın kısm-ı a'zamı bölük bölük ve saf saf nefislerinin hırsından ve acelesinden dolayı dünyânın peşin ve âcil olan su mesâbesindeki lezzetleri ta-rafına kaçar; ve ateş mesâbesindeki riyâzet ve mücâhededen ihtiraz ederler. Bu beyt-i şerîfde sûre-i A'raf'da vaki ولَقَدْ ذَرَأنا لجهنم كثيراً من الجن والإنس لهم قلوب لا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصُرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هم الغافلون (A'raf, 7/179) ya'ni "Muhakkak biz cehennem için cin ve insden çok kimseler yarattık. Onların kalbleri vardır, onunla idrâk etmezler; ve göz-leri vardır, onunla görmezler; ve kulakları vardır, onunla işitmezler. İşte on-lar hayvânât-ı ehliyye gibidirler, belki hayvanlardan daha şaşkındırlar ve on-lar gāfillerdir!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 435. Şübhesiz ateşten baş yukarı getirdi. Ey bî-haber, ibret al, ibret al!✨ ✨ Sade Türkçe flash 435. Şüphesiz ateşten baş yukarı getirdi. Ey habersiz, ibret al, ibret al! Şüphesiz halkın çoğu bu gafletten dolayı dünyanın lezzetlerine dalıp, onların ateş olan iç yüzlerinden başlarını yukarı çıkardılar, yani ahiretin ateşi ve azabı tarafını tercih etmiş oldular. Ey Hakk Yolcusu, işte seni bu hâlden haberdar ediyorum, ibret al, ibret al! Şübhesiz halkın çoğu bu gafletten dolayı dünyanın lezzetlerine dalıp on-ların ateş olan bâtınlarından başlarını yukarı çıkardılar, ya'ni âhiretin ateşi ve azâbı tarafını ihtiyâr etmiş oldular. Ey sâlik, işte seni bu hâlden âgâh ediyo-rum, ibret al, ibret! 436. Ateş na'ra vurdu: "Ey ahmak olan perîşanlar, ben ateş değilim, kabûl çeş-mesiyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 436. Ateş na'ra vurdu: "Ey ahmak olan perîşanlar, ben ateş değilim, kabul çeşmesiyim!" "Gîc", perîşan ve dağınık anlamlarına gelir; "gûl" ise ahmak anlamındadır. Ankaravî nüshasında گیجان و گول şeklinde olup "ey perîşanlar ve ahmaklar!" demek olur. Hind nüshalarında bağlaç olan vâv yoktur. گیجان گول şeklindedir. "Gûl", "gîcân"ın sıfatıdır. "Ey ahmak olan perîşanlar!" demektir. Yani, "Dünyanın ateşi hükmünde olan riyâzât ve mücâhedât na'ra vurdu da dedi ki: "Ey ahmak perîşanlar, benim şeklime bakmayın, ben ateş değilim! Ben Hakk'ın kabul çeşmesiyim!" Bazı nüshalarda da "çeşme" yerine "ab" (su) geçmektedir. "Ben kabul suyuyum" demek olur. "Gîc", perîşan ve perakende; "gûl", ahmak ma'nâlarınadır. Ankaravî nüs-hasında گیجان و گول suretinde olup "ey perîşanlar ve ahmaklar!" demek olur. Hind nüshalarında vâv-ı âtıfa yoktur. گیجان گول suretindedir. “Gûl”, “gîcân”ın sıfatıdır. "Ey ahmak olan perîşanlar!" demektir. Ya'ni, "Dünyanın ateşi mesâbesinde olan riyâzât ve mücâhedât na'ra vurdu da dedi ki: "Ey ahmak perîşanlar, benim sûretime bakmayın, ben ateş değilim! Ben Hakk'ın kabûlü çeşmesiyim!" Ba'zı nüshalarda da "çeşme" yerine "ab" vâki'dir. "Ben kabûl suyuyum" demek olur. 437. Ey nazarsız, bir gözbağı yapmışlardır. Bana gel ve asla şererden kaçma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 437. Ey nazarsız, bir gözbağı yapmışlardır. Bana gel ve asla şerden kaçma! "Ey âlemdeki suretlerin iç yüzüne bakışı olmayan kişi, bu âlemin görünen suretlerini bir gözbağı yapmışlardır ve tersine çevirmişlerdir. Beni ateş, mihnet (sıkıntı) ve belâ suretinde görüp asla bu mihnet kıvılcımlarından kaçma! Korkma, bana gel ve ibretle bak ve benim iç yüzümü gör!" Mısrî Niyâzî'nin (k.s.) beyti: Bir göz ki onun ibret bakışı olmaya O, sahibinin başı üzerinde düşmanıdır "Ey suver-i âlemin iç yüzüne nazarı olmayan kimse, bu âlemin sûret-i zâhiriyyelerini bir gözbağı yapmışlardır ve ters vaz' etmişlerdir. Beni ateş ve mihnet ve belâ sûretinde görüp aslâ bu mihnet kıvılcımlarından kaçma! Korkma, bana gel ve ibretle nazar et ve benim iç yüzümü gör!" Beyt-i Mısrî Niyâzî (k.s.): Bir göz ki onun olmaya ibret nazarında Ol düşmanıdır sahibinin baş üzerinde 438. Ey Halil, burada kıvılcım ve duman yoktur. Nemrûd'un sihir ve hud'asından gayrı yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 438. Ey Halil, burada kıvılcım ve duman yoktur. Nemrûd'un sihir ve hilesinden başka bir şey yoktur. "Halil"den maksat, kalpten gelen samimiyetle Hakk'a yönelen Hakk Yolcusu; "Nemrûd"dan maksat ise şeytandır. Çünkü bu oluş ve bozuluş âlemi, şeytanın hüküm sürdüğü bir mülktür ki, Yüce Allah İblis'e kıyamete kadar bu yetkiyi vermiştir ve huzurundan kovmuştur. Nitekim ayet-i kerimede وَإِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلَى يَوْمِ الدِّينِ (Sad, 38/78) yani, "Benim senin aleyhine olan lanetim ve kovmam kıyamete kadardır" buyurulur. Çünkü kıyamet, tabiî hükümlerin ortadan kalktığı bir yerdir ki, bu yerde İblis'in tacı ve tahtı altüst olur. Buna göre, tabiî hüküm devam ettiği sürece İblis, insan bireylerine düşmanlığı sebebiyle sihir yapar ve türlü türlü hileler ile onları aldatır. İyiyi kötü ve kötüyü de iyi gösterir. Beytin açıklamasının özeti şöyle olur: "Ey Hakk'a kalpten gelen samimiyetle yönelen Allah'ın dostu! Bu Hak yolunda ateş ve ateşin kıvılcımları yoktur. Bu tabiî alanda ve unsurlardan oluşan âlemde Nemrûd gibi Hak dostunun düşmanı olan İblis'in sihrinden ve Hind nüshalarında atıf vâvı yoktur. "Gûl", "gîcân"ın sıfatıdır. "Ey ahmak olan perişanlar!" demektir. Yani, "Dünyanın ateşi mesabesinde olan riyâzât ve mücâhedât nara attı da dedi ki: "Ey ahmak perişanlar, benim suretime bakmayın, ben ateş değilim! Ben Hakk'ın kabul çeşmesiyim!" Bazı nüshalarda da "çeşme" yerine "ab" (su) geçmektedir. "Ben kabul suyuyum" demek olur. "Halîl"den murâd, hulûs-ı kalb ile Hakk'a müteveccih olan sâlik; "Nemrûd"dan murâd, şeytandır. Zîrâ bu âlem-i tabîat şeytanın hüküm sürdüğü bir mülktür ki, Hak Teâlâ hazretleri İblîs'e kıyâmete kadar bu salâhiyeti vermiştir ve huzûrundan kovmuştur. Nitekim âyet-i kerîmede وَإِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلَى يَوْمِ الدِّينِ (Sad, 38/78) ya'ni, "Benim senin aleyhine olan la'netim ve tardım kıyâmete kadardır" buyurulur. Çünkü kıyâmet, ahkâm-ı tabîatın zâil olduğu bir mevtındır ki, bu mevtında İblîs'in tâc ve tahtı altüst olur. Binâenaleyh hükm-i tabîat bâkî oldukça İblîs efrâd-ı beşere husûmeti sebebiyle sihr eder ve türlü türlü hîleler ile onları aldatır. İyiyi fenâ ve fenâyı da iyi gösterir. Beyt-i şerîfin hulâsa-i îzâhı şöyle olur: "Ey Hakk'a hulûs-ı kalb ile müteveccih olan Allah'ın dostu! Bu tarîk-ı Hak'ta ateş ve ateşin kıvılcımları yoktur. Bu sâha-i tabîatta ve âlem-i unsuriyâtta Nemrûd gibi Hak dostunun düşmanı olan İblîs'in sihrinden ve Hind nüshalarında vâv-ı âtıfa yoktur. “Gûl”, “gîcân”ın sıfatıdır. "Ey ahmak olan perîşanlar!" demektir. Ya'ni, "Dünyanın ateşi mesâbesinde olan riyâzât ve mücâhedât na'ra vurdu da dedi ki: "Ey ahmak perîşanlar, benim sûretime bakmayın, ben ateş değilim! Ben Hakk'ın kabûlü çeşmesiyim!" Ba'zı nüshalarda da "çeşme" yerine "ab" vâki'dir. "Ben kabûl suyuyum" demek olur. 437. Ey nazarsız, bir gözbağı yapmışlardır. Bana gel ve asla şererden kaçma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 437. Ey nazarsız, bir gözbağı yapmışlardır. Bana gel ve asla şerden kaçma! "Ey âlemdeki suretlerin iç yüzüne bakışı olmayan kişi, bu âlemin görünen suretlerini bir gözbağı yapmışlardır ve tersine çevirmişlerdir. Beni ateş, mihnet (sıkıntı) ve belâ suretinde görüp asla bu mihnet kıvılcımlarından kaçma! Korkma, bana gel ve ibretle bak ve benim iç yüzümü gör!" Mısrî Niyâzî'nin (k.s.) beyti: Bir göz ki onun ibret bakışı olmaya O, sahibinin başı üzerinde düşmanıdır "Ey suver-i âlemin iç yüzüne nazarı olmayan kimse, bu âlemin sûret-i zâhiriyyelerini bir gözbağı yapmışlardır ve ters vaz' etmişlerdir. Beni ateş ve mihnet ve belâ sûretinde görüp aslâ bu mihnet kıvılcımlarından kaçma! Korkma, bana gel ve ibretle nazar et ve benim iç yüzümü gör!" Beyt-i Mısrî Niyâzî (k.s.): Bir göz ki onun olmaya ibret nazarında Ol düşmanıdır sahibinin baş üzerinde 438. Ey Halil, burada kıvılcım ve duman yoktur. Nemrûd'un sihir ve hud'asından gayrı yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 438. Ey Halil, burada kıvılcım ve duman yoktur. Nemrûd'un sihir ve hilesinden başka bir şey yoktur. "Halîl"den maksat, kalpten gelen samimiyetle Hakk'a yönelen Hakk Yolcusu; "Nemrûd"dan maksat ise şeytandır. Çünkü bu tabiat âlemi, şeytanın hüküm sürdüğü bir mülktür ki, Yüce Allah İblîs'e kıyamete kadar bu yetkiyi vermiştir ve huzurundan kovmuştur. Nitekim ayet-i kerimede وَإِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلَى يَوْمِ الدِّينِ (Sad, 38/78) yani, "Benim senin aleyhine olan lanetim ve kovuluşum kıyamete kadardır" buyrulur. Çünkü kıyamet, tabiat hükümlerinin ortadan kalktığı bir yerdir ki, bu yerde İblîs'in tacı ve tahtı altüst olur. Bu sebeple tabiat hükmü devam ettiği sürece İblîs, insanlara düşmanlığı sebebiyle sihir yapar ve türlü türlü hilelerle onları aldatır. İyiyi kötü, kötüyü de iyi gösterir. Şerefli beytin açıklamasının özeti şöyle olur: "Ey Hakk'a kalpten gelen samimiyetle yönelen Allah'ın dostu! Bu Hakk yolunda ateş ve ateşin kıvılcımları yoktur. Bu tabiat sahasında ve unsurlar âleminde Nemrûd gibi Hakk dostunun düşmanı olan İblîs'in sihrinden ve hilesinden başka bir şey yoktur!" "Şeytana olan ilahi müsaade ve rabbani ferman, fakir tarafından Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbî-râtü'l-İlâhiyye isimli şerefli kitabına yazılan şerhin dokuzuncu babında ve "Şeytani Ferman" bahsinde uzun uzadıya açıklanmıştır. Buraya aktarılması uzun sürer. "Halîl"den murâd, hulûs-ı kalb ile Hakk'a müteveccih olan sâlik; "Nemrûd"dan murâd, şeytandır. Zîrâ bu âlem-i tabîat şeytanın hüküm sürdüğü bir mülktür ki, Hak Teâlâ hazretleri İblîs'e kıyâmete kadar bu salâhiyeti vermiştir ve huzûrundan kovmuştur. Nitekim âyet-i kerîmede وَإِنَّ عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلَى يَوْمِ الدِّينِ (Sad, 38/78) ya'ni, "Benim senin aleyhine olan la'netim ve tardım kıyâmete kadardır" buyurulur. Çünkü kıyâmet, ahkâm-ı tabîatın zâil olduğu bir mevtındır ki, bu mevtında İblîs'in tâc ve tahtı altüst olur. Binâenaleyh hükm-i tabîat bâkî oldukça İblîs efrâd-ı beşere husûmeti sebebiyle sihr eder ve türlü türlü hîleler ile onları aldatır. İyiyi fenâ ve fenâyı da iyi gösterir. Beyt-i şerîfin hulâsa-i îzâhı şöyle olur: "Ey Hakk'a hulûs-ı kalb ile müteveccih olan Allah'ın dostu! Bu tarîk-ı Hak'ta ateş ve ateşin kıvılcımları yoktur. Bu sâha-i tabîatta ve âlem-i unsuriyâtta Nemrûd gibi Hak dostunun düşmanı olan İblîs'in sihrinden ve hud'asından başka bir şey yoktur! "Şeytana olan müsaade-i ilâhî ve fermân-ı rabbânî fakîr tarafından cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbî-râtü'l-İlâhiyye ismindeki kitâb-ı şerîfine yazılan şerhin dokuzuncu bâbında ve "Tevkî'-i şeytânî" bahsinde uzun uzadıya îzâh edilmiştir. Buraya nakli uzun olur. 439. Ey halkın halili, eğer ferzâne isen, ateş senin suyundur ve sen pervânesin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 439. Ey halkın dostu, eğer bilge isen, ateş senin suyundur ve sen pervanesin. "Ferzâne", burada bilge, âlim ve akıllı anlamındadır; ve hakikat ehli katında, her şeyden arınmış ve serbest olan kimseye derler (Burhan). "Ey Hakk'ın dostu, eğer bilge ve akıllı isen ve şeytanın sihrine ve aldatmasına kanmamış isen, ateş hükmünde olan riyâzât (nefsî perhizler) ve nefisle mücadeleler senin için sudur; ve sen, görünüşte ateş gibi duran bu dünyevî zorlukların etrafında dönen pervanesin!" "Ferzâne", burada hakîm ve âlim ve âkil ma'nâsınadır; ve muhakkıklar indinde mücerred ve mutlaku'l-inân olan kimseye derler (Burhân). "Ey Hakk'ın dostu, eğer hakîm ve âkil isen ve şeytanın sihrine ve hud'asına aldanmış değil isen, ateş mesâbesinde olan riyâzât ve nefs ile mücâhede senin için sudur; ve sen zâhirde ateş görünen bu meşâkk-ı dünyeviyyenin etrâfında dolaşan pervânesin!" 440. Pervânenin canı nidâ tutar, der ki: "Ey yazık! Yüz binlerce kanat [439] olaydı!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 440. Pervanenin canı şöyle seslenir, der ki: "Ey yazık! Yüz binlerce kanat olaydı!" 441. "Hattâ namahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız ateşten yana idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 441. "Hattâ namahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız ateşten yana idi!" Yukarıdaki beyitteki "nidî" kelimesi, "nida" kelimesinin imâle edilmiş hâlidir. Riyâzât ve mücâhedât ateşinin pervanesi olan Hakk âşığının canı nidâ edip der ki: "Âh, keşke benim nefsimin yüz binlerce kanadı, yani sıfatları olaydı, hatta dünyanın gösterişine aldanan nâmahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız, yani hiçbir fırsat bulmaksızın hemen o riyâzât ve mücâhedât ateşinden yana idi!" Yukarıki beyitteki "nidî", "nida" kelimesinin imâle olunmuşudur. "Riyâzet ve mücâhede ateşinin pervânesi olan Hak âşıkının canı nidâ edip der ki: “Âh, keşke benim nefsimin yüz binlerce kanadı, ya'ni sıfatları olaydı, hattâ dünyânın nümayişine aldanan nâmahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız ya'ni hiçbir fırsat bulmaksızın hemen o riyâzet ve mücâhede ateşinden yana idi!" 442. "Câhil eşeklikten bana merhamet getirir. Ben ise bîniş-verlikten ona merhamet getiririm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 442. "Câhil eşeklikten bana merhamet getirir. Ben ise bîniş-verlikten ona merhamet getiririm." Yani dünyanın hazlarına aldanan bir câhil, eşekliğinden ve ahmaklığından dolayı benim çektiğim riyâzât ve mücâhedât meşakkatlerini görür ve aldatmacadan başka bir şey yoktur! Şeytana olan ilâhî müsaade ve rabbânî ferman, fakir tarafından Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye ismindeki şerefli kitabına yazılan şerhin dokuzuncu bölümünde ve "Tevkî'-i şeytânî" bahsinde uzun uzadıya açıklanmıştır. Buraya aktarılması uzun olur. Ya'ni dünyânın hazlarına aldanan bir câhil, eşekliğinden ve ahmaklığından dolayı benim çektiğim meşâkk-ı riyâzet ve mücâhedeyi görür ve hud'asından başka bir şey yoktur! "Şeytana olan müsaade-i ilâhî ve fermân-ı rabbânî fakîr tarafından cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbî-râtü'l-İlâhiyye ismindeki kitâb-ı şerîfine yazılan şerhin dokuzuncu bâbında ve "Tevkî'-i şeytânî" bahsinde uzun uzadıya îzâh edilmiştir. Buraya nakli uzun olur. 439. Ey halkın halili, eğer ferzâne isen, ateş senin suyundur ve sen pervânesin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 439. Ey halkın dostu, eğer bilge isen, ateş senin suyundur ve sen pervanesin. "Ferzâne", burada bilge, âlim ve akıllı anlamındadır; ve hakikat ehli katında, her şeyden arınmış ve serbest olan kimseye derler (Burhan). "Ey Hakk'ın dostu, eğer bilge ve akıllı isen ve şeytanın sihrine ve aldatmasına kanmamış isen, ateş hükmünde olan riyâzât (nefsî perhizler) ve nefisle mücadeleler senin için sudur; ve sen, görünüşte ateş gibi duran bu dünyevî zorlukların etrafında dönen pervanesin!" "Ferzâne", burada hakîm ve âlim ve âkil ma'nâsınadır; ve muhakkıklar indinde mücerred ve mutlaku'l-inân olan kimseye derler (Burhân). "Ey Hakk'ın dostu, eğer hakîm ve âkil isen ve şeytanın sihrine ve hud'asına aldanmış değil isen, ateş mesâbesinde olan riyâzât ve nefs ile mücâhede senin için sudur; ve sen zâhirde ateş görünen bu meşâkk-ı dünyeviyyenin etrâfında dolaşan pervânesin!" 440. Pervânenin canı nidâ tutar, der ki: "Ey yazık! Yüz binlerce kanat [439] olaydı!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 440. Pervanenin canı şöyle seslenir, der ki: "Ey yazık! Yüz binlerce kanat olaydı!" 441. "Hatta namahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız ateşten yana idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 441. "Hatta namahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız ateşten yana idi!" Yukarıdaki beyitteki "nidî", "nida" kelimesinin imâle olunmuş hâlidir. Riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ateşinin pervanesi olan Hakk âşığının canı nida edip der ki: "Âh, keşke benim nefsimin yüz binlerce kanadı, yani sıfatları olaydı, hatta dünyanın gösterişine aldanan nâmahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız, yani hiçbir fırsat bulmaksızın hemen o riyâzât ve mücâhedât ateşinden yana idi!" Yukarıki beyitteki "nidî", "nida" kelimesinin imâle olunmuşudur. "Riyâzet ve mücâhede ateşinin pervânesi olan Hak âşıkının canı nidâ edip der ki: “Âh, keşke benim nefsimin yüz binlerce kanadı, ya'ni sıfatları olaydı, hattâ dünyânın nümayişine aldanan nâmahremlerin gözünün ve gönlünün körlüğüne amansız ya'ni hiçbir fırsat bulmaksızın hemen o riyâzet ve mücâhede ateşinden yana idi!" 442. "Câhil eşeklikten bana merhamet getirir. Ben ise bîniş-verlikten ona merhamet getiririm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 442. "Cahil, eşekliğinden bana merhamet eder. Ben ise görüşlülüğümden ona merhamet ederim." Yani dünyanın hazlarına aldanan bir cahil, eşekliğinden ve ahmaklığından dolayı benim çektiğim riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) meşakkatlerini görür ve bana acır da der ki: "Bu zavallı, bir iki günlük dünya hayatını kendisine zehir ediyor ve kendisini lezzetlerden ve rahatlıktan mahrum ediyor." Ben ise görüşlülüğümden dolayı o cahile acırım. "Bîniş-verî" kelimesinde "bîniş" ism-i masdar (mastar isim), "ver" nispet edatı ve sonundaki "yâ" masdariyet (mastar eki) olup, "görüşlülük" demektir. Ya'ni dünyanın hazlarına aldanan bir câhil, eşekliğinden ve ahmaklığından dolayı benim çektiğim meşâkk-ı riyâzet ve mücâhedeyi görür ve bana acır da der ki: "Bu zavallı bir iki günlük hayât-ı dünyeviyyesini kendisine zehir yapıyor ve kendisini lezzât ve râhattan mahrûm ediyor". Ben ise görüşlülüğümden nâşî o câhile acırım. "Bîniş-verî"de "bîniş" ism-i masdar, "ver" edât-ı nisbet ve âhirindeki "yâ" masdariyettir, "görüşlülük" demektir. 443. Hususiyle bu ateş ki suların canıdır, pervanenin işi bizim işimizin aksinedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 443. Özellikle bu ateş ki suların canıdır, pervanenin işi bizim işimizin aksinedir. Özellikle bu riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ateşi ki suların canıdır, yani dünyevî zevklerin canı ve iç yüzüdür. Çünkü zevk anlamı altında nefsin ve ruhun zevkleri bir aradadır. Fakat nefsin zevki fânî ve ruhun zevki bâkî olduğundan sıfatları ayrıdır. Bu sebeple anlamı itibarıyla ruhanî zevk, nefsanî zevkin ruhu olur. Bu sebeple ruhanî zevki sağlayan bu ateşin etrafında dolaşan pervanenin, yani Hakk yolcusunun işi, bizim gibi dünya ehlinin işinin aksinedir. Cenâb-ı Pîr efendimizin "biz" ifadesiyle kendi şerefli varlıklarını da dünya ehli arasına katması, hikmetli bir üslup üzerine gerçekleşen bir beyandır. "Hususiyle bu riyâzet ve mücâhede ateşi ki suların canıdır, ya'ni ezvâk-ı dünyeviyyenin canı ve bâtınıdır, zîrâ zevkiyyet ma'nâsı altında nefsin ve rûhun zevkleri müctemi'dir. Fakat nefsin zevki fânî ve rûhun zevki bâkî olduğundan sıfatları ayrıdır. Binâenaleyh ma'nâsı i'tibariyle zevk-i rûhânî zevk-i nefsânînin ruhu olur. Binâenaleyh zevk-i rûhânîyi te'mîn eden bu ateşin etrafında dolaşan pervânenin, ya'ni tarîk-ı Hak sâlikinin işi, bizim gibi ehl-i dünyanın işinin aksinedir." Cenâb-ı Pîr efendimizin "biz" ta'biriyle zât-ı şerîflerini de ehl-i dünyâ arasına katması üslûb-ı hakîmâne üzerine vâki' bir beyandır. 444. O nûru görür ve nâra gider. Gönül ateşi görür ve nûra gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 444. O, nuru görür ve ateşe gider. Gönül, ateşi görür ve nura gider. Çünkü nefsine düşkün kişi, dünyanın nurunu ve zevkini gördü, onun iç yüzü olan ateşe gitti. Gönül, yani Hakk yolunun sâliki (Hakk yolcusu) olan gönül sahibi ise, dünyanın mihnet ateşini gördü ve pervane gibi onun üzerine koştu ve onun iç yüzü olan nura gitti. Zîrâ ehl-i nefis dünyânın nûrunu ve zevkini gördü, onun iç yüzü olan ateşe gitti. Gönül, ya'ni gönül sahibi olan tarîk-ı Hak sâliki ise, dünyanın âteş-i mihnetini gördü ve pervâne gibi onun üzerine koştu ve onun iç yüzü olan nûra gitti. 445. Rabb-i celîlden böyle oyun geldi, ta ki Halil'in âlinden olan kimdir göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 445. Yüce Rabb'den böyle bir oyun geldi, ta ki İbrahim soyundan olanın kim olduğunu göresin! İbrahim Halil'in (a.s.) soyundan ve manevi bağlılıklarından olanların kimler olduğunu görmen için, işte dünyanın hâli, Yüce Rabb tarafından böyle bir oyun olarak konuldu. Çünkü Halil (a.s.) Nemrud'un ateşine girmekten çekinmedi ve neticede ateş gül bahçesi oldu. Bana acır da der ki: "Bu zavallı, bir iki günlük dünya hayatını kendisine zehir ediyor ve kendisini lezzetlerden ve rahatlıktan mahrum ediyor." Ben ise görüşlülüğümden dolayı o cahile acırım. "Bîniş-verî"de "bîniş" isim-mastar, "ver" nispet edatı ve sonundaki "yâ" mastariyettir, "görüşlülük" demektir. İbrahim Halîl (a.s.)ın âli ve taallukāt-ı ma'neviyyesi olanların kimler olduğunu görmen için işte dünyanın hâli, Rabb-i Celîl tarafından böyle bir oyun olmak üzere vaz' buyruldu. Zîrâ Halîl (a.s.) Nemrûd'un ateşine girmekten çekinmedi ve netîcede ateş gülzâr oldu. bana acır da der ki: "Bu zavallı bir iki günlük hayât-ı dünyeviyyesini kendisine zehir yapıyor ve kendisini lezzât ve râhattan mahrûm ediyor". Ben ise görüşlülüğümden nâşî o câhile acırım. "Bîniş-verî"de "bîniş" ism-i masdar, "ver" edât-ı nisbet ve âhirindeki "yâ" masdariyettir, "görüşlülük" demektir. 443. Hususiyle bu ateş ki suların canıdır, pervanenin işi bizim işimizin aksinedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 443. Özellikle bu ateş ki suların canıdır, pervanenin işi bizim işimizin aksinedir. Özellikle bu riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ateşi ki suların canıdır, yani dünyevî hazların canı ve bâtınıdır; çünkü zevk olma anlamı altında nefsin ve ruhun zevkleri bir aradadır. Fakat nefsin zevki fânî, ruhun zevki bâkî olduğundan sıfatları ayrıdır. Bu sebeple anlamı itibarıyla ruhanî zevk, nefsanî zevkin ruhu olur. Bu sebeple ruhanî zevki sağlayan bu ateşin etrafında dolaşan pervanenin, yani Hakk Yolcusu'nun işi, bizim gibi dünya ehlinin işinin aksinedir. Cenâb-ı Pîr efendimizin "biz" ifadesiyle kendi şerefli zâtını da dünya ehli arasına katması, hikmetli bir üslup üzerine gerçekleşen bir beyandır. "Hususiyle bu riyâzet ve mücâhede ateşi ki suların canıdır, ya'ni ezvâk-ı dünyeviyyenin canı ve bâtınıdır, zîrâ zevkiyyet ma'nâsı altında nefsin ve rûhun zevkleri müctemi'dir. Fakat nefsin zevki fânî ve rûhun zevki bâkî olduğundan sıfatları ayrıdır. Binâenaleyh ma'nâsı i'tibariyle zevk-i rûhânî zevk-i nefsânînin ruhu olur. Binâenaleyh zevk-i rûhânîyi te'mîn eden bu ateşin etrafında dolaşan pervânenin, ya'ni tarîk-ı Hak sâlikinin işi, bizim gibi ehl-i dünyanın işinin aksinedir." Cenâb-ı Pîr efendimizin "biz" ta'biriyle zât-ı şerîflerini de ehl-i dünyâ arasına katması üslûb-ı hakîmâne üzerine vâki' bir beyandır. 444. O nûru görür ve nâra gider. Gönül ateşi görür ve nûra gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 444. O, nuru görür ve ateşe gider. Gönül, ateşi görür ve nura gider. Çünkü nefsine düşkün kişi, dünyanın nurunu ve zevkini gördü, onun iç yüzü olan ateşe gitti. Gönül, yani Hakk yolunun sâliki (Hakk yolcusu) olan gönül sahibi ise, dünyanın mihnet ateşini gördü ve pervane gibi onun üzerine koştu ve onun iç yüzü olan nura gitti. Zîrâ ehl-i nefis dünyânın nûrunu ve zevkini gördü, onun iç yüzü olan ateşe gitti. Gönül, ya'ni gönül sahibi olan tarîk-ı Hak sâliki ise, dünyanın âteş-i mihnetini gördü ve pervâne gibi onun üzerine koştu ve onun iç yüzü olan nûra gitti. 445. Rabb-i celîlden böyle oyun geldi, ta ki Halil'in âlinden olan kimdir göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 445. Yüce Rabb'den böyle bir oyun geldi, ta ki Halil'in soyundan olanın kim olduğunu göresin! İbrahim Halil'in (a.s.) soyundan ve manevî bağlılıklarından olanların kimler olduğunu görmen için, işte dünyanın hâli, Yüce Rabb tarafından böyle bir oyun olarak konuldu. Çünkü Halil (a.s.) Nemrud'un ateşine girmekten çekinmedi ve neticede ateş gül bahçesi oldu. İbrahim Halîl (a.s.)ın âli ve taallukāt-ı ma'neviyyesi olanların kimler olduğunu görmen için işte dünyanın hâli, Rabb-i Celîl tarafından böyle bir oyun olmak üzere vaz' buyruldu. Zîrâ Halîl (a.s.) Nemrûd'un ateşine girmekten çekinmedi ve netîcede ateş gülzâr oldu. 446. Bir ateşe su şekli vermişlerdir; ve ateş içinden bir çeşme açmışlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 446. Bir ateşe su şekli vermişlerdir; ve ateş içinden bir çeşme açmışlardır. Birinci mısradaki "bir ateş"ten kasıt, bedensel ve nefse ait hazlardır. İkinci mısradaki "ateş"ten kasıt ise riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) meşakkatleridir. Yani, "Bedensel ve nefse ait hazların iç yüzleri ateş olduğu hâlde, onlara bu görünen hayatta su, yani lezzet ve nimet şeklini vermişlerdir. Ve görünen yüzünde ateş gibi yakıcı ve rahatsız edici olan riyâzât ve mücâhedât içinden dahi bir su çeşmesini, yani lezzet ve rahatlık kapısını açmışlardır. İşte dünyanın suretleri böyle ters bir oyun şeklinde konulmuştur." Birinci mısra'daki "bir ateş"ten murâd, cismânî ve nefsânî lezzetlerdir. İkinci mısra'daki "ateş"ten murâd, riyâzât ve mücâhedât müştaklarıdır. Ya'ni, “Cismânî ve nefsânî lezzetlerin bâtınları ateş olduğu hâlde onlara bu hayât-ı zâhiriyyede su, ya'ni lezzet ve ni'met şeklini vermişlerdir. Ve zâhirde ateş gibi yakıcı ve müz'ic olan riyâzât ve mücâhedât içinden dahi bir su çeşmesini, ya'ni lezzet ve râhat kapısını açmışlardır. İşte dünyanın sûretleri böyle ters bir oyun şeklinde vaz' edilmiştir." 447. Bir sahir bir pirinç sahanını fenn ile meclisde bir kurt dolu sahan yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 447. Bir sihirbaz bir pirinç sahanını ustalıkla mecliste kurt dolu bir sahan yapar. "Örneğin bir sihirbaz pirinçle doldurulmuş bir kabı bir toplulukta halkın gözlerini bağlayıp küçük kurtlarla dolu bir hâlde gösterir." Bilinmeli ki, sihrin çeşitleri çoktur. Bir çeşidi de simyadır. "Simya", bir tür hayal oyunudur ki bazı uygulamalar sebebiyle hazır bulunanların hayal gücünde tasarruf eder; ve insanların gözlerine dışarıda varlığı olmayan birtakım misalî hayaller gelir. Bu simya uygulamalarından birisi bir örnek olmak üzere Hindistan'da basılmış olan Matlau'l-Ulûm ve Mecmau'l-Fünûn ismindeki kitaptan tercüme edilerek nakledilir. "Bir mecliste bir tohum ekerek derhal yeşillenip çiçek ve meyve vermesi istenirse, Hint arpası veya hıyar tohumlarını almalı ve hacamat veya kan alma yoluyla alınan insan kanıyla ıslatmalı. Pişmek için yedi gün güneşe koymalı, ondan sonra koku oluşur ve yedi gün daha gölgede kurutmalı. Sonra yeni bir beze sarıp saklamalı; ve köylülerin kulübelerine sıvadıkları çamurdan da bir miktar alıp beraberce saklamalı. İhtiyaç vaktinde bir miktar o topraktan bir toprak çanak içine dökmeli; ve birkaç taneyi de o toprağa gömmeli ve üzerine bir miktar sıcak su dökmeli ve kasenin yüzünü bez ile örtmeli. Bir süre sonra yeşil bir fidan olur ve yaprak ve dal ve çiçek ve meyve verir ve meclisin hayretini ve şaşkınlığını çeker." Bazı nüshalarda ikinci mısra `می کند کرمش میان انجمن` şeklindedir. "Meclis ortasında o pirinci kurt yapar" demek olur. İşte bir kap içindeki pirinçleri kurt şeklinde göstermek de bu simya uygulamalarından bir çeşittir. "Meselâ bir sihirbaz pirinç ile doldurulmuş bir kabı bir cemiyette halkın gözlerine bağlayıp küçük kurtlar ile dolu bir hâlde gösterir." Ma'lûm olsun ki, sihrin envâ'ı çoktur. Bir nev'i de sîmyâdır. "Sîmyâ", bir nevi' hayâlâttır ki ba'zı a'mâl sebebiyle hazırûnun kuvve-i mütehayyilesinde tasarruf eder; ve nâsın nazarlarına hâriçte vücûdu olmayan birtakım misâlî hayaller gelir. Bu simyâ ameliyâtından birisi bir misâl olmak üzere Hindistan'da tab' edilmiş olan Matlau'l-Ulûm ve Mecmau'l-Fünûn ismindeki kitâbdan bittercüme nakl olunur. "Bir meclisde bir tohum ekerek derhal yeşillenip çiçek ve meyve vermesi murâd olunursa, şaîr-i Hindî veyâhud hıyar tohumlarını almalı ve hacamat veyâ fasd vâsıtasıyla alınan insan kanıyla ıslatmalı. Pişmek için yedi gün güneşe koymalı ondan sonra koku hâsıl olur ve yedi gün dahi gölgede kurutmalı. Sonra yeni bir kirbasa sarıp saklamalı; ve köylülerin kulübelerine sıvadıkları çamurdan dahi bir mikdâr alıp beraberce saklamalı. Hâcet vaktinde bir mikdâr o topraktan bir toprak çanak içine dökmeli; ve birkaç tâneyi de o toprağa gömmeli ve üzerine bir mikdâr sıcak su dökmeli ve kâsenin yüzünü kirbâs ile örtmeli. Bir müddet sonra yeşil bir fidan olur ve yaprak ve dal ve çiçek ve meyve verir ve meclisin hayretini ve taaccübünü celbeder." Ba'zı nüshalarda ikinci mısra `می کند کرمش میان انجمن` sûretindedir. "Meclis ortasında o pirinci kurt yapar" demek olur. İşte bir kap içindeki pirinçleri kurt sûretinde göstermek dahi bu simyâ ameliyâtından bir nevi'dir. 446. Bir ateşe su şekli vermişlerdir; ve ateş içinden bir çeşme açmışlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 446. Bir ateşe su şekli vermişlerdir; ve ateş içinden bir çeşme açmışlardır. Birinci mısradaki "bir ateş"ten kasıt, bedensel ve nefse ait hazlardır. İkinci mısradaki "ateş"ten kasıt ise riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) türevleridir. Yani, "Bedensel ve nefse ait hazların iç yüzleri ateş olduğu hâlde, onlara bu görünen hayatta su, yani lezzet ve nimet şeklini vermişlerdir. Ve görünüşte ateş gibi yakıcı ve rahatsız edici olan riyâzât ve mücâhedât içinden de bir su çeşmesini, yani lezzet ve rahatlık kapısını açmışlardır. İşte dünyanın suretleri böyle ters bir oyun şeklinde konulmuştur." Birinci mısra'daki "bir ateş"ten murâd, cismânî ve nefsânî lezzetlerdir. İkinci mısra'daki "ateş"ten murâd, riyâzât ve mücâhedât müştaklarıdır. Ya'ni, “Cismânî ve nefsânî lezzetlerin bâtınları ateş olduğu hâlde onlara bu hayât-ı zahiriyyede su, ya'ni lezzet ve ni'met şeklini vermişlerdir. Ve zâhirde ateş gibi yakıcı ve müz'ic olan riyâzât ve mücâhedât içinden dahi bir su çeşmesini, ya'ni lezzet ve râhat kapısını açmışlardır. İşte dünyanın sûretleri böyle ters bir oyun şeklinde vaz' edilmiştir." 447. Bir sahir bir pirinç sahanını fenn ile meclisde bir kurt dolu sahan yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 447. Bir sihirbaz, pirinç dolu bir tabağı ustalıkla mecliste kurt dolu bir tabak yapar. "Örneğin bir sihirbaz, pirinçle doldurulmuş bir kabı bir toplulukta halkın gözlerini bağlayıp küçük kurtlarla dolu bir hâlde gösterir." Bilinmeli ki, sihrin çeşitleri çoktur. Bir çeşidi de simyadır. "Simya", bir tür hayaldir ki bazı ameller sebebiyle hazır bulunanların hayal gücünde tasarruf eder; ve insanların gözlerine dışarıda varlığı olmayan birtakım misalî hayaller gelir. Bu simya ameliyatlarından birisi, bir örnek olmak üzere, Hindistan'da basılmış olan Matlau'l-Ulûm ve Mecmau'l-Fünûn ismindeki kitaptan tercüme edilerek nakledilir. "Bir mecliste bir tohum ekerek derhal yeşillenip çiçek ve meyve vermesi istenirse, Hint arpası veya hıyar tohumlarını almalı ve hacamat veya kan alma yoluyla alınan insan kanıyla ıslatmalı. Pişmek için yedi gün güneşe koymalı, ondan sonra koku oluşur ve yedi gün daha gölgede kurutmalı. Sonra yeni bir beze sarıp saklamalı; ve köylülerin kulübelerine sıvadıkları çamurdan da bir miktar alıp beraberce saklamalı. İhtiyaç anında o topraktan bir miktar bir toprak çanak içine dökmeli; ve birkaç taneyi de o toprağa gömmeli ve üzerine bir miktar sıcak su dökmeli ve kasenin yüzünü bez ile örtmeli. Bir müddet sonra yeşil bir fidan olur ve yaprak ve dal ve çiçek ve meyve verir ve meclisin hayretini ve şaşkınlığını çeker." Bazı nüshalarda ikinci mısra "Meclis ortasında o pirinci kurt yapar" şeklindedir. İşte bir kap içindeki pirinçleri kurt şeklinde göstermek de bu simya ameliyatından bir çeşittir. "Meselâ bir sihirbaz pirinç ile doldurulmuş bir kabı bir cemiyette halkın gözlerine bağlayıp küçük kurtlar ile dolu bir hâlde gösterir." Ma'lûm olsun ki, sihrin envâ'ı çoktur. Bir nev'i de sîmyâdır. "Sîmya", bir nevi' hayâlâttır ki ba'zı a'mâl sebebiyle hazırûnun kuvve-i mütehayyilesinde tasarruf eder; ve nâsın nazarlarına hâriçte vücûdu olmayan birtakım misâlî hayaller gelir. Bu simyâ ameliyatından birisi bir misâl olmak üzere Hindistan'da tab' edilmiş olan Matlau'l-Ulûm ve Mecmau'l-Fünûn ismindeki kitâbdan bittercüme nakl olunur. "Bir meclisde bir tohum ekerek derhal yeşillenip çiçek ve meyve vermesi murâd olunursa, şaîr-i Hindî veyâhud hıyar tohumlarını almalı ve hacamat veyâ fasd vâsıtasıyla alınan insan kanıyla ıslatmalı. Pişmek için yedi gün güneşe koymalı ondan sonra koku hâsıl olur ve yedi gün dahi gölgede kurutmalı. Sonra yeni bir kirbasa sarıp saklamalı; ve köylülerin kulübelerine sıvadıkları çamurdan dahi bir mikdâr alıp beraberce saklamalı. Hâcet vaktinde bir mikdâr o topraktan bir toprak çanak içine dökmeli; ve birkaç tâneyi de o toprağa gömmeli ve üzerine bir mikdâr sıcak su dökmeli ve kâsenin yüzünü kirbâs ile örtmeli. Bir müddet sonra yeşil bir fidan olur ve yaprak ve dal ve çiçek ve meyve verir ve meclisin hayretini ve taaccübünü celbeder." Ba'zı nüshalarda ikinci mısra می کند کرمش میان انجمن sûretindedir. "Meclis ortasında o pirinci kurt yapar" demek olur. İşte bir kap içindeki pirinçleri kurt sûretinde göstermek dahi bu simyâ ameliyatından bir nevi'dir. 448. Hâneyi o sihir deminden dolayı akreplerden dolu gösterdi. Halbuki o akrep değil idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 448. Evi o sihir hilesinden dolayı akreplerle dolu gösterdi. Halbuki o akrep değildi. "Dem", burada "hile, aldatma" anlamındadır. Yani, "Bir sihirbaz yaptığı bir sihir hilesinden dolayı evin içini akreplerle dolu gösterir. Halbuki o gösterdiği suretler hakikatte akrep değildir." Bu sihirbazlık işlemleri de sihrin "rîm-yâ" (göz yanıltmasıyla yapılan sihir) denilen şubesine aittir. Bunun bir örneği Matlau'l-Ulûm'dan tercüme edilerek nakledilir: "Kara yılan derisinden bir fitil yapıp neft yağı ile yeşil ve siyah bir kandilde yakılırsa, evin içi bütün kara yılanlarla dolu bir hâlde görünür." “Dem”, burada “hîle, hud’a” ma’nâsınadır. Ya’ni, “Bir sihirbaz yaptığı bir sihir hîlesinden dolayı evin içini akrepler ile dolu gösterir. Halbuki o gösterdiği sûretler hakîkatte akrep değildir.” Bu ameliyât-ı sıhriyye dahi sihrin “rîm-yâ” ta’bîr olunan şubesine taalluk eder. Bunun bir misâli Matlau’l-Ulûm’dan bittercüme naklolunur: “Kara yılan derisinden bir fitil yapıp neft yağı ile yeşil ve siyah bir çerâğda yakılırsa, evin içi bütün kara yılanlar ile dolu bir hâlde görünür.” 449. Mâdemki sihirbaz yüz böyle gösteriyor, sihirbaz yaradıcının mekri nasıl olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 449. Mademki sihirbaz yüz böyle gösteriyor, sihirbaz yaratıcının mekri (gizli yönlendirmesi) nasıl olur? "Câdû", sihirbaz; "destân", burada "mekr ve hile" demektir. Yani, "Mademki bir sihirbaz sihir sanatı ile böyle yüz türlü ters hayaller gösteriyor, sihri ve sihirbazı yaratan Yüce Allah hazretlerinin ters mekrleri nasıl olacağını var kıyas et!" “Câdû”, sihirbaz; “destân”, burada “mekr ve hîle” demektir. Ya’ni, “Mâdemki bir sihirbaz fenn-i sihr ile böyle yüz türlü ma’kûs hayâlât gösteriyor, sihri ve sihirbazı yaratan Hak Teâlâ hazretlerinin ma’kûs mekrleri nasıl olacağını var kıyâs et!” 450. Şübhesiz Hâlık’ın sihrinden gürûh gürûh kadın gibi aşağı yaygın düştüler. [449]✨ ✨ Sade Türkçe flash 450. Şüphesiz Yaratıcı'nın sihrinden dolayı grup grup kadın gibi aşağıya yaygın bir şekilde düştüler. [449] "Karn", burada grup ve topluluk anlamındadır. "Pehn", geniş ve yaygın demektir. Yani, "Yüce Allah'ın celil (ulu) sihri o kadar etkilidir ki, bu âlem halkı onun etkisinden dolayı, kadınlar erkeklerin altına nasıl yaygın bir hâlde düşerlerse, öyle yaygın bir hâlde düştüler ve mağlup oldular." Sihir hakkında üçüncü cildin 1162 numaralı beytinde başka açıklamalar verildiği gibi, Hak'ın fiillerine sihir isnat etmenin caiz olup olmadığı hakkındaki açıklamalar da aynı şekilde üçüncü cildin 1191 numaralı şerefli beytinde geçmiştir. “Karn”, burada gürûh ve tâife ma’nâsınadır. “Pehn”, arîz ve yaygın demektir. Ya’ni, “Hak Teâlâ hazretlerinin sihr-i celîli o kadar müessirdir ki, bu halk-ı âlem onun te’sîrinden dolayı kadınlar erkeklerin altına nasıl yaygın bir hâlde düşerlerse, öyle yaygın bir hâlde düştüler ve mağlûb oldular.” Sihir hakkında III. cildin 1162 numaralı beytinde îzâhât-ı sâire verildiği gibi ef’âl-i Hakk’a sihir isnâdı câiz olup olmadığı hakkındaki îzâhât dahi kezâ III. cildin 1191 numaralı beyt-i şerîfinde geçmiştir. 451. Onların sâhirleri bende ve gulâm oldular. Sa’ve gibi tuzağa düştüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 451. Onların sihirbazları bana kul ve köle oldular. Serçe gibi tuzağa düştüler. "Sihirbazlar"daki zamir, "nesil nesil" tabirine aittir. "Serçe", yunt kuşu dedikleri çok küçük bir kuşun adıdır. Yani, "O toplulukların sihirbazları “Sâhirân şân”daki zamîr, “karn karn” ta’bîrine râcidir. “Sa’ve”, yunt kuşu dedikleri gâyet küçük bir kuşun ismidir. Ya’ni, “O tâifelerin sihirbazları 448. Hâneyi o sihir deminden dolayı akreplerden dolu gösterdi. Halbuki o akrep değil idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 448. Evi o sihir hilesinden dolayı akreplerle dolu gösterdi. Oysa o akrep değildi. "Dem", burada "hile, aldatma" anlamındadır. Yani, "Bir sihirbaz yaptığı bir sihir hilesinden dolayı evin içini akreplerle dolu gösterir. Oysa o gösterdiği suretler hakikatte akrep değildir." Bu sihir işlemleri de sihrin "rimya" (göz bağcılığı, illüzyon) denilen şubesine aittir. Bunun bir örneği Matlau'l-Ulûm'dan tercüme edilerek nakledilir: "Kara yılan derisinden bir fitil yapılıp neft yağı ile yeşil ve siyah bir kandilde yakılırsa, evin içi bütün kara yılanlarla dolu bir hâlde görünür." "Dem", burada "hîle, hud'a" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Bir sihirbaz yaptığı bir sihir hilesinden dolayı evin içini akrepler ile dolu gösterir. Halbuki o gösterdiği süretler hakîkatte akrep değildir." Bu ameliyât-ı sihriyye dahi sihrin “rîmyâ" ta'bîr olunan şubesine taalluk eder. Bunun bir misali Matlau'l-Ulûm'dan bittercüme naklolunur: "Kara yılan derisinden bir fitil yapıp neft yağı ile yeşil ve siyah bir çerâğda yakılırsa, evin içi bütün kara yılanlar ile dolu bir hâlde görünür." 449. Mâdemki sihirbaz yüz böyle gösteriyor, sihirbaz yaradıcının mekri nasıl olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 449. Mademki sihirbaz yüz böyle gösteriyor, sihirbaz yaratıcının mekri nasıl olur? "Câdû", sihirbaz; "destân", burada "mekr ve hile" demektir. Yani, "Mademki bir sihirbaz sihir sanatı ile böyle yüz türlü ters hayaller gösteriyor, sihri ve sihirbazı yaratan Yüce Allah'ın ters mekrleri (gizli yönlendirmeleri) nasıl olacağını var kıyas et!" "Câdû", sihirbaz; "destân", burada "mekr ve hîle" demektir. Ya'ni, “Mâdemki bir sihirbaz fenn-i sihr ile böyle yüz türlü ma'kûs hayâlât gösteriyor, sihri ve sihirbazı yaratan Hak Teâlâ hazretlerinin ma'kûs mekrleri nasıl olacağını var kıyâs et!" 450. Şübhesiz Halik'ın sihrinden gürûh gürûh kadın gibi aşağı yaygın düştüler. [449]✨ ✨ Sade Türkçe flash 450. Şüphesiz Yaratıcı'nın sihrinden, grup grup kadın gibi aşağıya yaygın bir şekilde düştüler. [449] "Karn" burada grup ve topluluk anlamındadır. "Pehn" ise geniş ve yaygın demektir. Yani, "Yüce Allah hazretlerinin yüce sihri o kadar etkilidir ki, bu âlem halkı onun etkisinden dolayı, kadınlar erkeklerin altına nasıl yaygın bir halde düşerlerse, öyle yaygın bir halde düştüler ve mağlup oldular." Sihir hakkında üçüncü cildin 1162 numaralı beytinde başka açıklamalar verildiği gibi, Hak'ın fiillerine sihir isnat etmenin caiz olup olmadığı hakkındaki açıklamalar da aynı şekilde üçüncü cildin 1191 numaralı şerefli beytinde geçmiştir. "Karn", burada gürûh ve tâife ma'nâsınadır. "Pehn", arîz ve yaygın demektir. Ya'ni, "Hak Teâlâ hazretlerinin sihr-i celîli o kadar müessirdir ki, bu halk-ı âlem onun te'sîrinden dolayı kadınlar erkeklerin altına nasıl yaygın bir hâlde düşerlerse, öyle yaygın bir hâlde düştüler ve mağlûb oldular." Sihir hakkında III. cildin 1162 numaralı beytinde îzâhât-ı sâire verildiği gibi ef'âl-i Hakk'a sihir isnâdı câiz olup olmadığı hakkındaki îzâhât dahi kezâ III. cildin 1191 numaralı beyt-i şerîfinde geçmiştir. 451. Onların sâhirleri bende ve gulâm oldular. Sa've gibi tuzağa düştüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 451. Onların sihirbazları bana kul ve köle oldular. Serçe gibi tuzağa düştüler. "Sihirbazlar şanı"ndaki zamir, "karn karn" tabirine aittir. "Sa've", yunt kuşu dedikleri çok küçük bir kuşun ismidir. Yani, "O toplulukların sihirbazları Hakk'ın mekr (gizli yönlendirme)ine kul ve köle oldular ve yunt kuşcağızı gibi Hakk'ın mekrinin tuzağına düştüler." "Sâhirân şân”daki zamîr, "karn karn" ta'bîrine râcidir. "Sa've", yunt kuşu dedikleri gāyet küçük bir kuşun ismidir. Ya'ni, "O tâifelerin sihirbazları Hakk'ın mekrine bende ve köle oldular ve yunt kuşcağızı gibi Hakk'ın mek-rinin tuzağına düştüler." 452. Agah ol, Kur'ân'ı oku, sihr-i helali gör, dağlar gibi fikirlerin sernigûn-luğunu gör.✨ ✨ Sade Türkçe flash 452. Uyanık ol, Kur'ân'ı oku, helal sihri gör, dağlar gibi fikirlerin baş aşağı oluşunu gör. "Sihr-i helâl", sözlükte "helâl olan sihir" anlamına geldiği gibi, sihir derecesinde olan şiir ve fasih ve beliğ olan sözden de kinaye olur. Şerefli beyitte bu tabir ile Kur'ân-ı Kerîm'in iki özelliği açıklanmış olur. Birincisi şudur ki, sihir iki kısımdır: Birisi hakkı iptal etmek için olan sihirdir ki, bu haramdır; diğeri hakkı ortaya çıkarmak için olan sihirdir ki, bu da helaldir. İbrâhim Sûresi'nde geçen "وَقَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَعِندَ اللهِ مَكْرُهُمْ وَإِن كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ" (İbrâhim, 14/46) yani "Onlar mekr (gizli plan) yapmaya çalışarak mekrlerine karar verdiler; ve her ne kadar onların mekr ve hileleri dağları yerinden oynatmaya denk olsa da Allah'ın katında onların mekrlerine karşılık bir mekr vardır." ayet-i kerimesi, anlatımda tam bir fesahat ve belagat içerdiği için bir sihr-i helâldir. Ve Allah'ın hakkı ortaya çıkarmak için inkârcılara karşı yaptığı mekr de sözlük anlamı itibarıyla sihr-i helâldir. Buna göre bu şerefli beytin kendisi de sihr-i helâldir. Yani, "Uyanık ol, Kur'ân-ı Kerîm'in beliğ ve fasih olan sözlerini ve hilekârlar hakkındaki Hakk'ın mekrlerini gör ve inkârcıların hakkı iptal etmek için her asırda mekr ve hileye dayanan mekrlerinin baş aşağı oluşlarını da ibret nazarıyla müşahede et!" Bu mekr hakkındaki açıklamalar I. cildin 965 numaralı şerefli beytinde de geçti. "Sihr-i helâl", lügatte "helâl olan sihir" ma'nâsına geldiği gibi, sihir men-zilesinde olan şiir ve fasîh ve belîğ olan sözden dahi kinâye olur. Beyt-i şe-rîfde bu ta'bîr ile Kur'ân-ı Kerîm'in iki hâssası beyân buyrulmuş olur. Birisi budur ki, sihir iki kısımdır: Birisi ibtâl-i hak için olan sihirdir ki, bu harâm-dır; ve dîğeri ızhâr-ı hak için olan sihirdir ki, bu da helâldir. Sûre-i İbrâhim'de vâki' olan `وَقَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَعِندَ اللهِ مَكْرُهُمْ وَإِن كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ` (İbrâhim, 14/46) ya'ni "Onlar mékre sa'y ile mekrlerine karar verdiler; ve her ne ka-dar onların mekr ve hîleleri dağları izâleye müsâvî ise de Allah'ın indinde onların mekirlerine mukābil mekr vardır." âyet-i kerîmesi beyânda kemâl-i fesâhat ve belâgati hâvî olmakla bir sihr-i helâldir. Ve Allah'ın ızhâr-ı hak için münkirlere karşı yaptığı mekr dahi lügat ma'nâsı i'tibariyle sihr-i helâl-dir. Binâenaleyh bu beyt-i şerîfin kendisi dahi sihr-i helâldir. Ya'ni, “Agâh ol, Kur'ân-ı Kerîm'in belîğ ve fasîh olan sözlerini ve mekkârlar hakkındaki Hakk'ın mekrlerini gör ve münkirlerin ibtâl-i hak için her asırda mekr ve hî-leye müstenid olan mekrlerinin baş aşağı oluşlarını da nazar-ı ibretle müşâ-hede et!" Bu mekr hakkındaki îzâhât I. cildin 965 numaralı beyt-i şerîfinde de geçti. 453. "Ben Fir'avn değilim ki Nil tarafına geleyim! Ben Halil gibi ateş ta-rafına giderim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 453. "Ben Firavun değilim ki Nil tarafına geleyim! Ben Halil gibi ateş tarafına giderim!" Bu şerefli beyit, yukarıda geçen 440 numaralı beyte bağlıdır ve canın nidası cümlesindendir. Yani, can nida edip der ki: "Ben Firavun meşrebinde değilim ki, dünyanın makam ve zevkine düşkün olup sonunda Nil tarafına giderek boğulayım! Ben Halil (a.s.) gibi dünyanın zevklerine göz yumup Nemrud'un ateşi mesabesinde olan dünyevî zorluklar tarafına giderim!" Bu beyt-i şerîf yukarıda geçen 440 numaraları beyte merbûttur ve canın nidâsı cümlesindendir. Ya'ni, can nidâ edip der ki: "Ben Fir'avn meşrebinde değilim ki, dünyânın câh ve zevkine mübtelâ olup sonunda Nil tarafına gide-rek boğulayım! Ben Halîl (a.s.) gibi dünyanın ezvâkına göz yumup Nem-rûd'un ateşi mesâbesinde olan meşâkk-ı dünyevî tarafına giderim!" 454. "Ateş değildir, o akarsudur; ve o diğeri ise mekrden dolayı ateşîn sudur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 454. "O ateş değildir, o akarsudur; ve o diğeri ise gizli yönlendirmeden dolayı ateşli sudur." Hakk'ın gizli yönlendirmesine kul ve köle oldular ve yunt kuşcağızı gibi Hakk'ın gizli yönlendirmesinin tuzağına düştüler. Hakk'ın mekrine bende ve köle oldular ve yunt kuşcağızı gibi Hakk'ın mekrinin tuzağına düştüler." 452. Agah ol, Kur'ân'ı oku, sihr-i helali gör, dağlar gibi fikirlerin sernigûnluğunu gör.✨ ✨ Sade Türkçe flash 452. Uyanık ol, Kur'an'ı oku, helal sihri gör, dağlar gibi fikirlerin baş aşağı oluşunu gör. "Sihr-i helâl", sözlükte "helal olan sihir" anlamına geldiği gibi, sihir derecesinde olan şiir ve fasih ve beliğ olan sözden de kinaye olur. Şerefli beyitte bu ifade ile Kur'an-ı Kerim'in iki özelliği açıklanmış olur. Birincisi şudur ki, sihir iki kısımdır: Birisi hakkı iptal etmek için olan sihirdir ki, bu haramdır; ve diğeri hakkı ortaya çıkarmak için olan sihirdir ki, bu da helaldir. İbrahim Suresi'nde geçen وَقَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَعِندَ اللهِ مَكْرُهُمْ وَإِن كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ (İbrahim, 14/46) yani "Onlar mekr (tuzak) kurmaya çalışarak mekrlerine karar verdiler; ve her ne kadar onların mekr ve hileleri dağları yerinden oynatmaya denk ise de Allah'ın katında onların mekrlerine karşılık mekr vardır." ayet-i kerimesi, açıklamada tam bir fesahat ve belagat içerdiği için bir helal sihirdir. Ve Allah'ın hakkı ortaya çıkarmak için inkarcılara karşı yaptığı mekr de sözlük anlamı itibarıyla helal sihirdir. Buna göre bu şerefli beytin kendisi de helal sihirdir. Yani, "Uyanık ol, Kur'an-ı Kerim'in beliğ ve fasih olan sözlerini ve tuzak kuranlar hakkındaki Hakk'ın mekrlerini gör ve inkarcıların hakkı iptal etmek için her asırda mekr ve hileye dayalı mekrlerinin baş aşağı oluşlarını da ibret nazarıyla gözlemle!" Bu mekr hakkındaki açıklamalar I. cildin 965 numaralı şerefli beytinde de geçti. "Sihr-i helâl", lügatte "helâl olan sihir" ma'nâsına geldiği gibi, sihir menzilesinde olan şiir ve fasîh ve belîğ olan sözden dahi kinâye olur. Beyt-i şerîfde bu ta'bîr ile Kur'ân-ı Kerîm'in iki hâssası beyân buyrulmuş olur. Birisi budur ki, sihir iki kısımdır: Birisi ibtâl-i hak için olan sihirdir ki, bu harâmdır; ve dîğeri ızhâr-ı hak için olan sihirdir ki, bu da helâldir. Sûre-i İbrâhim'de vâki' olan وَقَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَعِندَ اللهِ مَكْرُهُمْ وَإِن كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ (İbrâhim, 14/46) ya'ni "Onlar mékre sa'y ile mekrlerine karar verdiler; ve her ne kadar onların mekr ve hîleleri dağları izâleye müsâvî ise de Allah'ın indinde onların mekirlerine mukābil mekr vardır." âyet-i kerîmesi beyânda kemâl-i fesâhat ve belâgati hâvî olmakla bir sihr-i helâldir. Ve Allah'ın ızhâr-ı hak için münkirlere karşı yaptığı mekr dahi lügat ma'nâsı i'tibariyle sihr-i helâldir. Binâenaleyh bu beyt-i şerîfin kendisi dahi sihr-i helâldir. Ya'ni, “Agâh ol, Kur'ân-ı Kerîm'in belîğ ve fasîh olan sözlerini ve mekkârlar hakkındaki Hakk'ın mekrlerini gör ve münkirlerin ibtâl-i hak için her asırda mekr ve hîleye müstenid olan mekrlerinin baş aşağı oluşlarını da nazar-ı ibretle müşâhede et!" Bu mekr hakkındaki îzâhât I. cildin 965 numaralı beyt-i şerîfinde de geçti. 453. "Ben Fir'avn değilim ki Nil tarafına geleyim! Ben Halil gibi ateş tarafına giderim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 453. "Ben Firavun değilim ki Nil tarafına geleyim! Ben Halil gibi ateş tarafına giderim!" Bu şerefli beyit, yukarıda geçen 440 numaralı beyte bağlıdır ve canın seslenişi cümlesindendir. Yani, can seslenip der ki: "Ben Firavun meşrebinde (karakterinde) değilim ki, dünyanın makam ve zevkine düşkün olup sonunda Nil tarafına giderek boğulayım! Ben Halil (a.s.) gibi dünyanın zevklerine göz yumup Nemrut'un ateşi hükmünde olan dünyevî zorluklar tarafına giderim!" Bu beyt-i şerîf yukarıda geçen 440 numaraları beyte merbûttur ve canın nidâsı cümlesindendir. Ya'ni, can nidâ edip der ki: "Ben Fir'avn meşrebinde değilim ki, dünyânın câh ve zevkine mübtelâ olup sonunda Nil tarafına giderek boğulayım! Ben Halîl (a.s.) gibi dünyanın ezvâkına göz yumup Nemrûd'un ateşi mesâbesinde olan meşâkk-ı dünyevî tarafına giderim!" 454. "Ateş değildir, o akarsudur; ve o diğeri ise mekrden dolayı ateşîn sudur." “Dünyanın riyâzâtı ve mücâhedâtı ve mihnetleri zâhiren ateş görünür ise de o ateş değildir. Hakîkatte bir akarsudur; ve o dîğeri ya'ni dünyanın huzûzât-ı nefsâniyyesi ve lezzâtı ise mekr-i ilâhîden dolayı ateşli bir sudur." Zîrâ ezvâk-ı dünyeviyyeden her birinin altından bin türlü mihnet çıkar. Nitekim evliyâullahdan birisi: "Evlâd fitnesi ve belâsı bizim meşrû' olan lezzâtımızın âkıbetidir. Artık gayr-ı meşrû' olan lezzâtın belâsı buna göre kıyâs olunsun!" demiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 454. "Ateş değildir, o akarsudur; ve o diğeri ise mekrden (gizli yönlendirme) dolayı ateşîn sudur." "Dünyanın riyâzâtı (nefsî perhizler) ve mücâhedâtı (nefisle mücadeleler) ve mihnetleri (sıkıntıları) görünüşte ateş gibi görünse de o ateş değildir. Hakikatte bir akarsudur; ve o diğeri, yani dünyanın nefse ait hazları ve lezzetleri ise ilâhî mekrden dolayı ateşli bir sudur." Çünkü dünyevî zevklerin her birinin altından bin türlü sıkıntı çıkar. Nasıl ki evliyâullahtan (Allah dostlarından) birisi: "Evlat fitnesi ve belası, bizim meşru olan lezzetlerimizin sonucudur. Artık gayr-ı meşru olan lezzetlerin belası buna göre kıyas olunsun!" demiştir. 455. Hoş-cevaz olan o Resûl çok iyi söyledi. Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 455. Hoş-cevaz olan o Resûl çok iyi söyledi. Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir. "Cevâz", burada yol, tarîk (yol) ve meslek anlamındadır. "Hoş-cevâz", "yolu ve mesleği güzel olan" anlamındadır. Bu ifade ile Ahzab suresinde geçen `لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أَسْوَةٌ حَسَنَةٌ` (Ahzab, 33/21) yani "Allah'ın resûlünde sizin için güzel bir önder ve uyulacak bir örnek olmak vardır" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, "Mesleği ve yolu güzel ve latîf (hoş) olan Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleri hadis-i şeriflerinde çok güzel buyurdu. O buyurduğu şey de şudur ki: "Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir." İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şu hadisleri beyan buyurmuştur: Ebu Saîd el-Hudrî şu hadisi beyan buyurur: `لِكُلِّ شَيْءٍ دِعَامَةٌ وَ دِعَامَةُ الْمُؤْمِنِ عَقْلُهُ فَبِقَدْرِ عَقْلِهِ تَكُونُ عِبَادَتُهُ` Yani "Her bir şeyin direği ve temeli vardır ve mü'minin aslı ve temeli onun aklıdır. Buna göre onun ibadeti de aklı miktarınca olur." Ve Hz. Aişe (r.a.) buyurdular ki: "Ben Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine dedim: `يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمَ يَتَفَاضَلُ النَّاسُ فِي الدُّنْيَا` Yani "İnsanlar dünyada ne ile üstünlük kazanırlar?" Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretleri بالعقل yani "Akıl ile!" buyurdu. Ben dedim ki: `وَفِي الْآخِرَةِ` Yani "Ya ahirette?" بالعقل yani "Akıl ile!" buyurdu. Dedim ki: "Amelleriyle mücazat (ceza) ve mükafat olunmazlar mı?" buyurdular ki: `يَا عَائِشَةُ وَ هَلْ عَمِلُوا إِلَّا بِقَدْرِ مَا أَعْطَاهُمُ اللَّهُ الْعَقْلَ وَبِقَدْرِ مَا أَعْطَوْا مِنْ الْعَقْلِ كَانَتْ أَعْمَالُهُمْ وَ بِقَدْرِ مَا عَمِلُوا يُجْزَوْنَ` Yani "Ya Aişe, onlar ancak Allah'ın kendilerine verdiği akıl miktarınca amel ederler. Akıldan verilen şey miktarınca da amelleri olur. Amel ettikleri şey miktarınca da mücazat ve mükafat olunurlar." İşte bu hadis-i şeriflerden dahi anlaşılacağı üzere akıl, zahirî ibadetlerin temelidir ve esasıdır. Aklı noksan olan bir kimsenin zahirî amelleri de noksan olur. Buna göre bir zerre akıl elbette namaz ve oruç gibi zahirî ibadetlerden daha faydalıdır. "Dünyanın riyazâtı (nefsî perhizleri) ve mücahedâtı (nefisle mücadeleleri) ve mihnetleri (sıkıntıları) zahiren ateş görünse de o ateş değildir. Hakikatte bir akarsudur; ve o diğeri yani dünyanın nefse ait hazları ve lezzetleri ise ilahi mekrden (gizli yönlendirmeden) dolayı ateşli bir sudur." Çünkü dünyevî zevklerden her birinin altından bin türlü mihnet çıkar. Nasıl ki evliyaullahtan (Allah dostlarından) birisi: "Evlat fitnesi ve belası bizim meşru olan lezzetlerimizin akıbetidir. Artık gayr-i meşru olan lezzetin belası buna göre kıyas olunsun!" demiştir. "Cevâz", burada yol, tarîk ve meslek ma'nâsınadır. "Hoş-cevâz", "tarîk ve mesleki güzel olan" ma'nâsınadır. Bu ta'bîr ile sûre-i Ahzab'da olan `لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أَسْوَةٌ حَسَنَةٌ` (Ahzab, 33/21) ya'ni "Allah'ın resûlünde sizin için güzel reîs ve muktedâ olmak vardır" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, "Mesleği ve tarîki güzel ve latîf olan Resûl-i Ekrem hazretleri hadîs-i şerîflerinde çok güzel buyurdu. O buyurduğu şey de budur ki: "Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir." İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şu hadisleri beyân buyurmuştur: Ebu Saîd el-Hudrî şu hadîsi beyân buyurur: `لِكُلِّ شَيْءٍ دِعَامَةٌ وَ دِعَامَةُ الْمُؤْمِنِ عَقْلُهُ فَبِقَدْرِ عَقْلِهِ تَكُونُ عِبَادَتُهُ` Ya'ni "Her bir şeyin direği ve temeli vardır ve mü'minin aslı ve temeli onun aklıdır. Binâenaleyh onun ibâdeti de aklı mikdârınca olur." Ve Hz. Aişe (r.a.) buyurdular ki: "Ben Resûl-i Ekrem hazretlerine dedim: `يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمَ يَتَفَاضَلُ النَّاسُ فِي الدُّنْيَا` Ya'ni "Nâs dünyâda ne ile tefâzul ederler? Resûl-i Ekrem hazretleri بالعقل ya'ni "Akıl ile!" buyurdu. Ben dedim ki: `وَفِي الْآخِرَةِ` Ya'ni "Ya ahirette?" بالعقل ya'ni "Akıl ile!" buyurdu. Dedim ki: "Amelleriyle mücâzât ve mükâfât olunmazlar mı?" buyurdular ki: `يَا عَائِشَةُ وَ هَلْ عَمِلُوا إِلَّا بِقَدْرِ مَا أَعْطَاهُمُ اللَّهُ الْعَقْلَ وَبِقَدْرِ مَا أَعْطَوْا مِنْ الْعَقْلِ كَانَتْ أَعْمَالُهُمْ وَ بِقَدْرِ مَا عَمِلُوا يُجْزَوْنَ` Ya'ni "Ya Aişe, onlar ancak Allah'ın kendilerine verdiği akıl mikdârınca amel ederler. Akıldan verilen şey mikdârınca da amelleri olur. Amel ettikleri şey mikdârınca da mücâzât ve mükâfât olunurlar." İşte bu hadis-i şerîflerden dahi anlaşılacağı üzere akıl ibâdât-ı zâhirenin temelidir ve esâsıdır. Aklı nâkıs olan bir kimsenin a'mâl-i zâhiresi de noksan olur. Binâenaleyh bir zerre akıl elbette namaz ve oruç gibi ibâdât-ı zâhireden daha faydalıdır. “Dünyanın riyâzâtı ve mücâhedâtı ve mihnetleri zâhiren ateş görünür ise de o ateş değildir. Hakîkatte bir akarsudur; ve o dîğeri ya'ni dünyanın huzûzât-ı nefsâniyyesi ve lezzâtı ise mekr-i ilâhîden dolayı ateşli bir sudur." Zîrâ ezvâk-ı dünyeviyyeden her birinin altından bin türlü mihnet çıkar. Nitekim evliyâullahdan birisi: "Evlâd fitnesi ve belâsı bizim meşrû' olan lezzâtımızın âkıbetidir. Artık gayr-ı meşrû' olan lezzâtın belâsı buna göre kıyâs olunsun!" demiştir. 455. Hoş-cevaz olan o Resûl çok iyi söyledi. Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 455. O hoş-cevaz Resûl çok iyi söyledi. Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir. "Cevâz", burada yol, tarîk (yöntem) ve meslek anlamındadır. "Hoş-cevâz", "yöntemi ve mesleği güzel olan" anlamındadır. Bu ifade ile Ahzâb sûresinde geçen `لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ` (Ahzab, 33/21) yani "Allah'ın resûlünde sizin için güzel bir önder ve uyulacak bir örnek olmak vardır" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, "Yöntemi ve tarîki güzel ve latîf olan Resûl-i Ekrem hazretleri hadîs-i şerîflerinde çok güzel buyurdu. O buyurduğu şey de şudur ki: "Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir." İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şu hadisleri beyan buyurmuştur: Ebu Saîd el-Hudrî şu hadîsi beyan buyurur: `لِكُلِّ شَيْءٍ دِعَامَةٌ وَ دِعَامَةُ الْمُؤْمِنِ عَقْلُهُ فَبِقَدْرِ عَقْلِهِ تَكُونُ عِبَادَتُهُ` Yani "Her bir şeyin direği ve temeli vardır ve mü'minin aslı ve temeli onun aklıdır. Bu sebeple onun ibadeti de aklı miktarınca olur." Ve Hz. Aişe (r.a.) buyurdular ki: "Ben Resûl-i Ekrem hazretlerine dedim: `يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمَ يَتَفَاضَلُ النَّاسُ فِي الدُّنْيَا` Yani "İnsanlar dünyada ne ile üstünlük kazanırlar?" Resûl-i Ekrem hazretleri `بِالْعَقْلِ` yani "Akıl ile!" buyurdu. Ben dedim ki: `وَفِي الْآخِرَةِ` Yani "Ya ahirette?" `بِالْعَقْلِ` yani "Akıl ile!" buyurdu. Dedim ki: "Amelleriyle cezalandırılmaz ve ödüllendirilmezler mi?" buyurdular ki: `يَا عَائِشَةُ وَ هَلْ عَمِلُوا إِلَّا بِقَدْرِ مَا أَعْطَاهُمُ اللَّهُ الْعَقْلَ وَبِقَدْرِ مَا أَعْطُوا مِنْ الْعَقْلِ كَانَتْ أَعْمَالُهُمْ وَ بِقَدْرِ مَا عَمِلُوا يُجْزَوْنَ` Yani "Ya Aişe, onlar ancak Allah'ın kendilerine verdiği akıl miktarınca amel ederler. Akıldan verilen şey miktarınca da amelleri olur. Amel ettikleri şey miktarınca da cezalandırılır ve ödüllendirilirler." İşte bu hadis-i şeriflerden de anlaşılacağı üzere akıl, görünen ibadetlerin temelidir ve esasıdır. Aklı noksan olan bir kimsenin görünen amelleri de noksan olur. Bu sebeple bir zerre akıl elbette namaz ve oruç gibi görünen ibadetlerden daha faydalıdır. "Cevâz", burada yol, tarîk ve meslek ma'nâsınadır. "Hoş-cevâz", "tarîk ve mesleki güzel olan" ma'nâsınadır. Bu ta'bîr ile sûre-i Ahzâb'da olan `لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ` (Ahzab, 33/21) ya'ni "Allah'ın resûlünde sizin için güzel reîs ve muktedâ olmak vardır" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, "Mesleği ve tarîki güzel ve latîf olan Resûl-i Ekrem hazretleri hadîs-i şerîflerinde çok güzel buyurdu. O buyurduğu şey de budur ki: "Bir zerre akıl sana oruçtan ve namazdan iyidir." İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şu hadisleri beyân buyurmuştur: Ebu Saîd el-Hudrî şu hadîsi beyân buyurur: `لِكُلِّ شَيْءٍ دِعَامَةٌ وَ دِعَامَةُ الْمُؤْمِنِ عَقْلُهُ فَبِقَدْرِ عَقْلِهِ تَكُونُ عِبَادَتُهُ` Ya'ni "Her bir şeyin direği ve temeli vardır ve mü'minin aslı ve temeli onun aklıdır. Binâenaleyh onun ibâdeti de aklı mikdârınca olur." Ve Hz. Aişe (r.a.) buyurdular ki: "Ben Resûl-i Ekrem hazretlerine dedim : `يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمَ يَتَفَاضَلُ النَّاسُ فِي الدُّنْيَا` Ya'ni "Nâs dünyâda ne ile tefâzul ederler? Resûl-i Ekrem hazretleri `بِالْعَقْلِ` ya'ni "Akıl ile!" buyurdu. Ben dedim ki : `وَفِي الْآخِرَةِ` Ya'ni "Ya âhirette?" `بِالْعَقْلِ` ya'ni "Akıl ile!" buyurdu. Dedim ki: "Amelleriyle mücâzât ve mükâfât olunmazlar mı?" buyurdular ki : `يَا عَائِشَةُ وَ هَلْ عَمِلُوا إِلَّا بِقَدْرِ مَا أَعْطَاهُمُ اللَّهُ الْعَقْلَ وَبِقَدْرِ مَا أَعْطُوا مِنْ الْعَقْلِ كَانَتْ أَعْمَالُهُمْ وَ بِقَدْرِ مَا عَمِلُوا يُجْزَوْنَ` Ya'ni "Ya Aişe, onlar ancak Allah'ın kendilerine verdiği akıl mikdârınca amel ederler. Akıldan verilen şey mikdârınca da amelleri olur. Amel ettikleri şey mikdârınca da mücâzât ve mükâfât olunurlar." İşte bu hadis-i şerîflerden dahi anlaşılacağı üzere akıl ibâdât-ı zâhirenin temelidir ve esâsıdır. Aklı nâkıs olan bir kimsenin a'mâl-i zâhiresi de noksan olur. Binâenaleyh bir zerre akıl elbette namaz ve oruç gibi ibâdât-ı zâhireden daha faydalıdır. 456. Zîrâ ki senin aklın cevherdir, bu ikisi arazdır. Bu ikisi onun tekmîlinde müfteraz oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 456. Çünkü senin aklın cevherdir, bu ikisi arazdır. Bu ikisi onun tamamlanmasında gerekli oldu. Yani, aklın namazdan ve oruçtan daha iyi olmasının sebebi şudur ki, senin aklın cevherdir; ve bu ikisi, yani namaz ve oruç ise arazdır (cevhere bağlı olarak var olan, kendi başına var olamayan nitelik); ve arazlar cevherler ile kâim olurlar. Bu sebeple bu ikisi o aklın tamamlanması hususunda farz kılındı. Nasıl ki deliler akıldan yoksun ve çocukların akılları noksan olduğu için onlara namaz ve oruç farz kılınmamıştır. Sözün özü, iyi ve kötü ve küfür ve iman aklın kemâliyle bilinir. Ya'ni, aklın namazdan ve oruçtan iyi olmasının sebebi budur ki, senin aklın cevherdir; ve bu ikisi ya'ni namaz ve oruç ise arazdır; ve arazlar cevherler ile kāim olurlar. Binâenaleyh bu ikisi o aklın tekmîli husûsunda farz olundu. Nitekim deliler akıldan mahrûm ve çocukların akılları noksan olduğu için onlara namaz ve oruç farz olunmamıştır. Velhâsıl iyi ve kötü ve küfür ve îmân aklın kemâliyle bilinir. 457. Muhakkak o âyîneye cila oldukça der ki: "Sîneye taattan safâ gelir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 457. Şüphesiz o aynaya cila oldukça der ki: "Göğüse ibadetten safa gelir." "Ayna"dan maksat, akıldır. Yani, o akıl aynasına eğitim ve terbiye ile cila verildikçe ve ilim ve irfan ile aydınlatıldıkça insan ibadetlerin ruhunu anlar ve anladıkça da haz meydana gelir; ve bu hazdan da göğüse ve kalbe safa gelir. "Âyîne"den murâd, akıldır. Ya'ni, o akıl aynasına ta'lîm ve terbiye ile cilâ verildikçe ve ilim ve irfân ile tenvîr olundukça insan ibâdât ve tââtın rûhunu anlar ve anladıkça da zevk hâsıl olur; ve bu zevkten dahi sîneye ve kalbe safâ gelir. 458. Fakat eğer ayna kökünden fâsid ise saykal onu geç ele getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 458. Fakat eğer ayna kökünden bozuk ise, cila onu zor düzeltir. Yani, eğer akıl yaratılışta bozuk ve kusurlu ise, eğitim ve terbiye cilası onu zor düzeltir. Bazı nüshalarda "geri getirir" yerine "getirir" geçmektedir. Böyle bozuk bir akıl kolay kolay aydınlatılamaz. Ya'ni, eğer akıl fıtratta fâsid ve bozuk ise ta'lîm ve terbiye saykalı onu ele geç getirir. Ba'zı nüshalarda باز آرد yerine می آرد vâki'dir. Böyle fâsid bir akıl kolay kolay tenvîr olunamaz. 459. Ve o makbûl ayna ki hoş-mağrestir, biraz saykalgerlik ona kâfidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 459. Ve o makbul ayna ki hoş-mağrestir, biraz saykalgerlik ona kâfidir. "Mağres", ism-i mekândır (yer ismi), "ağacın dikildiği yer" demektir ki, bir kişinin ilâhî ilimdeki sabit hakikatinden kinâyedir. Yani, "Bir kimsenin sabit hakikati tam bir yatkınlığa sahip ise onun aklı, küllî aklın makbul olan bir aynasıdır; ve Allah katında mertebesi yüksektir. Bu sebeple böyle bir akıl aynasına kâmil bir mürşidin biraz öğretim ve terbiyesi yeterli olur; ve aşağı âleme ait eksik ilimlerin pasından temizlenir." Birinci mısra Hind nüshalarında وا گزین آیینهء کو کیست است şeklinde geçmektedir. "Bir aynayı seç ki, o ayna pek zekâ sahibidir" demek olur. Bu durumda bu şerefli beyit, Pîr efendimizin mürşidlere bir tavsiyesi makamında olur. "Mağres", ism-i mekândır, “ağacın dikildiği mahal" demektir ki, bir kişinin ilm-i ilâhîdeki ayn-ı sâbitesinden kinâyedir. Ya'ni, "Bir kimsenin ayn-ı sâbitesi isti'dâd-ı kâmili hâiz ise onun aklı, akl-ı küllün makbûl olan bir âyînesidir; ve nazarında mertebesi yüksektir. Binâenaleyh böyle bir akıl aynasına bir mürşid-i kâmilin biraz ta'lîm ve terbiyesi ona kifayet eder; ve âlem-i süflîye ait ulûm-ı nâkısa pasından temizlenir." Birinci mısra' Hind nüshalarında وا گزین آیینهء کو کیست است vâki'dir. “Bir âyîneyi ihtiyâr et ki, o ayna pek kiyâset sahibidir" demek olur. Bu sûrette bu beyt-i şerîf cenâb-ı Pîr efendimizin mürşidlere bir tavsiyesi makāmında olur. 456. Zîrâ ki senin aklın cevherdir, bu ikisi arazdır. Bu ikisi onun tekmîlinde müfteraz oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 456. Çünkü senin aklın cevherdir, bu ikisi arazdır. Bu ikisi onun tamamlanmasında gerekli oldu. Yani, aklın namazdan ve oruçtan daha iyi olmasının sebebi şudur ki, senin aklın cevherdir; ve bu ikisi, yani namaz ve oruç ise arazdır (cevhere bağlı olarak var olan, kendi başına var olamayan nitelik); ve arazlar cevherler ile kâim olurlar. Bu sebeple bu ikisi o aklın tamamlanması hususunda farz kılındı. Nasıl ki deliler akıldan yoksun ve çocukların akılları noksan olduğu için onlara namaz ve oruç farz kılınmamıştır. Sözün özü, iyi ve kötü ve küfür ve iman aklın kemâliyle bilinir. Ya'ni, aklın namazdan ve oruçtan iyi olmasının sebebi budur ki, senin aklın cevherdir; ve bu ikisi ya'ni namaz ve oruç ise arazdır; ve arazlar cevherler ile kāim olurlar. Binâenaleyh bu ikisi o aklın tekmîli husûsunda farz olundu. Nitekim deliler akıldan mahrûm ve çocukların akılları noksan olduğu için onlara namaz ve oruç farz olunmamıştır. Velhâsıl iyi ve kötü ve küfür ve îmân aklın kemâliyle bilinir. 457. Muhakkak o âyîneye cila oldukça der ki: "Sîneye taattan safâ gelir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 457. Şüphesiz o aynaya cila oldukça der ki: "Göğüse ibadetten safa gelir." "Ayna"dan maksat, akıldır. Yani, o akıl aynasına eğitim ve terbiye ile cila verildikçe ve ilim ve irfan ile aydınlatıldıkça insan ibadetlerin ruhunu anlar ve anladıkça da haz meydana gelir; ve bu hazdan da göğüse ve kalbe safa gelir. "Âyîne"den murâd, akıldır. Ya'ni, o akıl aynasına ta'lîm ve terbiye ile cilâ verildikçe ve ilim ve irfân ile tenvîr olundukça insan ibâdât ve tââtın rûhunu anlar ve anladıkça da zevk hâsıl olur; ve bu zevkten dahi sîneye ve kalbe safâ gelir. 458. Fakat eğer ayna kökünden fâsid ise saykal onu geç ele getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 458. Fakat eğer ayna kökünden bozuk ise, cila onu zor düzeltir. Yani, eğer akıl yaratılışta bozuk ve kusurlu ise, eğitim ve terbiye cilası onu zor düzeltir. Bazı nüshalarda "geri getirir" yerine "getirir" geçmektedir. Böyle bozuk bir akıl kolay kolay aydınlatılamaz. Ya'ni, eğer akıl fıtratta fâsid ve bozuk ise ta'lîm ve terbiye saykalı onu ele geç getirir. Ba'zı nüshalarda باز آرد yerine می آرد vâki'dir. Böyle fâsid bir akıl kolay kolay tenvîr olunamaz. 459. Ve o makbûl ayna ki hoş-mağrestir, biraz saykalgerlik ona kâfidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 459. Ve o makbul ayna ki hoş-mağrestir, biraz saykalgerlik ona kâfidir. "Mağres", ism-i mekândır, "ağacın dikildiği yer" demektir ki, bir kişinin ilâhî ilimdeki tekil sabit hakikatinden kinayedir. Yani, "Bir kimsenin tekil sabit hakikati kâmil bir yatkınlığa sahip ise onun aklı, küllî aklın makbul olan bir aynasıdır; ve nazarında mertebesi yüksektir. Bu sebeple böyle bir akıl aynasına kâmil bir mürşidin biraz öğretmesi ve terbiye etmesi ona yeterlidir; ve aşağı âleme ait eksik ilimlerin pasından temizlenir." Birinci mısra Hind nüshalarında وا گزین آیینهء کو کیست است şeklinde geçmektedir. "Bir aynayı seç ki, o ayna pek kıymet sahibidir" demek olur. Bu durumda bu şerefli beyit, Pîr efendimizin mürşidlere bir tavsiyesi makamında olur. Akılların farklılığı, yaratılışın özünde olduğu beyanındadır. Mu'tezile'nin aksine ki, onlar "Aslında cüz'î akıllar eşittirler, fazlalık ve farklılık öğrenmeden, riyâzâttan ve tecrübedendir," derler. "Mağres", ism-i mekândır, “ağacın dikildiği mahal" demektir ki, bir kişinin ilm-i ilâhîdeki ayn-ı sâbitesinden kinâyedir. Ya'ni, "Bir kimsenin ayn-ı sâbitesi isti'dâd-ı kâmili hâiz ise onun aklı, akl-ı küllün makbûl olan bir âyînesidir; ve nazarında mertebesi yüksektir. Binâenaleyh böyle bir akıl aynasına bir mürşid-i kâmilin biraz ta'lîm ve terbiyesi ona kifayet eder; ve âlem-i süflîye ait ulûm-ı nâkısa pasından temizlenir." Birinci mısra' Hind nüshalarında وا گزین آیینهء کو کیست است vâki'dir. “Bir âyîneyi ihtiyâr et ki, o ayna pek kıyâset sahibidir" demek olur. Bu sûrette bu beyt-i şerîf cenâb-ı Pîr efendimizin mürşidlere bir tavsiyesi makāmında olur. Akılların tevâfütü asl-ı fıtratta olduğu beyânındadır. Mu'tezile hilafına ki, onlar "Aslında ukūl-i cüz'î beraberdirler, ziyâdelik ve tefâvüt taallümden ve riyâzetten ve tecrübedendir," derler 460. Akıllar için yerden göğe kadar olan merâtibde bu tefâvütü iyi bil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 460. Akıllar için yerden göğe kadar olan mertebelerde bu farklılığı iyi bil! Yani, "En aşağıdan en yukarıya kadar akılların mertebeleri vardır. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, sen bu mertebeler arasındaki farkı ve farklılığı iyi bil! Her ne kadar Mu'tezile topluluğu aslında ve yaratılışta akılların eşit olduğunu ve aralarındaki farkın ve farklılığın ilim ve tecrübe vasıtalarıyla meydana geldiğini açıklasalar da onların dedikleri gibi değildir. Farklılık özde ve fıtrattadır." Bu husustaki açıklamalar III. cildin 1533 numaralı şerefli beyti ile bunu takip eden beyitlerde geçti. Ya'ni, "En aşağıdan en yukarıya kadar akılların mertebeleri vardır. Binâenaleyh ey sâlik, sen bu mertebeler arasındaki farkı ve tefâvütü iyi bil! Her ne kadar Mu'tezile tâifesi aslında ve yaradılışta akılların müsâvî olduğunu ve aralarındaki farkın ve tefâvütün ilim ve tecrübe vâsıtalarıyla hâsıl olduğunu beyân ederlerse de onların dedikleri gibi değildir. Tefâvüt asılda ve fıtrattadır." Bu husûstaki îzâhât III. cildin 1533 numaraları beyt-i şerîfi ile bunu ta'kîb eden beyitlerde geçti. 461. Bir akıl vardır, güneş kursu gibi. Bir akıl vardır, Zühre ve şihabdan daha aşağıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 461. Bir akıl vardır, güneş kursu gibi. Bir akıl vardır, Zühre ve şihabdan daha aşağıdır. "Zühre", yedi gezegenden birinin adıdır. "Şihâb", burada "akan yıldız" demektir. Yani, "Bir akıl vardır, güneşin kursu kadar parlaktır ve bir akıl vardır ki, onun nuru Zühre yıldızının ve akan yıldızın nurundan daha aşağıdır." "Zühre", seb'a-i seyyâreden birisinin adıdır. “Şihâb", burada "uçar yıldız" demektir. Ya'ni, “Bir akıl vardır, güneşin kursu kadar parlaktır ve bir akıl vardır ki, onun nûru Zühre yıldızının ve uçar yıldızın nûrundan daha aşağıdır." 462. Bir akıl vardır, sarhoş çerağı gibidir. Bir akıl vardır, bir ateşin kıvılcımı gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 462. Bir akıl vardır, sarhoşun kandili gibidir. Bir akıl vardır, bir ateşin kıvılcımı gibidir. Yani, bir akıl vardır ki, süflî bir sarhoşun kulübesinde kör kör yanan bir kandil veya bir idare lambası gibidir; ve yine bir akıl vardır ki bir ateşten sıçrayan bir kıvılcım gibidir ki çok cüz'î olan ışığı derhal söner. Ya'ni, bir akıl vardır ki, bir süflî sarhoşun külbesinde kör kör yanar bir kandil veyâ bir idâre lambası gibidir; ve yine bir akıl vardır ki bir ateşten sıçrayan bir kıvılcım gibidir ki pek cüz'î olan ışığı derhal söner. 460. Akıllar için yerden göğe kadar olan merâtibde bu tefâvütü iyi bil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 460. Akıllar için yerden göğe kadar olan mertebelerde bu farklılığı iyi bil! Yani, "En aşağıdan en yukarıya kadar akılların mertebeleri vardır. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, sen bu mertebeler arasındaki farkı ve farklılığı iyi bil! Her ne kadar Mu'tezile topluluğu aslında ve yaratılışta akılların eşit olduğunu ve aralarındaki farkın ve farklılığın ilim ve tecrübe vasıtalarıyla meydana geldiğini açıklasalar da onların dedikleri gibi değildir. Farklılık özde ve fıtrattadır." Bu husustaki açıklamalar III. cildin 1533 numaralı şerefli beyti ile bunu takip eden beyitlerde geçti. Ya'ni, "En aşağıdan en yukarıya kadar akılların mertebeleri vardır. Binâenaleyh ey sâlik, sen bu mertebeler arasındaki farkı ve tefâvütü iyi bil! Her ne kadar Mu'tezile tâifesi aslında ve yaradılışta akılların müsâvî olduğunu ve aralarındaki farkın ve tefâvütün ilim ve tecrübe vâsıtalarıyla hâsıl olduğunu beyân ederlerse de onların dedikleri gibi değildir. Tefâvüt asılda ve fıtrattadır." Bu husûstaki îzâhât III. cildin 1533 numaraları beyt-i şerîfi ile bunu ta'kîb eden beyitlerde geçti. 461. Bir akıl vardır, güneş kursu gibi. Bir akıl vardır, Zühre ve şihabdan daha aşağıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 461. Bir akıl vardır, güneş kursu gibi. Bir akıl vardır, Zühre ve şihabdan daha aşağıdır. "Zühre", yedi gezegenden birinin adıdır. "Şihâb", burada "akan yıldız" demektir. Yani, "Bir akıl vardır, güneşin kursu kadar parlaktır ve bir akıl vardır ki, onun nuru Zühre yıldızının ve akan yıldızın nurundan daha aşağıdır." "Zühre", seb'a-i seyyâreden birisinin adıdır. “Şihâb", burada "uçar yıldız" demektir. Ya'ni, “Bir akıl vardır, güneşin kursu kadar parlaktır ve bir akıl vardır ki, onun nûru Zühre yıldızının ve uçar yıldızın nûrundan daha aşağıdır." 462. Bir akıl vardır, sarhoş çerağı gibidir. Bir akıl vardır, bir ateşin kıvılcımı gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 462. Bir akıl vardır, sarhoşun kandili gibidir. Bir akıl vardır, bir ateşin kıvılcımı gibidir. Yani, bir akıl vardır ki, süflî bir sarhoşun kulübesinde kör kör yanan bir kandil veya bir idare lambası gibidir; ve yine bir akıl vardır ki bir ateşten sıçrayan bir kıvılcım gibidir ki çok cüz'î olan ışığı derhal söner. Ya'ni, bir akıl vardır ki, bir süflî sarhoşun külbesinde kör kör yanar bir kandil veyâ bir idâre lambası gibidir; ve yine bir akıl vardır ki bir ateşten sıçrayan bir kıvılcım gibidir ki pek cüz'î olan ışığı derhal söner. 463. Zîrâ ki bulut onun önünden geri sıçradığı vakit Halik'ın nûrunu görücü olan akıllar semere verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 463. Çünkü bulut onun önünden geri sıçradığı zaman Yaratıcı'nın nurunu gören akıllar meyve verir. Yani, bu farklı mertebelerdeki akıllar küllî aklın yansıması ve ışığıdır. Küllî aklın nuru, insanların doğuştan gelen yatkınlıklarındaki farklılıklara göre kimine çok, kimine az yansır. Fakat ister çok ister az yansısın, aklın özünde bir özelliği vardır ki, o da Yaratıcı'nın nurunu görmektir. Ancak bu her mertebedeki akılların önüne türlü türlü perdeler ve bulutlar geldiğinden bu nuru göremezler. Bu bulutlar da yanlış anlama, cehalet, taklit ve şüphe gibi hallerdir. Ne zaman ki bu bulutlar o akılların önünden, küllî aklın tecellî yeri olan bir insân-ı kâmilin öğretimi ve gayretiyle sıyrılır, bu farklı mertebelerdeki akılların her biri kendi yatkınlıkları oranında Yaratıcı'nın nurunu gören olur ve o zaman bu akılların meyvesi ve faydası görülür. Ya'ni, bu muhtelif mertebelerdeki akıllar akl-ı küllün aksi ve pertevidir. Akl-ı küllün nûru nâsın fıtrî olan isti'dâdlarındaki tefâvüte göre kimine çok ve kimine az akseder. Fakat gerek çok ve gerek az aksetsin, hadd-i zâtında aklın bir hâssıyeti vardır ki, o da Hâlik'ın nûrunu görücü olmaktır. Velâkin bu her mertebedeki akılların önüne türlü türlü perdeler ve bulutlar gelmiş olduğundan bu nûru göremezler. Bu bulutlar dahi sû'-i fehm, cehil, taklîd ve işti-bâh gibi hallerdir. Vaktâki bu bulutlar o akılların önünden akl-ı küllün mazharı olan bir insân-ı kâmilin ta'lîmi ve himmetiyle sıyrılır, bu muhtelif mertebelerdeki akılların her biri kendi isti'dâdları nisbetinde Hâlik'ın nûrunu görücü olur ve o vakit bu akılların semeresi ve fâidesi görülür. 464. Akl-i cüz'î aklı bednâm etti. Dünya muradı âdemi muradsız etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 464. Cüz'î akıl, aklı kötüledi. Dünya arzusu insanı arzudan mahrum etti. Yani, birtakım bulutlarla örtülmüş olan cüz'î akıl, akıl dediğimiz o şerefli anlamı kötüledi ve cüz'î akıl sahibi olan insanın dünyevî hazlara yönelmesi ve dünya arzusu üzerine çabası, kendisini şerefli ve yüce olan uhrevî arzudan mahrum etti. Nitekim Şûrâ sûresinde geçen âyet-i kerîmede مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُوتِه مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبُ (Şûrâ, 42/20) yani “Kim ki dünya ekinini ister, o cinsten ona veririz, hâlbuki âhirette onun için nasip yoktur" buyrulur. Ya'ni, birtakım bulutlar ile örtülmüş olan akl-i cüz'î akıl dediğimiz o ma'nâ-yı şerîfi bednâm etti ve akl-ı cüz'î sahibi olan beşerin huzûzât-ı dünyeviyyeye meyli ve dünyâ murâdı üzerine sa'yi, kendisini şerîf ve azîz olan murâd-ı uhrevîden mahrûm etti. Nitekim sûre-i Şûra'da vâki' olan âyet-i kerîmede مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُوتِه مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبُ (Şûrâ, 42/20) ya'ni “Kim ki dünya harsini ister, o cinsten ona veririz, halbuki âhirette onun için nasîb yoktur" buyrulur. 465. O saydlıkdan sayyada mensub olan güzelliği gördü; ve bu sayyadlıktan bir saydın gamını çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 465. O, avcılıktan avcıya ait olan güzelliği gördü; ve bu avcılıktan bir avın üzüntüsünü çekti. O bir akıl, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) avı ve müridi olmaktan, bir avcıya ve insân-ı kâmile ait olan Hakk'ın güzelliğini ve kemâlini gördü ve insân-ı kâmilin kıymetini bildi. Ve bu bir akıl dahi avcılıktan, yani insân-ı kâmilin noksanlara karşı olan avcılığından, bir avın, yani bir mürşid olup insan avlamanın üzüntüsünü çekti. Yani bu yolda ben de mürşid ve efendi olayım da halk bana hürmet etsinler diye çalıştı ve hile tarafına saptı. O bir akıl bir mürşid-i kâmilin saydı ve mürîdi olmaktan bir sayyâda ve mürşid-i kâmile mensûb olan Hakk'ın güzelliğini ve kemâlini gördü ve insân-ı kâmilin kıymetini bildi. Ve bu bir akıl dahi sayyâdlıktan ya'ni mürşid-i kâmilin nâkıslara karşı olan avcılığından bir saydın ya'ni bir mürşid olup adam avlamanın gamını çekti. Ya'ni bu tarîkta ben de mürşid ve efendi olayım da halk bana hürmet etsinler diye çalıştı ve hîle tarafına saptı. 463. Zîrâ ki bulut onun önünden geri sıçradığı vakit Hâlik'ın nûrunu görücü olan akıllar semere verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 463. Çünkü bulut onun önünden geri sıçradığı zaman, Yaratıcı'nın nurunu gören akıllar meyve verir. Yani, bu farklı mertebelerdeki akıllar, akl-ı küllün (evrensel akıl) yansıması ve ışığıdır. Akl-ı küllün nuru, insanların fıtrî (doğuştan gelen) yatkınlıklarındaki farklılığa göre kimine çok, kimine az yansır. Fakat gerek çok gerek az yansısın, özünde aklın bir özelliği vardır ki, o da Yaratıcı'nın nurunu görmektir. Ancak bu her mertebedeki akılların önüne türlü türlü perdeler ve bulutlar gelmiş olduğundan bu nuru göremezler. Bu bulutlar da yanlış anlama, cehalet, taklit ve şüphe gibi hallerdir. Ne zaman ki bu bulutlar o akılların önünden, akl-ı küllün tecelligâhı olan bir insân-ı kâmilin öğretimi ve gayretiyle sıyrılır, bu farklı mertebelerdeki akılların her biri kendi yatkınlıkları oranında Yaratıcı'nın nurunu gören olur ve o zaman bu akılların meyvesi ve faydası görülür. Ya'ni, bu muhtelif mertebelerdeki akıllar akl-ı küllün aksi ve pertevidir. Akl-ı küllün nûru nâsın fıtrî olan isti'dâdlarındaki tefâvüte göre kimine çok ve kimine az akseder. Fakat gerek çok ve gerek az aksetsin, hadd-i zâtında aklın bir hâssıyeti vardır ki, o da Hâlik'ın nûrunu görücü olmaktır. Velâkin bu her mertebedeki akılların önüne türlü türlü perdeler ve bulutlar gelmiş olduğundan bu nûru göremezler. Bu bulutlar dahi sû'-i fehm, cehil, taklîd ve iştibâh gibi hallerdir. Vaktâki bu bulutlar o akılların önünden akl-ı küllün mazharı olan bir insân-ı kâmilin ta'lîmi ve himmetiyle sıyrılır, bu muhtelif mertebelerdeki akılların her biri kendi isti'dâdları nisbetinde Hâlik'ın nûrunu görücü olur ve o vakit bu akılların semeresi ve fâidesi görülür. 464. Akl-i cüz'î aklı bednâm etti. Dünya muradı âdemi muradsız etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 464. Cüz'î akıl, aklı kötü şöhretli yaptı. Dünya arzusu insanı arzudan mahrum etti. Yani, birtakım bulutlarla örtülmüş olan cüz'î akıl, akıl dediğimiz o şerefli anlamı kötü şöhretli yaptı ve cüz'î akıl sahibi olan insanın dünyevî hazlara meyli ve dünya arzusu üzerine çabası, kendisini şerefli ve yüce olan uhrevî arzudan mahrum etti. Nasıl ki Şûrâ sûresinde geçen âyet-i kerîmede مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُوتِه مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبُ (Şûrâ, 42/20) yani “Kim ki dünya ekinini ister, ona ondan veririz, hâlbuki âhirette onun için nasip yoktur” buyrulur. Ya'ni, birtakım bulutlar ile örtülmüş olan akl-i cüz'î akıl dediğimiz o ma'nâ-yı şerîfi bednâm etti ve akl-ı cüz'î sahibi olan beşerin huzûzât-ı dünyeviyyeye meyli ve dünyâ murâdı üzerine sa'yi, kendisini şerîf ve azîz olan murâd-ı uhrevîden mahrûm etti. Nitekim sûre-i Şûrâ'da vâki' olan âyet-i kerîmede مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُوتِه مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبُ (Şûrâ, 42/20) ya'ni “Kim ki dünya harsini ister, o cinsten ona veririz, halbuki âhirette onun için nasîb yoktur" buyrulur. 465. O saydlıkdan sayyada mensub olan güzelliği gördü; ve bu sayyadlıktan bir saydın gamını çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 465. O, avcılıktan avcıya ait olan güzelliği gördü; ve bu avcılıktan bir avın üzüntüsünü çekti. O bir akıl, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) avı ve müridi olmaktan, bir avcıya ve insân-ı kâmile ait olan Hakk'ın güzelliğini ve kemâlini gördü ve insân-ı kâmilin kıymetini bildi. Ve bu bir akıl dahi avcılıktan, yani insân-ı kâmilin noksanlara karşı olan avcılığından, bir avın, yani bir mürşid olup insan avlamanın üzüntüsünü çekti. Yani bu yolda ben de mürşid ve efendi olayım da halk bana hürmet etsinler diye çalıştı ve hile tarafına saptı. O bir akıl bir mürşid-i kâmilin saydı ve mürîdi olmaktan bir sayyâda ve mürşid-i kâmile mensûb olan Hakk'ın güzelliğini ve kemâlini gördü ve insân-ı kâmilin kıymetini bildi. Ve bu bir akıl dahi sayyâdlıktan ya'ni mürşid-i kâmilin nâkıslara karşı olan avcılığından bir saydın ya'ni bir mürşid olup adam avlamanın gamını çekti. Ya'ni bu tarîkta ben de mürşid ve efendi olayım da halk bana hürmet etsinler diye çalıştı ve hîle tarafına saptı. 466. O, hizmetten mahdûmluk nazını gördü; ve bu, mahdûmluktan izzet yolundan döndü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 466. O, hizmetten mahdûmluk nazını gördü; ve bu, mahdûmluktan izzet yolundan döndü. Yani, o evvelki akıl sahibi, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) güzelliğini ve kemâlini görüp hizmet etti; ve bu hizmetten mahdûmluk nazını buldu, yani mürşit tarafından kendisine hizmet olundu; ve sonunda kemâle gelip naz ehli zümresine katıldı. Ve bu ikinci akıl sahibi ise mürşidin kendisine karşı meydana gelen öğretim ve terbiye hizmetinden, "ben filan kâmilin müridiyim ve halifesiyim" diyerek benlik ve varlık elde edip izzet ve kemâl yolundan döndü. Çünkü insân-ı kâmile hizmeti, efendi olmak niyetiyle ve hile kastıyla meydana geldi. Ya'ni, o evvelki akıl sahibi insân-ı kâmilin güzelliğini ve kemâlini görüp hizmet etti; ve bu hizmetten mahdûmluk nazını buldu, ya'ni mürşid tarafından kendisine hizmet olundu; ve âkıbet kemâle gelip ehl-i nâz zümresine iltihâk etti. Ve bu ikinci akıl sahibi ise mürşidin kendisine karşı vâki' olan hizmet-i ta'lîm ve terbiyesinden, ben filân kâmilin mürîdi ve halîfesiyim diyerek enâniyet ve varlık hâsıl edip izzet ve kemâl yolundan döndü. Çünkü insân-ı kâmile hizmeti efendi olmak niyeti ile ve hîle kasdıyla vâki' oldu. 467. O Fir'avnluktan suyun esîri oldu; ve Sibt esirlikten yüz Sührab oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 467. O Firavunluktan suyun esiri oldu; ve Sibt esirlikten yüz Sührab oldu. "Sibt", Musa (a.s.)'ın kavmi anlamına gelir. "Sührab", eski İran pehlivanlarından Rüstem'in oğlu olan büyük bir pehlivanın ismidir. Yani, "O ikinci akıl sahibi Firavun gibi riyaset sevgisine düştü ve bu Firavunluktan dolayı suyun, yani dünyevi hazların esiri oldu. Ve Musa (a.s.)'ın kavmi konumunda olan o birinci akıl sahibi mürid ise, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) mürşidin esirliğinden yüz Sührab kuvvetinde bir pehlivan oldu." Bu beytin ikinci mısraı Hind nüshalarında وز اسیری سبطه از ارباب شد şeklinde yer almaktadır. "Ve Sibt'e esirlikten kemâl sahiplerinden oldu" demek olur. “Sibt”, (سبط), Mûsâ (a.s.)ın kavmi ma'nâsınadır. “Sührâb”, Îrân-ı kadîm pehlivanlarından Rüstem'in oğlu olan büyük bir pehlivanın ismidir. Ya'ni, “O ikinci akıl sahibi Fir'avn gibi hubb-i riyâset sevdâsına düştü ve bu Fir'avnluktan dolayı suyun ya'ni huzûzât-ı dünyeviyyenin esîri oldu. Ve Mûsâ (a.s.)ın kavmi mesâbesinde olan o birinci akıl sahibi mürîd ise, mürşid-i kâmilin esirliğinden yüz Sührâb kuvvetinde bir pehlivân oldu.” Bu beytin ikinci mısrâ'ı Hind nüshalarında وز اسیری سبطه از ارباب شد sûretinde vâki'dir. “Ve Sıbta esirlikten erbâb-ı kemâlden oldu” demek olur. 468. Oyun ma'kûsdur ve pek ferzîn-benddir. Az hile yap, iş ikbalin ve bahtındır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 468. Oyun tersinedir ve çok bağlayıcıdır. Az hile yap, iş ikbalin ve bahtındır. "Ferzîn", satranç oyununda "şahın veziri"nin ismidir. "Ferzîn-bend", birleşik bir sıfattır; "ferzîn" bağlayıcı demektir ki, satranç oyununda "ferzîn"in bağlanması, oyuncunun mat ve mağlup olması demektir. Yani, bu dünyanın suretleri tersine bir oyundur ve oyuncuları çok mağlup edicidir. Bu sebeple, başkanlık sevgisiyle irşat makamına ulaşmak için çok hileye meyilli olma! Bu hususta iş, ikbalin ve ezelî tali'indir. Eğer Hak yolunda hilafet ve rehberlik senin nasibin ise istesen de istemesen de karşına çıkar. “Ferzîn”, satranç oyununda “şâhın vezîri”nin ismidir. “Ferzîn-bend”, vasf-ı terkîbîdir; “ferzîn” bağlayıcı demektir ki, satranç oyununda “ferzîn”in bağlanması, oyuncunun mat ve mağlûb olması demektir. Ya'ni, bu dünyânın sûretleri ma'kûs bir oyundur ve oyuncuları pek mağlûb edicidir. Binâenaleyh hubb-i riyâset ile makām-ı irşâda nâiliyyet için çokluk hîleye mütemâyil olma! Bu husûsta iş ikbâlin ve tâli'-i ezelîndir. Eğer Hak yolunda hilâfet ve rehberlik senin nasîbin ise istesen de istemesen de karşına çıkar. 469. Hayal ve hîle üzerinde ipliği az vur! Zîrâ ki Ganî mekârih yolu az verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 469. Hayal ve hile üzerine ipliği az vur! Çünkü Yüce Allah tuzakları az verir. 466. O, hizmetten mahdûmluk nazını gördü; ve bu, mahdûmluktan izzet yolundan döndü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 466. O, hizmetten mahdûmluk nazını gördü; ve bu, mahdûmluktan izzet yolundan döndü. Yani, o evvelki akıl sahibi, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) güzelliğini ve kemâlini görüp hizmet etti; ve bu hizmetten mahdûmluk nazını buldu, yani mürşit tarafından kendisine hizmet olundu; ve sonunda kemâle gelip naz ehli zümresine katıldı. Ve bu ikinci akıl sahibi ise mürşidin kendisine karşı meydana gelen öğretim ve terbiye hizmetinden, "ben filan kâmilin müridiyim ve halifesiyim" diyerek benlik ve varlık elde edip izzet ve kemâl yolundan döndü. Çünkü insân-ı kâmile hizmeti, efendi olmak niyetiyle ve hile kastıyla meydana geldi. Ya'ni, o evvelki akıl sahibi insân-ı kâmilin güzelliğini ve kemâlini görüp hizmet etti; ve bu hizmetten mahdûmluk nazını buldu, ya'ni mürşid tarafından kendisine hizmet olundu; ve âkıbet kemâle gelip ehl-i nâz zümresine iltihâk etti. Ve bu ikinci akıl sahibi ise mürşidin kendisine karşı vâki' olan hizmet-i ta'lîm ve terbiyesinden, ben filân kâmilin mürîdi ve halîfesiyim diyerek enâniyet ve varlık hâsıl edip izzet ve kemâl yolundan döndü. Çünkü insân-ı kâmile hizmeti efendi olmak niyeti ile ve hîle kasdıyla vâki' oldu. 467. O Fir'avnluktan suyun esîri oldu; ve Sibt esirlikten yüz Sührab oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 467. O Firavunluktan suyun esiri oldu; ve Sibt esirlikten yüz Sührab oldu. "Sibt", (سبط), Musa (a.s.)'ın kavmi anlamına gelir. "Sührab", eski İran pehlivanlarından Rüstem'in oğlu olan büyük bir pehlivanın ismidir. Yani, "O ikinci akıl sahibi, Firavun gibi riyaset sevdasına (baş olma sevdası) düştü ve bu Firavunluktan dolayı suyun, yani dünyevî hazların esiri oldu. Ve Musa (a.s.)'ın kavmi konumunda olan o birinci akıl sahibi mürid ise, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) mürşidin esirliğinden yüz Sührab kuvvetinde bir pehlivan oldu." Bu beytin ikinci mısraı Hind nüshalarında وز اسیری سبطه از ارباب شد şeklinde yer almaktadır. "Ve Sibt'e esirlikten kemâl sahiplerinden oldu" demek olur. "Sibt", (سبط), Mûsâ (a.s.)ın kavmi ma'nâsınadır. "Sührâb", Îrân-ı kadîm pehlivanlarından Rüstem'in oğlu olan büyük bir pehlivanın ismidir. Ya'ni, “O ikinci akıl sahibi Fir'avn gibi hubb-i riyâset sevdâsına düştü ve bu Fir'avnluktan dolayı suyun ya'ni huzûzât-ı dünyeviyyenin esîri oldu. Ve Mûsâ (a.s.)ın kavmi mesâbesinde olan o birinci akıl sahibi mürîd ise, mürşid-i kâmilin esirliğinden yüz Sührâb kuvvetinde bir pehlivân oldu." Bu beytin ikinci mısrâ'ı Hind nüshalarında وز اسیری سبطه از ارباب شد sûretinde vâki'dir. "Ve Sıbta esirlikten erbâb-ı kemâlden oldu" demek olur. 468. Oyun ma'kûsdur ve pek ferzîn-benddir. Az hile yap, iş ikbalin ve bahtındır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 468. Oyun terstir ve çok bağlayıcıdır. Az hile yap, iş ikbalin ve bahtındır. "Ferzîn", satranç oyununda "şahın veziri"nin ismidir. "Ferzîn-bend", birleşik sıfattır; "ferzîn" bağlayıcı demektir ki, satranç oyununda "ferzîn"in bağlanması, oyuncunun mat ve mağlup olması demektir. Yani, bu dünyanın suretleri ters bir oyundur ve oyuncuları çok mağlup edicidir. Bu sebeple riyaset sevgisi (baş olma arzusu) ile irşat makamına (manevi rehberlik makamına) ulaşmak için çok hileye meyilli olma! Bu hususta iş ikbalin ve ezelî tali'indir. Eğer Hak yolunda hilafet (manevi temsilcilik) ve rehberlik senin nasibin ise istesen de istemesen de karşına çıkar. "Ferzîn", satranç oyununda “şâhın vezîri"nin ismidir. "Ferzîn-bend", vasf-ı terkîbîdir; "ferzîn" bağlayıcı demektir ki, satranç oyununda “ferzîn"in bağlanması, oyuncunun mat ve mağlûb olması demektir. Ya'ni, bu dünyânın sûretleri ma'kûs bir oyundur ve oyuncuları pek mağlûb edicidir. Binâenaleyh hubb-i riyâset ile makām-ı irşâda nâiliyyet için çokluk hîleye mütemâyil olma! Bu husûsta iş ikbâlin ve tâli'-i ezelîndir. Eğer Hak yolunda hilâfet ve rehberlik senin nasîbin ise istesen de istemesen de karşına çıkar. 469. Hayal ve hîle üzerinde ipliği az vur! Zîrâ ki Ganî mekârih yolu az verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 469. Hayal ve hile üzerine ipliği az vur! Çünkü Yüce Allah hile yapanlara az yol verir. "Târ", burada "iplik" anlamındadır. Yani, fikir ipliğini kendi benliğinin hayali ve tedbiri üzerine az ör! Çünkü âlemlerden münezzeh olan Yüce Allah, hile yapanlara kendi tarafına az yol verir. Böyle hile ile irşat makamına (manevi rehberlik makamı) ulaşmak isteyenlerden az kimselere bu makamın yolunu açmıştır; ve bu hile yapanların çoğu manen helak olmuşlardır. "Târ", burada "iplik" ma'nâsınadır. Ya'ni, fikir ipliğini kendi enâniyetinin hayali ve tedbîri üzerine az ör! Zîrâ âlemlerden ganî olan Hak Teâlâ hazretleri mekr edicilere kendi cânibine az yol verir. Böyle hîle ile makām-ı irşâda nâil olmak isteyenlerden az kimselere bu makāmın yolunu açmıştır; ve bu mekr edicilerin çoğu ma'nen helâk olmuşlardır. 470. İyi bir hizmet yolunda mekr et, tâ ki ümmet içinde nübüvvet bulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 470. İyi bir hizmet yolunda mekr et (gizli yönlendirme yap), tâ ki ümmet içinde nübüvvet (peygamberlik) bulasın! Bu şerefli beyitte "nübüvvet" ifadesi ile nübüvvet-i ta'rîfiyyeye (tanımlayıcı peygamberliğe) işaret buyrulur. Çünkü nübüvvet iki çeşittir. Birisi, "nübüvvet-i teşrîiyye" (şeriat getiren peygamberlik) ve diğeri "nübüvvet-i ta'rifiyye"dir. Nübüvvet-i teşrîiyye, şeriat sahibi olan bir peygamberin nübüvvetidir. Nübüvvet-i ta'rifiyye ise nübüvvet-i teşrîiyyeyi güçlendirir ve doğrular. "Ümmetimin alimleri Benî İsrâîl'in nebîleri gibidir" hadîs-i şerîfinde bu nübüvvet-i ta'rifiyyeye işaret buyrulur. Yani, "Ey kimse, eğer senin tabiatında mekr etmek var ise bari bu tabiatını iyi bir hizmette kullan, tâ ki ümmet içinde nübüvvet-i ta'rîfiyye mertebesine nail olup halkı irşâd edesin!" Bu şerefli beyit yukarıdaki şerefli beyitlerdeki gizli anlamların anahtarı mesabesindedir. Bu beyt-i şerîfde "nübüvvet" ta'bîri ile nübüvvet-i ta'rîfiyyeye işaret buyrulur. Zîrâ nübüvvet iki nevi'dir. Birisi, "nübüvvet-i teşrîiyye" ve diğeri "nübüvvet-i ta'rifiyye"dir. Nübüvvet-i teşrîiyye sahib-i şerîat olan bir nebînin nübüvvetidir. Nübüvvet-i ta'rifiyye ise nübüvvet-i teşrîiyyeyi takviye ve te'yîd eder. علماء امتى كانبیاء بنی اسرائیل ["Ümmetimin alimleri Benî İsrâîl'in nebîleri gibidir"] hadîs-i şerîfinde bu nübüvvet-i ta'rifiyyeye işâret buyrulur. Ya'ni, "Ey kimse, eğer senin tab'ında mekr etmek var ise bâri bu tabîatını iyi bir hizmette kullan, tâ ki ümmet içinde nübüvvet-i ta'rîfiyye mertebesine nâil olup halkı irşâd edesin!" Bu beyt-i şerîf yukarıki ebyât-ı şerîfedeki rumûzâtın miftâhı mesâbesindedir. 471. Kendi mekrinden kutulmak için mekr et, hasedden ferd olman için mekret!✨ ✨ Sade Türkçe flash 471. Kendi tuzağından kurtulmak için tuzak kur, hasetten tek olmak için tuzak kur! "Tâ vârehî" ve "tâ ferd gerdî"deki "tâ" edatı sebep bildirmek içindir. Yani, "Ey kişi, sen insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kemâlini ve halka karşı olan liderliğini görüp haset ediyorsun; ve bu haset sebebiyle kendin de böyle bir makama ulaşmak için tuzak kuruyorsun. Bu niyetle olan tuzağı bırak da kendi nefsinin tuzağından kurtulmak için tuzak kur! Nefse ait sıfatlardan olan bu hasetten tek olmak ve ayrılmak için tuzak kur! Eğer sen kendi varlığından ve benliğinden kurtulup Allah'ın kulları arasında en hakir bir kul olmak için tuzak kurup hakirliğe gidersen bir efendi olursun." Bazı nüshalarda "hased" yerine "cesed" geçmiştir. Bu durumda anlam: "Maddî bedenin hükmünden tek olmak ve ayrılmak için tuzak kur!" demek olur. "Tâ vârehî" ve "tâ ferd gerdî" deki "tâ" ta'lîl içindir. Ya'ni, "Ey kimse, sen mürşid-i kâmilin kemâlini ve halka karşı olan riyâsetini görüp hased ediyorsun; ve bu hased sâikasıyla kendin de böyle bir makāma nâiliyet için mekrediyorsun. Bu niyetle olan mekri bırak da kendi nefsinin mekrinden kutulmak için mekr et! Sıfât-ı nefsâniyyeden olan bu hasedden ferd olmak ve ayrılmak için mekr et! Eğer sen kendi varlığından ve enâniyetinden kurtulup Allah'ın kulları arasında en hakîr bir kul olmak için mekr edip hakîrliğe gidersen bir efendi olursun." Ba'zı nüshalarda "hased" yerine "cesed" vâki' olmuştur. Bu sûrette ma'nâ: "Cesed-i unsurînin hükmünden ferd olmak ve ayrılmak için mekr et!" demek olur. 472. Ey eski kurt, tilkiliği ve hizmeti efendilik kasdı üzerine etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 472. Ey eski kurt, tilkiliği ve hizmeti efendilik kastı üzerine yapma! "Târ", burada "iplik" anlamındadır. Yani, fikir ipliğini kendi benliğinin hayali ve tedbiri üzerine az ör! Çünkü âlemlerden müstağni olan Yüce Allah, tuzak kuranlara kendi tarafına az yol verir. Böyle hile ile irşat makamına ulaşmak isteyenlerden az kimselere bu makamın yolunu açmıştır; ve bu tuzak kuranların çoğu manen helak olmuşlardır. “Târ”, burada “iplik” ma’nâsınadır. Ya’ni, fikir ipliğini kendi enâniyetinin hayâli ve tedbîri üzerine az ör! Zîrâ âlemlerden ganî olan Hak Teâlâ hazretleri mekr edicilere kendi cânibine az yol verir. Böyle hîle ile makâm-ı irşâda nâil olmak isteyenlerden az kimselere bu makâmın yolunu açmıştır; ve bu mekr edicilerin çoğu ma’nen helâk olmuşlardır. 470. İyi bir hizmet yolunda mekr et, tâ ki ümmet içinde nübüvvet bulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 470. İyi bir hizmet yolunda mekr et (gizli yönlendirme yap), tâ ki ümmet içinde nübüvvet (peygamberlik) bulasın! Bu şerefli beyitte "nübüvvet" ifadesiyle nübüvvet-i ta'rîfiyyeye (tanımlayıcı peygamberliğe) işaret edilir. Çünkü nübüvvet iki çeşittir. Birisi, "nübüvvet-i teşrîiyye" (şeriat getiren peygamberlik) ve diğeri "nübüvvet-i ta'rîfiyye"dir. Nübüvvet-i teşrîiyye, şeriat sahibi olan bir peygamberin nübüvvetidir. Nübüvvet-i ta'rîfiyye ise nübüvvet-i teşrîiyyeyi güçlendirir ve destekler. [Ümmetimin âlimleri İsrailoğullarının peygamberleri gibidir] hadis-i şerifinde bu nübüvvet-i ta'rîfiyyeye işaret edilir. Yani, "Ey kimse, eğer senin tabiatında mekr etmek var ise bari bu tabiatını iyi bir hizmette kullan, tâ ki ümmet içinde nübüvvet-i ta'rîfiyye mertebesine ulaşıp halkı irşad edesin!" Bu şerefli beyit, yukarıdaki şerefli beyitlerdeki sembollerin anahtarı gibidir. Bu beyt-i şerîfde “nübüvvet” ta’bîri ile nübüvvet-i ta’rîfiyyeye işâret buyrulur. Zîrâ nübüvvet iki nevi’dir. Birisi, “nübüvvet-i teşrîiyye” ve diğeri “nübüvvet-i ta’rîfiyye”dir. Nübüvvet-i teşrîiyye sâhib-i şerîat olan bir nebînin nübüvvetidir. Nübüvvet-i ta’rîfiyye ise nübüvvet-i teşrîiyyeyi takviye ve te’yîd eder. [علماء امتى كانبياء بنى اسرائيل] hadîs-i şerîfinde bu nübüvvet-i ta’rîfiyyeye işâret buyrulur. Ya’ni, “Ey kimse, eğer senin tab’ında mekr etmek var ise bâri bu tabîatını iyi bir hizmette kullan, tâ ki ümmet içinde nübüvvet-i ta’rîfiyye mertebesine nâil olup halkı irşâd edesin!” Bu beyt-i şerîf yukanki ebyât-ı şerîfedeki rumûzâtın miftâhı mesâbesindedir. 471. Kendi mekrinden kurtulmak için mekr et, hasedden ferd olman için mekret!✨ ✨ Sade Türkçe flash 471. Kendi tuzağından kurtulmak için tuzak kur, hasetten tek başına kalman için tuzak kur! "Tâ vârehî" ve "tâ ferd gerdî"deki "tâ" sebep bildirmek içindir. Yani, "Ey kişi, sen insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kemalini ve halka karşı olan başkanlığını görüp haset ediyorsun; ve bu haset sebebiyle kendin de böyle bir makama ulaşmak için tuzak kuruyorsun. Bu niyetle olan tuzağı bırak da kendi nefsinin tuzağından kurtulmak için tuzak kur! Nefse ait sıfatlardan olan bu hasetten tek başına kalmak ve ayrılmak için tuzak kur! Eğer sen kendi varlığından ve benliğinden kurtulup Allah'ın kulları arasında en hakir bir kul olmak için tuzak kurup hakirliğe gidersen bir efendi olursun." Bazı nüshalarda "haset" yerine "ceset" geçmiştir. Bu durumda anlam: "Maddî bedenin hükmünden tek başına kalmak ve ayrılmak için tuzak kur!" demek olur. “Tâ vârehî” ve “tâ ferd gerdî” deki “tâ” ta’lîl içindir. Ya’ni, “Ey kimse, sen mürşid-i kâmilin kemâlini ve halka karşı olan riyâsetini görüp hased ediyorsun; ve bu hased sâikasıyla kendin de böyle bir makâma nâiliyet için mekrediyorsun. Bu niyetle olan mekri bırak da kendi nefsinin mekrinden kurtulmak için mekr et! Sıfât-ı nefsâniyyeden olan bu hasedden ferd olmak ve ayrılmak için mekr et! Eğer sen kendi varlığından ve enâniyetinden kurtulup Allah’ın kulları arasında en hakîr bir kul olmak için mekr edip hakîrliğe gidersen bir efendi olursun.” Ba’zı nüshalarda “hased” yerine “cesed” vâki’ olmuştur. Bu sûrette ma’nâ: “Cesed-i unsurînin hükmünden ferd olmak ve ayrılmak için mekr et!” demek olur. 472. Ey eski kurt, tilkiliği ve hizmeti efendilik kasdı üzerine etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 472. Ey eski kurt, tilkiliği ve hizmeti efendilik kastı üzerine etme! "Eski kurt"tan maksat, bir tarikata girip havas (seçkinler) vasıtasıyla insanların büyüklerini ve ileri gelenlerini avlayarak onlara uyulan kişi olma iddiasında bulunan kimselerdir. Nitekim *Fîhi Mâ Fîh*'in 34. bölümünde, Pir efendimiz (Mevlânâ) kendi şerefli zamanlarında bulunan böyle kimselerden birinin keşif âleminde gördüğü hâlini şöyle beyan buyururlar: "Onu vahşi hayvan suretinde gördüm. Üzerinde tilki derisi vardı. Onu tutmak istedim. Hâlbuki o, küçük bir çardakta merdiven ayağında bakıyordu. Ellerini kaldırdı, böyle böyle sıçradı. Ondan sonra onun yanında 'dele' (bir tür hayvandır) suretinde filânüddin'i gördüm. Sıçrardı, onu tuttum, beni ısırmak istedi; başını ayaklarımın altına aldım. İçinde ne varsa hepsi çıkıncaya kadar iyice ezdim. Daha sonra derisinin güzelliğine bakıp dedim ki: 'Bu deri, altın ve elmas ve inci ve yakut ve bunlardan daha kıymetli şeyler doldurulmaya layıktır.' Ondan sonra: 'Ben istediğimi aldım, ey zıplak, nereye istersen sıçra ve gözün hangi tarafı görürse, oraya sıçra!' dedim. Onun sıçraması o (yani dele suretinde görünen şahıs), rakâik-ı şihâbiyye (ince ve parlak sözler) ve saireyi tasavvur edip kalbinde hıfz eder. O, muhafazasına çaba gösterdiği bu tarikattan her bir şeyi ve her bir kimseyi idrak etmek isterse de bu mümkün değildir. Çünkü ârif ve onun hâli bu ağ ile avlanamaz; ve sahih ve müstakim (doğru ve dürüst) olsa dahi, bu ava, o ağlar ile yetişmek mümkün olmaz. Şimdi ârif, idrak edilenin idraki konusunda muhtardır (seçme hakkına sahiptir). Bir kimsenin onu idrak etmesi, ancak ârifin seçimiyle mümkün olur. Nitekim sen av için pusuya oturdun. O av senin niyetini ve hilesini görür. O muhtardır. Onun geçeceği yollar senin tuzak kurduğun yola sınırlı değildir. O senin pusu kurduğun yerden geçmeyip yolların birinden geçer. Allah'ın arzı geniştir. (...) Kâfir yedi mide kadar yemek yer. Habersiz olan pervanenin (Ferrâş'ın) seçimiyle bulunan bu eşek sıpası şahıs dahi yedi mide kadar yer. Eğer bir mide kadar yemiş olsaydı, yetmiş mide kadar yemiş olurdu. Sevilen cinsten olan her şey sevildiği gibi, nefret edilen cinsten olan her şey dahi nefret edilendir. Ve eğer pervane (Ferrâş) burada olsaydı ben onun yanına gidip nasihat ederdim ve onu uzaklaştırıp kovmadıkça onun yanından çıkmazdım. Çünkü dinini ve kalbini ve ruhunu ve aklını bozar. Keşke şarap içmek ve şarkıcı cariyelerle meşgul olmak gibi fesatlara meyilli olsaydı da, inayet sahibinin inayetlerine ulaştığı vakit bu fesatlar iyiliğe dönüşseydi. Velakin o, haneyi seccadelerle doldurdu. Ne olurdu ki, sen o şahsı seccadeye sarıp yaksa idin de, pervane ondan ve onun şerrinden kurtulsa idi. Çünkü onun itikadını inayet sahibinden bozar ve o inayet sahibinin gelişinde gözüyle işaret edip onu ayıplar. Pervane (Ferrâş) ise susup nefsini helak eder ve onu tesbihler ve evrad (virdler) ve dualar ile avladı. (...) Yüce Allah mazlumları bunlar gibi yol kesicilerden ve Hak yolunun engelleyicilerinden kurtarsın! Bu yüce beyanlar, bu şerefli beytin açıklaması yerinde olduğundan başka bir açıklamaya gerek yoktur. “Eski kurt”tan murâd, bir tarîka intisâb edip havâss vâsıtasıyla nâsın ekâbir ve eşrâfını avlayarak onlara muktedâ-bih olmak dâiyesinde bulunan kimselerdir. Nitekim *Fîhi Mâ Fîh*’in 34. faslında cenâb-ı Pîr efendimiz zamân-ı şerîflerinde bulunan böyle kimselerden birinin âlem-i mükâşefede gördüğü hâlini şöyle beyân buyururlar: “Onu hayvân-ı vahşî sûretinde gördüm. Üzerinde tilki derisi var idi. Onu tutmak istedim. Halbuki o bir küçük çardakta merdiven ayağında bakıyor idi. Ellerini kaldırdı, böyle böyle sıçradı. Ondan sonra onun yanında “dele” (bir nevi’ hayvandır) sûretinde filânüddîni gördüm. Sıçrar idi, onu tuttum, beni ısırmak istedi; başını ayaklarımın altına aldım. İçinde ne varsa hepsi çıkıncaya kadar iyice ezdim. Ba’dehû cildinin güzelliğine bakıp dedim ki: “Bu cild, altın ve elmas ve inci ve yâkût ve bunlardan daha kıymetli şeyler doldurulmaya lâyıktır”. Ondan sonra: “Ben istediğimi aldım, ey zıplak, nereye istersen sıçra ve gözün hangi tarafı görürse, oraya sıçra!” dedim. Onun sıçraması o (ya’ni dele sûretinde görünen şahıs), rakâik-ı şihâbiyye ve sâireyi tasavvur edip kalbinde hıfz eder. O muhâfazasına cehd eylediği bu tarîkden her bir şeyi ve her bir kimseyi idrâk etmek isterse de bu mümkün değildir. Zîrâ ârif ve onun hâli bu ağ ile avlanamaz; ve sahîh ve müstakîm olsa dahi, bu ava, o ağlar ile yetişmek mümkün olmaz. İmdi ârif, müdrekinin idrâki emrinde muhtârdır. Bir kimsenin onu idrâk etmesi, ancak ârifin ihtiyârıyla kâbil olur. Nitekim sen sayd için mirsâda oturdun. O sayd senin niyetini ve hîleni görür. O muhtârdır. Onun geçeceği yollar senin tuzak kurduğun yola münhasır değildir. O senin mersadından geçmeyip yolların birinden geçer. Allah’ın arzı vâsi’dir. (...) Kâfir yedi mi’delik kadar taâm yer. Bîhaber olan ferrâşın (Pervâne’nin) ihtiyâr-kerdesi bulunan bu eşek sıpası şahıs dahi yedi mi’delik kadar yer. Eğer bir mi’delik kadar yemiş olsa idi, yetmiş mi’delik kadar yemiş olurdu. Mahbûb cinsinden olan her şey mahbûb olduğu gibi, mebgûz cinsinden olan her şey dahi mebgûzdür. Ve eğer ferrâş (Pervâne) burada olsa idi ben onun nezdine gidip nasîhat eyler idim ve onu teb’îd ve tard etmedikçe onun yanından çıkmaz idim. Zîrâ dînini ve kalbini ve rûhunu ve aklını ifsâd eder. Keşke şürb-i hamr ve mugannîye câriyeler ile meşgul olmak gibi fesâdâta mütemâyil olsaydı da sâhib-i inâyetin inâyâtına muttasıl olduğu vakit bu fesâdât salâha münkalib olsa idi. Velâkin o, hâneyi seccâdeler ile doldurdu. Ne ola idi ki, sen o şahsı seccâdeye sarıp yaksa idin de, Pervâne ondan ve onun şerrinden halâs olsa idi. Zîrâ onun i’tikâdını sâhib-i inâyetten ifsâd eder ve o sâhib-i inâyetin kudûmunda gözüyle işâret edip onu ta’yîb eyler. O "Eski kurt"tan murâd, bir tarîka intisâb edip havâss vâsıtasıyla nâsın ekâbir ve eşrâfını avlayarak onlara muktedâ-bih olmak dâiyesinde bulunan kimselerdir. Nitekim Fîhi Mâ Fîh'in 34. faslında cenâb-ı Pîr efendimiz zamân-ı şerîflerinde bulunan böyle kimselerden birinin âlem-i mükâşefede gördüğü hâlini şöyle beyân buyururlar: "Onu hayvân-ı vahşî sûretinde gördüm. Üzerinde tilki derisi var idi. Onu tutmak istedim. Halbuki o bir küçük çardakta merdiven ayağında bakıyor idi. Ellerini kaldırdı, böyle böyle sıçradı. Ondan sonra onun yanında "dele" (bir nevi' hayvandır) sûretinde filânüddîni gördüm. Sıçrar idi, onu tuttum, beni ısırmak istedi; başını ayaklarımın altına aldım. İçinde ne varsa hepsi çıkıncaya kadar iyice ezdim. Ba'dehû cildinin güzelliğine bakıp dedim ki: "Bu cild, altın ve elmas ve inci ve yâkūt ve bunlardan daha kıymetli şeyler doldurulmaya lâyıktır". Ondan sonra: "Ben istediğimi aldım, ey zıplak, nereye istersen sıçra ve gözün hangi tarafı görürse, oraya sıçra!" dedim. Onun sıçraması o (ya'ni dele sûretinde görünen şahıs), rakāik-ı şihâbiyye ve sâireyi tasavvur edip kalbinde hifz eder. O muhafazasına cehd eylediği bu tarîkden her bir şeyi ve her bir kimseyi idrak etmek isterse de bu mümkin değildir. Zîrâ ârif ve onun hâli bu ağ ile avlanamaz; ve sahîh ve müstakîm olsa dahi, bu ava, o ağlar ile yetişmek mümkin olmaz. İmdi ârif, müdrekinin idrâki emrinde muhtârdır. Bir kimsenin onu idrak etmesi, ancak ârifin ihtiyârıyla kābil olur. Nitekim sen sayd için mirsada oturdun. O sayd senin niyetini ve hîleni görür. O muhtardır. Onun geçeceği yollar senin tuzak kurduğun yola münhasır değildir. O senin mersadından geçmeyip yolların birinden geçer. Allah'ın arzı vâsi'dir. (...) Kâfir yedi mi'delik kadar taâm yer. Bîhaber olan ferrâşın (Pervâne'nin) ihtiyâr-kerdesi bulunan bu eşek sıpası şahıs dahi yedi mi'delik kadar yer. Eğer bir mi'delik kadar yemiş olsa idi, yetmiş mi'delik kadar yemiş olurdu. Mahbûb cinsinden olan her şey mahbûb olduğu gibi, mebgûz cinsinden olan her şey dahi mebgûzdür. Ve eğer ferrâş (Pervâne) burada olsa idi ben onun nezdine gidip nasîhat eyler idim ve onu teb'îd ve tard etmedikçe onun yanından çıkmaz idim. Zîrâ dînini ve kalbini ve ruhunu ve aklını ifsâd eder. Keşke şürb-i hamr ve muğanniye câriyeler ile meşgûl olmak gibi fesâdâta mütemâyil olsaydı da sâhib-i inâyetin inâyâtına muttasıl olduğu vakit bu fesâdât salâha münkalib olsa idi. Velâkin o, hâneyi seccâdeler ile doldurdu. Ne ola idi ki, sen o şahsı seccâdeye sarıp yaksa idin de, Pervâne ondan ve onun şerrinden halâs olsa idi. Zîrâ onun i'tikādını sâhib-i inâyetten ifsâd eder ve o sâhib-i inâyetin kudûmunda gözüyle işaret edip onu ta'yîb eyler. ferrâş (Pervâne) ise sükût edip nefsini helâk eder ve onu tesbîhât ve evrâd ve ed'iye ile avladı. (...) Hak Teâlâ mazlûmları bunlar gibi yol kesicilerden ve tarîk-ı Hak mânî'lerinden halâs etsin! Bu beyânât-ı aliyye bu beyt-i şerîfin îzâhı makâmında olduğundan dîğer îzâha hâcet yoktur. 473. Fakat pervâne gibi ateşe koş! Ondan bir kese dikme ve pâk oyna!✨ ✨ Sade Türkçe flash 473. Fakat pervâne gibi ateşe koş! Ondan bir kese dikme ve pâk oyna! "Kîse ber çîzî dûhten" ifadesi, "bir şeyden fayda ummak"tan kinâyedir (Ba-hâr-ı Acem). Buna göre, كيسه ز آن بر مدوز "Hak yolunda reis ve efendi olmak niyetiyle çalışmaktan fayda bekleme!" demek olur. Bazı nüshalarda كيسه زر بر مدوز şeklinde geçer. Bu da "Altın kesesi dikme!" demektir. Bu da "menfaat ummak" anlamına gelir. "Pâk-bâz", "temiz oyna" demek olup, "garazsız hizmet et" anlamına gelir. "Ateş"ten kasıt, ilâhî aşktır. Yani, "Ey eski kurt, nefsin hazzına ait niyetlerden vazgeç de pervâne gibi ilâhî aşk ateşine koş! Hak yolunda baş, efendi ve mürşid olmak sevdasıyla çalışmaktan fayda bekleme! Nefsanî garazdan temiz olarak hizmet et!" Ankaravî hazretleri bu şerefli beytin şerhinde şu kıssayı nakleder: “Bâyezîd-i Bestâmî (k.s.) tasavvuf yolculuğunun başlangıcında iki defa hacca gitmiş. Bir gün birisi demiş ki: "Ey Bâyezîd, ne saadettir ki sana böyle tam bir ihlas ve takva ile haccetmek nasip oldu." Cenâb-ı Bâyezîd'in nefsi bu hitaptan haz ve zevk duymuş ve o kimseye demiş ki: "Gel bu benim iki haccımı sana iki akçeye satayım, alır mısın?" O kimse de kabul edip iki akçe vermiş ve Hz. Bâyezîd o iki akçe ile ekmek alıp köpeklere doğramış ve bu şekilde nefsinin hazzını mahvetmiştir.” "Kîse ber çîzî dûhten", "bir şeyden fâide ümîd etmek"ten kinâyedir (Ba-hâr-ı Acem). Binâenaleyh كيسه ز آن بر مدوز "tarîk-ı Hak'ta reîs ve efendi olmak niyetiyle çalışmaktan fâide me'mûl etme!" demek olur. Ba'zı nüshalar-da كيسه زر بر مدوز vâki'dir. "Altın kesesi dikme!" demektir. Bu da "menfaat me'mûl etmek" ma'nâsınadır. "Pâk-bâz", "temiz oyna" demek olup, "garazsız hizmet et" demek olur. "Ateş"ten murâd, aşk-ı ilâhîdir. Ya'ni, "Ey eski kurt, nefsin hazzına âit niyetlerden vazgeç de pervâne gibi aşk-ı ilâhî ateşine koş! Tarîk-ı Hak'ta baş ve efendi ve mürşid olmak sevdâsıyla çalışmaktan fâide ümîd etme! Garaz-ı nefsânîden temiz olarak hizmet et!" Ankaravî hazretleri bu beyt-i şerîfin şerhinde şu kıssayı nakil buyurur: “Bâyezîd-i Bestâmî (k.s.) ibtidâ-yi sülûklerinde iki defa hacca gitmiş. Bir gün birisi demiş ki: "Ey Bâyezîd, ne saâdettir ki sana böyle kemâl-i hulûs ve takvâ ile haccetmek müyesser oldu." Cenâb-ı Bâyezîd'in nefsi bu hitâbdan haz ve zevk duymuş ve o kimseye demiş ki: "Gel bu benîm iki haccımı sana iki akçeye satayım, alır mısın?" O kimse de muvâfakat edip iki akçe vermiş ve Hz. Bâyezîd o iki akçe ile ekmek alıp köpeklere doğramış ve bu sûretle nefsinin hazzını berbâd etmiştir.” 474. Kuvveti bırak zârîliği tut! Ey fakîr, rahmet bir zârın tarafına gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 474. Kuvveti bırak, zayıflığı tut! Ey fakir, rahmet zayıfın tarafına gelir. "Zâr", burada "zayıf ve miskin" anlamındadır. Yani, kuvveti ve izzet-i nefsi bırak da zayıflığı ve miskinliği seç! Ey Hakk'ın rahmetine muhtaç olan insan, bu ilahi rahmet zayıfın ve miskinin tarafına gelir. Nasıl ki insanların merhameti bile fakir ve miskin hakkında bolca olur. "Zâr", burada "zayıf ve miskîn" ma'nâsınadır. Ya'ni, kuvveti ve izzet-i nefsi bırak da zayıflığı ve miskinliği ihtiyâr et! Ey Hakk'ın rahmetine muhtaç olan insan, bu rahmet-i ilâhiyye bir zayıfın ve miskînin tarafına gelir. Nitekim insanların merhameti bile bir fakîr ve miskîn hakkında mebzûl olur. 475. Teşne olan muztarrın zârîliği ma'nevîdir. Yalan olan soğuk zârîlik gavînin lâyıkıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 475. Susuz kalmış çaresizin inlemesi manevîdir. Yalan olan soğuk inleme, güçlü olanın layığıdır. Pervâne ise susup nefsini helak eder ve onu tesbihler, zikirler ve dualarla avladı. (...) Yüce Allah mazlumları bunlar gibi yol kesicilerden ve Hakk yolunun engellerinden kurtarsın!" Bu yüce açıklamalar, bu şerefli beytin izahı makamında olduğundan başka bir izaha gerek yoktur. ferrâş (Pervâne) ise sükût edip nefsini helâk eder ve onu tesbîhât ve evrâd ve ed'iye ile avladı. (...) Hak Teâlâ mazlûmları bunlar gibi yol kesicilerden ve tarîk-ı Hak mâni'lerinden halâs etsin!" Bu beyânât-ı aliyye bu beyt-i şerîfin îzâhı makāmında olduğundan diğer îzâha hâcet yoktur. 473. Fakat pervâne gibi ateşe koş! Ondan bir kese dikme ve pâk oyna!✨ ✨ Sade Türkçe flash 473. Fakat pervâne gibi ateşe koş! Ondan bir kese dikme ve pâk oyna! "Kîse ber çîzî dûhten", "bir şeyden fayda ummak"tan kinayedir (Bahâr-ı Acem). Buna göre "kese ondan dikme" ifadesi, "Hakk yolunda reis ve efendi olmak niyetiyle çalışmaktan fayda umma!" demek olur. Bazı nüshalarda "altın kesesi dikme" şeklinde geçer. Bu da "menfaat ummak" anlamındadır. "Pâk-bâz", "temiz oyna" demek olup, "garazsız hizmet et" demek olur. "Ateş"ten kasıt, ilâhî aşktır. Yani, "Ey eski kurt, nefsin hazzına ait niyetlerden vazgeç de pervâne gibi ilâhî aşk ateşine koş! Hakk yolunda baş, efendi ve mürşid olmak sevdasıyla çalışmaktan fayda umma! Nefsânî garazdan temiz olarak hizmet et!" Ankaravî hazretleri bu şerefli beytin şerhinde şu kıssayı nakleder: "Bâyezîd-i Bestâmî (k.s.) sülûklerinin (tasavvuf yolculuklarının) başlangıcında iki defa hacca gitmiş. Bir gün birisi demiş ki: "Ey Bâyezîd, ne saadettir ki sana böyle tam bir ihlas ve takva ile haccetmek nasip oldu." Cenâb-ı Bâyezîd'in nefsi bu hitaptan haz ve zevk duymuş ve o kimseye demiş ki: "Gel bu benim iki haccımı sana iki akçeye satayım, alır mısın?" O kimse de kabul edip iki akçe vermiş ve Hz. Bâyezîd o iki akçe ile ekmek alıp köpeklere doğramış ve bu şekilde nefsinin hazzını mahvetmiştir." "Kîse ber çîzî dûhten", "bir şeyden fâide ümîd etmek"ten kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Binaenaleyh کیسه زان بر مدوز tarik-ı Hak'ta reîs ve efendi olmak niyetiyle çalışmaktan fâide me'mûl etme!" demek olur. Ba'zı nüshalarda کیسه زر بر مدوز vaki'dir. "Altın kesesi dikme!" demektir. Bu da "menfaat me'mûl etmek" ma'nâsınadır. "Pâk-bâz", "temiz oyna" demek olup, "garazsız hizmet et" demek olur. "Ateş"ten murâd, aşk-ı ilâhîdir. Ya'ni, "Ey eski kurt, nefsin hazzına âit niyetlerden vazgeç de pervâne gibi aşk-ı ilâhî ateşine koş! Tarîk-ı Hak'ta baş ve efendi ve mürşid olmak sevdâsıyla çalışmaktan fâide ümîd etme! Garaz-ı nefsânîden temiz olarak hizmet et!" Ankaravî hazretleri bu beyt-i şerîfin şerhinde şu kıssayı nakil buyurur: "Bâyezîd-i Bestâmî (k.s.) ibtidâ-yi sülüklerinde iki defa hacca gitmiş. Bir gün birisi demiş ki: "Ey Bâyezîd, ne saâdettir ki sana böyle kemâl-i hulûs ve takvâ ile haccetmek müyesser oldu." Cenâb-ı Bâyezîd'in nefsi bu hitâbdan haz ve zevk duymuş ve o kimseye demiş ki: "Gel bu benim iki haccımı sana iki akçeye satayım, alır mısın?" O kimse de muvafakat edip iki akçe vermiş ve Hz. Bâyezîd o iki akçe ile ekmek alıp köpeklere doğramış ve bu sûretle nefsinin hazzını berbâd etmiştir." 474. Kuvveti bırak zâriliği tut! Ey fakîr, rahmet bir zârın tarafına gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 474. Kuvveti bırak, zayıflığı tut! Ey fakir, rahmet zayıfın tarafına gelir. "Zâr", burada "zayıf ve miskin" anlamındadır. Yani, kuvveti ve izzet-i nefsi (benlik gururunu) bırak da zayıflığı ve miskinliği tercih et! Ey Hakk'ın rahmetine muhtaç olan insan, bu ilahi rahmet bir zayıfın ve miskinin tarafına gelir. Nitekim insanların merhameti bile bir fakir ve miskin hakkında bolca olur. "Zâr", burada "zayıf ve miskîn” ma'nâsınadır. Ya'ni, kuvveti ve izzet-i nefsi bırak da zayıflığı ve miskinliği ihtiyâr et! Ey Hakk'ın rahmetine muhtaç olan insan, bu rahmet-i ilâhiyye bir zayıfın ve miskînin tarafına gelir. Nitekim insanların merhameti bile bir fakîr ve miskîn hakkında mebzûl olur. 475. Teşne olan muztarrın zârîliği ma'nevîdir. Yalan olan soğuk zârîlik gavînin lâyıkıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 475. Susamış olan çaresizin inlemesi manevîdir. Yalan olan soğuk inleme, güçlü olanın layığıdır. Yani, Hak'ka kavuşmaya susamış olan âşık ile çaresiz bir kimsenin zayıflığı ve düşkünlüğü manevîdir, görünüşte belli olmaz; ve onun içindeki bu düşkünlüğe insanlar muttali olmaz. Fakat içinde varlık ve benlik davası olduğu hâlde insanlara gösteriş olmak üzere yapılan soğuk ve yalan düşkünlük ve tevazu, güçlü olanın ve içi azgın olan kimsenin layığıdır. Ya'ni, vuslat-ı Hakk'a susamış olan âşık ile muztar bir kimsenin za'f ve meskeneti ma'nevîdir, sûrette görünmez; ve onun bâtınındaki bu meskenete nâs muttali' olmaz. Fakat içinde varlık ve benlik da'vâsı olduğu hâlde nâsa gösteriş olmak üzere yapılan soğuk ve yalan meskenet ve tevâzu' gavînin ve bâtını azgın olan kimsenin lâyıkıdır. 476. Yûsuf'un kardeşlerinin giryesi hîledir. Zîrâ onların içi hasedden pür-illettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 476. Yusuf'un kardeşlerinin ağlaması hiledir. Çünkü onların içi hasetten hastalıkla doludur. Nasıl ki Yusuf (a.s.)'ın kardeşlerinin babaları Yakup (a.s.)'a karşı ağlamaları ve kalbi kırık görünmeleri hiledir ve riyadır. Çünkü onların kalpleri ve iç dünyaları hasetten dolayı hastalıkla ve manevi rahatsızlıkla doludur. Nitekim Yûsuf (a.s.)ın kardeşlerinin babaları Ya'küb (a.s.)a karşı ağlamaları ve münkesirü'l-kalb görünmeleri hîledir ve riyâdır. Zîrâ onların kalbleri ve bâtınları hasedden dolayı illetle ve maraz-ı ma'nevî ile doludur. 477. O bir köpek uluyor idi ve o Arab da ağlayıcı idi. Göz yaşı dökerdi ve "Ey küreb!" derdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 477. O bir köpek uluyordu ve o Arap da ağlayıcı idi. Gözyaşı dökerdi ve "Ey kederler!" derdi. "Kürebi", gam ve keder anlamına gelen "kürbet" kelimesinin çoğuludur. Yani, Arap'ın köpeği açlıktan ölüyordu ve Arap da feryat edip ağlıyor ve "Ey gam ve kederler, neredesiniz?" diyordu. Yani, Hakk'a kavuşmaya susamış olan âşık ile çaresiz bir kimsenin zayıflığı ve acizliği manevîdir, görünüşte belli olmaz; ve onun içindeki bu acizliğe insanlar muttali olmaz. Fakat içinde varlık ve benlik davası olduğu hâlde insanlara gösteriş olmak üzere yapılan soğuk ve yalan acizlik ve tevazu, zenginin ve içi azgın olan kimsenin layıkıdır. "Kürebi", gam ve gussa ma'nâsına olan, "kürbet"in cem'idir. Ya'ni, Arab'ın köpeği açlıktan ölüyor ve Arab da feryâd edip ağlıyor ve: "Ey gam ve gussalar, neredesiniz?" diyor idi. Ya'ni, vuslat-ı Hakk'a susamış olan âşık ile muztar bir kimsenin za'f ve meskeneti ma'nevîdir, sûrette görünmez; ve onun bâtınındaki bu meskenete nâs muttali' olmaz. Fakat içinde varlık ve benlik da'vâsı olduğu hâlde nâsa gösteriş olmak üzere yapılan soğuk ve yalan meskenet ve tevâzu' gavînin ve bâtını azgın olan kimsenin lâyıkıdır. 476. Yûsuf'un kardeşlerinin giryesi hîledir. Zîrâ onların içi hasedden pür-illettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 476. Yusuf'un kardeşlerinin ağlaması hiledir. Çünkü onların içi hasetten hastalıkla doludur. Nasıl ki Yusuf (a.s.)ın kardeşlerinin babaları Yakup (a.s.)a karşı ağlamaları ve kalbi kırık görünmeleri hiledir ve riyadır. Çünkü onların kalpleri ve içleri hasetten dolayı hastalıkla ve manevî rahatsızlıkla doludur. O Arap'ın hikâyesidir ki, onun köpeği açlıktan ölüyordu, aksine onun dağarcığı ekmek dolu idi; ve köpek üzerine ağıt yakar ve şiir söylerdi ve başını ve yüzünü döverdi; ve köpeğe dağarcıktan bir lokma ekmek vermek esirgemek gelirdi. Bu kıssa riyakârlıkla ağlamanın örneğidir. Nasıl ki Arap'ın birisinin dağarcığı ekmekle dolu olduğu hâlde köpeği açlıktan ölüyordu; ve Arap köpeğin bu hâline üzülüp görünüşte bağırıp çağırıp ağlıyordu. Bununla beraber köpeğe bir lokma ekmek vermekte acıyor ve onu ziyan sayıyordu. Nitekim Yûsuf (a.s.)ın kardeşlerinin babaları Ya'küb (a.s.)a karşı ağlamaları ve münkesirü'l-kalb görünmeleri hîledir ve riyâdır. Zîrâ onların kalbleri ve bâtınları hasedden dolayı illetle ve maraz-ı ma'nevî ile doludur. O A'râbînin hikâyesidir ki, onun köpeği açlıktan ölüyor idi, halbuki onun dağarcığı ekmek dolu idi; ve köpek üzerine nevha ederdi ve şiir söylerdi ve başını ve yüzünü döğerdi; ve köpeğe dağarcıktan bir lokma vermek dirîğ gelirdi Bu kıssa riyâkârlıkla ağlamanın nümûnesidir. Nitekim Arab'ın birisinin dağarcığı ekmekle dolu olduğu hâlde köpeği açlıktan ölüyordu; ve Arab köpeğin bu hâline teessüf edip zâhiren bağırıp çağırıp ağlıyordu. Bununla beraber köpeğe bir lokma ekmek vermekte acıyor ve onu zıyâ' addediyor idi. 477. O bir köpek uluyor idi ve o Arab da ağlayıcı idi. Göz yaşı dökerdi ve "Ey küreb!" derdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 477. O bir köpek uluyordu ve o Arap da ağlıyordu. Gözyaşı dökerdi ve "Ey kederler!" derdi. "Kürebi", gam ve keder anlamına gelen "kürbet" kelimesinin çoğuludur. Yani, Arap'ın köpeği açlıktan ölüyordu ve Arap da feryat edip ağlıyor ve: "Ey gam ve kederler, neredesiniz?" diyordu. "Kürebi", gam ve gussa ma'nâsına olan, "kürbet"in cem'idir. Ya'ni, Arab'ın köpeği açlıktan ölüyor ve Arab da feryâd edip ağlıyor ve: "Ey gam ve gussalar, neredesiniz?" diyor idi. 478. Bir suâlci geçti ve "Bu ağlama nedir? Senin feryadın ve nâlânlığın kimin içindir?" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 478. Bir soru soran geçti ve "Bu ağlama nedir? Senin feryadın ve inlemen kimin içindir?" dedi. "Zâr", burada ağlayan ve inleyen anlamındadır ve sonundaki "yâ" masdariyettir (fiilden isim yapan ek); "zârî", inleme demek olur. "Zâr", burada giryân ve nâlân ma'nâsına olup âhirindeki "yâ" masdariyyettir; “zârî”, nâlânlık demek olur. 479. Dedi: "Mülkümde iyi huylu bir köpek var idi. İşte o yol ortasında uluyor."✨ ✨ Sade Türkçe flash 479. Dedi: "Mülkümde iyi huylu bir köpek vardı. İşte o yol ortasında uluyor." 480. "Gündüz avcım ve gece bekçim idi. Keskin gözlü ve av tutucu ve hırsız kovucu idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 480. "Gündüz avcım ve gece bekçim idi. Keskin gözlü, av tutucu ve hırsız kovucu idi." 481. Dedi: "Onun marazı nedir? Yara mı yemiştir? Dedi: "Köpek açlığı onu zayıf etmiştir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 481. Dedi: "Onun hastalığı nedir? Yara mı almıştır?" Dedi: "Köpek açlığı onu zayıflatmıştır." 482. Dedi: "Bu zahmete ve hırsa sabr et! Sabredicilere Hakk'ın fazlı ve bağışlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 482. Dedi: "Bu zahmete ve hırsa sabret! Sabredicilere Hakk'ın fazlı ve bağışlar." "Haraz", ölüme yol açan hastalık demektir. Soru soran kişi, köpek sahibine dedi: "Böyle sadık bir köpeğin kaybının zahmetine ve onun ölüme yol açan hastalığına sabret. Çünkü Yüce Allah'ın lütfu ve yardımı sabreden kimselere karşılık ve ödül verir." Bazı nüshalarda "haraz" yerine "maraz" (hastalık) kelimesi geçmiştir. "Haraz”, ölüme müncer olan hastalık demektir. Suâlci, köpek sahibine dedi: "Böyle sadık bir köpeğin ziyâ'ı zahmetine ve onun ölüme müncer olan hastalığına sabret. Zîrâ Hak Teâlâ'nın fazl ve inâyeti sabreden kimselere ecir ve mükâfât verir." Ba'zı nüshalarda "haraz" yerine "maraz" vâki' olmuştur. 483. Ondan sonra ona dedi ki: "Ey hür olan sâlâr, senin elinde bu dolu dağarcık nedir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 483. Ondan sonra ona dedi ki: "Ey hür olan sâlâr, senin elinde bu dolu dağarcık nedir?" "Sâlâr", reis ve kabile reisi ve sergerde (önder) demektir. "Hürr", iradesine sahip olan kimse demektir ki, "esir"in zıddıdır. "Enbân", koyun ve keçi derisinden yapılan dağarcık demektir. Soru soran köpek sahibine bu duayı ettikten sonra ona dedi ki: "Ey iradesine sahip ve serbest olan ailenin reisi, bu senin elinde dolu olan dağarcıkta ne vardır?" "Sâlâr", reîs ve kabîle reîsi ve sergerde. "Hürr", irâdesine mâlik ve sahib olan kimse ki, “esîr”in zıddıdır. "Enbân", koyun ve keçi derisinden yapılan dağarcık. Sualci köpek sahibine bu duâyı ettikten sonra ona dedi ki: "Ey irâdesine mâlik ve serbest olan âilenin reîsi, bu senin elinde dolu olan dağarcıkta ne vardır?" 478. Bir suâlci geçti ve "Bu ağlama nedir? Senin feryadın ve nâlânlığın kimin içindir?" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 478. Bir soru soran geçti ve "Bu ağlama nedir? Senin feryadın ve inlemen kimin içindir?" dedi. "Zâr", burada ağlayan ve inleyen anlamındadır ve sonundaki "yâ" masdariyettir (fiilden isim yapan ek); "zârî", inleme demek olur. "Zâr", burada giryân ve nâlân ma'nâsına olup âhirindeki "yâ" masdariyyettir; “zârî”, nâlânlık demek olur. 479. Dedi: "Mülkümde iyi huylu bir köpek var idi. İşte o yol ortasında uluyor."✨ ✨ Sade Türkçe flash 479. Dedi: "Mülkümde iyi huylu bir köpek vardı. İşte o yol ortasında uluyor." 480. "Gündüz avcım ve gece bekçim idi. Keskin gözlü ve av tutucu ve hırsız kovucu idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 480. "Gündüz avcım ve gece bekçim idi. Keskin gözlü, av tutucu ve hırsız kovucu idi." 481. Dedi: "Onun marazı nedir? Yara mı yemiştir? Dedi: "Köpek açlığı onu zayıf etmiştir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 481. Dedi: "Onun hastalığı nedir? Yara mı almıştır?" Dedi: "Köpek açlığı onu zayıflatmıştır." 482. Dedi: "Bu zahmete ve hırsa sabr et! Sabredicilere Hakk'ın fazlı ve bağışlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 482. Dedi: "Bu zahmete ve hırsa sabret! Sabredicilere Hakk'ın fazlı ve bağışlar." "Haraz", ölüme yol açan hastalık demektir. Soru soran kişi, köpek sahibine dedi: "Böyle sadık bir köpeğin kaybının zahmetine ve onun ölüme yol açan hastalığına sabret. Çünkü Yüce Allah'ın lütfu ve yardımı sabreden kimselere karşılık ve ödül verir." Bazı nüshalarda "haraz" yerine "maraz" (hastalık) kelimesi geçmiştir. "Haraz”, ölüme müncer olan hastalık demektir. Suâlci, köpek sahibine dedi: "Böyle sadık bir köpeğin ziyâ'ı zahmetine ve onun ölüme müncer olan hastalığına sabret. Zîrâ Hak Teâlâ'nın fazl ve inâyeti sabreden kimselere ecir ve mükâfât verir." Ba'zı nüshalarda "haraz" yerine "maraz" vâki' olmuştur. 483. Ondan sonra ona dedi ki: "Ey hür olan sâlâr, senin elinde bu dolu dağarcık nedir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 483. Ondan sonra ona dedi ki: "Ey hür olan sâlâr, senin elinde bu dolu dağarcık nedir?" "Sâlâr", reis ve kabile reisi ve sergerde (önder) demektir. "Hürr", iradesine sahip olan kimse demektir ki, "esir"in zıddıdır. "Enbân", koyun ve keçi derisinden yapılan dağarcık demektir. Soru soran köpek sahibine bu duayı ettikten sonra ona dedi ki: "Ey iradesine sahip ve serbest olan ailenin reisi, bu senin elinde dolu olan dağarcıkta ne vardır?" "Sâlâr", reîs ve kabîle reîsi ve sergerde. "Hürr", irâdesine mâlik ve sahib olan kimse ki, “esîr”in zıddıdır. "Enbân", koyun ve keçi derisinden yapılan dağarcık. Sualci köpek sahibine bu duâyı ettikten sonra ona dedi ki: "Ey irâdesine mâlik ve serbest olan âilenin reîsi, bu senin elinde dolu olan dağarcıkta ne vardır?" 484. Dedi: “Benim dün geceki ekmeğim ve azığım ve gıdâmdır. Bu bedenin kütü için çekerim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 484. Dedi: "Benim dün geceki ekmeğim ve azığım ve gıdâmdır. Bu bedenin kütü için çekerim." Köpek sahibi cevaben dedi: "Dağarcığın içindeki şey benim dün geceden artan ekmeğim ve yiyeceğimdir. Bunu bedenimin gıdası ve kuvveti olmak için taşıyorum." Köpek sâhibi cevâben dedi: “Dağarcığın içindeki şey benim dün geceden artan ekmeğim ve yiyeceğimdir. Bu bedenimin kütü ve kuvveti olmak için taşıyorum.” 485. Dedi: “O köpeğe niçin ekmek ve azık vermezsin?” Dedi: “Bu hadde kadar muhabbetim ve atâm yoktur.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 485. Dedi: “O köpeğe niçin ekmek ve azık vermezsin?” Dedi: “Bu hadde kadar muhabbetim ve atâm yoktur.” Soru soran kişi köpek sahibine “Mademki dağarcığında ekmek vardır, zavallı köpek de açlıktan ölüyor, o hâlde niçin ona ekmek ve yiyecek vermiyorsun?” diye sordu. Köpek sahibi de cevap olarak şöyle dedi: “Köpeğe ekmek vererek onu ölümden kurtaracak kadar sevgim ve bağışım yoktur; ve bu derece ileriye gidemem.” Suâlci köpek sâhibine “Mâdemki dağarcığında ekmek vardır, zavallı köpek de açlıktan ölüyor, o hâlde niçin ona ekmek ve yiyecek vermiyorsun?” diye sordu. Köpek sâhibi de cevâben şöyle dedi: “Köpeğe ekmek vererek onu ölümden kurtaracak kadar muhabbetim ve atâ ve ihsânım yoktur; ve bu derece ileriye gidemem.” 486. “Yolda parasız ekmek ele girmez. Fakat iki gözün suyu bedâvadır.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 486. “Yolda parasız ekmek ele girmez. Fakat iki gözün suyu bedâvadır.” Çünkü eğer köpeğe elimdeki ekmeği verirsem bana yiyecek kalmaz ve yolda tekrar ekmek satın almak gerekir. Bu sebeple para verip ekmek almaktan ise bedava olan gözyaşını döküp köpeğin ölümüne ağlamak daha uygundur. “Zîrâ eğer köpeğe elimdeki ekmeği verir isem bana yiyecek kalmaz ve yolda tekrar ekmek satın almak îcâb eder. Binâenaleyh para verip ekmek almaktan ise bedâva olan göz yaşını döküp köpeğin ölümüne ağlamak daha münâsibdir.” 487. Dedi: “Ey hava ile dolu olan tulum, toprak başına! Ki senin indinde ekmek parçası göz yaşından daha iyidir!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 487. Dedi: “Ey hava ile dolu olan tulum, toprak başına! Ki senin yanında ekmek parçası göz yaşından daha iyidir!” “Hâk ber ser kerden”, matem tutmaktan kinayedir. “Meşk”, tulum demektir. “Leb-i nân”, ekmek parçasından kinayedir (Bahâr-ı Acem). “Pür bâd-ı meşk”, boş tulumdan kinayedir. Soru soran kişi köpek sahibine dedi: “Ey boş tulum ve anlamsız insan, başına toprak saç ve matem tut ki, senin yanında ekmek parçası, manevi değeri olan göz yaşından daha makbuldür.” “Hâk ber ser kerden”, mâtem tutmaktan kinâyedir. “Meşk”, tulum demektir. “Leb-i nân”, ekmek parçasından kinâyedir (Bahâr-ı Acem). “Pür bâd-ı meşk”, boş tulumdan kinâyedir. Suâlci köpek sâhibine dedi: “Ey boş tulum ve ma’nâsız insan, başına toprak saç ve mâtem tut ki, senin indinde ekmek parçası kıymet-i ma’neviyyeyi hâiz olan göz yaşından daha makbûldür.” 488. “Göz yaşı kandır ve gam sebebiyle bir su olmuştur. Toprak beyhûde kana değmez!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 488. “Gözyaşı kandır ve gam sebebiyle bir su olmuştur. Toprak boş yere kana değmez!” 484. Dedi: "Benim dün geceki ekmeğim ve azığım ve gıdâmdır. Bu bedenin kūtu için çekerim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 484. Dedi: "Benim dün geceki ekmeğim ve azığım ve gıdâmdır. Bu bedenin kūtu için çekerim." Köpek sahibi cevaben dedi: "Dağarcığın içindeki şey benim dün geceden artan ekmeğim ve yiyeceğimdir. Bu bedenimin kūtu (bedenin gıdası) ve kuvveti olmak için taşıyorum." Köpek sahibi cevâben dedi: "Dağarcığın içindeki şey benim dün geceden artan ekmeğim ve yiyeceğimdir. Bu bedenimin kūtu ve kuvveti olmak için taşıyorum." 485. Dedi: "O köpeğe niçin ekmek ve azık vermezsin?" Dedi: "Bu hadde kadar muhabbetim ve atâm yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 485. Dedi: "O köpeğe niçin ekmek ve azık vermezsin?" Dedi: "Bu hadde kadar muhabbetim ve atâm yoktur." Soru soran kişi köpek sahibine “Mademki dağarcığında ekmek vardır, zavallı köpek de açlıktan ölüyor, o hâlde niçin ona ekmek ve yiyecek vermiyorsun?" diye sordu. Köpek sahibi de cevap olarak şöyle dedi: "Köpeğe ekmek vererek onu ölümden kurtaracak kadar sevgim ve bağışım ve ihsanım yoktur; ve bu derece ileriye gidemem." Suâlci köpek sahibine “Mâdemki dağarcığında ekmek vardır, zavallı köpek de açlıktan ölüyor, o hâlde niçin ona ekmek ve yiyecek vermiyorsun?" diye sordu. Köpek sahibi de cevâben şöyle dedi: "Köpeğe ekmek vererek onu ölümden kurtaracak kadar muhabbetim ve atâ ve ihsânım yoktur; ve bu derece ileriye gidemem." 486. "Yolda parasız ekmek ele girmez. Fakat iki gözün suyu bedavadır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 486. "Yolda parasız ekmek ele girmez. Fakat iki gözün suyu bedavadır." Çünkü eğer köpeğe elimdeki ekmeği verirsem bana yiyecek kalmaz ve yolda tekrar ekmek satın almak gerekir. Bu sebeple para verip ekmek almaktansa bedava olan gözyaşını döküp köpeğin ölümüne ağlamak daha uygundur. "Zîrâ eğer köpeğe elimdeki ekmeği verir isem bana yiyecek kalmaz ve yolda tekrar ekmek satın almak îcâb eder. Binâenaleyh para verip ekmek almaktan ise bedava olan göz yaşını döküp köpeğin ölümüne ağlamak daha münasibdir." 487. Dedi: "Ey hava ile dolu olan tulum, toprak başına! Ki senin indinde ekmek parçası göz yaşından daha iyidir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 487. Dedi: "Ey hava ile dolu olan tulum, toprak başına! Ki senin yanında ekmek parçası gözyaşından daha iyidir!" "Hâk ber ser kerden", matem tutmaktan kinayedir. "Meşk", tulum demektir. "Leb-i nân", ekmek parçasından kinayedir (Bahâr-ı Acem). "Pür bâd-ı meşk", boş tulumdan kinayedir. Soru soran kişi köpek sahibine dedi: "Ey boş tulum ve anlamsız insan, başına toprak saç ve matem tut ki, senin yanında ekmek parçası, manevî değeri olan gözyaşından daha makbuldür." "Hâk ber ser kerden", mâtem tutmaktan kinâyedir. "Meşk”, tulum demektir. "Leb-i nân", ekmek parçasından kinâyedir (Bahâr-ı Acem). "Pür bâd-ı meşk", boş tulumdan kinâyedir. Suâlci köpek sahibine dedi: "Ey boş tulum ve ma'nâsız insan, başına toprak saç ve mâtem tut ki, senin indinde ekmek parçası kıymet-i ma'neviyyeyi hâiz olan göz yaşından daha makbûldür." 488. "Göz yaşı kandır ve gam sebebiyle bir su olmuştur. Toprak beyhûde kana değmez!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 488. "Göz yaşı kandır ve gam sebebiyle bir su olmuştur. Toprak boş yere kana değmez!" "Toprak"tan kasıt, ekmektir. "Bîhude", "bîhûde" kelimesinin kısaltılmışıdır, "hûn-ı bîhude" boş yere akıtılan kan demektir. Yani, "Göz yaşının aslı insan vücudunda dolaşan kandır ki, gamın şiddeti sebebiyle suya dönüşmüştür. Bu sebeple, özünde toprak unsurundan meydana gelen ekmek, insan hayatının devamına sebep olan kanın boş yere akıtılmasına değmez. Ekmek feda edilir de kan feda edilmez." Eski tıpta insan hayatının korunması için altı temel ilke zikredilmiştir ki, bunlara "sitte-i zarûriyye" (altı zaruri şey) derler. Bunlardan biri de nefse ait duyguların dengesinin korunmasıdır. Çünkü gazap, sevinç, korku, gam, utanç ve pişmanlık gibi nefse ait duyguların her birinin şiddeti kan dolaşımına pek büyük bir etki yapar. Hatta bu sebepler pek şiddetli olursa felç, inme ve ölüm gibi tehlikeli sonuçlar verir. Örneğin insan şiddetli üzüntüden ağlar, kanın suyu gözden akmaya başlar ve kan bozulur ve hatta çok ağlamadan göze kanın kendisi hücum eder ve gözden yaş yerine kan gelmeye başlar. Nitekim "O kadar ağladım ki gözümden kanlı yaşlar aktı" sözü şairler ve âşıklar arasında bir atasözü hükmüne girmiştir. “Toprak”tan murâd, ekmektir. “Bîhude”, “bîhûde”nin muhaffefidir, “hûn-ı bîhude”, boş yere akıtılan kan demektir. Ya’nî, “Göz yaşının aslı vücûd-ı beşerde deverân eden kandır ki, gamın şiddeti sebebiyle suya mübeddel olmuştur. Binâenaleyh hadd-i zâtında toprak unsurundan mütehassıl olan ekmek hayât-ı beşerin devâmına sebeb olan kanın boş yere akıtılmasına değmez. Ekmek fedâ olunur da kan fedâ olunmaz.” Tabâbet-i atîkada hayât-ı insânînin muhâfazası için altı asıl zikrolunmuştur ki, bunlara “sitte-i zarûriyye” derler. Bunlardan birisi de ağrâz-ı nefsâniyyenin muhâfaza-i i’tidâlidir. Zîrâ gazab ve ferah ve havf ve gam ve hacâlet ve nedâmet gibi ağrâz-ı nefsâniyyeden her birinin şiddeti deverân-ı deme pek büyük bir te’sîr icrâ eder. Hattâ bu esbâb pek şedîd olursa felç ve nüzûl ve ölüm gibi mühlik netîceler verir. Meselâ insan şiddet-i teessürden ağlar, kanın suyu gözden akmağa başlar ve kan bozulur ve hattâ çok ağlamadan göze kanın kendisi hücûm eder ve gözden yaş yerine kan gelmeğe başlar. Nitekim “O kadar ağladım ki gözümden kanlı yaşlar aktı” sözü şâirler ve âşıklar arasında bir darb-ı mesel hükmüne girmiştir. 489. O kendi küllünü İblîs gibi hakîr etti. Bu küllün bir cüz’ü hasîsin gayrı olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 489. O, kendi bütününü İblis gibi hor ve hakir etti. Bu bütünün bir parçası, alçak bir şeyden başka olmaz. "Bütün"den kasıt, izafî varlıktır. Bu izafî varlığın hor ve hakir olması, onun benmerkezciliği sebebiyledir. Nasıl ki İblis de kendisini benmerkezcilikten dolayı hor ve zelil etmiştir. Şimdi bir kimse benmerkezciliği sebebiyle kendi izafî varlığını tamamen ve bütünüyle hor ve hakir edince, onun parçaları hükmündeki düşünceleri de alçak ve hasis şeylerden ibaret olur. “Küll”den murâd, vücûd-ı izâfîdir. Bu vücûd-ı izâfînin hor ve hakîr olması onun hodbinliği sebebiyledir. Nitekim İblîs dahi kendisini hodbinlikten dolayı hakîr ve zelîl etmiştir. Şimdi bir kimse hodbinliği sebebiyle kendi vücûd-ı izâfîsini küllen ve tamâmen hakîr edince onun cüz’leri mesâbesindeki düşünceleri de alçak ve hasîs şeylerden ibâret olur. 490. “Ben o kimsenin gulâmıyım ki, vücûdunu fazllar ve cûd sâhibi olan sultandan başkasına satmaz.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 490. “Ben o kimsenin kuluyum ki, varlığını faziletler ve cömertlik sahibi sultandan başkasına satmaz.” “Bâ-efdâl”deki “bâ” harfi, tahsis içindir. Sultan Veled hazretleri bu şerefli beyitte “sultan”dan maksadın, kâmil veli olduğunu buyururlar. Çünkü insân-ı kâmil, Hakk’ın halifesi ve vekilidir; ve noksan insanların Hak ile kendi aralarındaki vehmedilmiş perdeleri kaldırma ve giderme hususunda faziletler ve cömertlik sahibidir. Yani, “O kimsenin kölesi olurum ki, o kimse izafî varlığını ve vehmedilmiş olan varlığını faziletler ve cömertlik ve kerem sahibi olan sultandan, yani Hakk’ın halifesi olan insân-ı kâmilden başkasına satmaz.” "Toprak"tan maksat, ekmektir. "Bîhude", "bîhûde"nin kısaltılmışıdır, “hûn-ı bîhude”, boş yere akıtılan kan demektir. Yani, "Göz yaşının aslı, insan vücudunda dolaşan kandır ki, gamın şiddeti sebebiyle suya dönüşmüştür. Buna göre, haddizatında toprak unsurundan meydana gelen ekmek, insan hayatının devamına sebep olan kanın boş yere akıtılmasına değmez. Ekmek feda edilir de kan feda edilmez." Eski tıpta insan hayatının korunması için altı temel şey zikredilmiştir ki, bunlara "sitte-i zarûriyye" (altı zaruri şey) derler. Bunlardan biri de nefsanî arzuların dengesinin korunmasıdır. Çünkü gazap ve sevinç ve korku ve gam ve utanç ve pişmanlık gibi nefsanî arzulardan her birinin şiddeti, kan dolaşımına pek büyük bir etki yapar. Hatta bu sebepler pek şiddetli olursa felç ve inme ve ölüm gibi öldürücü sonuçlar verir. Örneğin insan şiddetli üzüntüden ağlar, kanın suyu gözden akmaya başlar ve kan bozulur ve hatta çok ağlamadan göze kanın kendisi hücum eder ve gözden yaş yerine kan gelmeye başlar. Nitekim "O kadar ağladım ki gözümden kanlı yaşlar aktı" sözü şairler ve âşıklar arasında bir darb-ı mesel (atasözü) hükmüne girmiştir. “Bâ-efdâl”de “bâ”, tahsîs içindir. Sultân Veled hazretleri bu beyt-i şerîfde “sultân”dan murâd, veliyy-i kâmildir buyururlar. Zîrâ insân-ı kâmil Hakk’ın halîfesi ve nâibidir; ve nâkıs insânların Hak ile kendi aralarındaki hicâbât-ı mevhûmeyi ref’ ve izâle husûsunda efdâl ve cûd sâhibidir. Ya’nî, “O kimsenin kölesi olurum ki, o kimse vücûd-ı izâfîsini ve mevhûm olan varlığını fazllar ve cûd ve kerem sâhibi olan sultandan ya’nî halîfe-i Hak olan insân-ı kâ- "Toprak"tan murâd, ekmektir. "Bîhude", "bîhûde"nin muhaffefidir, “hûn-ı bîhude”, boş yere akıtılan kan demektir. Ya'ni, "Göz yaşının aslı vücûd-ı beşerde deverân eden kandır ki, gamın şiddeti sebebiyle suya mübeddel olmuştur. Binâenaleyh hadd-i zâtında toprak unsurundan mütehassıl olan ekmek hayât-ı beşerin devamına sebeb olan kanın boş yere akıtılmasına değmez. Ekmek fedâ olunur da kan fedâ olunmaz." Tabâbet-i atîkada hayât-ı insânînin muhafazası için altı asıl zikrolunmuştur ki, bunlara "sitte-i zarûriyye" derler. Bunlardan birisi de ağrâz-ı nefsâniyyenin muhafaza-i i'tidâlidir. Zîrâ gazab ve ferah ve havf ve gam ve hacâlet ve nedâmet gibi ağrâz-ı nefsâniyyeden her birinin şiddeti deverân-ı deme pek büyük bir te'sîr icrâ eder. Hatta bu esbâb pek şedîd olursa felç ve nüzûl ve ölüm gibi mühlik netîceler verir. Meselâ insan şiddet-i teessürden ağlar, kanın suyu gözden akmağa başlar ve kan bozulur ve hattâ çok ağlamadan göze kanın kendisi hücûm eder ve gözden yaş yerine kan gelmeğe başlar. Nitekim "O kadar ağladım ki gözümden kanlı yaşlar aktı" sözü şairler ve âşıklar arasında bir darb-ı mesel hükmüne girmiştir. 489. O kendi küllünü İblîs gibi hakîr etti. Bu küllün bir cüz'ü hasîsin gayrı olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 489. O, kendi bütününü İblis gibi hor ve hakir etti. Bu bütünün bir parçası, alçak bir şeyden başka olmaz. "Bütün"den kasıt, izafî varlıktır. Bu izafî varlığın hor ve hakir olması, onun benmerkezciliği sebebiyledir. Nasıl ki İblis de kendisini benmerkezcilikten dolayı hor ve zelil etmiştir. Şimdi, bir kimse benmerkezciliği sebebiyle kendi izafî varlığını tamamen hor ve hakir edince, onun parçaları hükmündeki düşünceleri de alçak ve hasis şeylerden ibaret olur. "Küll"den murâd, vücûd-ı izâfidir. Bu vücûd-ı izâfînin hor ve hakîr olması onun hodbinliği sebebiyledir. Nitekim İblîs dahi kendisini hodbinlikten dolayı hakîr ve zelîl etmiştir. İmdi bir kimse hodbinliği sebebiyle kendi vücûd-ı izâfisini küllen ve tamâmen hakîr edince onun cüz'leri mesâbesindeki düşünceleri de alçak ve hasîs şeylerden ibaret olur. 490. "Ben o kimsenin gulamıyım ki, vücudunu fazllar ve cûd sahibi olan sultandan başkasına satmaz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 490. "Ben o kişinin kölesiyim ki, varlığını lütuf ve cömertlik sahibi sultandan başkasına satmaz." "Bâ-efdal"deki "ba" harfi, tahsis içindir. Sultan Veled Hazretleri bu şerefli beyitte "sultan"dan maksadın, kâmil veli olduğunu buyururlar. Çünkü insân-ı kâmil, Hakk'ın halifesi ve vekilidir; ve noksan insanların Hak ile kendi aralarındaki vehmedilmiş perdeleri kaldırma ve giderme hususunda lütuf ve cömertlik sahibidir. Yani, "Ben o kişinin kölesi olurum ki, o kişi izafî varlığını ve vehmedilmiş varlığını lütuf, cömertlik ve kerem sahibi sultandan, yani Hakk'ın halifesi olan insân-ı kâmilden başkasına satmaz ve feda etmez." Ankaravî Hazretleri ise "sultan"dan maksadın Hak olduğunu buyururlar. "Bâ-efdal"de "ba", tahsîs içindir. Sultân Veled hazretleri bu beyt-i şerîfde "sultân"dan murâd, veliyy-i kâmildir buyururlar. Zîrâ insân-ı kâmil Hakk'ın halîfesi ve nâibidir; ve nâkıs insanların Hak ile kendi aralarındaki hicâbât-ı mevhûmeyi ref ve izâle hususunda efdâl ve cûd sahibidir. Ya'ni, "O kimsenin kölesi olurum ki, o kimse vücûd-ı izâfisini ve mevhûm olan varlığını fazllar ve cûd ve kerem sahibi olan sultandan ya'ni halîfe-i Hak olan insân-ı kâ- milden başkasına satmaz ve fedâ etmez." Ankaravî hazretleri "sultân"dan murâd, Hak'tır buyururlar. 491. Ağladığı vakit asumân ağlayıcı olur. İnlediği vakit felek "Ya Rab!" deyici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 491. Ağladığı zaman gökyüzü de ağlayıcı olur. İnlediği zaman felek "Ya Rab!" deyici olur. Böyle bir kişi ağladığı zaman onunla beraber gökler, yani göklerde yaşayanlar da ağlar ve inlediği zaman feleğin sakinleri olan melekler dahi "Ya Rab, bu kuluna merhamet et!" diye Allah'a yalvarırlar. Çünkü bu kulun ağlaması ve inlemesi ilahi aşktandır, Allah'tan başkası için değildir. Böyle bir kimse ağladığı vakit onunla beraber gökler, ya'ni ehl-i semâvât da ağlar ve inlediği vakit feleğin sâkinleri olan melâike dahi "Yâ Rab, bu ku- luna merhamet et!" diye Hakk'a niyâz ederler. Zîrâ bu kulun ağlaması ve in- lemesi aşk-ı ilâhîdendir, Hakk'ın mâsivâsı için değildir. 492. "Ben himmete tapıcı olan bakırın kölesiyim ki, o kimyadan başkasına in- kisar getirmez."✨ ✨ Sade Türkçe flash 492. "Ben himmete tapan bakırın kölesiyim ki, o kimyadan başkasına boyun eğmez." "Mis", bakır demektir ve bundan kasıt noksan insandır; "himmet-perest" olmaktan kasıt ise yüce himmet sahibi olan kimsedir. Nasıl ki Hz. Pîr Fîh-i Mâ Fîh'in 18. bölümünde şöyle buyururlar: "Yüce Allah size istediğinizi ihsan eder ve himmetinizin eriştiği makamı bağışlar. Çünkü الطير يطير بجناحيه والمؤمن يطير بهمته yani, "Kuş kanatlarıyla ve mümin himmetiyle uçar." Ve Mesnevî-i Şerîf'in VI. cildinde de şöyle buyururlar: "Kuş yuvaya kadar kanadıyla uçar. Ey insanlar, insanın kanadı himmettir. Bir âşık ki hayra ve şerre bulaşmıştır, hayra ve şerre bakma, sen himmete bak!" "Kimya"dan kasıt, Hakk'ın naibi olan insân-ı kâmildir. Yani, "Ben yüce himmet sahibi olan noksan insanın ve müridin kölesiyim ki, o mürid bakırı altın yapan kimya ve iksir hükmünde olan insân-ı kâmilden başkasına boyun eğmez ve ancak ona baş eğer; ve kendi varlığı ve iradesini bu çokluk âleminde onun varlığı ve iradesi karşısında hiç görür. Çünkü o müridin bu boyun eğmesi ve tevazuu Hakk'a ulaşma himmetinden kaynaklanır." Ankaravî hazretleri "sultan"dan kasıt, Hakk'tır buyururlar. "Mis", bakır demek olup bundan murâd insân-ı nâkısdır; ve "himmet-pe- rest" olmaktan murâd ulüvv-i himmet sahibi olan kimsedir. Nitekim Hz. Pîr Fîh-i Mâ Fîh'in 18. faslında şöyle buyururlar: "Hak Teâlâ size matlûbunuzu ihsân eder ve himmetinizin eriştiği makāmı atâ kılar. Zîrâ الطير يطير بجناحيه والمؤمن يطير بهمته ya'ni, "Kuş kanatlarıyla ve mü'min himmetiyle uçar". Ve Mesnevî-i Şerîf'in VI. cildinde de şöyle buyururlar: "Kuş yuvaya kadar kanadıyla uçar. Ey insanlar, âdemin kanadı himmet- tir. Bir âşık ki hayra ve şerre bulaşmıştır, hayra ve şerre bakma, sen himme- te bak!" "Kimyâ"dan murâd, nâib-i Hak olan insân-ı kâmildir. Ya'ni, "Ben ulüvv-i himmet sahibi olan insân-ı nâkısın ve müridin kölesiyim ki, o mü- rîd bakırı altın yapan kimyâ ve iksîr mesâbesinde olan insân-ı kâmilden başkasına arz-ı meskenet etmez ve ancak ona serfürû eder; ve kendi var- lığı ve irâdesini bu âlem-i keserâtta onun varlığı ve irâdesi muvâcehesinde hiç görür. Zîrâ o mürîdin bu inkisân ve meskeneti Hakk'a vusûl-i himme- tinden nâşî olur." milden başkasına satmaz ve fedâ etmez." Ankaravî hazretleri "sultân"dan murâd, Hak'tır buyururlar. 491. Ağladığı vakit asumân ağlayıcı olur. İnlediği vakit felek "Ya Rab!" deyici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 491. Ağladığı zaman gökyüzü de ağlayan olur. İnlediği zaman felek "Ya Rab!" diyen olur. Böyle bir kişi ağladığı zaman onunla beraber gökler, yani gök ehli de ağlar ve inlediği zaman feleğin sakinleri olan melekler de "Ya Rab, bu kuluna merhamet et!" diye Allah'a yalvarırlar. Çünkü bu kulun ağlaması ve inlemesi ilahi aşktandır, Allah'tan başkası için değildir. Böyle bir kimse ağladığı vakit onunla beraber gökler, ya'ni ehl-i semâvât da ağlar ve inlediği vakit feleğin sâkinleri olan melâike dahi "Yâ Rab, bu kuluna merhamet et!" diye Hakk'a niyâz ederler. Zîrâ bu kulun ağlaması ve inlemesi aşk-ı ilâhîdendir, Hakk'ın mâsivâsı için değildir. 492. "Ben himmete tapıcı olan bakırın kölesiyim ki, o kimyadan başkasına inkisar getirmez."✨ ✨ Sade Türkçe flash 492. "Ben himmete tapan bakırın kölesiyim ki, o, kimyadan başkasına boyun eğmez." "Mis", bakır demektir ve bundan kasıt noksan insandır; "himmet-perest" olmaktan kasıt ise yüce himmet sahibi olan kimsedir. Nasıl ki Hz. Pîr (Mevlânâ) Fîhi Mâ Fîh'in 18. bölümünde şöyle buyururlar: "Yüce Allah size istediğinizi ihsan eder ve himmetinizin ulaştığı makamı bağışlar. Çünkü الطير يطير بجناحيه والمؤمن يطير بهمته yani, "Kuş kanatlarıyla ve mümin himmetiyle uçar." Ve Mesnevî-i Şerîf'in VI. cildinde de şöyle buyururlar: "Kuş yuvaya kadar kanadıyla uçar. Ey insanlar, insanın kanadı himmettir. Bir âşık ki hayra ve şerre bulaşmıştır, hayra ve şerre bakma, sen himmete bak!" "Kimya"dan kasıt, Hakk'ın vekili olan insân-ı kâmildir. Yani, "Ben yüce himmet sahibi olan noksan insanın ve müridin kölesiyim ki, o mürid, bakırı altın yapan kimya ve iksir mesabesinde olan insân-ı kâmilden başkasına boyun eğmez ve ancak ona baş eğer; ve kendi varlığını ve iradesini bu çokluk âleminde onun varlığı ve iradesi karşısında hiç görür. Çünkü o müridin bu boyun eğmesi ve alçak gönüllülüğü Hakk'a ulaşma himmetinden kaynaklanır." "Mis", bakır demek olup bundan murâd insân-ı nâkısdır; ve "himmet-perest" olmaktan murâd ulüvv-i himmet sahibi olan kimsedir. Nitekim Hz. Pîr Fih-i Mâ Fih'in 18. faslında şöyle buyururlar: "Hak Teâlâ size matlûbunuzu ihsân eder ve himmetinizin eriştiği makāmı atâ kılar. Zira الطير يطير بجناحيه والمؤمن يطير بهمته ya'ni, "Kuş kanatlarıyla ve mü'min himmetiyle uçar". Ve Mesnevî-i Şerîf'in VI. cildinde de şöyle buyururlar: "Kuş yuvaya kadar kanadıyla uçar. Ey insanlar, âdemin kanadı himmettir. Bir âşık ki hayra ve şerre bulaşmıştır, hayra ve şerre bakma, sen himmete bak!" "Kimya"dan murâd, nâib-i Hak olan insân-ı kâmildir. Ya'ni, "Ben ulüvv-i himmet sahibi olan insân-ı nâkısın ve müridin kölesiyim ki, o mürîd bakırı altın yapan kimyâ ve iksîr mesâbesinde olan insân-ı kâmilden başkasına arz-ı meskenet etmez ve ancak ona serfürû eder; ve kendi varlığı ve irâdesini bu âlem-i keserâtta onun varlığı ve irâdesi muvâcehesinde hiç görür. Zîrâ o mürîdin bu inkisân ve meskeneti Hakk'a vusûl-i himmetinden nâşî olur." 493. Münkesir duâya el kaldırsa fazl-ı Hudâ münkesir tarafına uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 493. Kırık kalpli kişi duaya el kaldırsa, Allah'ın lütfu kırık kalpli tarafa uçar. Böyle kırık kalpli olan bir mürid (Allah'a ulaşmak isteyen kişi) duaya el kaldırsa, Allah'ın lütfu ve yardımı o kırık kalpli mürid tarafına uçar ve koşar. Böyle bir münkesirü'l-kalb olan mürîd duâya el kaldırsa, Hudâ'nın fazl ve inâyeti o mürîd-i münkesir tarafına uçar ve koşar. 494. Eğer sana bir dar kapıdan kurtulmak lâzım ise ey kardeş, teemmülsüz ateşe git!✨ ✨ Sade Türkçe flash 494. Eğer sana bir dar kapıdan kurtulmak lâzım ise ey kardeş, düşünmeden ateşe git! "Çâh-ı teng"den (dar kuyu) kasıt, bu aşağı dünya (dünyâ-yı süflî)dır. "Azer" ateş demektir. Yani, "Eğer sana dar kapı hükmünde olan bu aşağı dünyadan kurtulmak lâzım ise ey birader, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) düzenlediği riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ateşi üzerine git! Acaba neticesi ne olur diye hiç düşünme! Bu riyâzât ve mücâhedât ateşi ile öldürdüğün hayvânî hayat yerine, ebedî insanî hayatın kâim olacağına (var olacağına) hiç şüphe etme!" “Çâh-ı teng”den murâd, dünyâ-yı süflîdir. “Azer”, ateş demektir. Ya'ni, “Eğer sana dar kapı mesâbesinde olan bu dünyâ-yı süflîden kurtulmak lâzım ise ey birâder, insân-ı kâmilin tertîb ettiği riyâzet ve mücâhede ateşi üzerine git! Acabâ netîcesi ne olur diye hiç düşünme! Bu riyâzet ve mücâhede ateşi ile öldürdüğün hayât-ı hayvâniyye yerine hayât-ı ebediyye-i insâniyye kâim olacağına hiç şübhe etme!” 495. Hakk'ın mekrini gör ve kendi mekrini bırak! Ey kimse, onun mekrinden mekkârların mekri hacildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 495. Hakk'ın gizli yönlendirmesini gör ve kendi gizli yönlendirmeyi bırak! Ey kimse, O'nun gizli yönlendirmesi karşısında gizli yönlendirme yapanların gizli yönlendirmesi utanır. وَاللهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ (Âl-i İmrân, 3/54) yani “Yüce Allah, gizli yönlendirme yapanların en hayırlısıdır” ayet-i kerimesi gereğince, kulları hakkında hayırlı olan gizli yönlendirmesini gör ve kendinin şarapla kirlenmiş olan gizli yönlendirmeyi bırak! Ey gizli yönlendirmeye eğilimli olan kimse, Hakk'ın gizli yönlendirmesi karşısında bütün gizli yönlendirme yapanların gizli yönlendirmesi utanır ve yenilmiştir. وَاللهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ (Âl-i İmrân, 3/54) Ya'ni “Allah Teâlâ mekredicilerin hayırlısıdır” âyet-i kerîmesi mûcibince kulları hakkında hayırlı olan mekrini gör ve kendinin şarapla âlûde olan mekrini bırak! Ey mekre mütemâyil olan kimse, Hakk'ın mekri müvâcehesinde bütün mekredicilerin mekri hacildir ve mağlûbdur. 496. Vaktaki senin mekrin Rabbinin mekrinin fânîsi oldu, çok acîb bir pusu açarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 496. Senin mekrinin Rabbinin mekrinde fânî olduğu vakit, çok acayip bir pusu açarsın. "Kemîn", pusu ve av mahalli anlamındadır. Yani, ey mekr (gizli yönlendirme) edici kimse, senin mekrinin Yüce Allah'ın mekrinde fânî olduğu vakit sen kendine çok acayip bir av mahalli açarsın. “Kemîn”, pusu ve av mahalli ma'nâsınadır. Ya'ni, ey mekredici kimse, senin mekrin Hak Teâlâ hazretlerinin mekrinde fânî olduğu vakit sen kendine çok acîb bir av mahalli açarsın. 497. Ki o pusunun kemînesi bekā olur. Ebede kadar urûc ve irtikādadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 497. Ki o pusu kurulan yer, beka (sonsuzluk) olur. Sonsuza dek yükseliş ve ilerleyiştedir. 493. Münkesir duâya el kaldırsa fazl-ı Hudâ münkesir tarafına uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 493. Kırık kalpli kişi duaya el kaldırsa, Allah'ın lütfu kırık kalpli tarafa uçar. Böyle kırık kalpli olan bir mürid (Allah'a ulaşmak isteyen kişi) duaya el kaldırsa, Allah'ın lütfu ve yardımı o kırık kalpli mürid tarafına uçar ve koşar. Böyle bir münkesirü'l-kalb olan mürîd duâya el kaldırsa, Hudâ'nın fazl ve inâyeti o mürîd-i münkesir tarafına uçar ve koşar. 494. Eğer sana bir dar kapıdan kurtulmak lâzım ise ey kardeş, teemmülsüz ateşe git!✨ ✨ Sade Türkçe flash 494. Eğer sana bir dar kapıdan kurtulmak lâzım ise ey kardeş, teemmülsüz ateşe git! "Çâh-ı teng"den kasıt, aşağı dünya (dünyâ-yı süflî)dır. "Âzer", ateş demektir. Yani, "Eğer sana dar kapı hükmünde olan bu aşağı dünyadan kurtulmak lâzım ise ey kardeş, insân-ı kâmilin düzenlediği riyâzât ve mücâhedât ateşi üzerine git! Acaba sonucu ne olur diye hiç düşünme! Bu riyâzât ve mücâhedât ateşi ile öldürdüğün hayvani hayat yerine ebedî insanî hayatın kâim olacağına hiç şüphe etme!" “Çâh-ı teng”den murâd, dünyâ-yı süflîdir. “Âzer”, ateş demektir. Ya'ni, “Eğer sana dar kapı mesâbesinde olan bu dünyâ-yı süflîden kurtulmak lâzım ise ey birâder, insân-ı kâmilin tertîb ettiği riyâzet ve mücâhede ateşi üzerine git! Acabâ netîcesi ne olur diye hiç düşünme! Bu riyâzet ve mücâhede ateşi ile öldürdüğün hayât-ı hayvâniyye yerine hayât-ı ebediyye-i insâniyye kâim olacağına hiç şübhe etme!” 495. Hakk'ın mekrini gör ve kendi mekrini bırak! Ey kimse, onun mekrinden mekkârların mekri hacildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 495. Hakk'ın mekrini gör ve kendi mekrini bırak! Ey kimse, onun mekrinden mekkârların mekri hacildir. وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ (Âl-i İmrân, 3/54) yani “Yüce Allah, tuzak kuranların (gizli yönlendirme yapanların) en hayırlısıdır” ayet-i kerimesi gereğince, kulları hakkında hayırlı olan mekrini (gizli yönlendirmesini) gör ve kendinin şarapla kirlenmiş olan mekrini bırak! Ey mekre (gizli yönlendirmeye) eğilimli olan kimse, Hakk'ın mekri karşısında bütün tuzak kuranların mekri utanılacak durumdadır ve yenilmiştir. وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ (Âl-i İmrân, 3/54) Ya'ni “Allah Teâlâ mekredicilerin hayırlısıdır” âyet-i kerîmesi mûcibince kulları hakkında hayırlı olan mekrini gör ve kendinin şarapla âlûde olan mekrini bırak! Ey mekre mütemâyil olan kimse, Hakk'ın mekri müvâcehesinde bütün mekredicilerin mekri hacildir ve mağlûbdur. 496. Vaktâki senin mekrın Rabbinin mekrinin fânîsi oldu, çok acîb bir pusu açarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 496. Senin mekrın Rabbinin mekrinde fânî olduğu zaman, çok acayip bir pusu açarsın. "Kemîn", pusu ve av mahalli anlamındadır. Yani, ey mekr edici kimse, senin mekrın Yüce Allah hazretlerinin mekrinde fânî olduğu vakit sen kendine çok acayip bir av mahalli açarsın. “Kemîn”, pusu ve av mahalli ma'nâsınadır. Ya'ni, ey mekredici kimse, senin mekrın Hak Teâlâ hazretlerinin mekrinde fânî olduğu vakit sen kendine çok acîb bir av mahalli açarsın. 497. Ki o pusunun kemînesi bekā olur. Ebede kadar urûc ve irtikādadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 497. Ki o pusu yerinin tuzağı bekâ (ebedîlik) olur. Sonsuza dek yükseliş ve ilerleyiştedir. Yani, öyle bir av mahalli açarsın ki, o av mahallinin en fakir ve en aşağı mertebesi bekâ, yani ebedî hayat olur; ve Hak'ın varlığıyla bâkî (ebedî) olursun, o bekâ sonsuza dek yükseliş ve ilerleyiştedir. Çünkü sen Hak'ın varlığıyla bâkî oldukça, Hak'ın sonsuz tecellileriyle beraber olursun ki, bunun zevki yazmak ve söylemekle anlaşılabilecek bir şey değildir. Onun beyanındadır ki hiçbir kötü göz, insan için kendisinin makbulü olan gözü kadar helak edici değildir. Meğer ki Hak'ın nuruyla onun gözü değişmiş ola ve onun kendiliği kendiliksiz olmuş ola. Nasıl ki "Benim ile işitir ve benim ile görür" buyrulmuştur. "Çeşm-i bed" (kötü göz), nazarı değen gözdür ki insanı helak eder. Nasıl ki hadîs-i şerîfte أن العين تدخل الرجل القبر و الجمل القدر yani "Kötü göz insanı kabre ve deveyi kazana koyar" buyrulmuştur. Ve yine bir hadîs-i şerîfte de لو كان شئ يسبق القضاء لسبقته العين yani "İlâhî kazâyı geçen bir şey olsaydı, kötü göz geçerdi" buyrulur. Yani kötü göz insan için helak edici ve etkileyicidir. Fakat onun kendisini beğenerek kendisine nazar etmesi başkalarının kötü gözlerinden daha helak edici ve etkileyicidir; ve her bir insanda böyle bir nazar vardır. Ancak Yüce Allah hazretlerinin nuruyla onun hodbin (bencil) olan nazarı değişen kimseler istisnadır. Onların nazarları kendilerine görünen Hak'tır; ve onlar kendiliklerinden kurtulmuş ve kendiliksiz olmuşlardır. Nasıl ki hadîs-i kudsîde اذا احببت كنت له سمعا و بصرا ولسانا . . . الخ yani "Ben bir kulumu sevdiğim vakit onun işitmesi ve görmesi ve dili ilh... ben olurum" buyrulmuştur. Ya'ni, öyle bir av mahalli açarsın ki, o av mahallinin fakîri ve aşağısı bekā ya'ni hayât-ı ebedî olur; ve vücûd-ı Hak'la bâkî olursun, o bekā ebede kadar urûc ve terakkîdedir. Zîrâ sen vücûd-ı Hak'la bâkî oldukça tecelliyât-ı bî-nihâye-i Hak ile beraber olursun ki, bunun zevki yazmak ve söylemek ile anlaşılabilir bir şey değildir. Onun beyânındadır ki hiçbir kötü göz, âdem için kendinin makbûlü olan gözü kadar mühlik değildir. Meğer ki nûr-ı Hak ile onun gözü mübeddel olmuş ola ve onun kendiliği kendiliksiz olmuş ola. Nitekim "Benim ile işitir ve benim ile görür" buyrulmuştur "Çeşm-i bed", nazarı değen gözdür ki insanı helâk eder. Nitekim hadîs-i şerîfde أن العين تدخل الرجل القبر و الجمل القدر ya'ni "Kötü göz insanı kabre ve deveyi kazana koyar" buyrulmuştur. Ve yine bir hadîs-i şerîfde de لو كان شئ يسبق القضاء لسبقته العين ya'ni "Kazâ-yı ilâhîyi geçen bir şey olsa idi, kötü göz geçer idi" buyrulur. Ya'ni kötü göz adam için mühlik ve müessirdir. Fakat onun kendisini beğenerek kendisine nazar etmesi başkalarının kötü gözlerinden daha mühlik ve müessirdir; ve her bir adamda böyle bir nazar vardır. Ancak Hak Teâlâ hazretlerinin nûruyla onun hodbin olan nazarı değişen kimseler müstesnâdır. Onların nazarları kendilerine zâhir olan Hak'tır; ve onlar kendiliklerinden kurtulmuş ve kendiliksiz olmuşlardır. Nitekim hadîs-i kudsîde اذا احببت كنت له سمعا و بصرا ولسانا . . . الخ Ya'ni "Ben bir kulumu sevdiğim vakit onun sem'i ve basarı ve lisânı ilh... ben olurum" buyrulmuştur. 498. Sen tavus kanadını görme ve ayağını gör, tâ ki kötü göz sana pusu açmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 498. Sen tavus kanadını görme ve ayağını gör ki, kötü göz sana pusu kurmasın! Yani, öyle bir av mahalli açarsın ki, o av mahallinin fakiri ve aşağısı beka (ebedi hayat) olur; ve Hak'ın varlığıyla baki olursun, o beka sonsuza dek yükseliş ve ilerleyiş içindedir. Çünkü sen Hak'ın varlığıyla baki oldukça, Hak'ın sonsuz tecellileriyle beraber olursun ki, bunun zevki yazmak ve söylemekle anlaşılabilecek bir şey değildir. Onun beyanındadır ki, hiçbir kötü göz, insan için kendisinin makbulü olan gözü kadar helak edici değildir. Meğer ki Hak'ın nuruyla onun gözü değişmiş ola ve onun kendiliği kendiliksiz olmuş ola. Nasıl ki "Benim ile işitir ve benim ile görür" buyrulmuştur. "Çeşm-i bed", nazarı değen gözdür ki insanı helak eder. Nasıl ki hadis-i şerifte أن العين تدخل الرجل القبر و الجمل القدر yani "Kötü göz insanı kabre ve deveyi kazana koyar" buyrulmuştur. Ve yine bir hadis-i şerifte de لو كان شئ يسبق القضاء لسبقته العين yani "İlahi kazayı geçen bir şey olsa idi, kötü göz geçer idi" buyrulur. Yani kötü göz insan için helak edici ve etkileyicidir. Fakat onun kendisini beğenerek kendisine nazar etmesi, başkalarının kötü gözlerinden daha helak edici ve etkileyicidir; ve her bir insanda böyle bir nazar vardır. Ancak Yüce Allah hazretlerinin nuruyla onun hodbin (bencil) olan nazarı değişen kimseler müstesnadır. Onların nazarları kendilerine görünen Hak'tır; ve onlar kendiliklerinden kurtulmuş ve kendiliksiz olmuşlardır. Nasıl ki hadis-i kutsîde اذا احببت كنت له سمعا و بصرا ولسانا . . . الخ yani "Ben bir kulumu sevdiğim vakit onun işitmesi ve görmesi ve dili ilh... ben olurum" buyrulmuştur. Ya'ni, öyle bir av mahalli açarsın ki, o av mahallinin fakîri ve aşağısı bekā ya'ni hayât-ı ebedî olur; ve vücûd-ı Hak'la bâkî olursun, o bekā ebede kadar urûc ve terakkîdedir. Zîrâ sen vücûd-ı Hak'la bâkî oldukça tecelliyât-ı bî-nihâye-i Hak ile beraber olursun ki, bunun zevki yazmak ve söylemek ile anlaşılabilir bir şey değildir. Onun beyânındadır ki hiçbir kötü göz, âdem için kendinin makbûlü olan gözü kadar mühlik değildir. Meğer ki nûr-ı Hak ile onun gözü mübeddel olmuş ola ve onun kendiliği kendiliksiz olmuş ola. Nitekim "Benim ile işitir ve benim ile görür" buyrulmuştur "Çeşm-i bed", nazarı değen gözdür ki insanı helâk eder. Nitekim hadîs-i şerîfde أن العين تدخل الرجل القبر و الجمل القدر ya'ni "Kötü göz insanı kabre ve deveyi kazana koyar" buyrulmuştur. Ve yine bir hadîs-i şerîfde de لو كان شئ يسبق القضاء لسبقته العين ya'ni "Kazâ-yı ilâhîyi geçen bir şey olsa idi, kötü göz geçer idi" buyrulur. Ya'ni kötü göz adam için mühlik ve müessirdir. Fakat onun kendisini beğenerek kendisine nazar etmesi başkalarının kötü gözlerinden daha mühlik ve müessirdir; ve her bir adamda böyle bir nazar vardır. Ancak Hak Teâlâ hazretlerinin nûruyla onun hodbin olan nazarı değişen kimseler müstesnâdır. Onların nazarları kendilerine zâhir olan Hak'tır; ve onlar kendiliklerinden kurtulmuş ve kendiliksiz olmuşlardır. Nitekim hadîs-i kudsîde اذا احببت كنت له سمعا و بصرا ولسانا . . . الخ Ya'ni "Ben bir kulumu sevdiğim vakit onun sem'i ve basarı ve lisânı ilh... ben olurum" buyrulmuştur. 498. Sen tavus kanadını görme ve ayağını gör, tâ ki kötü göz sana pusu açmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 498. Sen tavus kanadını görme ve ayağını gör, tâ ki kötü göz sana pusu kurmasın! Bilinmeli ki, tavus kuşunun kanatları çok süslü ve parlaktır, fakat ayakları çirkindir. Bu şerefli beyitte insanın nefsinde olan görünen hünerler ve marifetler tavusun kanadına ve içindeki kötü sıfatlar tavusun çirkin olan ayağına benzetilmiştir. Yani, "Ey kişi, tavusun kanadı gibi parlak görünen dış hünerlerine bakıp gururlanma! Bu dünya hayatında seni yürüten hayvanî ruhunun ayağının ve nefsanî sıfatlarının çirkinliğine bak, tâ ki senin kendi kötü bakışın sana karşı düşmanlık pususu kurup seni helâk etmesin!" Ma'lumdur ki, tâvus kuşunun kanatları gayet süslü ve parlaktır, fakat ayakları çirkindir. Bu beyt-i şerîfde insanın nefsinde olan zâhirî hünerler ve ma'rifetler tâvusun kanadına ve bâtınında olan kötü sıfatlar tâvusun çirkin olan ayağına teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Ey kimse, tâvusun kanadı gibi parlak görünen zâhirî hünerlerine bakıp mağrur olma! Bu hayât-ı dünyeviyyede seni yürüten rûh-i hayvânî ayağının ve nefsânî sıfatlarının çirkinliğine bak, tâ ki senin kendi kötü nazarın sana karşı düşmanlık pususu kurup seni helâk etmesin!" 499. Zîra kötü gözlerden dağ kayar. Kur'ân'dan "Yüzlikūne"yi oku, bil.✨ ✨ Sade Türkçe flash 499. Çünkü kötü gözlerden dağ kayar. Kur'ân'dan "Yüzlikūne"yi oku, bil. Bu şerefli beyitte, Nûn Sûresi'nde geçen وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (Kalem, 68/51) yani "Ve inkâr edenler Kur'ân'ı dinledikleri zaman, az kaldı ki kötü gözleriyle seni kaydırsınlar; ve onlar [o] muhakkak delidir, derler" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerimenin iniş sebebi hakkında müfessirler derler ki: Benî-Esed kabilesinde nazarları etkili olan adamlar vardı. İstedikleri zaman bir kimseye nazar değdirip helak ederlerdi. Kâfirler Peygamber (a.s.)'a onlardan birini bulup getirdiler. O kimse de Resûl-i Ekrem Efendimiz'e kötü gözle nazar etti. Bu etkiyle Âlemlerin Efendisi'nin mübarek ayakları kaydı, az kaldı yere düşeceklerdi. Zahirî bir sebep olmaksızın bu kaymanın neden ileri geldiğini düşündüler. Bu ayet-i kerime nazil oldu. Bazı maddî düşünenler nazar değmesinin hurafelerden ibaret olduğunu iddia ederler. Fakat düşünmezler ki, bugün doğuda ve batıda "manyetizma" dedikleri bir hal vardır ki, birisi diğer birinin gözlerine bakarak onu uyutur; ve bu uyku esnasında uyuyandan garip ve acayip haller ortaya çıkar. Biz bu halleri gözlerimizle birçok defalar gözlemledik. İşte bu hal ile sabit olur ki, insanın nazarında acayip ve garip bir etki vardır. Nazar değmek de bu acayip etkinin bir türüdür. Bunu inkâr etmek, ortada olan manyetizma hadisesini inkâr etmek demek olur. İşte maddî sebebi meçhul olan bu manevî etkiyi yine manevî bir vasıta olan bu ayet-i kerimenin okunmasıyla def ederler. Ben fakir zannederim ki, bazı kimseler tarafından çocukların başlarına salkım saçak astıkları nazar takımları, böyle nazarı etkili olan kimselerin ilk kötü nazarları bu çirkin nazar takımına yönelip çocuğa etkisi olamamak düşüncesine dayanıyor olsa gerektir. Malumdur ki, tavus kuşunun kanatları gayet süslü ve parlaktır, fakat ayakları çirkindir. Bu şerefli beyitte insanın nefsinde olan zahirî hünerler ve marifetler tavusun kanadına ve batınında olan kötü sıfatlar tavusun çirkin olan ayağına benzetilmiştir. Yani, "Ey kimse, tavusun kanadı gibi parlak görünen zahirî hünerlerine bakıp gururlanma! Bu dünya hayatında seni yürüten hayvanî ruh ayağının ve nefsanî sıfatlarının çirkinliğine bak, ta ki senin kendi kötü nazarın sana karşı düşmanlık pususu kurup seni helak etmesin!" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Nun'da vaki وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (Kalem, 68/51) ya'ni "Ve küfredenler Kur'ân'ı dinledikleri vakit az kaldı ki kötü gözleriyle seni kaydırsınlar; ve onlar [o] muhakkak delidir, derler" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîmenin sebeb-i nüzülü hakkında müfessirler derler ki: Benî-Esed kabîlesinde nazarları müessir olan adamlar var idi. İstedikleri vakit bir kimseye nazar değdirip helâk ederlerdi. Küffâr Peygamber (a.s.)a onlardan birisini bulup getirdiler. O kimse de Resûl-i Ekrem Efendimiz'e kötü gözle nazar etti. Bu te'sîr ile Server-i âlem Efendimiz'in mübarek ayakları kaydı, az kaldı yere düşecek idiler. Bir sebeb-i zâhirî olmaksızın bu kaymanın neden ileri geldiğini düşündüler. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu. Ba'zı maddî düşünenler nazar değmesinin hurâfâttan ibaret olduğunu iddiâ ederler. Fakat düşünmezler ki, bugün şarkta ve garbda "manyetizma" dedikleri bir hâl vardır ki, birisi diğer birinin gözlerine bakarak onu uyutur; ve bu uyku esnasında nâimden garîb ve acîb ahvâl zuhûr eder. Biz bu ahvâli gözlerimiz ile müteaddid def'alar müşâhede ettik. İşte bu hâl ile sâbit olur ki, insanın nazarında bir te'sîr-i acîb ve garîb vardır. Nazar değmek dahi bu te'sîr-i acîbin bir nev'idir. Bunu inkâr etmek meydanda olan manyetizma hadisesini inkâr etmek demek olur. İşte sebeb-i mâddîsi meçhul olan bu ma'nevî te'sîri yine ma'nevî bir vâsıta olan bu âyet-i kerîmenin tilâvetiyle def' ederler. Fakîr zannederim ki, ba'zı kimseler tarafından çocukların başlarına salkım saçak astıkları nazar takımları böyle nazarı müessir olan kimselerin ilk kötü nazarları bu çirkin nazar takımına mün'atıf olup çocuğa te'sîri olamamak mülâhazasına müstenid olsa gerektir. Ma'lûmdur ki, tâvus kuşunun kanatları gayet süslü ve parlaktır, fakat ayakları çirkindir. Bu beyt-i şerîfde insanın nefsinde olan zâhirî hünerler ve ma'rifetler tâvusun kanadına ve bâtınında olan kötü sıfatlar tâvusun çirkin olan ayağına teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, "Ey kimse, tâvusun kanadı gibi parlak görünen zâhirî hünerlerine bakıp mağrur olma! Bu hayât-ı dünyeviy-yede seni yürüten rûh-i hayvânî ayağının ve nefsânî sıfatlarının çirkinliğine bak, tâ ki senin kendi kötü nazarın sana karşı düşmanlık pususu kurup seni helâk etmesin!" 499. Zîra kötü gözlerden dağ kayar. Kur'ân'dan "Yüzlikūne"yi oku, bil.✨ ✨ Sade Türkçe flash 499. Çünkü kötü gözlerden dağ kayar. Kur'ân'dan "Yüzlikūne"yi oku, bil. Bu şerefli beyitte, Nûn Sûresi'nde geçen وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (Kalem, 68/51) yani "Ve inkâr edenler Kur'ân'ı dinledikleri vakit, az kaldı ki kötü gözleriyle seni kaydırsınlar; ve onlar [o] muhakkak delidir, derler" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerimenin iniş sebebi hakkında müfessirler derler ki: Benî Esed kabilesinde nazarları etkili olan adamlar vardı. İstedikleri vakit bir kimseye nazar değdirip helak ederlerdi. Kâfirler Peygamber (a.s.)a onlardan birisini bulup getirdiler. O kimse de Resûl-i Ekrem Efendimiz'e kötü gözle nazar etti. Bu etki ile âlemlerin Efendisi'nin mübarek ayakları kaydı, az kaldı yere düşeceklerdi. Zahirî bir sebep olmaksızın bu kaymanın neden ileri geldiğini düşündüler. Bu ayet-i kerime nazil oldu. Bazı maddî düşünenler nazar değmesinin hurafelerden ibaret olduğunu iddia ederler. Fakat düşünmezler ki, bugün doğuda ve batıda "manyetizma" dedikleri bir hâl vardır ki, birisi diğer birinin gözlerine bakarak onu uyutur; ve bu uyku esnasında uyuyandan garip ve acayip haller ortaya çıkar. Biz bu halleri gözlerimizle defalarca müşahede ettik. İşte bu hâl ile sabit olur ki, insanın nazarında acayip ve garip bir etki vardır. Nazar değmek dahi bu acayip etkinin bir nevidir. Bunu inkâr etmek, meydanda olan manyetizma hadisesini inkâr etmek demek olur. İşte maddî sebebi meçhul olan bu manevî etkiyi yine manevî bir vasıta olan bu ayet-i kerimenin okunmasıyla def ederler. Fakir zannederim ki, bazı kimseler tarafından çocukların başlarına salkım saçak astıkları nazar takımları, böyle nazarı etkili olan kimselerin ilk kötü nazarları bu çirkin nazar takımına yönelip çocuğa etkisi olamamak mülahazasına dayanıyor olsa gerektir. Bu beyt-i şerîfde sûre-i Nun'da vaki وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (Kalem, 68/51) ya'ni "Ve küfredenler Kur'ân'ı dinledikleri vakit az kaldı ki kötü gözleriyle seni kaydırsınlar; ve onlar [o] muhakkak delidir, derler" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîmenin sebeb-i nüzülü hakkında müfessirler derler ki: Benî-Esed kabîlesinde nazarları müessir olan adamlar var idi. İstedikleri vakit bir kimseye nazar değdirip helâk ederlerdi. Küffâr Peygamber (a.s.)a onlardan birisini bulup getirdiler. O kimse de Resûl-i Ekrem Efendimiz'e kötü gözle nazar etti. Bu te'sîr ile Server-i âlem Efendimiz'in mübarek ayakları kaydı, az kaldı yere düşecek idiler. Bir sebeb-i zâhirî olmaksızın bu kaymanın neden ileri geldiğini düşündüler. Bu âyet-i kerîme nâzil oldu. Ba'zı maddî düşünenler nazar değmesinin hurâfâttan ibaret olduğunu iddiâ ederler. Fakat düşünmezler ki, bugün şarkta ve garbda "manyetizma" dedikleri bir hâl vardır ki, birisi dîğer birinin gözlerine bakarak onu uyutur; ve bu uyku esnasında nâimden garîb ve acîb ahvâl zuhûr eder. Biz bu ahvâli gözlerimiz ile müteaddid def'alar müşâhede ettik. İşte bu hâl ile sâbit olur ki, insanın nazarında bir te'sîr-i acîb ve garîb vardır. Nazar değmek dahi bu te'sîr-i acîbin bir nev'idir. Bunu inkâr etmek meydanda olan manyetizma hâdisesini inkâr etmek demek olur. İşte sebeb-i mâddîsi meçhul olan bu ma'nevî te'sîri yine ma'nevî bir vâsıta olan bu âyet-i kerîmenin tilâvetiyle def' ederler. Fakîr zannederim ki, ba'zı kimseler tarafından çocukların başlarına salkım saçak astıkları nazar takımları böyle nazarı müessir olan kimselerin ilk kötü nazarları bu çirkin nazar takımına mün'atıf olup çocuğa te'sîri olamamak mülâhazasına müstenid olsa gerektir. 500. Dağ gibi olan Ahmed çamursuz yağmursuz yol ortasında nazardan kaydı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 500. Dağ gibi olan Ahmed, çamursuz yağmursuz yol ortasında nazardan kaydı. Yani, mübarek bedeni dağ gibi sağlam olan Ahmed (a.s.) Efendimiz, çamur ve yağmur olmadığı ve başka bir görünen sebep de bulunmadığı hâlde yürürken yol ortasında kötü nazardan kaydı ve az kaldı düşecekti. Ya'ni, cism-i mübâreki dağ gibi metîn olan Ahmed (s.a.v.) Efendimiz çamur ve yağmur olmadığı ve başka bir sebeb-i zâhirî de bulunmadığı hâlde yürürken yol ortasında kötü nazardan kaydı ve az kaldı düşecek idi. 501. "Bu kayma nedendir? Ben bu hâlin boş olduğunu zannetmem!" diye taaccübde kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 501. "Bu kayma nedendir? Ben bu hâlin boş olduğunu zannetmem!" diye hayret içinde kaldı. Yani, Resûl-i Ekrem Efendimiz kendi kendilerine düşünüp buyurdular ki: "Acaba, bu sebepsiz olarak kayma nedendir? Ben bunun anlamsız ve boş olduğunu zannetmem!" Ya'ni, Resûl-i Ekrem Efendimiz kendi kendilerine düşünüp buyurdular ki: "Acabâ, bu sebebsiz olarak kayma nedendir? Ben bunun ma'nâsız ve boş olduğunu zannetmem!" 502. Nihayet âyet geldi ve "O sana cenkte kötü gözden erişti" diye âgâh etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 502. Nihayet ayet geldi ve "O sana savaşta kötü gözden erişti" diye bildirdi. Nihayet yukarıda anılan nazar ayeti indi; ve bu yüce ayet "Bu kayma sana kâfirlerle meydana gelen muhalefet ve anlaşmazlıkta kötü gözden erişti" diye haber verdi. Nihâyet yukarıda zikrolunan nazar âyeti nâzil oldu; ve bu âyet-i kerîme "Bu kayma sana küffâr ile vâki' olan muhalefet ve nizâda kötü gözden erişti" diye haber verdi. 503. Eğer senden başkası olaydı, derhal yok olurdu. Çeşmin saydı ve ifnânın suhresi olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 503. Eğer senden başkası olaydı, derhal yok olurdu. Gözün saydığı ve yok oluşun esiri olurdu. "Lâ-şüden", yok olmak; "suhre", burada "esir ve mağlup" anlamındadır. Yani, "Ey Resûlüm, bu kötü nazar senden başkasına isabet etseydi derhal yok olurdu ve o kötü gözden avlanmış, yok oluşun ve helâkin esiri ve mağlubu olurdu. Senin şerefli cisminin sağlamlığına karşı ancak bu kadar cüz'î bir tesir olabildi." Bazı nüshalarda "gayr ez tü" yerine "gayr-i tü" geçmektedir. "Lâ-şüden", yok olmak; "suhre", burada "zebûn ve mağlûb" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ey resûlüm, bu kötü nazar senden başkasına vâki' olaydı derhal yok olurdu, ve o kötü gözden avlanmış ve ifnâ ve ihlâkin zebûnu ve mağlûbu olurdu. Senin cism-i şerîfinin metânetine karşı ancak bu kadar cüz'î bir te'sîr olabildi." Ba'zı nüshalarda "gayr ez tü" yerine "gayr-i tü” vâki'dir. 504. Lakin etek çekici olan benim ismetim geldi. Ve bu ki kaydın, o nişan için idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 504. Lakin etek çekici olan benim ismetim geldi. Ve bu kayıt, o nişan için idi. 500. Dağ gibi olan Ahmed çamursuz yağmursuz yol ortasında nazardan kaydı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 500. Dağ gibi olan Ahmed, çamursuz yağmursuz yol ortasında nazardan kaydı. Yani, mübarek bedeni dağ gibi sağlam olan Ahmed (a.s.) Efendimiz, çamur ve yağmur olmadığı ve başka bir görünen sebep de bulunmadığı hâlde yürürken yol ortasında kötü nazardan kaydı ve az kaldı düşecekti. Ya'ni, cism-i mübâreki dağ gibi metîn olan Ahmed (s.a.v.) Efendimiz çamur ve yağmur olmadığı ve başka bir sebeb-i zâhirî de bulunmadığı hâlde yürürken yol ortasında kötü nazardan kaydı ve az kaldı düşecek idi. 501. "Bu kayma nedendir? Ben bu hâlin boş olduğunu zannetmem!" diye taaccübde kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 501. "Bu kayma nedendir? Ben bu hâlin boş olduğunu zannetmem!" diye hayret içinde kaldı. Yani, Resûl-i Ekrem Efendimiz kendi kendilerine düşünüp buyurdular ki: "Acaba, bu sebepsiz olarak kayma nedendir? Ben bunun anlamsız ve boş olduğunu zannetmem!" Ya'ni, Resûl-i Ekrem Efendimiz kendi kendilerine düşünüp buyurdular ki: "Acabâ, bu sebebsiz olarak kayma nedendir? Ben bunun ma'nâsız ve boş olduğunu zannetmem!" 502. Nihayet âyet geldi ve "O sana cenkte kötü gözden erişti" diye âgâh etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 502. Nihayet ayet geldi ve "O sana savaşta kötü gözden erişti" diye bildirdi. Nihayet yukarıda anılan nazar ayeti indi; ve bu yüce ayet "Bu kayma sana kâfirlerle meydana gelen muhalefet ve anlaşmazlıkta kötü gözden erişti" diye haber verdi. Nihâyet yukarıda zikrolunan nazar âyeti nâzil oldu; ve bu âyet-i kerîme "Bu kayma sana küffâr ile vâki' olan muhalefet ve nizâda kötü gözden erişti" diye haber verdi. 503. Eğer senden başkası olaydı, derhal yok olurdu. Çeşmin saydı ve ifnânın suhresi olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 503. Eğer senden başkası olaydı, derhal yok olurdu. Gözün saydığı ve yok oluşun esiri olurdu. "Lâ-şüden", yok olmak; "suhre", burada "esir ve mağlup" anlamındadır. Yani, "Ey Resûlüm, bu kötü nazar senden başkasına isabet etseydi derhal yok olurdu ve o kötü gözden avlanmış, yok oluşun ve helâkin esiri ve mağlubu olurdu. Senin şerefli cisminin sağlamlığına karşı ancak bu kadar cüz'î bir tesir olabildi." Bazı nüshalarda "gayr ez tü" yerine "gayr-i tü" geçmektedir. "Lâ-şüden", yok olmak; "suhre", burada "zebûn ve mağlûb" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ey resûlüm, bu kötü nazar senden başkasına vâki' olaydı derhal yok olurdu, ve o kötü gözden avlanmış ve ifnâ ve ihlâkin zebûnu ve mağlûbu olurdu. Senin cism-i şerîfinin metânetine karşı ancak bu kadar cüz'î bir te'sîr olabildi." Ba'zı nüshalarda "gayr ez tü" yerine "gayr-i tü” vâki'dir. 504. Lakin etek çekici olan benim ismetim geldi. Ve bu ki kaydın, o nişan için idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 504. Lakin etek çekici olan benim ismetim geldi. Ve bu kayıt, o nişan için idi. "İsmet", korumak ve engellemektir; "dâmen keşten" (etek çekmek), bir şeyden uzaklaştırmaktan kinayedir (Bahâr-ı Acem). Bu şerefli beyitte وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) yani "Allah seni insanlardan korur" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, "Benim seni kötü nazarlardan uzaklaştırıcı olan korumam geldi. Senin bu nazardan böyle kayman, o nazarların kesret âleminde (çokluk âlemi) mevcut olduğuna bir nişan ve alamet olmak için idi." "İsmet", hıfz ve men' etmek; "dâmen keşten", bir şeyden uzaklaştırmaktan kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Bu beyt-i şerîfde وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) ya'ni "Allah seni nâsdan hıfzeder" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, "Benim seni kötü nazarlardan uzaklaştırıcı olan hıfzım geldi. Senin bu nazardan böyle kayman o nazarların âlem-i keserâtta mevcûd olduğuna bir nişân ve alâmet olmak için idi." 505. Bir ibret tut, o dağa nazar et! Ey saman çöpünden aşağı olan kimse, kendi yaprağını arz etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 505. Bir ibret al, o dağa bak! Ey saman çöpünden aşağı olan kimse, kendi yaprağını gösterme! Bu şerefli beyit Hz. Pîr'in dilindendir. "Ey Hakk yolcusu, dağ gibi sağlam olan Resûl-i Ekrem hazretlerinin mutlu varlığına bak da ibret al! Senin varlığın bir saman çöpü gibi çok dayanıksız ve güçsüzdür. Bu sebeple 'ben böyle bakışlara dayanabilirim' deyip de bir yaprak değerinde olan kendi benliğini ortaya koyma! Çünkü hafif bir rüzgâra bile dayanamazsın." تفسير وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ ayet-i kerimesinin tefsiri Bu beyt-i şerîf Hz. Pîr lisânındandır. "Ey sâlik, dağ gibi metîn olan Resûl-i Ekrem hazretlerinin vücûd-ı saâdetlerine bak da ibret al! Senin vücûdun bir saman çöpü gibi gāyet metânetsiz ve dayanıksızdır. Binâenaleyh ben böyle nazarlara tahammül edebilirim deyip de bir yaprak mesâbesinde olan kendinin kendiliğini meydâna koyma! Zîrâ hafif bir rüzgâra bile tahammül edemezsin." تفسير وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ âyet-i kerîmesinin tefsîri 506. Yâ Resûlallah, o meclisden kimseler vardır ki, akbabalar üzerine kötü gözden vururlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 506. Ey Resûlallah, o mecliste öyle kimseler vardır ki, akbabalar üzerine kötü gözden vururlar. "Nâdî", halkın danışma için toplandıkları mahalle ve meclis anlamına gelir, çoğulu "nevâdî"dir. "Kerges", akbaba denilen büyük kuştur. Cenâb-ı Pîr, bu ayet-i kerimeyi tefsir ederek Hak diliyle hitap edip buyururlar ki: Ey Resûlallah, kâfirlerin danışma için toplandığı mahal ve mecliste öyle kimseler vardır ki, havada uçan akbaba kuşu üzerine kötü göz tarafından darbeler vururlar. Bazı nüshalarda "nâdî" yerine "vâdî" geçmektedir. "İsmet", korumak ve engellemektir; "dâmen keşten", bir şeyden uzaklaştırmaktan kinayedir (Bahâr-ı Acem). Bu şerefli beyitte وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) yani "Allah seni insanlardan korur" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, "Benim seni kötü nazarlardan uzaklaştırıcı olan korumam geldi. Senin bu nazardan böyle kayman, o nazarların kesret âleminde (çokluk âleminde) mevcut olduğuna bir nişan ve alâmet olması içindi." "Nâdî", halkın meşveret için toplandıkları mahalle ve meclis ma'nâsına olup cem'i "nevâdî" gelir. "Kerges", akbaba dedikleri büyük kuş. Cenâb-ı Pîr bu âyet-i kerîmeyi tefsîren lisân-ı Hak'la hitâb edip buyururlar ki: Yâ Resûlallah, küffârın meşveret için toplandığı mahal ve meclisde öyle kimseler vardır ki, havada uçan akbaba kuşu üzerine kötü göz tarafından darbeler vururlar." Ba'zı nüshalarda “nâdî" yerine “vâdî" vâki'dir. "İsmet", hıfz ve men' etmek; "dâmen keşten", bir şeyden uzaklaştırmak-tan kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Bu beyt-i şerîfde وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) ya'ni "Allah seni nâsdan hıfzeder" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, "Benim seni kötü nazarlardan uzaklaştırıcı olan hıfzım geldi. Senin bu nazardan böyle kayman o nazarların âlem-i keserâtta mevcûd olduğuna bir nişân ve alâmet olmak için idi." 505. Bir ibret tut, o dağa nazar et! Ey saman çöpünden aşağı olan kimse, kendi yaprağını arz etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 505. Bir ibret al, o dağa bak! Ey saman çöpünden aşağı olan kimse, kendi yaprağını gösterme! Bu şerefli beyit Hz. Pîr'in dilindendir. "Ey Hakk yolcusu, dağ gibi sağlam olan Resûl-i Ekrem hazretlerinin mutlu varlığına bak da ibret al! Senin varlığın bir saman çöpü gibi çok dayanıksız ve güçsüzdür. Bu sebeple 'ben böyle bakışlara dayanabilirim' deyip de bir yaprak değerinde olan kendi benliğini ortaya koyma! Çünkü hafif bir rüzgâra bile dayanamazsın." تفسير وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ ayet-i kerimesinin tefsiri Bu beyt-i şerîf Hz. Pîr lisânındandır. "Ey sâlik, dağ gibi metîn olan Resûl-i Ekrem hazretlerinin vücûd-ı saâdetlerine bak da ibret al! Senin vücûdun bir saman çöpü gibi gāyet metânetsiz ve dayanıksızdır. Binâenaleyh ben böyle nazarlara tahammül edebilirim deyip de bir yaprak mesâbesinde olan kendinin kendiliğini meydâna koyma! Zîrâ hafif bir rüzgâra bile tahammül edemezsin." تفسير وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ وَإِن يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ âyet-i kerîmesinin tefsîri 506. Yâ Resûlallah, o meclisden kimseler vardır ki, akbabalar üzerine kötü gözden vururlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 506. Ey Resûlallah, o meclisten öyle kimseler vardır ki, akbabalar üzerine kötü gözden vururlar. "Nâdî", halkın danışma için toplandıkları mahalle ve meclis anlamına gelir, çoğulu "nevâdî"dir. "Kerges", akbaba dedikleri büyük kuştur. Cenâb-ı Pîr bu ayet-i kerimeyi tefsir ederek Hak diliyle hitap edip buyururlar ki: Ey Resûlallah, kâfirlerin danışma için toplandığı mahal ve mecliste öyle kimseler vardır ki, havada uçan akbaba kuşu üzerine kötü göz tarafından darbeler vururlar. Bazı nüshalarda "nâdî" yerine "vâdî" geçmektedir. "Nâdî", halkın meşveret için toplandıkları mahalle ve meclis ma'nâsına olup cem'i "nevâdî" gelir. "Kerges", akbaba dedikleri büyük kuş. Cenâb-ı Pîr bu âyet-i kerîmeyi tefsîren lisân-ı Hak'la hitâb edip buyururlar ki: Yâ Resûlallah, küffârın meşveret için toplandığı mahal ve meclisde öyle kimseler vardır ki, havada uçan akbaba kuşu üzerine kötü göz tarafından darbeler vururlar." Ba'zı nüshalarda “nâdî" yerine “vâdî" vâki'dir. 507. Onların nazarından bağıran aslanın kellesi yarılır. Hatta o aslan enîn eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 507. Onların nazarından bağıran aslanın kellesi yarılır. Hatta o aslan inler. O kimselerin kötü nazarından kükreyip bağıran aslanın başı yarılır. Hatta o aslan inlemeye başlar. "Gurîn", "gurîden ve gurrîden" (inlemek, kükremek) mastarındandır. Feryat etmek ve yüksek ses çıkarmak demektir. "in" (ن) nispet edatıdır. "Gurîn", "yüksek sesli" demek olur. O kimselerin kötü nazarından kükreyip bağıran aslanın kellesi yarılır. Hattâ o aslan inlemeye başlar. "Gurîn", "gurîden ve gurrîden" masdarındandır. Feryâd etmek ve yüksek sadâ çıkarmak demektir. "in" (ن) edât-ı nisbettir. "Gurîn", "yüksek âvazlı" demek olur. 508. Ölüm gibi deve üzerine göz bırakır. Ondan sonra arkasına gulâm gönderir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 508. Ölüm gibi deve üzerine göz bırakır. Ondan sonra arkasına gulâm gönderir. "Hımâm", ölüm ve sıtma anlamındadır. Yani, gözünde nazar değdirme özelliği olan kimse, bir deveye o kötü gözle ölüm veya sıtma gibi bir nazar bırakır. Onun öleceğinden emin olduğu için arkadan da kölesini gönderir ve der: "Hımâm”, ölüm ve sıtma ma'nâsınadır. Ya'ni, gözünde nazar değdirmek hassası olan kimse, bir deveye o kötü gözle ölüm veyâ sıtma gibi bir nazar bırakır. Onun öleceğinden emîn olduğu için arkadan da kölesini gönderir de der: 509. Ki, "Git, o devenin yağından satın al!" O deveyi yolda sakat görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 509. Ki, "Git, o devenin yağından satın al!" O deveyi yolda sakat görür. "Sekat", düşmek ve titremek; ve "sakt", dört ayaklı hayvanın ölmesi demektir. İkinci mısraın vezni "sekat" okunduğu takdirde doğru olduğuna göre "düşmek" anlamındadır. Yani, kötü nazar sahibi: "Git, o devenin yağından satın al!" diye kölesini gönderince, o köle de efendisinin emrine uyarak gider ve yolda deveyi düşmüş ve can çekişir bir hâlde görür. "Sekat", düşmek ve titremek; ve "sakt", dört ayaklı hayvanın ölmesi demektir. İkinci mısrâ'ın vezni "sekat" okunduğu takdirde doğru olduğuna göre "düşmek" ma'nâsınadır. Ya'ni, kötü nazar sahibi: "Git, o devenin yağından satın al!" diye kölesini gönderince, o köle dahi efendisinin emrine tebean gider ve yolda deveyi düşmüş ve can çekişir bir hâlde görür. 510. O bir devenin başı kesilmiş ki, o koşuda at ile beraberlik ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 510. O bir devenin başı kesilmiş ki, o koşuda at ile beraberlik ederdi. "Tek", koşma; "mirî", bir kimse ile mertebede beraberlik etmek ve beraber olmak demektir. Yani, nazar değen deve yolda düşer ve sahibi de devenin hayatından ümidini kestiği için onun başını keser, arkadan gelen köle o devenin hastalıktan başı kesilmiş bir hâlde olduğunu görür ki, o deve bu nazarı yemeden evvel koşuda ve yarışta at ile beraberlik ve müsabaka ederdi. "Tek", koşma; "mirî", bir kimse ile mertebede beraberlik etmek ve beraber olmak demektir. Ya'ni, nazar değen deve yolda düşer ve sahibi de devenin hayatından ümîdini kestiği için onun başını keser, arkadan gelen köle o devenin marazdan başı kesilmiş bir hâlde olduğunu görür ki, o deve bu nazarı yemezden evvel koşuda ve yarışta at ile beraberlik ve müsabaka ederdi. 511. Zîrâ hasedden ve kötü gözden hiç şübhesiz felek seyrini ve dönüşünü çevirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 511. Çünkü hasetten ve kötü gözden hiç şüphesiz felek seyrini ve dönüşünü çevirir. 507. Onların nazarından bağıran aslanın kellesi yarılır. Hatta o aslan enîn eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 507. Onların nazarından bağıran aslanın kellesi yarılır. Hatta o aslan inler. O kimselerin kötü nazarından kükreyip bağıran aslanın başı yarılır. Hatta o aslan inlemeye başlar. "Gurîn", "gurîden ve gurrîden" (inlemek, kükremek) mastarındandır. Feryat etmek ve yüksek ses çıkarmak demektir. "in" (ن) nispet edatıdır. "Gurîn", "yüksek sesli" demek olur. O kimselerin kötü nazarından kükreyip bağıran aslanın kellesi yarılır. Hattâ o aslan inlemeye başlar. "Gurîn", "gurîden ve gurrîden" masdarındandır. Feryâd etmek ve yüksek sadâ çıkarmak demektir. "in" (ن) edât-ı nisbettir. "Gurîn", "yüksek âvazlı" demek olur. 508. Ölüm gibi deve üzerine göz bırakır. Ondan sonra arkasına gulâm gönderir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 508. Ölüm gibi deve üzerine göz bırakır. Ondan sonra arkasına gulâm gönderir. "Hımâm", ölüm ve sıtma anlamındadır. Yani, gözünde nazar değdirme özelliği olan kimse, bir deveye o kötü gözle ölüm veya sıtma gibi bir nazar bırakır. Onun öleceğinden emin olduğu için arkadan da kölesini gönderir ve der: "Hımâm”, ölüm ve sıtma ma'nâsınadır. Ya'ni, gözünde nazar değdirmek hassası olan kimse, bir deveye o kötü gözle ölüm veyâ sıtma gibi bir nazar bırakır. Onun öleceğinden emîn olduğu için arkadan da kölesini gönderir de der: 509. Ki, "Git, o devenin yağından satın al!" O deveyi yolda sakat görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 509. Ki, "Git, o devenin yağından satın al!" O deveyi yolda sakat görür. "Sekat", düşmek ve titremek; ve "sakt", dört ayaklı hayvanın ölmesi demektir. İkinci mısraın vezni "sekat" okunduğu takdirde doğru olduğuna göre "düşmek" anlamındadır. Yani, kötü nazar sahibi: "Git, o devenin yağından satın al!" diye kölesini gönderince, o köle de efendisinin emrine uyarak gider ve yolda deveyi düşmüş ve can çekişir bir hâlde görür. "Sekat", düşmek ve titremek; ve "sakt", dört ayaklı hayvanın ölmesi demektir. İkinci mısrâ'ın vezni "sekat" okunduğu takdirde doğru olduğuna göre "düşmek" ma'nâsınadır. Ya'ni, kötü nazar sahibi: "Git, o devenin yağından satın al!" diye kölesini gönderince, o köle dahi efendisinin emrine tebean gider ve yolda deveyi düşmüş ve can çekişir bir hâlde görür. 510. O bir devenin başı kesilmiş ki, o koşuda at ile beraberlik ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 510. O bir devenin başı kesilmiş ki, o koşuda at ile beraberlik ederdi. "Tek", koşma; "mirî", bir kimse ile mertebede beraberlik etmek ve beraber olmak demektir. Yani, nazar değen deve yolda düşer ve sahibi de devenin hayatından ümidini kestiği için onun başını keser, arkadan gelen köle o devenin hastalıktan başı kesilmiş bir hâlde olduğunu görür ki, o deve bu nazarı yemeden evvel koşuda ve yarışta at ile beraberlik ve müsabaka ederdi. [510] "Tek", koşma; "mirî", bir kimse ile mertebede beraberlik etmek ve beraber olmak demektir. Ya'ni, nazar değen deve yolda düşer ve sahibi de devenin hayatından ümîdini kestiği için onun başını keser, arkadan gelen köle o devenin marazdan başı kesilmiş bir hâlde olduğunu görür ki, o deve bu nazarı yemezden evvel koşuda ve yarışta at ile beraberlik ve müsabaka ederdi. 511. Zîrâ hasedden ve kötü gözden hiç şübhesiz felek seyrini ve dönüşünü çevirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 511. Çünkü hasetten ve kötü gözden şüphesiz felek seyrini ve dönüşünü değiştirir. "Felek", gök anlamına geldiği gibi, Kâmûs'un açıklamasına göre her şeyin müstedâr (kuşatıcı) ve muazzamına da denir. Denizin çalkalanan dalgası ve rüzgârın hareket ettirdiği büyük su ve sahradaki kum tepesi anlamlarına da gelir. Burada "gök" anlamı uygun görünmez. Çünkü kötü gözün ve hasedin ulviyatta (yüksek âlemlerde) etkisi yoktur ve gök cisimlerinin hareketleri bu sebeple değişmez. Örneğin ayın hareketleri haset ve kötü göz ile bozulmaz. Bu sebeple "felek"ten kastedilen, aşağı âlemi kuşatan çeşitli haller ve oluşlar dalgalarıdır ki, bunlar birtakım görünen sebeplerdir. Örneğin hayvanî ruh bu aşağı âlemin bir feleğidir. "Kötü göz"ün ilâhî kazâ ile bu feleğin hallerinden bir hâline etkisi olabilir; ve bir insan veya hayvan nazar ile ölebilir. Nasıl ki yukarıdaki beyitlerde açıklandı. Ve aynı şekilde riyaset (başkanlık) ve hükûmet de bu aşağı âlemin bir feleğidir; ve servet ve zenginlik de bir felektir. Bunların kendi hallerindeki seyri ve dönüşü şüphesiz hasetten ve kötü gözden değişebilir. Riyaset esarete ve servet ve zenginlik fakirliğe dönüşür. “Felek”, gök ma’nâsına geldiği gibi Kâmûs’un beyânına göre her şeyin müstedâr ve mu’zamına da denir. Denizin çalkalanan dalgası ve rüzgârın tahrîk ettiği büyük su ve sahrâdaki kum tepesi ma’nâlarına da gelir. Burada “gök” ma’nâsı münâsib görünmez. Zîrâ kötü gözün ve hasedin ulviyâtta te’sîri yoktur ve ecrâm-ı semâviyyenin harekâtı bu sebeb ile tebeddül etmez. Meselâ ayın harekâtı hased ve kötü göz ile bozulmaz. Binâenaleyh “felek”ten murâd, âlem-i süflîyi muhît olan şuûnât ve ahvâl-i muhtelife dalgalarıdır ki, bunlar birtakım esbâb-ı zâhiriyyedir. Meselâ rûh-i hayvânî bu âlem-i süflînin bir feleğidir. “Kötü göz”ün kazâ-yı ilâhî ile bu feleğin ahvâlinden bir hâline te’sîri olabilir; ve bir insan veyâ hayvan nazar ile ölebilir. Nitekim yukarıdaki beyitlerde beyân buyruldu. Ve kezâ riyâset ve hükûmet dahi bu âlem-i süflînin bir feleğidir; ve servet ve sâmân dahi bir felektir. Bunların kendi hallerindeki seyri ve dönüşü hiç şübhesiz hasedden ve kötü gözden inkılâb edebilir. Riyâset esârete ve servet ve sâmân fakra mübeddel olur. 512. Su gizlidir ve dolap âşikârdır. Fakat dönüşte işin aslı su olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 512. Su gizlidir ve dolap âşikârdır. Fakat dönüşte işin aslı su olur. Bu şerefli beyitte, görünen sebepler dolaba benzetilmiştir; görünür gözle görülmeyen haset ve kötü göz de bu dolabı döndüren suya benzetilmiştir. Bilinmeli ki, kötü gözün kaynağı nefse ait sıfatlardan olan hasettir; ve "haset" sözlükte bir kimsenin nimetinin yok olmasını dilemek demektir. Bir kimsenin iç dünyasında böyle bir dilek oluşmadıkça, onun bir şeye kötü gözle bakması gerçekleşmez. Bu sebeple haset ve kötü bakış gizlidir ve bunların çevirdiği sebepler dolabı ise ortadadır. Yani, "Su hükmünde olan haset ve kötü bakış gizlidir ve dolap hükmünde olan sebepler açıktır. Fakat bu sebepler dolabını alışılagelmiş dönüşünden değiştiren haset ve kötü bakıştır." Bu beyt-i şerîfde esbâb-ı zâhiriyye dolaba ve zâhirî göz ile görülmeyen hased ve kötü göz dahi bu dolabı döndüren suya teşbîh buyrulmuştur. Ma’lûmdur ki, kötü gözün menba’ı sıfât-ı nefsâniyyeden olan haseddir; ve “hased” lügatte bir kimsenin ni’metinin izâlesini temennî etmek demektir. Bir kimsenin bâtınında böyle bir temennî hâsıl olmadıkça onun bir şeye fenâ göz ile nazar etmesi vâki’ olmaz. Binâenaleyh hased ile sû-i nazar gizlidir ve bunların çevirdiği esbâb dolabı ise meydandadır. Ya’ni, “Su mesâbesinde olan hased ve fenâ nazar gizlidir ve dolap mesâbesinde olan esbâb âşikârdır. Fakat bu esbâb dolabını mu’tâd olan devrinden tahvîl eden hased ve fenâ nazardır.” 513. Kötü gözün ilâcı iyi göz oldu. Kötü gözü tekmesi altında yok eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 513. Kötü gözün ilâcı iyi göz oldu. Kötü gözü tekmesi altında yok eder. "İyi göz"den maksat, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) bakışıdır. Yani, kötü gözün kaynağı hasettir ve haset nefse ait sıfatlardandır. İnsân-ı kâmil ise latif olan etkileyici bakışıyla nefsin sıfatlarını yok eder ve ortadan kaldırır. Ve bir kimseden haset sıfatı ortadan kalktığı zaman onda bu sıfatın gereği olan kötü göz de kalmaz. Buna göre insân-ı kâmilin iyi bakışı bu kötü bakışı tekmesi altında yok etmiş olur. "Felek", gök anlamına geldiği gibi Kāmûs'un açıklamasına göre her şeyin yuvarlak ve büyük olanına da denir. Denizin çalkalanan dalgası ve rüzgârın hareket ettirdiği büyük su ve sahradaki kum tepesi anlamlarına da gelir. Burada "gök" anlamı uygun görünmez. Çünkü kötü gözün ve hasedin yüce âlemlerde etkisi yoktur ve gök cisimlerinin hareketleri bu sebeple değişmez. Örneğin ayın hareketleri haset ve kötü göz ile bozulmaz. Buna göre "felek"ten maksat, aşağı âlemi kuşatan çeşitli haller ve oluşlar dalgalarıdır ki, bunlar birtakım görünen sebeplerdir. Örneğin hayvanî ruh bu aşağı âlemin bir feleğidir. Kötü gözün ilâhî kazâ (Allah'ın küllî hükmü) ile bu feleğin hallerinden bir hâline etkisi olabilir; ve bir insan veya hayvan nazar (kötü göz) ile ölebilir. Nasıl ki yukarıdaki beyitlerde açıklandı. Ve aynı şekilde riyaset (başkanlık) ve hükümet de bu aşağı âlemin bir feleğidir; ve servet ve mal mülk de bir felektir. Bunların kendi hallerindeki seyri ve dönüşü hiç şüphesiz hasetten ve kötü gözden değişebilir. Riyaset esarete ve servet ve mal mülk fakirliğe dönüşür. “İyi göz”den murâd, insân-ı kâmilin nazarıdır. Ya’ni, kötü gözün menba’ı haseddir ve hased sıfât-ı nefsâniyyedendir. İnsân-ı kâmil ise latîf olan nazar-ı müessiri ile nefsin sıfatlarını mahv ve izâle eder. Ve bir kimseden hased sıfatı zâil olduğu vakit onda bu sıfatın muktezâsı olan kötü göz dahi kalmaz. Binâenaleyh insân-ı kâmilin iyi nazarı bu kötü nazarı tekmesi altında yok etmiş olur. "Felek", gök ma'nâsına geldiği gibi Kāmûs'un beyânına göre her şeyin müstedâr ve mu'zamına da denir. Denizin çalkalanan dalgası ve rüzgârın tahrîk ettiği büyük su ve sahrâdaki kum tepesi ma'nâlarına da gelir. Burada “gök" ma'nâsı münasib görünmez. Zîrâ kötü gözün ve hasedin ulviyâtta te'sîri yoktur ve ecrâm-ı semâviyyenin harekâtı bu sebeb ile tebeddül etmez. Meselâ ayın harekâtı hased ve kötü göz ile bozulmaz. Binâenaleyh "felek"ten murâd, âlem-i süfliyi muhît olan şuûnât ve ahvâl-i muhtelife dalgalarıdır ki, bunlar birtakım esbâb-ı zâhiriyyedir. Meselâ rûh-i hayvânî bu âlem-i süflînin bir feleğidir. "Kötü gözün kazâ-yı ilâhî ile bu feleğin ahvâlinden bir hâline te'sîri olabilir; ve bir insan veyâ hayvan nazar ile ölebilir. Nitekim yukarıdaki beyitlerde beyân buyruldu. Ve kezâ riyâset ve hükümet dahi bu âlem-i süflînin bir feleğidir; ve servet ve sâmân dahi bir felektir. Bunların kendi hallerindeki seyri ve dönüşü hiç şübhesiz hasedden ve kötü gözden inkılâb edebilir. Riyâset esârete ve servet ve sâmân fakra mübeddel olur. 512. Su gizlidir ve dolap aşikardır. Fakat dönüşte işin aslı su olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 512. Su gizlidir ve dolap aşikârdır. Fakat dönüşte işin aslı su olur. Bu şerefli beyitte, dışsal sebepler dolaba benzetilmiştir; dış gözle görülmeyen haset ve kötü göz de bu dolabı döndüren suya benzetilmiştir. Bilinmeli ki, kötü gözün kaynağı nefsanî sıfatlardan olan hasettir; ve "haset" lügatte bir kimsenin nimetinin yok olmasını dilemek demektir. Bir kimsenin içinde böyle bir dilek oluşmadıkça, onun bir şeye kötü gözle bakması gerçekleşmez. Bu sebeple haset ve kötü bakış gizlidir ve bunların çevirdiği sebepler dolabı ise ortadadır. Yani, "Su hükmünde olan haset ve kötü bakış gizlidir ve dolap hükmünde olan sebepler aşikârdır. Fakat bu sebepler dolabını alışılmış dönüşünden değiştiren haset ve kötü bakıştır." Bu beyt-i şerîfde esbâb-ı zâhiriyye dolaba ve zâhirî göz ile görülmeyen hased ve kötü göz dahi bu dolabı döndüren suya teşbîh buyrulmuştur. Ma'lûmdur ki, kötü gözün menba'ı sıfât-ı nefsâniyyeden olan haseddir; ve "hased" lügatte bir kimsenin ni'metinin izâlesini temennî etmek demektir. Bir kimsenin bâtınında böyle bir temennî hâsıl olmadıkça onun bir şeye fenâ göz ile nazar etmesi vâki' olmaz. Binâenaleyh hased ile sû-i nazar gizlidir ve bunların çevirdiği esbâb dolabı ise meydandadır. Ya'ni, "Su mesâbesinde olan hased ve fenâ nazar gizlidir ve dolap mesâbesinde olan esbâb âşikârdır. Fakat bu esbâb dolabını mu'tâd olan devrinden tahvîl eden hased ve fenâ nazardır." 513. Kötü gözün ilacı iyi göz oldu. Kötü gözü tekmesi altında yok eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 513. Kötü gözün ilacı iyi göz oldu. Kötü gözü tekmesi altında yok eder. "İyi göz"den kastedilen, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) bakışıdır. Yani, kötü gözün kaynağı hasettir ve haset nefse ait sıfatlardandır. İnsân-ı kâmil ise latif olan etkileyici bakışıyla nefsin sıfatlarını yok eder ve ortadan kaldırır. Ve bir kimseden haset sıfatı ortadan kalktığı zaman onda bu sıfatın gereği olan kötü göz de kalmaz. Bu sebeple insân-ı kâmilin iyi bakışı bu kötü bakışı tekmesi altında yok etmiş olur. "İyi göz"den murâd, insân-ı kâmilin nazarıdır. Ya'ni, kötü gözün menba'ı haseddir ve hased sıfât-ı nefsâniyyedendir. İnsân-ı kâmil ise latîf olan nazar-ı müessiri ile nefsin sıfatlarını mahv ve izâle eder. Ve bir kimseden hased sıfatı zâil olduğu vakit onda bu sıfatın muktezâsı olan kötü göz dahi kalmaz. Binâenaleyh insân-ı kâmilin iyi nazarı bu kötü nazarı tekmesi altında yok etmiş olur. 514. Rahmet için sebk vardır, o rahmettendir; kötü göz kahr ve la'netin mahsûlüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 514. Rahmet için öne geçme vardır, o rahmettendir; kötü göz kahrın ve lanetin ürünüdür. "Sebk" (سَبَق), sözlükte birisinin önüne geçmek demektir. Yani ilahi rahmet için her şeyin önüne geçmek vardır. Nasıl ki ayet-i kerimede وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ (A'râf, 7/156) yani "Benim rahmetim her şeyi kaplamıştır" buyrulur. Ve insân-ı kâmilin iyi gözü rahmet cinsinden veya rahmet tarafındandır. Kötü göz ise ilahi kahrın ve Yaratıcı'nın lanetinin ürünüdür. Bu sebeple سَبَقَتْ رَحْمَتِي عَلَى غَضَبِي yani "Benim rahmetim gazabımdan ileri geçmiştir" hadis-i kudsisi gereğince insân-ı kâmilin güzel bakışı, elbette nefsine düşkün olanların kötü bakışını tekmesi altında yok eder. Nasıl ki III. cildin 1798 numarasına denk gelen bir şerefli beyitte şöyle buyrulur: "Yüce Allah evliyayı ondan dolayı yeryüzüne getirdi, ta ki âlemlere rahmet olsunlar." Ve rahmet hakkında bu şerefli beytin öncesinde ve onu takip eden diğer beyitlerde faydalı açıklamalar vardır. “Sebk” (سَبَق), lügatte birisinin ilerisine geçmek demektir. Ya'ni rahmet-i ilâhiyye için her şeyin ilerisine geçmek vardır. Nitekim âyet-i kerîmede وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ (A'râf, 7/156) ya'ni "Benim rahmetim her şeyi kaplamıştır" buyrulur. Ve insân-ı kâmilin iyi gözü rahmet cinsinden veyâ cânibindendir. Kötü göz ise kahr-ı ilâhînin ve la'net-i Bârî'nin mahsûlüdür. Binâenaleyh سَبَقَتْ رَحْمَتِي عَلَى غَضَبِي ya'ni "Benim rahmetim gazabımdan ileri geçmiştir" hadîs-i kudsîsi mûcibince insân-ı kâmilin hüsn-i nazarı, elbette nefsânîlerin sû-i nazarını tekmesi altında yok eder. Nitekim III. cildin 1798 numarasına müsâdif olan bir beyt-i şerîfde şöyle buyrulur: "Hak Teâlâ evliyâyı ondan dolayı yeryüzüne getirdi, tâ ki âlemlere rahmet olsunlar." Ve rahmet hakkında bu beyt-i şerîfin evvelinde ve onu ta'kîb eden diğer beyitlerde îzâhât-ı müfide vardır. 515. Onun rahmeti onun nıkmeti üzerine galib olur. Ondan dolayı her nebî kendi zıddı üzerine gālib oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 515. Onun rahmeti, onun azabı üzerine üstün gelir. Bundan dolayı her peygamber kendi zıddı üzerine üstün geldi. Yani, Hakk'ın rahmeti O'nun azabı ve kahrı üzerine üstün gelir; ve işte bu üstün gelmeden dolayıdır ki âlemlere rahmet olan her peygamber, kendisinin zıddı olan ve ilâhî kahrın mazharları (tecelli yerleri) bulunan inkârcılara üstün gelmiştir; ve peygamberlerin kâmil vârisleri bulunan evliyâ (Allah dostları) dahi her çağda kendi zıtlarına üstündür. Ya'ni, Hakk'ın rahmeti O'nun nıkmeti ve kahrı üzerine gālib olur; ve işte bu galebeden dolayıdır ki âlemlere rahmet olan her peygamber, kendinin zıddı olan ve kahr-ı ilâhînin mazharları bulunan münkirlere galib gelmiştir; ve peygamberlerin vâris-i kâmilleri bulunan evliyâ dahi her asırda kendi zıdlarına galibdir. 516. Zîra o rahmetin neticesidir. Ve onun zıddı olan o kötü huylu kahrın neticesinden olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 516. Çünkü o, rahmetin neticesidir. Ve onun zıddı olan o kötü huylu, kahrın neticesinden olur. "Netice", doğurmak anlamına gelen "netec" masdarından türemiştir ve "doğan yavru" anlamındadır. Çünkü o peygamber ve onun vârisi olan insân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), ilahi rahmetin neticesidir; ve onların zıddı olan o kötü huylu “Netîce”, doğurmak ma'nâsına olan “netec” masdarından müştaktır ve “doğan yavru” ma'nâsınadır. Zîrâ o peygamber ve onun vârisi olan insân-ı kâmil rahmet-i ilâhiyyenin netîcesidir; ve onların zıddı olan o kötü huylu 514. Rahmet için sebk vardır, o rahmettendir; kötü göz kahr ve la'netin mahsûlüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 514. Rahmet için öne geçme vardır, o rahmettendir; kötü göz kahrın ve lanetin ürünüdür. "Sebk" (سَبَق), sözlükte birisinin önüne geçmek demektir. Yani ilahi rahmet için her şeyin önüne geçmek vardır. Nasıl ki ayet-i kerimede وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ (A'râf, 7/156) yani "Benim rahmetim her şeyi kaplamıştır" buyrulur. Ve insân-ı kâmilin iyi gözü rahmet cinsinden veya rahmet tarafındandır. Kötü göz ise ilahi kahrın ve Yaratıcı'nın lanetinin ürünüdür. Bu sebeple سَبَقَتْ رَحْمَتِي عَلَى غَضَبِي yani "Benim rahmetim gazabımdan ileri geçmiştir" hadis-i kudsisi gereğince insân-ı kâmilin güzel bakışı, elbette nefsine düşkün olanların kötü bakışını tekmesi altında yok eder. Nasıl ki III. cildin 1798 numarasına denk gelen bir şerefli beyitte şöyle buyrulur: "Yüce Allah evliyayı ondan dolayı yeryüzüne getirdi, ta ki âlemlere rahmet olsunlar." Ve rahmet hakkında bu şerefli beytin öncesinde ve onu takip eden diğer beyitlerde faydalı açıklamalar vardır. “Sebk” (سَبَق), lügatte birisinin ilerisine geçmek demektir. Ya'ni rahmet-i ilâhiyye için her şeyin ilerisine geçmek vardır. Nitekim âyet-i kerîmede وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ (A'râf, 7/156) ya'ni "Benim rahmetim her şeyi kaplamıştır" buyrulur. Ve insân-ı kâmilin iyi gözü rahmet cinsinden veyâ cânibindendir. Kötü göz ise kahr-ı ilâhînin ve la'net-i Bârî'nin mahsûlüdür. Binâenaleyh سَبَقَتْ رَحْمَتِي عَلَى غَضَبِي ya'ni "Benim rahmetim gazabımdan ileri geçmiştir" hadîs-i kudsîsi mûcibince insân-ı kâmilin hüsn-i nazarı, elbette nefsânîlerin sû-i nazarını tekmesi altında yok eder. Nitekim III. cildin 1798 numarasına müsâdif olan bir beyt-i şerîfde şöyle buyrulur: "Hak Teâlâ evliyâyı ondan dolayı yeryüzüne getirdi, tâ ki âlemlere rahmet olsunlar." Ve rahmet hakkında bu beyt-i şerîfin evvelinde ve onu ta'kîb eden diğer beyitlerde îzâhât-ı müfide vardır. 515. Onun rahmeti onun nıkmeti üzerine galib olur. Ondan dolayı her nebî kendi zıddı üzerine gālib oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 515. Onun rahmeti, onun azabı üzerine üstün gelir. Bundan dolayı her peygamber kendi zıddı üzerine üstün geldi. Yani, Hakk'ın rahmeti O'nun azabı ve kahrı üzerine üstün gelir; ve işte bu üstün gelmeden dolayıdır ki âlemlere rahmet olan her peygamber, kendisinin zıddı olan ve ilâhî kahrın mazharları (tecelli yerleri) bulunan inkârcılara üstün gelmiştir; ve peygamberlerin kâmil vârisleri bulunan evliyâ (Allah dostları) dahi her çağda kendi zıtlarına üstündür. Ya'ni, Hakk'ın rahmeti O'nun nıkmeti ve kahrı üzerine gālib olur; ve işte bu galebeden dolayıdır ki âlemlere rahmet olan her peygamber, kendinin zıddı olan ve kahr-ı ilâhînin mazharları bulunan münkirlere galib gelmiştir; ve peygamberlerin vâris-i kâmilleri bulunan evliyâ dahi her asırda kendi zıdlarına galibdir. 516. Zîra o rahmetin neticesidir. Ve onun zıddı olan o kötü huylu kahrın neticesinden olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 516. Çünkü o, rahmetin neticesidir. Ve onun zıddı olan o kötü huylu, kahrın neticesinden olur. "Netice", doğurmak anlamına gelen "netec" masdarından türemiştir ve "doğan yavru" anlamındadır. Çünkü o peygamber ve onun vârisi olan insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), ilahi rahmetin neticesidir; ve onların zıddı olan o kötü huylu ve nefse ait sıfatlar sahibi olan kimse, ilahi kahrın neticesinden olur. Bilinmeli ki, rahmet iki çeşittir. Birisi "rahmet-i rahmâniyye" ve diğeri "rahmet-i rahîmiyye"dir. وَرَحْمَتِي وَسَعَتْ كُلِّ شَيْء (A'râf, 7/156) yani "Benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" ayet-i kerimesi gereğince rahmet-i rahmâniyyeye göre her şey merhumdur (rahmet olunmuştur); ve bütün eşyanın yokluk perdesinden ortaya çıkışı rahmet-i rahmâniyye ile gerçekleşmiştir. Fakat rahmet-i rahîmiyyeye göre her şey merhum değildir. Bu sebeple peygamberler ve evliyalar hem rahmet-i rahmâniyyenin hem de rahmet-i rahîmiyyenin neticesidir. Fakat onların zıddı olan inkârcılar, rahmet-i rahmâniyye ile merhum iseler de rahmet-i rahîmiyye ile merhum değildirler. Ve rahmet-i rahmâniyye, ilahi kahrı ve rabbani intikamı dahi kuşatmıştır. Çünkü varlık, sırf rahmettir. Nasıl ki ayet-i kerimede قَالَ عَذَابِي أَصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كل شيء (A'râf, 7/156) yani "Ve benim azabım muhakkak dilediğime isabet eder ve benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" buyrulur. Çünkü kendisine azap isabet eden kimse dahi eşyadan bir şeydir ve kendisine ilahi kahr isabet etmiştir. Bu sebeple bu rahmet-i rahmâniyye ona da şamildir. “Netîce”, doğurmak ma'nâsına olan “netec” masdarından müştaktır ve “doğan yavru” ma'nâsınadır. Zîrâ o peygamber ve onun vârisi olan insân-ı kâmil rahmet-i ilâhiyyenin netîcesidir; ve onların zıddı olan o kötü huylu ve sıfât-ı nefsâniyye sahibi olan kimse kahr-ı ilâhînin neticesinden olur. Ma'lûm olsun ki, rahmet iki nevi'dir. Birisi "rahmet-i rahmâniyye" ve dîğeri “rahmet-i rahîmiyye”dir. وَرَحْمَتِي وَسَعَتْ كُلِّ شَيْء (A'râf, 7/156) ya'ni "Benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" âyet-i kerîmesi mûcibince rahmet-i rahmâniyyeye nazaran her şey merhûmdur; ve bilcümle eşyânın ketm-i ademden zuhûru rahmet-i rahmâniyye ile vâki' olmuştur. Fakat rahmet-i rahîmiyyeye nazaran her şey merhûm değildir. Binâenaleyh enbiyâ ve evliyâ hem rahmet-i rahmâniyyenin ve hem de rahmet-i rahîmiyyenin netîcesidir. Fakat onların zıddı olan münkirler, rahmet-i rahmâniyye ile merhûm iseler de rahmet-i rahîmiyye ile merhûm değildirler. Ve rahmet-i rahmâniyye kahr-ı ilâhîyi ve nıkmet-i rabbânîyi dahi muhîttir. Zîrâ vücûd mahz-ı rahmettir. Nitekim âyet-i kerîmede قَالَ عَذَابِي أَصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كل شيء (A'râf, 7/156) ya'ni "Ve benim azâbım muhakkak dilediğime isabet eder ve benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" buyrulur. Zîrâ kendisine azâb isabet eden kimse dahi eşyâdan bir şeydir ve kendisine kahr-ı ilâhî isabet etmiştir. Binâenaleyh bu rahmet-i rahmâniyye ona da şâmildir. 517. Kazın hırsı bir kattır, bu elli kattır. Şehvet hırsı yılan ve mansıb ejderhadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 517. Kazın hırsı bir kattır, bu elli kattır. Şehvet hırsı yılan ve mansıb ejderhadır. Bu şerefli beyit, yukarıda 396 numarada geçen "Şimdi iki renkli tavusa geldik ki, ad ve şöhret için cilve yapar." beytine bağlıdır. Yani, insan varlığında kazın temsilcisi olan dünya şehveti ve arzularının hırsı bir kattır; tavus misali olan makam ve başkanlık hırsı ise elli kattır. Eğer dünya şehveti hırsı yılan misali ise, makam ve mevki bir ejderhadır ve yılanların en büyüğüdür. Bu beyt-i şerîf yukarıda 396 numarada geçen آمدیم اکنون بتاوس دورنگ کو کند جلوه برای نام و نگ beytine merbûttur. Ya'ni, vücûd-ı beşerde kazın timsâli olan dünya şehveti ve arzularının hırsı bir kattır; ve tâvus misâli olan câh ve riyâset hırsı ise elli kattır. Eğer şehvet-i dünyâ hırsı yılan misâli ise câh ve mansıb bir ejderhâdır ve yılanların en büyüğüdür. 518. Kazın hırsı boğaz ve ferc şehvetindendir. Riyasette yirmi kadar münderiçtir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 518. Kazın hırsı boğaz ve ferc (cinsel organ) şehvetindendir. Riyasette (başkanlık, liderlik) yirmi kadar münderiçtir (içerilmiştir). Yani, kazın hırsı yemek ve içmekten ve cinsel ilişki arzusundan kaynaklanır. Riyasette ise bu hırslar mevcut olmakla beraber haset ve kibir ve kendini beğenmişlik ve hodperestlik gibi birçok nefsanî sıfat daha vardır. Bu sebeple o tavusun hırsı kazın hırsından yirmi derece daha fazladır. Bu sebeple hadis-i şerifte المال حية و الجاه اضر منه yani "Mal yılandır ve makam ondan daha ziyade zararlıdır" buyrulmuştur. Ve nefsanî sıfatlar sahibi olan kimse ilahi kahrın sonucundan olur. Bilinmeli ki, rahmet iki çeşittir. Birisi "Rahmet-i Rahmaniyye" ve diğeri "Rahmet-i Rahimiyye"dir. وَرَحْمَتِي وَسَعَتْ كُلِّ شَيْء (A'râf, 7/156) yani "Benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" ayet-i kerimesi gereğince Rahmet-i Rahmaniyye'ye göre her şey merhumdur (rahmet olunmuştur); ve bütün eşyanın yokluk perdesinden ortaya çıkışı Rahmet-i Rahmaniyye ile gerçekleşmiştir. Fakat Rahmet-i Rahimiyye'ye göre her şey merhum değildir. Bu sebeple peygamberler ve evliyalar hem Rahmet-i Rahmaniyye'nin ve hem de Rahmet-i Rahimiyye'nin sonucudur. Fakat onların zıddı olan inkarcılar, Rahmet-i Rahmaniyye ile merhum iseler de Rahmet-i Rahimiyye ile merhum değildirler. Ve Rahmet-i Rahmaniyye ilahi kahrı ve Rabbanî azabı dahi kuşatmıştır. Çünkü varlık sırf rahmettir. Nitekim ayet-i kerimede قَالَ عَذَابِي أَصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلِّ شَيْء (A'râf, 7/156) yani "Ve benim azabım muhakkak dilediğime isabet eder ve benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" buyrulur. Çünkü kendisine azap isabet eden kimse dahi eşyadan bir şeydir ve kendisine ilahi kahr isabet etmiştir. Bu sebeple bu Rahmet-i Rahmaniyye ona da şamildir. Ya'ni, kazın hırsı yemek ve içmekten ve cimâ' etmek şehvetinden ve arzusundan münbaisdir. Riyâsette ise bu hırslar mevcûd olmakla beraber hased ve kibir ve ucüb ve hodperestlik gibi birçok sıfât-ı nefsâniyye daha vardır. Binâenaleyh o tâvusun hırsı kazın hırsından yirmi derece daha fazladır. Bu sebeble hadis-i şerîfde المال حية و الجاه اضر منه ya'ni "Mal yılandır ve câh ondan daha ziyâde zararlıdır" buyrulmuştur. ve sıfât-ı nefsâniyye sahibi olan kimse kahr-ı ilâhînin neticesinden olur. Ma'lûm olsun ki, rahmet iki nevi'dir. Birisi "rahmet-i rahmâniyye" ve dîğeri “rahmet-i rahîmiyye”dir. وَرَحْمَتِي وَسَعَتْ كُلِّ شَيْء (A'râf, 7/156) ya'ni "Benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" âyet-i kerîmesi mûcibince rahmet-i rahmâniyyeye nazaran her şey merhûmdur; ve bilcümle eşyânın ketm-i ademden zuhûru rahmet-i rahmâniyye ile vâki' olmuştur. Fakat rahmet-i rahîmiyyeye nazaran her şey merhûm değildir. Binâenaleyh enbiyâ ve evliyâ hem rahmet-i rahmâniyyenin ve hem de rahmet-i rahîmiyyenin netîcesidir. Fakat onların zıddı olan münkirler, rahmet-i rahmâniyye ile merhûm iseler de rahmet-i rahîmiyye ile merhûm değildirler. Ve rahmet-i rahmâniyye kahr-ı ilâhîyi ve nıkmet-i rabbânîyi dahi muhîttir. Zîrâ vücûd mahz-ı rahmettir. Nitekim âyet-i kerîmede قَالَ عَذَابِي أَصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلِّ شَيْء (A'râf, 7/156) ya'ni "Ve benim azâbım muhakkak dilediğime isabet eder ve benim rahmetim her şeyi kuşatmıştır" buyrulur. Zîrâ kendisine azâb isabet eden kimse dahi eşyâdan bir şeydir ve kendisine kahr-ı ilâhî isabet etmiştir. Binâenaleyh bu rahmet-i rahmâniyye ona da şâmildir. 517. Kazın hırsı bir kattır, bu elli kattır. Şehvet hırsı yılan ve mansıb ejderhadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 517. Kazın hırsı bir kattır, bu elli kattır. Şehvet hırsı yılan ve mansıb ejderhadır. Bu şerefli beyit, yukarıda 396 numarada geçen beytine bağlıdır. Yani, insan varlığında kazın timsali olan dünya şehveti ve arzularının hırsı bir kattır; ve tavus misali olan mevki ve yöneticilik hırsı ise elli kattır. Eğer dünya şehveti hırsı yılan misali ise, mevki ve makam bir ejderhadır ve yılanların en büyüğüdür. Bu beyt-i şerîf yukarıda 396 numarada geçen beytine merbûttur. Ya'ni, vücûd-ı beşerde kazın timsâli olan dünyâ şehveti ve arzularının hırsı bir kattır; ve tâvus misâli olan câh ve riyâset hırsı ise elli kattır. Eğer şehvet-i dünyâ hırsı yılan misâli ise câh ve mansıb bir ejderhâdır ve yılanların en büyüğüdür. 518. Kazın hırsı boğaz ve ferc şehvetindendir. Riyasette yirmi kadar münderiçtir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 518. Kazın hırsı boğaz ve ferc şehvetindendir. Riyasette yirmi kadar münderiçtir. Yani, kazın hırsı yemek ve içmekten ve cinsel ilişkiye girme şehvetinden ve arzusundan kaynaklanır. Riyasette (başkanlık, liderlik) ise bu hırslar mevcut olmakla beraber haset ve kibir ve kendini beğenme ve hodperestlik (bencillik) gibi birçok nefse ait sıfat daha vardır. Bu sebeple o tavusun hırsı kazın hırsından yirmi derece daha fazladır. Bu sebeple hadis-i şerifte المال حية و الجاه اضر منه yani "Mal yılandır ve makam ondan daha fazla zararlıdır" buyrulmuştur. Ya'ni, kazın hırsı yemek ve içmekten ve cimâ' etmek şehvetinden ve arzusundan münbaisdir. Riyâsette ise bu hırslar mevcûd olmakla beraber hased ve kibir ve ucüb ve hodperestlik gibi birçok sıfât-ı nefsâniyye daha vardır. Binâenaleyh o tâvusun hırsı kazın hırsından yirmi derece daha fazladır. Bu sebeble hadis-i şerifde المال حية و الجاه اضر منه ya'ni "Mal yılandır ve câh ondan daha ziyâde zararlıdır" buyrulmuştur. 519. Câhda ulûhiyetten laf vurur. Şirketin tama' edicisi nerede muâf olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 519. Cahil kişi ilâhlıktan söz eder. Ortaklığa tamah eden nerede affedilir? Cahil ve makam sahibi bir kimse, ilâhlığa özgü olan sıfatları benimser; ilâhlığa özgü anlamlar ise kibir, azamet, tasarrufta tek olmak ve emrine muhalefet edenleri kahretmek gibi şeylerdir. Bu sebeple böyle bir kimse, başkanlık makamında fiilen ilâhlıktan dem vurmuş olur ve bu düşünce ve fiilleriyle ilâhlığın sıfatlarında ortak olmağa tamah eden bulunur. Allah'ın sıfatlarına ortak olmak isteyen bir kimse, Allah katında affedilir mi? Çünkü başkanlık sahipleri, kendi cinsinden olanların başkanlığa ortak olmasını affetmediği hâlde, Yüce Allah âciz kullarının kendi yüce sıfatlarına ortak olmasını affeder mi? Nitekim hadis-i kudside الكبرياء ردائي والعظمة شعاری فمن نازعنى فيهما ادخلته ناری و لا ابالی yani "Kibriya benim ridam ve azamet şiârımdır. Kim ki benden onları soyarsa onu hiç çekinmem, ateşe sokarım" buyrulur. Câhda ve mansıbda olan bir kimse ulûhiyete mahsûs olan sıfatları benimser; ve ulûhiyete mahsûs olan ma'nâlar ise, kibir ve azamet ve tasarrufda teferrüd ve emrine muhalefet edenleri kahr ve emsâli şeylerdir. Binâenaleyh böyle bir kimse makām-ı riyâsette fiilen ulûhiyetten dem vurmuş olur ve bu fikir ve ef'âliyle ulûhiyetin sıfatlarında ortak olmağa tama' edici bulunur. Allah'ın sıfatlarına iştirak etmek isteyen bir kimse ind-i ilâhîde muâf olur mu? Zîrâ erbâb-ı riyâset, riyâsette kendi cinsinin iştirakini muâf görmediği hâlde Cenâb-ı Hak âciz kullarının kendi sıfât-ı celîlesine iştirâkini muâf görür mü? Nitekim hadis-i kudside الكبرياء ردائي والعظمة شعاری فمن نازعنى فيهما ادخلته ناری و لا ابالی ya'ni "Kibriyâ benim ridâm ve azamet şiârımdır. Kim ki benden onları soyarsa onu hiç çekinmem, nâra idhâl ederim" buyrulur. 520. Âdem'in zellesi karından ve cimâ'dan idi; ve İblîsinki tekebbürden ve câhdan idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 520. Âdem'in hatası karın ve cinsel ilişkiden kaynaklanıyordu; İblis'inki ise kibir ve makam hırsındandı. "Zelle", yürürken ayağın kayması ve konuşurken hata etme anlamındadır. Âdem (a.s.)'ın hatası hakkında Birinci cildin 1274 numaralı beyt-i şerifinde açıklamalar geçti. Yani, Âdem'in hatası, tefsir âlimlerinin görüşüne göre buğday yemekten ibaret olup bu da karın hırsı yüzünden meydana geldi. Fakat Hz. Âdem'in buğday yemesi, Hz. Havva'nın aracılığıyla oldu ki, bu da şehvet sebebiyle Hz. Havva'ya olan meyli yüzündendi. Bu sebeple Âdem'in hatasında biri karın hırsı, diğeri cinsel ilişki hırsı olmak üzere iki tür hırs bir araya geldi. Fakat İblis'in muhalefeti kibirden ve makam ve mevki hırsından meydana geldi. "Zelle", yürürken ayağı kaymak ve söylerken hatâ etmek ma'nâsınadır. Âdem (a.s.)ın zellesi hakkında I. cildin 1274 [numaralı] beyt-i şerîfinde îzâhât geçti. Ya'ni, Âdem'in zellesi ehl-i tefsîrin kavline göre buğday yemekten ibaret olup bu da hırs-ı şikem yüzünden vâki' oldu. Fakat Hz. Âdem'in buğday yemesi cenâb-ı Havvâ'nın vâsıtasıyla oldu ki, bu da şehvet sebebiyle Hz. Havvâ'ya meyli yüzünden idi. Binâenaleyh Âdem'in zellesinde biri hırs-ı şikem dîğeri hırs-i cimâ' olmak üzere iki nevî hırs müctemi' oldu. Fakat İblîs'in muhalefeti tekebbürden ve câh ve mansıb hırsından vâki' oldu. 521. Şübhesiz o çabuk istiğfâr etti; ve o laîn tövbeden istikbâr etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 521. Şüphesiz o çabuk istiğfar etti; ve o lanetlenmiş tövbeden büyüklendi. Yani, Âdem'in hatası karın ve cinsel organ arzusundan kaynaklandığı için o kadar kuvvetli olmadı. Fakat İblis'in isyanı kibirden ve makam arzusundan olduğu için çok kuvvetli oldu. Bu sebeple Âdem bu zayıf olan arzusundan derhal dönüp istiğfar etti. قَالُوا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ (A'râf, 7/23) Ya'ni, Âdem'in zellesi karın ve ferc hırsından olduğu için o kadar kuvvetli olmadı. Fakat İblîs'in isyânı tekebbürden ve câhdan olduğu için çok kuvvetli oldu. Binâenaleyh Âdem bu zayıf olan hırsından derhal rücû' edip istiğfâr etti. قَالُوا رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ (A'râf, 7/23) 519. Câhda ulûhiyetten laf vurur. Şirketin tama' edicisi nerede muâf olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 519. Cahil kişi ilâhlıktan söz eder. Ortaklığa tamah eden nerede affedilir? Cahil ve makam sahibi bir kimse, ilâhlığa özgü olan sıfatları benimser; ilâhlığa özgü anlamlar ise kibir, azamet, tasarrufta tek olmak ve emrine muhalefet edenleri kahretmek gibi şeylerdir. Bu sebeple böyle bir kimse, başkanlık makamında fiilen ilâhlıktan dem vurmuş olur ve bu düşünce ve fiilleriyle ilâhlığın sıfatlarında ortak olmağa tamah eden bulunur. Allah'ın sıfatlarına ortak olmak isteyen bir kimse, Allah katında affedilir mi? Çünkü başkanlık sahipleri, kendi cinsinden olanların başkanlığa ortak olmasını affetmediği hâlde, Yüce Allah âciz kullarının kendi yüce sıfatlarına ortak olmasını affeder mi? Nitekim hadis-i kudside الكبرياء ردائي والعظمة شعاری فمن نازعنى فيهما ادخلته ناری و لا ابالی yani "Kibriya benim ridam ve azamet şiârımdır. Kim ki benden onları soyarsa onu hiç çekinmem, ateşe sokarım" buyrulur. Câhda ve mansıbda olan bir kimse ulûhiyete mahsûs olan sıfatları benimser; ve ulûhiyete mahsûs olan ma'nâlar ise, kibir ve azamet ve tasarrufda teferrüd ve emrine muhalefet edenleri kahr ve emsâli şeylerdir. Binâenaleyh böyle bir kimse makām-ı riyâsette fiilen ulûhiyetten dem vurmuş olur ve bu fikir ve ef'âliyle ulûhiyetin sıfatlarında ortak olmağa tama' edici bulunur. Allah'ın sıfatlarına iştirak etmek isteyen bir kimse ind-i ilâhîde muâf olur mu? Zîrâ erbâb-ı riyâset, riyâsette kendi cinsinin iştirakini muâf görmediği hâlde Cenâb-ı Hak âciz kullarının kendi sıfât-ı celîlesine iştirâkini muâf görür mü? Nitekim hadis-i kudside الكبرياء ردائي والعظمة شعاری فمن نازعنى فيهما ادخلته ناری و لا ابالی ya'ni "Kibriyâ benim ridâm ve azamet şiârımdır. Kim ki benden onları soyarsa onu hiç çekinmem, nâra idhâl ederim" buyrulur. 520. Adem'in zellesi karından ve cima'dan idi; ve İblîsinki tekebbürden ve câhdan idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 520. Adem'in zellesi karın ve cinsel ilişkiden kaynaklanıyordu; İblis'inki ise kibir ve makam hırsındandı. "Zelle", yürürken ayağın kayması ve konuşurken hata etmek anlamındadır. Adem (a.s.)'ın zellesi hakkında Birinci cildin 1274 numaralı beytinde açıklamalar geçti. Yani, Adem'in zellesi tefsir âlimlerinin görüşüne göre buğday yemekten ibaret olup bu da karın hırsı yüzünden meydana geldi. Fakat Hz. Adem'in buğday yemesi Hz. Havva'nın aracılığıyla oldu ki, bu da şehvet sebebiyle Hz. Havva'ya olan meyli yüzünden idi. Bu sebeple Adem'in zellesinde biri karın hırsı, diğeri cinsel ilişki hırsı olmak üzere iki tür hırs bir araya geldi. Fakat İblis'in muhalefeti kibirden ve makam ve mevki hırsından meydana geldi. "Zelle", yürürken ayağı kaymak ve söylerken hatâ etmek ma'nâsınadır. Adem (a.s.)ın zellesi hakkında I. cildin 1274 [numaralı] beyt-i şerîfinde îzâhât geçti. Ya'ni, Adem'in zellesi ehl-i tefsîrin kavline göre buğday yemekten ibaret olup bu da hırs-ı şikem yüzünden vâki' oldu. Fakat Hz. Adem'in buğday yemesi cenâb-ı Havvâ'nın vâsıtasıyla oldu ki, bu da şehvet sebebiyle Hz. Havva'ya meyli yüzünden idi. Binâenaleyh Adem'in zellesinde biri hırs-ı şikem dîğeri hırs-i cimâ' olmak üzere iki nevî hırs müctemi' oldu. Fakat İblîs'in muhalefeti tekebbürden ve câh ve mansıb hırsından vâki' oldu. 521. Şübhesiz o çabuk istiğfâr etti; ve o laîn tövbeden istikbâr etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 521. Şüphesiz o çabuk istiğfar etti; ve o lanetlenmiş tövbeden büyüklendi. Yani, Âdem'in hatası karın ve cinsel organ hırsından olduğu için o kadar kuvvetli olmadı. Fakat İblis'in isyanı kibirden ve makam hırsından olduğu için çok kuvvetli oldu. Bu sebeple Âdem bu zayıf olan hırsından derhal geri dönüp istiğfar etti. قَالاً ربَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ (A'râf, 7/23) yani "Ey bizim Rabbimiz, nefislerimize zulmettik. Ve eğer sen bizi bağışlamaz ve merhamet etmez isen biz elbette ziyana uğrayanlardan oluruz" dedi. Nasıl ki cenap pir efendimiz I. cildin 1514 numaralı beytinde buyururlar: ["Âdem "Biz nefsimize zulmettik" diye söyledi. O bizim gibi Hakk'ın fiilinden gafil olmadı"]. İblis ise o kuvvetli olan hırsından vazgeçemedi, büyüklendi ve Hakk'a karşı çekişmeye cüret etti. Nasıl ki Hz. Pir I. cildin 1513 numaralı beytinde şöyle buyururlar: ["Şeytan "Senin beni azdırman hakkı için" diye söyledi. Alçak şeytan kendisinin fiilini gizledi"] Bu beyitlerin açıklaması ve anlamları oralarda geçti. Ya'ni, Adem'in zellesi karın ve ferc hırsından olduğu için o kadar kuvvetli olmadı. Fakat İblîs'in isyânı tekebbürden ve câhdan olduğu için çok kuvvetli oldu. Binâenaleyh Adem bu zayıf olan hırsından derhal rücû' edip istiğfâr etti. قَالاً ربَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ (A'râf, 7/23) ya'ni "Ey bizim Rabbimiz, nefislerimize zulmettik. Ve eğer sen bizi mağfiret etmez ve rahmet eylemez isen biz elbette ziyân edicilerden oluruz" dedi. Nitekim cenâb-ı pîr efendimiz I. cildin 1514 numaralı beytinde buyururlar: ["Adem "Biz nefsimize zulmettik" diye söyledi. O bizim gibi Hakk'ın fiilinden gafil olmadı"]. İblîs ise o kuvvetli olan hırsından geçemedi, istikbâr etti ve Hakk'a karşı nizâ'a cür'et etti. Nitekim Hz. Pîr I. cildin 1513 numaralı beytinde şöyle buyururlar: ["Şeytan "Senin beni azdırman hakkı için" diye söyledi. Alçak şeytan kendisinin fiilini gizledi"] Bu beyitlerin îzâhı ve ma'nâları oralarda geçti. 522. Boğaz ve ferc hırsı dahi kötü damarlılıktır. Fakat mansıb değildir, o işkesteliktir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 522. Boğaz ve cinsel organ hırsı da kötü bir damardır. Fakat makam hırsı değildir, o acizliktir. Yani, yemek ve içmek ve cinsel ilişki kurmak hırsı da hayvanlık sıfatı olup insanlığa yakışmayan kötü bir damardır. Fakat bu hırs, makam hırsı değildir. Bu hırsta acizlik ve zayıflık vardır. Bu sebeple bu hırsın sahibi hatasını çabuk anlar ve geri döner. Ya'ni, yemek ve içmek ve cimâ' etmek hırsı dahi sıfat-ı hayvaniyet olup insanlığa yakışmayan kötü damarlılıktır. Fakat bu hırs, mansıb hırsı değildir. Bu hırsda acz ve işkestelik vardır. Binâenaleyh bu hırsın sahibi hatâsını çabuk idrâk edip rücû' eder. 523. Eğer o riyasetin kökünü ve dalını tekrar söylersem, diğer bir kitab lazım gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 523. Eğer o riyasetin kökünü ve dalını tekrar söylersem, diğer bir kitap lazım gelir. Yani, riyaset ve makam hırsının aslını ve ayrıntısını tekrar ayrıntılı bir şekilde söyleyecek olsam, bu şerif şerh yeterli olmaz, diğer bir bağımsız kitap olur. Ya'ni, riyâset ve câh hırsının aslını ve fer'ini tekrar tafsîli ile söyleyecek olsam, bu sürh-ı şerîf kifayet etmez, diğer bir müstakil kitâb olur. 524. Serkeş at için Arab ona "şeytan" ta'bîr etti. Mer'âda kalan bir hayvana değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 524. Serkeş at için Arap ona "şeytan" adını verdi. Merada kalan bir hayvana değil! Yani, Araplar huysuz ve azgın ata kendi dillerinde "şeytan" adını verdiler. Bu adlandırmayı, merada sahibine itaat ederek otlayan hayvanlar hakkında kullanmadılar. Yani, "Ey bizim Rabbimiz, nefislerimize zulmettik. Ve eğer sen bizi bağışlamaz ve rahmet etmez isen biz elbette ziyana uğrayanlardan oluruz" dedi. Nasıl ki cenâb-ı pîr efendimiz (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) I. cildin 1514 numaralı beytinde buyururlar: ["Âdem "Biz nefsimize zulmettik" diye söyledi. O bizim gibi Hakk'ın fiilinden gafil olmadı."] İblis ise o kuvvetli olan hırsından vazgeçemedi, büyüklük tasladı ve Hakk'a karşı çekişmeye cüret etti. Nasıl ki Hz. Pîr I. cildin 1513 numaralı beytinde şöyle buyururlar: ["Şeytan "Senin beni azdırman hakkı için" diye söyledi. Alçak şeytan kendisinin fiilini gizledi."] Bu beyitlerin açıklaması ve anlamları oralarda geçti. Ya'ni, Arablar harûn ve azgın ata kendi dillerince "şeytan" ta'bîr etti. Bu ta'bîri mer'âda sahibine mutî' olarak otlayan hayvanlar hakkında kullanma ya'ni "Ey bizim Rabbimiz, nefislerimize zulmettik. Ve eğer sen bizi mağfiret etmez ve rahmet eylemez isen biz elbette ziyân edicilerden oluruz" dedi. Nitekim cenâb-ı pîr efendimiz I. cildin 1514 numaralı beytinde buyururlar: ["Adem "Biz nefsimize zulmettik" diye söyledi. O bizim gibi Hakk'ın fiilinden gafil olmadı"]. İblîs ise o kuvvetli olan hırsından geçemedi, istikbâr etti ve Hakk'a karşı nizâ'a cür'et etti. Nitekim Hz. Pîr I. cildin 1513 numaralı beytinde şöyle buyururlar: ["Şeytan "Senin beni azdırman hakkı için" diye söyledi. Alçak şeytan kendisinin fiilini gizledi"] Bu beyitlerin îzâhı ve ma'nâları oralarda geçti. 522. Boğaz ve ferc hırsı dahi kötü damarlılıktır. Fakat mansıb değildir, o işkesteliktir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 522. Boğaz ve cinsel organ hırsı da kötü bir damardır. Fakat makam hırsı değildir, o acizliktir. Yani, yemek ve içmek ve cinsel ilişki kurmak hırsı da hayvanlık sıfatı olup insanlığa yakışmayan kötü bir damardır. Fakat bu hırs, makam hırsı değildir. Bu hırsta acizlik ve zayıflık vardır. Bu sebeple bu hırsın sahibi hatasını çabuk anlar ve geri döner. Ya'ni, yemek ve içmek ve cimâ' etmek hırsı dahi sıfat-ı hayvaniyet olup insanlığa yakışmayan kötü damarlılıktır. Fakat bu hırs, mansıb hırsı değildir. Bu hırsda acz ve işkestelik vardır. Binâenaleyh bu hırsın sahibi hatâsını çabuk idrâk edip rücû' eder. 523. Eğer o riyasetin kökünü ve dalını tekrar söylersem, diğer bir kitab lazım gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 523. Eğer o riyasetin kökünü ve dalını tekrar söylersem, diğer bir kitap lazım gelir. Yani, riyaset ve makam hırsının aslını ve ayrıntısını tekrar ayrıntılı bir şekilde söyleyecek olsam, bu şerif şerh yeterli olmaz, diğer bir bağımsız kitap olur. Ya'ni, riyâset ve câh hırsının aslını ve fer'ini tekrar tafsîli ile söyleyecek olsam, bu sürh-ı şerîf kifayet etmez, diğer bir müstakil kitâb olur. 524. Serkeş at için Arab ona "şeytan" ta'bîr etti. Mer'âda kalan bir hayvana değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 524. Serkeş at için Arap ona "şeytan" dedi. Merada kalan bir hayvana değil! Yani, Araplar huysuz ve azgın ata kendi dillerince "şeytan" dediler. Bu ifadeyi merada sahibine itaat ederek otlayan hayvanlar hakkında kullanmadılar. Kâmûs'un açıklamasına göre "şetan", birinci babdan mastar olup "bir adamın niyet ve maksadına muhalefet etmek" anlamındadır. "Şeytan", bu mastardan türemiş olduğuna göre "serkeş" demektir. Ya'ni, Arablar harûn ve azgın ata kendi dillerince "şeytan" ta'bîr etti. Bu ta'bîri mer'âda sahibine mutî' olarak otlayan hayvanlar hakkında kullanma- dı. Kāmûs'un beyânına göre "şetan", birinci babdan masdar olup "bir adamın niyet ve maksadına muhalefet etmek" ma'nâsınadır. “Şeytan", bu masdar-dan müştak olduğuna göre "serkeş" demek olur. 525. Şeytanet lügatte gerdenkeşlik oldu. Bu sıfat lügatin müstehakkı oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 525. Şeytanlık, lügatte boyun eğmezlik oldu. Bu sıfat, lügatin hak edeni oldu. Cenâb-ı Pîr efendimiz (Hz. Mevlânâ), şeytanı "şetan" (uzaklaşmak, sapmak) mastarından türemiş kabul etmiştir. Bu durumda anlamı boyun eğmezlik, serkeşlik ve inatçılık olur. Bu sıfat ise Hak katından kovulmayı hak edenin sıfatı oldu. Bazıları şeytanı "uzaklık" anlamına gelen "şütûn"dan almışlardır. Bu durumda "nûn" harfi aslî olup (فعل) vezninde olur. Bazıları da "şeyt" (yanmak, tutuşmak) maddesinden almışlardır, "yanma" anlamındadır. İblis'in ateş kuvvetinden yaratılmış olmasından dolayı bu maddeden almalarının sebebi budur. Bu durumda "nûn" harfi zâid (eklenmiş) olur. Bununla birlikte şeytan, mutlak surette azgın ve inatçı olana denir (Kâmûs). Cenâb-ı Pîr efendimiz şeytanı "şetan" masdarından müştak i'tibâr buyur-muştur. Bu sûrette ma'nâsı gerdenkeşlik, serkeşlik ve inatçılık olur. Bu sıfat ise huzûr-ı Hak'dan kovulmanın müstehakkı oldu. Ba'zıları şeytanı "bu'd" ma'nâsına olan “şütûn”dan almışlardır. Bu sûrette nûn'u aslî olup (فعل) vez-ninde olur. Ba'zıları da "şeyt" (شيط) maddesinden almışlardır, “ihtirâk" ma'nâsınadır. İblîs kuvve-i nâriyyeden mahlûk olduğundan bu maddeden al-malarının sebebi budur. Bu sûrette nûn'u zâid olur. Maahâzâ şeytan mutlakā azgın ve temerrüd sahibine denir (Kāmûs). 526. Sofranın etrafına yüz yiyici sığar; iki riyaset isteyici cihana sığmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 526. Sofranın etrafına yüz yiyici sığar; iki riyaset isteyici cihana sığmaz. Yani, yeme ve içme hırsının kuvvetli olmadığının alâmeti şudur ki, yüz yiyici bir sofranın etrafına toplanıp nizâsız (çekişmesiz) yemek yerler. Fakat riyaset (başkanlık, liderlik) hırsı o kadar kuvvetlidir ki, iki riyaset isteyici kimse dünyaya sığmazlar ve derhal aralarında çekişme ve savaş ortaya çıkar. Ya'ni, yeme ve içme hırsının kuvvetli olmadığının alâmeti budur ki, yüz yiyici bir sofranın etrafına toplanıp bila-nizâ' yemek yerler. Fakat hırs-ı riyâ-set o kadar kuvvetlidir ki, iki riyâset isteyici kimse dünyaya sığmazlar ve der-hal aralarında nizâ' ve mukātele zuhûr eder. 527. O istemez ki, bu toprak üzerinde ola! Hatta padişah iştirakten dolayı ba-basını öldürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 527. O istemez ki, bu toprak üzerinde olsun! Hatta padişah ortaklıktan dolayı babasını öldürür. Yani, başkanlık isteyen kimse kendi rakibinin toprak üzerinde olduğunu yani yaşadığını ve toprak üzerinde gezdiğini istemez. Aksine ölmesini ve toprak altına girmesini ister. Hatta bir padişah, padişahlığını elinden almak isteyen babasını bile öldürür ve asla hayatta kaldığını istemez. Bu sebeple başkanlık ve makam hırsı, yeme ve içme hırsından daha şiddetlidir. Ya'ni, riyâset isteyen kimse kendi rakîbinin toprak üzerinde olduğunu ya'ni yaşadığı[nı] ve toprak üzerinde gezdiğini istemez. Belki ölmesini ve toprak altına girmesini ister. Hattâ bir padişah padişahlığını elinden almak is-teyen babasını bile öldürür ve aslâ hayatta kaldığını istemez. Binâenaleyh hırs-1 riyâset ve câh eki ve şürb hırsından daha şiddetlidir. 528. Onu işitmişsindir ki, "el-melikü akîmündür. Mülk isteyici korkudan karabeti keser.✨ ✨ Sade Türkçe flash 528. Onu işitmişsindir ki, "Melik (hükümdar) akîmdir (çocuğu olmaz)." Mülk isteyen, korkudan akrabalık bağını keser. Kamus'un açıklamasına göre "şetan", birinci babdan mastar olup "bir adamın niyet ve maksadına muhalefet etmek" anlamındadır. "Şeytan", bu mastardan türemiş olduğuna göre "serkeş" (asi, başkaldıran) demek olur. dı. Kāmûs'un beyânına göre "şetan", birinci babdan masdar olup "bir adamın niyet ve maksadına muhalefet etmek" ma'nâsınadır. “Şeytan", bu masdardan müştak olduğuna göre "serkeş" demek olur. 525. Şeytanet lügatte gerdenkeşlik oldu. Bu sıfat lügatin müstehakkı oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 525. Şeytanlık, sözlükte boyun eğmezlik oldu. Bu sıfat, sözlüğün hak edeni oldu. Cenâb-ı Pîr efendimiz, şeytan kelimesini "şetan" mastarından türemiş kabul etmiştir. Bu durumda anlamı boyun eğmezlik, serkeşlik ve inatçılık olur. Bu sıfat ise Hak huzurundan kovulmayı hak edenin sıfatı oldu. Bazıları şeytan kelimesini "uzaklık" anlamına gelen "şütûn"dan almışlardır. Bu durumda "nûn" harfi aslî olup (فعل) vezninde olur. Bazıları da "şeyt" (شيط) maddesinden almışlardır ki bu, "yanmak" anlamına gelir. İblis'in ateş kuvvetinden yaratılmış olmasından dolayı bu maddeden almalarının sebebi budur. Bu durumda "nûn" harfi fazladan olur. Bununla birlikte, şeytan mutlak olarak azgın ve isyankâr olana denir (Kâmûs). Cenâb-ı Pîr efendimiz şeytanı "şetan" masdarından müştak i'tibâr buyurmuştur. Bu sûrette ma'nâsı gerdenkeşlik, serkeşlik ve inatçılık olur. Bu sıfat ise huzûr-ı Hak'dan kovulmanın müstehakkı oldu. Ba'zıları şeytanı "bu'd" ma'nâsına olan “şütûn”dan almışlardır. Bu sûrette nûn'u aslî olup (فعل) vezninde olur. Ba'zıları da "şeyt" (شيط) maddesinden almışlardır, “ihtirâk" ma'nâsınadır. İblîs kuvve-i nâriyyeden mahlûk olduğundan bu maddeden almalarının sebebi budur. Bu sûrette nûn'u zâid olur. Maahâzâ şeytan mutlakā azgın ve temerrüd sahibine denir (Kāmûs). 526. Sofranın etrafına yüz yiyici sığar; iki riyaset isteyici cihana sığmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 526. Sofranın etrafına yüz yiyici sığar; iki riyaset isteyici cihana sığmaz. Yani, yeme ve içme hırsının kuvvetli olmadığının alâmeti budur ki, yüz yiyici bir sofranın etrafına toplanıp tartışmasız yemek yerler. Fakat riyaset (başkanlık, liderlik) hırsı o kadar kuvvetlidir ki, iki riyaset isteyici kimse dünyaya sığmazlar ve derhal aralarında tartışma ve çatışma ortaya çıkar. Ya'ni, yeme ve içme hırsının kuvvetli olmadığının alâmeti budur ki, yüz yiyici bir sofranın etrafına toplanıp bilâ-nizâ' yemek yerler. Fakat hırs-ı riyâset o kadar kuvvetlidir ki, iki riyâset isteyici kimse dünyâya sığmazlar ve derhal aralarında nizâ' ve mukātele zuhûr eder. 527. O istemez ki, bu toprak üzerinde ola! Hatta padişah iştirakten dolayı babasını öldürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 527. O istemez ki, bu toprak üzerinde olsun! Hatta padişah, ortaklıktan dolayı babasını öldürür. Yani, başkanlık isteyen kimse, kendi rakibinin toprak üzerinde olduğunu, yani yaşadığını ve toprak üzerinde gezdiğini istemez. Aksine, ölmesini ve toprak altına girmesini ister. Hatta bir padişah, padişahlığını elinden almak isteyen babasını bile öldürür ve asla hayatta kalmasını istemez. Bu sebeple, başkanlık ve makam hırsı, yeme ve içme hırsından daha şiddetlidir. Ya'ni, riyâset isteyen kimse kendi rakîbinin toprak üzerinde olduğunu ya'ni yaşadığı[nı] ve toprak üzerinde gezdiğini istemez. Belki ölmesini ve toprak altına girmesini ister. Hattâ bir padişah padişahlığını elinden almak isteyen babasını bile öldürür ve aslâ hayatta kaldığını istemez. Binâenaleyh hırs-ı riyâset ve câh eki ve şürb hırsından daha şiddetlidir. 528. Onu işitmişsindir ki, "el-melikü akîmün"dür. Mülk isteyici korkudan karâbeti keser.✨ ✨ Sade Türkçe flash 528. Onu işitmişsindir ki, "el-melikü akîmün"dür. Mülk isteyen, korkudan akrabalık bağını keser. "Melk", "mülk" ve "milk", bir şeyi bağımsız bir şekilde, zapt etmeye muktedir olarak ele geçirip kendi hâkimiyeti altına almak demektir. Bu anlamdan dolayı "melik", padişah demektir; ve "akîm", kısır demektir. "El-melikü akîmün", yani "mülk sahibi kısırdır" ifadesi, Araplar arasında bir atasözüdür. Yani, "Sen 'Melik kısırdır' anlamında olan bir atasözünü işitmişsindir." Bu atasözünün söylenme sebebi şudur ki, mülk isteyen kişi, yönetimde kendisine ortak olacağı korkusuyla akrabalık bağını keser ve kendi akrabalarının ve yakınlarının hayatına düşman olur. “Melk” ve “mülk” ve “milk”, bir şeye istiklâl vechi üzere, zabtetmeğe kâdir olarak zafer bulup dest-i istîlâsı altına almak demektir. Bu ma’nâdan dolayı “melik”, pâdişah demektir; ve “akîm”, kısır demektir. “El-melikü akî- mün”, “sâhib-i mülk kısırdır” ta’bîri Arablar arasında bir darb-ı meseldir. Ya’ni, “Sen “Melik kısırdır” ma’nâsında olan bir darb-ı meseli işitmişsindir. Bu darb-ı meselin sebeb-i îrâdı budur ki, mülk isteyici kimse riyâsette kendi- sine iştirâk edeceği korkusuyla karâbeti keser ve kendi karîblerinin ve taallukâtının hayâtına düşman olur. 529. Zîrâ o kısırdır ve onun için evlâd yoktur. Ateş gibi onun kimseye ittisâli yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 529. Çünkü o kısırdır ve onun için evlat yoktur. Ateş gibi onun kimseye bağlantısı yoktur. Çünkü o melik ve padişah kısırdır ve onun evladı yoktur. Çünkü saltanata ortak olacağı korkusuyla evladını öldürür. Nitekim tarih kitapları bunun birçok benzerinden bahseder. Ateş gibi, o mülk sahibinin kimseye bağlantısı yoktur. Çünkü riyaseti (başkanlığı) kendi nefsine sınırlı kılmak ister. Zîrâ o melik ve pâdişah kısırdır ve onun evlâdı yoktur. Çünkü saltanata iştirâk edeceği korkusuyla evlâdını öldürür. Nitekim târih kitapları bunun birçok nezâirinden bahseder. Ateş gibi, o mülk sâhibinin kimseye ittisâli yoktur. Zîrâ riyâseti kendi nefsine münhasır kılmak ister. 530. O her neyi bulursa yakar, yırtar, hiçbir şey bulmazsa kendisini yer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 530. O her neyi bulursa yakar, yırtar, hiçbir şey bulmazsa kendisini yer. O melik öfkelendiği zaman her neyi bulursa yakar, yırtar; ve eğer yakacak ve yırtacak bir şey bulamazsa öfkesinden kendi kendini yer. Nasıl ki ateş kendisine yakın olanları yakar. Eğer yakacak bir şey bulmazsa kendi kendine yanıp kül olur. O melik öfkelendiği vakit her neyi bulursa yakar, yırtar; ve eğer yakacak ve yırtacak bir şey bulamazsa öfkesinden kendi kendini yer. Nitekim ateş kendisine mukârin olanları yakar. Eğer yakacak bir şey bulmazsa kendi ken- dine yanıp kül olur. 531. Sen hiç ol, onun dişinden kurtul! Onun örs kalbinden az merhamet iste!✨ ✨ Sade Türkçe flash 531. Sen hiç ol, onun dişinden kurtul! Onun örs kalbinden az merhamet iste! "Örs", demircilerin üzerine demir koyup dövdükleri, demirden yapılmış tezgâhtır. Yani, "Ey kişi, riyaset (başkanlık) ve mevki dedikleri dünya belasının dişinden ve seni ısırmasından kurtulmak için "hiç" ol; ve nefsine yokluk ve kıymetsizlik hissini telkin et! Zira riyasetin demir örs gibi katı olan bâtınından ve anlamından az merhamet iste!" (رحم کم جو) "Az merhamet iste!" ifadesinde riyasetin ender olarak bir faydası olduğuna işaret buyrulur. Bu fayda ilerideki kıssa ile açıklığa kavuşur. "Melk" ve "mülk" ve "milk", bir şeye bağımsız bir şekilde, zapt etmeye kadir olarak zafer bulup ele geçirmek demektir. Bu anlamdan dolayı "melik", padişah demektir; ve "akîm", kısır demektir. "El-melikü akîmün", "mülk sahibi kısırdır" ifadesi Araplar arasında bir atasözüdür. Yani, "Sen "Melik kısırdır" anlamında olan bir atasözünü işitmişsindir. Bu atasözünün söylenme sebebi şudur ki, mülk isteyici kimse riyasette kendisine ortak olacağı korkusuyla akrabalık bağlarını keser ve kendi akrabalarının ve yakınlarının hayatına düşman olur." “Örs”, demircilerin üzerine demir koyup dövdükleri, demirden ma’mûl tezgâhdır. Ya’ni, “Ey kimse, riyâset ve câh dedikleri dünyâ belâsının dişinden ve seni ısırmasından kurtulmak için “hiç” ol; ve nefsine yokluk ve kıymetsizlik hissini telkîn et! Zîrâ riyâsetin demir örs gibi katı olan bâtınından ve ma’nâsından az merhamet iste!” (رحم کم جو) “Az merhamet iste!” ta’bîrinde riyâsetin ender olarak bir fâidesi olduğuna işâret buyrulur. Bu fâide âtıdeki kıssa ile tavazzuh eder. "Melk" ve "mülk" ve "milk", bir şeye istiklâl vechi üzere, zabtetmeğe kādir olarak zafer bulup dest-i istîlâsı altına almak demektir. Bu ma'nâdan dolayı "melik", pâdişah demektir; ve "akîm", kısır demektir. "El-melikü akîmün", "sâhib-i mülk kısırdır" ta'bîri Arablar arasında bir darb-ı meseldir. Ya'ni, "Sen "Melik kısırdır" ma'nâsında olan bir darb-ı meseli işitmişsindir. Bu darb-ı meselin sebeb-i îrâdı budur ki, mülk isteyici kimse riyâsette kendisine iştirak edeceği korkusuyla karâbeti keser ve kendi karîblerinin ve taallukātının hayatına düşman olur." 529. Zîrâ o kısırdır ve onun için evlâd yoktur. Ateş gibi onun kimseye ittisali yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 529. Çünkü o kısırdır ve onun için evlat yoktur. Ateş gibi onun kimseye bağlantısı yoktur. Çünkü o melik ve padişah kısırdır ve onun evladı yoktur. Çünkü saltanata ortak olacağı korkusuyla evladını öldürür. Nasıl ki tarih kitapları bunun birçok benzerinden bahseder. Ateş gibi, o mülk sahibinin kimseye bağlantısı yoktur. Çünkü başkanlığı kendi nefsine sınırlı kılmak ister. Zîrâ o melik ve pâdişah kısırdır ve onun evlâdı yoktur. Çünkü saltanata iştirak edeceği korkusuyla evlâdını öldürür. Nitekim târih kitapları bunun birçok nezâirinden bahseder. Ateş gibi, o mülk sahibinin kimseye ittisâli yoktur. Zîrâ riyâseti kendi nefsine münhasır kılmak ister. 530. O her neyi bulursa yakar, yırtar, hiçbir şey bulmazsa kendisini yer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 530. O her neyi bulursa yakar, yırtar, hiçbir şey bulmazsa kendisini yer. O melik (hükümdar) öfkelendiği zaman her neyi bulursa yakar, yırtar; ve eğer yakacak ve yırtacak bir şey bulamazsa öfkesinden kendi kendini yer. Nasıl ki ateş kendisine yakın olanları yakar. Eğer yakacak bir şey bulmazsa kendi kendine yanıp kül olur. O melik öfkelendiği vakit her neyi bulursa yakar, yırtar; ve eğer yakacak ve yırtacak bir şey bulamazsa öfekesinden kendi kendini yer. Nitekim ateş kendisine mukārin olanları yakar. Eğer yakacak bir şey bulmazsa kendi kendine yanıp kül olur. 531. Sen hiç ol, onun dişinden kurtul! Onun örs kalbinden az merhamet iste!✨ ✨ Sade Türkçe flash 531. Sen hiç ol, onun dişinden kurtul! Onun örs kalbinden az merhamet iste! "Örs", demircilerin üzerine demir koyup dövdükleri, demirden yapılmış tezgâhtır. Yani, "Ey kişi, riyaset ve makam dedikleri dünya belasının dişinden ve seni ısırmasından kurtulmak için "hiç" ol; ve nefsine yokluk ve kıymetsizlik hissini telkin et! Çünkü riyasetin demir örs gibi katı olan bâtınından ve anlamından az merhamet iste!" )رحم كم جو( "Az merhamet iste!" ifadesinde riyasetin ender olarak bir faydası olduğuna işaret buyrulur. Bu fayda aşağıdaki kıssa ile açıklığa kavuşur. Ubeydullah Ahrâr (k.s.) hazretleri Risale-i Vâlidiyye'lerinde yazmışlardır ki: Salih kişilerden biri zabıta memurluğu makamını haiz idi. Ara sıra Hızır (a.s.) ile de görüşmesi gerçekleşir idi. Bir gün kendi kendine dedi ki: "Hızır (a.s.)'ın sohbetiyle şerefleniyorum. Bu makam ve memuriyet benim ibadetime engel oluyor. İstifa edip bir köşeye çekileyim de o hazretin sohbetinden daha ziyade istifade edeyim!" Bu niyetle istifa edip münzevi bir şekilde ibadet ve taat ile meşgul oldu. Fakat Cenab-ı Hızır bundan sonra hiç ortaya çıkmadı. O kişinin gönlü pek karıştı. Bir gün ansızın Cenab-ı Hızır ortaya çıktı. O zat dedi ki: "Ben seninle daha ziyade sohbet etmek arzusuyla makamımdan istifa ettim. Beni sohbetinizden birçok zamandan beri mahrum ettiniz." Cenab-ı Hızır ona cevaben buyurdu ki: "Benim seninle sohbetim senin ibadet ve taatın için değildi. Çünkü ilahi hazinede pek çok kulun ibadet ve taatı gizlidir. Benim sana meylim makamındaki ve memuriyetindeki güzel hizmetin için idi. Birçok Müslümanı zulümden korur, onlara yardımcı olur idin. Kulların böyle hizmetleri pek az gerçekleşir. Sen o hizmeti terk ettin. Biz de seni terk ettik." Bunun üzerine o kişi derhal eski memuriyetine ve makamına geri döner. İşte riyasetin anlamında ve bâtınında böyle rahmet dahi vardır. Fakat gayet az ve nadirdir. Cenab-ı Pir efendimiz ikinci mısrada bu anlama işaret buyurmuşlardır. “Örs”, demircilerin üzerine demir koyup dövdükleri, demirden ma'mûl tezgâhdır. Ya'ni, “Ey kimse, riyâset ve câh dedikleri dünyâ belâsının dişinden ve seni ısırmasından kurtulmak için “hiç” ol; ve nefsine yokluk ve kıymetsizlik hissini telkîn et! Zîrâ riyasetin demir örs gibi katı olan bâtınından ve ma'nâsından az merhamet iste!” )رحم كم جو( “Az merhamet iste!” ta'bîrinde riyâsetin ender olarak bir fâidesi olduğuna işâret buyrulur. Bu fâide âtîdeki kıssa ile tavazzuh eder. Ubeydullah Ahrâr (k.s.) hazretleri Risale-i Vâlidiyye'lerinde yazmışlardır ki: Sulehâdan bir kimse zabıta me'mûrluğu mansıbını hâiz idi. Ara sıra Hızır (a.s.) ile de mülākātı vâki' olur idi. Bir gün kendi kendine dedi ki: "Hızır (a.s.)ın sohbetiyle müşerref oluyorum. Bu mansıb ve me'mûriyet benim ibâdetime sekte veriyor. İsti'fâ edip bir köşeye çekileyim de o hazretin sohbetinden daha ziyâde istifade edeyim!" Bu niyetle isti'fâ edip münzeviyen tâât ve ibâdât ile meşgül oldu. Fakat cenâb-ı Hızır bundan sonra hiç zuhûr etmedi. O kimsenin hatırı pek müşevveş oldu. Bir gün ansızın cenâb-ı Hızır zâhir oldu. O zât dedi ki: "Ben seninle daha ziyâde sohbet etmek arzûsuyla mansıbımdan isti'fâ ettim. Beni sohbetinizden birçok zamandan beri mahrûm ettiniz". Cenâb-ı Hızır ona cevâben buyurdu ki: "Benim seninle sohbetim senin ibâdât ve tââtın için değil idi. Zîrâ hazîne-i ilâhiyyede pek çok kulların ibâdât ve tââtı meknûzdur. Benim sana meylim mansıbındaki ve me'mûriyetindeki hüsn-i hizmetin için idi. Birçok müslümanları zulümden vikāye eder, onlara zahîr olur idin. Kulların böyle hizmetleri pek az vâki' olur. Sen o hizmeti terk ettin. Biz de seni terk ettik." Bunun üzerine o kimse derhal eski me'mûriyetine ve mansıbına rücû' eder. İşte riyâsetin ma'nâsında ve bâtınında böyle rahmet dahi vardır. Fakat gāyet az ve nâdirdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz ikinci mısra'da bu ma'nâya işaret buyurmuşlardır. 532. Vaktaki hiç oldun, örsden korkma! Her sabah fakr-ı mutlaktan ders al!✨ ✨ Sade Türkçe flash 532. Vaktaki hiç oldun, örsden korkma! Her sabah mutlak fakirlikten ders al! Vaktaki hiç oldun ve nefsine kıymetsizlik duygusunu mal ettin, artık riyasetin demir gibi katı ve merhametsiz olan manasından korkma! Her sabah mutlak fakirlikten ders al. Mutlak fakirlik, zâttan ve sıfatlardan ve fiillerden hiçbir şeyi kendinin mülkü saymamaktır. Çünkü hakiki olan varlığın ve vücudun her bir mertebesindeki haller Hak'tır. Vehim sahibi olan gafiller onları kendi nefislerine isnat ederler. Her sabah böyle mutlak fakirlikten ders alan kimsenin nihayet vehmi zail olur ve nazarında ne kendi kalır ne de eşya. اذا تم الفقر فهو الله ["Fakr tamam olunca, işte O Allah'tır"] dediklerinin manasını zevken idrak eder. "Vaktâki hiç oldun ve nefsine kıymetsizlik duygusunu mâl ettin, artık riyâsetin demir gibi katı ve merhametsiz olan ma'nâsından korkma! Her sabah fakr-ı mutlakdan ders al." "Fakr-ı mutlak", zâttan ve sıfâttan ve ef'âlden hiçbir şeyi kendinin mülkü addetmemektir. Zîrâ hakîkî olan varlığın ve vücudun her bir mertebesindeki şuûnât haktır. Evhâm sâhibi olan gâfiller onları kendi nefislerine izâfe ederler. Her sabah böyle fakr-ı mutlaktan ders alan kimsenin nihâyet vehmi zâil olur ve nazarında ne kendi kalır ne de eşya. اذا تم الفقر فهو الله ["Fakr tamam olunca, işte O Allah'tır"] dediklerinin ma'nâsını zevkan idrâk eder. 533. Ulûhiyet Zü'l-Celal'in ridâsıdır. Her kim giyerse ona vebâl olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 533. Ulûhiyet, Yüce Allah'ın ridâsıdır (örtüsüdür). Her kim onu giyerse, ona vebâl (ağır sorumluluk) olur. Ubeydullah Ahrâr (k.s.) hazretleri, Risale-i Vâlidiyye adlı eserlerinde şöyle yazmışlardır: Salih kişilerden bir kimse, zabıta memurluğu makamını elinde bulunduruyordu. Ara sıra Hızır (a.s.) ile de görüşmesi gerçekleşirdi. Bir gün kendi kendine dedi ki: "Hızır (a.s.)'ın sohbetiyle şerefleniyorum. Bu makam ve memuriyet benim ibadetime engel oluyor. İstifa edip bir köşeye çekileyim de o hazretin sohbetinden daha fazla istifade edeyim!" Bu niyetle istifa edip inzivaya çekilerek ibadet ve taatle meşgul oldu. Fakat Hızır (a.s.) bundan sonra hiç ortaya çıkmadı. O kimsenin gönlü pek karıştı. Bir gün ansızın Hızır (a.s.) göründü. O zat dedi ki: "Ben seninle daha fazla sohbet etmek arzusuyla makamımdan istifa ettim. Beni sohbetinizden birçok zamandan beri mahrum ettiniz." Hızır (a.s.) ona cevaben buyurdu ki: "Benim seninle sohbetim senin ibadet ve taatın için değildi. Çünkü ilahi hazinede pek çok kulun ibadet ve taatı saklıdır. Benim sana yönelişim, makamındaki ve memuriyetindeki güzel hizmetin içindi. Birçok Müslümanı zulümden korur, onlara yardımcı olurdun. Kulların böyle hizmetleri pek az gerçekleşir. Sen o hizmeti terk ettin. Biz de seni terk ettik." Bunun üzerine o kimse derhal eski memuriyetine ve makamına geri döner. İşte başkanlığın anlamında ve bâtınında böyle bir rahmet de vardır. Fakat gayet az ve nadirdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz ikinci mısrada bu anlama işaret buyurmuşlardır. Ubeydullah Ahrâr (k.s.) hazretleri Risale-i Vâlidiyye'lerinde yazmışlardır ki: Sulehâdan bir kimse zabıta me'mûrluğu mansıbını hâiz idi. Ara sıra Hızır (a.s.) ile de mülākātı vâki' olur idi. Bir gün kendi kendine dedi ki: "Hızır (a.s.)ın sohbetiyle müşerref oluyorum. Bu mansıb ve me'mûriyet benim ibâdetime sekte veriyor. İsti'fâ edip bir köşeye çekileyim de o hazretin sohbetinden daha ziyâde istifade edeyim!" Bu niyetle isti'fâ edip münzeviyen tâât ve ibâdât ile meşgül oldu. Fakat cenâb-ı Hızır bundan sonra hiç zuhûr etmedi. O kimsenin hatırı pek müşevveş oldu. Bir gün ansızın cenâb-ı Hızır zâhir oldu. O zât dedi ki: "Ben seninle daha ziyâde sohbet etmek arzûsuyla mansıbımdan isti'fâ ettim. Beni sohbetinizden birçok zamandan beri mahrûm ettiniz". Cenâb-ı Hızır ona cevâben buyurdu ki: "Benim seninle sohbetim senin ibâdât ve tââtın için değil idi. Zîrâ hazîne-i ilâhiyyede pek çok kulların ibâdât ve tââtı meknûzdur. Benim sana meylim mansıbındaki ve me'mûriyetindeki hüsn-i hizmetin için idi. Birçok müslümanları zulümden vikāye eder, onlara zahîr olur idin. Kulların böyle hizmetleri pek az vâki' olur. Sen o hizmeti terk ettin. Biz de seni terk ettik." Bunun üzerine o kimse derhal eski me'mûriyetine ve mansıbına rücû' eder. İşte riyâsetin ma'nâsında ve bâtınında böyle rahmet dahi vardır. Fakat gāyet az ve nâdirdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz ikinci mısra'da bu ma'nâya işaret buyurmuşlardır. 532. Vaktaki hiç oldun, örsden korkma! Her sabah fakr-ı mutlaktan ders al!✨ ✨ Sade Türkçe flash 532. Vaktaki hiç oldun, örsten korkma! Her sabah mutlak fakirlikten ders al! Vaktaki hiç oldun ve nefsine kıymetsizlik duygusunu mal ettin, artık başkanlığın demir gibi katı ve merhametsiz olan anlamından korkma! Her sabah mutlak fakirlikten ders al. Mutlak fakirlik, zâttan ve sıfattan ve fiillerden hiçbir şeyi kendinin mülkü saymamaktır. Çünkü hakiki olan varlığın ve vücudun her bir mertebesindeki oluşlar (şuûnât) haktır. Kuruntular (evhâm) sahibi olan gafiller onları kendi nefislerine isnat ederler. Her sabah böyle mutlak fakirlikten ders alan kimsenin nihayet kuruntusu (vehmi) yok olur ve nazarında ne kendi kalır ne de eşya. اذا تم الفقر فهو الله ["Fakr tamam olunca, işte O Allah'tır"] dediklerinin anlamını zevken idrak eder. "Vaktâki hiç oldun ve nefsine kıymetsizlik duygusunu mâl ettin, artık riyâsetin demir gibi katı ve merhametsiz olan ma'nâsından korkma! Her sabah fakr-ı mutlakdan ders al." "Fakr-ı mutlak", zâttan ve sıfâttan ve ef'âlden hiçbir şeyi kendinin mülkü addetmemektir. Zîrâ hakîkî olan varlığın ve vücudun her bir mertebesindeki şuûnât haktır. Evhâm sâhibi olan gāfiller onları kendi nefislerine izâfe ederler. Her sabah böyle fakr-ı mutlaktan ders alan kimsenin nihâyet vehmi zâil olur ve nazarında ne kendi kalır ne de eşya. اذا تم الفقر فهو الله ["Fakr tamam olunca, işte O Allah'tır"] dediklerinin ma'nâsını zevkan idrâk eder. 533. Ulûhiyet Zü'l-Celal'in ridâsıdır. Her kim giyerse ona vebâl olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 533. Ulûhiyet (ilâhlık), Yüce Allah'ın ridâsıdır (üst giysisidir). Her kim onu giyerse, ona vebâl (ağır yük) olur. Yani, makamda ve mevkide kibir ve azamet vardır. Başkanlık sahiplerinin pek çoğu kibirli ve azametli olurlar. Kibir ve azamet ise ulûhiyete özgü olan sıfatlardır; ve ulûhiyetin ridâsı ve libâsıdır (giysisidir). "Vebâl", sözlükte şiddet ve ağırlık anlamındadır. Bu sebeple her kim Hakk'ın bu sıfatlarını benimser ve giyerse, bunlar o kimseye ağır bir yük olur ve onu ezer ve azap eder. Nasıl ki hadîs-i kudsîde: الكبرياء ردائي والعظمة إزاري فمن نازعني في واحد منهما قذفته في النار yani "Kibriyâ (büyüklük) benim ridâm ve azamet izârımdır (alt giysimdir). Kim ki onların birisini benden soyarsa, onu ateşe atarım" buyrulur. "Ridâ" ve "izâr" giysinin birer çeşididirler. Ya'ni, mansıbda ve câhda kibir ve azamet vardır. Riyâset sâhiblerinin pek çoğu mütekebbir ve müteazzım olurlar. Kibir ve azamet ise ulûhiyete mahsûs olan sıfatlardır; ve ulûhiyetin ridâsı ve libâsıdır. “Vebâl”, lügatte şiddet ve siklet ma'nâsınadır. Binâenaleyh her kim Hakk'ın bu sıfatlarını benimser ve giyerse bunlar o kimseye ağır bir yük olur ve onu ezer ve ta'zîb eder. Nitekim hadîs-i kudsîde الكبرياء ردائي والعظمة إزاري فمن نازعني في واحد منهما قذفته في النار ya'ni “Kibriyâ benim ridâm ve azamet izârımdır. Kim ki onların birisini benden soyarsa onu nâra atarım” buyrulur. “Ridâ” ve “izâr” libâsın birer nev'idirler. 534. Tâc onun lâyıkıdır ve kemer bizim lâyıkımızdır. Vay o kimseye ki kendi haddini tecâvüz etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 534. Taç O'na lâyıktır ve kemer bizim lâyıkımızdır. Vay o kimseye ki kendi sınırını aştı. Büyüklük ve azamet tacı ilâhlık makamına lâyıktır; acizlik ve düşkünlük kemeri ise bizim kulluğumuzun beline bağlanmaya lâyıktır. Vay o kimsenin hâline ki kendi kulluğunun gereği olan acizliği ve düşkünlüğü bilmedi de sınırını aşarak ilâhlığın sıfatlarını benimsedi ve kendisine mal etti. Kibriyâlık ve azamet tâcı ulûhiyete lâyıktır; ve acz ve meskenet kemeri ise bizim abdiyetimizin beline bağlanmaya lâyıktır. Vay o kimsenin hâline ki kendi kulluğunun iktizâsı olan aczi ve meskeneti bilmedi de haddini tecâvüz ederek ulûhiyetin sıfatlarını benimsedi ve kendisine izâfe etti. 535. Senin o tâvusluk kanadın senin fitnendir. Zîrâ sana iştirâk ve kuddûslük lâzım gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 535. Senin o tavusluk kanadın senin fitnendir. Çünkü sana ortaklık ve kuddûslük (eksik ve değişimden uzak olma) gerekir. "Tavusun kanadı"ndan maksat, insanın nefsine kibir ve büyüklük duygularını veren her hâl ve durumdur. Örneğin, makam ve mevki sahiplerine kibir ve azamet verdiği gibi, ilimler ve hünerler de aynı duyguyu doğurur; ve nefis kendisini insanlar arasında seçkin ve yüce görür ve kendisinden aşağıda olan kimselere hor bakışla bakar. Bu sebeple bu makam ve riyaset (başkanlık) ve ilim ve hüner o nefis sahibinin fitnesi (imtihanı) olur. "Fitne", imtihan ve tecrübe ve mihnet (sıkıntı) ve şiddet anlamındadır. "Kuddûs", ilahi isimlerden bir isimdir, "pak ve temiz ve ayıplardan arınmış olan" demektir. Yani, "Ey kimse, makam ve mevki ve ilim ve hüner senin imtihanındır. Yüce Allah seni bu vesilelerle imtihan eder ve senin mahiyetini bu imtihan ile sana keşfettirir. Ne zaman ki tavusun kanadı gibi parlak ve süslü görünen bu haller sebebiyle kibir ve azamet ile ortaya çıkarsın, bu surette senin Hakk'ın sıfatlarına ortaklığın ve kuddûsiyetin gerekir." Kısacası, bütün hallerde ilahi kahrın (ezici gücün) zebunu (esiri) ve mağlubu olan aciz bir kulun kendi haddini bilmemesi kadar ahmaklık olmaz. Yani, makamda ve mevkide kibir ve azamet vardır. Riyaset sahiplerinin pek çoğu kibirli ve azametli olurlar. Kibir ve azamet ise ilahlığa özgü olan sıfatlardır; ve ilahlığın ridâsı (üst giysisi) ve libasıdır (elbisesidir). "Vebâl", lügatte şiddet ve ağırlık anlamındadır. Bu sebeple her kim Hakk'ın bu sıfatlarını benimser ve giyerse bunlar o kimseye ağır bir yük olur ve onu ezer ve azap eder. Nasıl ki hadis-i kudside yani الكبرياء ردائ والعظمة ازارى فمن نازعنى فى واحد منهما قزفته في النار "Kibriya benim ridâm ve azamet izârımdır (alt giysisidir). Kim ki onların birisini benden soyarsa onu ateşe atarım" buyrulur. "Rida" ve "izâr" elbisenin birer çeşididirler. “Tâvusun kanadı”ndan murâd, insanın nefsine tekebbür ve taazzum duygularını veren her bir hâl ve şândır. Meselâ mansıb ve câh erbâb-ı nefse kibir ve azamet verdiği gibi ilimler ve hünerler dahi aynı duyguyu tevlîd eder; ve nefis kendisini nâs arasında mümtâz ve âlî görür ve mâdûnun-daki kimselere nazar-ı hakâretle bakar. Binâenaleyh bu mansıb ve riyâset ve ilim ve hüner o nefis sâhibinin fitnesi olur. “Fitne”, imtihân ve tecrübe ve mihnet ve şiddet ma'nâsınadır. “Kuddûs”, esmâ-i ilâhiyyeden bir isimdir, “pâk ve tâhir ve maâyibden muarrâ olan” demektir. Ya'ni, “Ey kimse, mansıb ve câh ve ilim ve hüner senin imtihânındır. Hak Teâlâ seni bu vesâitle imtihân buyurur ve senin mâhiyetini bu imtihân ile sana keşif buyurur. Vaktâki tâvusun kanadı gibi parlak ve süslü görünen bu haller sebebiyle kibir ve azamet ile zâhir olursun, bu sûrette senin Hakk'ın sıfatlarına iştirâkin ve kuddûsiyetin lâzım gelir.” Bilcümle ahvâlde kahr-ı ilâhînin zebûnu ve mağlûbu olan bir âciz kulun kendi haddini bilmemesi kadar hamâkat olmaz. Ya'ni, mansıbda ve câhda kibir ve azamet vardır. Riyâset sahiblerinin pek çoğu mütekebbir ve müteazzım olurlar. Kibir ve azamet ise ulûhiyete mahsûs olan sıfatlardır; ve ulûhiyetin ridâsı ve libâsıdır. "Vebâl", lügatte şiddet ve siklet ma'nâsınadır. Binâenaleyh her kim Hakk'ın bu sıfatlarını benimser ve giyerse bunlar o kimseye ağır bir yük olur ve onu ezer ve ta'zîb eder. Nitekim hadis-i kudside ya'ni الكبرياء ردائ والعظمة ازارى فمن نازعنى فى واحد منهما قزفته في النار "Kibriyâ benim ridâm ve azamet izârımdır. Kim ki onların birisini benden soyarsa onu nâra atarım" buyrulur. "Rida” ve “izâr" libâsın birer nev'idirler. 534. Tâc onun layıkıdır ve kemer bizim lâyıkımızdır. Vay o kimseye ki kendi haddini tecavüz etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 534. Tâc onun lâyıkıdır ve kemer bizim lâyıkımızdır. Vay o kimseye ki kendi haddini aştı. Büyüklük ve azamet tâcı ilâhlığa lâyıktır; acizlik ve miskinlik kemeri ise bizim kulluğumuzun beline bağlanmaya lâyıktır. Vay o kimsenin hâline ki kendi kulluğunun gereği olan acizliği ve miskinliği bilmedi de haddini aşarak ilâhlığın sıfatlarını benimsedi ve kendisine isnat etti. Kibriyâlık ve azamet tâcı ulûhiyete lâyıktır; ve acz ve meskenet kemeri ise bizim abdiyetimizin beline bağlanmaya lâyıktır. Vay o kimsenin hâline ki kendi kulluğunun iktizâsı olan aczi ve meskeneti bilmedi de haddini tecavüz ederek ulûhiyetin sıfatlarını benimsedi ve kendisine izâfe etti. 535. Senin o tavusluk kanadın senin fitnendir. Zîrâ sana iştirak ve kudduslük lâzım gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 535. Senin o tavusluk kanadın senin fitnendir. Çünkü sana ortaklık ve kutsallık gerekir. "Tavusun kanadı"ndan kastedilen, insanın nefsine kibir ve büyüklük duygularını veren her bir hal ve şandır. Örneğin, makam ve mevki sahiplerine kibir ve azamet verdiği gibi, ilimler ve hünerler de aynı duyguyu doğurur; ve nefis kendisini insanlar arasında seçkin ve yüce görür ve kendisinden aşağıdakilere hor bakışla bakar. Bu sebeple bu makam ve başkanlık ve ilim ve hüner o nefis sahibinin fitnesi olur. "Fitne", imtihan ve tecrübe ve mihnet ve şiddet anlamındadır. "Kuddûs", ilahi isimlerden bir isimdir, "pak ve temiz ve ayıplardan arınmış olan" demektir. Yani, "Ey kimse, makam ve mevki ve ilim ve hüner senin imtihanındır. Yüce Allah seni bu vesilelerle imtihan eder ve senin mahiyetini bu imtihan ile sana keşfeder. Ne zaman ki tavusun kanadı gibi parlak ve süslü görünen bu haller sebebiyle kibir ve azamet ile ortaya çıkarsın, bu surette senin Hakk'ın sıfatlarına ortaklığın ve kutsallığın gerekir." Kısacası, her durumda ilahi kahrın zebunu ve mağlubu olan aciz bir kulun kendi haddini bilmemesi kadar ahmaklık olmaz. "Tâvusun kanadı"ndan murâd, insanın nefsine tekebbür ve taazzum duygularını veren her bir hâl ve şândır. Meselâ mansıb ve câh erbâb-ı nefse kibir ve azamet verdiği gibi ilimler ve hünerler dahi aynı duyguyu tevlîd eder; ve nefis kendisini nâs arasında mümtâz ve âlî görür ve mâdûmundaki kimselere nazar-ı hakāretle bakar. Binâenaleyh bu mansıb ve riyâset ve ilim ve hüner o nefis sahibinin fitnesi olur. "Fitne", imtihân ve tecrübe ve mihnet ve şiddet ma'nâsınadır. "Kuddûs", esmâ-i ilâhiyyeden bir isimdir, "pâk ve tâhir ve maâyibden muarrâ olan" demektir. Ya'ni, "Ey kimse, mansıb ve câh ve ilim ve hüner senin imtihanındır. Hak Teâlâ seni bu vesâitle imtihân buyurur ve senin mâhiyetini bu imtihân ile sana keşif buyurur. Vaktāki tâvusun kanadı gibi parlak ve süslü görünen bu haller sebebiyle kibir ve azamet ile zâhir olursun, bu sûrette senin Hakk'ın sıfatlarına iştirâkin ve kuddûsiyetin lâzım gelir." Bilcümle ahvâlde kahr-ı ilâhînin zebûnu ve mağlûbu olan bir âciz kulun kendi haddini bilmemesi kadar hamâkat olmaz. 536. Bir tavus sahrada kendi kanadını yoluyor idi. Bir büyük hakîm o tarafa gezmeye gitmiş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 536. Bir tavus, çölde kendi kanadını yoluyordu. Büyük bir bilge o tarafa gezmeye gitmişti. 537. Dedi: "Ey tâvus, böyle a'la kanadı esefsiz niçin kökünden koparıyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 537. Dedi: "Ey tavus, böyle yüce kanadı acımadan niçin kökünden koparıyorsun?" 538. "Halbuki senin gönlün nasıl rıza veriyor? Hatta bu hulleleri koparıyorsun ve onu çamura atıyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 538. "Hâlbuki senin gönlün nasıl rıza veriyor? Hatta bu elbiseleri koparıyorsun ve onu çamura atıyorsun?" "Hulle", sözlükte kıymetli elbise anlamına gelir ve "hulel", onun çoğuludur. "Ve-hal", yıvışık çamur demektir. "Hulle", lügatte kıymetli libâs ma'nâsına olup "hulel", onun cem'idir. "Ve-hal", yıvışık çamur demektir. 539. "Senin her kanadını azîzlikten ve makbûllükten dolayı hafızlar mushafın arasına koyarlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 539. "Senin her kanadını azîzlikten ve makbûllükten dolayı hafızlar mushafın arasına koyarlar." "Tayy", dürmek demektir. "Tayy-ı mushaf", Kur'ân-ı Kerîm sayfalarının bükümü demek olur. Yani, "Senin güzel kanatlarını azîz ve makbûl sayıp hafızlar kadîm kelâmın sayfalarının bükümüne koyarlar." "Tayy", dürmek demektir. "Tayy-ı mushaf", Kur'ân-ı Kerîm sahîfelerinin bükümü demek olur. Ya'ni, "Senin güzel kanatlarını azîz ve makbûl addedip hâfızlar kelâm-ı kadîmin sahîfelerinin bükümüne koyarlar." 536. Bir tavus sahrada kendi kanadını yoluyor idi. Bir büyük hakîm o tarafa gezmeye gitmiş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 536. Bir tavus, çölde kendi kanadını yoluyordu. Büyük bir bilge o tarafa gezmeye gitmişti. 537. Dedi: "Ey tâvus, böyle a'la kanadı esefsiz niçin kökünden koparıyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 537. Dedi: "Ey tavus, böyle yüce kanadı acımadan niçin kökünden koparıyorsun?" 538. "Halbuki senin gönlün nasıl rıza veriyor? Hattâ bu hulleleri koparıyorsun ve onu çamura atıyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 538. "Halbuki senin gönlün nasıl rıza veriyor? Hatta bu elbiseleri koparıyorsun ve onu çamura atıyorsun?" "Hulle", sözlükte kıymetli elbise anlamına gelir ve "hulel", onun çoğuludur. "Vehal", cıvık çamur demektir. "Hulle", lügatte kıymetli libâs ma'nâsına olup "hulel", onun cem'idir. "Vehal", yıvışık çamur demektir. 539. "Senin her kanadını azîzlikten ve makbûllükten dolayı hafızlar mushafın arasına koyarlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 539. "Senin her kanadını azîzlikten ve makbûllükten dolayı hafızlar mushafın arasına koyarlar." "Tayy", dürmek demektir. "Tayy-ı mushaf", Kur'ân-ı Kerîm sayfalarının bükümü demek olur. Yani, "Senin güzel kanatlarını azîz ve makbûl sayıp hafızlar kadîm kelâmın sayfalarının bükümüne koyarlar." "Tayy", dürmek demektir. "Tayy-ı mushaf", Kur'ân-ı Kerîm sahîfelerinin bükümü demek olur. Ya'ni, "Senin güzel kanatlarını azîz ve makbûl addedip hâfızlar kelâm-ı kadîmin sahîfelerinin bükümüne koyarlar." 540. Faideli hevanın tahriki için senin kanadından yelpaze yaparlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 540. Faydalı havanın hareketi için senin kanadından yelpaze yaparlar. 541. Bu ne şükürsüzlük ve ne korkusuzluktur? Sen bilmez misin onun nakkāşı kimdir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 541. Bu ne şükürsüzlük ve ne korkusuzluktur? Sen onun nakkaşının kim olduğunu bilmez misin? 542. Yahud biliyorsun ve bir naz ediyorsun, kasden bir tırâzı kal' ediyorsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 542. Ya da biliyorsun ve bir naz ediyorsun, kasten bir tırâzı koparıyorsun. "Tırâz", sözlükte kaytan ve sırma gibi şeylerle elbiselere dikilen süsler ve ziynetler anlamındadır. Türkçede bozulmuş olarak "tiriz" derler. "Naz", eda ve istiğna (nazlanma, kendini beğenme) demektir. Yani hikmet sahibi (Lokman Hekim) tavusa diyor ki: "Senin bu vücudunu nakşeden ve şekillendiren Yaratıcı'dır, niçin onun bu lütfuna karşı şükretmiyorsun ve nimeti inkâr etmekten korkmuyorsun? Sen bunları bilmiyor musun? Ya da biliyorsun ve fakat Yaratıcına karşı naz ve istiğna gösteriyorsun. Kasten bu vücudundaki süsleri koparıyorsun." Nasıl ki Sebe' şehri halkının yaptığı gibi ilahi nimetlerden kendini müstağni (ihtiyaçsız) sayıyorsun. Sebe' halkının bu kıssası üçüncü cildin 285 numaralı beytinden itibaren zikredilmiştir. "Tırâz", lügatte kaytan ve sırma gibi şeyler ile elbiselere dikilen süsler ve zînetler ma'nâsınadır. Türkçe'de muharref olarak "tirîz" derler. "Nâz", şîve ve istiğnâ demektir. Ya'ni hakîm tâvusa diyor ki: "Senin bu vücudunu nakş ve tasvîr eden Hâlik'tır, niçin onun bu lutfuna karşı şükretmiyorsun ve küfrân-ı ni'metten korkmuyorsun? Sen bunları bilmiyor musun? Yâhud biliyorsun ve fakat Hâlik'ına karşı naz ve istiğnâ gösteriyorsun. Kasden bu vücûdundaki müzeyyenâtı koparıyorsun." Nitekim Sebe' şehri halkının yaptığı gibi niam-ı ilâhiyyeden kendini müstağnî addediyorsun. Ehl-i Sebe'in bu kıssası III. cidin 285 numaralı beytinden i'tibâren zikrolunmuştur. 543. Ey kimse, ne kadar çok nâz edici vâh der ki, o günah olur, bendeyi şahın gözünden düşürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 543. Ey kimse, ne kadar çok naz edici "vah" der ki, o günah olur, kulu şahın gözünden düşürür. "Besâ"daki elif, şaşkınlık elifidir. "Nâzâ"da elif, fâiliyet içindir. Yani, "naz etmek" masdarının şimdiki zaman emir kipine eklenmiştir. Yani, "Ey kimse, ne kadar çok naz eden vardır ki, o naz günah olur ve kulu hakiki şah olan Hakk'ın lütuf nazarlarından düşürür." "Besâ"daki elif taaccüb elifidir. "Nâzâ"da elif fâiliyet içindir. "Nâzîden" masdarının emr-i hâzırına lâhık olmuştur. Ya'ni, "Ey kimse, ne kadar çok nâz edici vardır ki, o nâz günâh olur ve kulu şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın nazar-ı inâyetinden düşürür." 544. Nâz etmek şekerden daha hoş gelir, fakat onu az çiğne ki yüz hatar tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 544. Naz etmek şekerden daha hoş gelir, fakat onu az çiğne ki yüz tehlike barındırır. Yani, "Naz ve istiğnâ (nazlanma ve kendini müstağni görme) göstermek nefse şekerden daha hoş gelir. Fakat o şekeri az çiğne ki, o naz ve istiğnânın çok tehlikesi vardır. Çünkü lütfun zıddı kahırdır. Hakk'ın lütfundan kendisini müstağni (ihtiyaçsız) sayan kimseye onun zıddı olan ilâhî kahr yönelir ve aciz bir kul ilâhî kahra nasıl karşı koyabilir?" Şerefli beyitte "az çiğne" ifadesiyle bir hakikate işaret buyrulur. Ya'ni, "Nâz ve istiğnâ göstermek nefse şekerden daha hoş gelir. Fakat o şekeri az çiğne ki, o nâz ve istiğnânın çok tehlikesi vardır. Zîrâ lutfun zıddı kahırdır. Hakk'ın lutfundan kendisini müstağnî addeden kimseye onun zıddı olan kahr-ı ilâhî teveccüh eder ve bir abd-i âciz kahr-ı ilâhîye nasıl mukāvemet edebilir?" Beyt-i şerîfde "az çiğne" ta'bîriyle bir hakîkate işaret buyrulur. 540. Faideli hevânın tahriki için senin kanadından yelpaze yaparlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 540. Faydalı arzunun harekete geçmesi için senin kanadından yelpaze yaparlar. 541. Bu ne şükürsüzlük ve/ne korkusuzluktur? Sen bilmez misin onun nakkāşı kimdir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 541. Bu ne şükürsüzlük ve ne korkusuzluktur? Sen onun nakkaşının kim olduğunu bilmez misin? 542. Yâhud biliyorsun ve bir naz ediyorsun, kasden bir tırâzı kal' ediyorsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 542. Ya da biliyorsun ve bir naz ediyorsun, kasıtlı olarak bir tırâzı söküyorsun. "Tırâz", sözlükte kaytan ve sırma gibi şeylerle elbiselere dikilen süsler ve ziynetler anlamındadır. Türkçede bozulmuş şekliyle "tirîz" derler. "Naz", eda ve nazlanma demektir. Yani hikmet sahibi, tavusa diyor ki: "Senin bu vücudunu nakşeden ve şekillendiren Yaratıcı'dır, niçin onun bu lütfuna karşı şükretmiyorsun ve nimeti inkâr etmekten korkmuyorsun? Sen bunları bilmiyor musun? Ya da biliyorsun ve fakat Yaratıcına karşı naz ve nazlanma gösteriyorsun. Kasıtlı olarak bu vücudundaki süsleri koparıyorsun." Nitekim Sebe' şehri halkının yaptığı gibi ilahi nimetlerden kendini müstağni (ihtiyaçsız) sayıyorsun. Sebe' halkının bu kıssası III. cildin 285 numaralı beytinden itibaren zikredilmiştir. "Tırâz", lügatte kaytan ve sırma gibi şeyler ile elbiselere dikilen süsler ve zînetler ma'nâsınadır. Türkçe'de muharref olarak "tirîz" derler. "Nâz", şîve ve istiğnâ demektir. Ya'ni hakîm tâvusa diyor ki: "Senin bu vücudunu nakş ve tasvîr eden Hâlik'tır, niçin onun bu lutfuna karşı şükretmiyorsun ve küfrân-ı ni'metten korkmuyorsun? Sen bunları bilmiyor musun? Yâhud biliyorsun ve fakat Hâlik'ına karşı naz ve istiğnâ gösteriyorsun. Kasden bu vücûdundaki müzeyyenâtı koparıyorsun." Nitekim Sebe' şehri halkının yaptığı gibi niam-ı ilâhiyyeden kendini müstağnî addediyorsun. Ehl-i Sebe'in bu kıssası III. cidin 285 numaralı beytinden i'tibâren zikrolunmuştur. 543. Ey kimse, ne kadar çok nâz edici vâh der ki, o günah olur, bendeyi şahın gözünden düşürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 543. Ey kimse, ne kadar çok naz edici "vah" der ki, o günah olur, kulu şahın gözünden düşürür. "Besâ"daki elif, şaşkınlık elifidir. "Nâzâ"da elif, fâiliyet (yapanı bildirme) içindir. "Nâzîden" masdarının şimdiki zaman emir kipine eklenmiştir. Yani, "Ey kimse, ne kadar çok naz edici vardır ki, o naz günah olur ve kulu hakiki şah olan Hakk'ın inayet nazarından düşürür." "Besâ"daki elif taaccüb elifidir. "Nâzâ'da elif fâiliyet içindir. "Nâzîden" masdarının emr-i hâzırına lâhık olmuştur. Ya'ni, "Ey kimse, ne kadar çok nâz edici vardır ki, o nâz günâh olur ve kulu şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın nazar-ı inâyetinden düşürür." 544. Nâz etmek şekerden daha hoş gelir, fakat onu az çiğne ki yüz hatar tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 544. Naz etmek şekerden daha hoş gelir, fakat onu az çiğne ki yüz tehlike barındırır. Yani, "Naz ve istiğnâ (nazlanma ve kendini müstağni görme) göstermek nefse şekerden daha hoş gelir. Fakat o şekeri az çiğne ki, o naz ve istiğnânın çok tehlikesi vardır. Çünkü lütfun zıddı kahırdır. Hakk'ın lütfundan kendisini müstağni sayan kimseye onun zıddı olan ilâhî kahr yönelir ve aciz bir kul ilâhî kahra nasıl karşı koyabilir?" Şerefli beyitte "az çiğne" ifadesiyle bir hakikate işaret buyrulur. O da şudur ki, eğer kulun nefsinde Hakk'ın lütfunun bol olmasından dolayı azgınlık, isyan ve taşkınlık ortaya çıkarsa, öyle bir kul hakkında kahr daha hayırlıdır. Nasıl ki, وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِه لَبَغَوْا فِي الأَرْضِ (Şûrâ, 42/27) yani “Eğer Yüce Allah rızkı yaygınlaştırsa idi, yeryüzünde elbette azgınlık ederlerdi.” ayet-i kerimesinde bu anlama işaret buyrulur. Bu sebeple böyle bir kul, sırf nefsinin ıslahı için lütuftan istiğnâ eder ve bu niyetle bu istiğnâ ona hoş gelir. Evliyaların menkıbelerinde bunların benzeri vardır. Fakat böyle de olsa, hoş gelen istiğnâyı çok yapmayıp Yüce Allah hazretlerine lütuf içinde nefsinin ıslahını niyaz etmek, elbette nazlanmaktan daha iyidir. Ya'ni, "Nâz ve istiğnâ göstermek nefse şekerden daha hoş gelir. Fakat o şekeri az çiğne ki, o nâz ve istiğnânın çok tehlikesi vardır. Zîrâ lutfun zıddı kahırdır. Hakk'ın lutfundan kendisini müstağnî addeden kimseye onun zıddı olan kahr-ı ilâhî teveccüh eder ve bir abd-i âciz kahr-ı ilâhîye nasıl mukāvemet edebilir?" Beyt-i şerîfde "az çiğne" ta'bîriyle bir hakîkate işaret buyrulur. O da budur ki, eğer abdin nefsinde lutf-ı Hakk'ın mebzûliyetinden dolayı bağy ve isyân ve azgınlık zuhûr ederse öyle bir abd hakkında kahır daha hayırlıdır. Nitekim وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِه لَبَغَوْا فِي الأَرْضِ (Şûrâ, 42/27) ya'ni “Eğer Allah Teâlâ rızkı bast etse yeryüzünde elbette bâğî olurlar idi.” âyet-i kerîmesinde bu ma'nâya işâret buyrulur. Binâenaleyh böyle bir kul mahzâ nefsinin ıslahı için lutuftan istiğnâ eder ve bu niyet ile bu istiğnâ ona hoş gelir. Menâkıb-ı evliyâda bunların nazîri vardır. Fakat böyle de olsa hoş gelen istiğnâyı çok yapmayıp Hak Teâlâ hazretlerine lutuf içinde nefsinin ıslahını niyâz etmek, elbette nazlanmaktan evlâdır. 545. O niyaz yolu îmin-âbâddır. Nazlanmayı terk et ve o yola düzül!✨ ✨ Sade Türkçe flash 545. O niyaz yolu emniyetli ve mamur bir yerdir. Nazlanmayı bırak ve o yola koyul! "Îmin", "âmin" kelimesinin uzatılmış halidir. "Abâd", mamur olan yer demektir. "Îmin-âbâd", emniyet ile mamur olan yer demek olur. Yani, "Niyaz yolu emniyet ile mamur olan bir yerdir ve onda asla tehlike yoktur. Bu sebeple her ne şekilde ve niyetle olursa olsun nazlanmayı bırak ve niyaz yoluna koyul ve o yolda mesafe kat et!" “Îmin”, “âmin” kelimesinin imâle olunmuşudur. “Abâd”, ma'mûr olan mahal demektir. “Îmin-âbâd”, emniyet ile ma'mûr olan mahal demek olur. Ya'ni, “Niyâz yolu emniyet ile ma'mûr olan bir mahaldir ve onda asla tehlike yoktur. Binâenaleyh her ne sûret ve niyet ile olursa olsun nazlanmayı terk et ve niyâz yoluna düzül ve o yolda kat'-ı mesâfe et!” 546. Ey kimse, ne çok nâz getiricilik perr ü bâli vurdu. Ahirü'l-emr o kimse üzerine ağır yük oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 546. Ey kimse, ne çok nazlanma kanat ve kol vurdu. Sonunda o kimse üzerine ağır yük oldu. "Vebâl", sözlükte "ağır yük" anlamındadır. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, ne kadar çok nazlanma Hakk yolunun yolcularının kolunu kanadını kırdı ve nihayet onların üzerine lütfun zıddı olan ilâhî kahr ağır yük oldu." “Vebâl”, lügatte “ağır yük” ma'nâsınadır. Ya'ni, “Ey sâlik, ne kadar çok nazlanıcılık tarîk-ı Hak sâliklerinin kolunu kanadını kırdı ve nihâyet onların üzerine lutfun zıddı olan kahr-ı ilâhî ağır yük oldu.” 547. Nâzın güzelliği gerçi bir dem seni yükseltir; onun muzmer olan korkusu ve havfi seni eritir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 547. Nâzın güzelliği gerçi bir an seni yükseltir; onun gizli olan korkusu ve endişesi seni eritir. "Gerçi nâzın ve istiğnânın (nazlanma ve nazlanarak bir şeyden yüz çevirmenin) güzelliği seni bir an akranların ve benzerlerin arasında yükseltir. Fakat onun altında gizli olan ilâhî kahrın tecellîsi (ortaya çıkışı) korkusu seni eritir." Çünkü Hakk'ın cemâlinde (güzelliğinde) celâli (haşmeti) gizli olduğu gibi celâlinde de cemâli gizlidir; ve lütuf tecellîsini kahır tecellîsi takip eder. Âlemin bütün yapısı bu karşılıklı tecellîler altında zayıftır; ve kahır tecellîsinin şiddetine dayanmak zordur. O da şudur ki, eğer kulun nefsinde Hakk'ın lütfunun bol olmasından dolayı azgınlık, isyan ve taşkınlık ortaya çıkarsa, öyle bir kul hakkında kahır daha hayırlıdır. Nasıl ki وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِه لَبَغَوْا فِي الأَرْضِ (Şûrâ, 42/27) yani "Eğer Yüce Allah rızkı kullarına bol verseydi, yeryüzünde elbette azgınlık yaparlardı." ayet-i kerîmesinde bu anlama işaret buyrulur. Bu sebeple böyle bir kul sırf nefsinin ıslahı için lütuftan yüz çevirir ve bu niyet ile bu yüz çevirme ona hoş gelir. Evliyaların menkıbelerinde bunların benzeri vardır. Fakat böyle de olsa, hoş gelen yüz çevirmeyi çok yapmayıp Yüce Allah hazretlerine lütuf içinde nefsinin ıslahını niyaz etmek, elbette nazlanmaktan daha iyidir. “Gerçi nâz ve istiğnânın güzelliği seni bir dem akrân ve emsâlin arasında yükseltir. Fakat onun altında gizli olan kahr-ı ilâhînin tecellîsi korkusu seni eritir.” Zîrâ Hakk'ın cemâlinde celâli gizli olduğu gibi celâlinde de cemâli gizlidir; ve tecellî-i lutfiyi tecellî-i kahrî ta'kîb eder. Âlemin hey'et-i mecmuası bu tecelliyât-ı mütekābile altında zebûndur; ve tecellî-i kahrînin şiddetine tahammül güçtür. O da budur ki, eğer abdin nefsinde lutf-ı Hakk'ın mebzûliyetinden dolayı bağy ve isyân ve azgınlık zuhûr ederse öyle bir abd hakkında kahır daha hayırlıdır. Nitekim وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِه لَبَغَوْا فِي الأَرْضِ (Şûrâ, 42/27) ya'ni “Eğer Allah Teâlâ rızkı bast etse yeryüzünde elbette bâğî olurlar idi.” âyet-i kerîmesinde bu ma'nâya işâret buyrulur. Binâenaleyh böyle bir kul mahzâ nefsinin ıslahı için lutuftan istiğnâ eder ve bu niyet ile bu istiğnâ ona hoş gelir. Menâkıb-ı evliyâda bunların nazîri vardır. Fakat böyle de olsa hoş gelen istiğnâyı çok yapmayıp Hak Teâlâ hazretlerine lutuf içinde nefsinin ıslahını niyâz etmek, elbette nazlanmaktan evlâdır. 545. O niyaz yolu îmin-âbâddır. Nazlanmayı terk et ve o yola düzül!✨ ✨ Sade Türkçe flash 545. O niyaz yolu emniyetli ve mamur bir yerdir. Nazlanmayı bırak ve o yola koyul! "Îmin", "âmin" kelimesinin uzatılmış halidir. "Abâd", mamur olan yer demektir. "Îmin-âbâd", emniyet ile mamur olan yer demek olur. Yani, "Niyaz yolu emniyet ile mamur olan bir yerdir ve onda asla tehlike yoktur. Bu sebeple her ne şekilde ve niyetle olursa olsun nazlanmayı bırak ve niyaz yoluna koyul ve o yolda mesafe kat et!" “Îmin”, “âmin” kelimesinin imâle olunmuşudur. “Abâd”, ma'mûr olan mahal demektir. “Îmin-âbâd”, emniyet ile ma'mûr olan mahal demek olur. Ya'ni, “Niyâz yolu emniyet ile ma'mûr olan bir mahaldir ve onda asla tehlike yoktur. Binâenaleyh her ne sûret ve niyet ile olursa olsun nazlanmayı terk et ve niyâz yoluna düzül ve o yolda kat'-ı mesâfe et!” 546. Ey kimse, ne çok nâz getiricilik perr ü bâli vurdu. Ahirü'l-emr o kimse üzerine ağır yük oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 546. Ey kimse, ne çok nazlanma kanat ve kol vurdu. Sonunda o kimse üzerine ağır yük oldu. "Vebâl", sözlükte "ağır yük" anlamındadır. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, ne kadar çok nazlanma Hakk yolunun yolcularının kolunu kanadını kırdı ve nihayet onların üzerine lütfun zıddı olan ilâhî kahr ağır yük oldu." “Vebâl”, lügatte “ağır yük” ma'nâsınadır. Ya'ni, “Ey sâlik, ne kadar çok nazlanıcılık tarîk-ı Hak sâliklerinin kolunu kanadını kırdı ve nihâyet onların üzerine lutfun zıddı olan kahr-ı ilâhî ağır yük oldu.” 547. Nâzın güzelliği gerçi bir dem seni yükseltir; onun muzmer olan korkusu ve havfi seni eritir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 547. Nazın güzelliği gerçi bir an seni yükseltir; onun gizli olan korkusu ve endişesi seni eritir. “Gerçi nazın ve istiğnanın (nazlanma ve kendini beğenmişliğin) güzelliği seni bir an akranların ve benzerlerin arasında yükseltir. Fakat onun altında gizli olan ilahi kahır tecellisinin (Allah'ın gazabının ortaya çıkışının) korkusu seni eritir.” Çünkü Hakk'ın cemalinde (güzelliğinde) celali (haşmeti) gizli olduğu gibi celalinde de cemali gizlidir; ve lütuf tecellisini (iyilik ve ihsanın ortaya çıkışını) kahır tecellisi (gazabın ortaya çıkışı) takip eder. Âlemin bütün yapısı bu karşılıklı tecelliler altında zayıftır; ve kahır tecellisinin şiddetine dayanmak zordur. “Gerçi nâz ve istiğnânın güzelliği seni bir dem akrân ve emsâlin arasında yükseltir. Fakat onun altında gizli olan kahr-ı ilâhînin tecellîsi korkusu seni eritir.” Zîrâ Hakk'ın cemâlinde celâli gizli olduğu gibi celâlinde de cemâli gizlidir; ve tecellî-i lutfiyi tecellî-i kahrî ta'kîb eder. Âlemin hey'et-i mecmuası bu tecelliyât-ı mütekābile altında zebûndur; ve tecellî-i kahrînin şiddetine tahammül güçtür. 548. Bu niyâz gerçi zayıf eder; sadrı, bedr-i enver gibi yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 548. Bu niyaz gerçi zayıf eder; göğsü, en parlak dolunay gibi yapar. Bu sebeple niyaz, acizlik ve muhtaçlık yolunu seç! Gerçi bu niyaz seni âciz, zayıf ve miskin yapar. Fakat senin içini ayın on dördü gibi pek nurlu bir hâle getirir. Binâenaleyh niyâz ve acz ve iftikâr yolunu ihtiyâr et! Gerçi bu niyâz seni âciz ve zayıf ve miskîn yapar. Fakat senin bâtınını ayın on dördü gibi pek nûrlu bir hâle getirir. 549. Mâdemki ölüden diriyi dışarıya çeker, her kim ölü oldu ise o reşed tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 549. Mademki ölüden diriyi dışarıya çeker, her kim ölü oldu ise o doğru yolu bulur. "Reşed", hayır, rahmet ve hidayet anlamlarına gelir. Yani, "Naz ve istiğna (kendini yeterli görme) dirilik; ve niyaz ve acz (muhtaçlık) ölülük hâlidir. Mademki Yüce Allah ölüden diriyi çıkarıyor, her kim niyaz yoluna gidip ölülük hâli olan aczi ve muhtaçlığı seçerse, o kimse rahmet ve hidayete ulaşır." Bu şerefli beyitte, Âl-i İmrân suresinde geçen وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Âl-i İmrân, 3/27) yani "Ey Rabbim, sen ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarırsın"; ve aynı şekilde Rum suresinde geçen يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Rum, 30/19) yani "Yüce Allah ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarır" ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. “Reşed”, hayır, rahmet ve hidâyet ma’nâlarına gelir. Ya’ni, “Nâz ve istiğ-nâ dirilik; ve niyâz ve acz ölülük hâlidir. Mâdemki Hak Teâlâ ölüden diriyi çı-karıyor, her kim niyâz yoluna gidip ölülük hâli olan acz ve iftikârı ihtiyâr ederse, o kimse rahmet ve hidâyete nâil olur.” Bu beyt-i şerîfde sûre-i Âl-i İm-rân’da olan وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Âl-i İmrân, 3/27) ya’ni “Yâ Rab, sen ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarırsın”; ve kezâ sûre-i Rûm’da olan يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Rûm, 30/19) ya’ni “Hak Teâlâ ölü-den diriyi ve diriden ölüyü çıkarır” âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. 550. Mâdemki diriden ölüyü çıkarıyor, diri nefis ölülük tarafına teveccüh eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 550. Mademki diriden ölüyü çıkarıyor, diri nefis ölülük tarafına yönelir. Yani, yukarıda anılan ayet-i kerimeler gereğince Yüce Allah mademki diriden dahi ölüyü çıkarıyor, naz ve istiğna (kendini yeterli görme) ile diri olan nefis dahi ölülük, yani niyaz ve acizlik tarafına yönelir ve Cenab-ı Hakk'a acizlik ve miskinliğini arz eder; ve o vakit rahmet ve hidayete nail olur ve kahr tecellisi (Allah'ın kahredici tecellisi) altında zayıf kalmaz. Ya’ni, yukarıdaki mezkûr olan âyet-i kerîmeler mûcibince Hak Teâlâ mâ-demki diriden dahi ölüyü çıkarıyor, nâz ve istiğnâ ile diri olan nefis dahi ölü-lük, ya’ni niyâz ve acz tarafına teveccüh eder ve Cenâb-ı Hakk’a acz ve mes-keneti arz eder; ve o vakit rahmet ve hidâyete nâil olur ve tecellî-i kahrî al-tında zebûn kalmaz. 551. Ölü ol, tâ ki diri çıkarıcı olan Samed bu ölüden bir diriyi dışarıya getir-sin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 551. Ölü ol, tâ ki diri çıkarıcı olan Samed bu ölüden bir diriyi dışarıya getirsin! "Samed", Allah'ın güzel isimlerindendir. Anlamı, bütün hallerinde yaratılmışların tamamının muhtaç olduğu en yüce ve en ulu Zât demektir. Ey Hakk Yolcusu, ölü ol, tâ ki "Ölüden diri çıkarıcı" olan Samed, "Ölüden diriyi çıkarır" (Rûm, 39/19) ayet-i kerimesi gereğince, senin niyaz ve acizlik ve miskinlik ile ölü olan nefsinden bir diri çıkarsın! Yani diri olan ruhun hükümlerini sende ortaya çıkarsın! “Samed”, esmâ-i hüsnâdandır. Ma’nâsı her bir hallerinde mahlûkâtın kâffesinin muhtaç olduğu zât-ı ecell ve a’lâ demektir. “Ey sâlik, ölü ol, tâ ki يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ (Rûm, 39/19) âyet-i kerîmesi mûcibince “Ölüden diri çıkarıcı” olan Samed senin niyâz ve acz ve meskenet ile ölü olan nefsinden bir diri çıkar-sın! Ya’ni diri olan rûhun ahkâmını sende zâhir kılsın! 548. Bu niyaz gerçi zayıf eder; sadrı, bedr-i enver gibi yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 548. Bu niyaz gerçi zayıf eder; sadrı, bedr-i enver gibi yapar. Bu sebeple niyaz, acizlik ve muhtaçlık yolunu seç! Gerçi bu niyaz seni âciz, zayıf ve miskin yapar. Fakat senin içini ayın on dördü gibi pek nurlu bir hâle getirir. Binâenaleyh niyâz ve acz ve iftikār yolunu ihtiyâr et! Gerçi bu niyâz seni âciz ve zayıf ve miskîn yapar. Fakat senin bâtınını ayın on dördü gibi pek nûrlu bir hâle getirir. 549. Mâdemki ölüden diriyi dışarıya çeker, her kim ölü oldu ise o reşed tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 549. Mademki ölüden diriyi dışarıya çeker, her kim ölü oldu ise o reşed tutar. "Reşed", hayır, rahmet ve hidayet anlamlarına gelir. Yani, "Naz ve istiğna (kendini yeterli görme) dirilik; ve niyaz ve acz (güçsüzlük) ölülük hâlidir. Mademki Yüce Allah ölüden diriyi çıkarıyor, her kim niyaz yoluna gidip ölülük hâli olan aczi ve iftikarı (muhtaçlığı) tercih ederse, o kimse rahmet ve hidayete nail olur." Bu şerefli beyitte, Âl-i İmrân suresinde bulunan وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Âl-i İmrân, 3/27) yani "Ey Rabbim, sen ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarırsın"; ve aynı şekilde Rûm suresinde bulunan يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Rûm, 30/19) yani "Yüce Allah ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarır" ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. “Reşed”, hayır, rahmet ve hidâyet ma'nâlarına gelir. Ya'ni, “Nâz ve istiğnâ dirilik; ve niyâz ve acz ölülük hâlidir. Mâdemki Hak Teâlâ ölüden diriyi çıkarıyor, her kim niyâz yoluna gidip ölülük hâli olan acz ve iftikārı ihtiyâr ederse, o kimse rahmet ve hidâyete nâil olur.” Bu beyt-i şerîfde sûre-i Âl-i İmrân'da olan وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Âl-i İmrân, 3/27) ya'ni “Yâ Rab, sen ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarırsın”; ve kezâ sûre-i Rûm'da olan يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَيُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ (Rûm, 30/19) ya'ni “Hak Teâlâ ölüden diriyi ve diriden ölüyü çıkarır” âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. 550. Mâdemki diriden ölüyü çıkarıyor, diri nefis ölülük tarafına teveccüh eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 550. Mademki diriden ölüyü çıkarıyor, diri nefis ölülük tarafına yönelir. Yani, yukarıda anılan ayet-i kerimeler gereğince Yüce Allah mademki diriden dahi ölüyü çıkarıyor, naz ve istiğna (kendini yeterli görme) ile diri olan nefis dahi ölülük, yani niyaz (yalvarma) ve acizlik tarafına yönelir ve Yüce Hakk'a acizliğini ve düşkünlüğünü arz eder; ve o zaman rahmet ve hidayete nail olur ve kahrî tecelli (kahredici görünüm) altında zayıf kalmaz. Ya'ni, yukarıdaki mezkûr olan âyet-i kerîmeler mûcibince Hak Teâlâ mâdemki diriden dahi ölüyü çıkarıyor, nâz ve istiğnâ ile diri olan nefis dahi ölülük, ya'ni niyâz ve acz tarafına teveccüh eder ve Cenâb-ı Hakk'a acz ve meskeneti arz eder; ve o vakit rahmet ve hidâyete nâil olur ve tecellî-i kahrî altında zebûn kalmaz. 551. Ölü ol, tâ ki diri çıkarıcı olan Samed bu ölüden bir diriyi dışarıya getirsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 551. Ölü ol, tâ ki diri çıkarıcı olan Samed bu ölüden bir diriyi dışarıya getirsin! "Samed", esmâ-i hüsnâdandır (Allah'ın güzel isimlerinden). Anlamı, bütün hallerinde yaratılmışların hepsinin muhtaç olduğu en yüce ve en ulu Zât demektir. "Ey Hakk Yolcusu, ölü ol, tâ ki يُخْرِجُ الْحَيَّ (Rûm, 39/19) ayet-i kerimesi gereğince "Ölüden diri çıkarıcı" olan Samed, senin niyaz ve acizlik ve miskinlik ile ölü olan nefsinden bir diri çıkarsın! Yani diri olan ruhunun hükümlerini sende ortaya çıkarsın! “Samed”, esmâ-i hüsnâdandır. Ma'nâsı her bir hallerinde mahlûkātın kâffesinin muhtaç olduğu zât-ı ecell ve a'lâ demektir. “Ey sâlik, ölü ol, tâ ki يُخْرِجُ الْحَيَّ (Rûm, 39/19) âyet-i kerîmesi mûcibince “Ölüden diri çıkarıcı” olan Samed senin niyâz ve acz ve meskenet ile ölü olan nefsinden bir diri çıkarsın! Ya'ni diri olan ruhunun ahkâmını sende zâhir kılsın! 552. Kış olursan sen baharın ihracını görürsün. Gece olursan, gündüzün ilacını görürsün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 552. Kış olursan sen baharın ortaya çıkışını görürsün. Gece olursan, gündüzün içeri girişini görürsün. "İlaç", içeri sokmak, girdirmek demektir. Birinci mısrada Rûm Suresi'nde geçen فَانظُرْ إِلَى آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا (Rûm, 30/50) yani "Allah'ın rahmetinin eserlerine bak! Kış sebebiyle öldükten sonra yeryüzünü nasıl diriltir?" ayet-i kerimesine; ve ikinci mısrada da Fâtır Suresi'nde geçen يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ (Fâtır, 35/13) yani "Yüce Allah geceyi gündüze ve gündüzü geceye sokar" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, "Sen varlık ve benlik sermayesi olan görünen hünerlerine ve zekâlarına ve malına ve makamına aldanmayıp da, kış mevsiminde bağların ve bahçelerin çiçeklerini ve yapraklarını ve meyvelerini gizledikleri gibi, gizlersen ve kış gibi olursan, ilahi rahmetin eserleri olan ruhanî sıfatların ortaya çıkışını görürsün; ve gece gibi sükûnet halinde bulunursan, gündüz gibi olan ruhunun, karanlık nefsin üzerine girişini görürsün. "Îlâc", idhâl etmek, girdirmek. Birinci mısra'da sûre-i Rûm'da vâki' فَانظُرْ إِلَى آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا (Rûm, 30/50) ya'ni "Allah'ın rahmetinin eserlerine nazar et! Kış sebebiyle öldükten sonra arzı nasıl diriltir?" âyet-i kerîmesine; ve ikinci mısrâ'da dahi sûre-i Fâtır'da vâki' يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ (Fâtır, 35/13) ya'ni "Allah Teâlâ geceyi gündüze ve gündüzü geceye idhâl eder" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, "Sen varlık ve enâniyet sermâyesi olan zâhirî hünerlerine ve zekâvetlerine ve malına ve mansıbına mağrûr olmayıp da, kış mevsiminde bağların ve bahçelerin çiçeklerini ve yapraklarını ve meyvelerini ihfâ ettikleri gibi, ihfâ edersen ve kış gibi olursan, rahmet-i ilâhiyye âsârı olan sıfât-ı rûhiyyenin ihracını görürsün; ve gece gibi hâl-i sükûn içinde bulunursan, gündüz gibi olan rûhunun, nefs-i muzlimin üzerine idhâlini görürsün. 553. Kanadı koparma, o kanadı ki yama kabul etmez. Ey güzel yüzlü, azâdan yüzünü tırmalama!✨ ✨ Sade Türkçe flash 553. Kanadı koparma, o kanadı ki yama kabul etmez. Ey güzel yüzlü, azâdan yüzünü tırmalama! "Azâ", musibete sabretmek ve şiddet ve sıkıntı senesi anlamlarındadır. Yani, "Ey Hakk yolculuğu ile kalbi arınmış olan sâlik, Hakk yolculuğu esnasında sana ortaya çıkan latif tecellileri bana enaniyet ve varlık veriyor düşüncesiyle kalben reddetme! Bu hâl, tavusun kanadını koparması gibidir; ve Yaratıcısı'na karşı naz ve istiğna olur. O kanadı koparma, çünkü ilahi kahr gelir ve kopardığın kanatlar yama kabul etmez, yani geri dönüş ile yerine gelmez. Ey kalbinin yüzü güzel olan sâlik, o yüzü musibete sabır yönünden olan birtakım düşünceler ile tırmalama!" Bu şerefli beytin latif anlamı bir menkıbe ile daha iyi anlaşılır. Nefehâtü'l-Üns'de zikredilmiştir ki: Ebu'l-Hayr Tînâtî (k.s.) hazretleri Hakk yolculuğu esnasında Yüce Allah'a karşı ahd edip şöyle demiştir: "Ey Rabbim, bundan sonra elimi yerden yetişen şeylere uzatmayayım ve yerden biten şeylerden yemeyeyim! Ancak bana lütfundan gönderdiğin şeyler ile besleneyim." On iki gün geçti, elime bir yiyecek geçmedi. Ondan sonra kuvvetsiz kaldım. Namazın sünnetlerini ve nafilelerini kılamadım. On iki gün daha farzı kıldım. Son- "Azâ", musîbete sabretmek ve şiddet ve sıkıntı senesi ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Ey sülûk ile kalbi musaffâ olan sâlik, esnâ-i sülükte sana vâki' olan tecelliyât-ı latîfeyi bana enâniyet ve varlık veriyor mütâlaasıyla kalben reddetme! Bu hâl tâvusun kanadını koparması kabîlindendir; ve Hâlik'ına karşı nâz ve istiğnâ olur. O kanadı koparma, zîrâ kahr-ı ilâhî gelir ve kopardığın kanatlar yama kabûl etmez, ya'ni rücû' ile yerine gelmez. Ey kalbinin yüzü güzel olan sâlik, o yüzü musîbete sabır cihetinden olan birtakım efkâr ile tırmalama!" Bu beyt-i şerîfin ma'nâ-yı latîfi bir menkıbe ile daha iyi anlaşılır. Nefehâtü'l-Üns'de mezkûrdur ki: Ebu'l-Hayr Tînâtî (k.s.) hazretleri esnâ-i sülükünde Cenâb-ı Hakk'a karşı ahd edip demiş ki: "Yâ Rab, bundan sonra elimi arzdan neşv ü nemâ bulan şeylere uzatmayayım ve yerden biten şeylerden yemiyeyim! Ancak bana fazlından gönderdiğin şeyler ile gıdâlanayım". On iki gün geçti, elime bir yiyecek geçmedi. Ondan sonra kuvvetsiz kaldım. Namazın sünnetlerini ve nâfilelerini kılamadım. On iki gün daha farzı kıldım. Son- 552. Kış olursan sen baharın ihracını görürsün. Gece olursan, gündüzün ilacını görürsün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 552. Kış olursan sen baharın ortaya çıkışını görürsün. Gece olursan, gündüzün girişini görürsün. "Îlâc", içeri sokmak, girdirmek demektir. Birinci mısrada Rûm suresinde geçen فَانظُرْ إِلَىٰ آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا (Rûm, 30/50) yani "Allah'ın rahmetinin eserlerine bak! Kış sebebiyle öldükten sonra yeryüzünü nasıl diriltir?" ayet-i kerimesine; ve ikinci mısrada da Fâtır suresinde geçen يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ (Fâtır, 35/13) yani "Yüce Allah geceyi gündüze ve gündüzü geceye sokar" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, "Sen varlık ve benlik sermayesi olan görünen hünerlerine ve zekâna ve malına ve makamına aldanmayıp da, kış mevsiminde bağların ve bahçelerin çiçeklerini ve yapraklarını ve meyvelerini gizledikleri gibi, gizlersen ve kış gibi olursan, ilahi rahmetin eserleri olan ruhsal sıfatların ortaya çıkışını görürsün; ve gece gibi sükûnet hâlinde bulunursan, gündüz gibi olan ruhunun, karanlık nefsin üzerine girişini görürsün. "Îlâc", idhâl etmek, girdirmek. Birinci mısra'da sûre-i Rûm'da vâki' فَانظُرْ إِلَىٰ آثَارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا (Rûm, 30/50) ya'ni "Allah'ın rahmetinin eserlerine nazar et! Kış sebebiyle öldükten sonra arzı nasıl diriltir?" âyet-i kerîmesine; ve ikinci mısrâ'da dahi sûre-i Fâtır'da vâki' يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ (Fâtır, 35/13) ya'ni "Allah Teâlâ geceyi gündüze ve gündüzü geceye idhâl eder" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, "Sen varlık ve enâniyet sermâyesi olan zâhirî hünerlerine ve zekâvetlerine ve malına ve mansıbına mağrûr olmayıp da, kış mevsiminde bağların ve bahçelerin çiçeklerini ve yapraklarını ve meyvelerini ihfâ ettikleri gibi, ihfâ edersen ve kış gibi olursan, rahmet-i ilâhiyye âsârı olan sıfât-ı rûhiyyenin ihracını görürsün; ve gece gibi hâl-i sükûn içinde bulunursan, gündüz gibi olan rûhunun, nefs-i muzlimin üzerine idhâlini görürsün. 553. Kanadı koparma, o kanadı ki yama kabul etmez. Ey güzel yüzlü, azâdan yüzünü tırmalama!✨ ✨ Sade Türkçe flash 553. Kanadı koparma, o kanadı ki yama kabul etmez. Ey güzel yüzlü, azâdan yüzünü tırmalama! "Azâ", musibete sabretmek ve şiddet ve sıkıntı senesi anlamlarındadır. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, sülûk ile kalbi arınmış olan, sülûk esnasında sana meydana gelen latif tecellileri bana enaniyet ve varlık veriyor düşüncesiyle kalben reddetme! Bu hâl, tavusun kanadını koparması gibidir; ve Yaratıcısına karşı naz ve istiğnâ (kendini müstağni görme) olur. O kanadı koparma, çünkü ilâhî kahr gelir ve kopardığın kanatlar yama kabul etmez, yani geri dönüş ile yerine gelmez. Ey kalbinin yüzü güzel olan Hakk Yolcusu, o yüzü musibete sabır yönünden olan birtakım düşünceler ile tırmalama!" Bu şerefli beytin latif anlamı bir menkıbe ile daha iyi anlaşılır. Nefehâtü'l-Üns'de zikredilmiştir ki: Ebu'l-Hayr Tînâtî (k.s.) hazretleri sülûkü esnasında Yüce Allah'a karşı ahd edip demiş ki: "Ey Rabbim, bundan sonra elimi yerden yetişen şeylere uzatmayayım ve yerden biten şeylerden yemeyeyim! Ancak bana fazlından gönderdiğin şeyler ile besleneyim." On iki gün geçti, elime bir yiyecek geçmedi. Ondan sonra kuvvetsiz kaldım. Namazın sünnetlerini ve nafilelerini kılamadım. On iki gün daha farzı kıldım. Sonra ayakta duramadım. Farzları on iki gün oturduğum yerde kıldım. Ondan sonra oturmaktan dahi âciz kaldım. Baktım ki farzları dahi eda edemeyeceğim, Yüce Allah'a niyaz ettim. Önümde iki ekmek ortaya çıktı. O iki ekmek bana geceden geceye gelirdi. Ondan sonra bana gazâ için memleket sınırına gitmem işaret olundu. Oraya gittim, bir cuma günü mescide girdim. Bir kimse Zekeriyyâ (a.s.)ın kıssasını söylüyor ve onun ağaca girdiğini ve kâfirlerin onu testere ile biçtiklerini ve onun bu belaya sabrettiğini beyan ediyordu. İçimden dedim ki: "İlâhî, cenâb-ı Zekeriyyâ pek sabırlı bir zât imiş, eğer beni de müptela edersen, ben de sabrederim." Oradan Antakya'ya gittim, dostlarım bana silah verdiler. Silahları alıp sınır boyuna gittim. Düşmandan korkup siperde durmadım. Gündüzün dışarıda bir ormanda olurdum ve gece deniz kenarına giderdim ve orada sabaha kadar namaz kılardım. Bir gün sabah vakti o ormanda gözüme bir ağaç tesadüf etti. Yemişleri kızarmış ve bazıları da yeşil idi ve üzerine çiğ düşmüş parlar idi. Bana latif göründü ve ahdimi unuttum, elimi ağaca uzattım, topladım. Birkaçını ağzıma koydum, birkaçı da elimde idi. Ahdim hatırıma geldi, ağzımdakileri tükürüp attım. Ve elimdekileri de etrafa saçtım. "Mihnet ve bela vakti geldi!" diye bir tarafta oturup bekledim. Elimi başıma koyup düşünürken bir bölük atlı ve piyadeler etrafımı kuşattılar. Beni alıp deniz kenarına getirdiler. Gördüm ki oranın emîri at üzerinde duruyor. Oraya elleri bağlı birtakım adamları da getirmişler. Emîrin huzuruna getirildiğim zaman bana, "Sen kimsin?" diye sordu. "Allah'ın kullarından bir kulum!" dedim. O elleri bağlı olanlara "Bunu tanıyor musunuz?" diye beni sordu. Onlar da: "Hayır, bilmiyoruz!" diye cevap verdiler. Meğer bunlar yol kesiciler imişler. Bir gün evvel yolcuları soymuşlar imiş. Emîr dedi ki: "Bu sizin reisinizdir, kendinizi feda edip bunu ele vermiyorsunuz." Ba'dehû emredip hırsızların birer ellerini ve ayaklarını kestiler. Nöbet bana geldi, o zât "Uzat elini!" dediler, uzattım, kestiler. Ayağını da uzat dediler, ayağımı da uzattım ve yüzümü göğe tutup: "İlâhî, elim günah yapmıştır, ayağımın ne günahı vardır, dedim?" Ansızın onların içinden bir atlı derhal kendini yere attı ve dedi: "Yahu! Ne yapıyorsunuz? Bu adam filan salih adamdır, Ebu'l-Hayr Tînâtî'dir. Göklerin üzerimize yıkılmasını mı istiyorsunuz?" Emîr kesilen elimi yerden kaldırıp öptü ve beni kucaklayıp ağladı. Bana: "Helal et!" dedi. Cevaben ben dedim ki: "Ben sana başlangıçtan helal ettim, bu bir günah işlemiş el idi, kestiler." Ondan sonra ağladım ve dedim: "Bundan daha büyük ne musibet olur? Hem elim kesildi hem de iki ekmeğim elimden gitti!" İşte görülüyor ki Hakk Yolcusu'nun böyle yama kabul etmeyen naz ve istiğnâdan sakınması lazımdır. Şimdi bu şerefli beyitlerde "tavus kanadı"ndan murat, hem maddi nimetler ve hem de manevi nimetler olmuş olur. "Azâ", musîbete sabretmek ve şiddet ve sıkıntı senesi ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Ey sülûk ile kalbi musaffâ olan sâlik, esnâ-i sülükte sana vâki' olan tecelliyât-ı latîfeyi bana enâniyet ve varlık veriyor mütâlaasıyla kalben reddetme! Bu hâl tâvusun kanadını koparması kabîlindendir; ve Hâlik'ına karşı nâz ve istiğnâ olur. O kanadı koparma, zîrâ kahr-ı ilâhî gelir ve kopardığın kanatlar yama kabûl etmez, ya'ni rücû' ile yerine gelmez. Ey kalbinin yüzü güzel olan sâlik, o yüzü musîbete sabır cihetinden olan birtakım efkâr ile tırmalama!" Bu beyt-i şerîfin ma'nâ-yı latîfi bir menkıbe ile daha iyi anlaşılır. Nefehâtü'l-Üns'de mezkûrdur ki: Ebu'l-Hayr Tînâtî (k.s.) hazretleri esnâ-i sülûkünde Cenâb-ı Hakk'a karşı ahd edip demiş ki: "Yâ Rab, bundan sonra elimi arzdan neşv ü nemâ bulan şeylere uzatmayayım ve yerden biten şeylerden yemiyeyim! Ancak bana fazlından gönderdiğin şeyler ile gıdâlanayım". On iki gün geçti, elime bir yiyecek geçmedi. Ondan sonra kuvvetsiz kaldım. Namazın sünnetlerini ve nâfilelerini kılamadım. On iki gün daha farzı kıldım. Son- ra ayakta duramadım. Farzları on iki gün oturduğum yerde kıldım. Ondan sonra oturmaktan dahi âciz kaldım. Baktım ki farzları dahi edâ edemeyece- ğim, Cenâb-ı Hakk'a niyâz ettim. Önümde iki ekmek zâhir oldu. O iki ekmek bana geceden geceye gelirdi. Ondan sonra bana gazâ için hudûd-i memleket tarafına gitmeme işaret olundu. Oraya gittim, bir cuma günü mescide girdim. Bir kimse Zekeriyyâ (a.s.)ın kıssasını söylüyor ve onun ağaca girdiğini ve kâfirlerin onu testere ile biçtiklerini ve onun bu belâya sabrettiğini beyân edi- yor idi. İçimden dedim ki: “İlâhî, cenâb-ı Zekeriyyâ pek sabırlı bir zât imiş, eğer beni de mübtelâ edersen, ben de sabrederim." Oradan Antakya'ya git- tim, dostlarım bana silâh verdiler. Silahları alıp hudûd boyuna gittim. Düş- mandan korkup siperde durmadım. Gündüzün dışarıda bir ormanda olurdum ve gece deniz kenarına giderdim ve orada sabaha kadar namaz kılardım. Bir gün sabah vakti o ormanda gözüme bir ağaç tesadüf etti. Yemişleri kızarmış ve ba'zıları da yeşil idi ve üzerine çiğ düşmüş parlar idi. Bana latîf göründü ve ahdimi unuttum, elimi ağaca uzattım, topladım. Birkaçını ağzıma koydum, birkaçı da elimde idi. Ahdim hatırıma geldi, ağzımdakileri tükürüp attım. Ve elimdekileri de etrafa saçtım. "Mihnet ve belâ vakti geldi!" diye bir tarafta oturup bekledim. Elimi başıma koyup düşünürken bir bölük atlı ve piyâdeler etrâfımı kuşattılar. Beni alıp deniz kenarına getirdiler. Gördüm ki oranın emî- ri at üzerinde duruyor. Oraya elleri bağlı birtakım adamları da getirmişler. Emîrin huzûruna getirildiğim zaman bana, "Sen kimsin?" diye sordu. "Al- lah'ın kullarından bir kulum!" dedim. O elleri bağlı olanlara "Bunu tanıyor musunuz?" diye beni sordu. Onlar da: "Hayır, bilmiyoruz!" diye cevab verdi- ler. Meğer bunlar kutta'-ı tarîk imişler. Bir gün evvel yolcuları soymuşlar imiş. Emîr dedi ki: "Bu sizin reîsinizdir, kendinizi fedâ edip bunu ele vermi- yorsunuz". Ba'dehû emredip hırsızların birer ellerini ve ayaklarını kestiler. Nöbet bana geldi, o zât "Uzat elini!" dediler, uzattım, kestiler. Ayağını da uzat dediler, ayağımı da uzattım ve yüzümü göğe tutup: “İlâhi, elim günah yap- mıştır, ayağımın ne günahı vardır, dedim?" Ansızın onların içinden bir atlı derhal kendini yere attı ve dedi: "Yâhu! Ne yapıyorsunuz? Bu adam filân sâ- lih adamdır, Ebu'l-Hayr Tînâtî'dir. Göklerin üzerimize yıkılmasını mı istiyor- sunuz?" Emîr kesilen elimi yerden kaldırıp öptü ve beni kucaklayıp ağladı. Bana: "Helâl et!" dedi. Cevâben ben dedim ki: "Ben sana ibtidâdan helâl et- tim, bu bir günah işlemiş el idi, kestiler". Ondan sonra ağladım ve dedim: "Bundan daha büyük ne musîbet olur? Hem elim kesildi hem de iki ekmeğim elimden gitti!" ra ayakta duramadım. Farzları on iki gün oturduğum yerde kıldım. Ondan sonra oturmaktan dahi âciz kaldım. Baktım ki farzları dahi edâ edemeyeceğim, Cenâb-ı Hakk'a niyâz ettim. Önümde iki ekmek zâhir oldu. O iki ekmek bana geceden geceye gelirdi. Ondan sonra bana gazâ için hudûd-i memleket tarafına gitmeme işaret olundu. Oraya gittim, bir cuma günü mescide girdim. Bir kimse Zekeriyyâ (a.s.)ın kıssasını söylüyor ve onun ağaca girdiğini ve kâfirlerin onu testere ile biçtiklerini ve onun bu belâya sabrettiğini beyân ediyor idi. İçimden dedim ki: “İlâhî, cenâb-ı Zekeriyyâ pek sabırlı bir zât imiş, eğer beni de mübtelâ edersen, ben de sabrederim." Oradan Antakya'ya gittim, dostlarım bana silâh verdiler. Silahları alıp hudûd boyuna gittim. Düşmandan korkup siperde durmadım. Gündüzün dışarıda bir ormanda olurdum ve gece deniz kenarına giderdim ve orada sabaha kadar namaz kılardım. Bir gün sabah vakti o ormanda gözüme bir ağaç tesadüf etti. Yemişleri kızarmış ve ba'zıları da yeşil idi ve üzerine çiğ düşmüş parlar idi. Bana latîf göründü ve ahdimi unuttum, elimi ağaca uzattım, topladım. Birkaçını ağzıma koydum, birkaçı da elimde idi. Ahdim hatırıma geldi, ağzımdakileri tükürüp attım. Ve elimdekileri de etrafa saçtım. "Mihnet ve belâ vakti geldi!" diye bir tarafta oturup bekledim. Elimi başıma koyup düşünürken bir bölük atlı ve piyâdeler etrâfımı kuşattılar. Beni alıp deniz kenarına getirdiler. Gördüm ki oranın emîri at üzerinde duruyor. Oraya elleri bağlı birtakım adamları da getirmişler. Emîrin huzûruna getirildiğim zaman bana, "Sen kimsin?" diye sordu. "Allah'ın kullarından bir kulum!" dedim. O elleri bağlı olanlara "Bunu tanıyor musunuz?" diye beni sordu. Onlar da: "Hayır, bilmiyoruz!" diye cevab verdiler. Meğer bunlar kutta'-1 tarîk imişler. Bir gün evvel yolcuları soymuşlar imiş. Emîr dedi ki: "Bu sizin reîsinizdir, kendinizi fedâ edip bunu ele vermiyorsunuz". Ba'dehû emredip hırsızların birer ellerini ve ayaklarını kestiler. Nöbet bana geldi, o zât "Uzat elini!" dediler, uzattım, kestiler. Ayağını da uzat dediler, ayağımı da uzattım ve yüzümü göğe tutup: “İlâhi, elim günah yapmıştır, ayağımın ne günahı vardır, dedim?" Ansızın onların içinden bir atlı derhal kendini yere attı ve dedi: "Yâhu! Ne yapıyorsunuz? Bu adam filân sâlih adamdır, Ebu'l-Hayr Tînâtî'dir. Göklerin üzerimize yıkılmasını mı istiyorsunuz?" Emîr kesilen elimi yerden kaldırıp öptü ve beni kucaklayıp ağladı. Bana: "Helâl et!" dedi. Cevâben ben dedim ki: "Ben sana ibtidâdan helâl ettim, bu bir günah işlemiş el idi, kestiler". Ondan sonra ağladım ve dedim: "Bundan daha büyük ne musîbet olur? Hem elim kesildi hem de iki ekmeğim elimden gitti!" İşte görülüyor ki ehl-i sülükün böyle yama kabûl etmeyen nâz ve istiğnâ-dan tevakkî etmesi lazımdır. İmdi bu ebyât-ı şerîfede "tâvus kanadı"ndan murâd, hem niam-ı mâddiyye ve hem de niam-ı ma'neviyye olmuş olur. 554. Öyle bir yüzü ki kuşluk vaktinin güneşi gibidir; öyle yüzü tırmalamak hatâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 554. Öyle bir yüzü ki kuşluk vaktinin güneşi gibidir; öyle yüzü tırmalamak hatâdır. Öyle parlak ve arınmış olan kalbinin yüzünü naz ve istiğna (kendini müstağni görme) ve ilâhî kahra karşı koyma düşüncesiyle tırmalamak hatâdır. Hakk Yolcusu'na gerekli olan, ilâhî emre uymak ve ilâhî yasaktan kaçınmak ve nefsinin arzularına karşı gelmek ve ilâhî lütufları bekleyip her bir hâline şükretmektir. Ve Yaratıcısı'na karşı niyaz ve aczini arz etmektir. Ve "رَبَّنَا وَلَا تَحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ" (Bakara, 2/286) yani "Ey bizim Rabbimiz, bize gücümüzün yetmediği şeyi yükleme!" diye yalvarmaktır. Bu sebeple, "sabrederim de mükâfatlandırılırım ve ilerlerim" diye ilâhî kahra sebep olacak düşüncelerden Hakk Yolcusu'nun kaçınması gerekir. Nasıl ki Hz. Ömer İbnü'l-Hattab (r.a.) hazretleri tarafından rivayet buyrulan hadîs-i şerîfte "اياكم و التعمق فى الدين فان الله تعالى قد جعله سهلا فخذوا ما تطيقونه" yani "Dinde derinleşmekten sakınınız, çünkü Yüce Allah onu kolay yaptı. Bu sebeple dinden gücünüzün yettiği şeyi alınız!" buyrulur. Şimdi, din işinde Hakk Yolcusu'nun derinlemesine düşünmesi sakıncalı olunca, dünya işinde derinlemesine düşünmenin Hakk Yolcusu için ne kadar zararlı olduğu açıklamaya muhtaç değildir. Öyle parlak ve musaffâ olan kalbinin yüzünü nâz ve istiğnâ ve kahr-ı ilâhîye mukavemet fikriyle tırmalamak hatâdır. Sâlike lâzım olan emr-i ilâhîye mütâbaat ve nehy-i ilâhîden ictinâb ve nefsinin arzularına muhalefet ve eltâf-ı subhâniyyeye müterakkıb olup her bir hâline şükretmektir. Ve Hâlik'ına karşı niyaz ve arz-ı meskenet etmektir. Ve رَبَّنَا وَلَا تَحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ (Bakara, 2/286) ya'ni "Ey bizim Rabbimiz, bize tâkatımız olmayan şeyi yükleme!" diye yalvarmaktır. Binâenaleyh sabreder de me'cûr olurum ve terakkî ederim diye kahr-ı ilâhîyi celbedecek fikirlerden sâlikin ictinâb etmesi lâzımdır. Nitekim Hz. Ömer İbnü'l-Hattab (r.a.) hazretleri tarafından rivâyet buyrulan hadîs-i şerîfde اياكم و التعمق فى الدين فان الله تعالى قد جعله سهلا فخذوا ما تطيقونه ya'ni "Din-de taammuktan sakınınız, zîrâ Allah Teâlâ onu kolay yaptı. Binâenaleyh dinden tâkatiniz olan şeyi ahzediniz!" buyrulur. İmdi dîn emrinde sâlikin taammuk-ı fikr etmesi mahzûrlu olunca dünyâ emrinde taammuk-ı fikrin sâlik için ne kadar muzır olduğu muhtâc-ı îzâh değildir. 555. Öyle yüz üzerine tırnak yarası kâfirliktir. Zîrâ ayın yüzü onun firakında ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 555. Öyle yüz üzerine tırnak yarası kâfirliktir. Çünkü ayın yüzü onun ayrılığında ağladı. Yani, bir Hakk yolcusunun (sâlik) saf kalbinin yüzü üzerine kötü fikir tırnaklarının yarası kâfirliktir; ve naz ve istiğna (kendini yeterli görme) yüzünden nimeti inkârdır. Çünkü insan kalbi, Yüce Hakk'ın bütün isim ve sıfatlarıyla ortaya çıkmasına uygun bir aynadır; ve görünen ayın yüzünde ise bu yatkınlık yoktur. Bu sebeple ay, bu insânî mertebeden ayrılmış olduğundan dolayı ağladı. Ya'ni, bir sâlikin kalb-i sâfının yüzü üzerine fenâ fikir tırnaklarının yarası kâfirliktir; ve nâz ve istiğnâ yüzünden küfrân-ı ni'mettir. Zîrâ kalb-i insân zât-ı Hakk'ın bilcümle esmâ ve sıfatıyla zuhûruna müsâid olan bir aynadır; ve zâhirî ayın yüzünde ise bu isti'dâd yoktur. Binâenaleyh ay bu mertebe-i insânîden ayrılmış olduğundan dolayı ağladı. 556. Yahud sen kendi yüzünü görmüyorsan inâd düşünücü olan huyunu terk et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 556. Yahut sen kendi yüzünü görmüyorsan inatçı düşünce huyunu terk et! "Lecâc", inat etmek demektir; "lecâc-endîş" (inatçı düşünce) bileşik bir sıfattır, "inat düşünen" anlamına gelir. Yani, "Ey sâlik (Hakk Yolcusu), yahut sen naz ve istiğna (nazlanma ve kendini beğenme) etmiyorsun da kendi kal- İşte görülüyor ki Hakk yolcularının böyle yama kabul etmeyen naz ve istiğnadan sakınması gerekir. Şimdi bu şerefli beyitlerde "tavus kanadı"ndan kastedilen, hem maddi nimetler hem de manevi nimetler olmuş olur. "Lecâc", inâd etmek; "lecâc-endîş" vasf-ı terkîbîdir, "inâd düşünücü" demek olur. Ya'ni, "Ey sâlik, yâhud sen nâz ve istiğnâ etmiyorsun da kendi kal- İşte görülüyor ki ehl-i sülükün böyle yama kabûl etmeyen nâz ve istiğnâ-dan tevakkî etmesi lazımdır. İmdi bu ebyât-ı şerîfede "tâvus kanadı"ndan murâd, hem niam-ı mâddiyye ve hem de niam-ı ma'neviyye olmuş olur. 554. Öyle bir yüzü ki kuşluk vaktinin güneşi gibidir; öyle yüzü tırmalamak hatâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 554. Öyle bir yüzü ki kuşluk vaktinin güneşi gibidir; öyle yüzü tırmalamak hatâdır. Öyle parlak ve arınmış olan kalbinin yüzünü naz ve istiğna (kendini müstağni görme) ve ilâhî kahra karşı koyma düşüncesiyle tırmalamak hatâdır. Hakk Yolcusu'na gerekli olan, ilâhî emre uymak ve ilâhî yasaktan kaçınmak ve nefsinin arzularına karşı gelmek ve ilâhî lütufları bekleyip her bir hâline şükretmektir. Ve Yaratıcısı'na karşı niyaz ve aczini arz etmektir. Ve رَبَّنَا وَلَا تَحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ (Bakara, 2/286) yani "Ey bizim Rabbimiz, bize gücümüzün yetmediği şeyi yükleme!" diye yalvarmaktır. Bu sebeple, sabreder de mükâfatlandırılırım ve ilerlerim diye ilâhî kahri celbedecek (çekecek) düşüncelerden Hakk Yolcusu'nun kaçınması gereklidir. Nasıl ki Hz. Ömer İbnü'l-Hattab (r.a.) hazretleri tarafından rivayet buyrulan hadîs-i şerîfte إِيَّاكُمْ وَ التَّعَمُّقَ فِي الدِّينِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ جَعَلَهُ سَهْلًا فَخُذُوا مَا تُطِيقُونَهُ yani "Dinde derinleşmekten sakınınız, çünkü Yüce Allah onu kolay yaptı. Bu sebeple dinden gücünüzün yettiği şeyi alınız!" buyrulur. Şimdi din işinde Hakk Yolcusu'nun düşüncede derinleşmesi sakıncalı olunca dünya işinde düşüncede derinleşmenin Hakk Yolcusu için ne kadar zararlı olduğu açıklamaya muhtaç değildir. Öyle parlak ve musaffâ olan kalbinin yüzünü nâz ve istiğnâ ve kahr-ı ilâhîye mukavemet fikriyle tırmalamak hatâdır. Sâlike lâzım olan emr-i ilâhîye mütâbaat ve nehy-i ilâhîden ictinâb ve nefsinin arzularına muhalefet ve eltâf-ı subhâniyyeye müterakkıb olup her bir hâline şükretmektir. Ve Hâlik'ına karşı niyaz ve arz-ı meskenet etmektir. Ve رَبَّنَا وَلَا تَحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ (Bakara, 2/286) ya'ni "Ey bizim Rabbimiz, bize tâkatımız olmayan şeyi yükleme!" diye yalvarmaktır. Binâenaleyh sabreder de me'cûr olurum ve terakkî ederim diye kahr-ı ilâhîyi celbedecek fikirlerden sâlikin ictinâb etmesi lâzımdır. Nitekim Hz. Ömer İbnü'l-Hattab (r.a.) hazretleri tarafından rivâyet buyrulan hadîs-i şerîfde إِيَّاكُمْ وَ التَّعَمُّقَ فِي الدِّينِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ جَعَلَهُ سَهْلًا فَخُذُوا مَا تُطِيقُونَهُ ya'ni "Din-de taammuktan sakınınız, zîrâ Allah Teâlâ onu kolay yaptı. Binâenaleyh dinden tâkatiniz olan şeyi ahzediniz!" buyrulur. İmdi dîn emrinde sâlikin taammuk-ı fikr etmesi mahzûrlu olunca dünyâ emrinde taammuk-ı fikrin sâlik için ne kadar muzır olduğu muhtâc-ı îzâh değildir. 555. Öyle yüz üzerine tırnak yarası kâfirliktir. Zîrâ ayın yüzü onun firakında ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 555. Öyle yüz üzerine tırnak yarası kâfirliktir. Çünkü ayın yüzü onun ayrılığında ağladı. Yani, bir Hakk yolcusunun (sâlik) saf kalbinin yüzü üzerine kötü fikir tırnaklarının yarası kâfirliktir; ve naz ve istiğna (kendini yeterli görme) yüzünden nimeti inkârdır. Çünkü insan kalbi, Yüce Hakk'ın bütün isim ve sıfatlarıyla ortaya çıkmasına uygun bir aynadır; ve görünen ayın yüzünde ise bu yatkınlık yoktur. Bu sebeple ay, bu insânî mertebeden ayrılmış olduğundan dolayı ağladı. Ya'ni, bir sâlikin kalb-i sâfının yüzü üzerine fenâ fikir tırnaklarının yarası kâfirliktir; ve nâz ve istiğnâ yüzünden küfrân-ı ni'mettir. Zîrâ kalb-i insân zât-ı Hakk'ın bilcümle esmâ ve sıfatıyla zuhûruna müsâid olan bir aynadır; ve zâhirî ayın yüzünde ise bu isti'dâd yoktur. Binâenaleyh ay bu mertebe-i insânîden ayrılmış olduğundan dolayı ağladı. 556. Yâhud sen kendi yüzünü görmüyorsan inâd düşünücü olan huyunu terk et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 556. Ya da sen kendi yüzünü görmüyorsan inatçı huyunu terk et! "Lecâc", inat etmek demektir; "lecâc-endîş" bileşik bir sıfattır, "inat düşünücü" anlamına gelir. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, ya da sen nazlanıp kendini büyük görmüyorsun da kendi kalbinin yüzünü görmüyor ve onda böyle bir ayna olma yatkınlığı bulunduğunu idrak etmiyorsun. Sen kendi idrakin ve çaban dairesinde hareket etmekten vazgeç de irşat sahibi olan insân-ı kâmillerin nasihatini kabul et ve inatçı huyunu bırak!" "Lecâc", inâd etmek; "lecâc-endîş" vasf-ı terkîbîdir, "inâd düşünücü" demek olur. Ya'ni, "Ey sâlik, yâhud sen nâz ve istiğnâ etmiyorsun da kendi kal- binin yüzünü görmüyor ve onda böyle bir ayna olmak isti'dâdı bulunduğunu idrâk etmiyorsun. Sen kendi idrâkin ve ictihâdın dâiresinde hareketten vazgeç de sâhib-i irşâd olan kâmillerin nasîhatini kabûl et ve inâd düşüncü olan huyunu bırak! 557. Cesedde nefs-i mutmainnenin yüzü fikir tırnaklarının yarasını çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 557. Bedende mutmain nefsin yüzü, fikir tırnaklarının yarasını çeker. Bilinmeli ki, insanın dışı beden, içi ise kendi nefsidir; ve bu nefsin mertebeleri vardır. Birinci mertebesi nefs-i emmâredir (kötülüğü emreden nefis). Bu nefis daima kendi hazzına ve lezzetine yöneliktir ve kendisini hiçbir kayıt ile sınırlanmış bilmez. Kibir, kendini beğenme, kin, haset, öfke, şehvet ve cimrilik gibi birçok kötü sıfatları hoş görür; ve bu sıfatların hükmünü uyguladığı zaman haz ve lezzet duyar ve bunlardan asla pişmanlık duymaz. İkincisi nefs-i levvâmedir (kendini kınayan nefis). Bu nefis kendisinde nefs-i emmâre hâllerinden bir hâl ortaya çıktığı zaman pişman olur ve kendisini kınar. Üçüncüsü nefs-i mülhimedir (ilham alan nefis). Bu nefis terbiye ile oldukça saflık kazanmış olsa da, kınanmaktan ve övülmekten sevinç duyar ve halkın kabulünden hoşlanır. Bununla beraber onda ilahi muhabbet baskındır. Manevi mertebeler ve makamlar gibi ruhani hazlara eğilimlidir. Dördüncüsü nefs-i mutmainnedir (huzura ermiş nefis). Nefis önceki hâllerden arınmış ve saf ve sade olmuştur. Fakat bazı vesvese ve inkâr saldırılarına maruzdur ki, bu vesvese ve inkâr onun saflığını ve sadeliğini bulandırır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu şerefli beyitte o fikirleri tırnaklara benzetmiştir. Bunların def edilmesi ve saflık hâli ile tamamen Hakk'a yönelmek gereklidir. Nasıl ki ayet-i kerimenin yüzünü görmüyor ve onda böyle bir ayna olma yatkınlığı bulunduğunu idrak etmiyorsun. Sen kendi idrakin ve çaban dairesinde hareketten vazgeç de irşad sahibi olan kâmillerin nasihatini kabul et ve inatçı düşünme huyunu bırak! Onun beyanındadır ki, saflık ve nefs-i mutmainnenin sadeliği fikirlerden bulanır. Nasıl ki aynanın yüzüne bir şey yazarsın, yahut nakşedersin, eğerçi onu silsen leke ve noksanlık kalır. Ma'lûm olsun ki, insanın zâhiri cesed ve bâtını kendi nefsidir; ve bu nefsin mertebeleri vardır. Birinci mertebesi nefs-i emmâredir. Bu nefis dâimâ kendi hazzına ve lezzetine müteveccihdir ve kendisini hiçbir kayd ile mukayyed bilmez. Kibir, ucûb, kîn, hased, gazab, şehvet ve buhl gibi birçok fenâ sıfatları hoş görür; ve bu sıfatların hükmünü icrâ ettiği vakit haz ve lezzet duyar ve bunlardan asla nedâmet etmez. İkincisi nefs-i levvâmedir. Bu nefis kendisinde nefs-i emmâre ahvâlinden bir hâl zâhir olduğu vakit pişmân olur ve kendisini levmeder. Üçüncüsü nefs-i mülhimedir. Bu nefis terbiye ile oldukça kesb-i safvet etmiş ise de, zemmden ve medihden sürûr ve kabûl-i halktan mahzûz olur. Bununla berâber onda muhabbet-i ilâhiyye gâlibdir. Merâtib ve makâmât-ı ma'neviyye gibi huzûzât-ı rûhâniyyeye mütemâyildir. Dördüncüsü nefs-i mutmainnedir. Nefis evvelki ahvâlden tecerrüd edip sâf ve sâde olmuştur. Fakat ba'zı havâtır ve inkârın tehâcümâtına ma'rûzdur ki, bu havâtır ve inkâr onun safvetini ve sâdeliğini bulandırır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfde o fikirleri tırnaklara teşbîh buyurmuştur. Bunların def'i ve hal-i safvet ile kâmilen Hakk'a teveccüh lâzımdır. Nitekim âyet-i kerîme- binin yüzünü görmüyor ve onda böyle bir ayna olmak isti'dâdı bulunduğunu idrak etmiyorsun. Sen kendi idrâkin ve ictihâdın dâiresinde hareketten vazgeç de sâhib-i irşad olan kâmillerin nasîhatini kabûl et ve inâd düşünücü olan huyunu bırak! Onun beyânındadır ki, safâ ve nefs-i mutmainnenin sâdeliği fikirlerden müşevveş olur. Nitekim âyînenin yüzüne bir şey yazarsın, yâhud nakşedersin, eğerçi onu silsen leke ve noksanlık kalır 557. Cesedde nefs-i mutmainnenin yüzü fikir tırnaklarının yarasını çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 557. Bedende mutmain nefsin yüzü, düşünce tırnaklarının yarasını çeker. Bilinmeli ki, insanın görünen kısmı beden, iç kısmı ise kendi nefsidir; ve bu nefsin mertebeleri vardır. Birinci mertebesi nefs-i emmâredir (kötülüğü emreden nefis). Bu nefis daima kendi hazzına ve lezzetine yöneliktir ve kendisini hiçbir kayıt ile sınırlanmış bilmez. Kibir, kendini beğenme, kin, haset, öfke, şehvet ve cimrilik gibi birçok kötü sıfatı hoş görür; ve bu sıfatların hükmünü icra ettiği zaman "Ey mutmain nefis, razı olmuş ve kendisinden razı olunmuş olarak Rabbine dön!" (Fecr, 89/27-28) buyrulur. Bu anlam, birinci cildin 576 numaralı şerefli beytinde de geçti. O şerefli beyitte: "Yani 'Dön!' hitabını işitmek için dilsiz, kulaksız ve fikirsiz olunuz!" buyrulmuş idi. Ma'lum olsun ki, insanın zâhiri cesed ve bâtını kendi nefsidir; ve bu nefsin mertebeleri vardır. Birinci mertebesi nefs-i emmâredir. Bu nefis dâimâ kendi hazzına ve lezzetine müteveccihdir ve kendisini hiçbir kayd ile mukayyed bilmez. Kibir, ucüb, kîn, hased, gazab, şehvet ve buhl gibi birçok fenâ sıfatları hoş görür; ve bu sıfatların hükmünü icrâ ettiği vak `يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكَ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً` (Fecr, 89/27-28) ya'ni "Ey nefs-i mutmainne, raziye ve marziyye olarak Rabbine rücû' et!" buyrulur. Bu ma'nâ I. cildin 576 numaralı beyt-i şerîfinde de geçti. O beyt-i şerîfde: Ya'ni "İrciî hitâbını işitmek için dilsiz ve kulaksız ve fikirsiz olunuz!" buyrulmuş idi. 558. Kötü fikri zehir dolu tırnak bil! Taammuktan canın yüzünü tırmalar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 558. Kötü fikri zehir dolu tırnak bil! Derinleşmekten canının yüzünü tırmalar. "Kötü fikir"den maksat, Yüce Allah'a perde olan maddî ve manevî fikirlerdir ki, bunların her biri zehirli tırnak gibidir. Hakk Yolcusu bu fikirleri derinleştirdikçe, saf ruhun yüzünü tırmalar ve onun saf olan yüzünde zehirlenmiş yaralar açar. "Kötü fikir"den murâd Hakk'a hicâb olan maddî ve ma'nevî fikirlerdir ki, bunların her biri zehirli tırnak mesâbesindedir. Sâlik bu fikirleri ta'mîk ettikçe rûh-ı sâfın yüzünü tırmalar ve onun sâf olan yüzünde zehirlenmiş yaralar açar. 559. Ukde-i işkâli açmak için altınlı beli pisliğe atmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 559. İşkâl düğümünü çözmek için altınlı beli pisliğe atmıştır. Yani, "Bu fikir sahibi olan kimse altından yapılmış bir bel hükmündeki aklını ve idrakini pislik hükmündeki anlamsız bir fikre saplamıştır; ve müşkil görünen bir düğümü çözmek için o fikri derinleştirir ve karıştırır durur." Bilinmeli ki, bu anlamsız fikirler hem maddî hem de manevî olur. Maddî fikirler, örneğin fakirlik ve zaruret isabeti korkusuyla eldeki servetin artırılması sebeplerini düşünmek ve ahiret hayatına faydası olmayan zahirî ilimleri derinleştirmek gibi dünyevî tedbirlere ait olan fikirlerdir; ve manevî fikir, dinî hükümlerde anlamsız derinleştirmelerdir. Örneğin sabah namazının iki, öğle namazının dört ve akşam namazının üç rekât olmasındaki sebep nedir diye düşünüp derinleştirmek bu cümledendir. Nitekim cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri Tedbîrât-ı İlâhiyye'nin mukaddimesinde şöyle buyururlar: `فاياك وطلب الدليل من خارج فتفقر الى المعارج واطلبه من ذاتك لذاتك تجد الحق في ذاتك ارأيت ثبتت نبوة رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم واستقر في نفوس العقلاء انه صلى الله عليه و سلم ينطق عن الله تعالى لا عن نفسه دخلوا في رق الانقياد و التسليم و تعرفت عليهم وظائف التكليف و لم يسئلوا ما الدليل و لا ما العلل` Yani "Dışarıdan delil aramaktan sakın, yükselişlere muhtaç olursun ve delili kendi zâtın için kendi zâtından ara! Hakk'ı kendi zâtında bulursun. Görmedin mi ki Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz'in peygamberliği sabit olduğu ve akıl sahiplerinin gönüllerinde (s.a.v.) Efendimiz'in kendi nefsinden değil, Yüce Allah tarafından konuştuğu yerleştiği zaman, itaat ve teslimiyet köleliğine girdiler ve kendilerine teklif görevleri tanıtıldı ve 'Delil nedir?' veya 'Sebepler nedir?' diye sormadılar." `يَا أَيُّهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكَ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً` (Fecr, 89/27-28) yani "Ey mutmain olmuş nefs, razı olmuş ve kendisinden razı olunmuş olarak Rabbine dön!" buyrulur. Bu mana I. cildin 576 numaralı şerefli beytinde de geçti. O şerefli beyitte: Yani "Dön! hitabını işitmek için dilsiz ve kulaksız ve fikirsiz olunuz!" buyrulmuş idi. Ya'ni, "Bu fikir sahibi olan kimse altından ma'mûl olan bir bel mesâbesindeki akıl ve idrâkini necâset mesâbesinde olan ma'nâsız bir fikre saplamıştır; ve müşkil görünen bir ukdeyi ve düğümü açmak için o fikri ta'mîk eder ve karıştırır durur." Ma'lum olsun ki, bu ma'nâsız fikirler hem maddî ve hem de ma'nevî olur. Maddî fikirler, meselâ fakr u zarûret isâbeti korkusuyla eldeki servetin tezyîdi esbâbını düşünmek ve hayât-ı uhreviyyeye faydası olmayan ulûm-ı zahiriyyeyi ta'mîk etmek gibi tedbîrât-ı dünyeviyyeye müteallık olan efkârdır; ve ma'nevî fikir, ahkâm-ı dîniyyede ma'nâsız ta'mîkāttır. Meselâ sabah namazının iki ve öğle namazının dört ve akşamın üç rek'at olmasındaki sebeb nedir diye düşünüp ta'mîk etmek bu cümledendir. Nitekim cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri Tedbîrât-ı İlâhiyye'nin mukaddimesinde şöyle buyururlar: `فاياك وطلب الدليل من خارج فتفقر الى المعارج واطلبه من ذاتك لذاتك تجد الحق في ذاتك ارأيت ثبتت نبوة رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم واستقر في نفوس العقلاء انه صلى الله عليه و سلم ينطق عن الله تعالى لا عن نفسه دخلوا في رق الانقياد و التسليم و تعرفت عليهم وظائف التكليف و لم يسئلوا ما الدليل و لا ما العلل` Ya'ni "Hariçten taleb-i delîlden sakın, maârice iftikār et ve delîli zâtın için zâtından taleb eyle! Hakk'ı zâtında bulursun. Görmedin mi ki Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz'in nübüvveti sabit olduğu ve nüfûs-i ukalâda (s.a.v.) Efendimiz'in nefsinin hevâsından değil, Allah Teâlâ cânibinden nu- يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكَ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً (Fecr, 89/27-28) ya'ni "Ey nefs-i mutmainne, râzıyé vé márziyye olarak Rabbine rücû' et!" buyrulur. Bu ma'nâ I. cildin 576 numaralı beyt-i şerîfinde de geçti. O beyt-i şerîfde: Ya'ni "İrciî hitâbını işitmek için dilsiz ve kulaksız ve fikirsiz olunuz!" buyrulmuş idi. 558. Kötü fikri zehir dolu tırnak bil! Taammuktan canın yüzünü tırmalar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 558. Kötü fikri zehir dolu tırnak bil! Derinleşmekten canının yüzünü tırmalar. "Kötü fikir"den maksat, Yüce Allah'a perde olan maddî ve manevî fikirlerdir ki, bunların her biri zehirli tırnak gibidir. Hakk Yolcusu bu fikirleri derinleştirdikçe, saf ruhun yüzünü tırmalar ve onun saf olan yüzünde zehirlenmiş yaralar açar. "Kötü fikir"den murâd Hakk'a hicâb olan maddî ve ma'nevî fikirlerdir ki, bunların her biri zehirli tırnak mesâbesindedir. Sâlik bu fikirleri ta'mîk ettikçe rûh-ı sâfın yüzünü tırmalar ve onun sâf olan yüzünde zehirlenmiş yaralar açar. 559. Ukde-i işkâli açmak için altınlı beli pisliğe atmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 559. İşkal düğümünü açmak için altınlı beli pisliğe atmıştır. Yani, "Bu fikir sahibi olan kimse, altından yapılmış bir bel (kuşak) mesabesindeki aklını ve idrakini, pislik mesabesindeki anlamsız bir fikre saplamıştır; ve müşkil görünen bir düğümü açmak için o fikri derinleştirir ve karıştırır durur." Bilinmeli ki, bu anlamsız fikirler hem maddî hem de manevî olur. Maddî fikirler, örneğin fakirlik ve zaruret isabeti korkusuyla eldeki servetin artırılması sebeplerini düşünmek ve ahiret hayatına faydası olmayan zahirî ilimleri derinleştirmek gibi dünyevî tedbirlere ait olan fikirlerdir; ve manevî fikir, dinî hükümlerde anlamsız derinleştirmelerdir. Örneğin sabah namazının iki, öğle namazının dört ve akşam namazının üç rekât olmasındaki sebep nedir diye düşünüp derinleştirmek bu cümledendir. Nitekim Şeyh-i Ekber hazretleri Tedbîrât-ı İlâhiyye'nin mukaddimesinde şöyle buyururlar: فاياك وطلب الدليل من خارج فتفقر الى المعارج واطلبه من ذاتك لذاتك تجد الحق في ذاتك ارأيت : ثبتت نبوة رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم واستقر في نفوس العقلاء انه صلى الله عليه و سلم ينطق عن الله تعالى لا عن نفسه دخلوا في رق الانقياد و التسليم و تعرفت عليهم وظائف التكليف و لم يسئلوا ما الدليل و لا ما العلل Yani "Dışarıdan delil aramaktan sakın, mertebelere muhtaç olursun ve delili kendi zâtın için kendi zâtından iste! Hakk'ı kendi zâtında bulursun. Görmedin mi ki Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz'in peygamberliği sabit olduğu ve akıl sahiplerinin gönüllerinde (s.a.v.) Efendimiz'in kendi nefsinden değil, Yüce Allah tarafından konuştuğu yerleştiği zaman, itaat ve teslimiyet köleliğine girdiler. Ve onlar üzerinde teklif görevleri geçerli oldu. Ve onlar delili nedir ve illeti nedir, هل صدر او سمع عن الصحابة انهم سئلوا النبى صلى الله عليه و آله و سلم " diye sormadılar. "Yani ما العلة ان الظهر و المغرب و لم اسر في بعض و جهر في بعض ما سمعنا و انما لم يكن ذلك aslen hiç oldu mu, yahut Nebî (s.a.v.) hazretlerine öğle ve akşam namazlarının illeti nedir? [Niçin] bazısında gizlice ve bazısında açıktan okunur? diye sordukları işitildi mi? Biz işitmedik ve bu gerçekleşmedi." Ya'ni, "Bu fikir sahibi olan kimse altından ma'mûl olan bir bel mesâbesindeki akıl ve idrâkini necâset mesâbesinde olan ma'nâsız bir fikre saplamıştır; ve müşkil görünen bir ukdeyi ve düğümü açmak için o fikri ta'mîk eder ve karıştırır durur." Ma'lum olsun ki, bu ma'nâsız fikirler hem maddî ve hem de ma'nevî olur. Maddî fikirler, meselâ fakr u zarûret isâbeti korkusuyla eldeki servetin tezyîdi esbâbını düşünmek ve hayât-ı uhreviyyeye faydası olmayan ulûm-ı zahiriyyeyi ta'mîk etmek gibi tedbîrât-ı dünyeviyyeye müteallık olan efkârdır; ve ma'nevî fikir, ahkâm-ı dîniyyede ma'nâsız ta'mîkāttır. Meselâ sabah namazının iki ve öğle namazının dört ve akşamın üç rek'at olmasındaki sebeb nedir diye düşünüp ta'mîk etmek bu cümledendir. Nitekim cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri Tedbîrât-ı İlâhiyye'nin mukaddimesinde şöyle buyururlar: فاياك وطلب الدليل من خارج فتفقر الى المعارج واطلبه من ذاتك لذاتك تجد الحق في ذاتك ارأيت : ثبتت نبوة رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم واستقر في نفوس العقلاء انه صلى الله عليه و سلم ينطق عن الله تعالى لا عن نفسه دخلوا في رق الانقياد و التسليم و تعرفت عليهم وظائف التكليف و لم يسئلوا ما الدليل و لا ما العلل Ya'ni "Hariçten taleb-i delîlden sakın, maârice iftikär et ve delîli zâtın için zâtından taleb eyle! Hakk'ı zâtında bulursun. Görmedin mi ki Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz'in nübüvveti sabit olduğu ve nüfûs-i ukalâda (s.a.v.) Efendimiz'in nefsinin hevâsından değil, Allah Teâlâ cânibinden nu- tuk ettiği istikrâr eylediği vakit, rıkk-ı inkıyâd ve teslîme dâhil oldular. Ve onlar üzerinde vazâif-i teklîf mutasarrıf oldu. Ve onlar delîli nedir ve illeti nedir, هل صدر او سمع عن الصحابة انهم سئلوا النبى صلى الله عليه و آله و سلم " diye suâl etmediler. "Ya'ni ما العلة ان الظهر و المغرب و لم اسر في بعض و جهر في بعض ما سمعنا و انما لم يكن ذلك hâbeden aslâ sâdır oldu mu, yâhud Nebî (s.a.v.) hazretlerine öğle ve akşam namazlarının illeti nedir? [Niçin] ba'zısında sırran ve ba'zısında cehran okunur? diye sordukları işitildi mi? Biz işitmedik ve bu vâki' olmadı." 560. Ey müntehî, ukdeyi açılmış tut, boş kese üzerine sıkı bir düğümdür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 560. Ey son mertebeye ulaşmış kişi, düğümü çözülmüş tut, boş kese üzerine sıkı bir düğümdür! "Müntehî"den kasıt, resmî ilimler derslerini okuyup bitirmiş ve icazet almış olan kimsedir. "Ey son mertebeye ulaşmış zâhirî âlim, resmî ilimler meselelerinin düğümleri ve bağları çözülmüş farz et de kalbini bunlarla meşgul etme! Bu düğümler, boş kese üzerine bağlanmış olan sıkı düğümdür ve kör düğümdür." "Müntehî"den murâd, ulûm-i resmiyye derslerini okuyup bitirmiş ve icâzet almış olan kimsedir. "Ey müntehî olan âlim-i zâhirî, ulûm-ı resmiyye mesâilinin ukdeleri ve düğümleri açılmış farz et de kalbini bunlarla meşgûl etme! Bu ukdeler boş kese üzerine bağlanmış olan sıkı düğümdür ve kör düğümdür." 561. Düğümleri açmada sen ihtiyar oldun. Diğer birkaç ukdeyi de açılmış tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 561. Düğümleri açmada sen ihtiyar oldun. Diğer birkaç düğümü de açılmış tut! Bir takım zâhirî ilimler (dışa ait bilgiler) meselelerinin düğümlerini açmakta ve zorluklarını çözmekte ömrünü harcayıp artık yaşlandın. Henüz çözülmemiş olan bu türden birkaç düğümü ve zorluğu da açılmış ve çözülmüş kabul et! Birtakım ulûm-ı zâhiriyye mesâilinin düğümlerini açmakta ve müşkillerini halletmekte ömrünü sarf edip artık ihtiyar oldun. Henüz halledilmemiş olan bu nevi'den olan birkaç ukdeyi ve müşkili de açılmış ve halledilmiş farz et! 562. Bir düğüm ki, o bizim boğazımızın üzerinde sıkıdır. Budur ki, bilesin ki denî misin, yâhud tâli'li misin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 562. Bir düğüm ki, o bizim boğazımızın üzerinde sıkıdır. Budur ki, bilesin ki alçak mısın, yahut talihli misin? "Düğüm"den kasıt, bilinmeyen meseledir. "Has"tan kasıt, şakî (bedbaht, kötü) ve "nîk-baht"tan kasıt, saîd (mutlu, iyi) olandır. Yani, "Bizim boğazımızın üzerinde olup bizim bütün hallerimize hâkim olan ve sıkı bir düğüm ve bilinmeyen bir mesele vardır. O da şudur ki, öncesiz olarak senin tekil sabit hakikatin (ayn-ı sâbite) bedbahtlığı mı yoksa mutluluğu mu talep etti?" İşte sana göre çözülüp bilinecek mesele budur. Çünkü son, başlangıca göre olur. "Düğüm"den murâd, meçhul olan mes'eledir. "Has"den murâd, şakî ve "nîk-baht"dan murâd, saîddir. Ya'ni, "Bizim boğazımızın üzerinde olup bizim cemî-i ahvâlimize hâkim olan ve sıkı bir düğüm ve mes'ele-i meçhûle vardır. O da budur ki, ezelde senin ayn-ı sâbiten şekāveti mi yoksa saâdeti mi taleb etti?" İşte sence halledilip bilinecek mes'ele budur. Zîrâ hâtimen, fâtihan üzerine olur. 563. Eğer adam isen bu işkâli hallet! Eğer âdem nefesli isen bu nefesi harc et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 563. Eğer adam isen bu güçlüğü çöz! Eğer insan nefesli isen bu nefesi harca! bağlı olduğu istikrar kazandığı zaman, boyun eğme ve teslimiyet köleliğine dâhil oldular. Ve onlar üzerinde teklif görevleri etkili oldu. Ve onlar, "Delili nedir ve illeti nedir, sahabelerden Peygamber'e (s.a.v.) öğle ve akşam namazlarının illeti nedir diye sordukları işitildi mi? Niçin bazısında gizlice ve bazısında açıkça okunur? diye sordukları işitildi mi? Biz işitmedik ve bu vâki olmadı." diye sormadılar. tuk ettiği istikrâr eylediği vakit, rıkk-ı inkıyâd ve teslîme dâhil oldular. Ve onlar üzerinde vazâif-i teklîf mutasarrıf oldu. Ve onlar delîli nedir ve illeti nedir, هل صدر او سمع عن الصحابة انهم سئلوا النبى صلى الله عليه و آله و سلم " diye suâl etmediler. "Ya'ni ما العلة ان الظهر و المغرب و لم اسر في بعض و جهر في بعض ما سمعنا و انما لم يكن ذلك hâbeden aslâ sâdır oldu mu, yâhud Nebî (s.a.v.) hazretlerine öğle ve akşam namazlarının illeti nedir? [Niçin] ba'zısında sırran ve ba'zısında cehran okunur? diye sordukları işitildi mi? Biz işitmedik ve bu vâki' olmadı." 560. Ey müntehî, ukdeyi açılmış tut, boş kese üzerine sıkı bir düğümdür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 560. Ey müntehî (tasavvuf yolunun sonuna ulaşmış kişi), düğümü çözülmüş tut, boş kese üzerine sıkı bir düğümdür! "Müntehî"den kasıt, resmî ilimler derslerini okuyup bitirmiş ve icazet almış olan kimsedir. "Ey müntehî olan zâhirî âlim, resmî ilimler meselelerinin düğümleri ve bağları çözülmüş farz et de kalbini bunlarla meşgul etme! Bu düğümler, boş kese üzerine bağlanmış olan sıkı düğümdür ve kör düğümdür." "Müntehî"den murâd, ulûm-i resmiyye derslerini okuyup bitirmiş ve icâzet almış olan kimsedir. "Ey müntehî olan âlim-i zâhirî, ulûm-ı resmiyye mesâili-nin ukdeleri ve düğümleri açılmış farz et de kalbini bunlarla meşgül etme! Bu ukdeler boş kese üzerine bağlanmış olan sıkı düğümdür ve kör düğümdür." 561. Düğümleri açmada sen ihtiyar oldun. Diğer birkaç ukdeyi de açılmış tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 561. Düğümleri açmada sen ihtiyar oldun. Diğer birkaç düğümü de açılmış tut! Bir takım zâhirî ilimler meselelerinin düğümlerini açmakta ve zorluklarını çözmekte ömrünü harcayıp artık ihtiyar oldun. Henüz çözülmemiş olan bu türden birkaç düğümü ve zorluğu da açılmış ve çözülmüş kabul et! Birtakım ulûm-ı zâhiriyye mesâilinin düğümlerini açmakta ve müşkilleri-ni halletmekte ömrünü sarf edip artık ihtiyar oldun. Henüz halledilmemiş olan bu nevi'den olan birkaç ukdeyi ve müşkili de açılmış ve halledilmiş farz et! 562. Bir düğüm ki, o bizim boğazımızın üzerinde sıkıdır. Budur ki, bilesin ki denî misin, yâhud tâli'li misin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 562. Bir düğüm ki, o bizim boğazımızın üzerinde sıkıdır. Budur ki, bilesin ki alçak mısın, yahut talihli misin? "Düğüm"den kasıt, bilinmeyen meseledir. "Has"tan kasıt, şakî (bedbaht, kötü) ve "nîk-baht"tan kasıt, saîd (mutlu, iyi) olandır. Yani, "Bizim boğazımızın üzerinde olup bizim bütün hallerimize hâkim olan ve sıkı bir düğüm ve bilinmeyen bir mesele vardır. O da şudur ki, öncesiz olarak senin tekil sabit hakikatin (ayn-ı sâbite) bedbahtlığı mı yoksa mutluluğu mu talep etti?" İşte sana göre çözülüp bilinecek mesele budur. Çünkü son, başlangıcın üzerine olur. "Düğüm"den murâd, meçhul olan mes'eledir. "Has"den murâd, şakî ve "nîk-baht"dan murâd, saîddir. Ya'ni, "Bizim boğazımızın üzerinde olup bizim cemî-i ahvâlimize hâkim olan ve sıkı bir düğüm ve mes'ele-i meçhûle vardır. O da budur ki, ezelde senin ayn-ı sâbiten şekāveti mi yoksa saâdeti mi taleb etti?" İşte sence halledilip bilinecek mes'ele budur. Zîrâ hâtimen, fâtihan üze-rine olur. 563. Eğer adam isen bu işkâli hallet! Eğer âdem nefesli isen bu nefesi harc et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 563. Eğer insan isen bu güçlüğü çöz! Eğer insan nefesli isen bu nefesi harca! Yani, eğer insan isen mutlu musun yoksa mutsuz musun bu güçlüğü çöz! Eğer insan nefesli isen nefesini ve sözlerini, dış ilimlerin dünya hayatıyla ayakta duran boş düğümlerini ve güçlüklerini çözmek için harcama da insana özgü olan bu nefesi ahiret hayatına gerekli olan ilimlere harca! Ya'ni, eğer âdem isen saîd misin yoksa şakî misin bu müşkili hallet! Eğer âdem nefesli isen nefesini ve sözlerini ulûm-ı zâhiriyyenin hayât-ı dünyeviyye ile kâim olan boş ukdelerini ve müşkillerini hall için sarfetme de insana mahsûs olan bu nefesi hayât-ı uhreviyyene lâzım olan ulûma sarf et! 564. A'yânın ve arazın haddini bilmiş tut! Kendî haddini bil, bundan çâre olmaz!✨ ✨ Sade Türkçe flash 564. Cevherlerin ve arazların sınırını bilmiş kabul et! Kendi sınırını bil, bundan başka çare yoktur! "Hadd", mantık ilmi teriminde, bir şeyin mahiyetini gösteren sözdür ki, fertlerini kapsayan ve yabancılarını dışarıda bırakan tanımdır; "cevherler" kendi zatıyla var olan şeydir ki, ona "cevherler" de derler; "araz" ise kendi zatıyla var olmayıp varlığı, bir cevherin varlığına muhtaç olan şeydir. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, cevherlerin, yani cevherlerin ve arazların tanımlarını bilmek için ömrünü boşa harcama! Bunları bilinmiş farz et, çünkü bunları öğrenmek senin sonsuz hayatın için gerekli bir şey değildir. Esasen mantıkta ve kelam ilminde bunların tanımları eksiktir. Örneğin cevheri, 'kendi zatıyla var olan şeydir,' diye tanımlarlar; arazı da, 'kendi zatıyla var olmayıp, varlığı bir cevherin varlığına muhtaç olan şeye derler.' Bu durumda bir 'cisim' cevher ve onun boyu, eni ve derinliği araz olur. Halbuki cismi, kendisinde uzunluk, genişlik ve derinlik olan şeydir diyerek arazlar ile tanımlarlar; ve bu arazlar bir yere toplandıkları zaman, 'cisim' teşkil ederler. Şu halde 'cevher' dedikleri cisim, arazların toplamı olur. Buna göre cismin cevherliği nerede kalır? Böyle dipsiz bilgilerle uğraşacağına kendi sınırını ve tanımını bil ki, bunu bilmek senin için çaresizdir ve zorunludur. Çünkü `من عرف نفسه فقد عرف ربه` yani 'Nefsini bilen Rabbini bildi' buyrulmuştur. Bu sebeple eğer kendi nefsinin sınırını ve tanımını bilirsen sana pek gerekli olan Rabbini bilmek faydası elde edilir. “Hadd”, mantık ilmi ıstılâhında bir şeyin mâhiyetine delâlet eden sözdür ki, efrâdını câmî' ve ağyârını mânî' olan ta'rîfdir; ve “a'yân” kendi zâtıyla kâim olan şeydir ki, ona “cevâhir” dahi derler; ve “araz” kendi zâtıyla kâim olmayıp kıyâmı, bir cevherin vücûduna muhtaç olan şeydir. Ya'ni, “Ey sâlik, a'yânın, ya'ni cevherlerin ve arazın ta'rîflerini bilmek için ömrünü zâyi' etme! Bunları bilinmiş farz et, zîrâ bunları öğrenmek senin hayât-ı ebediyyen için lâzım bir şey değildir. Esâsen mantıkta ve ilm-i kelâmda bunların ta'rîfleri nâkıstır. Meselâ cevheri, “kendi zâtıyla kâim olan şeydir,” diye ta'rîf ederler; ve arazı da, “kendi zâtıyla kâim olmayıp, kıyâmı bir cevherin vücûduna muhtaç olan şeye derler.” Bu sûrette bir “cisim” cevher ve onun boyu ve eni ve derinliği araz olur. Halbuki cismi, kendisinde tûl ve arz ve umk olan şeydir diyerek arazlar ile ta'rîf ederler; ve bu arazlar bir yere toplandıkları vakit, “cisim” teşkil ederler. Şu hâlde “cevher” dedikleri cisim, arazların hey'et-i mecmuası olur. Binâenaleyh cismin cevherliği nerede kalır? Böyle dipsiz ma'lûmât ile uğraşacağına kendi haddini ve ta'rîfini bil ki, bunu bilmek senin için çâresizdir ve zarûrîdir. Zîrâ `من عرف نفسه فقد عرف ربه` ya'ni “Nefsini bilen Rabbini bildi” buyrulmuştur. Binâenaleyh eğer kendi nefsinin haddini ve ta'rîfini bilirsen sana pek lâzım olan Rabbini bilmek fâidesi hâsıl olur. 565. Vaktâki kendi haddini bildin, bu hadden kaç! Ey toprak eleyici, nihâyet hadsize erişirsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 565. Kendi sınırını bildiğin zaman, bu sınırdan kaç! Ey toprak eleyici, sonunda sınırsıza ulaşırsın. Sebeplerine girişip kendi sınırını ve nefsinin tanımını bildiğin zaman, artık bu sabit hakikatlerin ve arazların (cevherin var olmak için ihtiyaç duyduğu nitelikler) sınırından ve tanımından kaç! Çünkü bu sabit hakikatler ve arazlar bu toprak kürenin kapsamındandır; ve bunların sınırı ve tanımıyla meşgul olmak toprağı elemek gibidir. Bunlardan vazgeçer ve kendi sınırını bilirsen, sınırı ve tanımı sözlere sığmayan Hak'ka erişirsin. Yani, eğer insan isen, mutlu musun yoksa mutsuz musun, bu zorluğu çöz! Eğer insan nefesli isen, nefesini ve sözlerini, zâhirî ilimlerin dünya hayatıyla kaim olan boş düğümlerini ve zorluklarını çözmek için harcama da, insana özgü olan bu nefesi ahiret hayatına lazım olan ilimlere harca! Vaktâki esbâbına teşebbüs edip kendi haddini ve nefsinin ta'rîfini bildin, artık bu a'yân ve arazın haddinden ve ta'rîfinden kaç! Zîrâ bu a'yân ve araz bu toprak kürenin müştemilâtındandır; ve bunların had ve ta'rîfiyle meşgul olmak toprağı elemek kabîlindendir. Bunlardan vazgeçer ve kendi haddini bilirsen had ve ta'rîfi elfâza sığmayan Hakk'a erişirsin. Ya'ni, eğer âdem isen saîd misin yoksa şakî misin bu müşkili hallet! Eğer âdem nefesli isen nefesini ve sözlerini ulûm-ı zâhiriyyenin hayât-ı dünyeviyye ile kāim olan boş ukdelerini ve müşkillerini hall için sarfetme de insana mahsûs olan bu nefesi hayât-ı uhreviyyene lâzım olan ulûma sarf et! 564. A'yanın ve arazın haddini bilmiş tut! Kendi haddini bil, bundan çare olmaz!✨ ✨ Sade Türkçe flash 564. Sabit hakikatlerin ve arazların (kendi başına var olamayan nitelikler) sınırını bilmiş kabul et! Kendi sınırını bil, bundan başka çare yoktur! "Hadd", mantık ilmi teriminde, bir şeyin mahiyetini gösteren, fertlerini içine alan ve yabancılarını dışarıda bırakan tanımdır; ve "a'yân" kendi zâtıyla ayakta duran şeydir ki, ona "cevherler" de derler; ve "araz" kendi zâtıyla ayakta durmayıp varlığı, bir cevherin varlığına muhtaç olan şeydir. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, sabit hakikatlerin, yani cevherlerin ve arazların tanımlarını bilmek için ömrünü boşa harcama! Bunları bilinmiş farz et, çünkü bunları öğrenmek senin sonsuz hayatın için gerekli bir şey değildir. Esasen mantıkta ve kelâm ilminde bunların tanımları eksiktir. Örneğin cevheri, 'kendi zâtıyla ayakta duran şeydir,' diye tanımlarlar; ve arazı da, 'kendi zâtıyla ayakta durmayıp, varlığı bir cevherin varlığına muhtaç olan şeye derler.' Bu durumda bir 'cisim' cevher ve onun boyu, eni ve derinliği araz olur. Hâlbuki cismi, kendisinde uzunluk, genişlik ve derinlik olan şeydir diyerek arazlar ile tanımlarlar; ve bu arazlar bir yere toplandıkları zaman, 'cisim' teşkil ederler. Şu hâlde 'cevher' dedikleri cisim, arazların toplamı olur. Bu sebeple cismin cevherliği nerede kalır? Böyle dipsiz bilgilerle uğraşacağına kendi sınırını ve tanımını bil ki, bunu bilmek senin için çaresizdir ve zorunludur. Çünkü 'Nefsini bilen Rabbini bildi' buyrulmuştur. Bu sebeple eğer kendi nefsinin sınırını ve tanımını bilirsen sana pek gerekli olan Rabbini bilmek faydası hâsıl olur. “Hadd”, mantık ilmi ıstılâhında bir şeyin mâhiyetine delâlet eden sözdür ki, efrâdını câmi' ve ağyârını mâni' olan ta'rîfdir; ve "a'yân" kendi zâtıyla kāim olan şeydir ki, ona "cevâhir" dahi derler; ve "araz" kendi zâtıyla kāim olmayıp kıyâmı, bir cevherin vücuduna muhtaç olan şeydir. Ya'ni, “Ey sâlik, a'yânın, ya'ni cevherlerin ve arazın ta'rîflerini bilmek için ömrünü zâyi' etme! Bunları bilinmiş farz et, zîrâ bunları öğrenmek senin hayât-ı ebediyyen için lâzım bir şey değildir. Esâsen mantıkta ve ilm-i kelâmda bunların ta'rîfleri nâkıstır. Meselâ cevheri, "kendi zâtıyla kāim olan şeydir," diye ta'rîf ederler; ve arazı da, "kendi zâtıyla kāim olmayıp, kıyâmı bir cevherin vücûduna muhtaç olan şeye derler." Bu sûrette bir "cisim" cevher ve onun boyu ve eni ve derinliği araz olur. Halbuki cismi, kendisinde tûl ve arz ve umk olan şeydir diyerek arazlar ile ta'rîf ederler; ve bu arazlar bir yere toplandıkları vakit, "cisim" teşkil ederler. Şu hâlde "cevher" dedikleri cisim, arazların hey'et-i mecmûası olur. Binâenaleyh cismin cevherliği nerede kalır? Böyle dipsiz ma'lûmât ile uğraşacağına kendi haddini ve ta'rîfini bil ki, bunu bilmek senin için çaresizdir ve zarûrîdir. Zîra من عرف نفسه فقد عرف ربه ya'ni "Nefsini bilen Rabbini bildi" buyrulmuştur. Binâenaleyh eğer kendi nefsinin haddini ve ta'rîfini bilirsen sana pek lâzım olan Rabbini bilmek fâidesi hâsıl olur. 565. Vaktaki kendi haddini bildin, bu hadden kaç! Ey toprak eleyici, nihayet hadsize erişirsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 565. Kendi sınırını bildiğin zaman, bu sınırdan kaç! Ey toprak eleyici, sonunda sınırsıza ulaşırsın. Sebeplere teşebbüs edip kendi sınırını ve nefsinin tanımını bildiğin zaman, artık bu sabit hakikatler (İbn Arabî terminolojisi: Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) ve arazların (sonradan meydana gelen nitelikler) sınırından ve tanımından kaç! Çünkü bu sabit hakikatler ve arazlar bu toprak kürenin kapsamındandır; ve bunların sınırı ve tanımıyla meşgul olmak toprağı elemek gibidir. Bunlardan vazgeçer ve kendi sınırını bilirsen, sınırı ve tanımı sözcüklere sığmayan Hakk'a ulaşırsın. Vaktâki esbâbına teşebbüs edip kendi haddini ve nefsinin ta'rîfini bildin, artık bu a'yân ve arazın haddinden ve ta'rîfinden kaç! Zîrâ bu a'yân ve araz bu toprak kürenin müştemilâtındandır; ve bunların had ve ta'rifiyle meşgül olmak toprağı elemek kabîlindendir. Bunlardan vazgeçer ve kendi haddini bilirsen had ve ta'rîfi elfâza sığmayan Hakk'a erişirsin. 566. Ömür mahmûlde ve mevzû'da gitti. Basîretsiz ömür mesmû'da gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 566. Ömür, yüklemde ve öznede geçti. Basiretsiz ömür, duyulmuş rivayetlerde geçti. "Yüklem" ve "özne", mantık ilminin terimlerindendir. Mantıkçılar bir cümledeki hüküm verilen şeye "özne" derler, nahivciler ise "mübtedâ" (cümlenin başlangıcı) derler. Hüküm verilen şeye ise mantıkçılar "yüklem" derler, nahivciler de "haber" adını verirler. Örneğin "Zeyd akıllıdır" cümlesinde "Zeyd", özne ve mübtedâdır; "akıllıdır" ise yüklem ve haberdir. "Duyulmuş rivayetler"den kasıt, mantık âlimlerinden bir meselede, falanın mezhebi budur ve falanın mezhebi de şudur diye meydana gelen duyulmuş ve nakledilmiş rivayetlerdir. Yani, "Ey zahirî âlim, ömrün mantık ilminin yükleminde ve öznesinde geçti. Basiretsiz olarak ömrün rivayetleri ve nakledilenleri işitmekle ve dinlemekle geçti." "Mahmûl!" ve "mevzû'", ilm-i mantık ıstılâhâtındandır. Mantıkçılar bir cümledeki mahkûmun-aleyhe "mevzû'", ve nahivciler "mübtedâ" derler. Ve mahkûmun-bihe mantıkçılar "mahmûl" ve nahivciler "haber" tesmiye ederler. Meselâ "Zeyd âkıldır" cümlesinde "Zeyd", mevzû' ve mübtedâ ve "âkıl-dır" mahmûl ve haberdir. "Mesmû'"dan murâd, mantık ulemâsından bir mes'elede, filânın mezhebi budur ve filânın mezhebi de şudur diye vâki' olan rivâyât-ı mesmûa ve menkûledir. Ya'ni, "Ey âlim-i zâhirî, ömrün ilm-i man-tığın mahmûlünde ve mevzû'unda geçti. Basîretsiz olarak ömrün rivâyât ve menkûlâtı işitmekle ve dinlemekle geçti." 567. Her bir delîl netîcesiz ve esersiz bâtıl geldi, kendi netîcene bak!✨ ✨ Sade Türkçe flash 567. Her bir delil neticesiz ve esersiz bâtıl geldi, kendi neticene bak! Yani bu fani âlemin hükümlerine ve hallerine ait olan mantıkî delillerden her biri, bu âlemin kendisi gibi fani olduğundan dolayı neticesiz ve esersizdir, bâtıl ve faydasızdır; sen kendi neticene bak! Nesin, mutlu musun yoksa mutsuz musun? Ya'ni bu âlem-i fânînin ahkâm ve ahvâline âit olan delâili-i mantıkıy-yeden her biri bu âlemin kendi gibi fânî olduğundan netîcesiz ve esersizdir ve bâtıl ve fâidesizdir, sen kendi netîcene bak! Nesin, saîd misin yoksa şa-kî misin? 568. O Sâni-i azîmi bir mevzû'dan gayrı ile görmedin. Kıyâs-ı iktirânî üze-re kânî'sin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 568. O yüce Sanatkâr'ı bir konudan başka bir şeyle görmedin. Kıyâs-ı iktirânî (öncüllerden sonuç çıkarılan mantıkî çıkarım) üzerine kanaat sahibisin. Mantık ilmi teriminde kıyas iki kısımdır. Birisi "iktirânî", diğeri "istisnâî"dir. "Kıyâs-ı iktirânî" odur ki, kendisinde sonucun aynısı veya zıddı fiilen zikredilmiş olmaz. Örneğin "Âlem yaratılmıştır ve her yaratılmışın bir sanatkârı vardır, öyleyse âlemin sanatkârı vardır" delili, bir kıyâs-ı iktirânîdir. Ve "kıyâs-ı istisnâî"de sonucun aynısı veya zıddı fiilen zikredilmiştir. Örneğin "Eğer bir sanatkâr mevcut olursa, yaratılmış mevcut olur. Âlem ise yaratılmıştır, öyleyse âlemin sanatkârı vardır". Delilin bu şeklinde "eğer" istisnâ edatı olduğu için "kıyâs-ı istisnâî" demişlerdir. Şimdi bu iki delilde dahi zâhir uleması, sanatkârın varlığını, yaratılmışın varlığını görmeksizin bilemezler. Onlar müessir olan Hakk'ın varlığını ispat etmek için esere muhtaçtırlar. Eğer yaratılmışın varlığını görmeseler böyle bir kıyâs-ı iktirânî düzenleyip sanatkârın varlığını ispat edemezlerdi. Bu sebeple onların na- İlm-i mantık ıstılâhında kıyâs iki kısımdır. Birisi "iktirânî" diğeri "istis-nâî"dir. "Kıyâs-ı iktirânî" odur ki, kendisinde netîcenin aynı veyâ aksi bilfiil zikredilmiş olmaz. Meselâ "Âlem masnû'dur ve her bir masnû'un bir sâniî vardır, öyleyse âlemin sâni'i vardır" delîli, bir kıyâs-ı iktirânîdir. Ve "kıyâs-ı istisnâî"de netîcenin aynı veyâ aksi bilfiil mezkûrdur. Meselâ "Eğer bir sâni' mevcûd olursa, masnû' mevcûd olur. Âlem ise masnû'dur, öyleyse âlemin sâni'i vardır". Delîlin bu şeklinde "eğer" edât-ı istisnâsı olduğu için "kıyâs-ı istisnâî" demişlerdir. İmdi bu iki delîlde dahi ulemâ-i zâhir sâni'in vücûdunu, masnû'un vücû-dunu görmeksizin bilemezler. Onlar müessir olan Hakk'ın varlığını isbât için esere muhtaçtırlar. Eğer masnû'un vücûdunu görmeseler böyle bir kıyâs-ı ik-tirânî tertîb edip sâni'in vücûdunu isbât edemezlerdi. Binâenaleyh onların na- 566. Ömür mahmulde ve mevzû'da gitti. Basîretsiz ömür mesmû'da gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 566. Ömür, yüklemde ve öznede geçti. Basiretsiz ömür, duyulanlarda geçti. "Mahmûl" (yüklem) ve "mevzû'" (özne), mantık ilminin terimlerindendir. Mantıkçılar bir cümledeki hüküm verilen şeye "mevzû'" (özne), nahivciler (dilbilimciler) ise "mübteda" (özne) derler. Hüküm verilen şeye ise mantıkçılar "mahmûl" (yüklem), nahivciler de "haber" (yüklem) adını verirler. Örneğin, "Zeyd akıllıdır" cümlesinde "Zeyd", mevzû' ve mübtedâdır; "akıllıdır" ise mahmûl ve haberdir. "Mesmû'"dan (duyulanlardan) kasıt, mantık âlimlerinden bir meselede, "falanın mezhebi budur ve falanın mezhebi de şudur" diye meydana gelen duyulmuş ve nakledilmiş rivayetlerdir. Yani, "Ey zahirî âlim, ömrün mantık ilminin yükleminde ve öznesinde geçti. Basiretsiz olarak ömrün, rivayetleri ve nakilleri işitmekle ve dinlemekle geçti." "Mahmûl” ve “mevzû'", ilm-i mantık ıstılâhâtındandır. Mantıkçılar bir cümledeki mahkûmun-aleyhe “mevzû”, ve nahivciler "mübteda" derler. Ve mahkûmun-bihe mantıkçılar "mahmûl" ve nahivciler "haber" tesmiye ederler. Meselâ "Zeyd âkıldir" cümlesinde "Zeyd", mevzû' ve mübtedâ ve "âkıldir" mahmûl ve haberdir. "Mesmû'"dan murâd, mantık ulemâsından bir mes'elede, filânın mezhebi budur ve filânın mezhebi de şudur diye vâki' olan rivâyât-ı mesmûa ve menkūledir. Ya'ni, "Ey âlim-i zâhirî, ömrün ilm-i mantığın mahmûlünde ve mevzû'unda geçti. Basîretsiz olarak ömrün rivâyât ve menkūlâtı işitmekle ve dinlemekle geçti." 567. Her bir delil neticesiz ve esersiz bâtıl geldi, kendi netîcene bak!✨ ✨ Sade Türkçe flash 567. Her bir delil neticesiz ve esersiz bâtıl geldi, kendi neticene bak! Yani bu fani âlemin hükümlerine ve hallerine ait olan mantıkî delillerden her biri, bu âlemin kendisi gibi fani olduğundan dolayı neticesiz ve esersizdir ve bâtıl ve faydasızdır; sen kendi neticene bak! Nesin, mutlu musun yoksa mutsuz musun? Ya'ni bu âlem-i fânînin ahkâm ve ahvâline ait olan delâili-i mantıkıyyeden her biri bu âlemin kendi gibi fânî olduğundan netîcesiz ve esersizdir ve bâtıl ve fâidesizdir, sen kendi netîcene bak! Nesin, saîd misin yoksa şakî misin? 568. O Sani-i azîmi bir mevzû'dan gayrı ile görmedin. Kıyası iktirânî üzere kāni'sin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 568. O Yüce Sanatkâr'ı bir konudan başka bir şeyle görmedin. İktirânî kıyas (mantıkta bir çıkarım türü) üzere inanmışsın. Mantık ilminde kıyas iki kısımdır. Birisi "iktirânî", diğeri "istisnâî"dir. "İktirânî kıyas" odur ki, kendisinde sonucun aynısı veya tersi fiilen zikredilmiş olmaz. Örneğin "Âlem yaratılmıştır ve her yaratılmışın bir sanatkârı vardır, öyleyse âlemin bir sanatkârı vardır" delili, bir iktirânî kıyastır. Ve "istisnâî kıyas"ta sonucun aynısı veya tersi fiilen zikredilmiştir. Örneğin "Eğer bir sanatkâr mevcut olursa, yaratılmış mevcut olur. Âlem ise yaratılmıştır, öyleyse âlemin bir sanatkârı vardır." Delilin bu şeklinde "eğer" istisna edatı olduğu için "istisnâî kıyas" demişlerdir. Şimdi bu iki delilde dahi zahir uleması (dış görünüşe önem veren âlimler) sanatkârın varlığını, yaratılmışın varlığını görmeksizin bilemezler. Onlar müessir olan Hakk'ın varlığını ispat etmek için esere muhtaçtırlar. Eğer yaratılmışın varlığını görmeseler böyle bir iktirânî kıyas düzenleyip sanatkârın varlığını ispat edemezlerdi. Bu sebeple onların bakışları ilk önce eşyâyadır, Hakk'a değildir. Önce eşyayı görürler, ondan sonra da Hakk'ı görürler. İlm-i mantık ıstılâhında kıyâs iki kısımdır. Birisi "iktirânî” dîğeri "istisnâî”dir. “Kıyâs-ı iktirânî" odur ki, kendisinde netîcenin aynı veyâ aksi bilfiil zikredilmiş olmaz. Meselâ "Âlem masnû'dur ve her bir masnû'un bir sânii vardır, öyleyse âlemin sâni'i vardır” delîli, bir kıyâs-ı iktirânîdir. Ve "kıyâs-ı istisnâî"de netîcenin aynı veyâ aksi bilfiil mezkûrdur. Meselâ "Eğer bir sâni' mevcûd olursa, masnû' mevcûd olur. Âlem ise masnû'dur, öyleyse âlemin sâni'i vardır". Delîlin bu şeklinde "eğer" edât-ı istisnâsı olduğu için “kıyâs-ı istisnâî" demişlerdir. İmdi bu iki delîlde dahi ulemâ-i zâhir sâni'in vücudunu, masnû'un vücûdunu görmeksizin bilemezler. Onlar müessir olan Hakk'ın varlığını isbât için esere muhtaçtırlar. Eğer masnû'un vücûdunu görmeseler böyle bir kıyâs-ı iktirânî tertib edip sâni'in vücudunu isbât edemezlerdi. Binâenaleyh onların na- zarları evvel emirde eşyâyadır, Hakk'a değildir. Evvelâ eşyayı görürler, ondan sonra da Hakk'ı görürler. 569. Felsefî, vesaitta delâilden ziyade eder. Safî ise, onun aksi üzeredir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 569. Felsefî olan, delillerle ispat yolunda aşırıya gider. Safî (tasavvuf ehli) ise bunun tam tersidir. "Felsefî"den kasıt, kelâm ilmi ve mantık ilmiyle uğraşanlardır. Çünkü Ehl-i Sünnet âlimleri felsefeyi dörde ayırmışlar ve hesap, hendese (geometri), mantık ve kelâm ilmi olduğunu söylemişlerdir; hesap ve hendeseyi mübah (caiz), kelâm ilmi ile mantığı ise kötü ve haram kabul etmişlerdir. İhyâu'l-Ulûm'da, Şir'a'da ve Mişkât'ta böyle zikredilir. Bu durumda, dünyevî işlerin düzenlenmesine hizmet eden matematiğin öğrenilmesi uygundur; kelâm ilmi ve mantık ile hakikatleri idrak etmek mümkün olmadığı için İslâm âlimleri onu boş bir uğraş saymışlardır. Nitekim Gülşen-i Râz şerhinde Lâhicî şöyle buyurur: "Filozofların ve kelâmcıların inançlarına göre istidlâl (delillerle ispat) yoluyla hakikatleri idrak etmek çok zordur; ve İlahi Zât ve yüce sıfatların bilgisi bu yolla imkânsızdır. Bizim birliğimize dair bilgi, tasavvurî (zihinde canlandırma) veya tasdikî (doğrulama) bir emirle bize hâsıl olmayınca, o emri en mükemmel şekilde elde etmek isteriz. Bu durumda zihin, elbette aradığını bulmak için kendisinde saklı ve gizli olan bilgilere doğru hareket eder; ve bir bilgiden diğer bir bilgiye geçer. Ve o bilgilere 'mebâdî' (başlangıç ilkeleri) adı verilmiştir; ve ondan sonra zihin o mebâdîde bir hareket daha yapar ve o mebâdîyi, o aranan bilinmeyeni bilmeye götürecek özel bir düzenleme ile düzenler; ve o özel düzenleme, aranan şeye yönelmeyi ve zihnin bağlardan arınmasını ve aklın akledilenler tarafına keskin bakışını gerektirir. Bu cisimlerle birlikte zâtî ve arazî (sonradan kazanılan) özellikler arasını uygun şekilde ayırmak gerekir. Yoksa hakikatler gizli kalır. Sonsuz zahmetten sonra çoğu zaman eşyanın hakikatlerini idrak etmek, arızalar (geçici özellikler) ve havâss (duyular) sebebiyle mümkün olmaz; ve tenzihî (Allah'ı eksikliklerden arındıran) ve selbî (Allah'tan olumsuz özellikleri nefyeden) sıfatlarla Hak Teâlâ'nın bilgisi elde edilemez. Ve bu tür ilim, hayâl ve vehmin şüphe ve tereddütlerinden uzak olmaz; ve bu yoldan hakikatlere tamamen vâkıf olmak zordur; ve gerçek bilginin elde edilmesi, kalplerin tasfiyesi (arınması) ve tecellisi (parlatılması) yolundan başka bir yolla hâsıl olmaz. Tasfiye ise, Allah'tan gayrı her şeyin nefyine (reddedilmesine) bağlıdır. Çünkü yabancı nakışlar, zikir ve fikir ile gönül levhasından silinmedikçe, hakiki tevhidin yazısı onun üzerine yazılmaz. Deliller ve burhanlarla (kesin kanıtlarla) ispat etmekten ibaret olan istidlâl yolu, tasavvuf yolunun zıddıdır. Çünkü delil sahibinin yanında delil, delil getirileni açıklayıcıdır. Halbuki ârifin (Allah'ı bilen kişinin) yanında delil, delil getirileni örten bir perdedir. Bu sebeple onların bakışları ilk önce eşyaya yöneliktir, Hakk'a değildir. Önce eşyayı görürler, ondan sonra da Hakk'ı görürler. "Felsefî"den murâd, ilm-i kelâm ve ilm-i mantık erbâbıdır. Zîrâ ulemâ-i ehl-i sünnet felsefiyyatı dörde taksîm edip hesab, hendese ve mantık ve ilm-i kelâmdır demişler; ve hesab ve hendeseyi mubâh ve ilm-i kelâm ile mantığı mezmûm ve harâm bilmişlerdir. İhyâu'l-Ulûm'da ve Şir'a'da ve Mişkâťta böyle zikrolunur. Şu hâlde muâmelât-ı dünyeviyyenin tanzîmine hâdim olan riyaziyâtın tahsîli muvâfiktır; ve ilm-i kelâm ve mantık ile idrâk-i hakāik mümkin olmadığı için ulemâ-i İslâm onu boş bir meşgale addetmişlerdir. Nitekim Gülşen-i Râz şerhinde Lâhicî şöyle buyurur: "Hükemâ ve mütekellimînin i'tikādlan vech ile tarîk-ı istidlâl ile idrâk-i hakäik pek güçtür; ve zât ve sıfât-ı müteâliye-i ilâhiyyenin ma'rifeti bu tarîkla mümteni'dir. Bizim birliğimize vukūf emr-i tasavvurî veyâ tasdîkî ile bize hâsıl olmayınca vech-i ekmel üzere o emri tahsîl etmek isteriz. Bu sûrette zihin elbette matlûbunu bulmak için kendisinde mahzûn ve mektûm olan ma'lumât cânibine müteharrik olur; ve bir ma'lûmdan dîğer ma'lûma geçer. Ve o ma'lûmâta “mebâdî" tesmiye olunmuştur; Ve ondan sonra zihin o mebâdîde dîğer bir hareket daha yapar ve o mebâdîyi o matlûb olan meçhûlü bilmeğe müeddî olacak tertîb-i hâs ile müretteb kılar; ve o tertîb-i hâs matlûba teveccühü ve zihnin bağlardan tecerrüdünü ve aklın ma'kūlât tarafına hiddet-i nazarını müstelzimdir. Bu cisimler ile beraber zâtiyyât ve arazıyât arasını lâyıkı vech ile tefrîk etmek lâzım gelir. Yoksa hakāik mahfi kalır. Nihâyetsiz zahmetten sonra ekseriyâ idrâk-i hakäik-ı eşyâ avârız ve havâss sebebiyle mümkin olmaz; ve sıfât-ı tenzîhiyye ve selbiyye ile Hak Teâlâ'nın ma'rifeti tahsîl olunamaz. Ve bu nevi' ilim, hayâl ve vehmin şükûk ve şübühâtından hâlî olmaz; ve bu tarîkdan hakāyıka tamâmen ıttıla' müteazzirdir; ve tahsîl-i ma'rifet-i hakîkî tasfiye ve tecliye-i kulûb tarîkının gayrı ile hâsıl olmaz. Tasfiye ise mâsivallâhın nefyine mevkūfdur. Zîrâ nukuş-i ağyâr, zikir ve fikir ile gönül levhinden silinmedikçe tevhîd-i hakîkî rakamı onun üzerine yazılmaz. Medlûlü edille ve berâhîn ile isbâttan ibaret olan istidlâl tarîkı, tarîk-ı tasavvuf hilâfıdır. Zîrâ delîl sahibinin nezdinde delîl, medlûlü mûzihdir. Halbuki ârifin indinde delîl, medlûlün hicabıdır. Binâena- zarları evvel emirde eşyâyadır, Hakk'a değildir. Evvelâ eşyayı görürler, ondan sonra da Hakk'ı görürler. 569. Felsefî, vesaitta delâilden ziyade eder. Safî ise, onun aksi üzeredir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 569. Felsefî olan, vesilelerde delillerden daha fazlasını yapar. Safî olan ise, bunun aksinedir. "Felsefî"den kasıt, kelâm ilmi ve mantık ilmi erbabıdır. Çünkü Ehl-i Sünnet uleması felsefeyi dörde ayırıp hesap, hendese, mantık ve kelâm ilmi olduğunu söylemişler; hesap ve hendeseyi mübah (caiz), kelâm ilmi ile mantığı ise kötü ve haram bilmişlerdir. İhyâu'l-Ulûm'da, Şir'a'da ve Mişkât'ta böyle zikredilir. Bu durumda, dünyevî işlerin düzenlenmesine hizmet eden matematiğin öğrenilmesi uygundur; kelâm ilmi ve mantık ile hakikatleri idrak etmek mümkün olmadığı için İslâm uleması onu boş bir meşgale saymışlardır. Nitekim Gülşen-i Râz şerhinde Lâhicî şöyle buyurur: "Hükemâ (filozoflar) ve mütekellimînin (kelâmcıların) inançları veçhile istidlâl (akıl yürütme) yoluyla hakikatleri idrak etmek çok güçtür; ve İlahi Zât ve yüce sıfatların bilgisi bu yolla imkânsızdır. Bizim birliğimize vukuf (bilgi) tasavvurî (zihinsel) veya tasdikî (onaylayıcı) bir emirle bize hâsıl olmayınca, o emri en mükemmel şekilde elde etmek isteriz. Bu durumda zihin elbette matlubunu (istediğini) bulmak için kendisinde mahzun (saklı) ve mektum (gizli) olan malumat (bilgiler) tarafına hareket eder; ve bir malumdan diğer maluma geçer. Ve o malumatlara “mebâdî” (başlangıç ilkeleri) adı verilmiştir; ve ondan sonra zihin o mebâdîde diğer bir hareket daha yapar ve o mebâdîyi o matlub olan meçhulü (bilinmeyeni) bilmeye götürecek özel bir tertip ile düzenler; ve o özel tertip matluba yönelmeyi ve zihnin bağlardan tecerrüdünü (soyutlanmasını) ve aklın makulat (akılla idrak edilenler) tarafına keskin bakışını gerektirir. Bu cisimler ile beraber zatiyyat (varlığın özüne ait olanlar) ve arazıyat (varlığın sonradan kazanılan nitelikleri) arasını layıkı veçhile tefrik (ayırt etmek) etmek lazım gelir. Yoksa hakikatler gizli kalır. Nihayetsiz zahmetten sonra ekseriya eşyanın hakikatlerini idrak etmek arızalar (geçici durumlar) ve havass (duyular) sebebiyle mümkün olmaz; ve tenzihî (Allah'ı eksikliklerden arındıran) ve selbî (Allah'tan olumsuz sıfatları nefyeden) sıfatlarla Hak Teâlâ'nın bilgisi elde olunamaz. Ve bu nevi ilim, hayal ve vehmin şüphe ve tereddütlerinden hali (uzak) olmaz; ve bu yoldan hakikatlere tamamen vakıf olmak zordur; ve hakiki bilginin elde edilmesi kalplerin tasfiyesi (arındırılması) ve tecellisi (parlatılması) yolundan başkasıyla hâsıl olmaz. Tasfiye ise mâsivallahın (Allah'tan gayrı her şeyin) nefyine (yok sayılmasına) bağlıdır. Çünkü ağyarın (yabancıların) nakışları, zikir ve fikir ile gönül levhasından silinmedikçe hakiki tevhidin rakamı (yazısı) onun üzerine yazılmaz. Medlulü (delil ile gösterileni) deliller ve burhanlar (kesin kanıtlar) ile ispat etmekten ibaret olan istidlâl yolu, tasavvuf yolunun zıddıdır. Çünkü delil sahibinin nezdinde delil, medlulü açıklayıcıdır. Halbuki ârifin (Allah'ı bilen kişinin) indinde delil, medlulün hicabıdır (perdesidir). Buna göre delili ne kadar çok ibraz (ortaya koyarlarsa) ederlerse medlul o kadar gizli kalır; ve hakikatte kemâl-i tevhid (tevhidin mükemmelliği), gayriyetin (başkalığın) nefyindedir. Çünkü كمال التوحيد نفى الصفات عنه yani "Tevhidin kemâli O'ndan sıfatın nefyidir" denilmiştir. Ve âlimin delili olan şey ârifin medlulüdür; ve mahcubun (perdelenmiş olanın) hicab-ı dîdesi (göz perdesi) olan şey, erbâb-ı şühûd (görgü sahipleri) nezdinde cemâl-i mahcubun (perdelenmiş güzelliğin) aynasıdır." Şimdi bu açıklamalardan anlaşıldığı üzere felsefî olan, yani mantık ilmi ve kelâm ilmi uleması, Hakk'ın varlığını ispat etmek hususunda kendisiyle Hak arasına delillerden vasıtalar koyup perdesini artırır. Velakin tasfiye erbabı ise bu vasıtaları bırakıp keşif ve şühûd (gözlem) yoluyla giderler. "Felsefî"den murâd, ilm-i kelâm ve ilm-i mantık erbâbıdır. Zîrâ ulemâ-i ehl-i sünnet felsefiyyatı dörde taksîm edip hesab, hendese ve mantık ve ilm-i kelâmdır demişler; ve hesab ve hendeseyi mubâh ve ilm-i kelâm ile mantığı mezmûm ve harâm bilmişlerdir. İhyâu'l-Ulûm'da ve Şir'a'da ve Mişkâťta böyle zikrolunur. Şu hâlde muâmelât-ı dünyeviyyenin tanzîmine hâdim olan riyaziyâtın tahsîli muvâfiktır; ve ilm-i kelâm ve mantık ile idrâk-i hakāik mümkin olmadığı için ulemâ-i İslâm onu boş bir meşgale addetmişlerdir. Nitekim Gülşen-i Râz şerhinde Lâhicî şöyle buyurur: "Hükemâ ve mütekellimînin i'tikādlan vech ile tarîk-ı istidlâl ile idrâk-i hakäik pek güçtür; ve zât ve sıfât-ı müteâliye-i ilâhiyyenin ma'rifeti bu tarîkla mümteni'dir. Bizim birliğimize vukūf emr-i tasavvurî veyâ tasdîkî ile bize hâsıl olmayınca vech-i ekmel üzere o emri tahsîl etmek isteriz. Bu sûrette zihin elbette matlûbunu bulmak için kendisinde mahzûn ve mektûm olan ma'lumât cânibine müteharrik olur; ve bir ma'lûmdan dîğer ma'lûma geçer. Ve o ma'lûmâta “mebâdî" tesmiye olunmuştur; Ve ondan sonra zihin o mebâdîde dîğer bir hareket daha yapar ve o mebâdîyi o matlûb olan meçhûlü bilmeğe müeddî olacak tertîb-i hâs ile müretteb kılar; ve o tertîb-i hâs matlûba teveccühü ve zihnin bağlardan tecerrüdünü ve aklın ma'kūlât tarafına hiddet-i nazarını müstelzimdir. Bu cisimler ile beraber zâtiyyât ve arazıyât arasını lâyıkı vech ile tefrîk etmek lâzım gelir. Yoksa hakāik mahfi kalır. Nihâyetsiz zahmetten sonra ekseriyâ idrâk-i hakäik-ı eşyâ avârız ve havâss sebebiyle mümkin olmaz; ve sıfât-ı tenzîhiyye ve selbiyye ile Hak Teâlâ'nın ma'rifeti tahsîl olunamaz. Ve bu nevi' ilim, hayâl ve vehmin şükûk ve şübühâtından hâlî olmaz; ve bu tarîkdan hakāyıka tamâmen ıttıla' müteazzirdir; ve tahsîl-i ma'rifet-i hakîkî tasfiye ve tecliye-i kulûb tarîkının gayrı ile hâsıl olmaz. Tasfiye ise mâsivallâhın nefyine mevkūfdur. Zîrâ nukuş-i ağyâr, zikir ve fikir ile gönül levhinden silinmedikçe tevhîd-i hakîkî rakamı onun üzerine yazılmaz. Medlûlü edille ve berâhîn ile isbâttan ibaret olan istidlâl tarîkı, tarîk-ı tasavvuf hilâfıdır. Zîrâ delîl sahibinin nezdinde delîl, medlûlü mûzihdir. Halbuki ârifin indinde delîl, medlûlün hicabıdır. Binâena- leyh delîli ne kadar çok ibrâz ederlerse medlûl o kadar mahfi kalır; ve hakî-katte kemâl-i tevhîd, gayriyetin nefyindedir. Çünkü كمال التوحيد نفى الصفات عنه ya'ni "Tevhîdin kemâli O'ndan sıfatın nefyidir" denilmiştir. Ve âlimin delîli olan şey ârifin medlûlüdür; ve mahcûbun hicâb-ı dîdesi olan şey, erbâb-ı şühûd nezdinde cemâl-i mahcûbun âyînesidir." İmdi bu îzâhâttan anlaşıldığı üzere felsefi, ya'ni ilm-i mantık ve ilm-i ke-lâm ulemâsı Hakk'ın varlığını isbât etmek husûsunda kendisiyle Hak arasına delillerden vâsıtalar koyup hicabını arttırır. Velâkin erbâb-ı tasfiye ise bu ve-sâitı bırakıp keşif ve şühûd tarîkıyle giderler. 570. Bu, delîlden ve hicabdan kaçar. Medlûl için başını yakasına götürmüştür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 570. Bu, delilden ve perdeden kaçar. Delil ile ispat edilmek istenen için başını yakasına götürmüştür. Bu kalp, Hakk'ın gayrından arınmış olan saf delilden ve mantıkî kıyaslardan kaçar. Delil ile ispat etmek istedikleri, yani Hak'ın pak zâtı için başını yakasına çeker ve O'nun tecellîsi için usulü dairesinde murakabede bulunur. "Hicîb", hicâb kelimesinin imâle olunmuşudur. "Ser bürden be-cîb" (başını yakasına götürmek), tamamen Hak'ın zâtına yönelip O'nun tecellîsine murakabe etmekten kinayedir. Çünkü aklî deliller perdeye sebep olur. Delil ile ispat edilmek istenene ulaştırmaz. Çünkü aklî delil, varlıkta yaratıcının yaratılandan başka olduğuna hükmeder. Bu sebeple bu deliller Hak yolunun perdesidir. [570] "Bu kalbi Hakk'ın gayrından sâf olan safi delilden ve kıyâsât-ı mantıkıy-yeden kaçar. Delîl ile isbât etmek istedikleri medlûl ya'ni zât-ı pâk-i Hak için başını yakasına çeker ve O'nun tecellîsi için usûlü dâiresinde murâkabede bu-lunur." "Hicîb", hicâb kelimesinin imâle olunmuşudur. "Ser bürden be-cîb" bilkülliye zât-ı Hakk'a müteveccih olup O'nun tecellîsine murâkıb olmaktan kinâyedir. Zîrâ delâil-i akliyye mûcib-i hicabdır. Medlûle îsâl etmez. Çünkü delîl-i aklî, vücûdda sâni' masnû'un gayrı olduğuna hükmeder. Binâenaleyh bu deliller Hak yolunun hicabıdır. 571. Gerçi duman onun için ateşin delîlidir. Bizim için dumansız o ateşte ol-mak hoştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 571. Gerçi duman onun için ateşin delilidir. Bizim için dumansız o ateşte olmak hoştur. "Duman"dan maksat, yoğun yaratılmış şeylerdir. "Ateş"ten maksat, Sanatkâr ve Hikmet Sahibi olan Hak'tır. Gerçi duman ateşin varlığına işaret ettiği gibi, bu yoğun yaratılmış şeyler de Sanatkâr ve Hikmet Sahibi olan Yüce Allah'ın latif varlığına delildir. Fakat yoğun olan duman, saf olan ateşin müşahedesine engel bir perde olduğu gibi, bu yoğun yaratılmış şeyler de Hak Zât'ın mükemmel güzelliğine perde ve engeldir. Bu sebeple eserden müessire (yaratılandan yaratana) intikal edenlerin imanı, delile dayalı olan gayb imanıdır. Bu iman, filozofların, zahir ehlinin ve avam müminlerin imanidir. "Şunlar ki gayba iman ettiler" (Bakara, 2/3) ayet-i kerimesi gereğince avam bu iman ile yükümlüdür. Tasfiye ehli ise "Ne tarafa yönelirseniz Allah'ın vechi (yüzü) oradadır" (Bakara, 2/115) ayet-i kerimesi gereğince ayanî (görerek) iman ile müminlerdir. İmdi bu açıklamalardan anlaşıldığı üzere felsefe, yani mantık ilmi ve kelam ilmi alimleri, Hakk'ın varlığını ispat etmek hususunda kendisiyle Hak arasına delillerden vasıtalar koyup engelini artırır. Lakin tasfiye ehli ise bu vasıtaları bırakıp keşif ve şühûd (görerek bilme) yoluyla giderler. "Duman"dan murâd, masnûât-ı kesîfedir. "Ateş"ten murâd, Sâni'-i Hakîm olan zât-ı Hak'tır. Gerçi duman ateşin vücûduna delâlet ettiği gibi bu masnû-ât-ı kesîfe dahi Sâni'-i Hakim olan Hak Teâlâ hazretlerinin vücûd-1 latîfine delîldir. Fakat kesîf olan duman sâf olan ateşin müşâhedesine mâni' bir hi-câb olduğu gibi, bu masnûât-ı kesîfe dahi zât-ı Hakk'ın cemâl-i bâ-kemâline perde ve hicabdır. Binâenaleyh eserden müessire intikal edenlerin îmânı de-lîle müstenid olan îmân-ı gaybdır. Bu îmân, hukemânın ve ehl-i zâhirin ve avâm-ı mü'minînin îmanıdır. الذين يؤمنون بالغيب (Bakara, 2/3) "Şunlar ki gaybe îmân ettiler" âyet-i kerîmesi mûcibince avâm bu îmân ile mükellefdir. Ehl-i tasfiye ise فأينما تولوا فَثَم وجه الله (Bakara, 2/115) ya'ni "Ne tarafa teveccüh eder-seniz Allah'ın vechi vâki'dir" âyet-i kerîmesi mûcibince îmân-ı ıyânî ile mü- leyh delîli ne kadar çok ibrâz ederlerse medlûl o kadar mahfi kalır; ve hakîkatte kemâl-i tevhîd, gayriyetin nefyindedir. Çünkü كمال التوحيد نفى الصفات عنه ya'ni "Tevhîdin kemâli O'ndan sıfatın nefyidir" denilmiştir. Ve âlimin delîli olan şey ârifin medlûlüdür; ve mahcûbun hicâb-ı dîdesi olan şey, erbâb-ı şühûd nezdinde cemâl-i mahcûbun âyînesidir." İmdi bu îzâhâttan anlaşıldığı üzere felsefi, ya'ni ilm-i mantık ve ilm-i kelâm ulemâsı Hakk'ın varlığını isbât etmek husûsunda kendisiyle Hak arasına delillerden vâsıtalar koyup hicabını arttırır. Velâkin erbâb-ı tasfiye ise bu vesâitı bırakıp keşif ve şühûd tarîkıyle giderler. 570. Bu, delîlden ve hicabdan kaçar. Medlûl için başını yakasına götürmüştür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 570. Bu, delilden ve perdeden kaçar. Delil ile ispat edilmek istenen için başını yakasına götürmüştür. Bu, kalbi Hakk'ın dışındaki şeylerden arınmış olan saf kişi, delilden ve mantıkî kıyaslardan kaçar. Delil ile ispat etmek istedikleri, yani Yüce Hakk'ın Zât'ı için başını yakasına çeker ve O'nun tecellîsi için usulü dairesinde murakabede (kalbiyle Allah'ı gözetleme) bulunur. "Hicîb", hicâb kelimesinin imâle (eğme, uzatma) edilmiş şeklidir. "Ser bürden be-cîb" (başını yakaya götürmek), tamamen Hakk'ın Zât'ına yönelip O'nun tecellîsine murakıb olmaktan kinayedir. Çünkü aklî deliller perdeye sebep olur. Delil ile ispat edilmek istenene ulaştırmaz. Çünkü aklî delil, varlıkta yaratıcının yaratılandan ayrı olduğuna hükmeder. Bu sebeple bu deliller Hak yolunun perdesidir. "Bu kalbi Hakk'ın gayrından sâf olan safi delilden ve kıyâsât-ı mantıkıyyeden kaçar. Delîl ile isbât etmek istedikleri medlûl ya'ni zât-ı pâk-i Hak için başını yakasına çeker ve O'nun tecellîsi için usûlü dâiresinde murâkabede bulunur." "Hicîb", hicâb kelimesinin imâle olunmuşudur. "Ser bürden be-cîb" bilkülliye zât-ı Hakk'a müteveccih olup O'nun tecellîsine murâkıb olmaktan kinâyedir. Zîrâ delâil-i akliyye mûcib-i hicabdır. Medlûle îsâl etmez. Çünkü delîl-i aklî, vücûdda sâni' masnû'un gayrı olduğuna hükmeder. Binâenaleyh bu deliller Hak yolunun hicabıdır. 571. Gerçi duman onun için ateşin delîlidir. Bizim için dumansız o ateşte olmak hoştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 571. Gerçi duman onun için ateşin delilidir. Bizim için dumansız o ateşte olmak hoştur. "Duman"dan kasıt, yoğun yaratılmış şeylerdir. "Ateş"ten kasıt, Sanatkâr ve Hikmet Sahibi olan Hak'ın zâtıdır. Gerçi duman ateşin varlığına işaret ettiği gibi, bu yoğun yaratılmış şeyler de Sanatkâr ve Hikmet Sahibi olan Yüce Allah'ın latif varlığına delildir. Fakat yoğun olan duman, saf olan ateşin müşahedesine engel bir perde olduğu gibi, bu yoğun yaratılmış şeyler de Hak zâtının kemalli güzelliğine perde ve engeldir. Bu sebeple, eserden müessire (yaratılandan yaratana) intikal edenlerin imanı, delile dayalı olan gayb imanıdır. Bu iman, filozofların, zahir ehlinin ve avam müminlerin imanidir. "Şunlar ki gaybe iman ettiler" (Bakara, 2/3) ayet-i kerimesi gereğince avam bu iman ile yükümlüdür. Tasfiye ehli ise "Ne tarafa yönelirseniz Allah'ın vechi oradadır" (Bakara, 2/115) ayet-i kerimesi gereğince ayanî (görerek) iman ile yükümlüdür. Böyle olunca, tasfiye ehli için yaratılmış şeylerin perdelerini kaldırıp zât tecellisi ateşi içinde varlığını yok etmek hoştur. Nasıl ki, birinci cildin 1792 numaralı şerefli beytinde bu mana şöyle buyrulmuştu: "Yani her kim ki onun namazının mihrabı ayn oldu, onun iman tarafına gitmesini ayıp bil." Bu beyit hakkındaki açıklamalar orada geçti. Cenab-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin Fusûsu'l-Hikem'de "Âleme bakmaksızın Sanatkâr'ı bilmek mümkün değildir!" buyurmaları önceki manaya göredir. "Duman"dan murâd, masnûât-ı kesîfedir. "Ateş"ten murâd, Sâni'-i Hakîm olan zât-ı Hak'tır. Gerçi duman ateşin vücûduna delâlet ettiği gibi bu masnûât-ı kesîfe dahi Sâni'-i Hakim olan Hak Teâlâ hazretlerinin vücûd-ı latîfine delîldir. Fakat kesîf olan duman sâf olan ateşin müşâhedesine mâni' bir hicâb olduğu gibi, bu masnûât-ı kesîfe dahi zât-ı Hakk'ın cemâl-i bâ-kemâline perde ve hicabdır. Binâenaleyh eserden müessire intikal edenlerin îmânı delîle müstenid olan îmân-ı gaybdır. Bu îmân, hukemânın ve ehl-i zâhirin ve avâm-ı mü'minînin îmanıdır. الذين يؤمنون بالغيب (Bakara, 2/3) "Şunlar ki gaybe îmân ettiler" âyet-i kerîmesi mûcibince avâm bu îmân ile mükellefdir. Ehl-i tasfiye ise فأينما تولوا فَثَم وجه الله (Bakara, 2/115) ya'ni "Ne tarafa teveccüh ederseniz Allah'ın vechi vâki'dir" âyet-i kerîmesi mûcibince îmân-ı ıyânî ile mü- kellefdir. Böyle olunca ehl-i tasfiye için masnûât perdelerini kaldırıp tecellî-i zât ateşi içinde mahv-i vücûd etmek hoştur. Nitekim I. cildin 1792 numaralı beyt-i şerîfinde bu ma'nâ şöyle buyrulmuş idi: "Ya'ni her kim ki onun namazının mihrabı ayn oldu, onun îmân tarafına gitmesini ayıp bil." Bu beyt hakkındaki îzâhât orada geçti. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin Fusûsu'l-Hikem'de "Âleme nazar etmeksizin Sâni'e ilim mümkin değildir!" buyurmaları evvelki ma'nâya göredir. 572. Hususiyle bu ateş ki kurb ve vilâ cihetindendir, bize dumandan daha yakındır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 572. Özellikle yakınlık ve velilik yönünden olan bu ateş, bize dumandan daha yakındır. Özellikle bu latif Hak Zâtı öyle yüce bir Zât'tır ki, yakınlık ve muhabbet yönünden bize bu yoğun eşyadan ve çeşitli sanat eserlerinden daha yakındır. Nitekim ayet-i kerîmede ونحن أقرب إليه من حبل الوريد (Kaf, 50/16) yani "Biz ona şah damarından daha yakınız" buyrulur. Buna göre Hak Zâtı'nı eşyadan bir şey ve sanat eserlerinden bir sanat eseri olan kendi varlığının dışında aramak ve onu ispat etmek için birtakım deliller ileri sürmek, yakında olan bir şeyi uzaklarda aramak gibi bir gaflet olur. İnsanın en büyük perdesi, kendi vehmedilmiş varlığını ispat etmesidir. Kendi vehmî varlığından kurtulduğu zaman, nazarında Hakk'ın varlığından başka bir şey kalmaz. Nitekim III. cildin 4500 numaralı beyt-i şerîfinde şöyle buyrulmuştu: "Yakınlık, ne yukarı ne aşağı gitmektir, yakınlık, varlık hapsinden kurtulmaktır." Filozoflar ve zahir uleması, eşyanın varlığını gerçekte mevcut gördüklerinden, zâtî yakınlığı ve kuşatmayı kabul edemezler. Çünkü onların inancına göre iki varlık vardır: Biri Hakk'ın, diğeri halkın varlığıdır. Eğer zâtî yakınlığı kabul etseler, hulûl (Allah'ın yaratılmışlara girmesi) ve ittihad (Allah ile yaratılmışların birleşmesi) lazım gelir. Halbuki hakikat ehlinin nazarında iki varlık yoktur ki hulûl ve ittihad lazım gelsin! Hz. Pîr efendimiz bu yakınlığın hâlini akla yaklaştırmak için IV. cildin 3671 numaralı beytinde şöyle buyurmuşlardı: külfettir. Böyle olunca, tasfiye ehli için sanat eserleri perdelerini kaldırıp zât tecellisi ateşi içinde varlığı yok etmek hoştur. Nitekim I. cildin 1792 numaralı beyt-i şerîfinde bu mana şöyle buyrulmuştu: "Yani her kim ki onun namazının mihrabı ayn oldu, onun iman tarafına gitmesini ayıp bil." Bu beyit hakkındaki açıklamalar orada geçti. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin Fusûsu'l-Hikem'de "Âleme nazar etmeksizin Sâni'e (yaratıcıya) ilim mümkün değildir!" buyurmaları önceki manaya göredir. Husûsiyle bu zât-ı latîf-i Hak öyle bir zât-ı celîledir ki, yakınlık ve muhabbet cihetinden bize bu eşyâ-yı kesîfeden ve masnûât-ı muhtelifeden daha yakındır. Nitekim ayet-i kerîmede ونحن أقرب إليه من حبل الوريد (Kaf, 50/16) ya'ni "Biz ona şah damarından daha yakınız" buyrulur. Binâenaleyh zât-ı Hakk'ı eşyâdan bir şey ve masnûâttan bir masnû' olan kendi vücûdunun hâricinde aramak ve onu isbât için birtakım deliller îrâd etmek yakında olan bir şeyi uzaklarda aramak gibi bir gaflet olur. İnsanın en büyük hicâbı kendi vücûd-ı mevhûmunu isbât etmektir. Kendi vücûd-ı vehmîsinden kurtulduğu vakit nazarında Hakk'ın vücûdundan başka kalmaz. Nitekim III. cildin 4500 numaralı beyt-i şerîfinde şöyle buyrulmuş idi. "Kurb, ne yukarı ne aşağı gitmektir, kurb, varlık hapsinden kurtulmaktır". Hükemâ ve ulemâ-i zâhir eşyanın vücudunu nefsü'l-emrde mevcûd gördüklerinden kurb ve ihâta-i zâtîyi kabûl edemezler. Çünkü onların i'tikādına göre iki vücûd vardır. Birisi Hakk'ın, dîğeri halkın vücûdudur. Eğer kurb-i zâtîyi kabûl etseler, hulûl ve ittihad lâzım gelir. Halbuki ehl-i hakikat nazarında iki vücûd yoktur ki hulûl ve ittihad lâzım gelsin! Hz. Pîr efendimiz bu kurbün hâlini akla takrîb için IV. cildin 3671 numaralı beytinde şöyle buyurmuşlar idi: kellefdir. Böyle olunca ehl-i tasfiye için masnûât perdelerini kaldırıp tecellî-i zât ateşi içinde mahv-i vücûd etmek hoştur. Nitekim I. cildin 1792 numaralı beyt-i şerîfinde bu ma'nâ şöyle buyrulmuş idi: "Ya'ni her kim ki onun namazının mihrabı ayn oldu, onun îmân tarafına gitmesini ayıp bil." Bu beyt hakkındaki îzâhât orada geçti. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin Fusûsu'l-Hikem'de "Âleme nazar etmeksizin Sâni'e ilim mümkin değildir!" buyurmaları evvelki ma'nâya göredir. 572. Hususiyle bu ateş ki kurb ve vilâ cihetindendir, bize dumandan daha yakındır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 572. Özellikle bu ateş ki yakınlık ve velilik yönündendir, bize dumandan daha yakındır. Özellikle bu latif Hak Zâtı öyle yüce bir Zâttır ki, yakınlık ve muhabbet yönünden bize bu kesif eşyadan ve çeşitli sanat eserlerinden daha yakındır. Nitekim ayet-i kerimede "Biz ona şah damarından daha yakınız" (Kaf, 50/16) buyrulur. Buna göre, Hak Zâtı'nı eşyadan bir şey ve sanat eserlerinden bir sanat eseri olan kendi varlığının dışında aramak ve onu ispat etmek için birtakım deliller ileri sürmek, yakında olan bir şeyi uzaklarda aramak gibi bir gaflet olur. İnsanın en büyük perdesi, kendi vehmedilmiş varlığını ispat etmesidir. Kendi vehmî varlığından kurtulduğu zaman, nazarında Hakk'ın varlığından başka bir şey kalmaz. Nitekim III. cildin 4500 numaralı beyt-i şerifinde şöyle buyrulmuştu: "Yakınlık, ne yukarı ne aşağı gitmektir, yakınlık, varlık hapsinden kurtulmaktır." Filozoflar ve zahir uleması, eşyanın varlığını gerçekte mevcut gördüklerinden, zâtî yakınlığı ve kuşatmayı kabul edemezler. Çünkü onların inancına göre iki varlık vardır: Birisi Hakk'ın, diğeri halkın varlığıdır. Eğer zâtî yakınlığı kabul etseler, hulûl (Allah'ın yaratılmışlara girmesi) ve ittihad (Allah ile yaratılmışın birleşmesi) lazım gelir. Halbuki hakikat ehli nazarında iki varlık yoktur ki hulûl ve ittihad lazım gelsin! Hz. Pir efendimiz bu yakınlığın halini akla yaklaştırmak için IV. cildin 3671 numaralı beytinde şöyle buyurmuşlardı: Husûsiyle bu zât-ı latîf-i Hak öyle bir zât-ı celîledir ki, yakınlık ve muhabbet cihetinden bize bu eşyâ-yı kesîfeden ve masnûât-ı muhtelifeden daha yakındır. Nitekim ayet-i kerîmede ونحن أقرب إليه من حبل الوريد (Kaf, 50/16) ya'ni "Biz ona şah damarından daha yakınız" buyrulur. Binâenaleyh zât-ı Hakk'ı eşyâdan bir şey ve masnûâttan bir masnû' olan kendi vücûdunun hâricinde aramak ve onu isbât için birtakım deliller îrâd etmek yakında olan bir şeyi uzaklarda aramak gibi bir gaflet olur. İnsanın en büyük hicâbı kendi vücûd-ı mevhûmunu isbât etmektir. Kendi vücûd-ı vehmîsinden kurtulduğu vakit nazarında Hakk'ın vücûdundan başka kalmaz. Nitekim III. cildin 4500 numaralı beyt-i şerîfinde şöyle buyrulmuş idi. "Kurb, ne yukarı ne aşağı gitmektir, kurb, varlık hapsinden kurtulmaktır". Hükemâ ve ulemâ-i zâhir eşyanın vücudunu nefsü'l-emrde mevcûd gördüklerinden kurb ve ihâta-i zâtîyi kabûl edemezler. Çünkü onların i'tikādına göre iki vücûd vardır. Birisi Hakk'ın, dîğeri halkın vücûdudur. Eğer kurb-i zâtîyi kabûl etseler, hulûl ve ittihad lâzım gelir. Halbuki ehl-i hakikat nazarında iki vücûd yoktur ki hulûl ve ittihad lâzım gelsin! Hz. Pîr efendimiz bu kurbün hâlini akla takrîb için IV. cildin 3671 numaralı beytinde şöyle buyurmuşlar idi: 573. İmdi canın tahyîlâtından dolayı candan duman tarafına gitmek siyehkârlık olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 573. Şimdi canın vehimlerinden dolayı candan duman tarafına gitmek günahkârlık olur. "Tahyîl", bir adama kötü zan beslemek, bir adamın yüzünden hayır, kerem ve asalet sezmek ve anlamak; ve bir şeyden zarar endişesiyle korkmak ve sakınmak anlamlarındadır (Kâmûs). Burada üçüncü anlam uygundur. Birinci mısradaki "can"dan kasıt, Hak'ın Zâtı, ikinci mısradaki "can"dan kasıt ise idrak eden ruhtur. Yani Yaratıcı ile yaratılmışlar arasında mutlak bir başkalık yoktur. Aksine, düşünülen başkalık itibârîdir; ve hakikatte yakınlık ve ayniyet (bir ve aynı olma) vardır. Bu eşyanın Hak'ın varlığından başka olması, idrak eden ruhun vehimleri ve zarar gelir düşüncesiyle meydana gelen korkusudur. Çünkü ruhta yaratılmışlık damgası olduğundan onda başkalık zevki vardır. Bu sebeple canın bu vehimlerinden dolayı sanat eserlerinin ve yaratılmışların varlığını Hak'ın varlığından başka görüp bu eşyada Hak'ı müşahede etmekten kaçmak günahkârlık ve kabahat olur. "Tahyîl", bir adama sû'-i zan etmek, bir adamın sîmâsından hayır ve kerem ve necâbet teferrüs ve iz'ân etmek; ve bir şeyden zarar endîşesiyle havf ve ihtirâz etmek ma'nâlarınadır (Kāmûs). Burada üçüncü ma'nâ münasîbdir. Birinci mısra'daki "cân"dan murâd, zât-ı Hak, ikinci mısra'daki "cân"dan murâd dahi rûh-i müdriktir. Ya'ni Hâlik ile mahlûkāt arasında gayriyyet-i mutlaka yoktur. Belki melhûz olan gayriyet i'tibârîdir; ve hakîkatte kurb ve ayniyet vardır. Bu eşyânın vücûd-ı Hakk'ın gayrı olması rûh-i müdrikin tahyîlâtı ve zarar gelir düşüncesiyle vâki' olan havfidir. Zîrâ rûhda hudûs damgası olduğundan onda gayriyet zevki vardır. Binâenaleyh canın bu tahyîlâtından dolayı vücûd-i masnûât ve mahlūkātı zât-ı Hakk'ın vücudunun ve varlığının gayri görüp bu eşyâda Hakk'ı müşâhede etmekten kaçmak siyehkârlık ve kabâhat olur. ## در بیان قول رسول عليه السلام لا رَهْبَانِيَّة في الإسلام Resûl (a.s.) in لاَ رَهْبَانِيَّةً فى الاسلام Ya'ni "İslam'da râhiblere mensûb amel yoktur" kavlinin beyânındadır 574. Kanadı koparma ve gönlünü ondan kopar! Zîra ki bu cihadın şartı adüvv geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 574. Kanadı koparma ve gönlünü ondan kopar! Çünkü bu cihadın şartı düşman geldi. "Kanat"tan maksat, dünya süsleridir ki, bu süsler Âl-i İmran sûresinde geçen şu ayette belirtilmiştir: "Kadınlara, oğullara, yığın yığın biriktirilmiş altın ve gümüşe karşı şehvet düşkünlüğü insanlara süslü gösterildi." "Kanad"dan murâd, müzeyyenât-ı dünyeviyyedir ki, bu müzeyyenât Âl-i İmran sûresinde vâki' زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ 573. İmdi canın tahyîlâtından dolayı candan duman tarafına gitmek siyehkarlık olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 573. Şimdi canın vehimlerinden dolayı candan duman tarafına gitmek günahkârlık olur. "Tahyîl", bir adama kötü zan beslemek, bir adamın yüzünden hayır, kerem ve asalet sezmek ve anlamak; ve bir şeyden zarar endişesiyle korkmak ve sakınmak anlamlarındadır (Kamus). Burada üçüncü anlam uygundur. Birinci mısradaki "can"dan kasıt, Hak'ın zâtıdır; ikinci mısradaki "can"dan kasıt ise idrak eden ruhtur. Yani Yaratıcı ile yaratılmışlar arasında mutlak bir başkalık yoktur. Aksine, düşünülen başkalık itibârîdir; ve hakikatte yakınlık ve ayniyet vardır. Bu eşyanın Hak'ın varlığından başka olması, idrak eden ruhun vehimleri ve zarar gelir düşüncesiyle meydana gelen korkusudur. Çünkü ruhta sonradan olma damgası olduğundan onda başkalık zevki vardır. Bu sebeple canın bu vehimlerinden dolayı sanat eserlerinin ve yaratılmışların varlığını Hak'ın zâtının ve varlığının gayrı görüp bu eşyada Hak'ı müşahede etmekten kaçmak günahkârlık ve kabahat olur. "Tahyîl", bir adama sû'-i zan etmek, bir adamın sîmâsından hayır ve kerem ve necâbet teferrüs ve iz'ân etmek; ve bir şeyden zarar endîşesiyle havf ve ihtirâz etmek ma'nâlarınadır (Kāmûs). Burada üçüncü ma'nâ münasîbdir. Birinci mısra'daki "cân"dan murâd, zât-ı Hak, ikinci mısra'daki "cân"dan murâd dahi rûh-i müdriktir. Ya'ni Hâlik ile mahlûkāt arasında gayriyyet-i mutlaka yoktur. Belki melhûz olan gayriyet i'tibârîdir; ve hakîkatte kurb ve ayniyet vardır. Bu eşyânın vücûd-ı Hakk'ın gayrı olması rûh-i müdrikin tahyîlâtı ve zarar gelir düşüncesiyle vâki' olan havfidir. Zîrâ rûhda hudûs damgası olduğundan onda gayriyet zevki vardır. Binâenaleyh canın bu tahyîlâtından dolayı vücûd-i masnûât ve mahlūkātı zât-ı Hakk'ın vücudunun ve varlığının gayri görüp bu eşyâda Hakk'ı müşâhede etmekten kaçmak siyehkârlık ve kabâhat olur. ## در بیان قول رسول عليه السلام لا رَهْبَانِيَّة في الإسلام Resûl (a.s.) in لاَ رَهْبَانِيَّةً فى الاسلام Ya'ni "İslam'da râhiblere mensûb amel yoktur" kavlinin beyânındadır 574. Kanadı koparma ve gönlünü ondan kopar! Zîra ki bu cihadın şartı adüvv geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 574. Kanadı koparma ve gönlünü ondan kopar! Çünkü bu cihadın şartı düşman geldi. "Kanat"tan maksat, dünya süsleridir ki, bu süsler Âl-i İmrân sûresinde geçen زيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ (Ali İmran, 3/14) وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا yani "Kadın ve evlat ve kantarlar dolusu altın ve gümüş ve nişanlı atlar ve evcil hayvanlar ve ekin isteklerinin sevgisi insanlar için süslendi. Bunlar dünya hayatının geçimlikleridir" ayet-i kerimesinde açıklanmıştır. Bu konudaki açıklamalar I. cildin 2463 numaralı beyt-i şerifinden itibaren geçen beyitlerde zikredilmiştir. Yani, bu dünya süsleri ve ziynetlerinden her biri tavusun süslü kanadı gibidir. Bunlardan soyutlanma! Çünkü dünya hayatının iptali uygun değildir. Aksine kalbini bunların sevgisinden kopar! Nitekim I. cildin 997 numaralı beyt-i şerifinde: Yani "Dünya nedir? Allah'tan gafil olmaktır. Mal ve gümüş ve evlat ve kadın değildir" buyrulmuştu. Hakk yolunun âşıklarına bunları atmak değil, bunların sevgisini kalbinden atmak lazımdır; ve bunların sevgisini kalbinden atmak için de mücahede (nefisle mücadele) lazımdır; ve mücahede ancak bu gibi süslerin varlığıyla olur. Çünkü bu süslerin sevgisi ruhu öldüren düşmandır. Bu sebeple düşmana karşı mücahede gerekir. Çünkü bu cihadın şartı düşmanın varlığıdır. "Kanad"dan murâd, müzeyyenât-ı dünyeviyyedir ki, bu müzeyyenât Al-i İmran sûresinde vâki' زيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ (Ali Imran, 3/14) وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ya'ni "Kadın ve evlâd ve kantarlar ile altın ve gümüş ve hünerli ve nişanlı atlar ve hayvânât-ı ehliyye ve ekin isteklerinin muhabbeti nâs için tezyîn olundu. Bunlar hayât-ı dünyâ metâıdır" âyet-i kerîmesinde beyân buyrulmuştur. Bu bâbdaki îzâhât I. cildin 2463 numaralı beyt-i şerîfinden i'tibâren geçen beyitlerde mezkûrdur. Ya'ni, bu müzeyyenât ve tecemmülât-ı dünyeviyyeden her biri tâvusun süslü kanadı mesâbesindedir. Bunlardan tecerrüd etme! Zîrâ hayât-ı dünyeviyyenin ta'tîli münasib değildir. Belki kalbini bunların muhabbetinden kopar! Nitekim I. cildin 997 numaralı beyt-i şerîfinde: Ya'ni "Dünyâ nedir? Huda'dan gafil olmaktır. Meta' ve gümüş ve evlâd ve kadın değildir" buyrulmuş idi. Hak yolunun âşıklarına bunları atmak değil, bunların muhabbetini kalbinden atmak lâzımdır; ve bunların muhabbetini kalbinden atmak için dahi mücâhede lâzımdır; ve mücâhede ancak bu gibi müzeyyenâtın vücûduyla olur. Zîrâ bu müzeyyenâtın muhabbeti rûhu öldüren düşmandır. Binâenaleyh düşmana karşı mücâhede îcâb eder. Zîrâ ki bu cihâdın şartı düşmanın vücüdudur. 575. Düşman olmadığı vakit cihad muhal geldi. Şehvetin olmasa imtisal olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 575. Düşman olmadığı vakit cihad imkânsız geldi. Şehvetin olmasa itaat olmaz. Yani, "Karşında düşman olmadığı vakit cihad ve savaşın imkânı olmaz; aynı şekilde istek ve arzu olmasa emre itaatin anlamı kalmaz." Örneğin bir kimseye, toprak yeme! [diye] emir verilmez. Çünkü insanda toprak yemeye meyil ve arzu yoktur. Fakat, zina etme ve şarap içme! diye emredilir. Çünkü bunlar nefse hoş gelir. Bunun gibi insanın dünyevî süslere meyli ve muhabbeti vardır. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, nefsine hoş gelen bu şeylerin muhabbetini kalbinden çıkar ve bu hususta nefsin ile mücâhede et, diye emredilir. Nasıl ki Fihi Mâ Fîh'in 41. bölümünde cenâb-ı Pîr şöyle buyururlar: “İnsanın rağbet etmediği şeyden nehyedilmesi doğru olmaz. Taş yeme, diken yeme! demek doğru değildir; ve eğer denilirse buna nehiy denmez." Ya'ni, "Karşında düşman olmadığı vakit cihâd ve muhârebenin imkânı olmaz; ve kezâ istek ve arzû olmasa emre imtisâlin ma'nâsı kalmaz." Meselâ bir kimseye, toprak yeme! [diye] emr olunmaz. Zîrâ insanda toprak yemeye meyil ve arzû yoktur. Fakat, zinâ etme ve şarap içme! diye emrolunur. Çünkü bunlar nefse hoş gelir. Bunun gibi insanın müzeyyenât-ı dünyeviyyeye meyil ve muhabbeti vardır. Binâenaleyh ey sâlik, nefsine hoş gelen bu şeylerin muhabbetini kalbinden çıkar ve bu husûsta nefsin ile mücâhede et, diye emrolunur. Nitekim Fihi Mâ Fîh'in 41. faslında cenâb-ı Pîr şöyle buyururlar: “İnsanın râğıb olmadığı şeyden nehy olunması sahîh olmaz. Taş yeme, diken yeme! demek sahîh değildir; ve eğer denilirse buna nehy tesmiye olunmaz." 576. Senin meylin olmazsa sabr olmaz. Hasım olmadığı vakit senin hayline ne hâcet vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 576. Senin bir şeye eğilimin olmazsa sabır da olmaz. Düşman olmadığı zaman senin hayaline ne ihtiyaç vardır! وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا (Âl-i İmrân, 3/14) yani "Kadın ve evlat ve kantarlar dolusu altın ve gümüş ve hünerli ve nişanlı atlar ve evcil hayvanlar ve ekin isteklerinin sevgisi insanlar için süslendi. Bunlar dünya hayatının geçici menfaatidir" ayet-i kerimesinde açıklanmıştır. Bu konudaki açıklamalar I. cildin 2463 numaralı beyt-i şerifinden itibaren geçen beyitlerde zikredilmiştir. Yani, bu süsler ve dünyevi güzelliklerin her biri tavusun süslü kanadı gibidir. Bunlardan soyutlanma! Çünkü dünya hayatını iptal etmek uygun değildir. Aksine kalbini bunların sevgisinden kopar! Nitekim I. cildin 997 numaralı beyt-i şerifinde: Yani "Dünya nedir? Allah'tan gafil olmaktır. Mal ve gümüş ve evlat ve kadın değildir" buyrulmuştu. Hakk yolunun âşıklarına bunları atmak değil, bunların sevgisini kalbinden atmak gereklidir; ve bunların sevgisini kalbinden atmak için de mücâhede (nefisle mücadele) gereklidir; ve mücâhede ancak bu gibi süslerin varlığıyla olur. Çünkü bu süslerin sevgisi ruhu öldüren düşmandır. Bu sebeple düşmana karşı mücâhede icap eder. Çünkü bu cihadın şartı düşmanın varlığıdır. وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا (Âl-i İmrân, 3/14) ya'ni "Kadın ve evlâd ve kantarlar ile altın ve gümüş ve hünerli ve nişanlı atlar ve hayvânât-ı ehliyye ve ekin isteklerinin muhabbeti nâs için tezyîn olundu. Bunlar hayât-ı dünyâ metâıdır" âyet-i kerîmesinde beyân buyrulmuştur. Bu bâbdaki îzâhât I. cildin 2463 numaralı beyt-i şerîfinden i'tibâren geçen beyitlerde mezkûrdur. Ya'ni, bu müzeyyenât ve tecemmülât-ı dünyeviyyeden her biri tâvusun süslü kanadı mesâbesindedir. Bunlardan tecerrüd etme! Zîrâ hayât-ı dünyeviyyenin ta'tîli münasib değildir. Belki kalbini bunların muhabbetinden kopar! Nitekim I. cildin 997 numaralı beyt-i şerîfinde: Ya'ni "Dünyâ nedir? Huda'dan gafil olmaktır. Meta' ve gümüş ve evlâd ve kadın değildir" buyrulmuş idi. Hak yolunun âşıklarına bunları atmak değil, bunların muhabbetini kalbinden atmak lâzımdır; ve bunların muhabbetini kalbinden atmak için dahi mücâhede lâzımdır; ve mücâhede ancak bu gibi müzeyyenâtın vücûduyla olur. Zîrâ bu müzeyyenâtın muhabbeti rûhu öldüren düşmandır. Binâenaleyh düşmana karşı mücâhede îcâb eder. Zîrâ ki bu cihâdın şartı düşmanın vücüdudur. 575. Düşman olmadığı vakit cihad muhal geldi. Şehvetin olmasa imtisal olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 575. Düşman olmadığı vakit cihad imkânsız geldi. Şehvetin olmasa itaat olmaz. Yani, "Karşında düşman olmadığı vakit cihad ve savaşın imkânı olmaz; aynı şekilde istek ve arzu olmasa emre itaatin anlamı kalmaz." Örneğin bir kimseye, toprak yeme! [diye] emir verilmez. Çünkü insanda toprak yemeye meyil ve arzu yoktur. Fakat, zina etme ve şarap içme! diye emredilir. Çünkü bunlar nefse hoş gelir. Bunun gibi insanın dünyevî süslere meyli ve muhabbeti vardır. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, nefsine hoş gelen bu şeylerin muhabbetini kalbinden çıkar ve bu hususta nefsin ile mücâhede et, diye emredilir. Nasıl ki Fihi Mâ Fîh'in 41. bölümünde cenâb-ı Pîr şöyle buyururlar: “İnsanın rağbet etmediği şeyden nehyedilmesi doğru olmaz. Taş yeme, diken yeme! demek doğru değildir; ve eğer denilirse buna nehiy denmez." Ya'ni, "Karşında düşman olmadığı vakit cihâd ve muhârebenin imkânı olmaz; ve kezâ istek ve arzû olmasa emre imtisâlin ma'nâsı kalmaz." Meselâ bir kimseye, toprak yeme! [diye] emr olunmaz. Zîrâ insanda toprak yemeye meyil ve arzû yoktur. Fakat, zinâ etme ve şarap içme! diye emrolunur. Çünkü bunlar nefse hoş gelir. Bunun gibi insanın müzeyyenât-ı dünyeviyyeye meyil ve muhabbeti vardır. Binâenaleyh ey sâlik, nefsine hoş gelen bu şeylerin muhabbetini kalbinden çıkar ve bu husûsta nefsin ile mücâhede et, diye emrolunur. Nitekim Fihi Mâ Fîh'in 41. faslında cenâb-ı Pîr şöyle buyururlar: “İnsanın râğıb olmadığı şeyden nehy olunması sahîh olmaz. Taş yeme, diken yeme! demek sahîh değildir; ve eğer denilirse buna nehy tesmiye olunmaz." 576. Senin meylin olmazsa sabr olmaz. Hasım olmadığı vakit senin hayline ne hâcet vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 576. Senin meylin olmazsa sabır olmaz. Düşman olmadığı zaman senin süvari birliğine ne ihtiyaç vardır! "Hayl", burada "atlı topluluk" anlamındadır. Yani, ey Hakk Yolcusu, senin nefsinin meyli ve arzusu olmayan bir şeye karşı sabrının anlamı olmaz. Örneğin susamış olan bir adam su içmemek için sabrettim derse doğru olur. Bu sözü susamamış bir adam söylerse soğuk ve anlamsız bir söz olur; aynı şekilde düşman olmadığı zaman süvari askerinin sevkine ihtiyaç olmaz. "Hayl", burada "atlı cemâat" ma'nâsınadır. Ya'ni, ey sâlik, senin nefsinin meyli ve arzûsu olmayan şeye karşı sabrın ma'nâsı olmaz. Meselâ susamış olan bir adam su içmemek için sabrettim derse doğru olur. Bu sözü susamamış bir adam söylerse soğuk ve ma'nâsız bir söz olur; ve kezâ düşman olmadığı vakit süvârî askerinin sevkine ihtiyaç olmaz. 577. Sakın kendini hasiyy yapma, ruhbân olma! Zîra ki iffet şehvete merhundur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 577. Sakın kendini hadım yapma, rahip olma! Çünkü iffet, şehvete bağlıdır. "Hasiyy", husyeleri çıkarılmış kimseye denir, "hadım" demektir. "Ruhbân", "rahip" kelimesinin çoğuludur ve "rahip", Hristiyanların ibadet edenleri anlamındadır. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, 'Hakk'a ibadet edeceğim ve şehvetten sakınacağım' diye kendini hadım yapma ve rahipler gibi olma! Çünkü Hakk'ın kabul ettiği iffet sıfatı, şehvetin varlığına bağlıdır. Şehveti olmayan bir kimsenin iffeti söz konusu olamaz." Bilinmeli ki, nefse ait sıfatlardan her birinin aşırılığı, eksikliği ve dengesi vardır. Aşırılığı ve eksikliği kınanmış, dengesi ise kabul edilmiştir. Örneğin, gazap sıfatının aşırılığı öfke patlaması, dengesi cesaret, eksikliği ise korkaklık ve ödlekliğidir; aynı şekilde şehvetin aşırılığı oburluk ve azgınlık, dengesi iffet, eksikliği ise şehvetsizliktir. Bunun için Pîr efendimiz (Mevlânâ) Fîhi Mâ Fih'in 21. bölümünde "Yüce Allah, Peygamber'e ince bir yolu gizlice gösterdi. O da nedir? Cefalarını çekmek ve onların muhalefetlerini dinlemek ve onun üzerine çaba göstermek ve kendini terbiye etmek için kadın almaktır" buyururlar. "Hasiyy", husyeleri çıkarılmış kimseye derler, "hadım" demek olur. “Ruhbân”, “râhib"in cem'idir ve "râhib", hıristiyanların âbidleri ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ey sâlik, Hakk'a ibadet edeceğim ve şehvetten ictinâb edeceğim diye kendini hadım yapma ve râhibler gibi olma! Zîrâ ki Hakk'ın makbûlü olan sıfat-ı iffet şehvetin vücûduna bağlıdır. Şehveti olmayan bir kimsenin iffeti mevzû'-i bahs olamaz." Ma'lûm olsun ki, sıfât-ı nefsâniyyeden her birinin ifrâtı ve tefrîtı ve i'tidâli vardır. İfrâtı ve tefrîti mezmûm ve i'tidâli makbûldür. Meselâ gazab sıfatının ifrâtı tehevvür ve i'tidâli şecâat ve tefrîti cübn ve korkaklıktır; ve kezâ şehvetin ifrâtı, şereh ve azgınlık ve i'tidâli, iffet ve tefrîti, humûd ya'ni şehvetsizliktir. Bunun için cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih'in 21. faslında "Hak Teâlâ azze ve celle ince bir yolu Peygamber'e gizlice gösterdi. O da nedir? Cevirlerini çekmek ve onların muhâlâtını dinlemek ve onun üzerine sa'y etmek ve kendini mühezzeb kılmak için kadın almaktır" buyururlar. 578. Hevadan hevâsız nehiy mümkin olmadı. Ölülere gāzīlik göstermek mümkin değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 578. Hevadan hevâsız nehiy mümkün olmadı. Ölülere gazilik göstermek mümkün değildir. Yani, nefsin hevâsı olmasaydı onu hevâdan nehyetmek mümkün olmazdı. Çünkü varlığı sabit olmayan bir şeyi reddetmek abestir. Nasıl ki hareketten uzak ve karşı koymaktan aciz olan ölülere karşı gazâ ve mücadele etmek mümkün olmaz. Ya'ni, nefsin hevâsı olmasa idi onu hevâdan nehyetmek mümkin olmazdı. Zîrâ vücûdu sâbit olmayan bir şeyi nefyetmek abestir. Nitekim hareketten ârî ve mukābeleden âciz olan ölülere karşı gazâ ve mücâhede etmek mümkin olmaz. 579. "Enfikū!" buyurdu. Binâenaleyh bir kesb et, zîrâ ki eski îrâdsız masraf olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 579. "Harcayın!" buyurdu. Bu sebeple bir kazanım elde et, çünkü eski kazançsız harcama olmaz. "Hayl", burada "atlı topluluk" anlamındadır. Yani, ey Hakk Yolcusu, senin nefsinin meyli ve arzusu olmayan şeye karşı sabrının bir anlamı olmaz. Örneğin susamış olan bir adam su içmemek için sabrettim derse doğru olur. Bu sözü susamamış bir adam söylerse soğuk ve anlamsız bir söz olur; ve aynı şekilde düşman olmadığı zaman süvari askerinin sevkine ihtiyaç olmaz. "Hayl", burada "atlı cemâat" ma'nâsınadır. Ya'ni, ey sâlik, senin nefsinin meyli ve arzûsu olmayan şeye karşı sabrın ma'nâsı olmaz. Meselâ susamış olan bir adam su içmemek için sabrettim derse doğru olur. Bu sözü susamamış bir adam söylerse soğuk ve ma'nâsız bir söz olur; ve kezâ düşman olmadığı vakit süvârî askerinin sevkine ihtiyaç olmaz. 577. Sakın kendini hasiyy yapma, ruhbân olma! Zîra ki iffet şehvete merhundur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 577. Sakın kendini hadım yapma, rahip olma! Çünkü iffet, şehvete bağlıdır. "Hasiyy", husyeleri çıkarılmış kimseye denir, "hadım" demektir. "Ruhbân", "rahip" kelimesinin çoğuludur ve "rahip", Hristiyanların ibadet edenleri anlamındadır. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, 'Hakk'a ibadet edeceğim ve şehvetten sakınacağım' diye kendini hadım yapma ve rahipler gibi olma! Çünkü Hakk'ın kabul ettiği iffet sıfatı, şehvetin varlığına bağlıdır. Şehveti olmayan bir kimsenin iffeti söz konusu olamaz." Bilinmeli ki, nefse ait sıfatlardan her birinin aşırılığı, eksikliği ve dengesi vardır. Aşırılığı ve eksikliği kınanmış, dengesi ise kabul edilmiştir. Örneğin, gazap sıfatının aşırılığı öfke patlaması, dengesi cesaret, eksikliği ise korkaklık ve ödlekliğidir; aynı şekilde şehvetin aşırılığı oburluk ve azgınlık, dengesi iffet, eksikliği ise şehvetsizliktir. Bunun için Pîr efendimiz (Mevlânâ) Fîhi Mâ Fih'in 21. bölümünde "Yüce Allah, Peygamber'e ince bir yolu gizlice gösterdi. O da nedir? Cefalarını çekmek ve onların muhalefetlerini dinlemek ve onun üzerine çaba göstermek ve kendini terbiye etmek için kadın almaktır" buyururlar. "Hasiyy", husyeleri çıkarılmış kimseye derler, "hadım" demek olur. “Ruhbân”, “râhib"in cem'idir ve "râhib", hıristiyanların âbidleri ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ey sâlik, Hakk'a ibadet edeceğim ve şehvetten ictinâb edeceğim diye kendini hadım yapma ve râhibler gibi olma! Zîrâ ki Hakk'ın makbûlü olan sıfat-ı iffet şehvetin vücûduna bağlıdır. Şehveti olmayan bir kimsenin iffeti mevzû'-i bahs olamaz." Ma'lûm olsun ki, sıfât-ı nefsâniyyeden her birinin ifrâtı ve tefrîtı ve i'tidâli vardır. İfrâtı ve tefrîti mezmûm ve i'tidâli makbûldür. Meselâ gazab sıfatının ifrâtı tehevvür ve i'tidâli şecâat ve tefrîti cübn ve korkaklıktır; ve kezâ şehvetin ifrâtı, şereh ve azgınlık ve i'tidâli, iffet ve tefrîti, humûd ya'ni şehvetsizliktir. Bunun için cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih'in 21. faslında "Hak Teâlâ azze ve celle ince bir yolu Peygamber'e gizlice gösterdi. O da nedir? Cevirlerini çekmek ve onların muhâlâtını dinlemek ve onun üzerine sa'y etmek ve kendini mühezzeb kılmak için kadın almaktır" buyururlar. 578. Hevadan hevâsız nehiy mümkin olmadı. Ölülere gāzīlik göstermek mümkin değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 578. Hevadan hevâsız nehiy mümkün olmadı. Ölülere gazilik göstermek mümkün değildir. Yani, nefsin hevâsı olmasaydı onu hevâdan nehyetmek mümkün olmazdı. Çünkü varlığı sabit olmayan bir şeyi reddetmek abestir. Nasıl ki hareketten uzak ve karşı koymaktan aciz olan ölülere karşı gazâ ve mücadele etmek mümkün olmaz. Ya'ni, nefsin hevâsı olmasa idi onu hevâdan nehyetmek mümkin olmazdı. Zîrâ vücûdu sâbit olmayan bir şeyi nefyetmek abestir. Nitekim hareketten ârî ve mukābeleden âciz olan ölülere karşı gazâ ve mücâhede etmek mümkin olmaz. 579. "Enfikū!" buyurdu. Binâenaleyh bir kesb et, zîrâ ki eski îrâdsız masraf olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 579. "Harcayın!" buyurdu. Bu sebeple bir kesb (irâdî kazanım) edin, çünkü eski bir gelir olmadan harcama olmaz. Yüce Allah, Kur'ân-ı Kerîm'de "Enfikû!" yani "Harcayınız!" buyurdu. Harcama ise mevcut olan bir maldan olur; mal ise kazanılmak suretiyle elde edilir. Çünkü evvelce elde bir gelir olmaksızın harcama ve infak mümkün olmaz. "Harcayın!" emrini bildiren Kur'an ayetleri çoktur. Örneğin Bakara suresinde buyrulur: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ (Bakara, 2/254) Yani "Ey müminler, kendisinde alışveriş, dostluk ve şefaat olmayan kıyamet günü gelmeden evvel size rızık olarak verdiğimiz şeyden harcayınız!" Hak Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerîm'de "Enfikû!" ya'ni "İnfâk ediniz!" buyurdu. İnfâk ise mevcûd olan bir maldan olur; ve mal ise kazanılmak sûretiyle elde edilir. Zîrâ ki evvelce elde bir îrâd olmaksızın harc ve infâk mümkün olmaz. "Enfikû!" emrini mübelliğ olan âyât-ı kur'âniyye müteaddiddir. Ezcümle sûre-i Bakara'da buyrulur: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ (Bakara, 2/254) Ya'ni "Ey mü'minler, kendisinde bey' ve dostluk ve şefâat olmayan kıyâmet günü gelmezden evvel size rızk olarak verdiğimiz şeyden infâk ediniz!" 580. O gerçi "Enfikû!"yu mutlak getirdi. Sen "İksibû sümme enfikû!" oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 580. O gerçi "Harcayın!" emrini mutlak olarak getirdi. Sen "Kazanın, sonra harcayın!" diye oku! Yani, Yüce Allah, "Allah yolunda harcayın!" (Bakara, 2/195) ayet-i kerimesinde "Harcayın!" emrini mutlak olarak bildirdi. Fakat harcama, mevcut olan maldan olacağından, bu emrin altında "Kazanın!" emri gizlidir. Bu sebeple sen bu ayeti okurken "Kazanın, sonra harcayın!" anlamıyla oku! Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri وَأَنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ (Bakara, 2/195) ya'ni "Allah yolunda infâk ediniz!" âyet-i kerîmesinde "İnfâk ediniz!" emrini mutlak olarak tebliğ buyurdu. Fakat infâk, mevcûd olan maldan olacağından bu emrin altında "İksibû!" ya'ni "Kazanınız!" emri müstetirdir. Binâenaleyh sen bu âyeti okurken "İksibû sümme enfikû!" ya'ni "Kazanınız, sonra infâk ediniz!" ma'nâsıyla oku! 581. Yine öyledir ki, şâh "İsbirû!" buyurdu. Bir rağbet lâzımdır ki, ondan yüz çeviresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 581. Yine öyledir ki, şah "Sabredin!" buyurdu. Bir rağbet gereklidir ki, ondan yüz çeviresin! Yüce Allah hazretleri yine aynı şekilde Âl-i İmrân sûresinde "İsbirû!", yani "Sabrediniz!" (Âl-i İmrân, 3/200) buyurdu. Sabredeceğin şeye karşı kalbinde bir istek ve sevgi gereklidir ki, onun üzerine doğru gitmekten nefsini alıkoyasın. Çünkü, "Taş yeme, sabret!" denemez. Çünkü kimsenin taşı yemeye isteği yoktur. Fakat susamış olan kimseye, "Su içme, sabret!" denebilir. Hak Teâlâ hazretleri yine öylece sûre-i Âl-i İmrân'da "İsbirû!", ya'ni "Sabrediniz!" (Âl-i İmrân, 3/200) buyurdu. Sabredeceğin şeye karşı kalbinde bir rağbet ve muhabbet lâzımdır ki, onun üzerine doğru gitmekten nefsini habsedesin. Zîrâ, taş yeme, sabret! denemez. Çünkü kimsenin taşı yemeğe rağbeti yoktur. Fakat susamış olan kimseye, su içme sabret! denebilir. 582. Şimdi, "Külû!" şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "Lâ tüsrifû!" o, iffettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 582. Şimdi, "Yiyin!" emri şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "İsraf etmeyin!" emri ise iffettir. Yani, "Külû!" "Yeyiniz!" (A'râf, 7/31) emri şehvet tuzağından, yani insanın bedeni yemeğe muhtaç olup ona rağbet ettiğinden dolayıdır. Ondan sonra "Lâ tüsrifû!" "İsraf etmeyiniz!" (A'râf, 7/31) emri de o iffettir. Yani yemek konusunda ölçülü olmayı korumak içindir; ve yemenin meşru bir sınırını belirlemektir. Çünkü ölçü sınırından fazla yemek aşırılık ve israftır. Hiç yemeyip muhtaç Yüce Allah Hazretleri Kur'ân-ı Kerîm'de "Enfiku!" yani "İnfâk ediniz!" buyurdu. İnfâk ise mevcut olan bir maldan olur; ve mal ise kazanılmak suretiyle elde edilir. Zira ki evvelce elde bir gelir olmaksızın harcama ve infâk mümkün olmaz. "Enfikū!" emrini bildiren Kur'an ayetleri çoktur. Örneğin Bakara Suresi'nde buyrulur: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أنفقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم من قبل أن يأتي يوم لا بيع فِيهِ وَلَا خَلَةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ (Bakara, 2/254) Yani "Ey müminler, kendisinde alışveriş ve dostluk ve şefaat olmayan kıyamet günü gelmezden evvel size rızık olarak verdiğimiz şeyden infâk ediniz!" Ya'ni, "Külû!" "Yeyiniz!" (A'râf, 7/31) emri şehvet tuzağından, ya'ni beşerin cismi yemeğe muhtaç olup ona rağbet ettiğinden dolayıdır. Ondan sonra "Lâ tüsrifû!" "İsrâf etmeyiniz!" (A'râf, 7/31) emri de o iffettir. Ya'ni yemek husûsunda i'tidâli muhâfaza içindir; ve yemenin bir hadd-i meşrû'unu ta'yîn-dir. Zîrâ hadd-i i'tidâlden fazla yemek ifrât ve tebzîrdir. Hiç yemeyip muhtaç Hak Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerîm'de "Enfiku!" ya'ni "İnfâk ediniz!" buyurdu. İnfâk ise mevcud olan bir maldan olur; ve mal ise kazanılmak sûretiyle elde edilir. Zîrâ ki evvelce elde bir îrâd olmaksızın harc ve infâk mümkin olmaz. "Enfikū!" emrini mübelliğ olan âyât-ı kur'âniyye müteaddiddir. Ezcümle sûre-i Bakara'da buyrulur: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أنفقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم من قبل أن يأتي يوم لا بيع فِيهِ وَلَا خَلَةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ (Bakara, 2/254) Ya'ni "Ey mü'minler, kendisinde bey' ve dostluk ve şefâat olmayan kıyâmet günü gelmezden evvel size rızk olarak verdiğimiz şeyden infâk ediniz!" 580. O gerçi "Enfiku!"yu mutlak getirdi. Sen "İksibû sümme enfikū!" oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 580. O gerçi "Harcayın!" emrini mutlak olarak getirdi. Sen "Kazanın, sonra harcayın!" diye oku! Yani, Yüce Allah, "Allah yolunda infâk ediniz!" (Bakara, 2/195) ayet-i kerimesinde "İnfâk ediniz!" emrini mutlak olarak tebliğ etti. Fakat infâk, mevcut olan maldan olacağından bu emrin altında "Kazanın!" emri gizlidir. Bu sebeple sen bu ayeti okurken "Kazanın, sonra infâk edin!" anlamıyla oku! Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri وأنفقوا في سبيل الله (Bakara, 2/195) ya'ni "Allah yolunda infâk ediniz!" âyet-i kérîmesinde "Infâk ediniz!" emrini mutlak olarak tebliğ buyurdu. Fakat infâk, mevcûd olan maldan olacağından bu emrin altında "İksibû!" ya'ni "Kazanınız!" emri müstetirdir. Binâenaleyh sen bu âyeti okurken "İksibû sümme enfiku!" ya'ni "Kazanınız, sonra infâk ediniz!" ma'nâsıyla oku! 581. Yine öyledir ki, şah “Isbiru!” buyurdu. Bir rağbet lâzımdır ki, ondan yüz çeviresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 581. Yine böyledir ki, şah "Sabredin!" buyurdu. Ondan yüz çevirmen için bir rağbet gerekir! Yüce Allah hazretleri yine aynı şekilde Âl-i İmrân sûresinde "Sabredin!" (Âl-i İmrân, 3/200) buyurdu. Sabredeceğin şeye karşı kalbinde bir istek ve sevgi gerekir ki, onun üzerine doğru gitmekten nefsini alıkoyasın. Çünkü "Taş yeme, sabret!" denemez. Zira kimsenin taşı yemeye isteği yoktur. Fakat susamış olan kimseye, "Su içme, sabret!" denebilir. Hak Teâlâ hazretleri yine öylece sûre-i Âl-i İmrân'da "Isbirû!", ya'ni "Sabrediniz!" (Al-i İmrân, 3/200) buyurdu. Sabredeceğin şeye karşı kalbinde bir rağbet ve muhabbet lâzımdır ki, onun üzerine doğru gitmekten nefsini habsedesin. Zîrâ, taş yeme, sabret! denemez. Çünkü kimsenin taşı yemeğe rağbeti yoktur. Fakat susamış olan kimseye, su içme sabret! denebilir. 582. İmdi, "Külû!" şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "La tüsrifû!" o, iffettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 582. Şimdi, "Yiyin!" emri şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "İsraf etmeyin!" emri ise iffettir. Yani, "Yiyin!" (A'râf, 7/31) emri şehvet tuzağından, yani insanın bedeni yemeğe muhtaç olup ona rağbet etmesinden dolayıdır. Ondan sonra "İsraf etmeyin!" (A'râf, 7/31) emri de o iffettir. Yani yemek hususunda ölçüyü korumak içindir; ve yemenin meşru bir sınırını belirlemektir. Çünkü ölçülü sınırından fazla yemek aşırılık ve israftır. Hiç yemeyip muhtaç iken nefsin hakkını vermemek zulümdür ve ihmalkârlıktır; ve orta derecesi ölçülü olmak ve iffettir. Ya'ni, "Külû!" "Yeyiniz!" (A'râf, 7/31) emri şehvet tuzağından, ya'ni beşerin cismi yemeğe muhtaç olup ona rağbet ettiğinden dolayıdır. Ondan sonra "Lâ tüsrifû!" "İsraf etmeyiniz!" (A'râf, 7/31) emri de o iffettir. Ya'ni yemek husûsunda i'tidâli muhafaza içindir; ve yemenin bir hadd-i meşrû'unu ta'yîndir. Zîrâ hadd-i i'tidâlden fazla yemek ifrât ve tebzîrdir. Hiç yemeyip muhtaç iken nefsin hakkını vermemek zulümdür ve tefrîtdir; ve vasat derecesi i'tidâl ve iffettir. 583. Mâdemki onun indinde mahmûlün-bih olmaya, mahmûlün-aleyhin vücûdu mümkün değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 583. Mademki onun katında yüklenilen şey olmaya, yüklenilenin varlığı mümkün değildir. Burada "mahmûlün-bih" (yüklenilen şey) ile "mahmûlün-aleyh" (yüklenilen) yukarıda açıklanan mantık ilmi terimlerinden değildir. İstenen, onların lügat anlamlarıdır. "Mahmûlün-aleyh", hamal ve "mahmûlün-bih", yük demektir. "Ledeyhi"deki zamir, "mahmûlün-aleyh" olan kişiye aittir ve önce gelmiştir. Yani, hamalın katında yük olmazsa, o hamalın varlığına gerek kalmaz. Mademki ortada yük vardır, hamala da ihtiyaç doğaldır; ve yük, hamalın varlığını gerektirir. Bunun gibi infak (Allah yolunda harcama), kesbi (irâdî kazanımı) ve sabır, rağbeti (isteği) gerektirir. Bu sebeple yük olmayan yerde hamal ve kesb olmayan yerde infak ve rağbet olmayan yerde de sabra ihtiyaç kalmaz. Burada mahmûlün-bih ile mahmûlün-aleyh yukarılarda îzâh olunan ilm-i mantık ıstılâhâtından değildirler. Matlûb olan ma'nâ-yı lügavîleridir. “Mahmûlün-aleyh”, hammâl ve mahmûlün-bih, yük demek olur. “Ledeyhi”deki zamîr mahmûlün-aleyh olan kimseye râci' olup takaddüm etmiştir. Ya'ni, hamalın indinde yük olmazsa o hamalın vücûduna hâcet kalmaz. Mâdemki ortada yük vardır, hamala da ihtiyaç tabîîdir; ve yük hamalın vücûdunu müstelzimdir. Bunun gibi infâk, kesbi ve sabır, rağbeti müstelzimdir. Binâenaleyh yük olmayan yerde hamal ve kesb olmayan yerde infâk ve rağbet olmayan yerde dahi sabra ihtiyaç kalmaz. 584. Mâdemki senin için sabr renci olmaya, şart mevcûd olmaz. Binâenaleyh cezâ nüzûl etmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 584. Mademki senin için sabır zahmeti olmaya şart mevcut olmaz. Bu sebeple ceza inmez. Yani, ey Hakk Yolcusu, sende nefsinin rağbet ettiği şeye karşı sabretme zahmeti ve meşakkati olmazsa, ecir ve sevaba nail olmanın şartı bulunmamış olur. Bu durumda sana ecir ve sevap dahi verilmez. Örneğin, şeriatça haram olan şaraba rağbeti ve iştahı olan bir kimse, midesinin hasta olmasından dolayı, doktorların tavsiyesi ve men'i üzerine şarap içmese, ona sabır denmez. Çünkü sıhhatine olan rağbeti, şaraba olan rağbetini kırmıştır. Doğal olarak bunun ecri ve sevabı olmaz. Ya'ni, ey sâlik, sende nefsinin rağbet ettiği şeye karşı sabretmek zahmeti ve meşekkatı olmazsa, ecir ve sevâba nâil olmanın şartı bulunmamış olur. Bu sûrette sana ecir ve sevâb dahi verilmez. Meselâ şer'an harâm olan şaraba rağbeti ve iştihâsı olan bir kimse mi'desinin hasta olmasından dolayı, doktorların tavsiyesi ve men'i üzerine şarâb içmese, ona sabır denmez. Zîrâ sıhhatine olan rağbeti şarâba olan rağbetini kesr etmiştir. Bittabi' bunun ecri ve sevâbı olmaz. 585. O şart ne güzeldir ve o cezâ, gönül okşayıcı, can artıran o cezâ ne hoştur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 585. O şart ne güzeldir ve o ceza, gönül okşayıcı, can artıran o ceza ne hoştur! "Şâdâ"daki elif, şaşırma elifidir, "ne kadar hoş!" demektir. Yani, o nefsin rağbet ettiği şeylere karşı sabretmek şartı ne güzel şarttır; ve o şartın gerçekleşmesi anında gönül okşayıcı ve ruhun kuvvetini arttırıcı olan o ceza ve ecir ve sevap ne kadar hoştur! iken nefsin hakkını vermemek zulümdür ve aşırı gitmektir; ve orta derecesi itidal ve iffettir. “Şâdâ”daki elif, elif-i taaccübdür, “ne kadar hoş!” demektir. Ya'ni, o nefsin rağbet ettiği şeylere karşı olan sabretmek şartı ne güzel şarttır; ve o şartın tahakkuku indinde gönül okşayıcı ve rûhun kuvvetini arttırıcı olan o cezâ ve ecir ve sevâb ne kadar hoştur! iken nefsin hakkını vermemek zulümdür ve tefrîtdir; ve vasat derecesi i'tidal ve iffettir. 583. Mâdemki onun indinde mahmûlün-bih olmaya, mahmûlün-aleyhin vücûdu mümkin değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 583. Mademki onun yanında yüklenecek bir şey olmaya, yük taşıyanın varlığı mümkün değildir. Burada "mahmûlün-bih" ve "mahmûlün-aleyh" yukarıda açıklanan mantık ilmi terimlerinden değildir. İstenen, onların lügat anlamlarıdır. "Mahmûlün-aleyh", hamal; "mahmûlün-bih" ise yük demektir. "Ledeyhi"deki zamir, "mahmûlün-aleyh" olan kişiye aittir ve önce gelmiştir. Yani, hamalın yanında yük olmazsa, o hamalın varlığına gerek kalmaz. Mademki ortada yük vardır, hamala da ihtiyaç doğaldır; ve yük, hamalın varlığını gerektirir. Bunun gibi, infak (Allah yolunda harcama), kesbi (irâdî kazanımı) ve sabır, rağbeti (isteği) gerektirir. Bu sebeple, yük olmayan yerde hamala, kesb olmayan yerde infaka ve rağbet olmayan yerde de sabra ihtiyaç kalmaz. Burada mahmülün-bih ile mahmülün-aleyh yukarılarda îzâh olunan ilm-i mantık ıstılâhâtından değildirler. Matlûb olan ma'nâ-yı lügavîleridir. "Mahmûlün-aleyh", hammâl ve mahmülün-bih, yük demek olur. "Ledeyhi"deki zamîr mahmülün-aleyh olan kimseye râci' olup takaddüm etmiştir. Ya'ni, hamalın indinde yük olmazsa o hamalın vücuduna hâcet kalmaz. Mâdemki ortada yük vardır, hamala da ihtiyaç tabîîdir; ve yük hamalın vücûdunu müstelzimdir. Bunun gibi infâk, kesbi ve sabır, rağbeti müstelzimdir. Binâenaleyh yük olmayan yerde hamal ve kesb olmayan yerde infâk ve rağbet olmayan yerde dahi sabra ihtiyaç kalmaz. 584. Mâdemki senin için sabr renci olmaya, şart mevcud olmaz. Binâenaleyh cezâ nüzûl etmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 584. Mademki senin için sabır zahmeti olmaz, bu sebeple ceza inmez. Yani, ey Hakk Yolcusu, sende nefsinin arzu ettiği şeye karşı sabretme zahmeti ve zorluğu olmazsa, ödül ve sevaba ulaşmanın şartı bulunmamış olur. Bu durumda sana ödül ve sevap da verilmez. Örneğin, şeriatça haram olan şaraba isteği ve iştahı olan bir kimse, midesinin hasta olmasından dolayı, doktorların tavsiyesi ve yasağı üzerine şarap içmese, buna sabır denmez. Çünkü sağlığına olan isteği, şaraba olan isteğini kırmıştır. Doğal olarak bunun ödülü ve sevabı olmaz. Ya'ni, ey sâlik, sende nefsinin rağbet ettiği şeye karşı sabretmek zahmeti ve meşekkati olmazsa, ecir ve sevâba nâil olmanın şartı bulunmamış olur. Bu sûrette sana ecir ve sevâb dahi verilmez. Meselâ şer'an harâm olan şaraba rağbeti ve iştihâsı olan bir kimse mi'desinin hasta olmasından dolayı, doktorların tavsiyesi ve men'i üzerine şarâb içmese, ona sabır denmez. Zîrâ sıhhatine olan rağbeti şarâba olan rağbetini kesr etmiştir. Bittabi' bunun ecri ve sevâbı olmaz. 585. O şart ne güzeldir ve o cezâ, gönül okşayıcı, can artıran o cezâ ne hoştur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 585. O şart ne güzeldir ve o ceza, gönül okşayıcı, can artıran o ceza ne hoştur! "Şâdâ"daki elif, şaşırma elifidir, "ne kadar hoş!" demektir. Yani, o nefsinin rağbet ettiği şeylere karşı sabretmek şartı ne güzel şarttır; ve o şartın gerçekleşmesi anında gönül okşayıcı ve ruhun kuvvetini arttırıcı olan o ceza, ecir (karşılık) ve sevap ne kadar hoştur! "Şâdâ"daki elif, elif-i taaccübdür, "ne kadar hoş!" demektir. Ya'ni, o nefsinin rağbet ettiği şeylere karşı olan sabretmek şartı ne güzel şarttır; ve o şartın tahakkuku indinde gönül okşayıcı ve rûhun kuvvetini arttırıcı olan o cezâ ve ecir ve sevâb ne kadar hoştur! ## Onun beyânındadır ki, âşıkın amelinin Hak cânibinden sevâbı dahi Hak'tır 586. Aşıkların şadımanlığı ve gamı O'dur. El kirâsı ve hizmet ücreti dahi O'dur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 586. Âşıkların sevinci ve üzüntüsü O'dur. El emeği ve hizmet ücreti dahi O'dur. Yani, kul kendi nefsinin arzusunu Hakk'ın arzusuna feda ettiği zaman, bunun karşılığında bir sevaba ve ödüle ulaşır. İyilerin ve hayırlı kişilerin amellerinin karşılığı cennetin nimetleridir. Fakat âşıkların sevabı ve ödülü ise Hakk'ın vechidir (yüzü, zatı). Çünkü âşıkların amacı, gerçek maşuk olan Hak'tır. Bu sebeple âşıkların sevinci ve üzüntüsü Hak'tır ve onların el emeği ve hizmet ücreti, yani amellerinin sevabı dahi Hakk'ın pak vechidir. Ya'ni, abd nefsinin murâdını Hakk'ın murâdına fedâ ettiği vakit onun mukābilinde bir sevâba ve ecre nail olur. Ebrâr ve ahyârın amellerinin cezâsı cennetin ni'metleridir. Fakat âşıkların sevâbı ve ecri ise Hakk'ın vechidir. Zîrâ âşıkların maksûdu ma'şûk-ı hakîkî olan Hak'tır. Binâenaleyh âşıkların sürûru ve gamı Hak'tır ve onların el kirâsı ve hizmet ücreti, ya'ni amellerinin sevâbı dahi Hakk'ın vech-i pâkidir. 587. Eğer ma'şûkun gayrı bir temâşa olsa, aşk olmaz. Bir boş sevdâya mensub olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 587. Eğer maşukun dışında bir seyir olursa, aşk olmaz. Boş bir sevdaya ait olur. Bilinmeli ki, ibadet edenler ve zahitler ahiretin talibleridir. Kendi nefislerinin hazzıyla Hak'tan perdelidirler. Çünkü cennet, nefsin haz makamıdır. Nitekim ayet-i kerimede وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَدُّ الْأَعْيُنُ (Zuhruf, 43/71) yani "Cennette sizin için nefsin arzu ettiği ve gözlerin zevk aldığı şey vardır" buyrulur. Şimdi bunlar, Hak'ın zâtının dışında olan cennet suretlerinin seyriyle zevk aldıklarından aşk ehli değildirler. Bu seyir, boş bir hayale ve sevdaya ait olur. Bu sebeple aşıkların seyri her durumda Hak'ın vechidir, O'nun dışındaki bir şey değildir. Ma'lûm olsun ki, âbidler ve zâhidler âhiretin tâlibleridir. Kendi nefislerinin hazzıyla Hak'tan hicabdadırlar. Zîrâ cennet hazz-ı nefs makāmıdır. Nitekim âyet-i kerîmede وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَدُّ الْأَعْيُنُ (Zuhruf, 43/71) ya'ni "Cennette sizin için nefsin iştihâ ettiği ve gözlerin telezzüz ettiği şey vardır" buyrulur. İmdi bunlar, zât-ı Hakk'ın gayrı olan suver-i cinâniyyenin temâşâsıyla mütelezziz olduklarından ehl-i aşk değildirler. Bu temâşâ bir boş hayâl ve sevdâya mensûb olur. Binâenaleyh âşıkların temâşâsı her mevtında vech-i Hak'tır, O'nun gayrı değildir. 588. Aşk o şu'ledir ki o parladığı vakit, her ne ki bâkî olan ma'şûkun gayrıdır, hep yaktı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 588. Aşk öyle bir alevdir ki o parladığı zaman, baki olan maşukun dışındaki her şeyi yaktı. ## Onun beyânındadır ki, âşıkın amelinin Hak cânibinden sevâbı dahi Hak'tır 586. Aşıkların şadımanlığı ve gamı O'dur. El kirâsı ve hizmet ücreti dahi O'dur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 586. Âşıkların sevinci ve üzüntüsü O'dur. El emeği ve hizmet ücreti dahi O'dur. Yani, kul kendi nefsinin arzusunu Hakk'ın arzusuna feda ettiği zaman, bunun karşılığında bir sevaba ve ödüle ulaşır. İyilerin ve hayırlı kişilerin amellerinin karşılığı cennetin nimetleridir. Fakat âşıkların sevabı ve ödülü ise Hakk'ın vechidir (yüzü, zatı). Çünkü âşıkların amacı, gerçek maşuk olan Hak'tır. Bu sebeple âşıkların sevinci ve üzüntüsü Hak'tır ve onların el emeği ve hizmet ücreti, yani amellerinin sevabı dahi Hakk'ın pak vechidir. Ya'ni, abd nefsinin murâdını Hakk'ın murâdına fedâ ettiği vakit onun mukābilinde bir sevâba ve ecre nail olur. Ebrâr ve ahyârın amellerinin cezâsı cennetin ni'metleridir. Fakat âşıkların sevâbı ve ecri ise Hakk'ın vechidir. Zîrâ âşıkların maksûdu ma'şûk-ı hakîkî olan Hak'tır. Binâenaleyh âşıkların sürûru ve gamı Hak'tır ve onların el kirâsı ve hizmet ücreti, ya'ni amellerinin sevâbı dahi Hakk'ın vech-i pâkidir. 587. Eğer ma'şûkun gayrı bir temâşa olsa, aşk olmaz. Bir boş sevdâya mensub olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 587. Eğer maşukun dışında bir seyir olursa, aşk olmaz. Boş bir sevdaya ait olur. Bilinmeli ki, ibadet edenler ve zahitler ahiretin talibleridir. Kendi nefislerinin hazzıyla Hak'tan perdelidirler. Çünkü cennet, nefsin haz makamıdır. Nitekim ayet-i kerimede وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَدُّ الْأَعْيُنُ (Zuhruf, 43/71) yani "Cennette sizin için nefsin arzu ettiği ve gözlerin zevk aldığı şey vardır" buyrulur. Şimdi bunlar, Hak'ın zâtının dışında olan cennet suretlerinin seyriyle zevk aldıklarından aşk ehli değildirler. Bu seyir, boş bir hayale ve sevdaya ait olur. Bu sebeple aşıkların seyri her durumda Hak'ın vechidir, O'nun dışındaki bir şey değildir. Ma'lûm olsun ki, âbidler ve zâhidler âhiretin tâlibleridir. Kendi nefislerinin hazzıyla Hak'tan hicabdadırlar. Zîrâ cennet hazz-ı nefs makāmıdır. Nitekim âyet-i kerîmede وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَدُّ الْأَعْيُنُ (Zuhruf, 43/71) ya'ni "Cennette sizin için nefsin iştihâ ettiği ve gözlerin telezzüz ettiği şey vardır" buyrulur. İmdi bunlar, zât-ı Hakk'ın gayrı olan suver-i cinâniyyenin temâşâsıyla mütelezziz olduklarından ehl-i aşk değildirler. Bu temâşâ bir boş hayâl ve sevdâya mensûb olur. Binâenaleyh âşıkların temâşâsı her mevtında vech-i Hak'tır, O'nun gayrı değildir. 588. Aşk o şu'ledir ki o parladığı vakit, her ne ki bâkî olan ma'şûkun gayrıdır, hep yaktı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 588. Aşk öyle bir ateştir ki o parladığı zaman, maşukun dışındaki kalıcı olmayan her şeyi yaktı. Aşk, muhabbetin aşırılığıdır ve bu aşırı muhabbet hakkında ehlullah "Aşk Allah'ın ateşidir, kulun kalbine düştüğü zaman Allah'tan başkasını yakar" demişlerdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu şerefli beyitte bu ifadeyi nazma dökmüşlerdir. Bu sebeple Cenâb-ı Mevlânâ (r.a.) hazretlerinin yüce yolu, aşk yoludur. Nitekim Dîvân-ı Kebîrlerinde şöyle buyururlar. Beyit: اله را که شناسد کسی که رست زلا زلا که رست بگو عاشق بلا دیده "Allah'ı kim tanır? Lâ'dan kurtulan kimse tanır. Lâ'dan kim kurtuldu? Bela görmüş âşık, de!" Aşk, muhabbetin ifrâtıdır ve bu ifrât-ı muhabbet hakkında ehlullah العشق نار الله اذا وقع في قلب العبد يحرق غير الله ya'ni "Aşk Allah'ın ateşidir, abdin kalbine düştüğü vakit Allah'ın gayrını yakar" demişlerdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfde bu ibâreyi nazma getirmişlerdir. Bu sebeble cenâb-ı Mevlânâ (r.a.) hazretlerinin tarîk-ı âlîleri, tarîk-ı aşktır. Nitekim Dîvân-ı Kebîrlerinde şöyle buyururlar. Beyt: اله را که شناسد کسی که رست زلا زلا که رست بگو عاشق بلا دیده "Allah'ı kim tanır? Lâ'dan kurtulan kimse tanır. Lâ'dan kim kurtuldu? Bila-dîde olan âşık, de!" 589. “Lã" kılıcı Hakk'ın gayrinin katlinde sürdü. Ondan sonra bak ki la'dan sonra ne kaldı?✨ ✨ Sade Türkçe flash 589. "Lâ" kılıcı, Hakk'ın dışındaki her şeyi yok etmekte kullanıldı. Ondan sonra bak ki, "lâ"dan sonra ne kaldı? Yani, âşık "lâ ilâhe" kılıcını Allah'ın gayrı olan şeylere karşı salladı. Bu kılıcı salladıktan sonra bak ki, "lâ ilâhe"den sonra ne kaldı? Ya'ni, âşık “lâ ilâhe" kılıncını Allah'ın gayrı olan eşyaya karşı salladı. Bu kılıncı salladıktan sonra bak ki, “lâ ilâhe"den sonra ne kaldı? 590. "İllallah" bâkî kaldı, hep gitti. Aferin ey ortaklık yakıcı olan kavî aşk!✨ ✨ Sade Türkçe flash 590. "İllallah" bâkî kaldı, hep gitti. Aferin ey ortaklık yakıcı olan kavî aşk! Birinci mısra, yukarıdaki sorunun cevabıdır. Yani, âşığın "lâ ilâhe" kelimesini zâhiren ve bâtınen söylemesinden sonra onun nazarında ne kaldı? "İllallah" kelimesi kaldı. Nazarında bütün kesretler (çokluklar) gitti. Bilinmelidir ki, "lâ ilâhe illallah" kelimesinin zikrinde maksat olan şey lafız değildir, onun anlamıdır. Âşık "lâ ilâhe" ile beşer kalbinde tasarruf eden mâsivânın (Allah dışındaki her şeyin) vehmî varlıklarını ve onların muhabbetini nefyeder (yok sayar); ve "illallah" ile Hakk'ın hakikî varlığını ve onun muhabbetini ispat eder. Bu sebeple Hak âşığının tevhidi, varlıkta şirk yakıcı olan bir tevhid olur. Ancak bir kimse, gerçekte mâsivânın varlığına inandığı hâlde diliyle "lâ ilâhe" dese, onun bu sözü inancına aykırı olur. Çünkü inancında yok saymadığı şeyi diliyle yok sayıyor; ve bu yalancı yok saymadan sonra "illallah" kelimesiyle onun diliyle Hakk'ın varlığını ispat etmesi, iki varlığın ispatını doğurduğundan bu kimse gizli şirkte kalmış olur. İşte ehl-i zâhirin (zahire önem verenlerin) tevhidi bu kadar! Birinci mısra' yukarıdaki suâlin cevabıdır. Ya'ni, âşıkın “lâ ilâhe" kelimesini zâhiren ve bâtınen söylemesinden sonra onun nazarında ne kaldı? "İllallah" kelimesi kaldı. Nazarında bütün keserât gitti. Ma'lumdur ki, “lâ ilahe illallah" kelimesinin zikrinde maksûd olan şey lafız değildir, onun ma'nâsıdır. Aşık "lâ ilâhe” ile kalb-i beşerde mutasarrıf olan mâsivânın vücûdât-ı mevhûmesini ve onların muhabbetini nefy eder; ve "illallah" ile Hakk'ın vücûd-ı hakîkîsini ve onun muhabbetini isbât eder. Binâenaleyh Hak âşığının tevhîdi vücûdda şirk yakıcı olan bir tevhîd olur. Velâkin bir kimse nefsü'l-emrde mâsivânın sübût-ı vücuduna i'tikād ettiği hâlde lisânen "lâ ilâhe" dese onun bu kavli i'tikādına muhalif olur. Zîrâ i'tikādında nefyetmediği şeyi lisânen nefyediyor; ve bu nefy-i kâzibden sonra "illallah" kelimesiyle onun lisânen Hakk'ın vücûdunu isbât etmesi, iki vücûdun isbâtını intâc ettiğinden bu kimse şirk-i hafide kalmış olur. İşte ehl-i zâhirin tevhîdi bu kadar! 591. Muhakkak evvelîn ve âhirîn dahi O'dur. Şirki, şaşının gözünden gayrı görme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 591. Şüphesiz ki öncekiler ve sonrakiler de O'dur. Şirki, şaşı gözünden başka bir yerde görme! Aşk, muhabbetin aşırılığıdır ve bu aşırı muhabbet hakkında Allah dostları "Aşk Allah'ın ateşidir, kulun kalbine düştüğü zaman Allah'tan başkasını yakar" demişlerdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu şerefli beyitte bu ifadeyi nazma dökmüşlerdir. Bu sebeple Cenâb-ı Mevlânâ (r.a.) hazretlerinin yüce yolu, aşk yoludur. Nitekim Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyururlar. Beyit: "Allah'ı kim tanır? Lâ'dan kurtulan kimse tanır. Lâ'dan kim kurtuldu? Gözü olmayan âşık, de!" Aşk, muhabbetin ifrâtıdır ve bu ifrât-ı muhabbet hakkında ehlullah العشق نار الله اذا وقع في قلب العبد يحرق غير الله ya'ni "Aşk Allah'ın ateşidir, abdin kalbine düştüğü vakit Allah'ın gayrını yakar" demişlerdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfde bu ibâreyi nazma getirmişlerdir. Bu sebeble cenâb-ı Mevlânâ (r.a.) hazretlerinin tarîk-ı âlîleri, tarîk-ı aşktır. Nitekim Dîvân-ı Kebîrlerinde şöyle buyururlar. Beyt: "Allah'ı kim tanır? Lâ'dan kurtulan kimse tanır. Lâ'dan kim kurtuldu? Bila-dî-de olan âşık, de!" 589. “Lã" kılıcı Hakk'ın gayrinin katlinde sürdü. Ondan sonra bak ki la'dan sonra ne kaldı?✨ ✨ Sade Türkçe flash 589. "Lâ" kılıcı, Hakk'ın dışındaki her şeyi yok etmekte kullanıldı. Ondan sonra bak ki, "lâ"dan sonra ne kaldı? Yani, âşık "lâ ilâhe" kılıcını Allah'ın gayrı olan şeylere karşı salladı. Bu kılıcı salladıktan sonra bak ki, "lâ ilâhe"den sonra ne kaldı? Ya'ni, âşık “lâ ilâhe" kılıncını Allah'ın gayrı olan eşyaya karşı salladı. Bu kılıncı salladıktan sonra bak ki, “lâ ilâhe"den sonra ne kaldı? 590. "İllallah" bâkî kaldı, hep gitti. Aferin ey ortaklık yakıcı olan kavî aşk!✨ ✨ Sade Türkçe flash 590. "İllallah" bâkî kaldı, hep gitti. Aferin ey ortaklık yakıcı olan kavî aşk! Birinci mısra, yukarıdaki sorunun cevabıdır. Yani, âşığın "lâ ilâhe" kelimesini zâhiren ve bâtınen söylemesinden sonra onun nazarında ne kaldı? "İllallah" kelimesi kaldı. Nazarında bütün kesretler (çokluklar) gitti. Bilinmelidir ki, "lâ ilâhe illallah" kelimesinin zikrinde maksat olan şey lafız değildir, onun anlamıdır. Âşık "lâ ilâhe" ile beşer kalbinde tasarruf eden mâsivânın (Allah dışındaki her şeyin) vehmî varlıklarını ve onların muhabbetini nefyeder (yok sayar); ve "illallah" ile Hakk'ın hakikî varlığını ve onun muhabbetini ispat eder. Bu sebeple Hak âşığının tevhidi, varlıkta şirk yakıcı olan bir tevhid olur. Ancak bir kimse, gerçekte mâsivânın varlığına inandığı hâlde diliyle "lâ ilâhe" dese, onun bu sözü inancına aykırı olur. Çünkü inancında yok saymadığı şeyi diliyle yok sayıyor; ve bu yalancı yok saymadan sonra "illallah" kelimesiyle onun diliyle Hakk'ın varlığını ispat etmesi, iki varlığın ispatını doğurduğundan bu kimse gizli şirkte kalmış olur. İşte ehl-i zâhirin (zahire önem verenlerin) tevhidi bu kadar! Birinci mısra' yukarıdaki suâlin cevabıdır. Ya'ni, âşıkın “lâ ilâhe" kelimesini zâhiren ve bâtınen söylemesinden sonra onun nazarında ne kaldı? "İllallah" kelimesi kaldı. Nazarında bütün keserât gitti. Ma'lumdur ki, “lâ ilahe illallah" kelimesinin zikrinde maksûd olan şey lafız değildir, onun ma'nâsıdır. Aşık "lâ ilâhe” ile kalb-i beşerde mutasarrıf olan mâsivânın vücûdât-ı mevhûmesini ve onların muhabbetini nefy eder; ve "illallah" ile Hakk'ın vücûd-ı hakîkîsini ve onun muhabbetini isbât eder. Binâenaleyh Hak âşığının tevhîdi vücûdda şirk yakıcı olan bir tevhîd olur. Velâkin bir kimse nefsü'l-emrde mâsivânın sübût-ı vücuduna i'tikād ettiği hâlde lisânen "lâ ilâhe" dese onun bu kavli i'tikādına muhalif olur. Zîrâ i'tikādında nefyetmediği şeyi lisânen nefyediyor; ve bu nefy-i kâzibden sonra "illallah" kelimesiyle onun lisânen Hakk'ın vücûdunu isbât etmesi, iki vücûdun isbâtını intâc ettiğinden bu kimse şirk-i hafide kalmış olur. İşte ehl-i zâhirin tevhîdi bu kadar! 591. Muhakkak evvelîn ve âhirîn dahi O'dur. Şirki, şaşının gözünden gayrı görme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 591. Muhakkak ki evvel ve âhir de O'dur. Şirki, şaşının gözünden başka bir şey olarak görme! Bilinmeli ki, varlık asla sınırlanamayan ve sayılamayan küllî bir kavram olup, onun ötesi mutlak yokluktur; ve yokluğun asla bir alanı yoktur. Eğer olsaydı, varlık olurdu. Yokluk ancak varlığın karşıtı olarak zihinde tasavvur edilen bir anlamdır. Varlık kuşatıcı bir nurdur. Nur kendi kendine görünür ve eşyayı gösterdiği gibi, varlık da kendi kendine görünür ve eşyayı gösterir. Görünen eşyada ilk göze çarpan varlıktır. Her şey "var"dan var olur. Yoktan hiçbir şey çıkmaz. Bu sebeple eşyada varın varlığından başka hiçbir şey yoktur. Bu, vahdet-i vücud (varlığın birliği) anlamıdır. Fakat bu vahdet-i vücud meselesi gayet nazik ve karmaşık bir mesele olduğundan, her ferdin idrak kapasitesi onu kuşatamaz. Bu sebeple kimi anlayamadığı için inkâr eder ve kimi anladığını zannedip küfür ve ilhad (dinden çıkma) derecesine düşer. Yatkınlık sahiplerinin faydalanması için Hind şarihlerinden İmdadullah ve Bahru'l-Ulûm hazretlerinin şerhlerinde bu anlam hakkında beyan buyrulan açıklamaların tercümesini uygun gördüm: "Bilinmeli ki Şeyh-i Ekber (k.s.) hazretlerinin açıkça ifade buyurdukları veçhile, her ne kadar Hakk'ın gayrı olan eşya gerçekte ortadan kalkmaz ise de, ârifin nazarından ve şuhûdundan (görüşünden) ortadan kalkar; ve bu makam, cem' (birlik) ve fenâ (yok olma) makamıdır. Ne zaman ki ârif, cem'den sonra tefrikaya (ayrılığa) erişir ve fenâdan bekaya (kalıcılığa) gelir; bu kesretler (çokluklar) ve oluşlar, vahdetin şuhûdu ile onun görüneni olur. O bazen bu kesreti Hakk'ın varlığı yapar ve Hakk'ı kesrette müşahade eder; ve bazen aksine vahdette kesreti müşahade eder; ve bazen her ikisini cem' eder; ve bilir ki bu kesret, hakiki kesret değildir. Aksine bu kesret ancak bir Varlığın oluşlarıdır; ve Hakk'ın gayrı olan eşya gerçi görünendir, velakin ârif bu gayrı olan eşyayı, Hakk'ın hakiki varlığında zahir olan gölgelerden başka bir şey bilmez; ve mevcudu ancak Hakk'ın zatından ibaret görür ve işte kesretin nefyinin (çokluğun reddinin) anlamı budur. Cem' makamında onun şuhûdundan ortadan kalkmıştır ve hakikatte yok olan eşya Hakk'ın varlığında zahirdir. Yoksa oluşların çokluğu gerçekte ortadan kalkmaz. Kulun ve mabudun gerçekte kaldırılması küfür ve ilhadı mucip olur. Bu beyitlerin hulâsası budur ki, âşık kendi şuhûdunda bu oluşların çokluğunu nefyetti ve onun şuhûdunda Allah'tan gayrı kalmadı. Bu kesretleri cem' ve fenâ makamında böyle gördüğü gibi, cem'den sonra olan tefrika makamında ve fenâdan sonra olan bekada dahi böyle yok görür. Velakin onların Allah'ın varlığında zahir olduğunu müşahade eder. Bu sebeple bu oluşlar onun meşhûdunda yok hükmündedir; Allah'tan gayrı mevcut yoktur." Bu açıklamalardan anlaşıldığı üzere bu suret âleminde evvele ve âhire mensup olanlar dahi Hakk'ın varlığından başka müstakil bir varlık ile zahir olmuş değillerdir. Varlıkta ve var oluşta, eşyanın varlığını Hakk'ın müstakil varlığı karşısında ayrı ve müstakil görmek şirk olur; ve şirk dahi akıl ve idrak gözünün şaşılığından başka bir şey değildir. Ma'lûm olsun ki, varlık asla tahdîd ve ta'dîd olunamayan bir mefhûm-ı küllî olup onun ilerisi adem-i mahzdır; ve ademin aslâ sâhası yoktur. Eğer olsa vücûd olurdu. Adem ancak vücûdun mukābili olarak zihinde tahayyül olunan bir ma'nâdır. Vücûd bir nûr-i muhîtdir. Nûr kendi zâhir ve eşyayı muzhir olduğu gibi, vücûd dahi kendi zâhir ve eşyayı muzhirdir. Meşhûd olan eşyâda en evvel nazara çarpan varlıktır. Her şey "var"dan var olur. Yoktan hiçbir şey çıkmaz. Binâenaleyh eşyâda varın varlığından başka hiçbir şey yoktur. Bu ma'nâ[-yı] vahdet-i vücuddur. Fakat bu vahdet-i vücûd mes'elesi gāyet nâzik ve gāmız bir mes'ele olduğundan her ferdin havsala-i idrâki onu ihâta edemez. Binâenaleyh kimi anlayamadığı için inkâr eder ve kimi anladığını zannedip küfür ve ilhâd derekesine sukūt eder. Erbâb-ı isti'dâdın istifadesi için Hind şârihlerinden İmdâdullah ve Bahru'l-Ulûm hazarâtının şerhlerinde bu ma'nâ hakkında beyân buyrulan îzâhâtın tercümesini münasib gördüm: "Ma'lum olsun ki cenâb-ı Şeyh-i Ekber (k.s.) hazretlerinin tasrih buyur-dukları vech ile her ne kadar Hakk'ın gayrı olan eşyâ vâki'de mürtefi' olmaz ise de ârifin nazarından ve şühûdundan müntefi olur; ve bu makām, cem' ve fenâ makāmıdır. Vaktaki ârif, cem'den sonra tefrikaya erişir ve fenâdan bekāya gelir; bu keserât ve şuûnât, şuhûd-i vahdet ile onun meşhûdu olur. O ba'zan bu kesreti vücûd-ı Hak yapar ve Hakk'ı kesrette müşâhede eder; ve ba'zan bil'akis vahdette kesreti müşâhede eder; ve ba'zan her ikisini cem' eder; ve bilir ki bu kesret, kesret-i hakîkiyye değildir. Belki bu kesret ancak bir Vücûd'un şuûnâtıdır; ve gayr-ı Hak olan eşyâ gerçi meşhûddur, velâkin ârif bu gayr olan eşyâyı, vücûd-ı hakîkî-i Hak'ta zahir olan zılâlden başka bir şey bilmez; ve mevcûdu ancak zât-ı Hak'tan ibaret görür ve işte nefy-i kesretin ma'nâsı budur. Makām-ı cem'de onun şuhûdundan müntefidir ve hakîkatte ma'dûm olan eşyâ vücûd-ı Hak'ta zâhirdir. Yoksa kesret-i şuûnât vâki'de mürtefi' olmaz. Abid ve ma'bûdun vâki'de kaldırılması küfür ve ilhâdı mûcib olur. Bu beyitlerin hulâsâsı budur ki, âşık kendi şühûdunda bu kesret-i şuûnâ-tı nefyetti ve onun şühûdunda Allah'ın gayrı kalmadı. Bu keserâtı makām-ı cem' ve fenâda böyle gördüğü gibi, cem'den sonra olan tefrika makāmında ve fenâdan sonra olan bekāda dahi böyle ma'dûm görür. Velâkin onların Allah'ın vücudunda zahir olduğunu müşâhede eder. Binâenaleyh bu şuûnat onun meşhûdunda ma'dûmdur; Allah'tan gayri mevcûd yoktur." Bu îzâhâttan anlaşıldığı üzere bu âlem-i sûrette evvele ve âhire mensûb olanlar dahi Hakk'ın varlığından başka müstakil bir varlık ile zâhir olmuş de-ğillerdir. Vücûdda ve varlıkta, eşyânın vücûdunu Hakk'ın vücûd-ı müstakılli Ma'lûm olsun ki, varlık asla tahdîd ve ta'dîd olunamayan bir mefhûm-ı küllî olup onun ilerisi adem-i mahzdır; ve ademin aslâ sâhası yoktur. Eğer olsa vücûd olurdu. Adem ancak vücûdun mukābili olarak zihinde tahayyül olunan bir ma'nâdır. Vücûd bir nûr-i muhîtdir. Nûr kendi zâhir ve eşyayı muzhir olduğu gibi, vücûd dahi kendi zâhir ve eşyayı muzhirdir. Meşhûd olan eşyâda en evvel nazara çarpan varlıktır. Her şey "var"dan var olur. Yoktan hiçbir şey çıkmaz. Binâenaleyh eşyâda varın varlığından başka hiçbir şey yoktur. Bu ma'nâ-yı vahdet-i vücuddur. Fakat bu vahdet-i vücûd mes'elesi gāyet nâzik ve gāmız bir mes'ele olduğundan her ferdin havsala-i idrâki onu ihâta edemez. Binâenaleyh kimi anlayamadığı için inkâr eder ve kimi anladığını zannedip küfür ve ilhâd derekesine sukūt eder. Erbâb-ı isti'dâdın istifadesi için Hind şârihlerinden İmdâdullah ve Bahru'l-Ulûm hazarâtının şerhlerinde bu ma'nâ hakkında beyân buyrulan îzâhâtın tercümesini münasib gördüm: "Ma'lûm olsun ki cenâb-ı Şeyh-i Ekber (k.s.) hazretlerinin tasrih buyurdukları vech ile her ne kadar Hakk'ın gayrı olan eşyâ vâki'de mürtefi' olmaz ise de ârifin nazarından ve şühûdundan müntefi olur; ve bu makām, cem' ve fenâ makāmıdır. Vaktaki ârif, cem'den sonra tefrikaya erişir ve fenâdan bekāya gelir; bu keserât ve şuûnât, şuhûd-ı vahdet ile onun meşhûdu olur. O ba'zan bu kesreti vücûd-ı Hak yapar ve Hakk'ı kesrette müşâhede eder; ve ba'zan bil'akis vahdette kesreti müşâhede eder; ve ba'zan her ikisini cem' eder; ve bilir ki bu kesret, kesret-i hakîkiyye değildir. Belki bu kesret ancak bir Vücûd'un şuûnâtıdır; ve gayr-ı Hak olan eşyâ gerçi meşhûddur, velâkin ârif bu gayr olan eşyâyı, vücûd-ı hakîkî-i Hak'ta zahir olan zılâlden başka bir şey bilmez; ve mevcûdu ancak zât-ı Hak'tan ibaret görür ve işte nefy-i kesretin ma'nâsı budur. Makām-ı cem'de onun şuhûdundan müntefidir ve hakîkatte ma'dûm olan eşyâ vücûd-ı Hak'ta zâhirdir. Yoksa kesret-i şuûnât vâki'de mürtefi' olmaz. Âbid ve ma'bûdun vâki'de kaldırılması küfür ve ilhâdı mûcib olur. Bu beyitlerin hulâsâsı budur ki, âşık kendi şühûdunda bu kesret-i şuûnâtı nefyetti ve onun şühûdunda Allah'ın gayrı kalmadı. Bu keserâtı makām-ı cem' ve fenâda böyle gördüğü gibi, cem'den sonra olan tefrika makāmında ve fenâdan sonra olan bekāda dahi böyle ma'dûm görür. Velâkin onların Allah'ın vücudunda zahir olduğunu müşâhede eder. Binâenaleyh bu şuûnât onun meşhûdunda ma'dûmdur; Allah'tan gayri mevcûd yoktur." Bu îzâhâttan anlaşıldığı üzere bu âlem-i sûrette evvele ve âhire mensûb olanlar dahi Hakk'ın varlığından başka müstakil bir varlık ile zâhir olmuş değillerdir. Vücûdda ve varlıkta, eşyânın vücûdunu Hakk'ın vücûd-ı müstakılli müvâcehesinde ayn ve müstakil görmek şirk olur; ve şirk dahi akıl ve idrâk gözünün şaşılığından başka bir şey değildir. 592. Ey aceb onun aksinden gayrı bir hüsn olur mu? Tenin canın gayrından bir hareketi yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 592. Ey şaşılacak şey, O'nun yansımasından başka bir güzellik olur mu? Bedenin canın dışından bir hareketi yoktur. Yani, bu izafî varlık âleminde görülen güzellikler, O'nun güzelliklerinin yansımasından başka bir şey değildir. Çünkü izafî varlık cansızlar âlemidir ve bir ayna gibidir; onda gerçek güzel olan Hakk'ın güzelliklerinin yansıması görünür. Nasıl ki cansız hükmünde olan cismin hareketi ancak candandır; fakat varlığı iki gören şaşılar, izafî varlıkta gördükleri güzellikleri onlardan bilirler. Ya'ni, bu vücûd-i izâfî âleminde görülen güzellikler, O'nun güzelliklerinin aksinden başka bir şey değildir. Zîrâ vücûd-i izâfi cemâd âlemidir ve bir ay-na mesâbesindedir; onda cemîl-i hakîkî olan Hakk'ın güzelliklerinin aksi gö-rünür. Nitekim cemâd hükmünde olan cismin hareketi ancak candandır; fa-kat vücûdu iki gören şaşılar, vücûd-i izâfide gördükleri güzellikleri onlardan bilirler. 593. O bir ten ki canda halel ola, eğer onu bal içinde tutsan hoş olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 593. O bir ten ki canda halel ola, eğer onu bal içinde tutsan hoş olmaz. Yani, canında kabızlık (manevi daralma) ve ayrılık sebebiyle sıkıntı ve bozukluk olan kimse, onu bu dünyevi suretlerin lezzetleri içinde boğsa bile incelik bulmaz ve onun sıkıntısı gitmez. Nasıl ki gaflet ehlinin hâli ortadadır. Dünyanın her bir lezzetinden bıkıp usanır ve onun kalbi hiçbir şey ile huzur ve rahat etmez. Fakat izafî ruhtan (bedene bağlı ruh) habersiz bulunduğu için bu hâlin neden ileri geldiğini bilemez. Ya'ni, canında kabz ve tefrika sebebiyle sıkıntı ve bozukluk olan kimse, onu bu suver-i dünyeviyyenin lezâizi içinde müstağrak kılsa letâfet bulmaz ve onun sıkıntısı gitmez. Nitekim ehl-i gafletin hâli meydandadır. Dünyanın her bir lezzetinden bıkıp usanır ve onun kalbi hiçbir şey ile ârâm ve râhat et-mez. Fakat rûh-i izâfiden bîhaber bulunduğu için bu hâlin neden ileri geldi-ğini bilemez. 594. Bunu bir kimse bilir ki, bir gün diri oldu. Bu canın canının elinden bir kadeh kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 594. Bunu bir kimse bilir ki, bir gün diri oldu. Bu canın canının elinden bir kadeh kaptı. Bu hâli bir kimse bilir ve anlar ki, o kimseye izafî ruhun (bedene bağlı ruh) sıfatları bir gün olsun açığa çıktı ve o kimse bir güncük bu izafî ruhun hükmü ile yaşadı ve onun hayvanî ruhunun (bedensel ruh) hükümleri, bu ruhun hükmü altında zayıf düştü ve bu ruhun eli ile o ruhun ruhu olan Hakk'ın elinden aşk şarabının bir kadehini kaptı. Bu hâli bir kimse bilir ve anlar ki, o kimseye rûh-i izâfînin sıfatları bir gün olsun münkeşif oldu ve o kimse bir günceğiz bu rûh-i izâfinin hükmü ile ya-şadı ve onun rûh-i hayvânîsinin ahkâmı, bu rûhun hükmü altından zebûn oldu ve bu rûhun eli ile o rûhun rûhu olan Hakk'ın elinden aşk şarabının bir kadehini kaptı. 595. Ve o kimse ki, onun gözü o ruhları [=yanakları] görmemiştir, onun önün-de bu dumanın harâreti candır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 595. Ve o kimse ki, onun gözü o ruhları [=yanakları] görmemiştir, onun önünde bu dumanın harareti candır. Onun karşısında aynısını ve bağımsız görmek şirk olur; ve şirk dahi akıl ve idrak gözünün şaşılığından başka bir şey değildir. müvâcehesinde ayn ve müstakil görmek şirk olur; ve şirk dahi akıl ve idrâk gözünün şaşılığından başka bir şey değildir. 592. Ey aceb onun aksinden gayrı bir hüsn olur mu? Tenin canın gayrından bir hareketi yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 592. Ey şaşılacak şey, O'nun yansımasından başka bir güzellik olur mu? Tenin canından başka bir hareketi yoktur. Yani, bu izafî varlık âleminde görülen güzellikler, O'nun güzelliklerinin yansımasından başka bir şey değildir. Çünkü izafî varlık, cansız âlemidir ve bir ayna gibidir; onda gerçek güzel olan Hakk'ın güzelliklerinin yansıması görünür. Nasıl ki cansız hükmünde olan cismin hareketi ancak candandır; fakat varlığı iki gören şaşılar, izafî varlıkta gördükleri güzellikleri onlardan bilirler. Ya'ni, bu vücûd-i izâfî âleminde görülen güzellikler, O'nun güzelliklerinin aksinden başka bir şey değildir. Zîrâ vücûd-i izâfi cemâd âlemidir ve bir ayna mesâbesindedir; onda cemîl-i hakîkî olan Hakk'ın güzelliklerinin aksi görünür. Nitekim cemâd hükmünde olan cismin hareketi ancak candandır; fakat vücûdu iki gören şaşılar, vücûd-i izâfide gördükleri güzellikleri onlardan bilirler. 593. O bir ten ki canda halel ola, eğer onu bal içinde tutsan hoş olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 593. O bir ten ki canda bozukluk ola, eğer onu bal içinde tutsan hoş olmaz. Yani, canında kabz (manevi sıkıntı) ve tefrika (ayrılık hissi) sebebiyle sıkıntı ve bozukluk olan kimse, onu bu dünyevi suretlerin lezzetleri içinde boğsa bile letafet bulmaz ve onun sıkıntısı gitmez. Nasıl ki gaflet ehlinin hâli ortadadır. Dünyanın her bir lezzetinden bıkıp usanır ve onun kalbi hiçbir şey ile huzur ve rahatlık bulmaz. Fakat izafî ruhtan (bedene bağlı ruhtan) habersiz olduğu için bu hâlin neden kaynaklandığını bilemez. Ya'ni, canında kabz ve tefrika sebebiyle sıkıntı ve bozukluk olan kimse, onu bu suver-i dünyeviyyenin lezâizi içinde müstağrak kılsa letâfet bulmaz ve onun sıkıntısı gitmez. Nitekim ehl-i gafletin hâli meydandadır. Dünyanın her bir lezzetinden bıkıp usanır ve onun kalbi hiçbir şey ile ârâm ve râhat etmez. Fakat rûh-i izâfiden bîhaber bulunduğu için bu hâlin neden ileri geldiğini bilemez. 594. Bunu bir kimse bilir ki, bir gün diri oldu. Bu canın canının elinden bir kadeh kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 594. Bunu bir kimse bilir ki, bir gün diri oldu. Bu canın canının elinden bir kadeh kaptı. Bu hâli bir kimse bilir ve anlar ki, o kimseye izafî ruhun (bedene hayat veren ruh) sıfatları bir gün olsun açığa çıktı ve o kimse bir gün bu izafî ruhun hükmü ile yaşadı ve onun hayvanî ruhunun hükümleri, bu ruhun hükmü altında zayıf düştü ve bu ruhun eli ile o ruhun ruhu olan Hakk'ın elinden aşk şarabının bir kadehini kaptı. Bu hâli bir kimse bilir ve anlar ki, o kimseye rûh-i izâfînin sıfatları bir gün olsun münkeşif oldu ve o kimse bir günceğiz bu rûh-i izâfinin hükmü ile yaşadı ve onun rûh-i hayvânîsinin ahkâmı, bu rûhun hükmü altından zebûn oldu ve bu rûhun eli ile o rûhun rûhu olan Hakk'ın elinden aşk şarabının bir kadehini kaptı. 595. Ve o kimse ki, onun gözü o ruhları [=yanakları] görmemiştir, onun önünde bu dumanın harâreti candır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 595. Ve o kimse ki, onun gözü o ruhları [=yanakları] görmemiştir, onun önünde bu dumanın harareti candır. "Ruhlar" (رُوحَانِ) ile kastedilen, izafî ruhun iki tarafıdır ki, birisi mülk âlemine, diğeri melekût âlemine yöneliktir; ve "duman" ile kastedilen, gıda vasıtasıyla vücutta oluşan buhardır. Ve "hararet"ten kastedilen de garizî (doğuştan gelen) hararettir. Damarlarda dolaşan kan bu hararet vasıtasıyla olur. Bu hararet söndüğü zaman ölüm hali meydana gelir. Çünkü hayvanî ruh ancak bu buharın meydana getirdiği hararettir. Hayvanî ruhun kuvveti, unsurlardan oluşan vücudun çocukluk, gençlik ve ihtiyarlık devrelerinde değişir; fakat izafî ruh sabittir, asla başkalaşım kabul etmez. İşte bu izafî ruhun "yanaklarını" ve yüzünü görmeyen kimsenin nazarında, ruh ancak buharın hararetinden ibaret olan hayvanî ruhtur ve onlara göre bu ruh ölüm ile söner. Baki kalıp kesafet (yoğunluk) aleminde dolaşan şey, ancak cismi oluşturan çeşitli unsurlardır. İşte izafî ruhtan habersiz olan kimsenin bilgisi bu kadardır. “Ruhlar” (رُوحَانِ) dan murâd, rûh-i izâfînin iki tarafıdır ki, birisi âlem-i mülke diğeri âlem-i melekûta müteveccihtir; ve “duman” dan murâd, gıdâ vâsıtasıyla vücûdda peydâ olan buhardır. Ve “harâret”ten murâd dahi harâret-i garîziyyedir. Damarlarda deveran eden kan bu harâret vâsıtasıyle olur. Bu harâret söndüğü vakit ölüm hâli vâki’ olur. Zîrâ rûh-i hayvânî ancak bu buharın tevlîd ettiği harârettir. Rûh-i hayvânînin kuvveti, vücûd-i unsurînin çocukluk ve gençlik ve ihtiyarlık devrelerinde mütehavvildir; fakat rûh-i izâfî sâbittir, aslâ istihâle kabûl etmez. İşte bu rûh-i izâfînin “yanaklar”ını ve yüzünü görmeyen kimsenin indinde, rûh ancak buhârın harâretinden ibâret olan rûh-i hayvânîdir ve onlara göre bu rûh ölüm ile söner. Bâkî kalıp âlem-i kesâfette deverân eden şey, ancak cismî teşkil eden anâsır-ı muhtelifedir. İşte rûh-i izâfîden bîhaber olan kimsenin bilişi bu kadardır. 596. Vaktâki o Ömer Abdülaziz’i görmedi, onun önünde Haccâc dahi âdil olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 596. Ömer Abdülaziz'i görmediği zaman, onun önünde Haccâc bile adil görünür. Ömer ibn Abdülaziz, Emevî hükümdarlarından adil bir padişahın adıdır. Adaletinin mükemmelliğinden dolayı halk ona "İkinci Ömer" derdi. Hz. Şeyh-i Ekber (Muhyiddin İbn Arabî) onun ruhuyla buluşup görüşmüş ve zamanında kutbü'l-aktâb (zamanın en büyük kutbu) olduğunu belirtmiştir. Haccâc Yûsuf es-Sakafî ise, yine Emevî hükümdarları zamanında bir vali olup son derece zalimdi. İslam tarihinde haksız yere yetmiş bin kişiyi öldürdüğü rivayet edilir. Bu zalim lanetli kişi, Peygamber'in evlatlarından bulduklarını da şehit etti. Bu şerefli beyitte, izafî ruh (kişinin kendi varlığına ait ruh) adil padişah Ömer b. Abdülaziz hazretlerine, hayvanî ruh ise Zalim Haccâc'a benzetilmiştir. Yani, "İyi olan izafî ruhu görmeyen kimse, kötü olan hayvanî ruhu iyi zanneder. Nasıl ki iyi ve adil olan Ömer b. Abdülaziz hazretlerini görmeyen kimse, kötü olan Haccâc'ı iyi ve adil zanneder." Ömer ibn Abdülaziz Emevî hükûmdarlarından bir âdil pâdişahın ism-i şerîfidir. Kemâl-i adâletinden dolayı halk ona “İkinci Ömer” derler idi. Hz. Şeyh-i Ekber onun rûhuna mülâkî olup görüşmüş ve zamânında kutbü’l-aktâb olduğunu beyân buyurmuştur. Ve Haccâc Yûsuf es-Sakafî ise, yine Emevî hükûmdarları zamânında bir vâlî olup son derece zâlim idi. Târîh-i İslâm’da haksız yere yetmiş bin kişiyi öldürdüğü rivâyet olunur. Bu zâlim mel’ûn, Peygamber’in evlâdından bulduklarını da şehîd etti. Bu beyt-i şerîfte rûh-i izâfî pâdişâh-ı âdil olan Ömer b. Abdülaziz hazretlerine ve rûh-i hayvânî ise Haccâc-ı Zâlim’e teşbîh buyrulmuştur. Ya’ni, “İyi olan rûh-i izâfîyi görmeyen kimse, fenâ olan rûh-i hayvânîyi iyi zanneder. Nitekim iyi ve âdil olan Ömer b. Abdülaziz hazretlerini görmeyen kimse, fenâ olan Haccâc’ı iyi ve âdil zanneder. 597. Vaktâki o Mûsâ’nın yılanının sebâtını görmedi, sihrin iplerinde hayat tevehhüm eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 597. O, Musa'nın yılanının kalıcılığını görmediği zaman, sihrin iplerinde hayat vehmeder. Yani, Musa (a.s.)'ın asası mucize olarak yılan oldu ve sihirbazların yılan şeklinde harekete gelen iplerini yuttu ve sonra yine asa oldu. Asanın yılandaki kalıcılığını görmeyen cahil halk, Musa (a.s.)'ın bu yılanı gibi sihirbazla- "Ruhlar"dan kasıt, izafî ruhun iki tarafıdır ki, birisi mülk âlemine diğeri melekût âlemine yöneliktir; ve "duman"dan kasıt, gıda vasıtasıyla vücutta meydana gelen buhardır. Ve "hararet"ten kasıt dahi garizî hararettir. Damarlarda dolaşan kan bu hararet vasıtasıyla olur. Bu hararet söndüğü vakit ölüm hâli meydana gelir. Çünkü hayvanî ruh ancak bu buharın meydana getirdiği hararettir. Hayvanî ruhun kuvveti, unsurlardan oluşan vücudun çocukluk ve gençlik ve ihtiyarlık devrelerinde değişir; fakat izafî ruh sabittir, asla başkalaşım kabul etmez. İşte bu izafî ruhun "yanaklar"ını ve yüzünü görmeyen kimsenin nazarında, ruh ancak buharın hararetinden ibaret olan hayvanî ruhtur ve onlara göre bu ruh ölüm ile söner. Baki kalıp kesafet (yoğunluk) âleminde dolaşan şey, ancak cismi teşkil eden çeşitli unsurlardır. İşte izafî ruhtan habersiz olan kimsenin bilgisi bu kadardır. Ya’ni, Mûsâ (a.s.)ın asâsı mûcize olarak yılan oldu ve sihirbazların yılan şeklinde harekete gelen iplerini yuttu ve sonra yine asâ oldu. Asânın yılandaki sebâtını görmeyen câhil halk, Mûsâ (a.s.)ın bu yılanı gibi sihirbazla- “Ruhlar” (ران) dan murad, rûh-i izâfînin iki tarafıdır ki, birisi âlem-i mülke diğeri âlem-i melekûta müteveccihtir; ve “duman” dan murâd, gıdâ vâsıtasıyla vücûdda peydâ olan buhardır. Ve “harâret”ten murâd dahi harâret-i garîziyyedir. Damarlarda deveran eden kan bu harâret vâsıtasıyle olur. Bu harâret söndüğü vakit ölüm hâli vâki' olur. Zîrâ rûh-i hayvânî ancak bu buharın tevlîd ettiği harârettir. Rûh-i hayvânînin kuvveti, vücûd-i unsurînin çocukluk ve gençlik ve ihtiyarlık devrelerinde mütehavvildir; fakat rûh-i izâfî sâbittir, aslâ istihâle kabûl etmez. İşte bu rûh-i izâfînin “yanaklar”ını ve yüzünü gör-meyen kimsenin indinde, rûh ancak buhârın harâretinden ibaret olan rûh-i hayvânîdir ve onlara göre bu rûh ölüm ile söner. Bâkî kalıp âlem-i kesâfette deverân eden şey, ancak cismi teşkil eden anâsır-ı muhtelifedir. İşte rûh-i izâfîden bîhaber olan kimsenin bilişi bu kadardır. 596. Vaktaki o Ömer Abdülazîz'i görmedi, onun önünde Haccac dahi adil olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 596. O, Ömer Abdülaziz'i görmediği vakit, onun önünde Haccac dahi adil olur. Ömer ibn Abdülaziz, Emevî hükümdarlarından adil bir padişahın şerefli ismidir. Adaletinin kemalinden dolayı halk ona "İkinci Ömer" derdi. Şeyh-i Ekber (k.s.) onun ruhuyla buluşup görüşmüş ve zamanında kutbü'l-aktâb (kutubların kutbu) olduğunu beyan buyurmuştur. Haccâc Yûsuf es-Sakafi ise, yine Emevî hükümdarları zamanında bir vali olup son derece zalimdi. İslam tarihinde haksız yere yetmiş bin kişiyi öldürdüğü rivayet olunur. Bu zalim, lanetlenmiş kişi, Peygamber'in evlatlarından bulduklarını da şehit etti. Bu şerefli beyitte, izafî ruh (insanın manevi yönü) adil padişah Ömer b. Abdülaziz hazretlerine ve hayvanî ruh (insanın nefsanî yönü) ise Zalim Haccâc'a benzetilmiştir. Yani, "İyi olan izafî ruhu görmeyen kimse, kötü olan hayvanî ruhu iyi zanneder. Nitekim iyi ve adil olan Ömer b. Abdülaziz hazretlerini görmeyen kimse, kötü olan Haccâc'ı iyi ve adil zanneder." Ömer ibn Abdülaziz Emevî hükümdarlarından bir âdil pâdişahın ism-i şerîfidir. Kemâl-i adâletinden dolayı halk ona “İkinci Ömer” derler idi. Hz. Şeyh-i Ekber onun ruhuna mülâkî olup görüşmüş ve zamânında kutbü'l-aktâb olduğunu beyân buyurmuştur. Ve Haccâc Yûsuf es-Sakafi ise, yine Emevî hükümdarları zamanında bir vâlî olup son derece zâlim idi. Târih-i İslâm'da haksız yere yetmiş bin kişiyi öldürdüğü rivâyet olunur. Bu zâlim mel'ûn, Peygamber'in evlâdından bulduklarını da şehîd etti. Bu beyt-i şerîfte rûh-i izâfî pâdişâh-ı âdil olan Ömer b. Abdülaziz hazret-lerine ve rûh-i hayvânî ise Haccâc-ı Zâlim'e teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, “İyi olan rûh-i izâfiyi görmeyen kimse, fenâ olan rûh-i hayvânîyi iyi zanneder. Nitekim iyi ve âdil olan Ömer b. Abdülaziz hazretlerini görmeyen kimse, fenâ olan Haccâc'ı iyi ve âdil zanneder. 597. Vaktaki o Mûsa'nın yılanının sebâtını görmedi, sihrin iplerinde hayat tevehhüm eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 597. O Musa'nın yılanının sebatını görmediği vakit, sihrin iplerinde hayat vehmeder. Yani, Musa (a.s.)'ın asası mucize olarak yılan oldu ve sihirbazların yılan şeklinde harekete gelen iplerini yuttu ve sonra yine asa oldu. Asanın yılanlıktaki sebatını görmeyen cahil halk, Musa (a.s.)'ın bu yılanı gibi sihirbazların iplerinde de hayat var zannettiler ve asayı ve ipleri sihir eseri olmak üzere kabul ettiler. Ya'ni, Mûsâ (a.s.)ın asâsı mûcize olarak yılan oldu ve sihirbazların yılan şeklinde harekete gelen iplerini yuttu ve sonra yine asâ oldu. Asânın yılanlıktaki sebâtını görmeyen câhil halk, Mûsâ (a.s.)ın bu yılanı gibi sihirbazla- rın iplerinde de hayat var zannettiler ve asâ ile ipleri eser-i sihr olmak üzere telakkî ettiler. 598. Ab-ı zülali içmemiş olan kuş, acı su içinde kanat tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 598. Tatlı su içmemiş olan kuş, acı su içinde kanat çırpar. İzafî ruhun tatlı su gibi olan zevkinden nasipsiz kalan kimse, hayvanî ruhun acı su gibi olan nefse ait hazlarından lezzet alır. Tatlı su gibi olan rûh-i izâfinin zevkinden bîbehre kalan kimse, acı su gi-bi olan rûh-i hayvânînin huzûzâtından mütelezziz olur. 599. Zıddı zıddın gayrı ile anlamak mümkin olmaz. Vaktaki darbeyi görür, okşamayı tanır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 599. Zıt olanı, zıddının dışındaki bir şeyle anlamak mümkün olmaz. Ne zaman ki darbeyi görür, okşamayı tanır. Yani, iyinin varlığı kötünün varlığı ile ve nur karanlık ile ve adalet zulüm ile ve vefa cefa ile ve dayak okşamak ile ortaya çıkar. Sözün özü, birbirine zıt olan haller birbirlerinin farkını gösterirler. Nasıl ki "cefayı çekmeyen âşık safanın değerini bilmez" demişlerdir. Ya'ni, iyinin vücûdu fenânın vücûdu ile ve nûr zulmet ile ve adl zulm ile ve vefâ ve cefâ ile ve dayak okşamak ile inkişaf eder. Velhâsıl birbirine zıd olan haller yekdîğerinin farkını ızhâr ederler. Nitekim "cefâyı çekmeyen âşık safânın kadrini bilmez" demişlerdir. 600. Elest iklîminin kadrini bilmek için şübhesiz dünya mukaddem gelmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 600. Elest ikliminin değerini bilmek için şüphesiz dünya önce gelmiştir. Bilinmeli ki, dünyanın önce olması yükseliş mertebelerine göredir. İniş mertebelerine göre dünya, "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabının gerçekleştiği ruhlar âleminden sonradır. Fakat sıfatları, isimleri ve fiilleri toplayan dünya âlemidir ki, yükseliş mertebelerine göre ahiret âleminden önce gelmiştir. Ruh bu unsurlardan oluşan bedenden berzaha (ara âleme) intikal ettiğinde, aşağı âleme inişten önce olan "elest" ikliminin yani ruh âleminin değerini ve makamını bilir. Çünkü ruh, yoğunluk âlemini gördükten sonra, incelik âleminden olan ruh ikliminin değerini ve kıymetini anlar. Ma'lûm olsun ki, dünyanın mukaddem olması merâtib-i urûca nazaran-dır. Merâtib-i nüzûle nazaran dünyâ "Elestü bi-Rabbiküm" hitâbı vâki' olan âlem-i ervâhtan muahhardır. Fakat sıfat ve esmâ ve efâli câmi' olan âlem-i dünyâdır ki, merâtib-i urûca nazaran âlem-i âhiretten mukaddem gelmiştir. Vaktâki rûh bu cism-i unsurîden berzaha intikal eder, âlem-i süflîye nüzûl-den mukaddem olan "elest" iklîminin ya'ni rûh âleminin kadrini ve menzile-tini bilir. Zîrâ rûh, âlem-i kesâfeti gördükten sonra, âlem-i letâfetten olan rûh iklîminin kadr ü kıymetini anlar. 601. Vaktaki buradan kurtulasın, oraya gidesin, ebedin şeker-hânesinden şakir olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 601. Ne zaman ki buradan kurtulasın, oraya gidesin, ebediyetin şeker-hânesinden şükreden olursun. "Şeker-hâne"deki "şeker", şînin fethası (ş harfinin üstünlü okunuşu) ile olduğu takdirde "tatlılık evi" demek olur; ve şînin zammıyla (ş harfinin ötreli okunuşu) ["şükür-hâne"] olursa "şükür ve hamd evi" anlamına gelir. Burada ikisi de uygundur. Yani, "Ne zaman ki sen bu yoğun ve sıkıntılı olan dünyadan kurtulup, berzah âlemine (ölümden sonraki ara âlem) ve ahirete gidersin, âlem-i rın iplerinde de hayat var zannettiler ve asa ile ipleri sihir eseri olmak üzere kabul ettiler. "Şeker-hâne"deki "şeker", şînin fethası ile olduğu takdirde "tatlılık evi" demek olur; ve şînin zammıyla ["şükür-hâne] olursa “şükür ve hamd evi" ma'nâsına gelir. Burada ikisi de münasibdir. Ya'ni, "Vaktāki sen bu kesîf ve sıkıntılı olan dünyâdan kurtulup, âlem-i berzaha ve âhirete gidersin, âlem-i rın iplerinde de hayat var zannettiler ve asâ ile ipleri eser-i sihr olmak üzere telakkî ettiler. 598. Ab-ı zülali içmemiş olan kuş, acı su içinde kanat tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 598. Tatlı suyu içmemiş olan kuş, acı su içinde kanat çırpar. Tatlı su gibi olan izafî ruhun (mutlak ruha göre bağıntılı ruh) zevkinden nasipsiz kalan kimse, acı su gibi olan hayvanî ruhun hazlarından lezzet alır. Tatlı su gibi olan rûh-i izâfinin zevkinden bîbehre kalan kimse, acı su gibi olan rûh-i hayvânînin huzûzâtından mütelezziz olur. 599. Zıddı zıddın gayrı ile anlamak mümkin olmaz. Vaktaki darbeyi görür, okşamayı tanır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 599. Zıt olanı, zıddının dışındaki bir şeyle anlamak mümkün olmaz. Ne zaman ki darbeyi görür, okşamayı tanır. Yani, iyinin varlığı kötünün varlığı ile ve nur karanlık ile ve adalet zulüm ile ve vefa cefa ile ve dayak okşamak ile ortaya çıkar. Sözün özü, birbirine zıt olan haller birbirlerinin farkını gösterirler. Nasıl ki "cefayı çekmeyen âşık safanın değerini bilmez" demişlerdir. Ya'ni, iyinin vücûdu fenânın vücûdu ile ve nûr zulmet ile ve adl zulm ile ve vefâ ve cefâ ile ve dayak okşamak ile inkişaf eder. Velhâsıl birbirine zıd olan haller yekdîğerinin farkını ızhâr ederler. Nitekim "cefâyı çekmeyen âşık safânın kadrini bilmez" demişlerdir. 600. Elest iklîminin kadrini bilmek için şübhesiz dünya mukaddem gelmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 600. Elest ikliminin değerini bilmek için şüphesiz dünya önce gelmiştir. Bilinmeli ki, dünyanın önce olması yükseliş mertebelerine göredir. İniş mertebelerine göre dünya, "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabının gerçekleştiği ruhlar âleminden sonradır. Fakat sıfatları, isimleri ve fiilleri toplayan dünya âlemidir ki, yükseliş mertebelerine göre ahiret âleminden önce gelmiştir. Ruh bu unsurlardan oluşan bedenden berzah âlemine intikal ettiğinde, aşağı âleme inişten önce olan "elest" ikliminin, yani ruh âleminin değerini ve makamını bilir. Çünkü ruh, yoğunluk âlemini gördükten sonra, lâtiflik âleminden olan ruh ikliminin değerini ve kıymetini anlar. Ma'lûm olsun ki, dünyanın mukaddem olması merâtib-i urûca nazaran- dır. Merâtib-i nüzûle nazaran dünyâ "Elestü bi-Rabbiküm" hitâbı vâki' olan âlem-i ervâhtan muahhardır. Fakat sıfat ve esmâ ve efâli câmi' olan âlem-i dünyâdır ki, merâtib-i urûca nazaran âlem-i âhiretten mukaddem gelmiştir. Vaktâki rûh bu cism-i unsurîden berzaha intikal eder, âlem-i süflîye nüzûl- den mukaddem olan "elest" iklîminin ya'ni rûh âleminin kadrini ve menzile- tini bilir. Zîrâ rûh, âlem-i kesâfeti gördükten sonra, âlem-i letâfetten olan rûh iklîminin kadr ü kıymetini anlar. 601. Vaktaki buradan kurtulasın, oraya gidesin, ebedin şeker-hânesinden şakir olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 601. Ne zaman ki buradan kurtulasın, oraya gidesin, ebedin şeker-hânesinden şükredici olursun. "Şeker-hâne"deki "şeker", şînin fethası ile olduğu takdirde "tatlılık evi" demek olur; ve şînin zammıyla olursa "şükür ve hamd evi" anlamına gelir. Burada ikisi de uygundur. Yani, "Ne zaman ki sen bu yoğun ve sıkıntılı olan dünyadan kurtulup, berzah âlemine (ölümden sonraki ara âlem) ve ahirete gidersin, ebed âleminin tatlılık evinde veya şükür ve hamd evinde Hakk'a şükredici olursun ve ruhunun bu zindan mesabesinden (zindan gibi olan yerden) kurtulduğuna teşekkür edersin. "Şeker-hâne"deki "şeker", şînin fethası ile olduğu takdirde "tatlılık evi" demek olur; ve şînin zammıyla ["şükür-hâne] olursa “şükür ve hamd evi" ma'nâsına gelir. Burada ikisi de münasibdir. Ya'ni, "Vaktāki sen bu kesîf ve sıkıntılı olan dünyâdan kurtulup, âlem-i berzaha ve âhirete gidersin, âlem-i ebedin tatlılık evinde veya şükür ve hamd evinde Hakk'a şükredici olursun ve rûhunun bu zindan mesâbesinden kurtulduğuna teşekkür edersin. 602. Dersin ki, “Orada toprak eledim. Bu pâk olan cihandan kaçtım.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 602. Dersin ki, “Orada toprak eledim. Bu pâk olan cihandan kaçtım.” Berzah âlemine geçtiğin zaman, kendi kendine dersin ki, “O yoğun olan dünya âleminde, bir kalbur mesafesinde olan unsurlardan oluşmuş bedenimle, topraktan meydana gelen gıdaları yedim ve o toprakları eledim, onları inceltip dünya işlerine ait fikirler ürettim ve o fikirleri maalesef bu latif olan ahiret âlemine harcamadım, bu temiz olan dünyadan kaçtım.” Âlem-i berzaha intikal ettiğin vakit, kendi kendine dersin ki, “O kesîf olan dünyâ âleminde bir kalbur mesâbesinde olan vücûd-i unsurîm ile, topraktan hâsıl olan gıdâları yedim ve o toprakları eledim, onları inceltip dünyâ umûru-na taalluk eden fikirler yaptım ve o fikirleri maatteessüf bu latîf olan âlem-i âhiret tarafına sarf etmedim, bu pâk olan cihandan kaçtım.” 603. “Ey teessüf! Ecelim bundan evvel olaydı, tâ ki korkuda azâbım az olaydı!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 603. “Eyvah! Keşke ecelim bundan önce olsaydı, ta ki korkudaki azabım az olsaydı!” “Vecel”, korku anlamındadır. Bazı nüshalarda “vehal” geçmektedir, “yapışkan hamur” demektir. “Ah keşke ecelim ve ölümüm şimdiki zamanımdan daha önce olsaydı, ta ki bu lütuf âleminden gafil olarak işlediğim kötü amellerin cezası korkusu ile azabım az olsaydı!” در تفسير قول رسول عليه السلام ما مات من مات الا وتمنى ان يموت قبل ما مات ان كان برا ليكون الى وصول البر اعجل و ان كان فاجرا ليقل فجوره Resûl (a.s.)ın: “Ölen kimse ölmedi, ancak kendisinin ölüm vaktinden önce ölmesini temenni etti; eğer iyi bir kimse ise iyiliğe ulaşması daha çabuk olsun diye, eğer günahkâr ise günahı az olsun diye” sözünün tefsiri hakkındadır. Yani, her ölen kimse hakikat âlemini gördüğü zaman, eğer sâlih ise der ki: “Keşke daha önce ölüp iyi amellerimin mükâfatına bir an önce kavuşmuş olsaydım”; ve eğer fâsık ise der ki: “Ah keşke daha önce ölüp dünya hayatında daha az günah ve kötülük yapmış olsaydım da burada bu amellerimin cezası da az olsaydı!” Sonsuzluğun tatlılık evinde veya şükür ve hamd evinde Hakk'a şükredici olursun ve ruhunun bu zindan mesabesinden kurtulduğuna teşekkür edersin. “Vecel”, korku ma’nâsınadır. Ba’zı nüshalarda “vehal” vâkı’dır, “yapışkan hamur” demektir. “Âh keşke ecelim ve ölümüm şimdiki zamânımdan daha evvel olaydı, tâ ki bu âlem-i letâfetten gâfil olarak işlediğim fenâ amellerin cezâsı korkusu ile azâbım az olaydı!” در تفسير قول رسول عليه السلام ما مات من مات الا وتمنى ان يموت قبل ما مات ان كان برا ليكون الى وصول البر اعجل و ان كان فاجرا ليقل فجوره Resûl (a.s.)ın: “Ölen kimse ölmedi illâki kendinin ölümü vaktinden evvel ölmesini temennî etti, eğer sâlih ise, kendi salâhının vusûlü tarafına acele gitmek için ve eğer fâsık ise fıskı az olmak için” kavlinin tefsiri hakkındadır Ya’ni, her ölen kimse âlem-i hakîkati gördüğü vakit, eğer sâlih ise der ki: “Keşke daha evvel ölüp a’mâl-i hasenemin mükâfâtına bir an evvel kavuşmuş olsa idim”; ve eğer fâsık ise der ki: “Ah keşke daha evvel ölüp hayât-ı dünyeviyyede daha az fısk u fücûr yapmış olsaydım da burada bu amellerimin cezâsı da az olsaydı!” ebedin tatlılık evinde veya şükür ve hamd evinde Hakk'a şükredici olursun ve ruhunun bu zindan mesâbesinden kurtulduğuna teşekkür edersin. 602. Dersin ki, "Orada toprak eledim. Bu pâk olan cihandan kaçtım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 602. Dersin ki, "Orada toprak eledim. Bu pâk olan cihandan kaçtım." Berzah âlemine (ölümden sonra ruhların beklediği âlem) geçtiğin zaman, kendi kendine dersin ki, "O yoğun olan dünya âleminde, bir kalbur hükmünde olan maddî bedenimle, topraktan meydana gelen gıdaları yedim ve o toprakları eledim, onları inceltip dünya işlerine ilişkin fikirler ürettim ve o fikirleri ne yazık ki bu latif olan ahiret âlemine yönlendirmedim, bu temiz olan cihandan kaçtım." Âlem-i berzaha intikal ettiğin vakit, kendi kendine dersin ki, "O kesîf olan dünyâ âleminde bir kalbur mesâbesinde olan vücûd-i unsurîm ile, topraktan hâsıl olan gıdaları yedim ve o toprakları eledim, onları inceltip dünyâ umûru-na taalluk eden fikirler yaptım ve o fikirleri maatteessüf bu latîf olan âlem-i âhiret tarafına sarf etmedim, bu pâk olan cihandan kaçtım." 603. "Ey teessüf! Ecelim bundan evvel olaydı, tâ ki korkuda azabın az olaydı!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 603. "Ey teessüf! Ecelim bundan evvel olaydı, tâ ki korkuda azabın az olaydı!" "Vecel", korku anlamındadır. Bazı nüshalarda "vehal" geçmektedir, "yapışkan hamur" demektir. "Ah keşke ecelim ve ölümüm şimdiki zamanımdan daha önce olsaydı, ta ki bu incelikler âleminden gafil olarak işlediğim kötü amellerin cezası korkusuyla azabım az olsaydı!" Yani, her ölen kimse hakikat âlemini gördüğü vakit, eğer sâlih ise der ki: "Keşke daha önce ölüp iyi amellerimin mükâfatına bir an önce kavuşmuş olsaydım"; ve eğer fâsık ise der ki: "Ah keşke daha önce ölüp dünya hayatında daha az günah ve kötülük yapmış olsaydım da burada bu amellerimin cezası da az olsaydı!" "Vecel", korku ma'nâsınadır. Ba'zı nüshalarda "vehal" vâki'dir, "yapış-kan hamur" demektir. "Ah keşke ecelim ve ölümüm şimdiki zamânımdan da-ha evvel olaydı, tâ ki bu âlem-i letâfetten gâfil olarak işlediğim fenâ amelle-rin cezâsı korkusu ile azabım az olaydı!" Ya'ni, her ölen kimse âlem-i hakîkati gördüğü vakit, eğer sâlih ise der ki: "Keşke daha evvel ölüp a'mâl-i hasenemin mükâfâtına bir an evvel kavuş-muş olsa idim"; ve eğer fâsık ise der ki: "Ah keşke daha evvel ölüp hayât-ı dünyeviyyede daha az fısk u fücûr yapmış olsaydım da burada bu amelleri-min cezâsı da az olsaydı!." 604. O âgâh olan Resûl bundan dolayı buyurmuştur ki: “Her o kimse ki öldü ve tenden nüzûl etti.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 604. O uyanık Resûl bundan dolayı buyurmuştur ki: “Her kim öldü ve bedenden indi.” 605. “Onun için nakl ü mevt hasreti olmaz, lâkin taksîr ve fevt hasreti olur.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 605. "Onun için nakil ve ölüm hasreti olmaz, aksine kusur ve fırsatı kaçırma hasreti olur." "Nuklân", nakil ve intikal anlamına gelir. Yani, Resûl-i Ekrem (a.s.) şerif açıklamada zikredilen hadis-i şerifte buyurmuştur ki: "Her kim öldü ve beden bineğinden indi ise, onun hasreti dünyadan ahirete naklettiği ve öldüğü için olmaz; aksine dünya hayatında salih amel işlemek hususunda kusur ettiğine ve elden fırsatı kaçırdığına hasret çeker ve üzülür." “Nuklân”, nakil ve intikâl ma’nâsınadır. Ya’ni, Resûl-i Ekrem hazretleri sürh-ı şerîfte mezkûr olan hadîs-i şerîfte buyurmuştur ki: “Her kim öldü ve ten merkebinden nüzûl etti ise, onun hasreti dünyâdan âhirete naklettiği ve öldüğü için olmaz; velâkin dünyâ hayâtında amel-i sâlih işlemek husûsunda kusûr ettiğine ve elden fırsatı kaçırdığına hasret çeker ve teessüf eder.” 606. “Her kim ölürse, onun maksadına nakli bundan evvel olaydı, diye muhakkak ona temennî olur.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 606. "Her kim ölürse, onun maksadına nakli bundan evvel olaydı, diye muhakkak ona temennî olur." 607. “Eğer kötü ise, tâ ki kötülüğü daha az olaydı; ve eğer takî ise, tâ ki hâney-e daha çabuk gele idi.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 607. “Eğer kötü ise, kötülüğü daha az olsun diye; ve eğer takva sahibi ise, evine daha çabuk gelsin diye.” Her kim ölürse, ister sâlih olsun ister fâsık olsun, daha önce ölmüş olmayı diler. Sâlih kişinin amacı, sâlih amelin mükâfatının kendisine daha önce gelmesi ve nimet yurduna (cennete) girmektir; fâsık kişinin amacı ise, daha önce ölüp dünya hayatında daha az kötülük etmiş olmaktır. “Her kim ölür ise, gerek sâlih olsun gerek fâsık olsun, daha evvel ölmüş olmayı temennî eder. Sâlihin maksadı amel-i sâlihin mükâfâtı daha evvel kendisine gelmek ve dâr-ı naîme dâhil olmaktır; ve fâsıkın maksadı ise, daha evvel ölüp, hayât-ı dünyâda daha az kötülük etmiş olmaktır.” 608. O kötü der ki: “Bîhaber olmuş idim, dembedem ben perde ziyâde etmişim!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 608. O kötü der ki: “Habersiz idim, anbean ben perdeyi daha da artırmışım!” Öldükten sonra kötü ve fâsık olan kimse der ki: “Ben bu ahiret hayatından habersiz idim; o dünya hayatında da anbean gaflet perdesini çoğaltmışım ve ahiret hayatının nurlarına karşı karanlık perdesini daha da artırmışım.” Öldükten sonra kötü ve fâsık olan kimse der ki: “Ben bu hayât-ı uhreviyyeden bîhaber olmuş idim; o hayât-ı dünyeviyyede de dembedem gaflet perdesini çoğaltmışım ve hayât-ı uhreviyyenin nûrlarına karşı hicâb-ı zulmeti ziyâde etmişim.” 609. “Eğer bana bundan daha çabuk ubûr olaydı benim bu hicâb ve perdem daha az olur idi.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 609. "Eğer bana bundan daha çabuk geçiş olsaydı, benim bu hicap ve perdem daha az olurdu." 604. O âgâh olan Resûl bundan dolayı buyurmuştur ki: "Her o kimse ki öldü ve tenden nüzûl etti."✨ ✨ Sade Türkçe flash 604. O bilgili Resûl bundan dolayı buyurmuştur ki: "Her o kimse ki öldü ve bedenden indi." 605. "Onun için nakl ü mevt hasreti olmaz, lakin taksîr ve fevt hasreti olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 605. "Onun için nakil ve ölüm hasreti olmaz, aksine kusur ve fırsatı kaçırma hasreti olur." "Nuklân", nakil ve intikal anlamındadır. Yani, Resûl-i Ekrem (a.s.) şerif hadiste buyurmuştur ki: "Her kim öldü ve ten merkebinden (beden bineğinden) indi ise, onun hasreti dünyadan ahirete naklettiği ve öldüğü için olmaz; aksine dünya hayatında salih amel işlemek hususunda kusur ettiğine ve elden fırsatı kaçırdığına hasret çeker ve üzülür." "Nuklân", nakil ve intikāl ma'nâsınadır. Ya'ni, Resûl-i Ekrem hazretleri sürh-ı şerîfte mezkûr olan hadîs-i şerîfte buyurmuştur ki: "Her kim öldü ve ten merkebinden nüzûl etti ise, onun hasreti dünyâdan âhirete naklettiği ve öldüğü için olmaz; velâkin dünyâ hayâtında amel-i sâlih işlemek hususunda kusûr ettiğine ve elden fırsatı kaçırdığına hasret çeker ve teessüf eder." 606. "Her kim ölürse, onun maksadına nakli bundan evvel olaydı, diye muhakkak ona temennî olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 606. "Her kim ölürse, onun maksadına nakli bundan evvel olaydı, diye muhakkak ona temenni olur." 607. “Eğer kötü ise, tâ ki kötülüğü daha az olaydı; ve eğer takî ise, tâ ki hâneyedaha çabuk gele idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 607. "Eğer kötü ise, kötülüğü daha az olsun diye; ve eğer takva sahibi ise, eve daha çabuk gelsin diye." Her kim ölürse, ister sâlih olsun ister fâsık olsun, daha önce ölmüş olmayı temenni eder. Sâlih kişinin amacı, sâlih amelin mükâfatının kendisine daha önce gelmesi ve nimet yurduna (cennete) dâhil olmaktır; fâsık kişinin amacı ise, daha önce ölüp, dünya hayatında daha az kötülük etmiş olmaktır. "Her kim ölür ise, gerek sâlih olsun gerek fâsık olsun, daha evvel ölmüş olmayı temennî eder. Sâlihin maksadı amel-i sâlihin mükâfâtı daha evvel kendisine gelmek ve dâr-ı naîme dâhil olmaktır; ve fâsıkın maksadı ise, daha evvel ölüp, hayât-ı dünyâda daha az kötülük etmiş olmaktır." 608. O kötü der ki: "Bîhaber olmuş idim, dembedem ben perde ziyâde etmişim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 608. O kötü der ki: "Habersiz idim, an be an ben perdeyi çoğaltmışım!" Öldükten sonra kötü ve fâsık (günahkâr) olan kimse der ki: "Ben bu ahiret hayatından habersiz idim; o dünya hayatında da an be an gaflet perdesini çoğaltmışım ve ahiret hayatının nurlarına karşı karanlık perdesini artırmışım." Öldükten sonra kötü ve fâsık olan kimse der ki: "Ben bu hayât-ı uhreviyyeden bîhaber olmuş idim; o hayât-ı dünyeviyyede de dembedem gaflet perdesini çoğaltmışım ve hayât-ı uhreviyyenin nûrlarına karşı hicâb-ı zulmeti ziyâde etmişim." 609. "Eğer bana bundan daha çabuk ubûr olaydı benim bu hicab ve perdem daha az olur idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 609. "Eğer bana bundan daha çabuk geçiş olsaydı benim bu hicabım ve perdem daha az olurdu." "Ma'ber", masdar mîmîdir; geçmek ve "geçmek" anlamındadır. Yani, "Bana dünya hayatından bu şimdiki ölümden daha çabuk bir geçiş gerçekleşseydi benim ahiret hayatındaki hicabım (perde, engel) ve perdem daha az olurdu." "Ma'ber", masdar mîmîdir; ubûr etmek ve "geçmek" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Bana hayât-ı dünyâdan bu şimdiki ölümden daha çabuk ubûr vâki' olaydı benim hayât-ı uhreviyyedeki hicabım ve perdem daha az olur idi." 610. O kanaat yüzünü harîslikten az yırt ve o huşû' çehresini tekebbürden az yırt!✨ ✨ Sade Türkçe flash 610. O kanaat yüzünü hırstan az yırt ve o huşû (Allah karşısında duyulan saygı ve alçakgönüllülük) çehresini kibirden az yırt! "Kunû'", kısmete razı olmak ve bir kimseden bir şey istemek anlamına gelen zıt anlamlı kelimelerdendir. Burada "kanaat" anlamındadır. "Huşû" korku ve tevazu (alçakgönüllülük) anlamındadır. Burada tevazu demektir. Yani, "Bu dünya hayatında bu kanaatin güzel yüzünü hırs duygusundan dolayı az tırmala ve o huşû ve tevazuun güzel çehresini kibir ve azamet duygusuyla az yırt!" Bu şerefli beyitte "az yırt" ifadesiyle, insanın nefsinde yerleşmiş olan hırs ve kibir sıfatlarını meşru şekilde kullanmaya işaret buyrulur. Çünkü şeriatta üzerine nafakası vacip olanlar için kesb (irâdî kazanım) lazımdır ve kesb hırssız olmaz. Ve aynı şekilde hadis-i şerifte الكبر الى المتكبر صدقة Yani: "Kibir kibirlilere karşı sadakadır" buyrulduğu için, kibirli kimselere karşı kibir sıfatıyla görünmek meşrudur. Bu sıfatların kötüye kullanılması yasaktır. "Kunû'", kısmete râzı olmak ve bir kimseden bir şey istemek ma'nâsına azdâdü'l-lügāttandır. Burada "kanâat" ma'nâsınadır. "Huşû" korku ve tevâzu' ma'nâsınadır. Burada tevâzu demektir. Ya'ni, "Bu hayât-ı dünyâda bu kanâatin güzel yüzünü hırs duygusundan dolayı az tırmala ve o huşû'un ve tevâzu'un güzel çehresini kibir ve azamet duygusuyla az yırt!" Bu beyt-i şerîfte "az yırt" ta'bîriyle, insanın nefsinde merkûz olan hırs ve kibir sıfatlarını meşrû' sûrette kullanmağa işâret buyrulur. Zîrâ şerîatte üzerine nafakası vacib olanlar için kesb lâzımdır ve kesb hırssız olmaz. Ve kezâ hadis-i şerifte الكبر الى المتكبر صدقة Ya'ni : "Kibir mütekebbirlere karşı sadakadır" buyrulduğu cihetle, mütekebbir kimselere sıfat-ı kibr ile zahir olmak meşrû'dur. Bu sıfatların sû'-i isti'mâli memnû'dur. 611. Böylece buhlden cüdün yüzünü az yırt ve sücüdün güzel çehresini iblislikten az yırt!✨ ✨ Sade Türkçe flash 611. Böylece cimrilikten cömertliğin yüzünü az yırt ve secdenin güzel çehresini iblislikten az yırt! Yani, cimrilik de nefsin kötü sıfatlarından biridir. Onun zıddı cömertliktir; aynı şekilde secde ve tevazu (alçakgönüllülük) güzel ahlâktandır ve kibir ile büyüklük taslama ise şeytanın sıfatlarından olup kınanmıştır. Kötü sıfatlar nefsin, iyi sıfatlar ruhundur. Şekil âleminde nefsin sıfatları, ölçülü bir şekilde kullanılması şartıyla gereklidir. Nitekim hadîs-i şerifte "Ben beşerin gazap ettiği gibi gazap ederim" buyrulmuştur. Ve bu sıfatların ölçülü olması, şeriat dairesinde kullanılması suretiyle gerçekleşir. Şerefli beyitte "az yırt" tabiriyle bu anlama işaret buyrulmuştur. Ya'ni, buhül dahi nefsin kötü sıfatlarından birisidir. Onun zıddı cûd ve cömertliktir; ve kezâ sücûd ve tevâzu' ahlâk-ı hamîdeden ve kibir ve taazzum ise şeytanın sıfatlarından olup mezmûmdur. Fenâ sıfatlar nefsin ve iyi sıfatlar rûhundur. Alem-i sûrette nefsin sıfatları i'tidâl dâiresinde isti'mâl edilmek şartıyla lâzımdır. Nitekim hadîs-i şerifte انا اغضب كما يغضب البشر ya'ni "Ben beşerin gazab ettiği gibi gazab ederim" buyrulmuştur. Ve bu sıfatların i'tidâli, şerîat dâiresinde isti'mâl edilmesi sûretiyle vâki' olur. Beyt-i şerîfte "az yırt" ta'bîriyle bu ma'nâya işaret buyrulmuştur. 612. Huld süsleyici olan o kanadı koparma; o yol kat' edici olan kanadı yolma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 612. O ebedîlik süsleyicisi kanadı koparma; o yol kat edici kanadı yolma! "Ma'ber", mîmî masdardır; geçmek ve "geçmek" anlamındadır. Yani, "Bana dünya hayatından bu şimdiki ölümden daha çabuk bir geçiş gerçekleşseydi, benim ahiret hayatındaki perdem ve hicabım daha az olurdu." "Ma'ber", masdar mîmîdir; ubûr etmek ve "geçmek" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Bana hayât-ı dünyâdan bu şimdiki ölümden daha çabuk ubûr vâki' olaydı benim hayât-ı uhreviyyedeki hicabım ve perdem daha az olur idi." 610. O kanaat yüzünü harîslikten az yırt ve o huşû' çehresini tekebbürden az yırt!✨ ✨ Sade Türkçe flash 610. O kanaat yüzünü hırstan az yırt ve o huşû (Allah karşısında duyulan saygı ve alçakgönüllülük) çehresini kibirden az yırt! "Kunû'", kısmete razı olmak ve bir kimseden bir şey istemek anlamına gelen zıt anlamlı kelimelerdendir. Burada "kanaat" anlamındadır. "Huşû" korku ve tevazu (alçakgönüllülük) anlamındadır. Burada tevazu demektir. Yani, "Bu dünya hayatında bu kanaatin güzel yüzünü hırs duygusundan dolayı az tırmala ve o huşû ve tevazuun güzel çehresini kibir ve azamet duygusuyla az yırt!" Bu şerefli beyitte "az yırt" ifadesiyle, insanın nefsinde yerleşmiş olan hırs ve kibir sıfatlarını meşru şekilde kullanmaya işaret buyrulur. Çünkü şeriatta üzerine nafakası vacip olanlar için kesb (irâdî kazanım) lazımdır ve kesb hırssız olmaz. Ve aynı şekilde hadis-i şerifte الكبر الى المتكبر صدقة Yani: "Kibir kibirlilere karşı sadakadır" buyrulduğu için, kibirli kimselere karşı kibir sıfatıyla görünmek meşrudur. Bu sıfatların kötüye kullanılması yasaktır. "Kunû'", kısmete râzı olmak ve bir kimseden bir şey istemek ma'nâsına azdâdü'l-lügāttandır. Burada "kanâat" ma'nâsınadır. "Huşû" korku ve tevâzu' ma'nâsınadır. Burada tevâzu demektir. Ya'ni, "Bu hayât-ı dünyâda bu kanâatin güzel yüzünü hırs duygusundan dolayı az tırmala ve o huşû'un ve tevâzu'un güzel çehresini kibir ve azamet duygusuyla az yırt!" Bu beyt-i şerîfte "az yırt" ta'bîriyle, insanın nefsinde merkûz olan hırs ve kibir sıfatlarını meşrû' sûrette kullanmağa işâret buyrulur. Zîrâ şerîatte üzerine nafakası vacib olanlar için kesb lâzımdır ve kesb hırssız olmaz. Ve kezâ hadis-i şerifte الكبر الى المتكبر صدقة Ya'ni : "Kibir mütekebbirlere karşı sadakadır" buyrulduğu cihetle, mütekebbir kimselere sıfat-ı kibr ile zahir olmak meşrû'dur. Bu sıfatların sû'-i isti'mâli memnû'dur. 611. Böylece buhlden cüdün yüzünü az yırt ve sücüdün güzel çehresini iblislikten az yırt!✨ ✨ Sade Türkçe flash 611. Böylece cimrilikten cömertliğin yüzünü az yırt ve secdenin güzel çehresini iblislikten az yırt! Yani, cimrilik de nefsin kötü sıfatlarından biridir. Onun zıddı cömertliktir; aynı şekilde secde ve tevazu (alçakgönüllülük) güzel ahlâktandır ve kibir ile büyüklük taslama ise şeytanın sıfatlarından olup kınanmıştır. Kötü sıfatlar nefsin, iyi sıfatlar ruhundur. Şekil âleminde nefsin sıfatları, ölçülü bir şekilde kullanılması şartıyla gereklidir. Nitekim hadîs-i şerifte "Ben beşerin gazap ettiği gibi gazap ederim" buyrulmuştur. Ve bu sıfatların ölçülü olması, şeriat dairesinde kullanılması suretiyle gerçekleşir. Şerefli beyitte "az yırt" tabiriyle bu anlama işaret buyrulmuştur. Ya'ni, buhül dahi nefsin kötü sıfatlarından birisidir. Onun zıddı cûd ve cömertliktir; ve kezâ sücûd ve tevâzu' ahlâk-ı hamîdeden ve kibir ve taazzum ise şeytanın sıfatlarından olup mezmûmdur. Fenâ sıfatlar nefsin ve iyi sıfatlar rûhundur. Alem-i sûrette nefsin sıfatları i'tidâl dâiresinde isti'mâl edilmek şartıyla lâzımdır. Nitekim hadîs-i şerifte انا اغضب كما يغضب البشر ya'ni "Ben beşerin gazab ettiği gibi gazab ederim" buyrulmuştur. Ve bu sıfatların i'tidâli, şerîat dâiresinde isti'mâl edilmesi sûretiyle vâki' olur. Beyt-i şerîfte "az yırt" ta'bîriyle bu ma'nâya işaret buyrulmuştur. 612. Huld süsleyici olan o kanadı koparma; o yol kat' edici olan kanadı yolma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 612. Cenneti süsleyen o kanadı koparma; o yol kat eden kanadı yolma! Yani, nefsin sıfatlarının dengeli olması güzel ahlaktır ve güzel ahlak cenneti süsleyen kanatlardır. Örneğin iffet, şehvetin dengesidir; cesaret ise gazabın dengesidir. Bunlara karşılık ahiret mükâfatları vardır. Şehvetin aşırılığı ve eksikliği olan oburluk ve isteksizlik; gazabın aşırılığı ve eksikliği olan öfke ve korkaklık ise cehennemin ateşidir. Bunlara karşılık da ahiret cezaları vardır. Bu sebeple denge sabır ile gerçekleşir ve sabır ise aşırılık ve eksikliğin varlığıyla olur. Böyle olunca bu kanatlar cenneti süsler ve sonsuz rahatlığa bu kanatları kullanmak suretiyle gidilir. Mısrî Niyazî'nin (sırrı kutsal olsun) beyti şöyledir: Gazap, şehvet iki ayaktır onlar / Bunlarla çıktılar arşa çıkanlar Ya'ni, nefsin sıfatlarının i'tidâli hüsn-i ahlâktır ve hüsn-i ahlâk cennet süsleyici olan kanatlardır. Meselâ iffet, şehvetin ve şecâat gazabın i'tidalidir, bunlara mukābil mükâfât-ı uhreviyye vardır. Ve şehvetin ifrâtı ve tefrîti olan şereh ve humûd; ve gazabın ifrâtı ve tefrîti olan tehevvür ve cübn ise cehennemin ateşidir, bunlara mukābil dahi mücâzât-ı uhreviyye vardır. Binâen aleyh i'tidâl sabır ile vâki' olur ve sabır ise ifrat ve tefrîtin vücûduyla olur; böyle olunca bu kanatlar cenneti süsler ve râhat-ı ebedîye bu kanatları isti'mâl sûretiyle gidilir. Beyt-i Mısrî-i Niyazî (kuddise sırruhû): Gazab şehvet iki ayaktır onlar Bularla çıktılar arşa çıkanlar 613. Vaktaki bu nasihati işitti ve ona baktı, ondan sonra feryada geldi ve ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 613. O nasihati işittiği ve ona baktığı vakit, ondan sonra feryat etti ve ağladı. Tavus kuşu, o bilgeden bu nasihati işittiği ve dikkatle onun yüzüne baktığı vakit, ondan sonra feryat etmeye başladı ve ağladı. Tâvus vaktaki o hakîmden bu nasîhati işitti ve dikkatle onun yüzüne baktı, ondan sonra feryâd etmeğe başladı ve ağladı. 614. Derdmendin uzun feryadı ve ağlaması, her kim orada idi, onu giryeye bıraktı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 614. Derdi olanın uzun feryadı ve ağlaması, orada kim varsa, onu ağlattı. Yani, derdi olan tavusun uzun bağırması ve ağlaması, orada hazır olanların kalplerine etki edip hepsini ağlattı. Ya'ni, derdli olan tâvusun uzun bağırması ve ağlaması, orada hazır olanların kalblerine te'sîr edip hepsini ağlattı. 615. Ve o ki, "Koparmak nedendir?" diye sordu, cevabsız oldu, peşîman olarak ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 615. Ve o ki, "Koparmak nedendir?" diye sordu, cevapsız oldu, pişman olarak ağladı. Yani, tavusa "Bu latif kanatlarını niçin koparıyorsun?" diye soran bilgine tavus cevap vermedi, yalnız feryat edip ağladı, bu ağlama bilgine de tesir ettiğinden sorduğuna pişman olarak ağladı ve dedi: Ya'ni, tâvûsa “Bu latîf kanatlarını niçin koparıyorsun?" diye soran hakîme tâvus cevab vermedi, yalnız feryâd edip ağladı, bu ağlama hakîme de te'sîr ettiğinden sorduğuna peşîman olarak ağladı ve dedi: 616. Ki, "Ben onu fuzûlluktan niçin sordum. O gamdan dolu idi, onu karıştırdım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 616. Ki, "Ben onu boş yere niçin sordum. O gamla dolu idi, onu karıştırdım." Yani, nefsin sıfatlarının dengesi güzel ahlâktır ve güzel ahlâk cenneti süsleyen kanatlardır. Örneğin iffet, şehvetin dengesidir; şecaat (cesaret) ise gazabın dengesidir. Bunlara karşılık ahiret mükâfatı vardır. Şehvetin aşırılığı ve eksikliği olan şereh (doyumsuzluk) ve humûd (şehvetsizlik); gazabın aşırılığı ve eksikliği olan tehevvür (düşüncesizce atılganlık) ve cübn (korkaklık) ise cehennemin ateşidir. Bunlara karşılık da ahiret cezası vardır. Bu sebeple denge sabır ile gerçekleşir ve sabır ise aşırılık ve eksikliğin varlığıyla olur. Böyle olunca bu kanatlar cenneti süsler ve ebedî rahatlığa bu kanatları kullanmak suretiyle gidilir. Niyazî-i Mısrî'nin (sırrı kutsal olsun) beyti: Gazap ve şehvet iki ayaktır onlar / Bunlarla çıktılar arşa çıkanlar Ya'ni, nefsin sıfatlarının i'tidâli hüsn-i ahlâktır ve hüsn-i ahlâk cennet süsleyici olan kanatlardır. Meselâ iffet, şehvetin ve şecâat gazabın i'tidalidir, bunlara mukābil mükâfât-ı uhreviyye vardır. Ve şehvetin ifrâtı ve tefrîti olan şereh ve humûd; ve gazabın ifrâtı ve tefrîti olan tehevvür ve cübn ise cehennemin ateşidir, bunlara mukābil dahi mücâzât-ı uhreviyye vardır. Binâen aleyh i'tidâl sabır ile vâki' olur ve sabır ise ifrat ve tefrîtin vücûduyla olur; böyle olunca bu kanatlar cenneti süsler ve râhat-ı ebedîye bu kanatları isti'mâl sûretiyle gidilir. Beyt-i Mısrî-i Niyazî (kuddise sırruhû): Gazab şehvet iki ayaktır onlar Bularla çıktılar arşa çıkanlar 613. Vaktaki bu nasihati işitti ve ona baktı, ondan sonra feryada geldi ve ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 613. O nasihati işittiği ve ona baktığı vakit, ondan sonra feryat etti ve ağladı. Tavus kuşu, o bilgeden bu nasihati işittiği ve dikkatle onun yüzüne baktığı vakit, ondan sonra feryat etmeye başladı ve ağladı. Tâvus vaktaki o hakîmden bu nasîhati işitti ve dikkatle onun yüzüne baktı, ondan sonra feryâd etmeğe başladı ve ağladı. 614. Derdmendin uzun feryadı ve ağlaması, her kim orada idi, onu giryeye bıraktı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 614. Derdi olanın uzun feryadı ve ağlaması, orada kim varsa, onu ağlattı. Yani, derdi olan tavusun uzun bağırması ve ağlaması, orada hazır olanların kalplerine etki edip hepsini ağlattı. Ya'ni, derdli olan tâvusun uzun bağırması ve ağlaması, orada hazır olanların kalblerine te'sîr edip hepsini ağlattı. 615. Ve o ki, "Koparmak nedendir?" diye sordu, cevabsız oldu, peşîman olarak ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 615. Ve o ki, "Koparmak nedendir?" diye sordu, cevapsız oldu, pişman olarak ağladı. Yani, tavusa "Bu latif kanatlarını niçin koparıyorsun?" diye soran bilgine tavus cevap vermedi, yalnız feryat edip ağladı, bu ağlama bilgine de tesir ettiğinden sorduğuna pişman olarak ağladı ve dedi: Ya'ni, tâvûsa “Bu latîf kanatlarını niçin koparıyorsun?" diye soran hakîme tâvus cevab vermedi, yalnız feryâd edip ağladı, bu ağlama hakîme de te'sîr ettiğinden sorduğuna peşîman olarak ağladı ve dedi: 616. Ki, "Ben onu fuzûlluktan niçin sordum. O gamdan dolu idi, onu karıştırdım." "Ben onu fuzûlluktan ve boşboğazlıktan dolayı niçin sordum; o bîçâre tâvûsun kalbi gamdan dolu idi. Bu suâlim ile onun kalbini büsbütün altüst ettim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 616. Ki, "Ben onu boş yere niçin sordum. O gamdan dolu idi, onu karıştırdım." "Ben onu boş yere ve boşboğazlıktan dolayı niçin sordum; o biçare tavus kuşunun kalbi gamdan dolu idi. Bu sorum ile onun kalbini büsbütün altüst ettim." 617. Islak gözünden toprak üzerine su damladı; o her katrede yüz cevab münderiç idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 617. Islak gözünden toprak üzerine su damladı; o her katrede yüz cevap içeriyordu. O tavus kuşunun yaşarmış olan gözünden yaşlar damladı. O yaşların her bir damlasında sorduğum soruya karşılık birçok hâlî cevap (sözsüz, durumla ifade edilen cevap) içeriyordu. O tâvûsun yaşarmış olan gözünden yaşlar damladı. O yaşların her bir katresinde sorduğum suâle karşı birçok cevâb-ı hâlî münderiç idi. 618. Sıdk ile olan ağlayış canlar üzerine çarpar, hatta feleği ve arşı ağlayıcı eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 618. Doğrulukla olan ağlayış canlar üzerine çarpar, hatta feleği ve arşı ağlayıcı eder. 619. Akıl ve gönüller bir şübhesiz arşa mensubdurlar. Arşa mensub olan nûrdan hicab içinde yaşarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 619. Akıl ve gönüller şüphesiz arşa aittirler. Arşa ait olan nurdan bir perde içinde yaşarlar. Yani, içtenlikle ağlayış akıldan ve gönülden gelir; ve akıllar ve gönüller ise arşa ait olduklarından, böyle içtenlikle olan ağlama feleği ve arşı da ağlatır. Bununla birlikte, arşa ait olan akıllar ve gönüller, kendilerinin ait oldukları arşın nurundan, aşağı âleme ait olan bedene yakınlıklarından dolayı bir perde içinde yaşarlar. Ya'ni, sıdk ile ağlayış akıldan ve gönülden kopar; ve akıllar ve gönüller ise arşa mensûb olduklarından böyle sıdk ile olan ağlama feleği ve arşı da ağlayıcı eder. Bununla beraber arşa mensûb olan akıllar ve gönüller, kendilerinin mensûb oldukları arşın nûrundan, âlem-i süflîye mensûb olan cisme mukārenetlerinden dolayı hicâb içinde yaşarlar. ## Onun beyânındadır ki, akıl ve rûh Bâbil kuyusundaki Hârût ve Mârût gibi su ve çamur içinde mahbûsturlar 620. O iki pâk Hârût ve Mârût gibi, burada korkunç kuyuda bağlanmışlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 620. O iki pâk Hârût ve Mârût gibi, burada korkunç kuyuda bağlanmışlardır. Bu şerefli kırmızı renkteki beyitte, Bakara Suresi'nde geçen "Babil'de Hârût ve Mârût adlı iki meleğe indirileni ve o ikisinin, 'Biz ancak bir imtihanız, sakın inkâr etme!' demedikçe hiç kimseye bir şey öğretmediklerini ve onlardan karı ile kocanın arasını ayıracak şeyleri öğrendiklerini..." ayetiyle ilgili olarak, "Ben onu boşboğazlıktan ve gereksiz konuşmaktan dolayı niçin sordum; o çaresiz tavus kuşunun kalbi kederle doluydu. Bu sorumla onun kalbini tamamen altüst ettim." Bu sürh-ı şerîfte sûre-i Bakara'da olan وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُم "Ben onu fuzûlluktan ve boşboğazlıktan dolayı niçin sordum; o bîçâre tâvûsun kalbi gamdan dolu idi. Bu suâlim ile onun kalbini büsbütün altüst ettim." 617. Islak gözünden toprak üzerine su damladı; o her katrede yüz cevab münderiç idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 617. Islak gözünden toprak üzerine su damladı; o her katrede yüz cevap içeriyordu. O tavus kuşunun yaşarmış olan gözünden yaşlar damladı. O yaşların her bir damlasında sorduğum soruya karşılık birçok hâlî cevap (sözsüz, durumla ifade edilen cevap) içeriyordu. O tâvûsun yaşarmış olan gözünden yaşlar damladı. O yaşların her bir katresinde sorduğum suâle karşı birçok cevâb-ı hâlî münderiç idi. 618. Sıdk ile olan ağlayış canlar üzerine çarpar, hatta feleği ve arşı ağlayıcı eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 618. Doğrulukla olan ağlayış canlar üzerine çarpar, hatta feleği ve arşı ağlayıcı eder. 619. Akıl ve gönüller bir şübhesiz arşa mensubdurlar. Arşa mensub olan nûrdan hicab içinde yaşarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 619. Akıl ve gönüller şüphesiz arşa aittirler. Arşa ait olan nurdan bir perde içinde yaşarlar. Yani, içtenlikle ağlayış akıldan ve gönülden gelir; ve akıllar ve gönüller ise arşa ait olduklarından, böyle içtenlikle olan ağlama feleği ve arşı da ağlatır. Bununla birlikte, arşa ait olan akıllar ve gönüller, kendilerinin ait oldukları arşın nurundan, aşağı âleme ait olan bedene yakınlıklarından dolayı bir perde içinde yaşarlar. Ya'ni, sıdk ile ağlayış akıldan ve gönülden kopar; ve akıllar ve gönüller ise arşa mensûb olduklarından böyle sıdk ile olan ağlama feleği ve arşı da ağlayıcı eder. Bununla beraber arşa mensûb olan akıllar ve gönüller, kendilerinin mensûb oldukları arşın nûrundan, âlem-i süflîye mensûb olan cisme mukārenetlerinden dolayı hicâb içinde yaşarlar. ## Onun beyânındadır ki, akıl ve rûh Bâbil kuyusundaki Hârût ve Mârût gibi su ve çamur içinde mahbûsturlar 620. O iki pâk Hârût ve Mârût gibi, burada korkunç kuyuda bağlanmışlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 620. O iki pâk Hârût ve Mârût gibi, burada korkunç kuyuda bağlanmışlardır. Bu şerefli şerhte, Bakara Sûresi'nde yer alan "Yahudiler Babil'de Hârût ve Mârût ismindeki iki meleğe indirilmiş olan şeyi öğrenirler. Hâlbuki o iki melek 'Biz ancak insanlara bir imtihanız, küfretme!' demedikçe kimseye öğretmezler. Böyleyken insanlar onlardan koca ile karı arasını onunla ayırdıkları şeyi öğrenirler. Hâlbuki onlar onunla hiçbir kimseye zarar verici değildirler; ancak Allah'ın izniyle zarar verirler; ve onlar kendilerine zarar veren ve kendilerine faydası olmayan şeyi öğrenirler." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu iki melek hakkında Kur'an-ı Kerim'deki açıklık bu ayet-i kerimede zikredilen anlamdan ibaret olduğu hâlde, birinci cildin 543 numaralı şerefli beytindeki açıklamalarda nakledilen kıssayı rivayet ederler. Burada onun tekrar zikri fazlalıktır; ve esasen bu kıssa hakkında âlimler arasında ihtilaf vardır. Ve bu iki melek hakkında birinci cildin 3361 ve 3385 numaralı beyitlerinde de bilgi vardır. Burada bu ihtilafın açıklanmasına lüzum yoktur. Cenab-ı Pîr efendimizin yüce âdetleri, kıssa sahih olsun olmasın, ondan birtakım hikmetler çıkarıp hakikat talep edenleri işaret ve ikaz buyurmaktır. Nitekim bu şerefli şerh ile sonraki beyitlerde aklı ve ruhu sihir öğreten Hârût ve Mârût'a benzetmişler ve birtakım hikmetler beyan etmişlerdir. Yani aslında tabiatın en aşağılık hallerinden uzak olan akıl ve ruh, bu aşağı âlemde korkunç bir kuyu mesabesinde olan unsurlardan oluşan bedende bağlı ve hapsedilmişlerdir. Bu sürh-ı şerîfte sûre-i Bakara'da olan وَمَا أُنزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُم Ya'ni "Yahûdîler Bâbil'de Hârût ve Mârût ismindeki iki meleğe nâzil olan şeyi ta'lîm ederler. Halbuki o iki melek "Biz ancak nâsa fitneyiz, küfr etme!" demedikçe bir kimseye ta'lîm etmezler. Böyle iken nâs onlardan koca ile karı arasını onunla tefrîk ettikleri şeyi öğrenirler. Halbuki onlar onunla hiçbir kimseye zarar verici değildirler; ancak Allah'ın izniyle zarar verirler; ve onlar onlara zarar veren ve kendilerine menfaati olmayan şeyi taallüm ederler." âyet-i kerîme-sine işâret buyrulur. Bu iki melek hakkında Kur'ân-ı Kerîm'deki sarâhat bu âyet-i kerîmede mezkûr olan mefhûmdan ibâret olduğu hâlde, I. cildin 543 numaralı beyt-i şerîfindeki îzâhâtta naklolunan kıssayı rivâyet ederler. Burada onun tekrar zikri zâiddir; ve esâsen bu kıssa hakkında ulemâ arasında ihtilâf vardır. Ve bu iki melek hakkında I. cildin 3361 ve 3385 numaralı beyitlerinde de ma'lûmât vardır. Burada bu ihtilâfın beyânına lüzûm yoktur. Cenâb-ı Pîr efendimizin âdet-i seniyyeleri, kıssa sahîh olsun olmasın, ondan birtakım hikmetler çıkarıp tâlib-i hakîkat olanları işâret ve îkaz buyurmaktır. Nitekim bu şerh-i şerîf ile âtîdeki beyitlerde aklı ve rûhu sihir ta'lîm eden Hârût ve Mârût'a teşbîh buyurmuşlar ve birtakım hikmetler beyân etmişlerdir. Ya'ni haddizâtında ednâs-ı tabîiyyeden pâk olan akıl ve rûh bu âlem-i süflîde korkunç bir kuyu mesâbesinde olan cism-i unsurîde bağlı ve mahbûs olmuşlardır. 621. Süflî ve şehvânî âlem içindedirler. Cürümden dolayı bu kuyu içinde bağlı olmuşlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 621. Süflî ve şehvânî âlem içindedirler. Cürümden dolayı bu kuyu içinde bağlı olmuşlardır. Yani, Hârût ve Mârût, zât itibariyle temiz olan iki melek oldukları hâlde, nefsâniyet âlemine inip şehvet esiri oldukları için kendilerini Bâbil kuyusunda azap ettikleri gibi, arşa mensup olan akıl ve ruh da bu tabiî âlemde şehvet esiri olduklarından, bu suçları sebebiyle bu cisim kuyusu içinde bağlı ve hapsedilmiş kalmışlardır. Ya'ni, Hârût ve Mârût hadd-i zâtında pâk olan iki melek oldukları hâlde, nefsâniyet âlemine nüzûl edip esîr-i şehvet oldukları cihetle kendilerini Bâbil kuyusunda ta'zîb ettikleri gibi, arşa mensûb olan akıl ve rûh dahi bu âlem-i tabîatta esîr-i şehvet olduklarından, bu cürümleri sebebiyle bu cisim kuyusu içinde bağlı ve mahbûs kalmışlardır. 622. Sihri ve sihrin zıddını iyiler ve şerliler bî-ihtiyâr bu ikiden öğrendiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 622. Sihri ve sihrin zıddını iyiler ve şerliler isteksizce bu ikiden öğrendiler. Yani, sihri ve sihrin zıddı olan sihir bozmayı iyiler ve kötüler, iradeleri dışında bu iki melekten öğrendiler. Çünkü sihir, âdet dışı olaylar (havânık-ı âdât) türünden bir şeydir ve insan tabiatında âdet dışı olaylara karşı isteksizce büyük bir eğilim vardır. "Onlar, Babil'de Hârût ve Mârût adındaki iki meleğe indirileni öğretirlerdi. Hâlbuki o iki melek, 'Biz ancak insanlara bir imtihanız, sakın küfre sapma!' demedikçe kimseye bir şey öğretmezlerdi. Böyle iken insanlar onlardan, karı ile kocanın arasını ayıracak şeyleri öğrenirlerdi. Hâlbuki onlar, Allah'ın izni olmadıkça onunla hiç kimseye zarar veremezlerdi. Onlar kendilerine zarar veren, fayda vermeyen şeyleri öğreniyorlardı." (Bakara 2/102) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu iki melek hakkında Kur'an-ı Kerim'deki açıklık, bu ayet-i kerimede geçen anlamdan ibaret olduğu hâlde, birinci cildin 543 numaralı beyt-i şerifindeki açıklamalarda nakledilen kıssayı rivayet ederler. Burada onun tekrar zikri fazladır; ve esasen bu kıssa hakkında âlimler arasında ihtilaf vardır. Ve bu iki melek hakkında birinci cildin 3361 ve 3385 numaralı beyitlerinde de bilgiler vardır. Burada bu ihtilafın açıklanmasına gerek yoktur. Cenab-ı Pir efendimizin yüce âdetleri, kıssa sahih olsun olmasın, ondan birtakım hikmetler çıkarıp hakikat talep edenleri işaret ve ikaz buyurmaktır. Nitekim bu şerh-i şerif ile sonraki beyitlerde aklı ve ruhu sihir öğreten Hârût ve Mârût'a benzetmişler ve birtakım hikmetler beyan etmişlerdir. Yani aslında tabiatın en aşağı kirlerinden pak olan akıl ve ruh, bu aşağı âlemde korkunç bir kuyu mesabesinde olan unsurlardan oluşan bedende bağlı ve hapsedilmişlerdir. Ya'ni, sihri ve sihrin zıddı olan sihir bozmayı iyiler ve kötüler ihtiyârsız olarak bu iki melekten öğrendiler. Zîrâ sihir havânık-ı âdât nev'inden bir şey-dir ve tab'-ı beşerde havânık-ı âdâta karşı bilâ-ihtiyâr bir meyl-i azîm vardır. بضارين به من أحد إلا بإذن الله ويَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ (Bakara 2/102) Ya'ni "Yahûdîler Bâbil'de Hârût ve Mârût ismindeki iki meleğe nâzil olan şeyi ta'lîm ederler. Halbuki o iki melek "Biz ancak nâsa fitneyiz, küfr etme!" demedikçe bir kimseye ta'lîm etmezler. Böyle iken nâs onlardan koca ile karı arasını onunla tefrîk ettikleri şeyi öğrenirler. Halbuki onlar onunla hiçbir kimseye zarar verici değildirler; ancak Allah'ın izniyle zarar verirler; ve onlar onlara zarar veren ve kendilerine menfaati olmayan şeyi taallüm ederler." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Bu iki melek hakkında Kur'ân-ı Kerîm'deki sarâhat bu âyet-i kerîmede mezkûr olan mefhûmdan ibaret olduğu hâlde, I. cildin 543 numaralı beyt-i şerîfindeki îzâhâtta naklolunan kıssayı rivâyet ederler. Burada onun tekrar zikri zaiddir; ve esâsen bu kıssa hakkında ulemâ arasında ihtilaf vardır. Ve bu iki melek hakkında I. cildin 3361 ve 3385 numaralı beyitlerinde de ma'lûmât vardır. Burada bu ihtilafın beyânına lüzûm yoktur. Cenâb-ı Pîr efendimizin âdet-i seniyyeleri, kıssa sahîh olsun olmasın, ondan birtakım hikmetler çıkarıp tâlib-i hakîkat olanları işaret ve îkaz buyurmaktır. Nitekim bu şerh-i şerîf ile âtîdeki beyitlerde aklı ve rûhu sihir ta'lîm eden Hârût ve Mârût'a teşbîh buyurmuşlar ve birtakım hikmetler beyân etmişlerdir. Ya'ni haddizâtında ednâs-ı tabîiyyeden pâk olan akıl ve rûh bu âlem-i süflîde korkunç bir kuyu mesâbesinde olan cism-i unsurîde bağlı ve mahbûs olmuşlardır. 621. Süflî ve şehvânî âlem içindedirler. Cürümden dolayı bu kuyu içinde bağlı olmuşlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 621. Süflî ve şehvânî âlem içindedirler. Cürümden dolayı bu kuyu içinde bağlı olmuşlardır. Yani, Hârût ve Mârût, zât itibariyle temiz olan iki melek oldukları hâlde, nefsâniyet âlemine inip şehvet esiri oldukları için kendilerini Bâbil kuyusunda azap ettikleri gibi, arşa mensup olan akıl ve ruh da bu tabiî âlemde şehvet esiri olduklarından, bu suçları sebebiyle bu cisim kuyusu içinde bağlı ve hapsedilmiş kalmışlardır. Ya'ni, Hârût ve Mârût hadd-i zâtında pâk olan iki melek oldukları hâlde, nefsâniyet âlemine nüzûl edip esîr-i şehvet oldukları cihetle kendilerini Bâbil kuyusunda ta'zîb ettikleri gibi, arşa mensûb olan akıl ve rûh dahi bu âlem-i tabîatta esîr-i şehvet olduklarından, bu cürümleri sebebiyle bu cisim kuyusu içinde bağlı ve mahbûs kalmışlardır. 622. Sihri ve sihrin zıddını iyiler ve şerliler bî-ihtiyar bu ikiden öğrendiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 622. Sihri ve sihrin zıddını iyiler ve şerliler irâdeleri dışında bu ikisinden öğrendiler. Yani, sihri ve sihrin zıddı olan sihir bozmayı iyiler ve kötüler irâdeleri dışında bu iki melekten öğrendiler. Çünkü sihir, olağanüstü haller (tabiat kanunlarına aykırı olaylar) türünden bir şeydir ve insan tabiatında olağanüstü hallere karşı irâde dışı büyük bir eğilim vardır. Bu sebeple bu iki meleğin zamanında Babil halkından iyisi ve kötüsü, sihrin bu iki yönünü öğrenmeye meylettiler ve öğrendiler. Ya'ni, sihri ve sihrin zıddı olan sihir bozmayı iyiler ve kötüler ihtiyârsız olarak bu iki melekten öğrendiler. Zîrâ sihir havârık-ı âdât nevi'nden bir şeydir ve tab'-ı beşerde havârık-ı âdâta karşı bilâ-ihtiyâr bir meyl-i azîm vardır. Binâenaleyh bu iki meleğin zamânında Bâbil ahâlîsinden iyisi ve kötüsü sihrin bu iki şıkkını öğrenmeğe meyledip öğrendiler. 623. Lakin ona nasihat verirler ki, "Sakın sihri bizden öğrenme ve toplama!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 623. Lakin ona nasihat verirler ki, "Sakın sihri bizden öğrenme ve toplama!" Bu ve gelecek şerefli beyitte, yukarıda zikredilen "Biz ancak insanlara bir imtihanız, sakın inkâr etme!" (Bakara, 2/102) ayet-i kerimesinin anlamı açıklanır. Bu ve âtîdeki beyt-i şerîfte yukarıda zikrolunan إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ (Bakara, 2/102) ["Biz ancak nâsa fitneyiz, küfr etme!"...] âyet-i kerîmesinin mefhû-mu beyân buyrulur. 624. “Ey filân biz bu sihri ibtila ve imtihan için öğretiriz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 624. “Ey filan, biz bu sihri ibtila (imtihan) ve imtihan için öğretiriz." "Biyâmûzîm", geçişli bir fiildir, yani melekler sihir öğrettikleri kişiye derler ki: "Ey filan, biz sihri iyi ve kötüyü birbirinden ayırmak için öğretiriz. Bu sebeple sen sihri insanlara zarar vermek için öğrenip küfretme!" Nasıl ki hadîs-i şerîfte حَدُّ السَّاحِرِ ضَرْبَةٌ بِالسَّيْفِ yani "Sihirbazın haddi ve cezası kılıç ile bir darbedir" buyrulmuştur. Bu sebeple Ehl-i Sünnet'e göre sihrin varlığı bir hakikattir, ancak sihir yapmak küfürdür. “Biyâmûzîm”, fiil-i müteaddidir, ya'ni melekler sihir öğrettikleri kimseye derler ki: "Ey filân biz sihri iyi ve kötü birbirinden ayrılmak için öğretiriz. Binâenaleyh sen sihri ızrâr-ı nâs için öğrenip küfretme!" Nitekim hadîs-i şerîfte حَدُّ السَّاحِرِ ضَرْبَةٌ بِالسَّيْفِ ya'ni "Sâhirin haddi ve cezası kılıç ile bir darbedir" buyrulmuştur. Binâenaleyh ehl-i sünnet indinde sihrin vücûdu hakîkattir, velâkin sihir yapmak küfürdür. 625. Zîra imtihan için ihtiyar şart olur. Sana iktidarsız bir ihtiyar olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 625. Çünkü imtihan için seçme hakkı şarttır. Sana iktidarsız bir seçme hakkı olmaz. Yani, sihri öğrendikten sonra onunla amel edip etmemek hususunda seçme hakkına sahipsin. Bu sebeple biz bu sihri senin mutluluğun ve mutsuzluğun ortaya çıkması için öğretiriz. Eğer mutlu kimselerden isen sihri öğrenirsin ve fakat yapmazsın; ve eğer mutsuz kimselerden isen sihri öğrenip yapar ve onunla Allah'ın kullarına zarar verirsin. Sözün özü, sihri yapmak ve yapmamak senin gücün dahilindedir ve gücün olmasa seçme hakkın ve iraden de olmaz. Ya'ni, sihri öğrendikten sonra onunla amel edip etmemek husûsunda muhtârsın. Binâenaleyh biz bu sihri senin saâdetin ve şekāvetin meydana çıkmak için öğretiriz. Eğer ehl-i saâdetten isen sihri öğrenirsin ve fakat yapmazsın; ve eğer ehl-i şekāvetten isen sihri öğrenip yapar ve onunla ibâdullahı ızrâr edersin. Velhâsıl sihri yapmak ve yapmamak senin kudretin dâhilindedir ve kudretin olmasa ihtiyârın ve irâden dahi olmaz. 626. Meyiller uyumuş köpekler gibidirler, onlarda hayır ve şer gizlenmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 626. Meyiller uyumuş köpekler gibidirler, onlarda hayır ve şer gizlenmişlerdir. İnsanın meyilleri ve arzuları uyumuş köpeklere benzer. Nasıl ki uyumuş köpeklerin halleri, şanları, iyilikleri ve kötülükleri belli değildir. Onların azgınları ve uysalları vardır. Fakat uykuda hepsi uysal görünürler. Uyandıkları zaman halleri ortaya çıkar. İnsanın meyilleri de böyledir. Onları harekete geçiren sebep olmadıkça hayırları ve şerleri bilinmezdir. Örneğin şehvet meyli. Bu sebeple bu iki meleğin zamanında Babil halkından iyisi ve kötüsü sihrin bu iki şıkkını öğrenmeye meyledip öğrendiler. İnsanın meyilleri ve arzûları uyumuş köpeklere benzer. Nitekim uyumuş köpeklerin hâl ve şanları ve iyilikleri ve kötülükleri belli değildir. Onların azgınları ve mûnisleri vardır. Fakat uykuda hepsi mûnis görünürler. Uyandıkları vakit halleri meydana çıkar. İnsanın meyilleri de böyledir. Onları tahrîk eden sebeb olmadıkça hayırları ve şerleri meçhuldür. Meselâ meyl-i şehveti Binâenaleyh bu iki meleğin zamânında Bâbil ahâlîsinden iyisi ve kötüsü sihrin bu iki şıkkını öğrenmeğe meyledip öğrendiler. 623. Lakin ona nasihat verirler ki, "Sakın sihri bizden öğrenme ve toplama!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 623. Lakin ona nasihat verirler ki, "Sakın sihri bizden öğrenme ve toplama!" Bu ve gelecek beyitte, yukarıda zikredilen "Biz ancak insanlara bir imtihanız, sakın inkâr etme!" (Bakara, 2/102) ayet-i kerimesinin anlamı açıklanır. Bu ve âtîdeki beyt-i şerîfte yukarıda zikrolunan إنما نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ (Bakara, 2/102) ["Biz ancak nâsa fitneyiz, küfr etme!"...] âyet-i kerîmesinin mefhûmu beyân buyrulur. 624. “Ey filân biz bu sihri ibtila ve imtihan için öğretiriz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 624. “Ey filan, biz bu sihri ibtila (imtihan) ve imtihan için öğretiriz." "Biyâmûzîm" fiil-i müteaddidir (geçişli fiildir), yani melekler sihir öğrettikleri kişiye derler ki: "Ey filan, biz sihri iyi ve kötüyü birbirinden ayırmak için öğretiriz. Bu sebeple sen sihri insanlara zarar vermek için öğrenip küfretme!" Nasıl ki hadîs-i şerîfte "Sâhirin (sihir yapanın) haddi ve cezası kılıç ile bir darbedir" buyrulmuştur. Bu sebeple Ehl-i Sünnet'e göre sihrin varlığı hakikattir, ancak sihir yapmak küfürdür. “Biyâmûzîm”, fiil-i müteaddidir, ya'ni melekler sihir öğrettikleri kimseye derler ki: "Ey filân biz sihri iyi ve kötü birbirinden ayrılmak için öğretiriz. Binâenaleyh sen sihri ızrâr-ı nâs için öğrenip küfretme!" Nitekim hadîs-i şerîfte حد الساحر ضربة بالسيف ya'ni "Sâhirin haddi ve cezası kılıç ile bir darbedir" buyrulmuştur. Binâenaleyh ehl-i sünnet indinde sihrin vücûdu hakîkattir, velâkin sihir yapmak küfürdür. 625. Zîra imtihan için ihtiyar şart olur. Sana iktidarsız bir ihtiyar olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 625. Çünkü imtihan için seçme hakkı şarttır. Sana iktidarsız bir seçme hakkı olmaz. Yani, sihri öğrendikten sonra onunla amel edip etmemek hususunda seçme hakkına sahipsin. Bu sebeple biz bu sihri senin mutluluğun ve mutsuzluğun ortaya çıkması için öğretiriz. Eğer mutlu kimselerden isen sihri öğrenirsin ve fakat yapmazsın; ve eğer mutsuz kimselerden isen sihri öğrenip yapar ve onunla Allah'ın kullarına zarar verirsin. Sözün özü, sihri yapmak ve yapmamak senin gücün dahilindedir ve gücün olmasa seçme hakkın ve iraden de olmaz. Ya'ni, sihri öğrendikten sonra onunla amel edip etmemek husûsunda muhtârsın. Binâenaleyh biz bu sihri senin saâdetin ve şekāvetin meydana çıkmak için öğretiriz. Eğer ehl-i saâdetten isen sihri öğrenirsin ve fakat yapmazsın; ve eğer ehl-i şekāvetten isen sihri öğrenip yapar ve onunla ibâdullahı ızrâr edersin. Velhâsıl sihri yapmak ve yapmamak senin kudretin dâhilindedir ve kudretin olmasa ihtiyârın ve irâden dahi olmaz. 626. Meyiller uyumuş köpekler gibidirler, onlarda hayır ve şer gizlenmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 626. Meyiller uyumuş köpekler gibidirler, onlarda hayır ve şer gizlenmişlerdir. İnsanın meyilleri ve arzuları uyumuş köpeklere benzer. Nasıl ki uyumuş köpeklerin halleri, şanları, iyilikleri ve kötülükleri belli değildir. Onların azgınları ve uysalları vardır. Fakat uykuda hepsi uysal görünürler. Uyandıkları zaman halleri ortaya çıkar. İnsanın meyilleri de böyledir. Onları harekete geçiren sebep olmadıkça hayırları ve şerleri bilinmezdir. Örneğin, şehvet meyli uyumuş olan bir kimsenin iffeti ve günahkârlığı belli değildir. Onun karşısına güzel bir kadın çıkıp kendi tarafına davet ettiği zaman o kimsenin iffetli veya günahkâr olduğu ortaya çıkar. Diğer meyiller de böyledir. İnsanın meyilleri ve arzûları uyumuş köpeklere benzer. Nitekim uyumuş köpeklerin hâl ve şanları ve iyilikleri ve kötülükleri belli değildir. Onların azgınları ve mûnisleri vardır. Fakat uykuda hepsi mûnis görünürler. Uyandıkları vakit halleri meydana çıkar. İnsanın meyilleri de böyledir. Onları tahrîk eden sebeb olmadıkça hayırları ve şerleri meçhuldür. Meselâ meyl-i şehveti uyumuş olan bir kimsenin iffeti ve fücûru belli değildir. Onun karşısına güzel bir kadın çıkıp kendi tarafına dâvet ettiği vakit o kimsenin afîf veyâ fâcir olduğu zâhir olur. Sâir meyiller de böyledir. 627. Vaktâki kudret yoktur, bu saf uyumuştur; odun parçaları gibidir ve susmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 627. Kudret olmadığı zaman, bu sıra uyumuştur; odun parçaları gibidir ve susmuştur. "Rede", "sıra" demektir; "ten zeden", susmak ve sabit olmak anlamındadır. Yani, bu eğilimler de uyumuş olup hayır ve şer ortaya koymaya kudretli olmadığı zaman ateşe yakın olmayan odun parçaları gibidir ve sabittir. Odun parçaları ateşe yakın oldukları zaman nasıl alevlenirse, uyuyan eğilimler de onları harekete geçiren sebeplerin ortaya çıkmasıyla uyandıkları zaman mahiyetlerini ortaya koyarlar. “Rede”, “saf” demektir; “ten zeden”, susmak ve sâbit olmak ma’nâsınadır. Ya’ni, bu meyiller dahi uyumuş olup hayır ve şer izhârına kudretli olmadığı vakit ateşe mukârin olmayan odun parçaları gibidir ve sâbittir. Odun parçaları ateşe mukârin oldukları vakit nasıl alevlenir ise uyuyan meyiller dahi onları tahrik eden esbâbın zuhûruyla uyandıkları vakit mâhiyetlerini izhâr ederler. 628. Tâ ki ortaya bir leş gele, köpekler üzerine hırs sûrunun nefhi vurulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 628. Ta ki ortaya bir leş gelsin, köpekler üzerine hırs sûru üflenir. Bu şerefli beyitte, nefse ait hazlar "leş"e benzetilmiştir. Yani, ortaya bir leş geldiği zaman, İsrafil (a.s.)'ın sûru üflendiği zaman ölüler nasıl dirilirse, uyuyan köpekler üzerine de hırs sûru öylece üflenmiş olur. Bunun gibi, ortaya nefse ait bir haz geldiği zaman, o eğilimlerin safları üzerine hırs sûru çalınmış olur. Bu beyt-i şerîfte huzûzât-ı nefsâniyye “leş”e teşbîh buyrulmuştur. Ya’ni, ortaya bir leş geldiği vakit İsrâfil (a.s.)ın sûru üfürüldüğü zaman nasıl ölüler dirilirse, uyuyan köpekler üzerine de hırs sûru öylece nefhedilmiş olur. Bunun gibi ortaya bir hazz-ı nefsânî geldiği vakit, o meyillerin saffı üzerine hırs sûru çalınmış olur. 629. Vaktâki o mahallede bir eşek leşi oldu, onunla yüz uyumuş köpek uyandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 629. O mahalde bir eşek leşi olduğunda, onunla yüz uyumuş köpek uyandı. 630. Ketm-i gayba gitmiş hırslar yakadan baş çıkarıp hücûm getirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 630. Gaybda gizlenmiş hırslar yakadan baş çıkarıp hücum etti. [630] "Tahten", savaş ve yağma amacıyla bir kimsenin üzerine koşmaktır (Bahâr-ı Acem). [630] “Tâhten”, cenk ve yağmâ kasdıyla bir kimsenin üzerine koşmak (Bahâr-ı Acem). 631. Her bir köpeğin üzerinde mû-be-mû diş olmuştur ve hîleden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 631. Her bir köpeğin üzerinde kıl be kıl diş olmuştur ve hileden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur. Ortadaki leşi gören her bir köpeğin üzerindeki kıllar baştan başa birer diş olmuş ve o leşi kendisine özgü kılma tedbirinden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur. Uyumuş olan bir kimsenin iffeti ve günahkârlığı belli değildir. Onun karşısına güzel bir kadın çıkıp kendi tarafına davet ettiği vakit o kimsenin iffetli veya günahkâr olduğu ortaya çıkar. Diğer eğilimler de böyledir. Ortadaki leşi gören her bir köpeğin üzerindeki kıllar baştan başa birer diş olmuş ve o leşi kendine hasretmek tedbîrinden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur. uyumuş olan bir kimsenin iffeti ve fücûru belli değildir. Onun karşısına güzel bir kadın çıkıp kendi tarafına dâvet ettiği vakit o kimsenin afîf veyâ fâcir olduğu zâhir olur. Sâir meyiller de böyledir. 627. Vaktaki kudret yoktur, bu saf uyumuştur; odun parçaları gibidir ve susmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 627. Kudret olmadığı zaman, bu sıra uyumuştur; odun parçaları gibidir ve susmuştur. "Rede", "sıra" demektir; "ten zeden", susmak ve sabit olmak anlamındadır. Yani, bu eğilimler de uyumuş olup hayır ve şerri ortaya koymaya kudretli olmadığı zaman ateşe yakın olmayan odun parçaları gibidir ve sabittir. Odun parçaları ateşe yakın oldukları zaman nasıl alevlenirse, uyuyan eğilimler de onları harekete geçiren sebeplerin ortaya çıkmasıyla uyandıkları zaman mahiyetlerini ortaya koyarlar. “Rede”, “saf” demektir; “ten zeden”, susmak ve sâbit olmak ma'nâsınadır. Ya'ni, bu meyiller dahi uyumuş olup hayır ve şer ızhârına kudretli olmadığı vakit ateşe mukārin olmayan odun parçaları gibidir ve sâbittir. Odun parçaları ateşe mukārin oldukları vakit nasıl alevlenir ise uyuyan meyiller dahi onları tahrîk eden esbâbın zuhûruyla uyandıkları vakit mâhiyetlerini ızhâr ederler. 628. Tâ ki ortaya bir leş gele, köpekler üzerine hırs sûrunun nefhi vurulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 628. Tâ ki ortaya bir leş gele, köpekler üzerine hırs sûrunun nefhi vurulur. Bu şerefli beyitte, nefse ait hazlar "leş"e benzetilmiştir. Yani, ortaya bir leş geldiği zaman, İsrâfil (a.s.)ın sûru üfürüldüğü zaman ölüler nasıl dirilirse, uyuyan köpekler üzerine de hırs sûru öylece üflenmiş olur. Bunun gibi, ortaya nefse ait bir haz geldiği zaman, o eğilimlerin safı üzerine hırs sûru çalınmış olur. Bu beyt-i şerîfte huzûzât-ı nefsâniyye “leş”e teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, ortaya bir leş geldiği vakit İsrâfil (a.s.)ın sûru üfürüldüğü zaman nasıl ölüler dirilirse, uyuyan köpekler üzerine de hırs sûru öylece nefhedilmiş olur. Bunun gibi ortaya bir hazz-ı nefsânî geldiği vakit, o meyillerin saffi üzerine hırs sûru çalınmış olur. 629. Vaktaki o mahallede bir eşek leş oldu, onunla yüz uyumuş köpek uyandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 629. O yerde bir eşek leş olunca, onunla birlikte yüz uyumuş köpek uyandı. 630. Ketm-i gayba gitmiş hırslar yakadan baş çıkarıp hücum getirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 630. Gaybda gizlenmiş hırslar yakadan baş çıkarıp hücum etti. "Tâhten", savaş ve yağma niyetiyle bir kimsenin üzerine koşmak (Bahâr-ı Acem). “Tâhten”, cenk ve yağmâ kasdıyla bir kimsenin üzerine koşmak (Bahâr-ı Acem). 631. Her bir köpeğin üzerinde mû-be-mû diş olmuştur ve hîleden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 631. Her bir köpeğin üzerinde kıl kıl diş olmuştur ve hileden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur. Ortadaki leşi gören her bir köpeğin üzerindeki kıllar baştan başa birer diş olmuş ve o leşi kendisine özgü kılma tedbirinden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur. Dünya ehli de bunlar gibidir. Ortada bir nefse ait haz (huzûzât-ı nefsâniyye) gördükleri zaman, ona ulaşmak için her birisi baştan başa hırs kesilir ve birbirlerine karşı müdâhane (iki yüzlülük) kuyruklarını sallamaya başlarlar. Nasıl ki hadîs-i şerifte الدنيا جيفة و طالبها كلاب yani "Dünya bir cîfe ve bir leştir ve onun talibi köpeklerdir" buyrulur. Ortadaki leşi gören her bir köpeğin üzerindeki kıllar baştan başa birer diş olmuş ve o leşi kendine hasretmek tedbîrinden dolayı kuyruk sallayıcı olmuştur. Ehl-i dünyâ dahi bunlar gibidir. Ortada bir hazz-ı nefsânî gördükleri vakit, ona nâil olmak için her birisi baştan başa hırs kesilir ve birbirlerine karşı müdâhane kuyruklarını sallamağa başlarlar. Nitekim hadîs-i şerifte الدنيا جيفة و طالبها كلاب ya'ni "Dünyâ bir cîfe ve bir leştir ve onun tâlibi köpeklerdir" buyrulur. 632. Onun yarı aşağısı hîle, yukarısı o gazabdır, zayıf ateş gibi o odun bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 632. Onun yarı aşağısı hile, yukarısı o gazaptır, zayıf ateş gibi o odun bulur. Yani, köpeğin iki hâli vardır. Birisi kuyruğunu sallayıp yaltaklanmak ve dalkavukluk etmektir ki, bu onun aşağılık hâlidir; ve biri de öfkelenip hırlamak ve saldırmaktır ki, bu onun yüksek hâlidir. Onun bu iki hâlinin aşağılık olanı da yüce olanı da berbattır. Dünya ehli de böyledir. Ellerinde kuvvet olmadığı zaman meyillerini ve arzularını gerçekleştirmeye fırsat bulmak için yaltaklanırlar ve dalkavukluk ederler ve fırsat buldukları zaman da emellerini gerçekleştirmeye engel olanları kahrederler. Onların bu öfkeli hâli, odunla karşılaşan zayıf bir ateşe benzer. Ya'ni, köpeğin iki hâli vardır. Birisi kuyruğunu sallayıp yaltaklanmak ve müdâhane etmektir ki, bu hâl-i süflîsidir; ve biri de öfkelenip hırlamak ve saldırmaktır ki, bu yüksek hâlidir. Onun bu iki hâlinin süflîsi de ulvîsi de berbâddır. Ehl-i dünyâ dahi böyledir. Ellerinde kuvvet olmadığı vakit meyillerini ve arzûlarını icrâya fırsat bulmak için yaltaklanırlar ve müdâhane ederler ve fırsat buldukları zaman dahi emellerini icrâya mâni' olanları kahrederler. Onların bu öfkeli hâli oduna mülâkî olan bir zayıf ateşe benzer. 633. Lâ-mekândan şu'le şu'le erişir, alevin dumanı göğe kadar gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 633. Mekânsızlıktan parça parça erişir, alevin dumanı göğe kadar gider. Yani, o zayıf ateş, odunu bulduğu zaman mekânsız olan gayb âleminden parça parça ona yardım gelir, alevin dumanı havaya çıkar. Cismanî ve nefsanî olan kişilerin hâli de böyledir. Ya'ni, o zayıf ateş, odunu bulduğu vakit lâ-mekân olan âlem-i gaybdan şu'le şu'le ona yardım gelir, alevin dumanı havaya çıkar. Cismânî ve nefsânî olan kimselerin hâli de böyledir. 634. Ten içinde yüz böyle köpek uyumuşlardır; vaktaki bir şikâr yoktur, onlar gizlenmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 634. Ten içinde yüz böyle köpek uyumuşlardır; vaktaki bir şikâr yoktur, onlar gizlenmişlerdir. Bu şerefli beyit, 622 numaralı şerefli beytin teyididir (doğrulamasıdır). Yani, insanın bedeninde gizli olan böyle yüzlerce meyil (eğilim) ve arzu köpekleri uyku hâlindedirler. Her biri, emeline ve eğilimine uygun bir av önüne çıkıncaya kadar gizli bir hâlde kalırlar. Bu beyt-i şerîf 622 numaralı beyt-i şerîfin te'yîdidir. Ya'ni, insanın cisminde mahfi olan böyle yüzlerce meyil ve arzû köpekleri uyku içindedirler. Herbir emeline ve meyline muvâfik bir şikâr ve av önüne çıkıncaya kadar gizli bir hâlde kalırlar. 635. Yâhud gözü dikilmiş doğanlar gibidir. Hicabda bir saydın aşkından yanmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 635. Yahut gözü dikilmiş doğanlar gibidir. Perdede bir avın aşkından yanmıştır. Yahut insanın bedeninde gizli olan eğilimler ve arzular, gözleri kapatılmış doğan kuşlarına benzerler ki, o doğan kuşu bir perde ve örtü içinde, dünya ehli de bunlar gibidir. Ortada nefsanî bir haz (nefse ait bir zevk) gördükleri zaman, ona ulaşmak için her biri baştan başa hırs kesilir ve birbirlerine karşı müdâhane (iki yüzlülük) kuyruklarını sallamaya başlarlar. Nitekim hadîs-i şerifte الدنيا جيفة و طالبها كلاب yani "Dünya bir leş ve onun taliplisi köpeklerdir" buyrulur. Yâhud insanın cisminde mahfi olan meyiller ve arzûlar, gözleri kapatılmış doğan kuşlarına benzerler ki, o doğan kuşu bir hicâb ve perde içinde, Ehl-i dünyâ dahi bunlar gibidir. Ortada bir hazz-ı nefsânî gördükleri vakit, ona nâil olmak için her birisi baştan başa hırs kesilir ve birbirlerine karşı müdâhane kuyruklarını sallamağa başlarlar. Nitekim hadîs-i şerifte الدنيا جيفة و طالبها كلاب ya'ni "Dünyâ bir cîfe ve bir leştir ve onun tâlibi köpeklerdir" buyrulur. 632. Onun yarı aşağısı hîle, yukarısı o gazabdır, zayıf ateş gibi o odun bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 632. Onun yarı aşağısı hile, yukarısı o gazaptır, zayıf ateş gibi o odun bulur. Yani, köpeğin iki hâli vardır. Birisi kuyruğunu sallayıp yaltaklanmak ve dalkavukluk etmektir ki, bu onun aşağılık hâlidir; ve biri de öfkelenip hırlamak ve saldırmaktır ki, bu onun yüksek hâlidir. Onun bu iki hâlinin aşağılık olanı da yüce olanı da berbattır. Dünya ehli de böyledir. Ellerinde kuvvet olmadığı zaman meyillerini ve arzularını gerçekleştirmeye fırsat bulmak için yaltaklanırlar ve dalkavukluk ederler ve fırsat buldukları zaman da emellerini gerçekleştirmeye engel olanları kahrederler. Onların bu öfkeli hâli, odunla karşılaşan zayıf bir ateşe benzer. Ya'ni, köpeğin iki hâli vardır. Birisi kuyruğunu sallayıp yaltaklanmak ve müdâhane etmektir ki, bu hâl-i süflîsidir; ve biri de öfkelenip hırlamak ve saldırmaktır ki, bu yüksek hâlidir. Onun bu iki hâlinin süflîsi de ulvîsi de berbâddır. Ehl-i dünyâ dahi böyledir. Ellerinde kuvvet olmadığı vakit meyillerini ve arzûlarını icrâya fırsat bulmak için yaltaklanırlar ve müdâhane ederler ve fırsat buldukları zaman dahi emellerini icrâya mâni' olanları kahrederler. Onların bu öfkeli hâli oduna mülâkî olan bir zayıf ateşe benzer. 633. Lâ-mekândan şu'le şu'le erişir, alevin dumanı göğe kadar gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 633. Mekânsızlıktan parça parça erişir, alevin dumanı göğe kadar gider. Yani, o zayıf ateş, odunu bulduğu zaman mekânsız olan gayb âleminden parça parça ona yardım gelir, alevin dumanı havaya çıkar. Cismanî ve nefsanî olan kişilerin hâli de böyledir. Ya'ni, o zayıf ateş, odunu bulduğu vakit lâ-mekân olan âlem-i gaybdan şu'le şu'le ona yardım gelir, alevin dumanı havaya çıkar. Cismânî ve nefsânî olan kimselerin hâli de böyledir. 634. Ten içinde yüz böyle köpek uyumuşlardır; vaktaki bir şikâr yoktur, onlar gizlenmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 634. Ten içinde yüz böyle köpek uyumuşlardır; vaktaki bir şikâr yoktur, onlar gizlenmişlerdir. Bu şerefli beyit, 622 numaralı şerefli beytin teyididir (doğrulamasıdır). Yani, insanın bedeninde gizli olan böyle yüzlerce meyil (eğilim) ve arzu köpekleri uyku hâlindedirler. Her biri, emeline ve eğilimine uygun bir av önüne çıkıncaya kadar gizli bir hâlde kalırlar. Bu beyt-i şerîf 622 numaralı beyt-i şerîfin te'yîdidir. Ya'ni, insanın cisminde mahfi olan böyle yüzlerce meyil ve arzû köpekleri uyku içindedirler. Herbir emeline ve meyline muvâfik bir şikâr ve av önüne çıkıncaya kadar gizli bir hâlde kalırlar. 635. Yâhud gözü dikilmiş doğanlar gibidir. Hicabda bir saydın aşkından yanmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 635. Ya da gözü dikilmiş doğanlar gibidir. Perde ardında bir avın aşkından yanmıştır. Ya da insanın bedeninde gizli olan eğilimler ve arzular, gözleri kapatılmış doğan kuşlarına benzerler ki, o doğan kuşu bir perde ve örtü içinde, "Ah bu perdelerden kurtulsam da avımın arkasında koşsam!" diye bir avın aşkından yanmış tutuşmuştur. Bu şerefli beyitteki tereddütteki incelik şudur ki; Bir insanın bir şeye olan eğilimi ya tamamen uykuda olur ve o eğilim sahibinin bu eğiliminden haberi olmaz. Bu eğilim önüne bir fırsat çıktığı zaman ortaya çıkar ve eğilim sahibi kendisinde böyle bir eğilim olduğunu o zaman anlar. Bu eğilimler uyuyan köpeklere benzer. Veyahut eğilim sahibinin herhangi bir şeye eğilimi uyanmıştır ve sahibinin böyle bir eğilimi olduğundan da haberi vardır; fakat eğilim sahibinin elinde fırsat olmadığı için arzusunu yerine getiremez. İşte bu eğilimler dahi gözleri kapatılmış olan doğan kuşlarına benzer. Bu eğilim sahibi daima fırsat gözler ve avına kavuşma aşkıyla yanar tutuşur. Nitekim bir şair kendi halini şöyle beyan eder: Sevgiliye kavuşma hevesiyle yanar tutuşur. Yâhud insanın cisminde mahfi olan meyiller ve arzûlar, gözleri kapatılmış doğan kuşlarına benzerler ki, o doğan kuşu bir hicâb ve perde içinde, "Âh bu hicâblardan kurtulsam da avımın arkasında koşsam!" diye bir saydın aşkından yanmış tutuşmuştur. Bu beyt-i şerîfte terdîddeki nükte budur ki; Bir insanın bir şeye olan meyli ya kâmilen uykuda olur ve o meyil sâhibinin bu meylinden haberi olmaz. Bu meyil önüne bir fırsat çıktığı vakit zâhir olur ve sahib-i meyl kendisinde böyle bir meyil olduğunu o vakit anlar. Bu meyiller uyuyan köpeklere benzer. Veyâhud meyil sahibinin herhangi bir şeye meyli uyanmıştır ve sahibinin böyle bir meyli olduğundan da haberi vardır; fakat meyl sâhibinin elinde fırsat olmadığı için arzûsunu icrâ edemez. İşte bu meyiller dahi gözleri kapatılmış olan doğan kuşlarına benzer. Bu meyil sahibi dâimâ fırsat gözler ve şikârına nailiyet aşkıyla yanar tutuşur. Nitekim bir şâir kendi hâlini şöyle beyân eder: Heves-i vuslat-ı dildâr ile yanar tutuşur. 636. Vaktaki külâhı kaldırırsın ve şikârı görür, ondan sonra dağlığı tavaf eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 636. Ne zaman ki külahı kaldırırsın ve avı görür, ondan sonra dağlığı tavaf eder. Ne zaman ki doğanın gözünü kapatan külahı başından kaldırırsın ve avı görür, ondan sonra o avı yakalamak için dağlık yerler etrafında döner. Bunun gibi, emelinin (isteğinin) gerçekleşmesi için fırsat gözleyen emel sahibi (isteği olan kişi) de, doğanın külahının kalkmasına benzeyen fırsatı eline geçirdiği zaman, artık avının etrafında döner durur. Vaktāki doğanın gözünü kapatan külâhı başından kaldırırsın ve şikârı görür, ondan sonra o avı yakalamak için dağlık mahaller etrafında devreder. Bunun gibi emelinin icrâsına fırsat gözleyen sâhib-i emel dahi, doğanın külâhının kalkmasına benzeyen fırsatı eline geçirdiği vakit, artık şikârının etrâfında tavâf eder durur. 637. Hastanın şehveti sakin olur, onun hatırı sıhhat tarafına gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 637. Hastanın şehveti sakinleşir, gönlü sağlık tarafına yönelir. Hastanın yemeğe olan iştahı ve meyli sakinleşir ve uykudadır. O, yiyecek ve içecek düşünmez; onun gönlü ve meyli sağlık tarafına yönelmiştir. Hastanın taâma olan iştihâsı ve meyli sâkin olur ve uykudadır. O yiyecek ve içecek düşünmez; onun hâtırı ve meyli sıhhat tarafına müteveccihtir. 638. Vaktaki ekmeği ve elmayı ve karpuzu görür, zevk ve günah korkusu mahall-i cenge gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 638. Ekmeği, elmayı ve karpuzu gördüğü zaman, zevk ve günah korkusu savaş yerine gelir. "Beze", gizli günah anlamındadır. Perhizsizliğe "beze" ve günah denilmesi, tıp açısından kabahat olmasına göredir. Veyahut "Mide hastalık evidir ve perhiz devanın başıdır" anlamındaki hadis-i şerife muhalefet olmasına göredir. Yani, hasta örneğin ekmeği, elmayı ve karpuzu gördüğü zaman, onları yemenin zev- "Ah bu engellerden kurtulsam da avımın arkasında koşsam!" diye bir avın aşkından yanmış tutuşmuştur. Bu şerefli beyitte tekrardaki incelik şudur ki; Bir insanın bir şeye olan eğilimi ya tamamen uykuda olur ve o eğilim sahibinin bu eğiliminden haberi olmaz. Bu eğilim önüne bir fırsat çıktığı zaman ortaya çıkar ve eğilim sahibi kendisinde böyle bir eğilim olduğunu o zaman anlar. Bu eğilimler uyuyan köpeklere benzer. Veyahut eğilim sahibinin herhangi bir şeye eğilimi uyanmıştır ve sahibinin böyle bir eğilimi olduğundan da haberi vardır; fakat eğilim sahibinin elinde fırsat olmadığı için arzusunu yerine getiremez. İşte bu eğilimler dahi gözleri kapatılmış olan doğan kuşlarına benzer. Bu eğilim sahibi daima fırsat kollar ve avına ulaşma aşkıyla yanar tutuşur. Nitekim bir şair kendi hâlini şöyle beyan eder: Sevgiliye kavuşma hevesiyle yanar tutuşur. "Beze", muhtefi günah ma'nâsınadır. Perhizsizliğe "beze" ve günah ta'bîr buyrulması tıb nokta-i nazarından kabahat olmasına göredir. Veyâhud المعدة بيت الداء والحمية رأس الدواء ya'ni "Mi'de hastalık evidir ve perhîz devânın başıdır" hadîs-i şerîfine muhalefet olmasına nazarandır. Ya'ni, hasta meselâ ekmeği ve elmayı ve karpuzu gördüğü vakit, onları yemenin zev- “Âh bu hicâblardan kurtulsam da avımın arkasında koşsam!” diye bir saydın aşkından yanmış tutuşmuştur. Bu beyt-i şerîfte terdîddeki nükte budur ki; Bir insanın bir şeye olan meyli ya kâmilen uykuda olur ve o meyil sâhibinin bu meylinden haberi olmaz. Bu meyil önüne bir fırsat çıktığı vakit zâhir olur ve sahib-i meyl kendisinde böyle bir meyil olduğunu o vakit anlar. Bu meyiller uyuyan köpeklere benzer. Veyâhud meyil sahibinin herhangi bir şeye meyli uyanmıştır ve sahibinin böyle bir meyli olduğundan da haberi vardır; fakat meyl sâhibinin elinde fırsat olmadığı için arzûsunu icrâ edemez. İşte bu meyiller dahi gözleri kapatılmış olan doğan kuşlarına benzer. Bu meyil sahibi dâimâ fırsat gözler ve şikârına nailiyet aşkıyla yanar tutuşur. Nitekim bir şâir kendi hâlini şöyle beyân eder: Heves-i vuslat-ı dildâr ile yanar tutuşur. 636. Vaktaki külâhı kaldırırsın ve şikârı görür, ondan sonra dağlığı tavaf eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 636. Ne zaman ki külahı kaldırırsın ve avı görür, ondan sonra dağlığı tavaf eder. Ne zaman ki doğanın gözünü kapatan külahı başından kaldırırsın ve avı görür, ondan sonra o avı yakalamak için dağlık yerler etrafında döner. Bunun gibi, emelinin (isteğinin) gerçekleşmesi için fırsat gözleyen emel sahibi (isteği olan kişi) de, doğanın külahının kalkmasına benzeyen fırsatı eline geçirdiği zaman, artık avının etrafında döner durur. Vaktāki doğanın gözünü kapatan külâhı başından kaldırırsın ve şikârı görür, ondan sonra o avı yakalamak için dağlık mahaller etrafında devreder. Bunun gibi emelinin icrâsına fırsat gözleyen sâhib-i emel dahi, doğanın külâhının kalkmasına benzeyen fırsatı eline geçirdiği vakit, artık şikârının etrâfında tavâf eder durur. 637. Hastanın şehveti sakin olur, onun hatırı sıhhat tarafına gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 637. Hastanın şehveti sakinleşir, gönlü sağlık tarafına yönelir. Hastanın yemeğe olan iştahı ve meyli sakinleşir ve uykudadır. O, yiyecek ve içecek düşünmez; onun gönlü ve meyli sağlık tarafına yönelmiştir. Hastanın taâma olan iştihâsı ve meyli sâkin olur ve uykudadır. O yiyecek ve içecek düşünmez; onun hâtırı ve meyli sıhhat tarafına müteveccihtir. 638. Vaktaki ekmeği ve elmayı ve karpuzu görür, zevk ve günah korkusu mahall-i cenge gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 638. Ekmeği, elmayı ve karpuzu gördüğü zaman, zevk ve günah korkusu savaş yerine gelir. "Beze", gizli günah anlamına gelir. Perhizsizliğe "beze" ve günah denilmesi, tıp açısından bir kusur olmasına göredir. Veyahut "Mide hastalık evidir ve perhiz devanın başıdır" hadis-i şerifine muhalefet olmasına dayanır. Yani, hasta örneğin ekmeği, elmayı ve karpuzu gördüğü zaman, onları yemenin zevkini ve lezzetini düşünür ve yedikten sonra vücuduna arız olacak kötülük korkusunu ve tıbbî kusuru da düşünür. Bu iki düşünce kalbinde birbiriyle savaşa ve çekişmeye başlar. “Beze”, muhtefi günah ma'nâsınadır. Perhizsizliğe “beze” ve günah ta'bîr buyrulması tıb nokta-i nazarından kabahat olmasına göredir. Veyâhud المعدة بيت الداء والحمية رأس الدواء ya'ni “Mi'de hastalık evidir ve perhîz devânın başıdır” hadîs-i şerîfine muhalefet olmasına nazarandır. Ya'ni, hasta meselâ ekmeği ve elmayı ve karpuzu gördüğü vakit, onları yemenin zev- kini ve lezzetini düşünür ve yedikten sonra vücûduna ânz olacak fenâlık korkusunu ve kabâhat-ı tıbbiyyeyeyi de düşünür. Bu iki düşünce kalbinde birbiriyle cenge ve nizâ'a başlar. 639. Eğer çok sabırlı ise görmek onun fâidesidir; o teheyyüç onun gevşek olan tab'ına iyidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 639. Eğer çok sabırlı ise görmek onun faydasıdır; o heyecan onun gevşek olan tabiatına iyidir. Eğer hasta çok sabırlı ise, bu gıdaları yemeyip sadece seyretmekle yetinmek hastaya faydalı olur. O heyecan ve mizacın harekete gelmesi, hastalık sebebiyle gevşek olan onun tabiatına kuvvet verir ve kuvvetten sağlık meydana gelir. Buna göre, gıdayı görmekle yetinmek onun hakkında iyidir. Yani Hakk Yolcusu, nefsine ait sıfatlara karşı sabırlı ise, bu haz sebeplerini görüp sabretmekle ruhunda kuvvet meydana gelir ve bu kuvvet ile nefse ait hastalıklardan çabuk kurtulur; ve eğer sabırlı değil ise, o nefse ait hazları ve bedensel lezzetleri seyretmekten kaçıp uzlet etmelidir. Eğer hasta çok sabırlı ise bu gıdaları yemeyip temâşâsıyla iktifâ etmek has-taya fâideli olur. O teheyyüç ve mizâcın harekete gelmesi hastalık sebebiyle gevşek olan onun tab'ına kuvvet verir ve kuvvetten sıhhat hâsıl olur. Binâ-enaleyh gıdâyı görmekle iktifâ etmek onun hakkında iyidir. Ya'ni tarîk-ı Hak sâliki, sıfât-ı nefsâniyyesine karşı sabırlı ise, bu esbâb-ı huzûzu görüp sabret-mekle rûhunda kuvvet hâsıl olur ve bu kuvvet ile emrâz-ı nefsâniyyeden ça-buk kurtulur; ve eğer sabırlı değil ise o huzûzât-ı nefsâniyye ve lezzât-ı cis-mâniyyeyi temâşâdan kaçıp uzlet etmelidir. 640. Ve eğer sabır olmazsa, binâenaleyh görmemesi iyidir. Zırhsız olan adam-dan ok uzak olmak evlâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 640. Ve eğer sabır olmazsa, bu sebeple görmemesi iyidir. Zırhsız olan adamdan ok uzak olmak daha iyidir. Ve eğer hastanın bu gıdalara karşı sabrı olmazsa, onları görmemesi ve uyuyan yılanın uyandırılmaması daha iyidir. Nasıl ki zırhsız adamdan ok uzak olması hayırlıdır. Yani o gıda hastaya ok gibidir ve hastanın mizacının zayıflığı da zırhsızlık gibidir. Ve eğer hastanın bu gıdâlara karşı sabrı olmazsa, onları görmemesi ve uyuyan yılanın uyandırılmaması daha iyidir. Nitekim zırhsız adamdan ok uzak olması hayırlıdır. Ya'ni o gıdâ hastaya ok gibidir ve hastanın za'f-ı mi-zâcı da zırhsızlık gibidir. ## O sâile tâvusun cevâb söylemesi 641. Vaktâki giryeden fâriğ geldi, dedi: "Git ki sen renge ve kokuya bağlısın!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 641. Ağlamaktan kurtulunca dedi: "Git ki sen renge ve kokuya bağlısın!" kinini ve lezzetini düşünür ve yedikten sonra vücuduna arız olacak fenalık korkusunu ve tıbbî kabahati de düşünür. Bu iki düşünce kalbinde birbiriyle savaşa ve çekişmeye başlar. kini ve lezzetini düşünür ve yedikten sonra vücûduna ârız olacak fenâlık korkusunu ve kabahat-ı tıbbiyyeyi de düşünür. Bu iki düşünce kalbinde birbiriyle cenge ve nizâ'a başlar. 639. Eğer çok sabırlı ise görmek onun fâidesidir; o teheyyüç onun gevşek olan tab'ına iyidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 639. Eğer çok sabırlı ise görmek onun faydasıdır; o heyecan onun gevşek olan tabiatına iyidir. Eğer hasta çok sabırlı ise bu gıdaları yemeyip sadece seyretmekle yetinmek hastaya faydalı olur. O heyecan ve mizacın harekete gelmesi, hastalık sebebiyle gevşek olan onun tabiatına kuvvet verir ve kuvvetten sağlık meydana gelir. Bu sebeple gıdayı görmekle yetinmek onun hakkında iyidir. Yani Hakk Yolcusu, nefsine ait sıfatlarına karşı sabırlı ise, bu haz sebeplerini görüp sabretmekle ruhunda kuvvet meydana gelir ve bu kuvvet ile nefse ait hastalıklardan çabuk kurtulur; ve eğer sabırlı değil ise o nefse ait hazlardan ve bedensel lezzetleri seyretmekten kaçıp uzlete çekilmelidir. Eğer hasta çok sabırlı ise bu gıdaları yemeyip temâşâsıyla iktifa etmek hastaya fâideli olur. O teheyyüç ve mizâcın harekete gelmesi hastalık sebebiyle gevşek olan onun tab'ına kuvvet verir ve kuvvetten sıhhat hâsıl olur. Binâenaleyh gıdâyı görmekle iktifa etmek onun hakkında iyidir. Ya'ni tarîk-ı Hak sâliki, sıfât-ı nefsâniyyesine karşı sabırlı ise, bu esbâb-ı huzûzu görüp sabretmekle rûhunda kuvvet hâsıl olur ve bu kuvvet ile emrâz-ı nefsâniyyeden çabuk kurtulur; ve eğer sabırlı değil ise o huzûzât-ı nefsâniyye ve lezzât-ı cismâniyyeyi temâşâdan kaçıp uzlet etmelidir. 640. Ve eğer sabır olmazsa, binâenaleyh görmemesi iyidir. Zırhsız olan adamdan ok uzak olmak evlâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 640. Ve eğer sabır olmazsa, bu sebeple görmemesi iyidir. Zırhsız olan adamdan ok uzak olmak daha iyidir. Ve eğer hastanın bu gıdalara karşı sabrı olmazsa, onları görmemesi ve uyuyan yılanın uyandırılmaması daha iyidir. Nasıl ki zırhsız adamdan ok uzak olması hayırlıdır. Yani o gıda hastaya ok gibidir ve hastanın mizacının zayıflığı da zırhsızlık gibidir. Ve eğer hastanın bu gıdalara karşı sabrı olmazsa, onları görmemesi ve uyuyan yılanın uyandırılmaması daha iyidir. Nitekim zırhsız adamdan ok uzak olması hayırlıdır. Ya'ni o gıda hastaya ok gibidir ve hastanın za'f-ı mizâcı da zırhsızlık gibidir. ## O sâile tâvusun cevâb söylemesi 641. Vaktaki giryeden fâriğ geldi, dedi: "Git ki sen renge ve kokuya bağlısın!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 641. Ağlamaktan kurtulduğu zaman dedi ki: "Git ki sen renge ve kokuya bağlısın!" 642. Onu görmüyor musun ki, bu kanatlardan dolayı benim tarafıma yüz belâ gelir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 642. Onu görmüyor musun ki, bu kanatlar yüzünden bana yüzlerce bela gelir? 643. Ey ne çok merhametsiz avcı, bu kanatlar için her tarafıma dâimâ tuzak koyar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 643. Ey ne kadar merhametsiz avcı, bu kanatlar için her tarafıma sürekli tuzak kurar! 644. Ne kadar ok atıcı, kanatlar için, benim tarafıma havanda ok çeker!✨ ✨ Sade Türkçe flash 644. Ne kadar ok atıcı, kanatlar için, benim tarafıma havada ok çeker! 645. Mâdemki bu kazâdan ve bu belâdan ve bu fitneden kendimi zabt etmeğe kuvvetim yoktur;✨ ✨ Sade Türkçe flash 645. Mademki bu kazadan ve bu beladan ve bu fitneden kendimi korumaya gücüm yoktur; 646. O iyi gelir ki, bu dağlıkta ve sahrada emîn olmak için çirkin ve kerîh olayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 646. O iyi gelir ki, bu dağlıkta ve sahrada emin olmak için çirkin ve kerih olayım! Yani, "Bu dağlık yerlerde ve çöllerde, parlak kanatlarımın düşmanları olan avcılardan emin bir halde gezmek ve yaşamak için, onları koparıp kendimi çirkin ve iğrenç bir hale koymam bana daha hayırlı gelir." Ya'ni, "Bu dağlık mahallerde ve sahrâlarda, parlak kanatlarımın düşmanları olan avcılardan emîn bir hâlde gezmek ve yaşamak için, onları koparıp kendimi çirkin ve iğrenç bir hâle koymam bana daha hayırlı gelir." 647. Ey delikanlı bu, benim ucbümün silahı oldu. Ucb ise, mu'ciblere yüz belâ getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 647. Ey delikanlı, bu, benim kendini beğenmişliğimin silahı oldu. Kendini beğenmişlik ise, kendini beğenenlere yüz bela getirir. "Ucb", bir kimsenin hüner, zekâ, mal ve güzellik gibi birtakım meziyetlere sahip olması sebebiyle kendini beğenmesi anlamındadır; ve böyle kendini beğenen kimseye "mu'cib" derler; ve bu kendini beğenme sıfatı çok kötü sıfatlardan biridir. Çünkü bundan kibir, riyaset sevgisi (yönetme sevgisi) ve kulları hor görme gibi birtakım kötü sıfatlar doğar. Tavusun ağlaması kesildiğinde, soru soran hekime dedi: "Git ki senin gönlün renk ve koku sevgilerine bağlanmıştır ve dış süslemelerin tutkunusun!" "Ucb", bir kimse hüner ve zekâvet ve mal ve hüsn gibi birtakım meziyetlere mâlik olmak sebebiyle kendini beğenmek ma'nâsınadır; ve böyle kendini beğenen kimseye "mu'cib" derler; ve bu ucb sıfatı pek fenâ sıfatlardan birisidir. Zîrâ bundan kibir ve hubb-ı riyâset ve tahkîr-i ibâd gibi birtakım kötü sıfatlar doğar. Vaktâki tâvusun ağlaması kesildi. Sual soran hakîme dedi: "Git ki senin gönlün renk ve koku muhabbetlerine bağlanmıştır ve tezyînât-ı zâhiriyyenin meclûbusun!" 642. "Onu görmüyor musun ki, bu kanatlardan dolayı benim tarafıma yüz belâ gelir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 642. "Onu görmüyor musun ki, bu kanatlardan dolayı benim tarafıma yüz belâ gelir?" 643. "Ey ne çok merhametsiz avcı, bu kanatlar için her tarafıma dâimâ tuzak koyar!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 643. "Ey ne kadar da merhametsiz avcı, bu kanatlar için her tarafıma sürekli tuzak kurar!" 644. "Ne kadar ok atıcı, kanatlar için, benim tarafıma havanda ok çeker!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 644. "Ne kadar ok atıcı, kanatlar için, benim tarafıma havanda ok çeker!" 645. "Mâdemki bu kazâdan ve bu belâdan ve bu fitneden kendimi zabt etmeğe kuvvetim yoktur;"✨ ✨ Sade Türkçe flash 645. "Mademki bu kazadan ve bu beladan ve bu fitneden kendimi korumaya gücüm yoktur;" 646. “O iyi gelir ki, bu dağlıkta ve sahrada emîn olmak için çirkin ve kerîh olayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 646. "O iyi gelir ki, bu dağlıkta ve sahrada emin olmak için çirkin ve kerih olayım!" Yani, "Bu dağlık yerlerde ve çöllerde, parlak kanatlarımın düşmanları olan avcılardan emin bir şekilde gezmek ve yaşamak için, onları koparıp kendimi çirkin ve iğrenç bir hâle sokmam bana daha hayırlı gelir." Ya'ni, "Bu dağlık mahallerde ve sahrâlarda, parlak kanatlarımın düşmanları olan avcılardan emîn bir hâlde gezmek ve yaşamak için, onları koparıp kendimi çirkin ve iğrenç bir hâle koymam bana daha hayırlı gelir." 647. "Ey delikanlı bu, benim ucbümün silahı oldu. Ucb ise, mu'ciblere yüz belâ getirir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 647. "Ey delikanlı bu, benim kendimi beğenmemin silahı oldu. Kendini beğenme ise, kendini beğenenlere yüz belâ getirir." "Ucb", bir kimsenin hüner, zekâ, mal ve güzellik gibi birtakım meziyetlere sahip olması sebebiyle kendini beğenmesi anlamındadır; ve böyle kendini beğenen kimseye "mu'cib" derler; ve bu kendini beğenme sıfatı çok kötü sıfatlardan biridir. Çünkü bundan kibir, riyaset sevgisi (başkanlık sevgisi) ve kulları hor görme gibi birtakım kötü sıfatlar doğar. Bu şerif açıklamada "tavus"tan kasıt, Hakk yolunun sâliki (Hakk yolcusu) olan kimsedir; ve "kanat"tan kasıt ise, kendini beğenmeye sebep olan şeylerdir. Ve "hakîm"den kasıt ise, zahirî meziyetlere düşkün olan zahirî âlimdir ki, o meziyetlerin ortaya konulmasını sâliki tavsiye eder ve sâlik de ona cevaben der ki: "Bu zahirî meziyetler benim kendimi beğenmemin silahı ve aracı oldu. Kendini beğenme ise kendini beğenen kimselere birçok manevî belâ getirir ve birçok kötü sıfat doğurur; ve neticede sâlikin kalbine inen ilahî feyizleri keser. Çünkü sâlik nefis ve şeytanın hilesine ve aldatmalarına karşı zayıf olduğundan, kendisine kendini beğenme verecek olan sebeplerden sakınması gerekir. Fakat sülûkünü (manevî yolculuğunu) tamamlayıp, nefis ve şeytana galip olduktan sonra kendini beğenmeye sebep olan zahirî meziyetler ve faziletler ona zarar vermez. Bilakis birçok yönden hem kendine hem de halka faydalı olur. Nasıl ki aşağıdaki şerif açıklamada beyan buyruluyor: Onun beyanındadır ki, hünerler ve zekâlar ve dünya malı tavusun kanatları gibi canın düşmanıdır "Ucb", bir kimse hüner ve zekâvet ve mal ve hüsn gibi birtakım meziyetlere mâlik olmak sebebiyle kendini beğenmek ma'nâsınadır; ve böyle kendini beğenen kimseye "mu'cib" derler; ve bu ucb sıfatı pek fenâ sıfatlardan birisidir. Zîrâ bundan kibir ve hubb-ı riyâset ve tahkîr-i ibâd gibi birtakım kötü sıfatlar doğar. Bu sürh-ı şerîfte "tâvus"tan murâd, tarîk-ı Hak sâliki olan kimsedir; ve "kanat"tan murâd dahi, esbâb-ı ucb olan şeylerdir. Ve "hakîm"den murâd dahi, mezâyâ-yı zâhiriyyenin meclûbu olan âlim-i zâhirîdir ki, o meziyetlerin ızhârını sâlike tavsiye eder ve sâlik dahi ona cevâben der ki: "Bu mezâyâ-yı zâhiriyye benim ucbümün silâhı ve âleti oldu. Ucb ise kendini beğenen kimselere birçok belâyâ-yı ma'neviyye getirir ve birçok fenâ sıfatlar doğurur; ve netîcede kalb-i sâlike nâzil olan füyûzât-ı ilâhiyyeyi kat'eder. Zîrâ sâlik nefis ve şeytanın hîlesine ve tezvîrâtına karşı zayıf olduğundan, kendisine ucb verecek olan esbâbdan tevakkî etmek lâzım gelir. Fakat sülûkünü itmâm edip, nefis ve şeytana galib olduktan sonra esbâb-ı ucb olan mezâyâ ve fezâil-i zâhiriyye ona zarar vermez. Bilakis birçok vecihten hem kendine ve hem de halka fâideli olur. Nitekim âtîdeki sürh-ı şerîfte beyân buyruluyor: Onun beyânındadır ki, hünerler ve zekîlikler ve dünyâ malı tâvusun kanatları gibi canın düşmanıdır 648. Çok hüner hâma helâklik geldi; zîrâ dâneden dolayı tuzağı görmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 648. Çok hüner, ham kişiye helaklik getirdi; çünkü daneden dolayı tuzağı görmez. "Ham"dan maksat, nâkıs insandır. Yani, birçok hüner, nâkıs insanlar hakkında onların helaklerine sebep olmuştur. Emsalleri ve akranları arasında parmakla gösterilme danesinden dolayı, onun altında gizli olan ucub (kendini beğenme) tuzağını görmemişlerdir. İnsanlar hünerlerinden dolayı onları övdükçe, onlarda da kendilerini beğenme duygusu kuvvetlenmiştir. Bu sebeple, böyle nâkıs insanların dünyevî meziyetleri tercih ve seçmeleri nefislerine çok zararlıdır. Eğer bir Hakk yolcusunun zâhirî meziyetleri varsa, onları hiçe sayıp halktan gizlemesi gerekir. Bu şerhli açıklamada "tavus"tan maksat, Hakk yolcusu olan kimsedir; ve "kanat"tan maksat da, ucuba (kendini beğenmeye) sebep olan şeylerdir. Ve "hakîm"den maksat da, zâhirî meziyetlere düşkün olan zâhirî âlimdir ki, o meziyetlerin ortaya konulmasını sâlike tavsiye eder ve sâlik de ona cevaben der ki: "Bu zâhirî meziyetler benim ucubümün silahı ve aleti oldu. Ucub ise kendini beğenen kimselere birçok manevî belalar getirir ve birçok kötü sıfatlar doğurur; ve neticede sâlikin kalbine inen ilahî feyizleri keser. Çünkü sâlik, nefis ve şeytanın hilesine ve aldatmalarına karşı zayıf olduğundan, kendisine ucub verecek olan sebeplerden sakınması lazım gelir. Fakat sülûkünü (manevî yolculuğunu) tamamlayıp, nefis ve şeytana galip olduktan sonra, ucuba sebep olan zâhirî meziyetler ve faziletler ona zarar vermez. Aksine, birçok yönden hem kendine hem de halka faydalı olur. Nasıl ki ilerideki şerhli açıklamada beyan buyruluyor: Onun beyanındadır ki, hünerler ve zekilikler ve dünya malı tavusun kanatları gibi canın düşmanıdır. "Hâm”dan murâd insân-ı nâkıstır. Ya'ni, birçok hüner, nâkıs insanlar hakkında onların helâklerine sebeb olmuştur. Emsâl ve akranları arasında parmakla gösterilmek dânesinden dolayı onun altında gizli olan ucb tuzağını görmemişlerdir. Nâs hünerlerinden dolayı onları medhettikçe, onlarda da kendilerini beğenmek duygusu kuvvetlenmiştir. Binâenaleyh böyle nâkıs insanların mezâyâ-yı dünyeviyyeyi ihtiyâr ve intihâb etmeleri nefislerine gāyet muzırdır. Eğer bir sâlik-i tarîk-ı Hak, mezâyâ-yı zâhiriyyesi varsa, onları hiçe sayıp halktan setretmesi îcâb eder. Bu sürh-ı şerîfte "tâvus"tan murâd, tarîk-ı Hak sâliki olan kimsedir; ve "kanat"tan murâd dahi, esbâb-ı ucb olan şeylerdir. Ve "hakîm"den murâd dahi, mezâyâ-yı zâhiriyyenin meclûbu olan âlim-i zâhirîdir ki, o meziyetlerin ızhârını sâlike tavsiye eder ve sâlik dahi ona cevâben der ki: "Bu mezâyâ-yı zâhiriyye benim ucbümün silâhı ve âleti oldu. Ucb ise kendini beğenen kimselere birçok belâyâ-yı ma'neviyye getirir ve birçok fenâ sıfatlar doğurur; ve netîcede kalb-i sâlike nâzil olan füyûzât-ı ilâhiyyeyi kat'eder. Zîrâ sâlik nefis ve şeytanın hîlesine ve tezvîrâtına karşı zayıf olduğundan, kendisine ucb verecek olan esbâbdan tevakkî etmek lâzım gelir. Fakat sülûkünü itmâm edip, nefis ve şeytana galib olduktan sonra esbâb-ı ucb olan mezâyâ ve fezâil-i zâhiriyye ona zarar vermez. Bilakis birçok vecihten hem kendine ve hem de halka fâideli olur. Nitekim âtîdeki sürh-ı şerîfte beyân buyruluyor: Onun beyânındadır ki, hünerler ve zekîlikler ve dünyâ malı tâvusun kanatları gibi canın düşmanıdır 648. Çok hüner hâma helâklik geldi; zîrâ dâneden dolayı tuzağı görmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 648. Çok hüner, ham kişiye helak getirmiştir; çünkü dane yüzünden tuzağı görmez. "Ham"dan kasıt, nâkıs insandır. Yani, birçok hüner, nâkıs insanlar hakkında onların helaklerine sebep olmuştur. Emsalleri ve akranları arasında parmakla gösterilme danesi yüzünden, onun altında gizli olan ucub (kendini beğenme) tuzağını görmemişlerdir. İnsanlar hünerlerinden dolayı onları övdükçe, onlarda da kendilerini beğenme duygusu kuvvetlenmiştir. Bu sebeple, böyle nâkıs insanların dünyevî meziyetleri seçmeleri ve tercih etmeleri nefislerine çok zararlıdır. Eğer bir Hakk Yolcusu'nun zâhirî meziyetleri varsa, onları hiçe sayıp halktan gizlemesi gerekir. "Hâm”dan murâd insân-ı nâkıstır. Ya'ni, birçok hüner, nâkıs insanlar hakkında onların helâklerine sebeb olmuştur. Emsâl ve akranları arasında parmakla gösterilmek dânesinden dolayı onun altında gizli olan ucb tuzağını görmemişlerdir. Nâs hünerlerinden dolayı onları medhettikçe, onlarda da kendilerini beğenmek duygusu kuvvetlenmiştir. Binâenaleyh böyle nâkıs insanların mezâyâ-yı dünyeviyyeyi ihtiyâr ve intihâb etmeleri nefislerine gāyet muzırdır. Eğer bir sâlik-i tarîk-ı Hak, mezâyâ-yı zâhiriyyesi varsa, onları hiçe sayıp halktan setretmesi îcâb eder. 649. İhtiyar, onun için iyi olur ki o, “İttekū!"da kendinin mâliki olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 649. İhtiyar, onun için iyi olur ki o, "Sakının!" emrinde kendinin sahibi olur. Mal ve makam gibi dünyevî sebepleri ve ilim ve hüner gibi zahirî meziyetleri seçmek, öyle bir kimse için iyi olur ki, o kimse "Allah'tan sakının!" (Bakara, 2/194) ilâhî emrine uyma hususunda, kendi nefsine sahip ve hâkim olur. Nitekim hadîs-i şerifte: "Sâlih adam için mal ne güzeldir!" buyrulur. Sözün özü, dünyevî sebepler noksan kişinin elinde manevî zehirdir ve kâmil kişinin elinde bal ve şekerdir. Nitekim I. cildin 1631 numaralı beytinde şöyle buyrulmuş idi: "Gönül sahibine bu ziyan tutmaz, eğer o öldürücü zehri âşikâr olarak yese." Ve takvanın mertebeleri IV. cildin 240 numaralı şerefli beytinin açıklamasında geçti. Mal ve mansıb gibi esbâb-ı dünyeviyyeyi ve ilim ve hüner gibi mezâyâ-yı zâhiriyyeyi ihtiyâr etmek öyle bir kimse için iyi olur ki, o kimse اتقوا الله (Bakara, 2/194) ["Allah'tan ittikā ediniz!"] emr-i ilâhîsine imtisal hususunda, kendi nefsine sahib ve hâkim olur. Nitekim hadîs-i şerifte: نعم المال للرجل الصالح ya'ni, "Sâlih adam için mal ne güzeldir!" buyrulur. Velhâsıl esbâb-ı dünyeviyye nâkısın elinde zehr-i ma'nevîdir ve kâmilin elinde bal ve şekerdir. Nitekim I. cildin 1631 numaralı beytinde şöyle buyrulmuş idi: "Gönül sahibine bu ziyan tutmaz, eğer o öldürücü zehri âşikâr olarak yese." Ve takvânın merâtibi IV. cildin 240 numaralı beyt-i şerîfinin îzâhında geçti. 650. Vaktaki hıfz ve takva olmaya, sakın âleti uzaklaştır, ihtiyarı at!✨ ✨ Sade Türkçe flash 650. Vaktaki koruma ve takva olmazsa, sakın aracı uzaklaştır, iradeyi bırak! Ey Hakk Yolcusu, nefsini kendini beğenmişlikten koruyacak ve nefse ait sıfatların ortaya çıkmasından sakınacak ve perhiz edecek gücün yoktur, o hâlde dünyevî sebeplere meyletmekten sakın! Kendini beğenmişlik aracını ve silahını nefsinden uzaklaştır, bunlara karşı iradeni bırak ve olgunluğa erişinceye kadar sabret! Ey sâlik, vaktâki nefsini ucbten hıfz edecek ve sıfât-ı nefsâniyyenin ızhârından sakınacak ve perhîz edecek kuvvetin yoktur, o hâlde esbâb-ı dünyeviyyeye meyilden sakın! Ucb âletini ve silâhını nefsinden uzaklaştır, bunlara karşı ihtiyârını at ve kemâle gelinceye kadar sabret! 651. "Cilvegâhım ve ihtiyarım o kanattır; kanadı koparırım, zîrâ başın kasdındadır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 651. "Görünme yerim ve tercihim o kanattır; kanadı koparırım, çünkü başımın kastındadır." "Cilve-gâh", görünme yeri ve "ihtiyâr", seçme ve tercih etme anlamlarındadır. Yani, "Benim insanlara karşı görünme yerim ve onların beni seçip tercih etmesi benim bu süslü kanatlarımdır ve halk beni bu kanatlarım için makbul sayarlar. Bu sebeple ben halkın kabul sebebi olan bu kanatları koparırım. Çünkü bu süslü kanatlar benim başımın ve varlığımın kastında ve helakindedir." Bu şerefli beyit, akıllı Hakk yolcusunun dilindendir. Çünkü dışsal meziyetler, halkın güzel kabulünü gerektirir; ve halkın güzel kabulü ise, Hakk yolcusunun nefsine gurur verir. "Cilve-gâh”, zuhûr mahalli ve "ihtiyâr", ıstıfâ ve intihâb ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Benim nâsa karşı zuhûr mahallim ve onların beni intihâb ve ıstıfâsı benim bu süslü kanatlarımdır ve halk beni bu kanatlarım için makbûl addederler. Binâenaleyh ben halkın sebeb-i kabûlü olan bu kanatları koparırım. Zîrâ bu süslü kanatlar benim başımın ve varlığımın kasdında ve helâkindedir." Bu beyt-i şerîf sâlik-i âkılin lisânındandır. Zîrâ mezâyâ-yı zâhiriyye, halkın hüsn-i kabûlünü îcâb eder; ve halkın hüsn-i kabûlü ise, sâlikin nefsine gurûr 649. İhtiyar, onun için iyi olur ki o, “İttekū!"da kendinin mâliki olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 649. İhtiyar, onun için iyi olur ki o, "Sakının!" emrinde kendinin sahibi olur. Mal ve makam gibi dünyevî sebepleri ve ilim ve hüner gibi zahirî meziyetleri seçmek, öyle bir kimse için iyi olur ki, o kimse "Allah'tan sakının!" (Bakara, 2/194) ilâhî emrine uyma hususunda, kendi nefsine sahip ve hâkim olur. Nitekim hadîs-i şerifte: "Sâlih adam için mal ne güzeldir!" buyrulur. Sözün özü, dünyevî sebepler noksan kişinin elinde manevî zehirdir ve kâmil kişinin elinde bal ve şekerdir. Nitekim I. cildin 1631 numaralı beytinde şöyle buyrulmuş idi: "Gönül sahibine bu ziyan tutmaz, eğer o öldürücü zehri âşikâr olarak yese." Ve takvanın mertebeleri IV. cildin 240 numaralı şerefli beytinin açıklamasında geçti. Mal ve mansıb gibi esbâb-ı dünyeviyyeyi ve ilim ve hüner gibi mezâyâ-yı zâhiriyyeyi ihtiyâr etmek öyle bir kimse için iyi olur ki, o kimse اتقوا الله (Bakara, 2/194) ["Allah'tan ittikā ediniz!"] emr-i ilâhîsine imtisal hususunda, kendi nefsine sahib ve hâkim olur. Nitekim hadîs-i şerifte: نعم المال للرجل الصالح ya'ni, "Sâlih adam için mal ne güzeldir!" buyrulur. Velhâsıl esbâb-ı dünyeviyye nâkısın elinde zehr-i ma'nevîdir ve kâmilin elinde bal ve şekerdir. Nitekim I. cildin 1631 numaralı beytinde şöyle buyrulmuş idi: "Gönül sahibine bu ziyan tutmaz, eğer o öldürücü zehri âşikâr olarak yese." Ve takvânın merâtibi IV. cildin 240 numaralı beyt-i şerîfinin îzâhında geçti. 650. Vaktaki hıfz ve takva olmaya, sakın âleti uzaklaştır, ihtiyârı at!✨ ✨ Sade Türkçe flash 650. Vaktaki korunma ve takva olmaya, sakın aleti uzaklaştır, iradeyi at! [650] Ey Hakk Yolcusu, nefsini kendini beğenmişlikten koruyacak ve nefse ait sıfatların ortaya çıkmasından sakınacak ve perhiz edecek gücün yoktur. O hâlde dünyevî sebeplere meyletmekten sakın! Kendini beğenmişlik aletini ve silahını nefsinden uzaklaştır, bunlara karşı iradeni at ve olgunluğa erişinceye kadar sabret! [650] Ey sâlik, vaktâki nefsini ucbten hıfz edecek ve sıfât-ı nefsâniyyenin ızhârından sakınacak ve perhîz edecek kuvvetin yoktur, o hâlde esbâb-ı dünyeviyyeye meyilden sakın! Ucb âletini ve silâhını nefsinden uzaklaştır, bunlara karşı ihtiyârını at ve kemâle gelinceye kadar sabret! 651. "Cilvegâhım ve ihtiyarım o kanattır; kanadı koparırım, zîrâ başın kasdındadır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 651. "Görünme yerim ve tercihim o kanattır; kanadı koparırım, çünkü başımın kastındadır." "Cilve-gâh", ortaya çıkma yeri ve "ihtiyâr", seçme ve tercih etme anlamlarındadır. Yani, "Benim insanlara karşı ortaya çıkma yerim ve onların beni seçip tercih etmeleri benim bu süslü kanatlarımdır ve halk beni bu kanatlarım yüzünden makbul sayarlar. Bu sebeple ben halkın kabul sebebi olan bu kanatları koparırım. Çünkü bu süslü kanatlar benim başımın ve varlığımın kastında ve helakindedir." Bu şerefli beyit, akıllı Hakk yolcusunun dilindendir. Çünkü dışsal meziyetler, halkın güzel kabulünü gerektirir; ve halkın güzel kabulü ise, Hakk yolcusunun nefsine gurur verir. Hâlbuki Hakk yolcusunun bakışı halka değil, Hakk'adır. Bu sebeple Hakk yolcusu halka menfur oldukça Hakk'a yaklaşır. Nasıl ki Şemsî Sivâsî hazretleri buyurur: Bir acayip sevdaya düştü, Şemsî sürekli tutuşur, Hakk'a makbul olmak ister halka menfur olmadan. "Cilve-gâh”, zuhûr mahalli ve "ihtiyâr", ıstıfâ ve intihâb ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Benim nâsa karşı zuhûr mahallim ve onların beni intihâb ve ıstıfâsı benim bu süslü kanatlarımdır ve halk beni bu kanatlarım için makbûl addederler. Binâenaleyh ben halkın sebeb-i kabûlü olan bu kanatları koparırım. Zîrâ bu süslü kanatlar benim başımın ve varlığımın kasdında ve helâkindedir." Bu beyt-i şerîf sâlik-i âkılin lisânındandır. Zîrâ mezâyâ-yı zâhiriyye, halkın hüsn-i kabûlünü îcâb eder; ve halkın hüsn-i kabûlü ise, sâlikin nefsine gurûr verir. Halbuki sâlikin nazarı ise halka değil Hakk'adır. Binâenaleyh sâlik halka menfûr oldukça Hakk'a yaklaşır. Nitekim Şemsî Sivâsî hazretleri buyurur: Bir aceb sevdâya düştü tutuşur Şemsî müdâm Hakk'a makbûl olmak ister halka menfûr olmadan 652. Sabredici olan kendi kanadını yoktur tasavvur eder, tâ ki onun kanadı şer u şûra bırakmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 652. Sabredici olan, kendi kanadını yok sayar, tâ ki onun kanadı şer ve uğursuzluğa bırakmasın! "Engâşten", tasavvur etmek, vehmetmek, zannetmek anlamlarındadır. Bu şerefli beyit, Cenâb-ı Pîr'in irşadı ve uyarısıdır. Yani, kendi görünen meziyetlerini halka karşı göstermeye sabreden akıllı sâlik, kendisinin bu meziyetlerini yok sayar ve hiçe indirger, tâ ki onun bu meziyetleri kendisini zarar ve ziyana ve uğursuzluğa bırakmasın! “Engâşten”, tasavvur etmek, tevehhüm etmek, zannetmek ma'nâlarına-dır. Bu beyt-i şerîf Cenâb-ı Pîr'in irşâdı ve îkâzıdır. Ya'ni, kendi mezâyâ-yı zâhiriyyesini halka karşı izhâra sabredici olan sâlik-i âkıl, kendinin bu meziyetlerini yoktur tasavvur eder ve hiçe sayar, tâ ki onun bu meziyetleri kendisini zarar ve ziyâna ve uğursuzluğa bırakmaya! 653. Binâenaleyh kanat ona ziyân değildir, “Koparma!” de! Eğer bir ok erişirse siper getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 653. Bu sebeple kanat ona zarar değildir, "Koparma!" de! Eğer bir ok erişirse siper getirir. "Mîcen", kalkan ve siper demektir. Yani, tavusun kanadı gibi olan hüner, zekâ ve mal, insân-ı kâmile zarar vermez. Bu sebeple öyle bir kimseye "Sen kanadı koparma!" de! Çünkü bu yüzden o insân-ı kâmile bir zarar oku gelirse, o kalkan ve siper tutmasını bilir. “Mîcen”, kalkan ve siper demektir. Ya'ni, tâvusun kanadı mesâbesinde olan hüner ve zekâvet ve mal, kâmile zarar vermez. Binâenaleyh öyle bir kimseye “Sen kanadı koparma!” de! Zîrâ bu yüzden o kâmile bir zarar oku gelirse, o kalkan ve siper tutmasını bilir. 654. “Fakat yakışıklı kanat bana düşmandır, çünkü cilvegerlikten benim sabrım yoktur.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 654. “Fakat yakışıklı kanat bana düşmandır, çünkü cilvegerlikten benim sabrım yoktur.” Yani, akıllı olan Hakk Yolcusu der ki: “Dünyanın maddî ve manevî süsleri bana düşmandır. Çünkü ben kendimdeki hüneri ve zekâ eserlerini saklamaya sabredemem. Münasebetli veya münasebetsiz olarak mutlaka ortaya koyarım. Ben bunu ortaya koyunca insanlar katında makbul ve muteber olup hürmet görürüm; ve bu itibar ve hürmet nefsime gurur verip halkı kendimden aşağı görürüm ve onları cahil sayarım.” Ya'ni, âkıl olan sâlik der ki: “Dünyânın müzeyyenât-ı mahsûse ve ma'kûlesi bana düşmandır. Çünki ben bendeki hüneri ve âsâr-ı zekâyı saklamağa sabredemem. Münâsebetli ve münâsebetsiz olarak mutlaka izhâr ederim. Ben bunu izhâr edince nâs indinde makbûl ve mu'teber olup hürmet görürüm; ve bu i'tibâr ve hürmet nefsime gurûr verip halkı kendimden aşağı görürüm ve techîl ederim. 655. “Eğer bana sabır ve hıfâz rehber olaydı, ihtiyârdan bana kerr u fer ziyâde olurdu.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 655. "Eğer bana sabır ve korunma rehber olsaydı, irâdî seçimden bana güç ve kuvvet daha çok olurdu." verir. Halbuki Hakk Yolcusu'nun bakışı halka değil, Hak'kadır. Bu sebeple Hakk Yolcusu halka sevilmez oldukça Hak'ka yaklaşır. Nitekim Şemsî Sivâsî hazretleri buyurur: Bir acayip sevdaya düştü, Şemsî sürekli tutuşur, Hak'ka makbul olmak ister, halka sevilmez olmadan. verir. Halbuki sâlikin nazarı ise halka değil Hakk'adır. Binâenaleyh sâlik halka menfür oldukça Hakk'a yaklaşır. Nitekim Şemsî Sivâsî hazretleri buyurur: Bir aceb sevdâya düştü tutuşur Şemsî müdâm Hakk'a makbûl olmak ister halka menfür olmadan 652. Sabredici olan kendi kanadını yoktur tasavvur eder, tâ ki onun kanadı şer u şûra bırakmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 652. Sabredici olan, kendi kanadını yok sayar, tâ ki onun kanadı şer ve uğursuzluğa bırakmasın! "Engâşten", tasavvur etmek, vehmetmek, zannetmek anlamlarındadır. Bu şerefli beyit, Cenâb-ı Pîr'in irşadı (doğru yolu göstermesi) ve ikazıdır (uyarısıdır). Yani, kendi zahirî meziyetlerini (dışa dönük üstünlüklerini) halka karşı göstermeye sabreden akıllı sâlik (Hakk Yolcusu), kendisinin bu meziyetlerini yok sayar ve hiçe indirger, tâ ki onun bu meziyetleri kendisini zarar ve ziyana ve uğursuzluğa bırakmasın! "Engâşten", tasavvur etmek, tevehhüm etmek, zannetmek ma'nâlarınadır. Bu beyt-i şerîf Cenâb-ı Pîr'in irşâdı ve îkāzıdır. Ya'ni, kendi mezâyâ-yı zâhiriyyesini halka karşı ızhâra sabredici olan sâlik-i âkıl, kendinin bu meziyetlerini yoktur tasavvur eder ve hiçe sayar, tâ ki onun bu meziyetleri kendisini zarar ve ziyâna ve uğursuzluğa bırakmaya! 653. Binâenaleyh kanat ona ziyân değildir, "Koparma!" de! Eğer bir ok erişirse siper getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 653. Bu sebeple kanat ona zarar değildir, "Koparma!" de! Eğer bir ok erişirse siper getirir. "Micen", kalkan ve siper demektir. Yani, tavusun kanadı gibi olan hüner, zekâ ve mal, insân-ı kâmile zarar vermez. Bu sebeple öyle bir kimseye "Sen kanadı koparma!" de! Çünkü bu yüzden o insân-ı kâmile bir zarar oku gelirse, o kalkan ve siper tutmasını bilir. "Micen", kalkan ve siper demektir. Ya'ni, tâvusun kanadı mesâbesinde olan hüner ve zekâvet ve mal, kâmile zarar vermez. Binâenaleyh öyle bir kimseye "Sen kanadı koparma!" de! Zîrâ bu yüzden o kâmile bir zarar oku gelirse, o kalkan ve siper tutmasını bilir. 654. "Fakat yakışıklı kanat bana düşmandır, çünkü cilvegerlikten benim sabrım yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 654. "Fakat yakışıklı kanat bana düşmandır, çünkü cilvegerlikten benim sabrım yoktur." Yani, akıllı olan Hakk Yolcusu der ki: "Dünyanın maddî ve manevî süsleri bana düşmandır. Çünkü ben kendimdeki hüneri ve zekâ eserlerini saklamaya sabredemem. Uygun olsun olmasın mutlaka ortaya koyarım. Ben bunu ortaya koyunca insanlar katında makbul ve muteber olup hürmet görürüm; ve bu itibar ve hürmet nefsime gurur verip halkı kendimden aşağı görürüm ve onları cahil sayarım." Ya'ni, âkıl olan sâlik der ki: "Dünyanın müzeyyenât-ı mahsûse ve ma'kūlesi bana düşmandır. Çünki ben bendeki hüneri ve âsâr-ı zekâyı saklamağa sabredemem. Münasebetli ve münasebetsiz olarak mutlakā ızhâr ederim. Ben bunu ızhâr edince nâs indinde makbûl ve mu'teber olup hürmet görürüm; ve bu i'tibâr ve hürmet nefsime gurûr verip halkı kendimden aşağı görürüm ve techîl ederim. 655. "Eğer bana sabır ve hıfâz rehber olaydı, ihtiyardan bana kerr u fer ziyade olurdu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 655. "Eğer bana sabır ve koruma rehber olsaydı, seçimimden bana güç ve ilerleme artardı." "Hıfaz", müfâale babından ikinci mastardır; "gözetmek, korumak" anlamındadır. "Eğer meziyetlerimi ortaya koymada sabrım ve sırrı koruma gücüm bana rehber olsaydı, benim o gibi meziyetleri seçmemden ve tercih etmemden güç ve ilerleme ve Hakk yolunda yükselişim artardı." "Hıfaz", müfâale bâbından ikinci masdardır; "gözlemek, muhâfaza etmek" ma'nâsınadır. "Eğer meziyetlerimi ızhârda sabrım ve setri muhafaza kudreti bana rehber olaydı, benim o gibi meziyetleri ihtiyâr ve intihabımdan kerr ü fer ve tarîk-ı Hak'ta terakkîm ziyâde olurdu." 656. "Fitnelerde ben çocuk yahud sarhoş gibiyim. Benim elime kılıç lâyık değildir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 656. "Fitnelerde ben çocuk yahut sarhoş gibiyim. Benim elime kılıç lâyık değildir." "Fitne", sözlükte, imtihan ve tecrübe demektir. Yani, "Mal ve makam gibi dünyevî sebepler, noksan kişilerin elinde bulunduğu zaman, çocukların veya sarhoşların elinde kılıç bulunmasına benzer. Ben ise Hakk yolunda olgunluk mertebesine gelmedim, ergen olmayan çocuk hükmündeyim. Kılıç hükmünde olan bu dünyevî sebepler benim için fitne olur." "Fitne", lügatte, imtihan ve tecrübe demektir. Ya'ni, "Mal ve mansıb gibi esbâb-ı dünyeviyye nâkısların elinde bulunduğu vakit, çocukların veyâ sarhoşların elinde kılıç bulunmasına benzer. Ben ise tarîk-ı Hak'ta mertebe-i recüliyete gelmedim, tıfl-i nâ-bâliğ hükmündeyim. Kılıç hükmünde olan bu esbâb-ı dünyeviyye benim hakkımda fitne olur." 657. "Eğer benim men' edici bir aklım olaydı kılıç benim elimde zafer olurdu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 657. "Eğer benim engelleyici bir aklım olsaydı, kılıç benim elimde zafer olurdu." Yani, eğer benim nefsime ait sıfatları uygulamaktan beni alıkoyan olgun bir aklım olsaydı, bu dünyevî sebepler ve bu kılıç benim elimde nefse ve şeytana karşı zaferimi sağlardı. Ya'ni, eğer benim sıfât-ı nefsâniyyemi icrâdan beni men'edici bir akl-ı kâmilim olaydı, bu esbâb-ı dünyeviyye ve bu kılıç benim elimde nefis ve şeytana karşı zaferimi te'mîn ederdi." 658. Güneş gibi nûr verici akıl lâzımdır, ta ki bir kılıç oradaki savabın gayrı olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 658. Güneş gibi nur verici akıl lazımdır ki, bir kılıç oradaki sevabın gayrısı olmasın! Yani, güneş gibi marifet nuru verici kâmil bir akıl lazımdır ki, o duyusal ve akli süslemeler kılıçlarını hak ve doğru olan yerden başka bir yere vurmasın! Yani kâmil (olgun insan), dünya makamına ulaşırsa adalet eder ve eline dünya malı geçerse muhtaçlara infak eder ve hünerlerini ve marifetlerini hakkı ortaya çıkarma hususunda kullanır. Ya'ni, güneş gibi nûr-i ma'rifet verici bir akl-ı kâmil lâzımdır, tâ ki o müzeyyenât-ı hissiyye ve akliyye kılıçlarını hak ve doğru olan yerden başka bir yere vurmasın! Ya'ni kâmil, dünyâ mansıbına nail olursa adâlet eder ve eline dünyâ malı geçerse muhtaçlara infâk eder ve hünerlerini ve ma'rifetlerini ızhâr-ı hak hususunda isti'mâl eder. 659. "Mâdemki parlak akıl ve salâha malik değilim, binaenaleyh silahı niçin kuyuya atmayayım?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 659. "Mademki parlak akıl ve doğruluğa sahip değilim, bu sebeple silahı niçin kuyuya atmayayım?" Yani, "Mademki nefis ve şeytanın hilelerini ve aldatmalarını fark etme ve ayırt etme gücüm yok, 'Hıfaz' (gözlemek, korumak anlamında) bana rehber olsaydı, meziyetlerimi ortaya koymada sabrım ve örtmeyi koruma kudretim olsaydı, o gibi meziyetleri seçmemden ve tercih etmemden dolayı Hakk yolunda ilerlemem ve geri dönmem artardı." Ya'ni, "Mâdemki nefis ve şeytanın hîlelerini ve tezvîrâtını fark ve temyiz "Hıfaz", müfâale bâbından ikinci masdardır; "gözlemek, muhâfaza etmek" ma'nâsınadır. "Eğer meziyetlerimi ızhârda sabrım ve setri muhafaza kudreti bana rehber olaydı, benim o gibi meziyetleri ihtiyâr ve intihabımdan kerr ü fer ve tarîk-ı Hak'ta terakkîm ziyâde olurdu." 656. Fitnelerde ben çocuk yahud sarhoş gibiyim. Benim elime kılıç lâyık değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 656. Fitnelerde ben çocuk yahut sarhoş gibiyim. Benim elime kılıç lâyık değildir. "Fitne", sözlükte, imtihan ve tecrübe demektir. Yani, "Mal ve makam gibi dünyevî sebepler, eksik insanların elinde bulunduğu zaman, çocukların veya sarhoşların elinde kılıç bulunmasına benzer. Ben ise Hakk yolunda olgunluk mertebesine gelmedim, ergen olmayan çocuk hükmündeyim. Kılıç hükmünde olan bu dünyevî sebepler benim için fitne olur." "Fitne", lügatte, imtihan ve tecrübe demektir. Ya'ni, "Mal ve mansıb gibi esbâb-ı dünyeviyye nâkısların elinde bulunduğu vakit, çocukların veyâ sarhoşların elinde kılıç bulunmasına benzer. Ben ise tarîk-ı Hak'ta mertebe-i recüliyete gelmedim, tıfl-i nâ-bâliğ hükmündeyim. Kılıç hükmünde olan bu esbâb-ı dünyeviyye benim hakkımda fitne olur." 657. Eğer benim men' edici bir aklım olaydı kılıç benim elimde zafer olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 657. Eğer benim engelleyici bir aklım olsaydı, kılıç benim elimde zafer olurdu. Yani, eğer benim nefsime ait sıfatları uygulamaktan beni alıkoyan kâmil bir aklım olsaydı, bu dünyevî sebepler ve bu kılıç benim elimde nefse ve şeytana karşı zaferimi sağlardı. Ya'ni, eğer benim sıfât-ı nefsâniyyemi icrâdan beni men'edici bir akl-ı kâmilim olaydı, bu esbâb-ı dünyeviyye ve bu kılıç benim elimde nefis ve şeytana karşı zaferimi te'mîn ederdi." 658. Güneş gibi nûr verici akıl lâzımdır, ta ki bir kılıç oradaki savabın gayrı olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 658. Güneş gibi nur verici akıl lazımdır ki, bir kılıç oradaki sevabın gayrısı olmasın! Yani, güneş gibi marifet nuru verici kâmil bir akıl lazımdır ki, o duyusal ve akli süslemeler kılıçlarını hak ve doğru olan yerden başka bir yere vurmasın! Yani kâmil (olgun insan), dünya makamına ulaşırsa adalet eder ve eline dünya malı geçerse muhtaçlara infak eder ve hünerlerini ve marifetlerini hakkı ortaya çıkarma hususunda kullanır. Ya'ni, güneş gibi nûr-i ma'rifet verici bir akl-ı kâmil lâzımdır, tâ ki o müzeyyenât-ı hissiyye ve akliyye kılıçlarını hak ve doğru olan yerden başka bir yere vurmasın! Ya'ni kâmil, dünyâ mansıbına nail olursa adâlet eder ve eline dünyâ malı geçerse muhtaçlara infâk eder ve hünerlerini ve ma'rifetlerini ızhâr-ı hak hususunda isti'mâl eder. 659. Mâdemki parlak akıl ve salâha malik değilim, binaenaleyh silahı niçin kuyuya atmayayım?✨ ✨ Sade Türkçe flash 659. Mademki parlak akla ve doğruluğa sahip değilim, bu sebeple silahı niçin kuyuya atmayayım? Yani, "Mademki nefsin ve şeytanın hilelerini ve aldatmalarını fark edecek ve ayırt edecek parlak, kâmil bir aklım ve doğruluğum yoktur, o hâlde çocuğun ve sarhoşun eline verilmiş olan bu silahı niçin kuyuya atmayayım?" Ya'ni, "Mâdemki nefis ve şeytanın hîlelerini ve tezvîrâtını fark ve temyiz edecek parlak bir akl-ı kâmilim ve salâhım yoktur, o hâlde çocuğun ve sarhoşun eline verilmiş olan bu silâhı niçin kuyuya atmayayım?" 660. Şimdi kılıcı ve kalkanı kuyuya atarım. Zîrâ bu silah benim düşmanım olacaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 660. Şimdi kılıcı ve kalkanı kuyuya atarım. Çünkü bu silah benim düşmanım olacaktır. 661. Mâdemki benim kuvvetim ve yârim ve senedim yoktur, kılıcımı o alır ve bana vurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 661. Mademki benim kuvvetim, yardımcım ve dayanağım yoktur, kılıcımı o alır ve bana vurur. "Kuvvet", "yardımcı" ve "dayanak" yani dayanılacak yerden maksat, kâmil akıldır. Mademki benim kâmil aklım yoktur ve geçim aklım bana yardımcı ve dayanılacak yer değildir, o hâlde düşman olan nefsim o kılıcı elimden alır ve benim aleyhimde kullanır ve beni helâk eder. Yani o dünyevî sebepleri nefsim kendi hazzında kullanır ve benim benliğimi var eden ruhumu Hakk'a kavuşmaktan men eder; ve bu, manevî bir helâktır. "Kuvvet" ve "yâr" ve "sened" ya'ni dayanacak mahalden murâd, akl-ı kâmildir. Mâdemki benim akl-ı kâmilim yoktur ve akl-ı maâşım bana yâr ve mahall-i istinâd değildir, o hâlde düşman olan nefsim o kılıcı elimden alır ve benim aleyhimde kullanır ve beni helâk eder. Ya'ni o esbâb-ı dünyeviyyeyi nefsim kendi hazzında kullanır ve benim benliğimi vücûda getiren rûhumu Hakk'a vusûlden men'eder; ve bu, helâk-i ma'nevîdir. 662. Bu kötü huylu nefsin rağmına ki, o yüzünü örtmez, yüzünü tırmalarım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 662. Bu kötü huylu nefsin aksine ki, o yüzünü örtmez, yüzünü tırmalarım. Bazı nüshalarda "kabîha" (kötü huylu) yerine "vakîha" (hayâsız) kelimesi geçmiştir. "Vakîha", hayâsız anlamına gelir. Yani, "Nefis kötü huylu ve hayâsız bir şeydir, halka karşı hünerler ve zekâlar gösterip gururlu bir şekilde yaşamak ister ve asla güzelliğini ve olgunluğunu örtmekten zevk almaz. Bu sebeple ben onun bu duygusuna rağmen hünerlerini, zekâlarını ve bilgilerini halkın gözünden gizlemek suretiyle onun yüzünü tırmalarım ve onu halka karşı hünersiz ve bilgisiz gösteririm." Ba'zı nüshalarda "kabîha" (قبیحه) yerine "vakîha" (وقيحه) vâki' olmuştur. "Vakîha", hayâsız ma'nâsınadır. Ya'ni, "Nefs kötü huylu ve hayâsız bir şeydir, halka karşı hünerler ve zekâvetler ızhâr edip mağrûrâne yaşamak ister ve aslâ cemâlini ve kemâlini örtmekten zevk almaz. Binâenaleyh ben onun bu duygusuna rağmen hünerlerini ve zekâvetlerini ve bilgilerini enzâr-ı halktan setr etmek sûretiyle onun yüzünü tırmalarım ve onu halka karşı hünersiz ve ma'rifetsiz gösteririm." 663. Tâ ki bu cemâl ve kemâl noksan ola, vaktâki yüz olmaz, vebâle az düşerim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 663. Ta ki bu güzellik ve olgunluk eksik olsun, yüzü kalmayınca günaha daha az düşerim. Yani, "Nefsin halka karşı güzelliği ve olgunluğu eksik olsun diye onun yüzünü tırmalarım ve benim onu tırmalamam sebebiyle onda halka gösterecek yüz kalmaz; bu sebeple halkın kabulü sebebiyle ortaya çıkan günaha yol açacak parlak bir akl-ı kâmilim (olgun aklım) ve salâhım (iyiliğim) yoktur, o hâlde çocuğun ve sarhoşun eline verilmiş olan bu silahı niçin kuyuya atmayayım?" Ya'ni, "Nefsin halka karşı cemâli ve kemâli noksan olmak için onun yüzünü tırmalarım ve benim onu tırmalamam sebebiyle onda halka ızhâr edecek yüz kalmaz; binâenaleyh halkın kabûlü sebebiyle teveccüh eden vebâle edecek parlak bir akl-ı kâmilim ve salâhım yoktur, o hâlde çocuğun ve sar-hoşun eline verilmiş olan bu silâhı niçin kuyuya atmayayım?" 660. Şimdi kılıcı ve kalkanı kuyuya atarım. Zîrâ bu silah benim düşmanım olacaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 660. Şimdi kılıcı ve kalkanı kuyuya atarım. Çünkü bu silah benim düşmanım olacaktır. 661. Mâdemki benim kuvvetim ve yarim ve senedim yoktur, kılıcımı o alır ve bana vurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 661. Mademki benim kuvvetim ve yardımcım ve dayanağım yoktur, kılıcımı o alır ve bana vurur. "Kuvvet" ve "yardımcı" ve "dayanak" yani dayanılacak yerden maksat, kâmil akıldır. Mademki benim kâmil aklım yoktur ve geçim aklım bana yardımcı ve dayanılacak yer değildir, o hâlde düşman olan nefsim o kılıcı elimden alır ve benim aleyhimde kullanır ve beni helak eder. Yani o dünyevî sebepleri nefsim kendi hazzında kullanır ve benim benliğimi var eden ruhumu Hakk'a kavuşmaktan meneder; ve bu, manevî helaktir. "Kuvvet" ve "yâr" ve "sened" ya'ni dayanacak mahalden murâd, akl-ı kâmildir. Mâdemki benim akl-ı kâmilim yoktur ve akl-ı maâşım bana yâr ve mahall-i istinâd değildir, o hâlde düşman olan nefsim o kılıcı elimden alır ve benim aleyhimde kullanır ve beni helâk eder. Ya'ni o esbâb-ı dünyeviyyeyi nefsim kendi hazzında kullanır ve benim benliğimi vücûda getiren rûhumu Hakk'a vusûlden men'eder; ve bu, helâk-i ma'nevîdir. 662. Bu kötü huylu nefsin rağmına ki, o yüzünü örtmez, yüzünü tırmala-rım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 662. Bu kötü huylu nefsin aksine, o yüzünü örtmez, ben onun yüzünü tırmalarım. Bazı nüshalarda "kabîha" (kötü huylu) yerine "vakîha" (hayâsız) kelimesi geçmiştir. "Vakîha", hayâsız anlamındadır. Yani, "Nefis kötü huylu ve hayâsız bir şeydir, halka karşı hünerler ve zekâlar gösterip gururlu bir şekilde yaşamak ister ve asla güzelliğini ve olgunluğunu örtmekten zevk almaz. Bu sebeple ben onun bu duygusuna rağmen hünerlerini, zekâlarını ve bilgilerini halkın gözlerinden gizlemek suretiyle onun yüzünü tırmalarım ve onu halka karşı hünersiz ve bilgisiz gösteririm." Ba'zı nüshalarda “kabîha” (قبیحه) yerine “vakîha” (وقيحه) vâki' olmuştur. “Vakîha”, hayâsız ma'nâsınadır. Ya'ni, “Nefs kötü huylu ve hayâsız bir şey-dir, halka karşı hünerler ve zekâvetler ızhâr edip mağrûrâne yaşamak ister ve aslâ cemâlini ve kemâlini örtmekten zevk almaz. Binâenaleyh ben onun bu duygusuna rağmen hünerlerini ve zekâvetlerini ve bilgilerini enzâr-ı halktan setr etmek sûretiyle onun yüzünü tırmalarım ve onu halka karşı hünersiz ve ma'rifetsiz gösteririm.” 663. Tâ ki bu cemâl ve kemâl noksan ola, vaktaki yüz olmaz, vebâle az dü-şerim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 663. Ta ki bu güzellik ve mükemmellik eksik olsun, yüz kalmayınca günaha az düşerim. Yani, "Nefsin halka karşı güzelliği ve mükemmelliği eksik olsun diye onun yüzünü tırmalarım ve benim onu tırmalamam sebebiyle onda halka gösterecek yüz kalmaz; bu sebeple halkın kabulü sebebiyle ortaya çıkan günaha az düşerim." "Günaha az düşmek" şudur ki; Hakk Yolcusu, nefsin hilelerinden kolaylıkla kurtulamaz. Her ne kadar uyanık bulunsa da, onu ara sıra gaflete düşürüp hükmünü icra eder. Onun için şanlı Peygamber Efendimiz ümmetine: اللهم لا تكلني إلى نفسي طرفة عين ولا اقل من ذلك Yani "Benim Allah'ım, beni göz açıp kapayıncaya kadar ve ondan daha az bir zaman nefsime bırakma!" duasını öğretmiştir. Ya'ni, "Nefsin halka karşı cemâli ve kemâli noksan olmak için onun yü-zünü tırmalarım ve benim onu tırmalamam sebebiyle onda halka ızhâr ede-cek yüz kalmaz; binâenaleyh halkın kabûlü sebebiyle teveccüh eden vebâle az düşerim." "Vebâle az düşmek" budur ki; sâlik, nefsin hîlelerinden kolaylıkla kurtulamaz. Her ne kadar müteyakkız bulunsa da, onu ara sıra gaflete düşürüp hükmünü icrâ eder. Onun için Resûl-i zîşan Efendimiz ümmetine: اللهم لا تكلني إلى نفسي طرفة عين ولا اقل من ذلك Ya'ni benim Allahım, beni göz açıp kapayıncaya kadar ve ondan daha az bir zaman beni nefsime bırakma!" duâsını ta'lîm buyurmuştur. 664. Mâdemki bu niyet ile tırmalarım, günah değildir. Zîrâ yara ile bu yüzü örtmek lâyıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 664. Mademki bu niyet ile tırmalarım, günah değildir. Çünkü yara ile bu yüzü örtmek layıktır. Bu şerefli beyit, varsayılan bir sorunun cevabıdır. Yani birisi çıkıp şöyle diyebilir: "Hünerler ve marifetler ve zekâlar ve dünya malı, Yüce Allah hazretlerinin insanlara ihsan buyurduğu nimettir; ve kutsal ayette وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ (Duhâ, 93/11) "Ve Rabbinin nimetini minnet ve şükranla an!" buyrulduğuna göre, ilahi nimetleri ortaya çıkarıp şükretmek gerekir. Bu sebeple bu nimetleri ortaya çıkarmayıp örtmek bu emre muhalefet olmaz mı?" Cenab-ı Pir efendimiz buyuruyor ki: "Benim nefsimin yüzünü bu nimeti insanlardan örtmek suretiyle tırmalamam, nefsimin mağlubu olmamak niyeti ile gerçekleşir. Böyle bir niyet ile tırmalamak günah değildir. Çünkü nefsin arsız yüzünü böyle yaralar ile halkın gözlerinden örtmek layıktır." Bu beyt-i şerîf bir sual-i mukadderin cevabıdır. Ya'ni birisi çıkıp diyebilir ki: "Hünerler ve ma'rifetler ve zekâvetler ve mâl-i dünya, Hak Teâlâ hazretlerinin insanlara ihsân buyurduğu ni'mettir; ve âyet-i kerîmede وأما بنعمة رَبِّكَ فَحَدَتْ (Duhâ, 93/11) "Ve Rabbinin ni'metini minnet ve şükranla an!" buyrulduğuna göre, niam-i ilâhiyyeyi ızhâr edip şükretmek îcâb eder. Binâenaleyh bu ni'metleri ızhâr etmeyip setr etmek bu emre muhalefet olmaz mı?" Cenâb-ı Pîr efendimiz buyuruyor ki: "Benim nefsimin yüzünü bu ni'meti nâstan setretmek sûretiyle tırmalamam, nefsimin mağlûbu olmamak niyeti ile vâki'dir. Böyle bir niyet ile tırmalamak günah değidir. Zîrâ nefsin arsız yüzünü böyle yaralar ile enzâr-ı halktan örtmek lâyıktır." 665. Eğer gönlüm mestûrluk huyunu tuta idi, güzel yüzüm safânın gayrını i'lâ etmezdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 665. Eğer gönlüm örtülü olma huyunu tutsaydı, güzel yüzüm saflıktan başka bir şeyi yüceltmezdi. "Örtülü olma huyu"ndan kasıt, halkın faydası olmayan yerlerde nefsin meziyetlerini gizlemeyi ve şöhret kazanmaktan kaçınmayı âdet edinmektir. Bu sıfatı taşıyan kişi, halkın faydası için hünerini gösterir ve nefsi bundan asla gurur duymazsa, onun bu gibi ilahi nimetlerle süslenmiş ve güzelleştirilmiş olan yüzü, saflıktan ve içtenlikten başka bir şey yükseltmez. Nasıl ki Hz. Pîr-i destgîr (yardım eden pir) Fîhi Mâ Fîh'in 17. bölümünde şöyle buyururlar: "Benim huzuruma gelen dostların üzülmesinden korktuğum için, onunla meşgul olsunlar diye şiir söylerim. O kadar terk ettiğim hâlde yine şiir söylemek gerekir. Yoksa şiir nerede ben nerede! Vallahi ki, ben şiirden bıkmış durumdayım ve benim katımda şiirden daha kötü bir şey yoktur. Benim şiir söylemem ona benzer ki bir kimse misafirin arzusuna uyarak elini işkembeye sokup yıkar. Mademki misafir az düşerim." "Vebale az düşmek" budur ki; Hakk Yolcusu, nefsin hilelerinden kolaylıkla kurtulamaz. Her ne kadar uyanık bulunsa da, onu ara sıra gaflete düşürüp hükmünü icra eder. Onun için şanlı peygamber Efendimiz ümmetine: "اللهم لا تكلني إلى نفسي طرفة عين ولا اقل من ذلك" yani "Benim Allahım, beni göz açıp kapayıncaya kadar ve ondan daha az bir zaman nefsime bırakma!" duasını öğretmiştir. "Mestûrluk huyu"ndan murâd, halkın nef'i olmayan yerlerde nefsin mezâyâsını setr etmeyi ve iktisâb-ı şöhretten ictinâb eylemeği âdet etmektir. Bu sıfatı hâiz olan kimse, nef'-i halk için ızhâr-ı hüner eder, ve bundan nefsi aslâ gurûr hissetmezse, onun bu gibi niam-ı ilâhiyye ile tezyîn edilmiş ve güzelleştirilmiş olan yüzü, safvetten ve hulûstan başka bir şey yükseltmez. Nitekim Hz. Pîr-i destgîr Fihi Mâ Fih'in 17. faslında şöyle buyururlar: "Benim huzûruma gelen ahbabın melûl olmasından havfen onunla meşgül olsunlar diye şiir söylerim. O kadar terk ettiğim hâlde yine şiir söylemek îcâb eder. Yoksa şiir nerede ben nerede! Vallâhi ki, ben şiirden bîzârım ve benim indimde şiirden bedter bir şey yoktur. Benim şiir söylemem ona benzer ki bir kimse müsâfirin arzûsuna tebean elini işkembeye sokup yıkar. Mâdemki misafir az düşerim." "Vebâle az düşmek" budur ki; sâlik, nefsin hîlelerinden kolay- lıkla kurtulamaz. Her ne kadar müteyakkız bulunsa da, onu ara sıra gaflete düşürüp hükmünü icrâ eder. Onun için Resûl-i zîşan Efendimiz ümmetine: اللهم لا تكلني إلى نفسي طرفة عين ولا اقل من ذلك Ya'ni benim Allahım, beni göz açıp kapayıncaya kadar ve ondan daha az bir zaman beni nefsime bırakma!" duâsını ta'lîm buyurmuştur. 664. Mâdemki bu niyet ile tırmalarım, günah değildir. Zîrâ yara ile bu yüzü örtmek lâyıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 664. Mademki bu niyetle tırmalarım, günah değildir. Çünkü yara ile bu yüzü örtmek layıktır. Bu şerefli beyit, önceden sorulmuş bir sorunun cevabıdır. Yani birisi çıkıp diyebilir ki: "Hünerler, marifetler, zekâlar ve dünya malı, Yüce Allah hazretlerinin insanlara ihsan ettiği nimettir; ve kutsal ayette وأما بنعمة رَبِّكَ فَحَدَتْ (Duhâ, 93/11) "Ve Rabbinin nimetini minnet ve şükranla an!" buyrulduğuna göre, ilahi nimetleri ortaya koyup şükretmek gerekir. Bu sebeple bu nimetleri ortaya koymayıp gizlemek bu emre muhalefet olmaz mı?" Cenâb-ı Pîr efendimiz buyuruyor ki: "Benim nefsimin yüzünü bu nimeti insanlardan gizlemek suretiyle tırmalamam, nefsimin mağlubu olmamak niyetiyle meydana gelmiştir. Böyle bir niyetle tırmalamak günah değildir. Çünkü nefsin arsız yüzünü böyle yaralar ile halkın gözlerinden örtmek layıktır." Bu beyt-i şerîf bir sual-i mukadderin cevabıdır. Ya'ni birisi çıkıp diyebilir ki: "Hünerler ve ma'rifetler ve zekâvetler ve mâl-i dünya, Hak Teâlâ hazretleri- nin insanlara ihsân buyurduğu ni'mettir; ve âyet-i kerîmede وأما بنعمة رَبِّكَ فَحَدَتْ (Duhâ, 93/11) "Ve Rabbinin ni'metini minnet ve şükranla an!" buyrulduğu- na göre, niam-i ilâhiyyeyi ızhâr edip şükretmek îcâb eder. Binâenaleyh bu ni'metleri ızhâr etmeyip setr etmek bu emre muhalefet olmaz mı?" Cenâb-ı Pîr efendimiz buyuruyor ki: "Benim nefsimin yüzünü bu ni'meti nâstan setretmek sûretiyle tırmalamam, nefsimin mağlûbu olmamak niyeti ile vâki'dir. Böyle bir niyet ile tırmalamak günah değidir. Zîrâ nefsin arsız yüzünü böyle yaralar ile enzâr-ı halktan örtmek lâyıktır." 665. Eğer gönlüm mestûrluk huyunu tuta idi, güzel yüzüm safânın gayrını i'lâ etmezdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 665. Eğer gönlüm örtünme huyunu tutsaydı, güzel yüzüm saflıktan başkasını yüceltmezdi. "Örtünme huyu"ndan kastedilen, halkın faydasına olmayan yerlerde nefsin meziyetlerini gizlemeyi ve şöhret kazanmaktan kaçınmayı âdet edinmektir. Bu sıfatı taşıyan kimse, halkın faydası için hünerini ortaya koyar ve bundan nefsi asla gurur duymazsa, onun bu gibi ilâhî nimetlerle süslenmiş ve güzelleştirilmiş olan yüzü, saflıktan ve içtenlikten başka bir şey yükseltmez. Nitekim Hz. Pîr-i destgîr (yardım eden pir) Fîhi Mâ Fîh'in 17. bölümünde şöyle buyururlar: "Benim huzuruma gelen dostların üzülmesinden korktuğum için, onunla meşgul olsunlar diye şiir söylerim. O kadar terk ettiğim hâlde yine şiir söylemek gerekir. Yoksa şiir nerede ben nerede! Vallahi ki, ben şiirden bıkmışım ve benim katımda şiirden daha kötü bir şey yoktur. Benim şiir söylemem ona benzer ki bir kimse misafirin arzusuna uyarak elini işkembeye sokup yıkar. Mademki misafir işkembe istemiştir, benim için bu gereklidir." Bilinmelidir ki, şiir söylemek ilâhî bir bağış olan bir hüner ve marifettir. Cenâb-ı Pir efendimizin yüce nefisleri, bu hüneri şöhret kazanmak ve faziletini göstermek için değil, halkın üzüntüsünü gidermek için ortaya koymuşlardır. Artık Hakk Yolcuları kendi hâllerini buna göre tasavvur etsinler. "Mestûrluk huyu"ndan murâd, halkın nef'i olmayan yerlerde nefsin me- zâyâsını setr etmeyi ve iktisâb-ı şöhretten ictinâb eylemeği âdet etmektir. Bu sıfatı hâiz olan kimse, nef'-i halk için ızhâr-ı hüner eder, ve bundan nefsi as- lâ gurûr hissetmezse, onun bu gibi niam-ı ilâhiyye ile tezyîn edilmiş ve gü- zelleştirilmiş olan yüzü, safvetten ve hulûstan başka bir şey yükseltmez. Ni- tekim Hz. Pîr-i destgîr Fihi Mâ Fih'in 17. faslında şöyle buyururlar: "Benim huzûruma gelen ahbabın melûl olmasından havfen onunla meşgül olsunlar diye şiir söylerim. O kadar terk ettiğim hâlde yine şiir söylemek îcâb eder. Yoksa şiir nerede ben nerede! Vallâhi ki, ben şiirden bîzârım ve benim indim- de şiirden bedter bir şey yoktur. Benim şiir söylemem ona benzer ki bir kim- se müsâfirin arzûsuna tebean elini işkembeye sokup yıkar. Mâdemki misafir işkembe iştihâ eylemiştir benim için bu lâzımdır." Ma'lûmdur ki, şiir söylemek mevhibe-i ilâhiyye olan bir hüner ve ma'rifettir. Cenâb-ı Pir efendimizin nefs-i nefis-i sâfileri, bu hüneri iktisâb-ı şöhret ve ızhâr-ı fazîlet için değil, halkın melâletini def' için ızhâr buyurmuşlardır. Artık sâlikler kendi hallerini buna göre tasavvur etsinler. 666. "Mâdemki kuvvet ve ferheng ve salah görmedim, düşman gördüm, çabuk silâhı kırdım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 666. "Mademki kuvvet ve ferheng ve salah görmedim, düşman gördüm, çabuk silahı kırdım." "Ferheng" kelimesinin birçok anlamı vardır. Burada "marifet" (bilgi) ve "muvazene" (denge) anlamları uygundur. Yani, "Mademki aklımda kuvvet ve denge ve bilgi ve nefsimde iyilik yoktur, ben nefsimi ruhuma düşman gördüm; silah hükmünde olan hünerlerimi ve meziyetlerimi gizlemek suretiyle kırdım." "Ferheng", müteaddid ma'nâsı vardır. Burada "ma'rifet" ve "muvâzene" ma'nâları münasibdir. Ya'ni, "Mâdemki aklımda kuvvet ve muvâzene ve ma'rifet ve nefsimde salâh yoktur, ben nefsimi rûhuma düşman gördüm; silâh mesâbesinde olan hünerlerimi ve meziyetlerimi setretmek sûretiyle kırdım." 667. "Tâ ki benim kılıcım ona kemal olmaya, tâ ki hançerim bana vebal olmaya!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 667. "Tâ ki benim kılıcım ona kemal olmasın, tâ ki hançerim bana vebal olmasın!" "Tâ" edatı, sebep bildirmek içindir. Bu iki şerefli beyit, tam bir cümle oluşturur. Yani, "Benim kılıcım, nefsimin kuvvetine kemal olmasın ve hançer hükmünde olan hünerlerim bana vebal olmasın diye nefsimi ruhuma düşman gördüm ve hemen bu silahları kırdım. Çünkü aklımda kuvvet ve marifet, nefsimde de salâh (iyilik) yoktur." "Tâ", ta'lîl içindir. Bu iki beyt-i şerîf bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya'ni, "Benim kılıcım, nefsimin kuvvetine kemâl olmamak ve hançer mesâbesinde olan hünerlerim bana vebâl olmamak için nefsimi rûhuma düşman gördüm ve derhal bu silahları kırdım. Zîrâ aklımda kuvvet ve ma'rifet ve nefsimde de salâh yoktur." 668. "Damarım kımıldanıcı oldukça kaçarım; kendinden kaçmak ne vakit kolay olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 668. "Damarım kımıldanıcı oldukça kaçarım; kendinden kaçmak ne vakit kolay olur?" Yani, "Dünya hayatım devam ettikçe ben ruhumun düşmanı olan nefsimden kaçarım. Hâlbuki nereye kaçsam nefsim benimle beraberdir. Bu sebeple insanın kendinden kaçması kolay bir şey midir?" Nefsinden kaçmak, onun arzularına uymamak ve daima mücadele etmek ile olur. Mücadele ve muhalefet ise asla kolay bir şey değildir. "İşkembe iştah eylemiştir benim için bu lazımdır." Bilinmeli ki, şiir söylemek ilahi bir bağış olan bir hüner ve marifettir. Cenab-ı Pir efendimizin (Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî) yüce nefisleri, bu hüneri şöhret kazanmak ve faziletini göstermek için değil, halkın sıkıntısını gidermek için ortaya koymuşlardır. Artık sâlikler (Hakk yolcusu) kendi hâllerini buna göre düşünsünler. Ya'ni, "Hayât-ı dünyeviyyem devam ettikçe ben rûhumun düşmanı olan nefsimden kaçarım. Halbuki nereye kaçsam nefsim benim ile beraberdir. Binâenaleyh insanın kendinden kaçması kolay bir şey midir?" Nefsinden kaçmak onun arzularına muvâfakat etmemek ve dâimâ mücâhede etmek ile olur. Mücâhede ve muhalefet ise aslâ kolay bir şey değildir. işkembe iştihâ eylemiştir benim için bu lâzımdır." Ma'lumdur ki, şiir söylemek mevhibe-i ilâhiyye olan bir hüner ve ma'rifettir. Cenâb-ı Pir efendimizin nefs-i nefis-i sâfileri, bu hüneri iktisâb-ı şöhret ve ızhâr-ı fazîlet için değil, halkın melâletini def' için ızhâr buyurmuşlardır. Artık sâlikler kendi hallerini buna göre tasavvur etsinler. 666. Mâdemki kuvvet ve ferheng ve salah görmedim, düşman gördüm, çabuk silâhı kırdım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 666. Mademki kuvvet, ferheng ve salah görmedim, düşman gördüm, çabuk silahı kırdım. "Ferheng" kelimesinin birden çok anlamı vardır. Burada "marifet" (bilgi, tanıma) ve "muvazene" (denge) anlamları uygundur. Yani, "Mademki aklımda kuvvet, denge, marifet ve nefsimde iyilik yoktur, ben nefsimi ruhuma düşman gördüm; silah hükmünde olan hünerlerimi ve meziyetlerimi gizlemek suretiyle kırdım." "Ferheng", müteaddid ma'nâsı vardır. Burada "ma'rifet" ve "muvâzene" ma'nâları münasibdir. Ya'ni, "Mâdemki aklımda kuvvet ve muvâzene ve ma'rifet ve nefsimde salâh yoktur, ben nefsimi rûhuma düşman gördüm; silâh mesâbesinde olan hünerlerimi ve meziyetlerimi setretmek sûretiyle kırdım." 667. Tâ ki benim kılıcım ona kemal olmaya, tâ ki hançerim bana vebal olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 667. Benim kılıcım ona kemal olmasın, hançerim bana vebal olmasın! "Tâ" edatı, sebep bildirmek içindir. Bu iki şerefli beyit, tam bir cümle oluşturur. Yani, "Benim kılıcım, nefsimin kuvvetine kemal olmasın ve hançer hükmünde olan hünerlerim bana vebal olmasın diye nefsimi ruhuma düşman gördüm ve hemen bu silahları kırdım. Çünkü aklımda kuvvet ve marifet, nefsimde de salâh yoktur." "Tâ", ta'lîl içindir. Bu iki beyt-i şerîf bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya'ni, "Benim kılıcım, nefsimin kuvvetine kemâl olmamak ve hançer mesâbesinde olan hünerlerim bana vebâl olmamak için nefsimi rûhuma düşman gördüm ve derhal bu silahları kırdım. Zîrâ aklımda kuvvet ve ma'rifet ve nefsimde de salâh yoktur." 668. Damarım kımıldanıcı oldukça kaçarım; kendinden kaçmak ne vakit kolay olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 668. Damarım kımıldanıcı oldukça kaçarım; kendinden kaçmak ne vakit kolay olur? Yani, "Dünya hayatım devam ettikçe ben ruhumun düşmanı olan nefsimden kaçarım. Halbuki nereye kaçsam nefsim benimle beraberdir. Bu sebeple insanın kendinden kaçması kolay bir şey midir?" Nefsinden kaçmak, onun arzularına uymamak ve daima mücadele etmek ile olur. Mücadele ve muhalefet ise asla kolay bir şey değildir. Ya'ni, "Hayât-ı dünyeviyyem devam ettikçe ben rûhumun düşmanı olan nefsimden kaçarım. Halbuki nereye kaçsam nefsim benim ile beraberdir. Binâenaleyh insanın kendinden kaçması kolay bir şey midir?" Nefsinden kaçmak onun arzularına muvâfakat etmemek ve dâimâ mücâhede etmek ile olur. Mücâhede ve muhalefet ise asla kolay bir şey değildir. 669. O kimse ki, onun kaçması bir başkasından olur, ondan münkatı' olduğu vakit o karar tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 669. O kişi ki, onun kaçması bir başkasından olur, ondan ayrıldığı zaman o karar kılar. Örneğin bir kişi, aralarında muhalefet ortaya çıkmasından dolayı başka bir kişiden kaçarsa, ondan ayrılıp başka bir yere gittiği zaman gönlü rahatlar. Fakat nefis her nereye gitse beraberdir. Meselâ bir kimse aralarında muhalefet zuhûrundan dolayı bir başka kimseden kaçarsa ondan ayrılıp başka bir mahalle gittiği vakit gönlü müsterih olur. Fakat nefis her nereye gitse beraberdir. 670. Ben ki düşman dahi benim; kaçmak husūsunda ebede kadar benim işim: [670] "Kalk kalk!" gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 670. Düşmanım dahi benim; kaçmak konusunda sonsuza dek benim işim: "Kalk kalk!" gelir. Yani, "Düşmanım kendim olduğu için nereye kaçsam bulamam; bu sebeple kaçmak konusunda benim işim sonsuza dek: "Kalk, durma kaç!" şeklinde olur." Nasıl ki Efdalüddin Hâkānî (k.s.) bu anlamda şöyle buyurur: "Ayağımın dikeni benim; kendimi kendimden ayrı kılayım, bu ikilik bir olsun, hem ben sen, hem de sen ben olayım!" Şimdi Hakk Yolcusu'nun nefsinde kendi arzusu ve iradesi bâki oldukça, Hakk'ın iradesine karşı çıkması kesindir. Kendi iradesini Hakk'ın iradesinde yok ettiği zaman, ondan sonra tek bir irade kalır. O hâlde o nefis, nefis olur. Ya'ni, "Benim düşmanım bana kendim olduğu için nereye kaçsam bulamam; binâenaleyh kaçmak hususunda benim işim ebede kadar: "Kalk, durma kaç!" revişinden ibaret olur." Nitekim Efdalüddin Hâkānî (k.s.) bu ma'nâda şöyle buyurur: "Ayağımın dikeni benim; kendimi kendimden fâriğ edeyim, bu ikilik bir olsun, hem ben sen, hem de sen ben olayım!" İmdi sâlikin nefsinde kendi arzû ve irâdesi bâkî oldukça irâde-i Hakk'a muhalefeti muhakkaktır. Vaktâki kendi iradesini irâde-i Hak'ta mahveder, ondan sonra bir irâde kalır. O hâlde o nefis, nefis olur. 671. O kimsenin ki kendi gölgesi onun düşmanıdır, ne Hind'de ne de Hoten'de emîndir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 671. O kimsenin ki kendi gölgesi onun düşmanıdır, ne Hind'de ne de Hoten'de emniyettedir. "Hoten", Çin sınırında bir ülkenin adıdır. Yani, nefis ruhun gölgesidir ve ruhun karşıtıdır. Bir kimseye kendi gölgesi karşıt ve düşman olursa, Hindistan'a ve Hoten ülkesine, kısacası nereye kaçsa o gölge beraberdir, onun elinden kurtulamaz. Bu sebeple, dünya hayatının sonuna kadar onun düşmanlığından emin olmak ve daima mücadele etmek gerekir. Bu şerefli beyitlerde, "Senin düşmanının en düşmanı nefsindir ki senin yanlarındadır" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Onun şerrinden kurtulmak için Hakk'ın varlığında fani olmaktan başka çare yoktur. "Hoten", Çin hududunda bir memleketin ismidir. Ya'ni, nefis rûhun gölgesidir ve rûhun muhalifidir. Bir kimseye kendi gölgesi muhalif ve düşman olursa Hindistan'a ve Hoten memleketine, velhâsıl her nereye kaçsa o gölge beraberdir, onun elinden kurtulamaz. Binâenaleyh hayât-ı dünyeviyyesinin sonuna kadar onun husûmetinden emîn olmak ve dâimâ mücâhede etmek lâzım gelir. Bu ebyat-ı şerîfede. اعدى عدوك نفسك التي بين جنبيك ya'ni "Senin düşmanının en düşmanı nefsindir ki senin yanlarındadır" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Onun şerrinden kurtulmak için Hakk'ın varlığında fânî olmaktan başka çare yoktur. 669. O kimse ki, onun kaçması bir başkasından olur, ondan münkatı' olduğu vakit o karar tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 669. O kişi ki, onun kaçması bir başkasından olur, ondan ayrıldığı zaman o karar kılar. Örneğin bir kişi, aralarında muhalefet ortaya çıkmasından dolayı başka bir kişiden kaçarsa, ondan ayrılıp başka bir yere gittiği zaman gönlü rahatlar. Fakat nefis her nereye gitse beraberdir. Meselâ bir kimse aralarında muhalefet zuhûrundan dolayı bir başka kimseden kaçarsa ondan ayrılıp başka bir mahalle gittiği vakit gönlü müsterih olur. Fakat nefis her nereye gitse beraberdir. 670. Ben ki düşman dahi benim; kaçmak husūsunda ebede kadar benim işim: [670] "Kalk kalk!" gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 670. Ben ki düşman dahi benim; kaçmak hususunda sonsuza dek benim işim: "Kalk kalk!" gelir. Yani, "Benim düşmanım bana kendim olduğu için nereye kaçsam bulamam; bu sebeple kaçmak hususunda benim işim sonsuza dek: "Kalk, durma kaç!" gidişinden ibaret olur." Nasıl ki Efdalüddin Hâkānî (k.s.) bu anlamda şöyle buyurur: "Ayağımın dikeni benim; kendimi kendimden ayrı kılayım, bu ikilik bir olsun, hem ben sen, hem de sen ben olayım!" Şimdi Hakk Yolcusu'nun nefsinde kendi arzusu ve iradesi var oldukça, Hakk'ın iradesine karşı çıkması kesindir. Kendi iradesini Hakk'ın iradesinde yok ettiği zaman, ondan sonra bir irade kalır. O halde o nefis, nefis olur. Ya'ni, "Benim düşmanım bana kendim olduğu için nereye kaçsam bulamam; binâenaleyh kaçmak hususunda benim işim ebede kadar: "Kalk, durma kaç!" revişinden ibaret olur." Nitekim Efdalüddin Hâkānî (k.s.) bu ma'nâda şöyle buyurur: "Ayağımın dikeni benim; kendimi kendimden fâriğ edeyim, bu ikilik bir olsun, hem ben sen, hem de sen ben olayım!" İmdi sâlikin nefsinde kendi arzû ve irâdesi bâkî oldukça irâde-i Hakk'a muhalefeti muhakkaktır. Vaktâki kendi iradesini irâde-i Hak'ta mahveder, ondan sonra bir irâde kalır. O hâlde o nefis, nefis olur. 671. O kimsenin ki kendi gölgesi onun düşmanıdır, ne Hind'de ne de Hoten'de emîndir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 671. O kimsenin ki kendi gölgesi onun düşmanıdır, ne Hind'de ne de Hoten'de emniyettedir. "Hoten", Çin sınırında bir ülkenin adıdır. Yani, nefis ruhun gölgesidir ve ruhun karşıtıdır. Bir kimseye kendi gölgesi karşıt ve düşman olursa, Hindistan'a ve Hoten ülkesine, kısacası her nereye kaçsa o gölge beraberdir, onun elinden kurtulamaz. Bu sebeple dünya hayatının sonuna kadar onun düşmanlığından emniyette olmak ve daima mücadele etmek gerekir. Bu şerefli beyitlerde, "Senin düşmanının en düşmanı nefsindir ki senin yanlarındadır" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Onun şerrinden kurtulmak için Hakk'ın varlığında fani olmaktan başka çare yoktur. O, kendinden geçmişlerin sıfatı hakkındadır ki, kendi şerrinden ve kendi hünerinden emniyet bulmuşlardır. Çünkü Hakk'ın bekasında (varlığında) fanidirler, yıldızlar gibi ki, gündüz güneşin nurundan fanidirler ve faniye afet korkusu ve tehlikesi olmaz. "Hoten", Çin hududunda bir memleketin ismidir. Ya'ni, nefis rûhun gölgesidir ve rûhun muhalifidir. Bir kimseye kendi gölgesi muhalif ve düşman olursa Hindistan'a ve Hoten memleketine, velhâsıl her nereye kaçsa o gölge beraberdir, onun elinden kurtulamaz. Binâenaleyh hayât-ı dünyeviyyesinin sonuna kadar onun husûmetinden emîn olmak ve dâimâ mücâhede etmek lâzım gelir. Bu ebyat-ı şerîfede. اعدى عدوك نفسك التي بين جنبيك ya'ni "Senin düşmanının en düşmanı nefsindir ki senin yanlarındadır" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Onun şerrinden kurtulmak için Hakk'ın varlığında fânî olmaktan başka çare yoktur. O kendinden geçmişlerin sıfatı hakkındadır ki, kendi şerrinden ve kendi hünerinden emîn olmuşlardır. Zîrâ Hakk'ın bekāsında fânîdirler, yıldızlar gibi ki, gündüz güneşin nûrundan fânîdirler ve fânîye âfet korkusu ve tehlikesi olmaz 672. Vaktaki ona fakrdan fenâ pîrâye olur, o Muhammed gibi gölgesiz olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 672. Ona fakirlik sebebiyle yokluk süs olduğunda, o Muhammed gibi gölgesiz olur. "Fakr"dan kastedilen, görünen fakirlik değildir. Aksine, varlıkta, zâtta ve sıfatta Hakk'a muhtaç olduğunu ve Hakk'ın fakiri olduğunu bilmek; zenginliği ve yüceliği Hakk'a, zilleti ve fakirliği ise kendi izafî varlığına isnat etmektir. Nasıl ki ayet-i kerimede: وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ yani "Allah Teâlâ zengindir ve siz Allah Teâlâ'ya muhtaçsınız" buyrulur. Bir kimsenin nefsindeki kendi varlığından yok oluşu böyle bir fakirlik yönünden süslendiğinde, artık o nefis baştan başa ruh olur ve ruhun gölgesi olmaktan kurtulur. Nasıl ki bu hâle gelen Allah dostları ارواحنا اشباحنا اشباحنا ارواحنا yani "Bizim ruhlarımız bedenlerimizdir ve bedenlerimiz ruhlarımızdır." buyurmuşlardır. Bu sebeple böyle bir kimse Muhammed (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimiz gibi gölgesiz olmuş olur; ve baştan başa nur olan bir zâtın, nur gibi, gölgesi olmaz. "Fakr"dan murâd, zâhirde olan fakirlik değildir. Belki vücûdda ve zâtta ve sıfatta Hakk'a muhtaç olduğunu ve Hakk'ın fakîri olduğunu bilmek ve gınâyı ve izzeti Hakk'a ve zilleti ve fakrı kendi vücûd-i izâfisine isnâd etmektir. Nitekim âyet-i kerîmede: (Muhammed 47/38, Fâtır 35/15) وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ Ya'ni "Allah Teâlâ ganîdir ve siz Allah Teâlâ'ya muhtaçsınız" buyrulur. Vaktâki bir kimsenin nefsinin kendi varlığından fenâsı böyle bir fakr cihetinden zînet bulursa, artık o nefis serâpâ rûh olup, rûhun gölgesi olmaktan kurtulur. Nitekim bu hâle gelen evliyâullah ارواحنا اشباحنا اشباحنا ارواحنا ya'ni "Bizim ervâhımız ecsâdımızdır ve ecsâdımız ervâhımızdır." buyurmuşlardır. Binâenaleyh böyle bir kimse Muhammed (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimiz gibi gölgesiz olmuş olur; ve baştan başa nûr olan bir zâtın, nûr gibi, gölgesi olmaz. 673. Fahra mensubun fakrına fenâ, zînet oldu; o, şem'in dili gibi sâyesiz oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 673. Fakra mensup olanın fakrına fenâ, ziynet oldu; o, mumun dili gibi gölgesiz oldu. Bu şerefli beyitte "Fakirlik benim övüncümdür" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani zâtta ve sıfatta Hakk'a olan ihtiyacını idrak eden kimse, kendi varlığını Hakk'ın varlığında fâni kılar ve bu fakr ile övünür. İşte bu fakr ile övünen kimsenin fakrına Hak'ta fâni olması ziynet olur. Artık o kimse yanan mumun alevi gibi gölgesiz olur. Bu beyt-i şerîfde الفقر فخرى ya'ni "Fakr benim fahrimdir" hadis-i şerîfine işâret buyrulur. Ya'ni zâtta ve sıfatta Hakk'a olan ihtiyacını idrâk eden kimse, kendi varlığını Hakk'ın varlığında fânî kılar ve bu fakr ile iftihâr eder. İşte bu fakr ile iftihâr eden kimsenin fakrına Hak'ta fânî olması zînet olur. Artık o kimse yanan mumun alevi gibi gölgesiz olur. 672. Vaktaki ona fakrdan fenâ pîrâye olur, o Muhammed gibi gölgesiz olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 672. Vaktaki ona fakirlikten yokluk süsü olur, o Muhammed gibi gölgesiz olur. "Fakirlik"ten kastedilen, dışarıda görünen fakirlik değildir. Aksine, varlıkta, zâtta ve sıfatta Hakk'a muhtaç olduğunu ve Hakk'ın fakiri olduğunu bilmek ve zenginliği ve yüceliği Hakk'a, zilleti ve fakirliği kendi izafî varlığına dayandırmaktır. Nasıl ki ayet-i kerimede: (Muhammed 47/38, Fâtır 35/15) والله الغني وأنتم الفقراء إلى الله yani "Yüce Allah zengindir ve siz Yüce Allah'a muhtaçsınız" buyrulur. Bir kimsenin nefsindeki kendi varlığından yok oluşu böyle bir fakirlik yönünden süslenirse, artık o nefis baştan sona ruh olur ve ruhun gölgesi olmaktan kurtulur. Nasıl ki bu hâle gelen Allah dostları ارواحنا اشباحنا اشباحنا ارواحنا yani "Bizim ruhlarımız bedenlerimizdir ve bedenlerimiz ruhlarımızdır." buyurmuşlardır. Bu sebeple böyle bir kimse Muhammed (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimiz gibi gölgesiz olmuş olur; ve baştan başa nur olan bir zâtın, nur gibi, gölgesi olmaz. "Fakr"dan murâd, zâhirde olan fakirlik değildir. Belki vücûdda ve zâtta ve sıfatta Hakk'a muhtaç olduğunu ve Hakk'ın fakîri olduğunu bilmek ve gınâyı ve izzeti Hakk'a ve zilleti ve fakrı kendi vücûd-i izâfisine isnâd etmektir. Nitekim âyet-i kerîmede: (Muhammed 47/38, Fâtır 35/15) والله الغني وأنتم الفقراء إلى الله Ya'ni "Allah Teâlâ ganîdir ve siz Allah Teâlâ'ya muhtaçsınız" buyrulur. Vaktâki bir kimsenin nefsinin kendi varlığından fenâsı böyle bir fakr cihetinden zînet bulursa, artık o nefis serâpâ rûh olup, rûhun gölgesi olmaktan kurtulur. Nitekim bu hâle gelen evliyâullah ارواحنا اشباحنا اشباحنا ارواحنا ya'ni "Bizim ervâhımız ecsâdımızdır ve ecsâdımız ervâhımızdır." buyurmuşlardır. Binâenaleyh böyle bir kimse Muhammed (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimiz gibi gölgesiz olmuş olur; ve baştan başa nûr olan bir zâtın, nûr gibi, gölgesi olmaz. 673. Fahra mensubun fakrına fenâ, zînet oldu; o, şem'in dili gibi sâyesiz oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 673. Fakra mensup olanın fakrına fenâ, ziynet oldu; o, mumun dili gibi gölgesiz oldu. Bu şerefli beyitte "Fakirlik benim övüncümdür" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani zâtta ve sıfatta Hakk'a olan ihtiyacını idrak eden kimse, kendi varlığını Hakk'ın varlığında fâni kılar ve bu fakr ile övünür. İşte bu fakr ile övünen kimsenin fakrına Hak'ta fâni olması ziynet olur. Artık o kimse yanan mumun alevi gibi gölgesiz olur. Bu beyt-i şerîfde الفقر فخرى ya'ni "Fakr benim fahrimdir" hadis-i şerîfine işâret buyrulur. Ya'ni zâtta ve sıfatta Hakk'a olan ihtiyacını idrâk eden kimse, kendi varlığını Hakk'ın varlığında fânî kılar ve bu fakr ile iftihâr eder. İşte bu fakr ile iftihâr eden kimsenin fakrına Hak'ta fânî olması zînet olur. Artık o kimse yanan mumun alevi gibi gölgesiz olur. 674. Şem' baştan ayağa hep dil oldu; gölgeye onun etrafında güzer olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 674. Mum baştan ayağa tamamen dil oldu; gölgeye onun etrafında geçit olmaz. Yani yanmadan önce mumun gölgesi vardır. Fakat baştan ayağa kadar tamamen ateşin dili olup ışına dönüşürse artık onun etrafında gölge olmaz. Burada yoğun cisim (beden) muma, ateş zâtî tecellîye (Allah'ın özünden gelen görünme) ve gölge beşerî sıfat ve fiillere benzetilir. Yani, zâtî tecellî ateşiyle yanan yoğun cisim baştan ayağa kadar o tecellînin mazharı (tecelli yeri) olup Hak'ta fânî olur ve artık onun gölgesi olan beşerî sıfat ve fiiller onun etrafında dolaşamaz. Sıfatı ve fiilleri Hakk'ın sıfat ve fiilleri olur. Hint nüshalarında "şem' cümle şüd" yerine "şem' çün gerdid" geçmektedir. Bu durumda anlam "Mum baştan ayağa kadar alev olduğu zaman onun etrafında gölgenin geçmesi gerçekleşmez" demek olur. Ya'ni yanmadan evvel mumun gölgesi vardır. Fakat baştan ayağa kadar hep ateşin dili olup şuâya münkalib olursa artık onun etrafında gölge olmaz. Burada cism-i kesîf muma ve ateş tecellî-i zâtîye ve gölge sıfat ve ef'âl-i beşeriyyeye teşbîh buyrulur. Ya'ni, tecellî-i zâtî ateşiyle yanan cism-i kesîf baştan ayağa kadar o tecellînin mazharı olup Hak'ta fânî olur ve artık onun gölgesi olan sıfât ve ef'âl-i beşeriyye onun etrafında dolaşamaz. Sıfatı ve ef'âli Hakk'ın sıfât ve ef'âli olur. Hind nüshalarında شمع جمله شد yerine شمع چون گردد vâki'dir. Bu sûrette ma'nâ "Şem' baştan ayağa kadar zebâne olduğu vakit onun etrafında gölgenin mürûru vâki' olmaz" demek olur. 675. Mum gölgesinden ve kendinden şuâya kaçtı, onun için şem' döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 675. Mum gölgesinden ve kendinden ışığa kaçtı, onun için mum döktü. Mum hükmünde olan cisim, gölge konumunda olan kendi beşerî sıfatlarından ve fiillerinden ve kendi vehmedilmiş yoğunluğundan, ışık hükmünde olan zâtî nura kaçtı ve sığındı. Işık için, zâtî tecellî ateşi ile cisim mumunu döktü, eritti ve fânî kıldı. Mum mesâbesinde olan cisim, gölge menzilesinde olan kendi sıfat-ı beşeriyesinden ve ef'âlinden ve kendi kesâfet-i mevhûmesinden şuâ mesâbesinde olan nûr-i zâtîye kaçtı ve ilticâ etti. Şuâ için, tecellî-i zâtî ateşi ile cisim şem'ini döktü, eritti ve fânî kıldı. 676. Dedi: "Ben seni fenâ için döktüm!" Dedi: "Ben de fenâya kaçtım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 676. Dedi: "Ben seni fenâ için döktüm!" Dedi: "Ben de fenâya kaçtım!" O zâta ait nur dedi ki: "Ben seni fânî olman için döktüm ve erittim." Cisim mumu da "Evet, ben de fenâya ve sende fânî olmaya kaçtım ve sığındım." O nûr-i zâtî dedi ki: "Ben seni fânî olman için döktüm ve erittim." Cisim mumu dahi "Evet, ben de fenâya ve sende fânî olmaya kaçtım ve ilticâ ettim." 677. Şem' vaktaki ateş içinde külliyyen fânî oldu, ne şem'den ve ne de ziyâdan eser göremezsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 677. Mum ateşte tamamen yok olduğunda, ne mumdan ne de ışıktan bir iz göremezsin. Yani bal mumundan yapılmış olan mum, ateş içinde yana yana yok olduğu ve tamamen eridiği zaman, artık ne mumun yoğun varlığından ne de onun ışığından bir iz göremezsin. Bunun gibi, yoğun beden de zâtî tecellî (Allah'ın özünün tecellîsi) ateşi içinde yanıp tamamen yok olduğu zaman, artık o yoğun bedenin özelliklerinden bir iz göremezsin. Örneğin, yoğun bedenin bir yerden başka bir yere geçmesi zamana muhtaç iken, batıda bulunan böyle yok olmuş bir beden, bölünmez bir anda— Ya'ni bal mumundan ma'mûl olan şem', ateş içinde yana yana fânî olduğu ve kâmilen eridiği vakit, artık ne şem'in vücûd-i kesîfinden ve ne de onun ziyâsından eser göremezsin. Bunun gibi cism-i kesîf tecellî-i zâtî ateşi içinde yanıp kâmilen fânî olduğu vakit, artık o cism-i kesîfin havâssından eser göremezsin. Meselâ cism-i kesîfin bir mahalden dîğer bir mahalle intikāli zamâna muhtaç iken, garbda bulunan böyle bir cism-i fânî, ân-ı gayr-ı münkasim- 674. Şem' baştan ayağa hep dil oldu; gölgeye onun etrafında güzer olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 674. Mum baştan ayağa tamamen dil oldu; gölgeye onun etrafında geçit olmaz. Yani yanmadan önce mumun gölgesi vardır. Fakat baştan ayağa kadar tamamen ateşin dili olup ışına dönüşürse artık onun etrafında gölge olmaz. Burada yoğun cisim (beden) muma, ateş zâtî tecellîye (Allah'ın özünden gelen görünme) ve gölge beşerî sıfat ve fiillere benzetilir. Yani, zâtî tecellî ateşiyle yanan yoğun cisim baştan ayağa kadar o tecellînin mazharı (tecelli yeri) olup Hak'ta fânî olur ve artık onun gölgesi olan beşerî sıfat ve fiiller onun etrafında dolaşamaz. Sıfatı ve fiilleri Hakk'ın sıfat ve fiilleri olur. Hint nüshalarında "şem' cümle şüd" yerine "şem' çün gerdid" geçmektedir. Bu durumda anlam "Mum baştan ayağa kadar alev olduğu zaman onun etrafında gölgenin geçmesi gerçekleşmez" demek olur. Ya'ni yanmadan evvel mumun gölgesi vardır. Fakat baştan ayağa kadar hep ateşin dili olup şuâya münkalib olursa artık onun etrafında gölge olmaz. Burada cism-i kesîf muma ve ateş tecellî-i zâtîye ve gölge sıfat ve ef'âl-i beşeriyyeye teşbîh buyrulur. Ya'ni, tecellî-i zâtî ateşiyle yanan cism-i kesîf baştan ayağa kadar o tecellînin mazharı olup Hak'ta fânî olur ve artık onun gölgesi olan sıfât ve ef'âl-i beşeriyye onun etrafında dolaşamaz. Sıfatı ve ef'âli Hakk'ın sıfât ve ef'âli olur. Hind nüshalarında شمع جمله شد yerine شمع چون گردد vâki'dir. Bu sûrette ma'nâ "Şem' baştan ayağa kadar zebâne olduğu vakit onun etrafında gölgenin mürûru vâki' olmaz" demek olur. 675. Mum gölgesinden ve kendinden şuâya kaçtı, onun için şem' döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 675. Mum gölgesinden ve kendinden ışığa kaçtı, onun için mum döktü. Mum hükmünde olan cisim, gölge konumunda olan kendi beşerî sıfatlarından ve fiillerinden ve kendi vehmedilmiş yoğunluğundan, ışık hükmünde olan zâtî nura kaçtı ve sığındı. Işık için, zâtî tecellî ateşi ile cisim mumunu döktü, eritti ve fânî kıldı. Mum mesâbesinde olan cisim, gölge menzilesinde olan kendi sıfat-ı beşeriyesinden ve ef'âlinden ve kendi kesâfet-i mevhûmesinden şuâ mesâbesinde olan nûr-i zâtîye kaçtı ve ilticâ etti. Şuâ için, tecellî-i zâtî ateşi ile cisim şem'ini döktü, eritti ve fânî kıldı. 676. Dedi: "Ben seni fenâ için döktüm!" Dedi: "Ben de fenâya kaçtım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 676. Dedi: "Ben seni fenâ için döktüm!" Dedi: "Ben de fenâya kaçtım!" O zâta ait nur dedi ki: "Ben seni fânî olman için döktüm ve erittim." Cisim mumu da "Evet, ben de fenâya ve sende fânî olmaya kaçtım ve sığındım." O nûr-i zâtî dedi ki: "Ben seni fânî olman için döktüm ve erittim." Cisim mumu dahi "Evet, ben de fenâya ve sende fânî olmaya kaçtım ve ilticâ ettim." 677. Şem' vaktaki ateş içinde külliyyen fânî oldu, ne şem'den ve ne de ziyadan eser göremezsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 677. Mum ateşte tamamen yok olduğunda, ne mumdan ne de ışığından bir iz göremezsin. Yani bal mumundan yapılmış olan mum, ateş içinde yana yana yok olduğu ve tamamen eridiği zaman, artık ne mumun yoğun varlığından ne de onun ışığından bir iz göremezsin. Bunun gibi yoğun beden de zâtî tecelli ateşi içinde yanıp tamamen yok olduğu zaman, artık o yoğun bedenin özelliklerinden bir iz göremezsin. Örneğin yoğun bedenin bir yerden başka bir yere geçmesi zamana muhtaç iken, batıda bulunan böyle yok olmuş bir beden, bölünmez bir anda doğuda ortaya çıkıverir ve onun ışığı mesabesindeki sıfattan ve fiillerden dahi iz görülmez. Onun sıfatı ve fiili hep Hak'ka döner. Ya'ni bal mumundan ma'mûl olan şem', ateş içinde yana yana fânî olduğu ve kâmilen eridiği vakit, artık ne şem'in vücûd-i kesîfinden ve ne de onun ziyâsından eser göremezsin. Bunun gibi cism-i kesîf tecellî-i zâtî ateşi içinde yanıp kâmilen fânî olduğu vakit, artık o cism-i kesîfin havâssından eser göremezsin. Meselâ cism-i kesîfin bir mahalden dîğer bir mahalle intikāli zamâna muhtaç iken, garbda bulunan böyle bir cism-i fânî, ân-ı gayr-ı münkasim- de şarkta zâhir oluverir ve onun ziyâsı mesâbesinde olan sıfâttan ve ef'âlden dahi eser görülmez. Onun sıfatı ve fiili hep Hakk'a râci' olur. 678. Zulmetin definde sûret ateşi, aşikâr olarak mum ile pâyidardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 678. Karanlığın giderilmesinde, görünen ateş mum ile ayakta durur. Yani, görünen karanlığın giderilmesinde, açıktır ki görünen ateş, yoğun olan mumun cismi ile ayakta ve sabittir. Çünkü mum olmasa, görünen ateşin ilişki kuracağı bir yer bulunmaz ve ateş olmayınca da ışık oluşup görünen karanlık giderilemez. Ya'ni, zâhirde olan karanlığın definde, âşikârdır ki sûret ateşi kesîf olan mumun cismi ile pâyidâr ve sâbittir. Zîrâ mum olmasa, sûret ateşinin taalluk edeceği bir mahal bulunmaz ve ateş olmayınca da şuâ hâsıl olup sûrî karanlık mündefi' olmaz. 679. Cisim şem'i, mumun hilafındadır ki o, noksan oldukça can nûru ziyade olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 679. Cisim mumu, mumun aksinedir ki o, eksildikçe can nuru artar. Cisim mumu, görünen mumun aksinedir; çünkü o cisim mumu eksildikçe, insan ruhunun nuru ve ışığı artar. Hâlbuki görünen mumun cismi ve hacmi arttıkça onun ışığı da çok olur. Cisim şem'i zâhirî olan mumun hilafınadır; zîrâ o cisim şem'i noksan oldukça, rûh-i insânînin nûru ve şuâı ziyâde olur. Halbuki zâhirî mumun cismi ve cesâmeti ziyâde oldukça onun şuâı da çok olur. 680. Bu bâkî olan şuâdır ve o fânîdir. Can şem'ine şu'le-i rabbânî vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 680. Bu bâkî olan ışıktır ve o fânîdir. Can mumuna ilâhî bir ışık vardır. Bu ruhun nuru ve ışığı bâkî olan ışıktır ve cisim mumunun ışığı olan hayvanî ruhun tesirleri ise fânîdir. Çünkü can mumunun ışığı ilâhîdir ve çünkü insan ruhu Hakk'ın halifesidir. Bu rûhun nûru ve şuâ'ı bâkî olan şuâdır ve cisim şem'inin şuâ'ı olan rûh-i hayvânînin âsârı ise fânîdir. Zîrâ can şem'inin şûlesi rabbânîdir ve çünki rûh-i insânî halîfe-i Hak'tır. 681. Bu bâkî olan şua' müfteraz geldi. Araz olan şem'-i fânînin şua'ı değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 681. Bu kalıcı olan ışık farz kılınmış olarak geldi. Geçici olan mumun ışığı değil! "Müfteraz", "iftirâz" mastarından türemiş edilgen isimdir; ve "iftirâz", Yüce Allah'ın kullarına hükümleri zorunlu kılması anlamındadır (Kamus). Yani, Yüce Allah tarafından kullarına farz kılınmış olan şey, bu ruhun kalıcı olan ışığını ve eserlerini elde etmektir. Yoksa bu geçici ve fani olan unsurlardan oluşan bedenin ışığını ve eserlerini elde etmek değildir. Çünkü ruh, nurani ve soyut bir cevherdir ve beden ise uzunluk, en ve derinlik gibi arazların (geçici niteliklerin) toplamından ibarettir. “Müfteraz”, “iftirâz” masdarından ism-i mef'uldür; ve “iftirâz”, Hak Teâlâ'nın kullarına ahkâmı vâcib kılması ma'nâsınadır (Kāmûs). Ya'ni, Hak Teâlâ tarafından kullarına farz edilmiş olan şey, bu rûhun bâkî olan şuâını ve âsârını istihsâl etmektir. Yoksa bu araz ve fânî olan cism-i unsurînin şuâını ve âsârını istihsâl etmek değildir. Zîrâ rûh cevher-i mücerred-i nûrânîdir ve cisim ise uzunluk ve enlilik ve derinlik gibi arazların mecmûundan ibarettir. 682. O ateşin dili hep nûr oldu; şem' fânî, gölge ondan uzak oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 682. O ateşin dili hep nûr oldu; mum fânî, gölge ondan uzak oldu. doğuda beliriverir ve onun ışığı mesabesindeki sıfattan ve fiillerden dahi eser görülmez. Onun sıfatı ve fiili hep Hakk'a döner. de şarkta zâhir oluverir ve onun ziyâsı mesâbesinde olan sıfâttan ve ef'âlden dahi eser görülmez. Onun sıfatı ve fiili hep Hakk'a râci' olur. 678. Zulmetin definde sûret ateşi, aşikâr olarak mum ile pâyidardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 678. Karanlığın giderilmesinde, görünen ateş mum ile ayakta durur. Yani, görünen karanlığın giderilmesinde, açıktır ki görünen ateş, yoğun olan mumun cismi ile ayakta ve sabittir. Çünkü mum olmasa, görünen ateşin ilişki kuracağı bir yer bulunmaz ve ateş olmayınca da ışık oluşup görünen karanlık giderilemez. Ya'ni, zâhirde olan karanlığın definde, âşikârdır ki sûret ateşi kesîf olan mumun cismi ile pâyidâr ve sâbittir. Zîrâ mum olmasa, sûret ateşinin taalluk edeceği bir mahal bulunmaz ve ateş olmayınca da şuâ hâsıl olup sûrî karanlık mündefi' olmaz. 679. Cisim şem'i, mumun hilafındadır ki o, noksan oldukça can nûru ziyade olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 679. Cisim mumu, mumun aksinedir ki o, eksildikçe can nuru artar. Cisim mumu, görünen mumun aksinedir; çünkü o cisim mumu eksildikçe, insan ruhunun nuru ve ışığı artar. Hâlbuki görünen mumun cismi ve hacmi arttıkça onun ışığı da çok olur. Cisim şem'i zâhirî olan mumun hilafınadır; zîrâ o cisim şem'i noksan oldukça, rûh-i insânînin nûru ve şuâı ziyâde olur. Halbuki zâhirî mumun cismi ve cesâmeti ziyâde oldukça onun şuâı da çok olur. 680. Bu bâkî olan şuâdır ve o fânîdir. Can şem'ine şu'le-i rabbânî vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 680. Bu bâkî olan ışıktır ve o fânîdir. Can mumuna ilâhî bir ışık vardır. Bu ruhun nuru ve ışığı bâkî olan ışıktır ve cisim mumunun ışığı olan hayvanî ruhun tesirleri ise fânîdir. Çünkü can mumunun ışığı ilâhîdir ve çünkü insan ruhu Hakk'ın halifesidir. Bu rûhun nûru ve şuâ'ı bâkî olan şuâdır ve cisim şem'inin şuâ'ı olan rûh-i hayvânînin âsârı ise fânîdir. Zîrâ can şem'inin şûlesi rabbânîdir ve çünki rûh-i insânî halîfe-i Hak'tır. 681. Bu bâkî olan şua' müfteraz geldi. Araz olan şem'-i fânînin şua'ı değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 681. Bu kalıcı olan ışık farz kılınmış olarak geldi. Geçici olan mumun ışığı değil! "Müfteraz", "iftirâz" mastarından türemiş edilgen isimdir; ve "iftirâz", Yüce Allah'ın kullarına hükümleri zorunlu kılması anlamındadır (Kamus). Yani, Yüce Allah tarafından kullarına farz kılınmış olan şey, bu ruhun kalıcı olan ışığını ve eserlerini elde etmektir. Yoksa bu geçici ve fani olan unsurlardan oluşan bedenin ışığını ve eserlerini elde etmek değildir. Çünkü ruh, nurani ve soyut bir cevherdir ve beden ise uzunluk, en ve derinlik gibi arazların (geçici niteliklerin) toplamından ibarettir. “Müfteraz”, “iftirâz” masdarından ism-i mef'uldür; ve “iftirâz”, Hak Teâlâ'nın kullarına ahkâmı vâcib kılması ma'nâsınadır (Kāmûs). Ya'ni, Hak Teâlâ tarafından kullarına farz edilmiş olan şey, bu rûhun bâkî olan şuâını ve âsârını istihsâl etmektir. Yoksa bu araz ve fânî olan cism-i unsurînin şuâını ve âsârını istihsâl etmek değildir. Zîrâ rûh cevher-i mücerred-i nûrânîdir ve cisim ise uzunluk ve enlilik ve derinlik gibi arazların mecmûundan ibarettir. 682. O ateşin dili hep nûr oldu; şem' fânî, gölge ondan uzak oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 682. O ateşin dili hep nûr oldu; mum fânî, gölge ondan uzak oldu. Yani, maddî beden ateşe aittir ve hayvanî ruh o ateşin dilidir ve bedenin mumundan hayvanî ruhun fânî olan ışığı ortaya çıkar. Ne zaman ki zâtî tecellî (Allah'ın özünden gelen tecelli) ile bu beden mumu fânî olur, artık fânî ışığın gölgesi olan sıfatlar ve fiiller de ondan uzaklaşır ve bu hayvanî ruh dili, hep ruhun nuru olur ve insanî ruh mumunun bâkî olan ışığı ortaya çıkar. Ya'ni, cism-i unsurî ateşe mensûbdur ve rûh-i hayvânî o ateşin dilidir ve cisim şem'inden rûh-i hayvânînin fânî olan şuâı zâhir olur. Vaktâki tecellî-i zâtî ile bu cisim şem'i fânî olur, artık şuâ-i fânînin gölgesi olan sıfât ve ef'âli dahi ondan uzak olur ve bu rûh-i hayvânî dili, hep nûr-i rûh olur ve rûh-i insânî şem'inin bâkî olan şuâ'ı zuhûra gelir. 683. Bulutun gölgesi yeryüzüne düşer, aya gölge hem-nişîn olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 683. Bulutun gölgesi yeryüzüne düşer, aya gölge yoldaş olmaz. "Bulut"tan kasıt, yoğun bedendir. "Gölge"den kasıt, hayvani ruhtur. "Ay"dan kasıt, insani ruhtur. Çünkü o, nurunu zât güneşinden alır. Nasıl ki yukarıda 680 numaralı şerefli beyitte "can mumu için rabbani bir alev vardır" buyrulmuştu. Yani, bulut hükmünde olan yoğun bedenin gölgesi ve hayvani ruhun eserleri, yoğunluk âlemine düşer ve yoğunluk âlemi içinde dolaşır. Fakat o gölge, ay hükmünde olan insani ruha yoldaş ve yakın olmaz. Çünkü insani ruhun nurunu bu gölge örtemez. "Bulut"tan murâd, cism-i kesîftir. "Gölge"den murâd, rûh-i hayvânîdir. "Ay"dan murâd, rûh-i insânîdir. Zîrâ o nûru zât güneşinden alır. Nitekim yukarıda 680 numaralı beyt-i şerîfte شمع جان را شعله ربانیست buyrulmuş idi. Ya'ni, bulut mesâbesinde olan cism-i kesîfin gölgesi ve rûh-i hayvânin âsâ-rı, âlem-i kesâfete düşer ve âlem-i kesâfet içinde dolaşır. Fakat o gölge, ay mesâbesinde olan rûh-i insânîye hem-nişîn ve mukārin olmaz. Zîrâ rûh-i insânînin nûrunu bu gölge setredemez. 684. Ey iyi isteyici, bî-hodluk bulutsuzluktur; o bî-hodluk içinde ayın kursu gibi olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 684. Ey iyi isteyici, kendinden geçme hâli bulutsuzluktur; o kendinden geçme hâli içinde ayın kursu gibi olursun. Ey iyi hâl isteyen sâlik (Hakk Yolcusu), vehmedilmiş (sadece sanıda var olan) bedensel benlikten geçmek bulutsuzluktur ve hayvanî ruhun hükmü altından çıkmak demektir. O kendinden geçme hâli içinde, sen ayın kursu ve cismi gibi olursun, yani insanî ruhun tekil hakikati gibi olursun. Ey iyi hâl isteyen sâlik, mevhûm olan enâniyyet-i cismâniyyeden geçmek bulutsuzluktur ve rûh-i hayvânînin hükmü altından çıkmak demektir. O kendinden geçmek hâli içinde, sen ayın kursu ve cirmi gibi olursun, yanî ayn-ı rûh-i insânî gibi olursun. 685. Vaktâki sürülmüş bir bulut tekrar gelir, nûr gitti aydan bir hayal kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 685. Sürülmüş bir bulut tekrar geldiğinde, nur gitti, aydan bir hayal kalmıştır. Kendinden geçme hâli ile sürülmüş ve def edilmiş bir bulut, yani bedenin yoğunluğunun hallerinden bir hâl tekrar ortadan kalktığında, insan ruhunun nuru gider ve ay mesabesindeki insan ruhunun nurundan bir hayal kalır. Vaktâki kendinden geçmek hâli ile sürülmüş ve def'edilmiş bir bulut, ya'ni cism-i kesîfin ahvâlinden bir hâl tekrar zâil olur, rûh-i insânînin nûru gider ve ay mesâbesinde rûh-i insânînin nûrundan bir hayal kalır. 686. Bulutun hicabından onun nuru zayıf oldu. O bedr-i şerîf aydan noksan oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 686. Bulutun perdesinden onun nuru zayıfladı. O şerefli dolunay, aydan noksan oldu. Yani, unsurlardan oluşan beden ateşe mensuptur ve hayvani ruh o ateşin dilidir ve cisim mumundan hayvani ruhun fani olan ışığı ortaya çıkar. Ne zaman ki zâtî tecelli ile bu cisim mumu fani olursa, artık fani ışığın gölgesi olan sıfatlar ve fiiller de ondan uzaklaşır ve bu hayvani ruh dili, hep ruh nuru olur ve insani ruh mumunun baki olan ışığı ortaya çıkar. Ya'ni, cism-i unsurî ateşe mensûbdur ve rûh-i hayvânî o ateşin dilidir ve cisim şem'inden rûh-i hayvânînin fânî olan şuâı zâhir olur. Vaktâki tecellî-i zâtî ile bu cisim şem'i fânî olur, artık şuâ-i fânînin gölgesi olan sıfât ve ef'âli dahi ondan uzak olur ve bu rûh-i hayvânî dili, hep nûr-i rûh olur ve rûh-i insânî şem'inin bâkî olan şuâ'ı zuhûra gelir. 683. Bulutun gölgesi yeryüzüne düşer, aya gölge hem-nişîn olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 683. Bulutun gölgesi yeryüzüne düşer, aya gölge yoldaş olmaz. "Bulut"tan kasıt, yoğun bedendir. "Gölge"den kasıt, hayvani ruhtur. "Ay"dan kasıt, insani ruhtur. Çünkü o, nurunu zât güneşinden alır. Nasıl ki yukarıda 680 numaralı şerefli beyitte "can mumu için rabbani bir alev vardır" buyrulmuştu. Yani, bulut hükmünde olan yoğun bedenin gölgesi ve hayvani ruhun eserleri, yoğunluk âlemine düşer ve yoğunluk âlemi içinde dolaşır. Fakat o gölge, ay hükmünde olan insani ruha yoldaş ve yakın olmaz. Çünkü insani ruhun nurunu bu gölge örtemez. "Bulut"tan murâd, cism-i kesîftir. "Gölge"den murâd, rûh-i hayvânîdir. "Ay"dan murâd, rûh-i insânîdir. Zîrâ o nûru zât güneşinden alır. Nitekim yukarıda 680 numaralı beyt-i şerîfte شمع جان را شعله ربانیست buyrulmuş idi. Ya'ni, bulut mesâbesinde olan cism-i kesîfin gölgesi ve rûh-i hayvânin âsâ-rı, âlem-i kesâfete düşer ve âlem-i kesâfet içinde dolaşır. Fakat o gölge, ay mesâbesinde olan rûh-i insânîye hem-nişîn ve mukārin olmaz. Zîrâ rûh-i insânînin nûrunu bu gölge setredemez. 684. Ey iyi isteyici, bî-hodluk bulutsuzluktur; o bî-hodluk içinde ayın kursu gibi olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 684. Ey iyi isteyici, kendinden geçme hâli bulutsuzluktur; o kendinden geçme hâli içinde ayın kursu gibi olursun. Ey iyi hâl isteyen sâlik (Hakk Yolcusu), vehmedilmiş (sadece sanıda var olan) bedensel benlikten geçmek bulutsuzluktur ve hayvanî ruhun hükmü altından çıkmak demektir. O kendinden geçme hâli içinde, sen ayın kursu ve cismi gibi olursun, yani insanî ruhun tekil hakikati gibi olursun. Ey iyi hâl isteyen sâlik, mevhûm olan enâniyyet-i cismâniyyeden geçmek bulutsuzluktur ve rûh-i hayvânînin hükmü altından çıkmak demektir. O kendinden geçmek hâli içinde, sen ayın kursu ve cirmi gibi olursun, yanî ayn-ı rûh-i insânî gibi olursun. 685. Vaktâki sürülmüş bir bulut tekrar gelir, nûr gitti aydan bir hayal kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 685. Sürülmüş bir bulut tekrar geldiğinde, nur gitti, aydan bir hayal kalmıştır. Kendinden geçme hâli ile sürülmüş ve def edilmiş bir bulut, yani bedenin yoğunluğunun hallerinden bir hâl tekrar ortadan kalktığında, insan ruhunun nuru gider ve ay mesabesindeki insan ruhunun nurundan bir hayal kalır. Vaktâki kendinden geçmek hâli ile sürülmüş ve def'edilmiş bir bulut, ya'ni cism-i kesîfin ahvâlinden bir hâl tekrar zâil olur, rûh-i insânînin nûru gider ve ay mesâbesinde rûh-i insânînin nûrundan bir hayal kalır. 686. Bulutun hicabından onun nuru zayıf oldu. O bedr-i şerîf aydan noksan oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 686. Bulutun perdesinden onun nuru zayıf oldu. O şerefli dolunay, aydan noksan oldu. Yani, bedensellik bulutunun perde olmasından dolayı, insan ruhunun nuru zayıf olur. O ayın on dördü gibi parlak olarak görünen şerefli ruh, yeni doğan bir hilalden bile noksan bir hale gelir ve hayal gibi olur. Ya'ni, cismâniyet bulutunun hicâb ve perde olmasından dolayı, rûh-i insânînin nûru zayıf olur. O ayın on dördü gibi parlak olarak zâhir olan rûh-i şerîf, yeni doğan bir hilâlden bile noksan bir hâle gelir ve hayal gibi olur. 687. Ay buluttan ve tozdan bir hayal görünür. Bulut ve ten bizi hayal düşünücü etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 687. Ay buluttan ve tozdan bir hayal görünür. Bulut ve ten bizi hayal düşünen etti. İnsan ruhu, ay gibi, yoğun bedenin bulutundan ve onun toz mesafesindeki tesirlerinden dolayı bir hayal hâlinde görünür. Bulut, yani yoğun beden, bizi insan ruhu hakkında hayal düşünen etti. Nitekim ruhun tecellisini (ortaya çıkışını) gözlemlemeyen kimseler ruh hakkında birçok dedikodu yaptılar ki, bunlar birtakım hayalî düşüncelerden ibarettir. Ne zaman ki ruhun zâtı (özü) açığa çıkar, bu hayalî olan dedikodular ortadan kalkar. Rûh-i insânî ayı, cism-i kesîf bulutundan ve onun toz mesâbesinde olan âsârından dolayı bir hayâl hâlinde görünür. Bulut, ya'ni cism-i kesîf bizi rûh-i insânî hakkında hayâl düşünücü etti. Nitekim rûhun tecellîsini müşâhede etmeyen kimseler rûh hakkında birçok kıyl ü käller yaptılar ki, bunlar birtakım hayâlî düşüncelerden ibarettir. Vaktāki rûhun zâtı inkişaf eder, bu hayâlî olan dedikodular kalkar. 688. Ayın lutfunu gör ki, bu da onun lutfudur ki o, bulutlar bizim düşmanımızdır, dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 688. Ayın lütfunu gör ki, bu da onun lütfudur ki o, bulutlar bizim düşmanımızdır, dedi. Burada "Ay"dan maksat, Muhammedî küllî ruhtur (Hz. Muhammed'in ruhu) ki, Efendimiz Muhammed'in (s.a.v.) taayyününe (belirginleşmesine) aittir. "Müminler benim nurumdandır" hadis-i şerifi gereğince müminlerin ruhu o küllî ruhtandır. İşte küllî ruhun lütfuna bak ki, bizleri aydınlattı. Ve bu da onun lütfundandır ki bize "Senin düşmanının en düşmanı, senin nefsindir ki yanlarındadır" kutsal haberiyle bulutlar, yani nefsanî sıfatlar bizim düşmanımızdır, buyurdu. “Ay”dan murâd, burada rûh-i külli-i Muhammedî'dir ki, taayyün-i Muhammedî (s.a.v.) Efendimize taalluk etmiştir. و المؤمنون من نوری hadîs-i şerîfi mûcibince mü'minlerin ruhu o rûh-i küllîdendir. İşte rûh-i küllînin lutfuna bak ki, bizleri münevver etti. Ve bu da onun lutfundandır ki bize اعدى عدوك نفسك التي بين جنبيك ya'ni: "Senin düşmanının en düşmanı, senin nefsindir ki yanlarındadır" ihbâr-ı şerîfiyle bulutlar ya'ni sıfât-ı nefsâniyye bizim düşmanımızdır, buyurdu. 689. Ay buluttan ve tozdan feragat tutar, feleğin yukarısında ayın medârı vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 689. Ay buluttan ve tozdan feragat eder, feleğin yukarısında ayın yörüngesi vardır. Ayın, yani insan ruhunun, kendi özünde cismaniyetten ve cismaniyetin hükümlerinden feragat etmesi vardır. Onun yörüngesi suret feleğinin yukarısındadır. Çünkü insan ruhu tek bir nefistir. O, beden pencerelerini kendi yörüngesinden aydınlatır. Nitekim ikinci cildin 186 numaralı beyt-i şerifinde (beyt-i şerif: yüce beyit) şöyle denilmiştir: Yani, cismaniyet bulutunun örtü ve perde olmasından dolayı, insan ruhunun nuru zayıf olur. O, ayın on dördü gibi parlak olarak ortaya çıkan yüce ruh, yeni doğan bir hilalden bile daha eksik bir hale gelir ve hayal gibi olur. Ayın ya'ni rûh-i insânînin hadd-i zâtında cismâniyetten ve cismâniyetin ahkâmından ferâgati vardır. Onun medârı sûret feleğinin yukarısındadır. Zîrâ rûh-i insânî nefs-i vâhiddir. O beden pencerelerini kendi medârından nûrlandırır. Nitekim II. cildin 186 numaralı beyt-i şerîfinde: Ya'ni, cismâniyet bulutunun hicâb ve perde olmasından dolayı, rûh-i insânînin nûru zayıf olur. O ayın on dördü gibi parlak olarak zâhir olan rûh-i şerîf, yeni doğan bir hilâlden bile noksan bir hâle gelir ve hayâl gibi olur. 687. Ay buluttan ve tozdan bir hayâl görünür. Bulut ve ten bizi hayâl düşünücü etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 687. Ay buluttan ve tozdan bir hayâl görünür. Bulut ve ten bizi hayâl düşünücü etti. İnsan ruhu, yoğun beden bulutundan ve onun toz hükmündeki eserlerinden dolayı bir hayâl hâlinde görünür. Bulut, yani yoğun beden, bizi insan ruhu hakkında hayâl düşünen hâle getirdi. Nasıl ki ruhun tecellîsini (ortaya çıkışını) gözlemlemeyen kimseler ruh hakkında birçok dedikodu yaptılar ki, bunlar birtakım hayâlî düşüncelerden ibarettir. Ruhun zâtı (özü) ortaya çıktığında, bu hayâlî dedikodular ortadan kalkar. Rûh-i insânî ayı, cism-i kesîf bulutundan ve onun toz mesâbesinde olan âsârından dolayı bir hayâl hâlinde görünür. Bulut, ya'ni cism-i kesîf bizi rûh-i insânî hakkında hayâl düşünücü etti. Nitekim rûhun tecellîsini müşâhede etmeyen kimseler rûh hakkında birçok kıyl ü kâller yaptılar ki, bunlar birtakım hayâlî düşüncelerden ibarettir. Vaktâki rûhun zâtı inkişaf eder, bu hayâlî olan dedikodular kalkar. 688. Ayın lutfunu gör ki, bu da onun lutfudur ki o, bulutlar bizim düşmanımızdır, dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 688. Ayın lütfunu gör ki, bu da onun lütfudur ki o, bulutlar bizim düşmanımızdır, dedi. "Ay"dan maksat, burada Muhammedî küllî ruh (Hz. Muhammed'in ruhu)dur ki, Efendimiz Muhammed'in (s.a.v.) taayyününe (belirginleşmesine) aittir. "Müminler benim nurumdandır" hadis-i şerifi gereğince müminlerin ruhu o küllî ruhtandır. İşte küllî ruhun lütfuna bak ki, bizleri aydınlattı. Ve bu da onun lütfundandır ki bize "En büyük düşmanın, iki yanın arasındaki nefsindir" kutsal haberiyle, bulutlar yani nefsanî sıfatlar bizim düşmanımızdır, buyurdu. “Ay”dan murâd, burada rûh-i küllî-i Muhammedî'dir ki, taayyün-i Muhammedî (s.a.v.) Efendimize taalluk etmiştir. و المؤمنون من نوری hadîs-i şerîfi mûcibince mü'minlerin ruhu o rûh-i küllîdendir. İşte rûh-i küllînin lutfuna bak ki, bizleri münevver etti. Ve bu da onun lutfundandır ki bize اعدى عدوك نفسك التي بين جنبيك ya'ni: “Senin düşmanının en düşmanı, senin nefsindir ki yanlarındadır” ihbâr-ı şerîfiyle bulutlar ya'ni sıfât-ı nefsâniyye bizim düşmanımızdır, buyurdu. 689. Ay buluttan ve tozdan ferâgat tutar, feleğin yukarısında ayın medârı vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 689. Ay buluttan ve tozdan feragat tutar, feleğin yukarısında ayın medarı vardır. Ayın, yani insan ruhunun, kendi özünde cismaniyetten ve cismaniyetin hükümlerinden bir feragati vardır. Onun yörüngesi (medarı) suret feleğinin yukarısındadır. Çünkü insan ruhu tek bir nefistir. O, beden pencerelerini kendi yörüngesinden nurlandırır. Nasıl ki ikinci cildin 186 numaralı şerefli beytinde: ["Tefrika (ayrılık) hayvanî ruhta olur; insan ruhu ise tek bir nefis olur"] buyrulmuştu. Ve anılan cildin 184 numaralı şerefli beytinde de: ["Canların güneşi bedenlerin penceresinde ayrıldı"] buyrulmuştu. Ve aynı şekilde dördüncü cildin 411 numaralı şerefli beytinde de: ["Müminler sayısızdır, fakat iman birdir; onların cisimleri sayısız, fakat can birdir"] buyrulmuş idi. Ayın ya'ni rûh-i insânînin hadd-i zâtında cismâniyetten ve cismâniyetin ahkâmından ferâgati vardır. Onun medârı sûret feleğinin yukarısındadır. Zîrâ rûh-i insânî nefs-i vâhiddir. O beden pencerelerini kendi medârından nûrlandırır. Nitekim II. cildin 186 numaralı beyt-i şerîfinde: ["Tefrika rûh-ı hayvânîde olur; rûh-ı insânî ise nefs-i vâhid olur"] buyrulmuştu. Ve cild-i mezkûrun 184 numaralı beyt-i şerîfinde de: ["Canların güneşi bedenlerin penceresinde müfterık oldu"] buyrulmuştu. Ve kezâ IV. cildin 411 numaralı beyt-i şerîfinde de: ["Mü'minler ma'dûddur, fakat îman birdir; onların cisimleri ma'dûd, fakat cân birdir"] buyrulmuş idi. 690. Bulut bize düşman ve hasm-ı cân oldu. Zîrâ ayı bizim gözümüzden nihân eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 690. Bulut bize düşman ve can düşmanı oldu. Çünkü ayı bizim gözümüzden gizler. Cismaniyet ve nefsaniyet bulutu bize düşman ve canın düşmanı oldu. Çünkü o bulut ayın örtüsü ve perdesidir; ve ruh ayını bizim gözümüzden gizler. Cismâniyet ve nefsâniyet bulutu bize düşman ve canın hasmı oldu. Zîrâ o bulut ayın hicabı ve perdesidir; ve rûh ayını bizim gözümüzden nihân eder. 691. Bu perde hûrîyi zal eder; bedri bir hilâlden nâkıs yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 691. Bu perde hûrîyi bunak yapar; dolunayı bir hilâlden eksik kılar. "Zal", bunak ihtiyar demektir. Yani, bu cismaniyet (bedensellik) ve nefsaniyet (nefse ait olma) perdesi, her biri bir hûrîye benzeyen mana güzellerini bunak bir kocakarı kadar çirkin yapar. Ayın on dördü gibi parlak olan bir latîfi (ince ve zarif şeyi) bir hilâlden daha eksik gösterir. Aksine bu nefsanî perde, kokmuş cesetleri hûrî gösterir ve karanlığı nur olarak algılar. "Zal", bunak ihtiyar demektir. Ya'ni, bu cismâniyet ve nefsâniyet perdesi, her biri bir hûrîye mümâsil olan ma'nâ güzellerini bir bunak kocakarı kadar çirkin yapar. Ayın on dördü gibi parlak olan bir latîfi bir hilâlden daha nâkıs gösterir. Bilakis bu perde-i nefsânî, kokmuş cesedleri hûrî gösterir ve zulmeti nûr olmak üzere telâkkî eder. 692. Ay bizi izzetin kucağına oturttu, bizim düşmanımıza kendi düşmanı ta'bîr etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 692. Ay bizi izzetin kucağına oturttu, bizim düşmanımıza kendi düşmanı olarak nitelendirdi. Yani, Muhammedî küllî ruh (Hz. Muhammed'in ruhu), bizi "Azîz" ilâhî isminin hükmünde derinleştirdi ve izzet makamına oturttu; ve nefsin, şeytanın ve onların tâbilerinden ibaret olan düşmanımıza kendi düşmanı olarak nitelendirdi. Bu şerefli beyitte "ay"dan kasıt Hak'ın zâtı olursa, birinci mısra' "Andolsun ki Âdemoğullarını yücelttik" (İsrâ, 17/70) ayetine işaret eder. Ya'ni, rûh-i küllî-i Muhammedî, bizi "Azîz" ism-i ilâhîsinin hükmünde müstağrak kıldı ve izzet makāmında oturttu; ve nefis ve şeytanın ve onların tevâbiinden ibaret olan bizim düşmanımıza kendi düşmanı ta'bîr buyurdu. Bu beyt-i şerîfte "ay"dan murâd zât-ı Hak olursa birinci mısrâ' وَ لَقَدْ كَرَمْنَا بَنِ آدم 690. Bulut bize düşman ve hasm-ı cân oldu. Zîrâ ayı bizim gözümüzden nihân eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 690. Bulut bize düşman ve can düşmanı oldu. Çünkü ayı bizim gözümüzden gizler. Cismaniyet ve nefsaniyet bulutu bize düşman ve canın düşmanı oldu. Çünkü o bulut ayın örtüsü ve perdesidir; ve ruh ayını bizim gözümüzden gizler. Cismâniyet ve nefsâniyet bulutu bize düşman ve canın hasmı oldu. Zîrâ o bulut ayın hicabı ve perdesidir; ve rûh ayını bizim gözümüzden nihân eder. 691. Bu perde hûrîyi zal eder; bedri bir hilâlden nâkıs yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 691. Bu perde hûrîyi bunak yapar; dolunayı bir hilâlden eksik kılar. "Zal", bunak ihtiyar demektir. Yani, bu cismaniyet (bedensellik) ve nefsaniyet (nefse ait olma) perdesi, her biri bir hûrîye benzeyen mana güzellerini bunak bir kocakarı kadar çirkin yapar. Ayın on dördü gibi parlak olan bir latîfi (ince ve zarif şeyi) bir hilâlden daha eksik gösterir. Aksine bu nefsanî perde, kokmuş cesetleri hûrî gösterir ve karanlığı nur olarak algılar. "Zal", bunak ihtiyar demektir. Ya'ni, bu cismâniyet ve nefsâniyet perdesi, her biri bir hûrîye mümâsil olan ma'nâ güzellerini bir bunak kocakarı kadar çirkin yapar. Ayın on dördü gibi parlak olan bir latîfi bir hilâlden daha nâkıs gösterir. Bilakis bu perde-i nefsânî, kokmuş cesedleri hûrî gösterir ve zulmeti nûr olmak üzere telâkkî eder. 692. Ay bizi izzetin kucağına oturttu, bizim düşmanımıza kendi düşmanı ta'bîr etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 692. Ay bizi izzetin kucağına oturttu, bizim düşmanımıza kendi düşmanı olarak hitap etti. Yani, Muhammedî küllî ruh (Hz. Muhammed'in ruhu), bizi "Azîz" ilâhî isminin hükmünde gark etti ve izzet makamına oturttu; ve nefsin, şeytanın ve onların tâbilerinden ibaret olan düşmanımıza kendi düşmanı olarak hitap etti. Bu şerefli beyitte "ay"dan kasıt Hak'ın zâtı olursa, birinci mısra' وَ لَقَدْ كَرَمْنَا بَنِ آدم (İsrâ 17/70) yani "Biz Âdem oğullarını şerefli kıldık" yüce ayetine ve ikinci mısra' da Mümtahine suresinde geçen يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوكُمْ أَوْلِيَاء (Mümtahine 60/1) yani "Ey iman edenler, benim düşmanımı ve sizin düşmanınızı dost edinmeyin!" yüce ayetlerine işaret buyrulur. Ya'ni, rûh-i küllî-i Muhammedî, bizi "Azîz" ism-i ilâhîsinin hükmünde müstağrak kıldı ve izzet makāmında oturttu; ve nefis ve şeytanın ve onların tevâbiinden ibaret olan bizim düşmanımıza kendi düşmanı ta'bîr buyurdu. Bu beyt-i şerîfte "ay"dan murâd zât-ı Hak olursa birinci mısrâ' وَ لَقَدْ كَرَمْنَا بَنِ آدم (İsrâ 17/70) ya'ni "Biz benî-âdemi mükerrem kıldık" âyet-i kerîmesine ve ikinci mısra' dahi sûre-i Mümtahine'de vâki olan يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوكُمْ أَوْلِيَاء (Mümtahine 60/1) ya'ni "Ey mü'minler benim düşmanımı ve sizin düşmanınızı dostlar ittihâz etmeyin!" âyet-i kerîmelerine işaret buyrulur. 693. Bulutun parlaklığı ve onun letafeti muhakkak bu aydandır. Her kim buluta ay ta'bîr ederse o gümrahtır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 693. Bulutun parlaklığı ve onun letafeti muhakkak bu aydandır. Her kim buluta ay tabir ederse o doğru yolu kaybedendir. "Âb", letafet; ve "gümrah", doğru yolu kaybeden demektir. "Bulut"tan maksat, burada hayvanî ruhtur. Yani, hayvanî ruhun diriliği ve parlaklığı ve zekâsı, küllî ruhun letafetinin yansımasındandır. Her kim bu hayvanî ruha "insanî ruh" derse, o kimse yolunu kaybetmiştir. Çünkü hayvanî ruhta kalıcılık yoktur. "Âb", letâfet; ve "gümrâh”, doğru yolu kaybeden demektir. "Bulut"tan murâd, burada rûh-i hayvânîdir. Ya'ni, rûh-i hayvânînin diriliği ve parlaklığı ve zekâveti, rûh-i küllînin letâfetinin aksindendir. Her kim bu rûh-i hayvânîye "rûh-i insânî" ta'bîr ederse, o kimse yolunu kaybetmiştir. Zîrâ rûh-i hayvânîde bekā yoktur. 694. Ayın nuru vaktāki bulut üzerine münzel olmuştur, onun karanlık yüzü mübdel olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 694. Ayın nuru bulut üzerine indiği zaman, onun karanlık yüzü değişmiştir. Yani, "İnsan ruhunun nuru, hayvan ruhu üzerine indiği zaman, o hayvan ruhunun karanlık olan yüzü, aydan değişmiş ve parlamıştır." Çünkü insan, hayvan ruhunda, başka hayvanlar ile ortaktır. Hayvanların ruhunu insan ruhu menzil (konak yeri) yapmadığı için onlarda insanda olan irfan (bilgi) ve zekâ yoktur. İnsanlardaki idrak ve zekâ, insan ruhunun insanların hayvan ruhlarını menzil edinmesinden dolayıdır. Şimdi, gerek insan ruhunun manevî nuru ve gerek hayvan ruhunun ondan aldığı nur ve görünen güneşin maddî ışığı ve onun maddî nuru, hepsi ilâhî nurun feyezânındandır (taşmasındandır). Ya'ni, “Rûh-i insânînin nûru, vaktâki rûh-i hayvânî üzerine münzel olmuştur, o rûh-i hayvânînin karanlık olan yüzü, aydan değişmiş ve parlamıştır." Zîrâ beşer, rûh-i hayvânîde, başka hayvanlar ile müşterektir. Hayvanların ruhunu rûh-i insânî menzil yapmadığı için onlarda insanda olan irfan ve zekâ yoktur. İnsanlardaki idrâk ve zekâ rûh-i insânînin insanların rûh-i hayvânîlerini menzil ittihâz etmekten dolayıdır. İmdi gerek rûh-i insânînin nûr-i ma'nevîsi ve gerek rûh-i hayvânînin ondan iktibâs ettiği nûr ve zâhirî güneşin maddî ziyâsı ve onun maddî nûru, hep nûr-i ilâhînin feyezânındandır. 695. Kıyamında güneş ve ay ma`zûl oldu. Göz ziyanın aslına meşgül oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 695. Kıyametinde güneş ve ay görevden alındı. Göz, ışığın aslıyla meşgul oldu. Nasıl ki Kıyamet Suresi'nde zikredilen فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ وَخَسَفَ الْقَمَرُ وَجَمِعَ الشمس والقمر (Kıyâme 75/8) yani "Göz kamaştığı, ayın ışığı gittiği ve güneşle ay bir araya geldiği zaman" ayet-i kerimesi gereğince, kıyamette güneş sisteminin düzeni bozulup ayın nuru yok olduğu ve güneşle ay, ışık ve nur vermekten görevden alındıkları vakit, ruhun gözü o ışığın aslı olan Hakk'ın mutlak varlığının nuru ile tutuşur ve ödünç olan izafî varlığın ışığı gider. Nitekim sûre-i Kıyamet'te mezkûr olan فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ وَخَسَفَ الْقَمَرُ وَجَمِعَ الشمس والقمر (Kıyâme 75/8) ya'ni "Vaktāki göz kamaşır ve ayın ziyâsı gider ve güneşle ay cem'olur" âyet-i kerîmesi mûcibince kıyâmette manzûme-i şemsin intizâmı bozulup ayın nûru zâil olduğu ve güneşle ay, ziyâ ve nûr vermekten ma'zûl oldukları vakit, rûhun gözü o ziyanın aslı olan vücûd-ı mutlak-ı Hakk'ın nûru ile müştail olur ve müsteâr olan vücûd-i izâfînin ziyâsı gider. 693. Bulutun parlaklığı ve onun letafeti muhakkak bu aydandır. Her kim bu- luta ay ta'bîr ederse o gümrahtır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 693. Bulutun parlaklığı ve onun letafeti muhakkak bu aydandır. Her kim buluta ay derse o doğru yolu kaybedendir. "Âb", letafet; ve "gümrâh", doğru yolu kaybeden demektir. "Bulut"tan kasıt, burada hayvanî ruhtur. Yani, hayvanî ruhun diriliği ve parlaklığı ve zekâsı, küllî ruhun letafetinin yansımasındandır. Her kim bu hayvanî ruha "insanî ruh" derse, o kimse yolunu kaybetmiştir. Çünkü hayvanî ruhta kalıcılık yoktur. "Âb", letâfet; ve "gümrâh”, doğru yolu kaybeden demektir. "Bulut"tan murâd, burada rûh-i hayvânîdir. Ya'ni, rûh-i hayvânînin diriliği ve parlaklığı ve zekâveti, rûh-i küllînin letâfetinin aksindendir. Her kim bu rûh-i hayvânî- ye "rûh-i insânî" ta'bîr ederse, o kimse yolunu kaybetmiştir. Zîrâ rûh-i hay- vânîde bekā yoktur. 694. Ayın nuru vaktāki bulut üzerine münzel olmuştur, onun karanlık yüzü mübdel olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 694. Ayın nuru bulut üzerine indiği zaman, onun karanlık yüzü değişmiştir. Yani, "İnsan ruhunun nuru, hayvanî ruh üzerine indiği zaman, o hayvanî ruhun karanlık olan yüzü, aydan değişmiş ve parlamıştır." Çünkü insan, hayvanî ruhta, başka hayvanlar ile ortaktır. Hayvanların ruhunu insan ruhu mesken edinmediği için onlarda insanda olan irfan (sezgisel bilgi) ve zekâ yoktur. İnsanlardaki idrak ve zekâ, insan ruhunun insanların hayvanî ruhlarını mesken edinmesinden dolayıdır. Şimdi, gerek insan ruhunun manevî nuru ve gerek hayvanî ruhun ondan aldığı nur ve görünen güneşin maddî ışığı ve onun maddî nuru, hepsi ilâhî nurun feyzindendir. Ya'ni, “Rûh-i insânînin nûru, vaktâki rûh-i hayvânî üzerine münzel ol- muştur, o rûh-i hayvânînin karanlık olan yüzü, aydan değişmiş ve parlamış- tır." Zîrâ beşer, rûh-i hayvânîde, başka hayvanlar ile müşterektir. Hayvanla- rın ruhunu rûh-i insânî menzil yapmadığı için onlarda insanda olan irfan ve zekâ yoktur. İnsanlardaki idrâk ve zekâ rûh-i insânînin insanların rûh-i hay- vânîlerini menzil ittihâz etmekten dolayıdır. İmdi gerek rûh-i insânînin nûr-i ma'nevîsi ve gerek rûh-i hayvânînin ondan iktibâs ettiği nûr ve zâhirî güne- şin maddî ziyâsı ve onun maddî nûru, hep nûr-i ilâhînin feyezânındandır. 695. Kıyamında güneş ve ay ma`zûl oldu. Göz ziyanın aslına meşgül oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 695. Kıyametinde güneş ve ay görevden alındı. Göz, ışığın aslıyla meşgul oldu. Nasıl ki Kıyamet Suresi'nde zikredilen فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ وَخَسَفَ الْقَمَرُ وَجُمِعَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ (Kıyâme 75/8) yani "Göz kamaştığı, ayın ışığı gittiği ve güneşle ay bir araya geldiği zaman" ayet-i kerimesi gereğince, kıyamette güneş sisteminin düzeni bozulup ayın nuru yok olduğu ve güneşle ayın ışık ve nur vermekten görevden alındıkları vakit, ruhun gözü o ışığın aslı olan Hakk'ın mutlak varlığının nuru ile tutuşur ve ödünç olan izafî varlığın ışığı gider. Nitekim sûre-i Kıyamet'te mezkûr olan فَإِذَا بَرِقَ الْبَصَرُ وَخَسَفَ الْقَمَرُ وَجُمِعَ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ (Kıyâme 75/8) ya'ni "Vaktāki göz kamaşır ve ayın ziyâsı gider ve gü- neşle ay cem'olur" âyet-i kerîmesi mûcibince kıyâmette manzûme-i şemsin intizâmı bozulup ayın nûru zâil olduğu ve güneşle ay, ziyâ ve nûr vermek- ten ma'zûl oldukları vakit, rûhun gözü o ziyanın aslı olan vücûd-ı mutlak-ı Hakk'ın nûru ile müştail olur ve müsteâr olan vücûd-i izâfînin ziyâsı gider. 696. Nihayet mülkü müsteârdan ve bu fânî ribatı dârü'l-karardan bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 696. Sonunda mülkü ödünç alınmıştan ve bu fani misafirhaneyi karar yurdundan bilir. Yani, kıyamette bu ödünç olan izafî varlığın nuru söndüğü zaman ruhun gözü hakiki olan mülk ile ödünç olan mülkü anlar ve fani olan dünya misafirhanesini karar evi ve mahalli olan ahiret aleminden ayırt eder. Ya'ni, kıyâmette bu âriyet olan vücûd-i izâfinin nûru söndüğü vakit rûhun gözü hakîkî olan mülk ile âriyet olan mülkü anlar ve fânî olan dünyâ misafirhanesini karar evi ve mahalli olan âlem-i âhiretten fark ve temyîz eder. 697. Dâye bir, üç, dört gün âriyet olur. Ey ana bizi sen kucağında tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 697. Sütnine bir, üç, dört gün ödünç olur. Ey ana, bizi sen kucağında tut! "Sütnine", sütnine demektir ki, bundan kasıt, mecazî ve izafî varlıktır. "Ana"dan kasıt, hakiki varlıktır. Yani, sütnine hükmünde olan bu mecazî varlık, sınırlı olan dünya hayatının devamı süresince bizde ödünç olur. Ey hakiki varlığın sahibi olan Yüce Allah, bizi sen lütfunun kucağında tut, bizi sütninenin eline teslim etme! "Dâye", sütnine demektir ki, bundan murâd, vücûd-i mecâzî ve izâfidir. "Ana"dan murâd, vücûd-i hakîkîdir. Ya'ni, dâye mesâbesinde olan bu vücûd-i mecâzî, mahdûd olan hayât-ı dünyeviyyenin devamı müddetince bizde âriyet olur. Ey vücûd-i hakîkî sâhibi olan Hak Teâlâ bizi sen lutfunun kucağında tut, bizi dâyenin eline teslîm etme! 698. Benim kanadım buluttur ve perdedir ve kesîftir. Hakk'ın lutfunun in'ikasından o latîf oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 698. Benim kanadım buluttur ve perdedir ve yoğundur. Hakk'ın lütfunun yansımasından o latif oldu. "Kanat"tan kastedilen, bu mecazî varlık (gerçek olmayan, geçici varlık) ve onun hünerleri ve sıfatlarıdır. Yani, benim bu mecazî varlığımın hünerleri ve sıfatları, hakikî varlığın önünde buluttur ve perdedir ve yoğundur. Onda görülen incelik, Hakk'ın lütfunun yansımasıdır. "Kanat"tan murâd, bu vücûd-i mecâzî ve onun hünerleri ve sıfatlarıdır. Ya'ni, benim bu vücûd-i mecâzîmin hünerleri ve sıfatları vücûd-i hakîkînin önünde buluttur ve perdedir ve kesiftir. Onda görülen letâfet Hakk'ın lutfunun in'ikâsıdır. 699. Kanadı ve onun güzelliğini yoldan koparırım, tâ ki ayın güzelliğini yine aydan göreyim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 699. Kanadı ve onun güzelliğini yoldan koparırım, tâ ki ayın güzelliğini yine aydan göreyim. Yani, hakiki varlığa ulaşmaya engel olan bu izafî varlığın (mutlak varlığa göre bağıntılı varlık) hünerlerini ve güzel görünen sıfatlarını yoldan koparayım ve ortadan kaldırayım, tâ ki ayın güzelliğini perde arkasından değil, doğrudan doğruya yine ayın kendi kendisinden göreyim. Ya'ni, vücûd-i hakîkîye vusûle mâni olan bu vücûd-i izâfinin hünerlerini ve güzel görünen sıfatlarını yoldan koparayım ve izâle edeyim, tâ ki ayın güzelliğini perde arkasından değil, doğrudan doğruya yine ayın kendi kendisinden göreyim. 700. Ben dâye istemem, ana daha hoştur; ben Mûsa'yım, benim dâyem anadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 700. Ben dadı istemem, anne daha hoştur; ben Musa'yım, benim dadım annedir. 696. Nihayet mülkü müsteârdan ve bu fânî ribatı dârü'l-karardan bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 696. Sonunda mülkü ödünç alınmıştan ve bu fani misafirhaneyi karar yurdundan bilir. Yani, kıyamette bu ödünç olan izafî varlığın nuru söndüğü zaman ruhun gözü hakiki olan mülk ile ödünç olan mülkü anlar ve fani olan dünya misafirhanesini karar evi ve mahalli olan ahiret aleminden ayırt eder. Ya'ni, kıyâmette bu âriyet olan vücûd-i izâfinin nûru söndüğü vakit rûhun gözü hakîkî olan mülk ile âriyet olan mülkü anlar ve fânî olan dünyâ misafirhanesini karar evi ve mahalli olan âlem-i âhiretten fark ve temyîz eder. 697. Dâye bir, üç, dört gün âriyet olur. Ey ana bizi sen kucağında tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 697. Sütnine bir, üç, dört gün ödünç olur. Ey ana, bizi sen kucağında tut! "Sütnine", sütnine demektir ki, bundan kasıt, mecazî ve izafî varlıktır. "Ana"dan kasıt, hakiki varlıktır. Yani, sütnine hükmünde olan bu mecazî varlık, sınırlı olan dünya hayatının devamı süresince bizde ödünç olur. Ey hakiki varlığın sahibi olan Yüce Allah, bizi sen lütfunun kucağında tut, bizi sütninenin eline teslim etme! "Dâye", sütnine demektir ki, bundan murâd, vücûd-i mecâzî ve izâfidir. "Ana"dan murâd, vücûd-i hakîkîdir. Ya'ni, dâye mesâbesinde olan bu vücûd-i mecâzî, mahdûd olan hayât-ı dünyeviyyenin devamı müddetince bizde âriyet olur. Ey vücûd-i hakîkî sâhibi olan Hak Teâlâ bizi sen lutfunun kucağında tut, bizi dâyenin eline teslîm etme! 698. Benim kanadım buluttur ve perdedir ve kesîftir. Hakk'ın lutfunun in'ikasından o latîf oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 698. Benim kanadım buluttur ve perdedir ve yoğundur. Hakk'ın lütfunun yansımasından o latif oldu. "Kanat"tan kastedilen, bu mecazî varlık (gerçek olmayan, geçici varlık) ve onun hünerleri ve sıfatlarıdır. Yani, benim bu mecazî varlığımın hünerleri ve sıfatları, hakikî varlığın önünde buluttur ve perdedir ve yoğundur. Onda görülen incelik, Hakk'ın lütfunun yansımasıdır. "Kanat"tan murâd, bu vücûd-i mecâzî ve onun hünerleri ve sıfatlarıdır. Ya'ni, benim bu vücûd-i mecâzîmin hünerleri ve sıfatları vücûd-i hakîkînin önünde buluttur ve perdedir ve kesiftir. Onda görülen letâfet Hakk'ın lutfunun in'ikâsıdır. 699. Kanadı ve onun güzelliğini yoldan koparırım, tâ ki ayın güzelliğini yine aydan göreyim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 699. Kanadı ve onun güzelliğini yoldan koparırım, tâ ki ayın güzelliğini yine aydan göreyim. Yani, hakiki varlığa ulaşmaya engel olan bu izafî varlığın (mutlak varlığa göre bağıntılı varlık) hünerlerini ve güzel görünen sıfatlarını yoldan koparayım ve ortadan kaldırayım, tâ ki ayın güzelliğini perde arkasından değil, doğrudan doğruya yine ayın kendi kendisinden göreyim. Ya'ni, vücûd-i hakîkîye vusûle mâni olan bu vücûd-i izâfinin hünerlerini ve güzel görünen sıfatlarını yoldan koparayım ve izâle edeyim, tâ ki ayın güzelliğini perde arkasından değil, doğrudan doğruya yine ayın kendi kendisinden göreyim. 700. Ben dâye istemem, ana daha hoştur; ben Mûsa'yım, benim dâyem anadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 700. Ben dadı istemem, anne daha iyidir; ben Musa'yım, benim dadım annedir. Ben, dadı hükmünde olan bu mecazî varlığın terbiyesi altında olmak istemem; benim asıl olan hakikî varlığın sıfatı altında terbiye edilmem daha iyidir; çünkü ruhum Musa hükmündedir; bu sebeple benim dadım ve terbiyecim hakikî varlıktır." Bu şerefli beyitte, Kasas Suresi'nde geçen "وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلِ" (Kasas, 28/12) yani "Biz Musa'ya önceden sütanneleri haram ettik" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Çünkü Musa (a.s.) Firavun'un sarayında bulunduğu zaman, onu sütannelere teslim ettiler; hiçbirinin sütünü emmedi; annesi sütnine olarak saraya gidip onu emzirdi. Ben dâye mesâbesinde olan bu vücûd-i mecâzînin terbiyesi altında ol- mak istemem; benim aslî olan vücûd-i hakîkînin sıfatı altında terbiye olun- mam daha hoştur; zîrâ Mûsâ mesâbesinde olan rûhum; binâenaleyh benim dâyem ve mürebbîm vücûd-i hakîkîdir." Bu beyt-i şerîfte sûre-i Kasas'ta vâ- ki' وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلِ (Kasas, 28/12) ya'ni “Biz Mûsâ'ya evvelden sütni- neleri harâm ettik" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Zîrâ Mûsâ (a.s.) Fir'avn'un sarayında bulunduğu vakit, onu sütninelere tevdî' ettiler; hiçbiri- sinin sütünü emmedi; vâlidesi sütnine olarak saraya gidip onu emzirdi. 701. Ben ayın lutfunu vasıtadan istemem, zîra bu rabıta halkın helâki oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 701. Ben ayın lütfunu vasıtadan istemem, çünkü bu bağıntı halkın helâki oldu. Burada "Ay"dan kasıt, ruhların babası olan Muhammedî küllî ruhtur ki, bütün âleme Rabbanî feyizler bu ruhtan dağıtılır. "Vasıta"dan kasıt ise, âlemin izafî varlığıdır. Yani, ben ruhum, küllî ruhun lütfunu ve feyzini vasıtadan ve âlemin izafî varlığı perdesi arkasından almak istemem. Çünkü bu izafî varlığın halleri, oluşları halkın helâkine sebep oldu. "Ay"dan murâd, burada ebu'l-ervâh olan rûh-i küllî-i Muhamedî'dir ki, cemî-i âleme füyûzât-ı rabbâniyye bu rûhtan tevzî' olunur. "Vâsıta"dan mu- râd, âlemin vücûd-i izâfisidir. Ya'ni, ben rûhum, rûh-i küllînin lutfunu ve fey- zini vâsıtadan ve vücûd-i izâfi-i âlem perdesi arkasından almak istemem. Zî- râ bu vücûd-i izâfînin şuûnâtı halkın helâkini mûcib oldu. 702. Yahud meğer ki bir bulut ayın huyunu tuta, tâ ki o ayın yüzünün hicabı olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 702. Ya da bir bulut ayın huyunu tuta ki, o ayın yüzünün perdesi olmasın! "Bulut"tan kastedilen, cismanî belirginleşme ve izafî varlıktır; ve Muhammedî ahlak ile nitelenen insân-ı kâmilin cismanî suretidir ki, küllî Muhammedî ruhun feyzini ulaştırmaya aracı olur; ve onun bu cismanî sureti, küllî ruhun yüzünün perdesi ve örtüsü olmaz. Yukarıdaki şerefli beyitte, "Ben onun lütfunu aracıdan istemem" buyrulmuştu. Bu beyitte insân-ı kâmilin cismanî suretinin aracılığı istisna buyrulmuş oluyor. Çünkü insân-ı kâmil, Hakk Yolcularını öncelikle Peygamber Efendimiz'in huzuruna götürür ve Peygamber Efendimiz de Hakk'a ulaştırır. "Bulut"tan murâd, taayyün-i cismânî ve vücûd-i izâfidir ve ahlâk-ı mu- hammediyye ile muttasıf olan insân-ı kâmilin sûret-i cismâniyyesidir ki, rûh-i küllî-i Muhammedî'nin feyzini îsâle vâsıta olur; ve onun bu sûret-i cis- mâniyyesi rûh-i küllînin yüzünün hicabı ve perdesi olmaz. Yukarıki beyt-i şerîfte, "Ben onun lutfunu vâsıtadan istemem" buyrulmuş idi. Bu beyitte in- sân-ı kâmilin sûret-i cismâniyyesinin vesâteti istisnâ buyrulmuş oluyor. Zî- râ insân-ı kâmil sâlikleri evvelen huzûr-i risâlet-penâhîye götürür ve Risâ- letpenah Efendimiz dahi Hakk'a îsâl buyurur. 703. Enbiya ve evliyânın cismi gibi, o, kendinin sûretini vasf-i lâda gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 703. O, kendisinin suretini, peygamberlerin ve evliyaların cismi gibi, yokluk vasfında gösterir. Yani, o insân-ı kâmilin cismi, peygamberlerin ve evliyaların cismi gibi olur; ve kendisinin yoğun olan cismini ve suretini, o cismin ve suretin hükümlerine tabi olmamak suretiyle yokluk vasfında gösterir, ondan ortaya çıkan ancak latif ruhun hükümleri ve tesirleri olur. "Ben, dadı mesabesinde olan bu mecazi varlığın terbiyesi altında olmak istemem; benim asıl olan hakiki varlığın sıfatı altında terbiye edilmem daha hoştur; çünkü ruhum Musa mesabesindedir; bu sebeple benim dadım ve terbiyecim hakiki varlıktır." Bu şerefli beyitte Kasas suresinde geçen وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلِ (Kasas, 28/12) yani "Biz Musa'ya önceden sütannelerini haram ettik" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Çünkü Musa (a.s.) Firavun'un sarayında bulunduğu zaman, onu sütannelere teslim ettiler; hiçbirinin sütünü emmedi; annesi sütanne olarak saraya gidip onu emzirdi. Ya'ni, o insân-ı kâmilin cismi, enbiyâ ve evliyânın cismi gibi olur; ve ken- dinin kesif olan cismini ve sûretini, o cismin ve sûretin ahkâmına tabi' olma- mak sûretiyle yok vasfında gösterir, ondan zâhir olan ancak rûh-i latîfin ah- kâm ve âsârı olur. "Ben dâye mesâbesinde olan bu vücûd-i mecâzînin terbiyesi altında olmak istemem; benim aslî olan vücûd-i hakîkînin sıfatı altında terbiye olunmam daha hoştur; zîrâ Mûsâ mesâbesinde olan rûhum; binâenaleyh benim dâyem ve mürebbîm vücûd-i hakîkîdir." Bu beyt-i şerîfte sûre-i Kasas'ta vâki' وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِن قَبْلِ (Kasas, 28/12) ya'ni “Biz Mûsâ'ya evvelden sütnineleri harâm ettik" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Zîrâ Mûsâ (a.s.) Fir'avn'un sarayında bulunduğu vakit, onu sütninelere tevdî' ettiler; hiçbirisinin sütünü emmedi; vâlidesi sütnine olarak saraya gidip onu emzirdi. 701. Ben ayın lutfunu vasıtadan istemem, zîra bu rabıta halkın helâki oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 701. Ben ayın lütfunu vasıtadan istemem, çünkü bu bağıntı halkın helâki oldu. "Ay"dan kasıt, burada ruhların babası olan Muhammedî küllî ruhtur ki, bütün âleme Rabbanî feyizler bu ruhtan dağıtılır. "Vasıta"dan kasıt, âlemin izafî varlığıdır. Yani, ben ruhum, küllî ruhun lütfunu ve feyzini vasıtadan ve âlemin izafî varlığı perdesi arkasından almak istemem. Çünkü bu izafî varlığın halleri halkın helâkini gerektirdi. "Ay"dan murâd, burada ebu'l-ervâh olan rûh-i küllî-i Muhammedî'dir ki, cemî-i âleme füyûzât-ı rabbâniyye bu rûhtan tevzî' olunur. "Vâsıta"dan murâd, âlemin vücûd-i izâfisidir. Ya'ni, ben rûhum, rûh-i küllînin lutfunu ve feyzini vâsıtadan ve vücûd-i izâfi-i âlem perdesi arkasından almak istemem. Zîrâ bu vücûd-i izâfînin şuûnâtı halkın helâkini mûcib oldu. 702. Yahud meğer ki bir bulut ayın huyunu tuta, tâ ki o ayın yüzünün hicabı olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 702. Yahut belki bir bulut ayın huyunu tutar, tâ ki o ayın yüzünün perdesi olmasın! "Bulut"tan kasıt, cismanî belirginleşme ve izafî varlıktır; ve Muhammedî ahlâk ile nitelenmiş insân-ı kâmilin cismanî şeklidir ki, küllî Muhammedî ruhun feyzini ulaştırmaya aracı olur; ve onun bu cismanî şekli küllî ruhun yüzünün perdesi ve örtüsü olmaz. Yukarıdaki şerefli beyitte, "Ben onun lütfunu aracıdan istemem" buyrulmuştu. Bu beyitte insân-ı kâmilin cismanî şeklinin aracılığı istisna edilmiş oluyor. Çünkü insân-ı kâmil sâlikleri önce peygamberlik makamının huzuruna götürür ve Peygamber Efendimiz de Hakk'a ulaştırır. "Bulut"tan murâd, taayyün-i cismânî ve vücûd-i izâfidir ve ahlâk-ı muhammediyye ile muttasıf olan insân-ı kâmilin sûret-i cismâniyyesidir ki, rûh-i küllî-i Muhammedî'nin feyzini îsâle vâsıta olur; ve onun bu sûret-i cismâniyyesi rûh-i küllînin yüzünün hicabı ve perdesi olmaz. Yukarıki beyt-i şerîfte, "Ben onun lutfunu vâsıtadan istemem" buyrulmuş idi. Bu beyitte insân-ı kâmilin sûret-i cismâniyyesinin vesâteti istisnâ buyrulmuş oluyor. Zîrâ insân-ı kâmil sâlikleri evvelen huzûr-i risâlet-penâhîye götürür ve Risâletpenah Efendimiz dahi Hakk'a îsâl buyurur. 703. Enbiya ve evliyânın cismi gibi, o, kendinin sûretini vasf-i lâda gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 703. Peygamberlerin ve evliyaların bedeni gibi, o, kendisinin suretini yokluk vasfında gösterir. Yani, o insân-ı kâmilin bedeni, peygamberlerin ve evliyaların bedeni gibi olur; ve kendisinin yoğun olan bedenini ve suretini, o bedenin ve suretin hükümlerine tabi olmamak suretiyle yokluk vasfında gösterir, ondan ortaya çıkan ancak latif ruhun hükümleri ve ruhanî tesirleri olur. Ya'ni, o insân-ı kâmilin cismi, enbiyâ ve evliyânın cismi gibi olur; ve kendinin kesif olan cismini ve sûretini, o cismin ve sûretin ahkâmına tabi' olmamak sûretiyle yok vasfında gösterir, ondan zâhir olan ancak rûh-i latîfin ahkâm ve âsârı olur. 704. Öyle bir bulut perde bağlayıcı olmaz, ma'nâda fâideli perde yırtıcı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 704. Öyle bir bulut perde bağlayıcı olmaz, anlamda faydalı perde yırtıcı olur. Öyle bir cisim bulutu, ruhun yüzüne perde örtücü olmaz. Anlamda faydalı ve ruhun yüzünden perdeyi ve engeli yırtıcı ve kaldırıcı olur; ve o cisim bulutu ruhun kendisi gibi latif (ince, şeffaf) olur. Öyle bir cisim bulutu, rûhun yüzüne perde örtücü olmaz. Ma'nâda fâideli ve rûhun yüzünden perdeyi ve hicâbı yırtıcı ve kaldırıcı olur; ve o cisim bulutu ayn-ı rûh gibi latîf olur. 705. Öyleki bir aydınlık sabâhta katre yağdı, halbuki yukarıda bulut yok.✨ ✨ Sade Türkçe flash 705. Öyle ki bir aydınlık sabahta damla yağdı, hâlbuki yukarıda bulut yok. Yani, o cisim bulutunun (bedenin bulut gibi hafiflemesi) hâli, havada bulut olmadığı hâlde, berrak ve aydınlık sabahta yere çiğ yağmasına benzer. Bununla birlikte havada çiğ yağdıran, gayet ince ve havadan fark edilmez derecede bir bulut vardır. İşte insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) cisim bulutunun hâli de buna benzer. Ya'ni, o cisim bulutunun letâfet-i hâli havada bulut olmadığı hâlde, berrak ve aydınlık sabahta yere çiğ yağmasına benzer. Maahâzâ havada çiğ yağdıran gâyet ince ve havadan fark olunmaz derecede bir bulut vardır. İşte insân-ı kâmilin cisim bulutunun hâli de buna müşâbihtir. 706. O sikā mu'cize-i Peygamberî idi. Bulut mahv cihetinden hem-reng-i semâ olmuş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 706. O su tulumu Peygamber mucizesiydi. Bulut, yokluk yönünden gökyüzüyle aynı renge bürünmüştü. Bu peygamberlik mucizesi, üçüncü cildin 3120 numaralı beytinden itibaren anılmaktadır. "Sikā", su tulumu demektir. Bu mucize şudur ki, havada bulut olmadığı hâlde, Resûl-i Ekrem (a.s.) Arab'ın su tulumunu suyla doldurdu. Gerçi o tuluma gelen su da, ilâhî âdet üzere buluttan gelmişti; fakat o bulut o kadar inceydi ki, göğün mavi rengiyle birleşmişti ve o bulutun yoğunluğu görme duyusuyla fark edilmezdi. Bu mu'cize-i risâlet-penâhî III. cildin 3120 numaralı beytinden i'tibâren mezkûrdur. “Sikā”, su tulumu demektir. Bu mu'cize şudur ki, havada bulut olmadığı hâlde, Resûl-i Ekrem hazretleri Arab'ın su tulumunu suyla doldurdu. Gerçi o tuluma gelen su dahi, âdet-i ilâhiyye üzere buluttan gelmiş idi; fakat o bulut o kadar ince idi ki, göğün mâvî rengi ile berâber olmuş idi ve o bulutun kesâfeti basar hissi ile fark edilmez idi. 707. Bulut idi, ondan bulutun huyu gitmiş idi; âşıkın cismi sabr ile böyle olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 707. Bulut idi, ondan bulutun huyu gitmiş idi; âşıkın cismi sabır ile böyle olur. Arab'ın tulumuna suyu getiren bulut idi. Fakat bulutlara özgü olan huy ve yoğunluk o buluttan gitmiş idi. Nasıl ki nefsinin heveslerine karşı sabrı ve mücâhedesi sebebiyle Hak âşığının cismi de öyle bedensel yoğunluktan arınmış ve latif olur. Arab'ın tulumuna suyu getiren bulut idi. Fakat bulutlara mahsûs olan huy ve kesâfet o buluttan gitmiş idi. Nitekim nefsinin hevâlarına karşı sabrı ve mücâhedesi sebebiyle Hak âşığının cismi de öyle kesâfet-i cismâniyyeden ârî ve latîf olur. 708. Ten olur ammâ tenlik ondan gāib olmuştur; değişmiş ondan renk ve koku gitmiş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 708. Ten olur ama tenlik ondan kaybolmuştur; ondan renk ve koku gitmiştir. 704. Öyle bir bulut perde bağlayıcı olmaz, ma'nâda faideli perde yırtıcı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 704. Öyle bir bulut perde bağlayıcı olmaz, aksine anlamda faydalı perde yırtıcı olur. Öyle bir cisim bulutu, ruhun yüzüne perde örtücü olmaz. Anlamda faydalı ve ruhun yüzünden perdeyi ve hicabı (perdeyi) yırtıcı ve kaldırıcı olur; ve o cisim bulutu ruhun kendisi gibi latif (ince, şeffaf) olur. Öyle bir cisim bulutu, rûhun yüzüne perde örtücü olmaz. Ma'nâda faideli ve rûhun yüzünden perdeyi ve hicâbı yırtıcı ve kaldırıcı olur; ve o cisim bulutu ayn-ı rûh gibi latîf olur. 705. Öyleki bir aydınlık sabahta katre yağdı, halbuki yukarıda bulut yok.✨ ✨ Sade Türkçe flash 705. Öyle ki bir aydınlık sabahta damla yağdı, hâlbuki yukarıda bulut yok. Yani, o cisim bulutunun incelik hâli, havada bulut olmadığı hâlde, berrak ve aydınlık sabahta yere çiğ yağmasına benzer. Bununla birlikte havada çiğ yağdıran gayet ince ve havadan fark edilmez derecede bir bulut vardır. İşte insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) cisim bulutunun hâli de buna benzerdir. Ya'ni, o cisim bulutunun letâfet-i hâli havada bulut olmadığı hâlde, berrak ve aydınlık sabahta yere çiğ yağmasına benzer. Maahâzâ havada çiğ yağdıran gāyet ince ve havadan fark olunmaz derecede bir bulut vardır. İşte insân-ı kâmilin cisim bulutunun hâli de buna müşâbihtir. 706. O sikā mu'cize-i Peygamberî idi. Bulut mahv cihetinden hem-reng-i semâ olmuş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 706. O, Peygamber'in (a.s.) su mucizesiydi. Bulut, yokluk yönünden gökyüzüyle aynı renge bürünmüştü. Bu peygamberlik mucizesi, III. cildin 3120 numaralı beytinden itibaren zikredilmiştir. "Sikā", su tulumu demektir. Bu mucize şudur ki, havada bulut olmadığı hâlde, Resûl-i Ekrem (a.s.) Arab'ın su tulumunu suyla doldurdu. Gerçi o tuluma gelen su dahi, ilâhî âdet üzere buluttan gelmiş idi; fakat o bulut o kadar ince idi ki, göğün mavi rengi ile bir olmuş idi ve o bulutun yoğunluğu görme duyusu ile fark edilmez idi. Bu mu'cize-i risâlet-penâhî III. cildin 3120 numaralı beytinden i'tibâren mezkûrdur. "Sikā", su tulumu demektir. Bu mu'cize şudur ki, havada bulut olmadığı hâlde, Resûl-i Ekrem hazretleri Arab'ın su tulumunu suyla doldurdu. Gerçi o tuluma gelen su dahi, âdet-i ilâhiyye üzere buluttan gelmiş idi; fakat o bulut o kadar ince idi ki, göğün mâvi rengi ile beraber olmuş idi ve o bulutun kesâfeti basar hissi ile fark edilmez idi. 707. Bulut idi, ondan bulutun huyu gitmiş idi; âşıkın cismi sabr ile böyle olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 707. Bulut idi, ondan bulutun huyu gitmiş idi; âşıkın cismi sabır ile böyle olur. Arab'ın tulumuna suyu getiren bulut idi. Fakat bulutlara özgü olan huy ve yoğunluk o buluttan gitmiş idi. Nasıl ki nefsinin heveslerine karşı sabrı ve mücâhedesi sebebiyle Hak âşığının cismi de öyle bedensel yoğunluktan arınmış ve latif olur. Arab'ın tulumuna suyu getiren bulut idi. Fakat bulutlara mahsûs olan huy ve kesâfet o buluttan gitmiş idi. Nitekim nefsinin hevâlarına karşı sabrı ve mücâhedesi sebebiyle Hak âşığının cismi de öyle kesâfet-i cismâniyyeden ârî ve latîf olur. 708. Ten olur ammâ tenlik ondan gāib olmuştur; değişmiş ondan renk ve koku gitmiş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 708. Ten olur ama tenlik ondan kaybolmuştur; ondan renk ve koku değişmiş, gitmiştir. Yani, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) cismi de gerçi cisimdir, fakat ondan cismin yoğunluğu ve sıfatı kaybolmuştur. O cismin sıfatları, ruhanî sıfatlara dönüşmüş, artık ondan cisimlere özgü olan renk ve koku gitmiştir. Ya'ni, insân-ı kâmilin cismi de gerçi cisimdir, fakat ondan cismin kesâfeti ve sıfatı kaybolmuştur. O cismin sıfatları, sıfât-ı rûhâniyyeye tebeddül etmiş, artık ondan cisimlere mahsûs olan renk ve koku gitmiştir. 709. Kanat gayr içindir ve baş benim içindir. Sem' ve basarın evi tenin direğidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 709. Kanat başkaları içindir ve baş benim içindir. İşitme ve görmenin evi bedenin direğidir. "Kanat"tan kasıt, yoğun beden ve bu bedene ait olan hünerler, zekâlar ve dünyevî sebeplerdir. "Baş"tan kasıt, ruhtur ve insanın iç âlemidir. "İşitme ve görmenin evi"nden kasıt, kalptir ki, bedenin ayakta durmasına ve idrak etmesine sebep olduğu için, o bedenin direğidir. Bu şerefli beyit, hakikat âleminin tavusu olan insân-ı kâmil tarafındandır. Yani, ey Hakk Yolcusu, benim bu bedensel suretim ve görünen hünerlerim ve dünyevî sebeplerim hep başkaları içindir ve başkalarını doğru yola iletmek içindir. Çünkü ben akıl sahiplerini bunlar ile avlarım. Başım ve ruhum ve iç âlemim benim içindir. Çünkü başkalarının benim iç âlemime nüfuz etmesi yoktur. Nitekim Cenâb-ı Pîr'in yüce mürşitleri Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî (k.s.) hazretlerine bir kişi, "Filan kimseden senin övgünü işittim," dedi. Buyurdular ki: "Önce göreyim, o kimse nasıl bir kimsedir, onda o mertebe var mıdır ki beni anlayıp övsün! Eğer o beni söz ile tanımış ise, muhakkaktır ki tanımamıştır. Çünkü bu söz ve o harf ve ses ve o dudak ve ağız kalmaz, bu arazdır; ve eğer fiil ile tanımış ise yine böyledir; ve eğer benim zâtımı tanımış ise suret zâta uymaz ki övsün!" Ve hayat ve ilim, işitme, görme, irâde, kudret, kelâm ve tekvîn (var etme) sıfatlarının evi olan kalp, görünen ve içsel olarak bedenin direğidir. Kalbin görünen kısmı bozulunca beden de bozulur ve aynı şekilde kalbin iç âlemi bozulunca bedenin fiilleri ve hareketleri de bozulur. "Kanat"tan murâd, cism-i kesîf ve bu cisme müteallik olan hünerler ve zekâlar ve esbâb-ı dünyeviyyedir. "Baş"tan murâd, rûhtur ve insanın bâtınıdır. "Sem' ve basarın evi"nden murâd, kalbdir ki cismin kıyâmına ve idrâke sebeb olduğu için, o cismin direğidir. Bu beyt-i şerîf, âlem-i hakîkatin tâvusu olan insân-ı kâmil tarafındandır. Ya'ni, ey sâlik, benim bu sûret-i cismâniyyem ve zâhirî hünerlerim ve esbâb-ı dünyeviyyem hep başkaları içindir ve başkalarını irşâd içindir. Zîrâ ben ehl-i aklı bunlar ile avlarım. Başım ve rûhum ve bâtınım benim içindir. Zîrâ ağyârın benim bâtınıma nüfûzu yoktur. Nitekim cenâb-ı Pîr'in mürşid-i âlîleri Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî (k.s.) hazretlerine bir şahıs, “Filân kimseden senin medhini işittim”, dedi. Buyurdular ki: “İbtidâ göreyim, o kimse nasıl bir kimsedir, onda o mertebe var mıdır ki beni anlayıp medhetsin! Eğer o beni söz ile tanımış ise, muhakkaktır ki tanımamıştır. Zîrâ bu söz ve o harf ü savt ve o dudak ve ağız kalmaz, bu arazdır; ve eğer fiil ile tanımış ise yine böyledir; ve eğer benim zâtımı tanımış ise sûret zâta uymaz ki medhetsin!” Ve hayat ve ilim, sem', basar, irâde, kudret, kelâm ve tekvîn sıfatlarının evi olan kalb, zâhiren ve bâtınen cismin direğidir. Kalbin zâhiri fâsid olunca cisim dahi fâsid olur ve kezâ kalbin bâtını fâsid olunca cismin ef'âl ve harekâtı dahi fâsid olur. 710. Gayrı sayd için can fedâ etmeyi küfr-i mutlak ve hayırdan ümîdsizlik bil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 710. Başkalarını avlamak için can feda etmeyi mutlak küfür ve hayırdan ümitsizlik bil! Ey Hakk Yolcusu, başkalarını avlamak ve onlara hoş görünüp kendine çekmek için sakın ruhunun zevkini feda etme; bu fedayı mutlak küfür ve hayırdan ümitsizlik bil! Ey tarîk-ı Hakk'ın sâliki, gayrı sayd için ve onlara hoş görünüp kendine celb etmek için sakın rûhun zevkini fedâ etme, bu fedâyı küfr-i mutlak ve hayırdan ümîdsizlik bil! 711. Sakın tûtîlerin önünde şeker gibi olma, belki zehir gibi ol, ziyandan emîn ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 711. Sakın papağanların önünde şeker gibi olma, aksine zehir gibi ol, zarardan emin ol! Yani, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) bedeni de gerçi bedendir, fakat ondan bedenin yoğunluğu ve sıfatı kaybolmuştur. O bedenin sıfatları, ruhanî sıfatlara dönüşmüş, artık ondan bedenlere özgü olan renk ve koku gitmiştir. Ya'ni, insân-ı kâmilin cismi de gerçi cisimdir, fakat ondan cismin kesâfeti ve sıfatı kaybolmuştur. O cismin sıfatları, sıfât-ı rûhâniyyeye tebeddül etmiş, artık ondan cisimlere mahsûs olan renk ve koku gitmiştir. 709. Kanat gayr içindir ve baş benim içindir. Sem' ve basarın evi tenin direğidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 709. Kanat başkası içindir ve baş benim içindir. İşitme ve görmenin evi bedenin direğidir. "Kanat"tan kasıt, yoğun beden ve bu bedene ait olan hünerler, zekâlar ve dünyevî sebeplerdir. "Baş"tan kasıt, ruhtur ve insanın iç âlemidir. "İşitme ve görmenin evi"nden kasıt, kalptir ki bedenin ayakta durmasına ve idrake sebep olduğu için, o bedenin direğidir. Bu şerefli beyit, hakikat âleminin tavusu olan insân-ı kâmil tarafındandır. Yani, ey Hakk Yolcusu, benim bu cismanî suretim ve görünen hünerlerim ve dünyevî sebeplerim hep başkaları içindir ve başkalarını doğru yola iletmek içindir. Çünkü ben akıl sahiplerini bunlar ile avlarım. Başım ve ruhum ve iç âlemim benim içindir. Çünkü başkalarının benim iç âlemime nüfuzu yoktur. Nitekim cenâb-ı Pîr'in yüce mürşitleri Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî (k.s.) hazretlerine bir kişi, "Filan kimseden senin övgünü işittim," dedi. Buyurdular ki: "Önce göreyim, o kimse nasıl bir kimsedir, onda o mertebe var mıdır ki beni anlayıp övsün! Eğer o beni söz ile tanımış ise, muhakkaktır ki tanımamıştır. Çünkü bu söz ve o harf ve ses ve o dudak ve ağız kalmaz, bu arazdır (geçici bir niteliktir); ve eğer fiil ile tanımış ise yine böyledir; ve eğer benim zâtımı tanımış ise suret zâta uymaz ki övsün!" Ve hayat ve ilim, işitme, görme, irâde, kudret, kelâm ve tekvîn (yaratma) sıfatlarının evi olan kalp, görünen ve görünmeyen yönüyle bedenin direğidir. Kalbin görünen yönü bozulunca beden de bozulur ve aynı şekilde kalbin iç âlemi bozulunca bedenin fiilleri ve hareketleri de bozulur. "Kanat"tan murâd, cism-i kesîf ve bu cisme müteallik olan hünerler ve zekâlar ve esbâb-ı dünyeviyyedir. "Baş"tan murâd, rûhtur ve insanın bâtınıdır. "Sem' ve basarın evi"nden murâd, kalbdir ki cismin kıyâmına ve idrâke sebeb olduğu için, o cismin direğidir. Bu beyt-i şerîf, âlem-i hakîkatin tâvusu olan insân-ı kâmil tarafındandır. Ya'ni, ey sâlik, benim bu sûret-i cismâniyyem ve zâhirî hünerlerim ve esbâb-ı dünyeviyyem hep başkaları içindir ve başkalarını irşâd içindir. Zîrâ ben ehl-i aklı bunlar ile avlarım. Başım ve rûhum ve bâtınım benim içindir. Zîrâ ağyârın benim bâtınıma nüfûzu yoktur. Nitekim cenâb-ı Pîr'in mürşid-i âlîleri Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî (k.s.) hazretlerine bir şahıs, "Filân kimseden senin medhini işittim", dedi. Buyurdular ki: "İbtidâ göreyim, o kimse nasıl bir kimsedir, onda o mertebe var mıdır ki beni anlayıp medhetsin! Eğer o beni söz ile tanımış ise, muhakkaktır ki tanımamıştır. Zîrâ bu söz ve o harf ü savt ve o dudak ve ağız kalmaz, bu arazdır; ve eğer fiil ile tanımış ise yine böyledir; ve eğer benim zâtımı tanımış ise sûret zâta uymaz ki medhetsin!" Ve hayat ve ilim, sem', basar, irâde, kudret, kelâm ve tekvîn sıfatlarının evi olan kalb, zâhiren ve bâtınen cismin direğidir. Kalbin zâhiri fâsid olunca cisim dahi fâsid olur ve kezâ kalbin bâtını fâsid olunca cismin ef'âl ve harekâtı dahi fâsid olur. 710. Gayrı sayd için can fedâ etmeyi küfr-i mutlak ve hayrdan ümidsizlik bil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 710. Başkalarını avlamak için can feda etmeyi mutlak küfür ve hayırdan ümitsizlik bil! Ey Hakk Yolcusu, başkalarını avlamak ve onlara hoş görünüp kendine çekmek için sakın ruhunun zevkini feda etme; bu fedayı mutlak küfür ve hayırdan ümitsizlik bil! Ey tarîk-ı Hakk'ın sâliki, gayrı sayd için ve onlara hoş görünüp kendine celb etmek için sakın rûhun zevkini fedâ etme, bu fedâyı küfr-i mutlak ve hayırdan ümidsizlik bil! 711. Sakın tûtîlerin önünde şeker gibi olma, belki zehir gibi ol, ziyandan emîn ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 711. Sakın papağanların önünde şeker gibi olma, aksine zehir gibi ol, ziyandan emin ol! Sakın papağanların, yani söz ehli kişilerin önünde hünerlerini göstermek suretiyle şeker gibi olma, aksine onların karşısında somurtup sessizce otur. Çünkü onların önünde böyle oturmak onlara karşı zehir gibi olmaktır. Eğer böyle yaparsan, onlar senin yanından kaçarlar ve sen de iç dünyanın zarar ve ziyana uğramasından emin olursun. Sakın tûtîlerin, ya'ni erbâb-ı kālin önünde hünerlerini göstermek sûretiyle şeker gibi olma, belki onların müvâcehesinde somurtup sâkit olarak otur. Zîrâ onların önünde böyle oturmak onlara karşı zehir gibi olmaktır. Eğer böyle yapar isen, onlar senin yanından kaçarlar ve sen de bâtınının zarar ve ziyâna uğramasından emin olursun. 712. Yahud hitabın tahsîn ve âferîni için, köpekler önünde kendini leş yap!✨ ✨ Sade Türkçe flash 712. Yahut hitabın beğenilmesi ve övgüsü için, köpekler önünde kendini leş yap! Bu şerefli beytin anlamında iki yön vardır. Birincisi şudur ki, eğer söz ehli olan dünya düşkünlerinin önünde kendini zehir yapıp onları kaçıramazsan, git onun aksini yap ve onların senin tatlı sözlerini beğenip övmeleri için kendini dünya talibi olan bu köpeklerin önünde bir leş ve murdar yap, senden istedikleri gibi faydalansınlar. Bu anlama göre yukarıdaki beyit ile bu beyit Şeyh Sa'dî hazretlerinin şu beytinin benzeri olabilir: "Ya karışıklığa ve kedere razı ol, yahut birtakım ciğeri karganın önüne koy!" Bu anlama göre bu iki şerefli beyitteki hâl makbul olmaz. İkinci yön de şudur: Yahut senin latif sözlerini köpekler mesabesinde olan dünya ehlinin beğenip övmelerinden dolayı, o dünya ehlinin önünde kendini, bu övgü ve beğenileri duymayan bir ölü ve leş gibi hissiz ve duygusuz yap ve onların bu beğenme ve övgülerinden nefsine gurur gelmesin. Bu hâl güç ve fakat makbul olur. Bu şerefli beytin şekli bazı nüshalarda şöyledir: Yani "Beğenilme ve övgü ve hitap için köpeklerin önünde kendini murdar yap!" demektir. Diğer bir nüsha da şöyledir: Yani "Yahut hitapta bir övgü için kendini köpekler önünde murdar yap!" demek olur. Anlamca hiçbirinde ihtilaf yoktur. Üçüncü bir hâl dahi ilerideki 716 numaralı şerefli beyitte açıklanmıştır. Sakın papağanların, yani söz ehlinin önünde hünerlerini göstermek suretiyle şeker gibi olma, aksine onların karşısında somurtup sessiz olarak otur. Çünkü onların önünde böyle oturmak onlara karşı zehir gibi olmaktır. Eğer böyle yapar isen, onlar senin yanından kaçarlar ve sen de bâtınının zarar ve ziyana uğramasından emin olursun. Bu beyt-i şerîfin ma'nâsında iki vecih vardır. Birisi budur ki, eğer erbâb-ı kāl olan ehl-i dünyanın önünde kendini zehir yapıp onları kaçıramazsan, git onun aksini yap ve onların senin tatlı sözlerini tahsîn edip âferin demeleri için kendini tâlib-i dünyâ olan bu köpeklerin önünde bir leş ve murdar yap, senden istedikleri gibi müntefi' olsunlar. Bu ma'nâya göre yukarıki beyit ile bu beyit Şeyh Sa'dî hazretlerinin şu beytinin nazîri olabilir: "Ya teşvîşe ve gussaya râzı ol, yâhud birtakım ciğeri karganın önüne koy!" Bu ma'nâya göre bu iki beyt-i şerîfteki hâl makbûl olmaz. İkinci vecih dahi şudur: Yâhud senin latîf sözlerini köpekler mesâbesinde olan ehl-i dünyanın tahsîn edip âferin demelerinden dolayı, o ehl-i dünyanın önünde kendini, bu âferîn ve tahsînleri duymayan bir ölü ve leş gibi hissiz ve duygusuz yap ve onların bu tahsîn ve âferinlerinden nefsine gurûr gelmesin. Bu hâl güç ve fakat makbûl olur. Bu beyt-i şerîfin sûreti ba'zı nüshalarda şöyledir: Ya'ni "Tahsîn ve âferîn ve hitâb için kelblerin önünde kendini murdar yap!" demektir. Diğer bir nüsha da şöyledir: Ya'ni "Yahud hitâbda bir âferin için kendini kelbler önünde murdar yap!" demek olur. Ma'nâca hiçbirinde ihtilaf yoktur. Üçüncü bir hâl dahi âtîdeki 716 numaralı beyt-i şerîfte musarrahtır. Sakın tûtîlerin, ya'ni erbâb-ı kālin önünde hünerlerini göstermek sûretiyle şeker gibi olma, belki onların müvâcehesinde somurtup sâkit olarak otur. Zîrâ onların önünde böyle oturmak onlara karşı zehir gibi olmaktır. Eğer böyle yapar isen, onlar senin yanından kaçarlar ve sen de bâtınının zarar ve ziyâna uğramasından emin olursun. 712. Yahud hitabın tahsîn ve âferîni için, köpekler önünde kendini leş yap!✨ ✨ Sade Türkçe flash 712. Ya da hitabın beğenilmesi ve övülmesi için, köpekler önünde kendini leş yap! Bu şerefli beytin anlamında iki yön vardır. Birincisi şudur ki, eğer söz ehli olan dünya ehlinin önünde kendini zehir yapıp onları kaçıramazsan, git onun aksini yap ve onların senin tatlı sözlerini beğenip övmeleri için kendini dünya talibi olan bu köpeklerin önünde bir leş ve murdar yap, senden istedikleri gibi faydalansınlar. Bu anlama göre yukarıdaki beyit ile bu beyit Şeyh Sa'dî hazretlerinin şu beytinin benzeri olabilir: "Ya teşvîşe ve gussaya râzı ol, yâhud birtakım ciğeri karganın önüne koy!" Bu anlama göre bu iki şerefli beyitteki hâl makbul olmaz. İkinci yön de şudur: Ya da senin latif sözlerini köpekler mesabesinde olan dünya ehlinin beğenip övmelerinden dolayı, o dünya ehlinin önünde kendini, bu övgü ve beğenileri duymayan bir ölü ve leş gibi hissiz ve duygusuz yap ve onların bu beğenme ve övmelerinden nefsine gurur gelmesin. Bu hâl güç ve fakat makbul olur. Bu şerefli beytin şekli bazı nüshalarda şöyledir: Yani "Beğenme ve övme ve hitap için köpeklerin önünde kendini murdar yap!" demektir. Diğer bir nüsha da şöyledir: Yani "Ya da hitapta bir övgü için kendini köpekler önünde murdar yap!" demek olur. Anlamca hiçbirinde ihtilaf yoktur. Üçüncü bir hâl dahi ilerideki 716 numaralı şerefli beyitte açıktır. Bu beyt-i şerîfin ma'nâsında iki vecih vardır. Birisi budur ki, eğer erbâb-ı kāl olan ehl-i dünyanın önünde kendini zehir yapıp onları kaçıramazsan, git onun aksini yap ve onların senin tatlı sözlerini tahsîn edip âferin demeleri için kendini tâlib-i dünyâ olan bu köpeklerin önünde bir leş ve murdar yap, senden istedikleri gibi müntefi' olsunlar. Bu ma'nâya göre yukarıki beyit ile bu beyit Şeyh Sa'dî hazretlerinin şu beytinin nazîri olabilir: "Ya teşvîşe ve gussaya râzı ol, yâhud birtakım ciğeri karganın önüne koy!" Bu ma'nâya göre bu iki beyt-i şerîfteki hâl makbûl olmaz. İkinci vecih dahi şudur: Yâhud senin latîf sözlerini köpekler mesâbesinde olan ehl-i dünyanın tahsîn edip âferin demelerinden dolayı, o ehl-i dünyanın önünde kendini, bu âferîn ve tahsînleri duymayan bir ölü ve leş gibi hissiz ve duygusuz yap ve onların bu tahsîn ve âferinlerinden nefsine gurûr gelmesin. Bu hâl güç ve fakat makbûl olur. Bu beyt-i şerîfin sûreti ba'zı nüshalarda şöyledir: Ya'ni "Tahsîn ve âferîn ve hitâb için kelblerin önünde kendini murdar yap!" demektir. Diğer bir nüsha da şöyledir: Ya'ni "Yahud hitâbda bir âferin için kendini kelbler önünde murdar yap!" demek olur. Ma'nâca hiçbirinde ihtilaf yoktur. Üçüncü bir hâl dahi âtîdeki 716 numaralı beyt-i şerîfte musarrahtır. 713. İmdi Hızır gemiyi bunun için deldi, nihayet bu gemi gāsıbdan kurtuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 713. Şimdi Hızır gemiyi bunun için deldi, nihayet bu gemi gasp edenden kurtuldu. Bu şerefli beyit, yukarıdaki 711 numaralı beyte bağlıdır. Yani, ey Hakk Yolcusu, kendini söz ehli olan dünya ehlinden (ehl-i dünya: dünyaya düşkün olanlar) zehir gibi yap ve onlara karşı kendini kusurlu ve kötü göster. Nasıl ki Hz. Hızır, kıssası Kehf Suresi'nde anıldığı şekilde, sağlam bir gemiyi gasp edenlerin elinden kurtarmak için deldi. Sen de ruhunun bindiği cisim gemisini böyle dünya ehline karşı kusurlu yap ki, senin benliğini gasp etmesinler! Bu beyt-i şerîf yukarıdaki 711 numaralı beyte merbûttur. Ya'ni, ey sâlik kendini erbâb-ı kāl olan ehl-i dünyanın önünde zehir gibi yap ve onlara karşı kendini kusurlu ve fenâ göster. Nitekim Hz. Hızır, kıssası sûre-i Kehf'te mezkûr olduğu vech ile sağlam bir gemiyi gāsıbların elinden kurtarmak için deldi. Sen dahi rûhunun râkib olduğu cisim gemisini böyle ehl-i dünyaya karşı kusurlu yap ki, senin senliğini gasb etmesinler! 714. Fahra mensub olan fakr bundan dolayı âlî geldi, tâ ki tama' edici olan-lardan Ganî'ye kaçayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 714. Fahra mensup olan fakirlik bundan dolayı yüce geldi, tâ ki tamah edenlerden Ganî'ye kaçayım! Bilinmeli ki, "fakir" hakkında hakikat ehli "Fakir o kimsedir ki bir şeye sahip değildir ve kendisi bir şeyin kölesi değildir" demişlerdir. Bunun anlamı "Fakir bu fani âlemde hiçbir şeyi benimsememiştir ve kendisi de kalbini hiçbir şeye bağlayıp onun kölesi olmamıştır." demektir. Buna göre dünyanın hepsi görünüşte fakirin mülkü olsa bile, onun kalbinde hiçbir zerresi yer tutmaz ve bütün ihtiyaçlarını mutlak Ganî olan Yüce Allah'a arz eder ve kendisi bu fakirlikle övünür. İşte "Fakirlik övüncümdür" hadis-i şerifinin anlamı budur. "Fakirlik"ten kasıt, şunun bunun kesesine muhtaç olmak değildir. Yani, "Fahra mensup olan fakirlik, tamah ehli olan cismanîlere ihtiyaç arz etmekten kaçıp mutlak Ganî olan Hakk'a sığındığım için yüce geldi." Ma'lûm olsun ki, "fakîr" hakkında erbâb-ı hakikat الفقير هو الذ لا يملك و لا يملك ya'ni "Fakîr o kimsedir ki bir şeye mâlik değildir ve kendisi bir şeyin memlûkü değildir" demişlerdir. Bunun ma'nâsı "Fakîr bu âlem-i fânîde hiçbir şeyi benimsememiştir ve kendisi de kalbini hiçbir şeye rabt edip onun memlûkü olmamıştır." demek olur. Binâenaleyh dünyânın hepsi sûrette fakîrin mülkü olsa, onun kalbinde hiçbir zerresi yer tutmaz ve bilcümle ihtiyacını Ganiyy-i mutlak olan Hak Teâlâ'ya arz eder ve kendisi bu fakr ile müftehirdir. İşte "El-fakru fahrî" (الفقر فخری) hadis-i şerîfinin ma'nâsı budur. "Fakr"dan murâd, şunun bunun kesesine muhtaç olmak değildir. Ya'ni, "Fahra mensûb olan fakr, ehl-i tama' olan cismânîlere arz-ı ihtiyaçtan kaçıp Ganiyy-i mutlak olan Hakk'a ilticâ ettiğim için âlî geldi." 715. Defîneleri bir vîrâneye ondan dolayı koyarlar, tâ ki ehl-i umrânın hırsından kurtulalar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 715. Defineyi bir viraneye bu yüzden koyarlar ki, imar edilmiş yerlerde yaşayanların hırsından kurtulsunlar. "Umrân", imar edilmiş yer demektir. "Ehl-i umrân"dan kasıt, dünya ehlidir. Yani, dünya ehlinin hırsından ve saldırısından kurtarmak için, defineleri viranelere ve harabelere gömüp sakladıkları gibi, fakirlik ehli de kendi hünerlerini ve dünyevî sebeplerini, söz ehli olan gaflet sahiplerinden saklarlar ve bu şekilde onların tasallutundan emin olurlar. “Umrân", ma'mûr yer demektir. "Ehl-i umrân"dan murâd, dünyâ ehlidir. Ya'ni, ehl-i dünyanın hırsından ve taarruzundan kurtarmak için, defineleri vîrânelere ve harâbelere gömüp sakladıkları gibi, ehl-i fakr dahi kendi hünerlerini ve esbâb-ı dünyeviyyelerini, kāl ehli olan gaflet erbâbından saklarlar ve bu sûretle onların tasallutundan emin olurlar. 713. İmdi Hızır gemiyi bunun için deldi, nihayet bu gemi gāsıbdan kurtuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 713. Şimdi Hızır gemiyi bunun için deldi, nihayet bu gemi gasp edenden kurtuldu. Bu şerefli beyit, yukarıdaki 711 numaralı beyte bağlıdır. Yani, ey Hakk Yolcusu, kendini söz ehli olan dünya ehlinden (ehl-i dünya: dünyaya düşkün olanlar) zehir gibi yap ve onlara karşı kendini kusurlu ve kötü göster. Nasıl ki Hz. Hızır, kıssası Kehf Suresi'nde anıldığı şekilde, sağlam bir gemiyi gasp edenlerin elinden kurtarmak için deldi. Sen de ruhunun bindiği cisim gemisini böyle dünya ehline karşı kusurlu yap ki, senin benliğini gasp etmesinler! Bu beyt-i şerîf yukarıdaki 711 numaralı beyte merbûttur. Ya'ni, ey sâlik kendini erbâb-ı kāl olan ehl-i dünyanın önünde zehir gibi yap ve onlara karşı kendini kusurlu ve fenâ göster. Nitekim Hz. Hızır, kıssası sûre-i Kehf'te mezkûr olduğu vech ile sağlam bir gemiyi gāsıbların elinden kurtarmak için deldi. Sen dahi rûhunun râkib olduğu cisim gemisini böyle ehl-i dünyaya karşı kusurlu yap ki, senin senliğini gasb etmesinler! 714. Fahra mensub olan fakr bundan dolayı âlî geldi, tâ ki tama' edici olanlardan Ganî'ye kaçayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 714. Fahra mensup olan fakirlik bundan dolayı yüce geldi, tâ ki tamah edenlerden Ganî'ye kaçayım! Bilinmeli ki, "fakir" hakkında hakikat ehli "Fakir o kimsedir ki bir şeye sahip değildir ve kendisi bir şeyin kölesi değildir" demişlerdir. Bunun anlamı "Fakir bu fani âlemde hiçbir şeyi benimsememiştir ve kendisi de kalbini hiçbir şeye bağlayıp onun kölesi olmamıştır." demektir. Bu sebeple dünyanın hepsi görünüşte fakirin mülkü olsa bile, onun kalbinde hiçbir zerresi yer tutmaz ve bütün ihtiyaçlarını mutlak Ganî olan Yüce Allah'a arz eder ve kendisi bu fakirlikle övünür. İşte "Fakirlik övüncümdür" hadis-i şerifinin anlamı budur. "Fakirlik"ten kasıt, şunun bunun kesesine muhtaç olmak değildir. Yani, "Fahra mensup olan fakirlik, tamah ehli olan cismanîlere ihtiyaç arz etmekten kaçıp mutlak Ganî olan Hakk'a sığındığım için yüce geldi." Ma'lûm olsun ki, "fakîr" hakkında erbâb-ı hakikat الفقير هو الذ لا يملك و لا يملك ya'ni "Fakîr o kimsedir ki bir şeye mâlik değildir ve kendisi bir şeyin memlûkü değildir" demişlerdir. Bunun ma'nâsı "Fakîr bu âlem-i fânîde hiçbir şeyi benimsememiştir ve kendisi de kalbini hiçbir şeye rabt edip onun memlûkü olmamıştır." demek olur. Binâenaleyh dünyânın hepsi sûrette fakîrin mülkü olsa, onun kalbinde hiçbir zerresi yer tutmaz ve bilcümle ihtiyacını Ganiyy-i mutlak olan Hak Teâlâ'ya arz eder ve kendisi bu fakr ile müftehirdir. İşte "El-fakru fahrî" (الفقر فخری) hadis-i şerîfinin ma'nâsı budur. "Fakr"dan murâd, şunun bunun kesesine muhtaç olmak değildir. Ya'ni, "Fahra mensûb olan fakr, ehl-i tama' olan cismânîlere arz-ı ihtiyaçtan kaçıp Ganiyy-i mutlak olan Hakk'a ilticâ ettiğim için âlî geldi." 715. Defîneleri bir vîrâneye ondan dolayı koyarlar, tâ ki ehl-i umrânın hırsından kurtulalar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 715. Defineyi bir viraneye bu yüzden koyarlar ki, imar edilmiş yerlerde yaşayanların hırsından kurtulsunlar. "Umrân", imar edilmiş yer demektir. "Ehl-i umrân"dan kasıt, dünya ehlidir. Yani, dünya ehlinin hırsından ve saldırısından kurtarmak için, defineleri viranelere ve harabelere gömüp sakladıkları gibi, fakirlik ehli de kendi hünerlerini ve dünyevî sebeplerini, söz ehli olan gaflet sahiplerinden saklarlar ve bu şekilde onların tasallutundan emin olurlar. “Umrân", ma'mûr yer demektir. "Ehl-i umrân"dan murâd, dünyâ ehlidir. Ya'ni, ehl-i dünyanın hırsından ve taarruzundan kurtarmak için, defineleri vîrânelere ve harâbelere gömüp sakladıkları gibi, ehl-i fakr dahi kendi hünerlerini ve esbâb-ı dünyeviyyelerini, kāl ehli olan gaflet erbâbından saklarlar ve bu sûretle onların tasallutundan emin olurlar. 716. Eğer kanadı koparmazsan git halvette otur, tâ ki hep bunun ve onun harcı olmayasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 716. Eğer kanadı koparmazsan git halvette otur, tâ ki hep bunun ve onun harcı olmayasın! Ey Hakk Yolcusu, eğer sen dünya ehlinin önünde zehir gibi olamazsan veya onların övgü ve alkışlarına karşı nefsini ölü ve leş hükmünde tutup, onun gururundan emin değilsen, git halvette (yalnızlıkta) otur ve kendi manevî zevkinle meşgul ol; tâ ki bütün ömrünü şunun bunun keyfine ve hesabına harcamış olmayasın! Ey sâlik, eğer sen ehl-i dünyânın önünde zehir gibi olamazsan veyâhud onların tahsîn ve âferinlerine karşı nefsini ölü ve leş hükmünde tutup, onun gurûrundan emin değil isen, git halvette otur ve kendi zevk-i ma'nevîn ile meşgûl ol; tâ ki bütün ömrünü şunun bunun keyfine ve hesâbına sarf etmiş olmayasın! 717. Zîrâ ki sen hem bir lokmasın hem lokma yiyicisin. Ey can, yiyicisin ve yenilmişsin, akıl tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 717. Çünkü sen hem bir lokmasın hem lokma yiyicisin. Ey can, yiyicisin ve yenilmişsin, akıl tut! Çünkü sen hem bu halkın lokmasısın hem de bu halktan lokma yersin. Bu sebeple ey can olan sâlik, sen hem yiyicisin hem de yenilmişsin. Aklını başına topla! Çünkü eğer sen hüner sahibi kişilerden isen, bu boş işlerle meşguliyetler ile halk senin ömrünü yer ve yok eder ve sen de onların beğenilerini ve övgülerini yutup nefsini kabartırsın; ve eğer malın var ise, halk dalkavukluk edip onu yerler ve nefsin de onların yaltaklanmalarını ve dalkavukluklarını yiyip semirir. Makam sahibi isen yine böyledir. Bilinmeli ki, yiyicilik ve yenilmişlik hem maddî hem de manevî olur. İnsanın maddî olan yiyiciliği ve yenilmişliği açıktır. Çünkü topraktan çıkan çeşitli gıdaları yer ve onu da her bölünmez anda çevresindeki canlılar yer. Çevresindeki yiyenlerden bir kısmı, pire ve sivrisinek ve tahtakurusu ve bit gibi asalak hayvanlar olup göz ile görülürler. Ve bir kısmı da mikroskobik hayvanlar olup âletsiz göz ile görülmezler; ve ihtimal ki mikroskobun bile görmeye yeterli gelmediği yaratıklar da vardır. Eğer insanın böyle her an yiyenleri olmasa idi doğduğu günden beri yediği gıdalar toplanıp onun cismi pek büyük bir hâle gelirdi; ve aynı şekilde öldükten sonra insanın cesedini yiyenleri açıklamaya gerek yoktur. Manevî olan yiyicilik ve yenilmişliğe gelince bunlar da çoktur. Örneğin halk, insanın hünerlerini ve marifetlerini idraklerinin ağızlarıyla yerler. Sonra yine onun nefsine beğenilerini ve övgülerini yedirirler ve onu mağrur ederler; ve aynı şekilde insanî hayallerden biri diğerini yer ve onu da diğer bir hayal yer. Nasıl ki ilerideki şerh-i şerifte bu maddî ve manevî yiyicilik ve yenilmişlik beyan buyruluyor. Zîrâ ki sen hem bu halkın lokmasısın ve hem de bu halktan lokma yersin. Binâenaleyh ey can olan sâlik, sen hem yiyicisin ve hem de yenilmişsin. Aklını başına topla! Çünki eğer sen ashâb-ı hünerden isen, bu mâlâyâ'nî iştiğâlât ile halk senin ömrünü yer ve ifnâ eder ve sen de onların tahsîn ve âferinlerini yutup nefsini kabartırsın; ve eğer malın var ise, halk müdâhane edip onu yerler ve nefsin dahi onların tabasbuslarını ve müdâhanelerini yiyip semirir. Ehl-i mansıb isen yine böyledir. Ma'lûm olsun ki, âkiliyet ve me'kûliyet hem sûrî ve hem ma'nevî olur. İnsanın sûrî olan âkiliyeti ve me'kûliyeti zâhirdir. Zîrâ topraktan çıkan envâ'-ı gıdâları yer ve onu da her ân-ı gayr-ı münkasimde muhîtî yer. Muhîtîndeki yiyenlerden bir kısmı, pire ve sivrisinek ve tahtakurusu ve bit gibi hayvânât-ı tufeyliyye olup göz ile görülürler. Ve bir kısmı da hayvânât-ı hurdebînî olup âletsiz göz ile görülmezler; ve ihtimâl ki mikroskobun bile görmeğe kâfi gelmediği mahlûkat dahi vardır. Eğer insanın böyle her an yiyenler olmasa idi doğduğu günden beri yediği gıdâlar cem'olup onun cismi pek büyük bir hâle gelirdi; ve kezâ öldükten sonra insanın cesedini yiyenleri îzâha hâcet yoktur. Ma'nevî olan âkiliyet ve me'kûliyete gelince bunlar da çoktur. Meselâ halk, insanın hünerlerini ve ma'rifetlerini idrâklerinin ağızlarıyla yerler. Sonra yine onun nefsine tahsînlerini ve âferinlerini yedirirler ve onu mağrûr ederler; ve kezâ hayâlât-ı insâniyyeden biri diğerini yer ve onu da diğer bir hayâl yer. Nitekim âtîde şürh-ı şerîfte bu sûrî ve ma'nevî âkiliyet ve me'kûliyet beyân buyruluyor. 716. Eğer kanadı koparmazsan git halvette otur, tâ ki hep bunun ve onun harcı olmayasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 716. Eğer kanadı koparmazsan git halvette otur, tâ ki hep bunun ve onun harcı olmayasın! Ey Hakk Yolcusu, eğer sen dünya ehlinin önünde zehir gibi olamazsan veya onların beğenme ve övgülerine karşı nefsini ölü ve leş hükmünde tutup, onun gururundan emin değilsen, git halvette (yalnızlıkta) otur ve kendi manevî zevkinle meşgul ol; tâ ki bütün ömrünü şunun bunun keyfine ve hesabına harcamış olmayasın! Ey sâlik, eğer sen ehl-i dünyanın önünde zehir gibi olamazsan veyâhud onların tahsîn ve âferinlerine karşı nefsini ölü ve leş hükmünde tutup, onun gurûrundan emin değil isen, git halvette otur ve kendi zevk-i ma'nevîn ile meşgül ol; tâ ki bütün ömrünü şunun bunun keyfine ve hesabına sarf etmiş olmayasın! 717. Zîrâ ki sen hem bir lokmasın hem lokma yiyicisin. Ey can, yiyicisin ve yenilmişsin, akıl tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 717. Çünkü sen hem bir lokmasın hem lokma yiyicisin. Ey can, yiyicisin ve yenilmişsin, akıl tut! Çünkü sen hem bu halkın lokmasısın hem de bu halktan lokma yersin. Bu sebeple ey can olan sâlik, sen hem yiyicisin hem de yenilmişsin. Aklını başına topla! Zira eğer sen hüner sahibi kişilerden isen, bu boş işlerle meşguliyetler ile halk senin ömrünü yer ve yok eder ve sen de onların övgülerini ve aferinlerini yutup nefsini kabartırsın; ve eğer malın var ise, halk dalkavukluk edip onu yerler ve nefsin de onların dalkavukluklarını ve yağcılıklarını yiyip semirir. Makam sahibi isen yine böyledir. Bilinmeli ki, yiyicilik ve yenilmişlik hem maddî hem de manevî olur. İnsanın maddî olan yiyiciliği ve yenilmişliği açıktır. Zira topraktan çıkan çeşitli gıdaları yer ve onu da her bölünmez anda çevresi yer. Çevresindeki yiyenlerden bir kısmı, pire ve sivrisinek ve tahtakurusu ve bit gibi asalak hayvanlar olup göz ile görülürler. Ve bir kısmı da mikroskobik hayvanlar olup âletsiz göz ile görülmezler; ve ihtimal ki mikroskobun bile görmeye yeterli gelmediği yaratıklar dahi vardır. Eğer insanı böyle her an yiyenler olmasaydı doğduğu günden beri yediği gıdalar toplanıp onun cismi pek büyük bir hâle gelirdi; ve aynı şekilde öldükten sonra insanın cesedini yiyenleri açıklamaya gerek yoktur. Manevî olan yiyicilik ve yenilmişliğe gelince bunlar da çoktur. Örneğin halk, insanın hünerlerini ve marifetlerini idraklerinin ağızlarıyla yerler. Sonra yine onun nefsine övgülerini ve aferinlerini yedirirler ve onu mağrur ederler; ve aynı şekilde insanî hayallerden biri diğerini yer ve onu da diğer bir hayal yer. Nasıl ki ileride şerefli şerhte bu maddî ve manevî yiyicilik ve yenilmişlik açıklanıyor. Zîrâ ki sen hem bu halkın lokmasısın ve hem de bu halktan lokma yersin. Binâenaleyh ey can olan sâlik, sen hem yiyicisin ve hem de yenilmişsin. Aklını başına topla! Çünki eğer sen ashâb-ı hünerden isen, bu mâlâya'nî iştigālât ile halk senin ömrünü yer ve ifnâ eder ve sen de onların tahsîn ve âferinlerini yutup nefsini kabartırsın; ve eğer malın var ise, halk müdâhane edip onu yerler ve nefsin dahi onların tabasbuslarını ve müdâhanelerini yiyip semirir. Ehl-i mansıb isen yine böyledir. Ma'lûm olsun ki, âkiliyet ve me'kûliyet hem sûrî ve hem ma'nevî olur. İnsanın sûrî olan âkiliyeti ve me'kûliyeti zâhirdir. Zîrâ topraktan çıkan envâ'-ı gıdaları yer ve onu da her ân-ı gayr-ı münkasimde muhîti yer. Muhîtindeki yiyenlerden bir kısmı, pire ve sivrisinek ve tahtakurusu ve bit gibi hayvânât-ı tufeyliyye olup göz ile görülürler. Ve bir kısmı da hayvânât-ı hurdebînî olup âletsiz göz ile görülmezler; ve ihtimal ki mikroskobun bile görmeğe kâfi gelmediği mahlûkat dahi vardır. Eğer insanı böyle her an yiyenler olmasa idi doğduğu günden beri yediği gıdalar cem'olup onun cismi pek büyük bir hâle gelirdi; ve kezâ öldükten sonra insanın cesedini yiyenleri îzâha hâcet yoktur. Ma'nevî olan âkiliyet ve me'kûliyete gelince bunlar da çoktur. Meselâ halk, insanın hünerlerini ve ma'rifetlerini idrâklerinin ağızlarıyla yerler. Sonra yine onun nefsine tahsînlerini ve âferinlerini yedirirler ve onu mağrûr ederler; ve kezâ hayâlât-ı insâniyyeden biri diğerini yer ve onu da diğer bir hayal yer. Nitekim âtîde sürh-ı şerîfte bu sûrî ve ma'nevî âkiliyet ve me'kûliyet beyân buyruluyor. 718. Bir kuşcağız bir kurtcağızın avında idi. Kedi fırsat buldu ve onu kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 718. Bir kuşcağız bir kurtcağızın avında idi. Kedi fırsat buldu ve onu kaptı. Bu, görünen akıl ve akılla anlaşılan şeyin örneğidir. Zâhirî olan âkiliyet ve me'kûliyetin misâlidir. 719. Kendinin şikârı hakkında başka bir avcıdan bîhaber olduğu hâlde, âkil ve me'kûl idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 719. Kendisinin avı hakkında başka bir avcıdan habersiz olduğu hâlde, hem avlayan hem de avlanandı. O kuşcağız, kendisini de bir kedinin avlayacağından habersiz olduğu hâlde kurdu avlamakla meşguldü; bu sebeple bu hâl içinde hem avlayan hem de avlanandı. Onun açıklamasındadır ki, Allah'tan başka her şey yiyicidir ve yenilmiştir. O, bir kuş gibidir ki, çekirgenin avını kastetti ve çekirgenin avıyla meşgul oldu. Halbuki onun kafasının arkasından aç doğanın onun avını kastettiğinden gafil oldu. Şimdi ey yiyici olan avcı adam, kendinin yiyicisi olan avcından emin olma! Eğerçi onu gözün görüşüyle görmüyorsun, onu ibret delili görüşüyle gör! Nihayet inşâallâhü Teâlâ göz dahi açılsın! Bu şerefli açıklamanın son cümlesi Hind nüshalarında şöyledir: اگرچه نمی بینیش بنظر چشم بنظر دلیل و عبرتش میبین تا چشم تیره باز شود ان شاء الله تعالى Yani “Eğerçi onu gözün görüşüyle görmüyorsun, onu delil ve ibret görüşüyle gör, nihayet karanlık göz açık olsun inşaallahü Teâlâ!” O kuşcağız kendisini de bir kedinin avlayacağından bîhaber olduğu hâlde kurdu avlamakla meşgüldü; binâenaleyh bu hâl içinde hem âkil ve hem de me'kûl idi. Onun beyânındadır ki, Allah'ın mâsivâsı her şeyi yiyicidir ve yenilmiştir. O bir kuş gibi ki, çekirgenin saydını kasd etti ve çekirgenin saydı ile meşgül oldu. Halbuki onun kafasının arkasından aç doğanın onun saydını kasd ettiğinden gāfil oldu. Şimdi ey yiyici olan avcı adam, kendinin yiyicisi olan avcından emîn olma! Eğerçi onu gözün nazarı ile görmüyorsun ve onu ibret delîli nazarı ile gör! Nihayet inşâallâhü Teâlâ göz dahi açılsın! Bu sürh-ı şerîfin son cümlesi Hind nüshalarında şöyledir: اگرچه نمی بینیش بنظر چشم بنظر دلیل و عبرتش میبین تا چشم تیره باز شود ان شاء الله تعالى Ya'ni “Eğerçi onu gözün nazarıyla görmüyorsun, onu delil ve ibret nazarıyla gör, nihâyet karanlık göz açık olsun inşaallahü Teâlâ!” 718. Bir kuşcağız bir kurtcağızın avında idi. Kedi fırsat buldu ve onu kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 718. Bir kuşcağız bir kurtcağızın avında idi. Kedi fırsat buldu ve onu kaptı. Bu, görünen akıl ve akılla anlaşılan şeyin örneğidir. Zâhirî olan âkiliyet ve me'kûliyetin misâlidir. 719. Kendinin şikârı hakkında başka bir avcıdan bîhaber olduğu hâlde, âkil ve me'kûl idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 719. Kendisinin avı hakkında başka bir avcıdan habersiz olduğu hâlde, hem avlayan hem de avlanan idi. O kuşcağız, kendisini de bir kedinin avlayacağından habersiz olduğu hâlde kurdu avlamakla meşguldü; bu sebeple bu hâl içinde hem avlayan hem de avlanan idi. O kuşcağız kendisini de bir kedinin avlayacağından bîhaber olduğu hâlde kurdu avlamakla meşgüldü; binâenaleyh bu hâl içinde hem âkil ve hem de me'kûl idi. 720. Gerçi hırsız meta'ın şikârındadır, polis onun hasımlarıyla beraber arkadadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 720. Gerçi hırsız malın peşindedir, polis onun düşmanlarıyla beraber arkasındadır. Bu da akıl yürütme ve görünen akıl yürütme yeteneğinin başka bir örneğidir. Yani, hırsız birtakım kimselerin eşyalarını çalmakla meşguldür; diğer taraftan polis de o eşyanın sahibi olan hırsızın düşmanları ile onun arkasında ve onu takip etmektedir. Bu da âkiliyet ve me'kûliyet-i zâhiriyyenin diğer bir misâlidir. Ya'ni, hırsız birtakım kimselerin eşyâsını çalmakla meşgüldür; diğer taraftan polis dahi o eşyânın sahibi olan hırsızın hasımları ile onun arkasında ve onu ta'kîb etmektedir. 721. Onun aklı eşyanın ve kapının kilidinin meşgülüdür. Polisten ve seherin âhından gafildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 721. Onun aklı eşyanın ve kapının kilidinin meşgulüdür. Polisten ve seherin âhından gafildir. Yani, hırsızın aklı gece vakti çalacağı eşya ile ve açacağı kapının kilidi ile meşguldür. Arkasından kendisini polisin takip ettiğinden ve sabah vakti olup eşya sahibinin hırsızlıktan haberdar olarak feryat ve ah edeceğinden gafildir. Ya'ni, hırsızın aklı gece vakti çalacağı eşyâ ile ve açacağı kapının kilidi ile meşgüldür. Arkasından kendisini polisin ta'kîb ettiğinden ve sabah vakti olup eşyâ sâhibinin sirkatten haberdar olarak feryâd ve âh edeceğinden gāfildir. 722. O kendi sevdasında öyle garktır ki, tâlibden ve kendisini arayıcıdan gāfildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 722. O kendi sevdasında öyle batmıştır ki, talep edenden ve kendisini arayandan habersizdir. O hırsız, kendi sevdası ve hayali olan hırsızlık işine öyle bir dalmıştır ki, kendisini tutmak isteyen polisten ve kendisini arayacak olan eşya sahibinden habersizdir. O hırsız kendi sevdâsı ve hayâli olan sirkat emrine öyle bir dalmıştır ki kendisini tutmak isteyen polisten ve kendisini arayacak olan eşyâ sâhibinden gāfildir. 723. Eğer ot bir tatlı suyu içerse, hayvanın mi'desi der-akab onu otlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 723. Eğer ot tatlı bir suyu içerse, hayvanın midesi hemen onu otlar. 724. O ot ki, âkil ve me'kûl geldi, Allah'ın gayrı olan her bir varlık böyledir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 724. O ot ki, yiyen ve yenilen oldu, Allah'tan başka her bir varlık böyledir. Yani, "Ot, havadan inen tatlı suyu içip büyüyüp geliştiği zaman, hemen bir hayvan gelip onu yemeye başlar. Bu sebeple o ot hem yiyen hem de yenilen olmuş olur. İşte Allah'tan başka her bir varlığın hâli böyle hem yiyen hem de yenilen olmaktır." Bilinmeli ki, varlık ve vücut iki türlüdür. Birisi Hak'ın hakiki varlığı ve diğeri halkın gölge varlığıdır ki, ona izafî varlık da derler. Ve bu izafî varlık, ilâhlığın görüneni olan tabiat düzlemi üzerinde olup, hakiki varlığın isimleri gereğince çeşitli suretler arz eder ve bu suretler bir taraftan oluşur bir taraftan bozulur. Ya'ni, "Ot, havadan nâzil olan tatlı suyu içip neşv ü nemâ bulduğu vakit, derhal bir hayvan gelip onu yemeğe başlar. Binâenaleyh o ot hem âkil ve hem de me'kûl olmuş olur. İşte Allah'ın gayrı olan her bir varlığın hâli böyle hem âkil ve hem de me'kûl olmaktır." Ma'lûm olsun ki, varlık ve vücûd iki türlüdür. Birisi vücûd-i hakîkî-i Hak ve diğeri vücûd-i zıllî-i halktır ki, ona vücûd-i izâfî dahi derler. Ve bu vücûd-i izâfi ulûhiyetin zâhiri olan dest-gâh-ı tabîat üzerinde olup, vücûd-i hakîkînin esmâsı hasebiyle suver-i muhtelife arz eder ve bu sûretler bir taraftan tekevvün bir taraftan tefessüd eder. 720. Gerçi hırsız meta'ın şikârındadır, polis onun hasımlarıyla beraber arkadadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 720. Gerçi hırsız malın peşindedir, polis onun düşmanlarıyla beraber arkasındadır. Bu da akıl yürütme ve görünen akıl yürütme yeteneğinin başka bir örneğidir. Yani, hırsız birtakım kimselerin eşyalarını çalmakla meşguldür; diğer taraftan polis de o eşyanın sahibi olan hırsızın düşmanları ile onun arkasında ve onu takip etmektedir. Bu da âkiliyet ve me'kûliyet-i zâhiriyyenin diğer bir misâlidir. Ya'ni, hırsız birtakım kimselerin eşyâsını çalmakla meşgüldür; diğer taraftan polis dahi o eşyânın sahibi olan hırsızın hasımları ile onun arkasında ve onu ta'kîb etmektedir. 721. Onun aklı eşyanın ve kapının kilidinin meşgülüdür. Polisten ve seherin âhından gafildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 721. Onun aklı eşyanın ve kapının kilidinin meşgulüdür. Polisten ve seherin âhından gafildir. Yani, hırsızın aklı gece vakti çalacağı eşya ile ve açacağı kapının kilidi ile meşguldür. Arkasından kendisini polisin takip ettiğinden ve sabah vakti olup eşya sahibinin hırsızlıktan haberdar olarak feryat ve ah edeceğinden gafildir. Ya'ni, hırsızın aklı gece vakti çalacağı eşyâ ile ve açacağı kapının kilidi ile meşgüldür. Arkasından kendisini polisin ta'kîb ettiğinden ve sabah vakti olup eşyâ sâhibinin sirkatten haberdar olarak feryâd ve âh edeceğinden gäfildir. 722. O kendi sevdasında öyle garktır ki, tâlibden ve kendisini arayıcıdan gāfildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 722. O kendi sevdasında öyle batmıştır ki, talep edenden ve kendisini arayandan habersizdir. O hırsız, kendi sevdası ve hayali olan hırsızlık işine öyle bir dalmıştır ki, kendisini tutmak isteyen polisten ve kendisini arayacak olan eşya sahibinden habersizdir. O hırsız kendi sevdâsı ve hayâli olan sirkat emrine öyle bir dalmıştır ki kendisini tutmak isteyen polisten ve kendisini arayacak olan eşyâ sâhibinden gāfildir. 723. Eğer ot bir tatlı suyu içerse, hayvanın mi'desi der-akab onu otlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 723. Eğer ot tatlı bir suyu içerse, hayvanın midesi hemen onu otlar. 724. O ot ki, âkil ve me'kûl geldi, Allah'ın gayrı olan her bir varlık böyledir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 724. O ot ki, yiyen ve yenilen oldu, Allah'tan başka her bir varlık böyledir. Yani, "Ot, havadan inen tatlı suyu içip büyüyüp geliştiği zaman, hemen bir hayvan gelip onu yemeye başlar. Bu sebeple o ot hem yiyen hem de yenilen olmuş olur. İşte Allah'tan başka her bir varlığın hâli böyle hem yiyen hem de yenilen olmaktır." Bilinmeli ki, varlık ve vücut iki türlüdür. Birisi Hak'ın hakiki varlığı ve diğeri halkın gölge varlığıdır ki, ona izafî varlık da derler. Ve bu izafî varlık, ulûhiyetin görüneni olan tabiatın işleyişi üzerinde olup, hakiki varlığın isimleri gereğince çeşitli şekiller arz eder ve bu şekiller bir taraftan oluşur bir taraftan bozulur. Bu şekillerin oluşması o tabiattan her an aldığı gıda vasıtasıyla olur ve bozulması da aldığı gıdayı yine tabiata vermek suretiyledir. Bu sebeple izafî varlıkların suretleri كلّ شيئ هَالك الاّ وَجْهَهُ (Kasas, 38/88) [O'nun vechinden başka her şey helâk olucudur] ayet-i kerimesi gereğince peyderpey helâktedir; ve beka ancak hakiki tek varlığa özgüdür. Ve bu izafî varlık, görünüşü itibarıyla Hakk'ın varlığının gayrıdır ve hakikat yönünden o hakiki varlık bu izafî varlığın tekil hakikatidir. Çünkü görünen, bâtının gayrıdır ve bâtın da görünenin gayrıdır; ve Hakk'ın varlığı görünenin ve bâtının toplamı olduğundan hakikatte bu ikisinin tekil hakikatidir. Ya'ni, "Ot, havadan nâzil olan tatlı suyu içip neşv ü nemâ bulduğu vakit, derhal bir hayvan gelip onu yemeğe başlar. Binâenaleyh o ot hem âkil ve hem de me'kûl olmuş olur. İşte Allah'ın gayrı olan her bir varlığın hâli böyle hem âkil ve hem de me'kûl olmaktır." Ma'lûm olsun ki, varlık ve vücûd iki türlüdür. Birisi vücûd-i hakîkî-i Hak ve diğeri vücûd-i zıllî-i halktır ki, ona vücûd-i izâfî dahi derler. Ve bu vücûd-i izâfi ulûhiyetin zâhiri olan dest-gâh-ı tabîat üzerinde olup, vücûd-i hakîkînin esmâsı hasebiyle suver-i muhtelife arz eder ve bu sûretler bir taraftan tekevvün bir taraftan tefessüd eder. Bu sûretlerin tekevvünü o tabîattan her an aldığı gıdâ vâsıtasıyla olur ve tefessüdü dahi aldığı gıdâyı yine tabîata vermek sûretiyledir. Binâenaleyh vücûdât-ı izâfiyyenin suretleri كلّ شيئ هَالك الاّ وَجْهَهُ (Kasas, 38/88) [O'nun vechinden başka her şey helâk olucudur] âyet-i kerîmesi mûcibince peyderpey helâktedir; ve bekā ancak vücûd-i vâhid-i hakîkîye mahsûstur. Ve bu vücûd-i izâfî zâhiriyyeti îtibariyle vücûd-i Hakk'ın gayrıdır ve hakîkat cihetinden o vücûd-i hakîkî bu vücûd-i izâfinin "ayn"ıdır. Zîrâ zâhir, bâtının gayrıdır ve bâtın dahi zâhirin gayrıdır; ve vücûd-i Hak zâhirin ve bâtının mecmû'u olduğundan hakîkatte bu ikisinin "ayn"ıdır. 725. Ve o sizi it'âm eder ve it'âm olunmaz, muhakkak odur. Hak me'kûl ve âkil ve et ve deri değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 725. Ve o sizi doyurur ve doyurulmaz, muhakkak odur. Hak yenen ve yiyen ve et ve deri değildir. Bu şerefli beyit, En'âm Sûresi'nde yer alan "Ve o doyurur ve doyurulmaz" (En'âm 6/14) ayet-i kerimesine işaret eder. Yani "Doyurur ve doyurulmaz" sıfatı muhakkak Hak'ın İlahi Zâtına özgüdür. Çünkü Hak'ın zâtı yenilmiş ve yiyici değildir; ve et ve deri olmak gibi şekillerden uzaktır. Yenmek ve yenilmek, ilâhlığın görüneni olan tabiat âleminde oluşmuş izafî varlıklar âlemine özgüdür. Bu beyt-i şerîf sûre-i En'am'da olan وَهُوَ يُطْعِمُ وَلاَ يُطْعَمُ (En'âm 6/14) âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni "It'âm eder ve it'âm olunmaz" sıfatı muhakkak Hakk'ın zât-ı ulûhiyetine mahsûstur. Zîrâ zât-ı Hak yenilmiş ve yiyici değildir; ve et ve deri olmak gibi sûretlerden münezzehtir. Yenmek ve yenilmek ulûhiyetin zâhiri olan âlem-i tabîatta mütekevvin olan vücûdât-ı izâfiyye âlemine mahsûstur. 726. Akil ve me'kûl, pusuda sakin olan bir akilden ne vakit emîn olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 726. Akıl ve akledilen, pusuda sakin olan bir akıldan ne zaman emin olur? Şimdi, cisim ve izafî varlık sahibi olan bir kimse, pusuda sakin olan kedi gibi bir yiyiciden ne zaman emin olur? İmdi cisim ve vücûd-i izâfi sahibi olan bir kimse pusuda sâkin olan kedi gibi bir yiyiciden ne vakit emîn olur? 727. Me'kûllerin emni mâtem çekicidir; dergâha git ki O lâ-yüt`amdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 727. Yiyeceklerin güvenliği matem getiricidir; dergâha git ki O, yenilmezdir. Yani, yoğun bedenin hükmü altında bulunan yiyeceklerin, yenilmediklerini zannederek gaflet ve emniyet içinde bulunmaları matemle sonuçlanır. Çünkü bu emniyet ve gaflet sonunda matem getiricidir; ve bu zanna sahip olanlar, cisimlerinin bozulduğunu gördükleri zaman feryat etmeye başlarlar. Bu sebeple, "yedirilmeyen Hakk'ın azamet kapısına sığın ve fenâfillâha (Allah'ta yok olmaya) çalış ki yiyecek olmaktan kurtulasın!" Bu şerefli beyitte sâlik, yukarıda geçen 701, 702 ve 703 numaralı beyitlerde açıklanan makamın elde edilmesine teşvik edilir. Bu suretlerin oluşumu, o tabiattan her an aldığı gıda vasıtasıyla olur ve bozulması da aldığı gıdayı yine tabiata vermek suretiyledir. Bu sebeple, izafî varlıkların suretleri "كلّ شيئ هَالك الاّ وَجْهَهُ" (Kasas, 38/88) [O'nun vechinden başka her şey helâk olucudur] ayet-i kerimesi gereğince peyderpey helak olmaktadır; ve beka ancak hakiki tek varlığa özgüdür. Ve bu izafî varlık, görünüşü itibarıyla Hakk'ın varlığının gayrıdır ve hakikat yönünden o hakiki varlık, bu izafî varlığın "ayn"ıdır (özüdür). Çünkü görünen, bâtının gayrıdır ve bâtın da görünenin gayrıdır; ve Hakk'ın varlığı görünenin ve bâtının toplamı olduğundan hakikatte bu ikisinin "ayn"ıdır. Ya'ni, cism-i kesîfin hükmü altında bulunan me'kûllerin, yenilmediklerini zannederek gaflet ve emniyet içinde bulunmaları mâtem ile netîcelenir, Zîrâ bu emniyet ve gaflet sonunda mâtem çekicidir; ve bu zan erbâbı cisimlerinin fesâdını gördükleri vakit feryâda başlarlar. "Binâenaleyh it'âm olunmayan Hakk'ın bâb-ı azametine ilticâ et ve fenâfillâha sa'y et ki me'kûliyetten kurtulasın! Bu beyt-i şerîfte sâlik, yukarıda geçen 701 ve 702 ve 703 numaralı beyitlerde beyân buyrulan makāmın ihrâzına teşvîk buyrulur. Bu sûretlerin tekevvünü o tabîattan her an aldığı gıdâ vâsıtasıyla olur ve tefessüdü dahi aldığı gıdâyı yine tabîata vermek sûretiyledir. Binâenaleyh vücûdât-ı izâfiyyenin suretleri كلّ شيئ هَالك الاّ وَجْهَهُ (Kasas, 38/88) [O'nun vechinden başka her şey helâk olucudur] âyet-i kerîmesi mûcibince peyderpey helâktedir; ve bekā ancak vücûd-i vâhid-i hakîkîye mahsûstur. Ve bu vücûd-i izâfî zâhiriyyeti îtibariyle vücûd-i Hakk'ın gayrıdır ve hakîkat cihetinden o vücûd-i hakîkî bu vücûd-i izâfinin "ayn"ıdır. Zîrâ zâhir, bâtının gayrıdır ve bâtın dahi zâhirin gayrıdır; ve vücûd-i Hak zâhirin ve bâtının mecmû'u olduğundan hakîkatte bu ikisinin "ayn"ıdır. 725. Ve o sizi it'âm eder ve it'âm olunmaz, muhakkak odur. Hak me'kûl ve âkil ve et ve deri değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 725. Ve o sizi doyurur ve doyurulmaz, muhakkak odur. Hak yenilen ve yiyen ve et ve deri değildir. Bu şerefli beyit, En'am Suresi'nde bulunan "Ve o doyurur ve doyurulmaz" (En'am 6/14) ayet-i kerimesine işaret eder. Yani "doyurur ve doyurulmaz" sıfatı muhakkak Yüce Allah'ın İlahi Zât'ına özgüdür. Çünkü Hak'ın Zât'ı yenilmiş ve yiyici değildir; ve et ve deri olmak gibi şekillerden uzaktır. Yenmek ve yenilmek, ilâhlığın görünen yüzü olan tabiat âleminde oluşmuş izafî varlıklar âlemine özgüdür. Bu beyt-i şerîf sûre-i En'am'da olan وهو يطعم ولا يطعم (En'am 6/14) âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni "It'âm eder ve it'âm olunmaz" sıfatı muhakkak Hakk'ın zât-ı ulûhiyetine mahsûstur. Zîrâ zât-ı Hak yenilmiş ve yiyici değildir; ve et ve deri olmak gibi sûretlerden münezzehtir. Yenmek ve yenilmek ulûhiyetin zâhiri olan âlem-i tabîatta mütekevvin olan vücûdât-ı izâfiyye âlemine mahsûstur. 726. Akil ve me'kûl, pusuda sakin olan bir âkilden ne vakit emîn olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 726. Akıl ve akıl edilen, pusuda sakin olan bir akıldan ne zaman emin olur? Şimdi, cisim ve izafî varlık sahibi olan bir kimse, pusuda sakin olan kedi gibi bir yiyiciden ne zaman emin olur? İmdi cisim ve vücûd-i izâfi sahibi olan bir kimse pusuda sâkin olan kedi gibi bir yiyiciden ne vakit emîn olur? 727. Me'kûllerin emni mâtem çekicidir; dergâha git ki O lâ-yüt`amdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 727. Yenilen şeylerin emniyeti matem getiricidir; dergâha git ki O yenilmezdir. Yani, yoğun bedenin hükmü altında bulunan yenilen şeylerin, yenilmediklerini zannederek gaflet ve emniyet içinde bulunmaları matemle sonuçlanır. Çünkü bu emniyet ve gaflet sonunda matem getiricidir; ve bu zan sahipleri bedenlerinin bozulduğunu gördükleri zaman feryat etmeye başlarlar. Bu sebeple, "Yenilmeyen Hakk'ın yücelik kapısına sığın ve fenâfillâha (Allah'ta yok olma hâli) gayret et ki yenilmekten kurtulasın!" Bu şerefli beyitte Hakk Yolcusu, yukarıda geçen 701, 702 ve 703 numaralı beyitlerde açıklanan makamı elde etmeye teşvik edilir. Ya'ni, cism-i kesîfin hükmü altında bulunan me'kûllerin, yenilmediklerini zannederek gaflet ve emniyet içinde bulunmaları mâtem ile netîcelenir, Zîrâ bu emniyet ve gaflet sonunda mâtem çekicidir; ve bu zan erbâbı cisimlerinin fesâdını gördükleri vakit feryâda başlarlar. "Binâenaleyh it'âm olunmayan Hakk'ın bâb-ı azametine ilticâ et ve fenâfillâha sa'y et ki me'kûliyetten kurtulasın! Bu beyt-i şerîfte sâlik, yukarıda geçen 701 ve 702 ve 703 numaralı beyitlerde beyân buyrulan makāmın ihrâzına teşvîk buyrulur. 728. Her bir hayali bir hayal yer. Fikir, o diğer fikri otlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 728. Her bir hayali bir hayal yer. Fikir, o diğer fikri otlar. Bu şerefli beyitte manevî olan akıl olma ve akıl olunma durumu açıklanır. Yani, bir hayal ile meşgul olduğun zaman, başka bir hayal gelip o hayali yutup yok eder; aynı şekilde bir düşünce ile meşgul olduğun zaman, başka bir düşünce onu yutup ortadan kaldırır. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, senin görünenin akıl olan ve akıl olunan olduğu gibi, iç âlemin de akıl olan ve akıl olunandır. Bu beyt-i şerîfte ma'nevî olan akiliyet ve me'kûliyet beyân buyrulur. Ya'ni, bir hayâl ile meşgül olduğun vakit, diğer bir hayal gelip o hayâli yutup mahveder; ve kezâ bir düşünce ile meşgül olduğun vakit, diğer bir düşünce onu yutup izâle eder. Binâenaleyh ey sâlik, senin zâhirin âkil ve me'kûl olduğu gibi, bâtının dahi âkil ve me'küldür. 729. Sen kādir değilsin ki, bir hayâlden kurtulasın! Yâhud uyuyasın, nihayet ondan dışarı sıçrayasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 729. Sen, bir hayalden kurtulmaya muktedir değilsin! Yahut uyuyasın da nihayet ondan dışarı sıçrayasın! 730. Fikir arıdır ve senin o uykun sudur, vaktaki bîdâr olursun, zübab geri gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 730. Fikir arıdır ve senin o uykun sudur, uyanık olduğun zaman, sinek geri gelir. [731] "Zünbûr", arı ve "zübâb", karasinek ve bal arısı ve sürekli şer (kötülük) anlamına da gelir (Kamus). Yani, insanın fikri arı gibidir ve uykusu da suya dalması gibidir. İnsana arılar saldırdığı zaman, suya dalınca onlardan kurtulur, fakat uyandığı zaman sudan çıkmış gibi olur ve arılar da tekrar saldırmaya başlarlar. [731] "Zünbûr", arı ve "zübâb", karasinek ve bal arısı ve şerr-i dâim ma'nâsına da gelir (Kāmûs). Ya'ni, insanın fikri arı gibi ve uykusu da suya dalması gibidir. İnsana arılar hücum ettiği vakit, suya dalınca onlardan kurtulur, fakat uyandığı vakit sudan çıkmış gibi olur ve arılar da tekrar hücûma başlarlar. 731. Ne kadar hayale mensub olan arı uçar, bu tarafa ve o tarafa çeker götürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 731. Hayale ait olan arı ne kadar uçarsa, o kadar bu tarafa ve o tarafa çeker götürür. Yani, ey insan, görmez misin? Senin kalbinde ne kadar hayalî düşünce arıları uçuşup durur ve seni o tarafa bu tarafa çekip götürür. Ya'ni, ey insan görmez misin? Senin kalbinde ne kadar efkâr-ı hayaliyye arıları uçup durur ve seni o tarafa bu tarafa çekip götürür. 732. Bu hayal yiyicilerin en aşağısıdır ve diğerlerini Zü'l-celâl bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 732. Bu hayal yiyicilerin en aşağısıdır ve diğerlerini Yüce Allah bilir. Yani, insanın bedenini yiyen ve eriten şeylerin en aşağısı bu hayaldir. Çünkü insanın vücudu bu hayallerin tasallutundan (musallat olmasından) azap çeker; ve "Şu işi şöyle ve bu işi böyle yapayım" diye arzular ve hayaller onun bedenini kemirip zayıflatır. Bu bedeni görünen ve görünmeyen yönlerden yiyicilerin türleri o kadar çoktur ki, bunları ancak Yüce Allah bilir. Ya'ni, insanın cismini yiyen ve eriten şeylerin en aşağısı bu hayâldir. Zîrâ insanın vücûdu bu hayâlâtın tasallutundan muazzeb olur; ve şu işi şöyle ve bu işi böyle yapayım diye arzular ve hayaller onun cismini kemirip zayıflatır. Bu cismi zâhiren ve bâtınen yiyicilerin envâ'ı o kadar çoktur ki, bunları ancak Allahü Zü'l-celâl hazretleri bilir. 728. Her bir hayali bir hayal yer. Fikir, o diğer fikri otlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 728. Her bir hayali bir hayal yer. Fikir, o diğer fikri otlar. Bu şerefli beyitte manevî olan akıl olma ve akıl olunma durumu açıklanır. Yani, bir hayal ile meşgul olduğun zaman, başka bir hayal gelip o hayali yutup yok eder; aynı şekilde bir düşünce ile meşgul olduğun zaman, başka bir düşünce onu yutup ortadan kaldırır. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, senin görünenin akıl olan ve akıl olunan olduğu gibi, iç âlemin de akıl olan ve akıl olunandır. Bu beyt-i şerîfte ma'nevî olan akiliyet ve me'kûliyet beyân buyrulur. Ya'ni, bir hayâl ile meşgül olduğun vakit, diğer bir hayal gelip o hayâli yutup mahveder; ve kezâ bir düşünce ile meşgül olduğun vakit, diğer bir düşünce onu yutup izâle eder. Binâenaleyh ey sâlik, senin zâhirin âkil ve me'kûl olduğu gibi, bâtının dahi âkil ve me'küldür. 729. Sen kādir değilsin ki, bir hayâlden kurtulasın! Yâhud uyuyasın, nihayet ondan dışarı sıçrayasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 729. Sen, bir hayalden kurtulmaya muktedir değilsin! Yahut uyuyasın da nihayet ondan dışarı sıçrayasın! 730. Fikir arıdır ve senin o uykun sudur, vaktaki bîdâr olursun, zübab geri gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 730. Fikir arıdır ve senin o uykun sudur, uyanık olduğun zaman, sinek geri gelir. [731] "Zünbûr", arı ve "zübâb", karasinek ve bal arısı ve sürekli şer (kötülük) anlamına da gelir (Kamus). Yani, insanın fikri arı gibidir ve uykusu da suya dalması gibidir. İnsana arılar saldırdığı zaman, suya dalınca onlardan kurtulur, fakat uyandığı zaman sudan çıkmış gibi olur ve arılar da tekrar saldırmaya başlarlar. [731] "Zünbûr", arı ve "zübâb", karasinek ve bal arısı ve şerr-i dâim ma'nâsına da gelir (Kāmûs). Ya'ni, insanın fikri arı gibi ve uykusu da suya dalması gibidir. İnsana arılar hücum ettiği vakit, suya dalınca onlardan kurtulur, fakat uyandığı vakit sudan çıkmış gibi olur ve arılar da tekrar hücûma başlarlar. 731. Ne kadar hayale mensub olan arı uçar, bu tarafa ve o tarafa çeker götürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 731. Hayale ait olan arı ne kadar uçarsa, o kadar bu tarafa ve o tarafa çeker götürür. Yani, ey insan, görmez misin? Senin kalbinde ne kadar hayalî düşünce arıları uçuşup durur ve seni o tarafa bu tarafa çekip götürür. Ya'ni, ey insan görmez misin? Senin kalbinde ne kadar efkâr-ı hayaliyye arıları uçup durur ve seni o tarafa bu tarafa çekip götürür. 732. Bu hayal yiyicilerin en aşağısıdır ve diğerlerini Zü'l-celâl bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 732. Bu hayal yiyicilerin en aşağısıdır ve diğerlerini Yüce Allah bilir. Yani, insanın bedenini yiyen ve eriten şeylerin en aşağısı bu hayaldir. Çünkü insanın vücudu bu hayallerin tasallutundan (musallat olmasından) azap çeker; ve "Şu işi şöyle ve bu işi böyle yapayım" diye arzular ve hayaller onun bedenini kemirip zayıflatır. Bu bedeni görünen ve görünmeyen yönlerden yiyicilerin türleri o kadar çoktur ki, bunları ancak Yüce Allah bilir. Ya'ni, insanın cismini yiyen ve eriten şeylerin en aşağısı bu hayâldir. Zîrâ insanın vücûdu bu hayâlâtın tasallutundan muazzeb olur; ve şu işi şöyle ve bu işi böyle yapayım diye arzular ve hayaller onun cismini kemirip zayıflatır. Bu cismi zâhiren ve bâtınen yiyicilerin envâ'ı o kadar çoktur ki, bunları ancak Allahü Zü'l-celâl hazretleri bilir. 733. Agah ol, galîz yiyicilerin gürûhundan kaç; onun tarafına ki, biz seni hıfzediciyiz, dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 733. Haberdar ol, kaba yiyiciler grubundan kaç; onun tarafına ki, biz seni koruyucuyuz, dedi. "Ükkâl", fail isminin kırık çoğul (cem'-i mükesser) kipidir ve "ükkâl-i galîz"dan kastedilen, insanın idrakleri altına dahil olan yiyicilerdir ki, bunların görünenleri, hastalıklar ve rahatsızlıklar doğuran mikroplar ile soğukluk, sıcaklık, rutubet ve kuruluk gibi doğal unsurlardan kaynaklanan doğal arızalardır. Ve bunların içsel olanları ise nefsin ve şeytanın telkiniyle meydana gelen hayallerdir. Fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamına gelip cismaniyet (bedensellik) ruhaniliğe dönüşünceye kadar, daha birçok yiyiciler vardır ki, onları ancak Yüce Allah bilir. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, insan idraki altında olan bu kaba yiyicilerden, gerçek koruyucu olan Yüce Allah tarafına kaç ki, Yüce Allah Ra'd suresinde: لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ (Ra'd 13/11) yani "Yüce Allah'ın insana görevlendirilmiş melekleri vardır ki, önünden ve ardından takip ederek Allah'ın emriyle onu korurlar" buyurdu. Ve Hûd (a.s.)'dan naklen Hûd suresinde إِنَّ رَبِّي عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ (Hud 11/57) yani "Benim Rabbim her şeyi koruyucudur" buyurdu. "Ükkâl", ism-i fâilin cem'-i mükesser sîgasıdır ve "ükkâl-i galîz"dan murâd, insanın idrâkâtı tahtına dâhil olan yiyicilerdir ki, bunların zâhirîsi, ilel ve emrâz tevlîd eden mikroplar ve soğukluk ve sıcaklık ve rutûbet ve yübûset gibi erkân-ı tabîattan mütevellid olan avârız-ı tabîiyyedir. Ve bâtınîsi nefis ve şeytanın ilkāsıyla vâki' olan hayallerdir. Fenâ-fillâh makamına gelip cismâniyeti rûhâniyete mübeddel oluncaya kadar, birçok yiyiciler daha vardır ki, onları ancak Hak Teâlâ bilir. Binâenaleyh ey sâlik, idrâk-i beşer tahtında olan bu galîz yiyicilerden Hafız-ı hakîkî olan Hak Teâlâ tarafına kaç ki, Hak Teâlâ sûre-i Ra'dda: لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ (Ra'd 13/11) Ya'ni "Allah Tealâ'nın insana müvekkel melekleri vardır ki, önünden ve ardından ta'kîb ile Allah'ın emriyle onu hifzederler" buyurdu. Ve Hûd (a.s.)dan naklen sûre-i Hûd'da إِنَّ رَبِّي عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ (Hud 11/57) Ya'ni "Benim Rabbim her şeyi hıfzedicidir" buyurdu. 734. Yahud, eğer o Hafız'ın tarafına acele edemez isen, bu hıfzı bulan o kimse tarafına kaç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 734. Yahut, eğer o Koruyucu'nun tarafına acele edemezsen, bu korumayı bulan o kimse tarafına kaç! Eğer doğrudan doğruya gerçek Koruyucu olan Hak tarafına kaçamazsan ve kalbinin Allah dışındaki şeylerle meşguliyeti Allah'a sığınmaya engel ise, ilahi ahlakla ahlaklanmış ve ilahi sıfatlarla vasıflanmış olup Hakk'ın temsilcisi olan bir insân-ı kâmil tarafına kaç ki, وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) "Yüce Allah seni insanlardan korur." ayet-i kerimesinde beyan buyrulan Hakk'ın korumasını bulmuştur ve temsilciliği ve halifeliği sebebiyle seni de korur. Eğer doğrudan doğruya Hafız-ı hakîkî olan Hak tarafına kaçamaz isen ve kalbinin mâsivâ ile meşgüliyeti Hakk'a ilticâya mâni' ise, ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallık ve sıfât-ı ilâhiyye ile muttasıf olup Hakk'ın nâibi olan bir insân-ı kâmil tarafına kaç ki, وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) "Allah Teâlâ seni nâstan hifzeder." âyet-i kerîmesinde beyân buyrulan Hakk'ın hıfzını bulmuştur ve niyâbeti ve hilâfeti hasebiyle seni de hifzeder. 735. Elini pîrin elinden gayriya teslîm etme! Onun eline Hak destgîr olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 735. Elini pîrin elinden başkasına teslim etme! Onun eline Hak yardımcı olmuştur. "Pîr"den maksat, fenâfillâh (Allah'ta yok olma) ve bekābillâh (Allah ile var olma) mertebesinde bulunan insân-ı kâmildir. Elini insân-ı kâmilin elinden başkasına teslim etme ve tâbî olma elini ona uzat! Çünkü o insân-ı kâmilin eline Hak yardımcı ve destekçi olmuştur. "Pîr"den maksad, fenâfillâh ve bekābillâh mertebesinde bulunan mürşid-i kâmildir. Elini mürşid-i kâmilin elinden başkasına teslîm etme ve tebaiyyet elini ona uzat! Zîrâ o mürşid-i kâmilin eline Hak destgîr ve muâvin olmuştur. 733. Agah ol, galîz yiyicilerin gürûhundan kaç; onun tarafına ki, biz seni hıfzediciyiz, dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 733. Haberdar ol, kaba yiyicilerin grubundan kaç; biz seni koruyucuyuz, dedi. "Ükkâl", ism-i fâilin çoğul kırık sîgasıdır ve "ükkâl-i galîz"dan kasıt, insanın idrakleri altına dahil olan yiyicilerdir ki, bunların görünenleri, hastalıklar ve dertler meydana getiren mikroplar ve soğukluk, sıcaklık, rutubet ve kuruluk gibi tabiatın temel unsurlarından kaynaklanan doğal arızalardır. Ve bunların görünmeyenleri, nefis ve şeytanın telkiniyle meydana gelen hayallerdir. Fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamına gelip cismaniyeti (bedenselliği) ruhaniliğe dönüşünceye kadar, daha birçok yiyiciler vardır ki, onları ancak Yüce Allah bilir. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, beşer idraki altında olan bu kaba yiyicilerden, gerçek koruyucu olan Yüce Allah tarafına kaç ki, Yüce Allah Ra'd suresinde: لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ (Ra'd 13/11) yani "Yüce Allah'ın insana görevlendirilmiş melekleri vardır ki, önünden ve ardından takip ederek Allah'ın emriyle onu korurlar" buyurdu. Ve Hûd (a.s.)'dan naklen Hûd suresinde: إِنَّ رَبِّي عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ (Hud 11/57) yani "Benim Rabbim her şeyi koruyucudur" buyurdu. "Ükkâl", ism-i fâilin cem'-i mükesser sîgasıdır ve "ükkâl-i galîz"dan murâd, insanın idrâkâtı tahtına dâhil olan yiyicilerdir ki, bunların zâhirîsi, ilel ve emrâz tevlîd eden mikroplar ve soğukluk ve sıcaklık ve rutûbet ve yübûset gibi erkân-ı tabîattan mütevellid olan avârız-ı tabîiyyedir. Ve bâtınîsi nefis ve şeytanın ilkāsıyla vâki' olan hayallerdir. Fenâ-fillâh makamına gelip cismâniyeti rûhâniyete mübeddel oluncaya kadar, birçok yiyiciler daha vardır ki, onları ancak Hak Teâlâ bilir. Binâenaleyh ey sâlik, idrâk-i beşer tahtında olan bu galîz yiyicilerden Hafız-ı hakîkî olan Hak Teâlâ tarafına kaç ki, Hak Teâlâ sûre-i Ra'dda: لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ (Ra'd 13/11) Ya'ni "Allah Tealâ'nın insana müvekkel melekleri vardır ki, önünden ve ardından ta'kîb ile Allah'ın emriyle onu hifzederler" buyurdu. Ve Hûd (a.s.)dan naklen sûre-i Hûd'da: إِنَّ رَبِّي عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ (Hud 11/57) Ya'ni "Benim Rabbim her şeyi hıfzedicidir" buyurdu. 734. Yahud, eğer o Hafız'ın tarafına acele edemez isen, bu hıfzı bulan o kimse tarafına kaç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 734. Yahut, eğer o Koruyucu'nun tarafına acele edemez isen, bu korunmayı bulan o kimse tarafına kaç! Eğer doğrudan doğruya gerçek Koruyucu olan Hak tarafına kaçamaz isen ve kalbinin Allah'tan başka şeylerle meşguliyeti Hakk'a sığınmaya engel ise, ilahi ahlakla ahlaklanmış ve ilahi sıfatlarla nitelenmiş olup Hakk'ın naibi (vekili) olan bir insân-ı kâmil tarafına kaç ki, o, وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) "Yüce Allah seni insanlardan korur." ayet-i kerimesinde beyan buyrulan Hakk'ın korunmasını bulmuştur ve naipliği ve hilafeti sebebiyle seni de korur. Eğer doğrudan doğruya Hafız-ı hakîkî olan Hak tarafına kaçamaz isen ve kalbinin mâsivâ ile meşgüliyeti Hakk'a ilticâya mâni' ise, ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallık ve sıfât-ı ilâhiyye ile muttasıf olup Hakk'ın nâibi olan bir insân-ı kâmil tarafına kaç ki, o, وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ (Mâide, 5/67) "Allah Teâlâ seni nâstan hifzeder." âyet-i kerîmesinde beyân buyrulan Hakk'ın hıfzını bulmuştur ve niyâbeti ve hilâfeti hasebiyle seni de hifzeder. 735. Elini pîrin elinden gayriya teslîm etme! Onun eline Hak destgîr olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 735. Elini pîrin elinden başkasına teslim etme! Onun eline Hak yardımcı olmuştur. "Pîr"den maksat, fenâfillâh (Allah'ta yok olma) ve bekābillâh (Allah ile var olma) mertebesinde bulunan insân-ı kâmildir. Elini insân-ı kâmilin elinden başkasına teslim etme ve tâbî olma elini ona uzat! Çünkü o insân-ı kâmilin eline Hak yardımcı ve destekçi olmuştur. "Pîr"den maksad, fenâfillâh ve bekābillâh mertebesinde bulunan mürşid-i kâmildir. Elini mürşid-i kâmilin elinden başkasına teslîm etme ve tebaiyyet elini ona uzat! Zîrâ o mürşid-i kâmilin eline Hak destgîr ve muâvin olmuştur. 736. O perde içinde olan nefsin mücâveretinden dolayı senin aklının pîri çocuk-luğu huy etmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 736. O perde içinde olan nefsin komşuluğundan dolayı senin aklının pîri çocukluğu huy edinmiştir. Senelerden beri eskimiş ve ihtiyarlamış olan aklın, nefsinin emriyle oturup kalkmış ve onunla dost olmuş olduğundan çocuk huylu olmuş ve dünya hayatı oyununa dalmıştır; ve nefsin hak ve hakikatten perde (hicâb) içinde bulunmasından dolayı aklın da onunla beraber perde arkasında kalmıştır. Senelerden beri eskimiş ve ihtiyarlamış olan aklın, nefsinin emriyle otur-muş kalkmış ve onunla dost olmuş olduğundan çocuk huylu olmuş ve ha-yat-ı dünyâ oyununa dalmıştır; ve nefsin hak ve hakîkatten hicâb içinde bulunduğundan aklın dahi onunla beraber perde arkasında kalmıştır. 737. Kâmil olan aklı, akla karîn et, tâ ki akıl o kötü huydan geri gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 737. Kâmil olan aklı, akla yakın kıl, tâ ki akıl o kötü huydan geri gelsin! Aklını nefsinin komşuluğundan ayır da, insân-ı kâmilin aklını ona yakın kıl, tâ ki aklın o kötü huydan ve çocukluk tabiatından geri dönüp sıfat-ı asliyesi olan kemâle gelsin! Aklını nefsinin mücâveretinden ayır da, insân-ı kâmilin aklını ona mukārin kıl, tâ ki aklın o kötü huydan ve çocukluk tabîatından geri dönüp sı-fat-ı asliyyesi olan kemâle gelsin! 738. Vaktaki kendi elini onun eline koyarsın, sonra âkillerin elinden dışarı sıç-rarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 738. Kendi elini onun eline koyduğun zaman, sonra akıllıların elinden dışarı sıçrarsın. İnsân-ı kâmile el verip biat ettiğin zaman, önce manevî akıllıların ve içe doğan düşüncelerin elinden ve daha sonra yavaş yavaş bedenin ruhaniliğe dönüşerek maddî akıllıların elinden dışarı çıkarsın. Ve tabiat evinden dışarı çıkan kimseye maddî ve manevî akıllıların elleri ulaşamaz. Çünkü bu akıllıların hakikat mahallesine giden yolları yoktur. Bu sebeple hakikat mahallesine ulaşmak için önce tabiat evinden çıkmak ve tabiat evinden çıkmak için de mürşid-i kâmile biat etmek gerekir. Hafız-ı Şirazî'nin (k.s.) beyti: "Ey kimse sen tabiat evinden dışarı çıkmıyorsun, hakikat mahallesine sefer edebilmek nerede!" Vaktāki insân-ı kâmile el verip bîat edersin, evvelâ ma'nevî âkillerin ve havâtırın elinden ve ba'dehû tedrîc ile cismin rûhâniyete tebeddül ederek sû-rî âkillerin elinden dışarıya çıkarsın. Ve tabîat evinden dışarıya çıkan kimse-ye sûrî ve ma'nevî âkillerin elleri yetişemez. Zîrâ bu âkillerin hakikat mahal-lesine yolları yoktur. Binâenaleyh hakikat mahallesine vusûl için evvelâ ta-bîat evinden çıkmak ve tabîat evinden çıkmak için dahi mürşid-i kâmile bîat etmek lazımdır. Beyt-i Hafız-ı Şîrâzî (k.s.): "Ey kimse sen tabîat evinden dışarı çıkmıyorsun, hakikat mahallesine sefer edebilmek nerede!" 739. Senin elin o bîat ehlinden olur ki يد الله فوق ايديهم (Fetih, 48/10) [Al-lah'ın eli onların ellerinin üstündedir] olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 739. Senin elin, "Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir" (Fetih, 48/10) ayetinde belirtilen biat ehlinden olur. "Biat ehli"nden maksat, Hudeybiye Antlaşması'nda, Rıdvan Biatı'nda, Resûl-i Ekrem Efendimiz'e ağaç altında bağlılık yemini eden yüce sahabelerdir. "Bîat ehli"nden murâd, Hudeybiye musâlahasında bîat-ı Rıdvan'da, Re-sûl-i Ekrem Efendimiz'e ağaç altında tebaiyyet eden ashâb-ı kirâm hazarâtı- 736. O perde içinde olan nefsin mücâveretinden dolayı senin aklının pîri çocukluğu huy etmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 736. O perde içinde olan nefsin komşuluğundan dolayı senin aklının pîri çocukluğu huy edinmiştir. Senelerden beri eskimiş ve ihtiyarlamış olan aklın, nefsinin emriyle oturup kalkmış ve onunla dost olmuş olduğundan çocuk huylu olmuş ve dünya hayatı oyununa dalmıştır; ve nefsin hak ve hakikatten perde içinde bulunmasından dolayı aklın da onunla beraber perde arkasında kalmıştır. Senelerden beri eskimiş ve ihtiyarlamış olan aklın, nefsinin emriyle oturmuş kalkmış ve onunla dost olmuş olduğundan çocuk huylu olmuş ve hayat-ı dünyâ oyununa dalmıştır; ve nefsin hak ve hakîkatten hicâb içinde bulunduğundan aklın dahi onunla beraber perde arkasında kalmıştır. 737. Kâmil olan aklı, akla karîn et, tâ ki akıl o kötü huydan geri gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 737. Kâmil olan aklı, akla uygun kıl ki, akıl o kötü huydan geri gelsin! Aklını nefsinin komşuluğundan ayır da, insân-ı kâmilin aklını ona yakınlaştır ki, aklın o kötü huydan ve çocukluk tabiatından geri dönüp asıl sıfatı olan kemâle (olgunluğa) gelsin! Aklını nefsinin mücâveretinden ayır da, insân-ı kâmilin aklını ona mukārin kıl, tâ ki aklın o kötü huydan ve çocukluk tabîatından geri dönüp sıfat-ı asliyyesi olan kemâle gelsin! 738. Vaktaki kendi elini onun eline koyarsın, sonra âkillerin elinden dışarı sıçrarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 738. Ne zaman ki kendi elini onun eline koyarsın, sonra akıllıların elinden dışarı sıçrarsın. Ne zaman ki insân-ı kâmile (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) el verip biat edersin, önce manevî akıllıların ve içe doğan düşüncelerin elinden ve daha sonra yavaş yavaş bedenin ruhanîliğe dönüşerek maddî akıllıların elinden dışarı çıkarsın. Ve tabiat evinden dışarı çıkan kimseye maddî ve manevî akıllıların elleri ulaşamaz. Çünkü bu akıllıların hakikat mahallesine yolları yoktur. Bu sebeple hakikat mahallesine ulaşmak için önce tabiat evinden çıkmak ve tabiat evinden çıkmak için de kâmil mürşide biat etmek gerekir. Hafız-ı Şirazî'nin (k.s.) beyti: "Ey kimse sen tabiat evinden dışarı çıkmıyorsun, hakikat mahallesine yolculuk edebilmek nerede!" Vaktāki insân-ı kâmile el verip bîat edersin, evvelâ ma'nevî âkillerin ve havâtırın elinden ve ba'dehû tedrîc ile cismin rûhâniyete tebeddül ederek sûrî âkillerin elinden dışarıya çıkarsın. Ve tabîat evinden dışarıya çıkan kimseye sûrî ve ma'nevî âkillerin elleri yetişemez. Zîrâ bu âkillerin hakikat mahallesine yolları yoktur. Binâenaleyh hakikat mahallesine vusûl için evvelâ tabîat evinden çıkmak ve tabîat evinden çıkmak için dahi mürşid-i kâmile bîat etmek lazımdır. Beyt-i Hafız-ı Şîrâzî (k.s.): "Ey kimse sen tabîat evinden dışarı çıkmıyorsun, hakikat mahallesine sefer edebilmek nerede!" 739. Senin elin o bîat ehlinden olur ki يد الله فوق ايديهم (Fetih, 48/10) [Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir] olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 739. Senin elin, "Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir" (Fetih, 48/10) ayetinde belirtilen biat ehlinden olur. "Biat ehli"nden kasıt, Hudeybiye Antlaşması sırasında Rıdvan Biatı'nda, yüce Peygamber Efendimiz'e ağaç altında bağlılık yemini eden değerli sahabelerdir. Bu Rıdvan Biatı'nda inen Fetih Suresi'nde Yüce Allah, "Ey peygamberim, sana biat edenler, ancak Allah'a biat ederler, Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir." (Fetih, 48/10) buyurdu. Bu anlam, birinci cildin 3013 numaralı beytinde geçti. Yani, ey Hakk Yolcusu, eğer sen insân-ı kâmile (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) biat edersen, senin elin Rıdvan Biatı'nda yüce Peygamber Efendimiz'e biat eden değerli sahabelerin elleri cinsinden olur. Ve "Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir" anlamı, senin eline de kapsar. Çünkü insân-ı kâmil, peygamber varisidir. "Bîat ehli"nden murâd, Hudeybiye musâlahasında bîat-ı Rıdvan'da, Resûl-i Ekrem Efendimiz'e ağaç altında tebaiyyet eden ashâb-ı kirâm hazarâtı- dır. Bu bîat-ı Rıdvan'da nâzil olan sûre-i Fetih'te Hak Teâlâ إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) ya'ni "Ey peygamberim, sana biat edenler, ancak Allah'a bîat ederler, Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir." buyurdu. Bu ma'nâ I. cildin 3013 numaralı beytinde geçti. Ya'ni, ey sâlik eğer sen insân-ı kâmile bîat edersen, senin elin bîat-ı Rıdvan'da Resûl-i Ekrem hazretlerine bîat eden ashâb-ı kirâmın elleri cinsinden olur. Ve يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ ["Allah'ın eli onların eli üzerindedir"] ma'nâsı, senin eline de şâmil olur. Zîrâ insân-ı kâmil vâris-i nebevîdir. 740. Vaktaki elini pîrin eline verdin, pîr-i hikmettir ki alîmdir ve azîmdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 740. Vaktaki elini pîrin eline verdin, pîr hikmettir ki bilendir ve yücedir. Vaktaki kendi elini insân-ı kâmilin eline verdin ve ona tâbi oldun, o pîr ilahi hikmetin pîridir ve mürşididir. Hakk'ın Alîm (her şeyi bilen) ismine mazhar olması itibarıyla bilendir ve Azîm (yüce) ismine mazhar olması itibarıyla da önemli ve yücedir. Bazı nüshalarda (hatîr) yerine (habîr) (her şeyden haberdar olan) geçmiştir. Vaktāki kendi elini insân-ı kâmilin eline verdin ve ona tebaiyyet ettin, o pîr hikmet-i ilâhiyyenin pîridir ve mürşididir. Hakk'ın Alîm ismine mazhariyeti i'tibariyle alîmdir ve Azîm ismine mazhariyeti îtibâriyle de hatîr ve azîmdir. Ba'zı nüshalarda (hatîr) yerine (habîr) vâki' olmuştur. 741. Zîrâ ey mürid, o kendi vaktinin nebîsidir. Hattâ ondan Nebî'nin nûru zâhir gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 741. Çünkü ey mürid, o kendi vaktinin peygamberidir. Hatta ondan Peygamber'in nuru açıkça belirir. Ey mürid, o saygıdeğer pir nasıl âlim ve yüce olmasın ki, o kendi vaktinin peygamberidir. Hatta onun görünen şekli, halleri, sözleri ve fiilleri tamamen şanlı Peygamber hazretlerini temsil eder ve Peygamber'in nuru onda görünür. Bilinmeli ki, buradaki peygamberlik, şeriat getiren peygamberlik (nübüvvet-i teşrîiyye) değil, tanıtıcı peygamberliktir (nübüvvet-i ta'rifiyye). Bu ilim ve irfan sahibi zâtlar, şanlı Peygamber'in şeriatini ve yüce sünnetlerini güçlendirirler. Nitekim onlar hakkında "عُلَمَاءُ أُمَّتِي كَأَنْبِيَاءِ بَنِي إِسْرَائِيلَ" yani "Benim ümmetimin âlimleri Benî-İsrail peygamberleri gibidir." buyrulur. Ey mürîd, o pîr-i muhterem nasıl alîm ve hatîr olmasın ki, o kendi vaktinin nebîsidir. Hattâ onun sûret-i zâhiri, ahvâli ve akvâli ve ef'âli tamâmiyle Nebiyy-i zîşan hazretlerini temsil buyurur ve Nebî'nin nûru onda görünür. Ma'lûm olsun ki, buradaki nübüvvet, nübüvvet-i teşrîiyye değil nübüvvet-i ta'rifiyyedir. Bu zevât-ı maârif-simât Nebiyy-i zîşânın şerîatini ve sünen-i seniyyesini takviye buyururlar. Nitekim onlar hakkında عُلَمَاءُ أُمَّتِي كَأَنْبِيَاءِ بَنِي إِسْرَائِيلَ ya'ni "Benim ümmetimin ulemâsı Benî-İsrail enbiyâsı gibidir." buyrulur. 742. Bu sebeble Hudeybiye'de hazır ve bîata mensub olan sahâbeye de karîn oldun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 742. Bu sebeple Hudeybiye'de hazır bulunan ve biata katılan sahabelere de yakın oldun. Bu şerefli beyit, 739 numaralı şerefli beytin teyididir (doğrulamasıdır). Bu beyt-i şerîf 739 numaralı beyt-i şerîfin te'yîdidir. 743. Binâenaleyh müjdelenmiş olan on yârdan geldin, dehdehî altını gibi hâlis oldun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 743. Bu sebeple müjdelenmiş olan on yardımcıdan geldin, dehdehî altını gibi saf oldun. Bu Rıdvan Biatı'nda inen Fetih Suresi'nde Yüce Allah, "Ey peygamberim, sana biat edenler, ancak Allah'a biat ederler, Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir." (Fetih, 48/10) buyurdu. Bu anlam, birinci cildin 3013 numaralı beytinde geçti. Yani, ey Hakk Yolcusu, eğer sen insân-ı kâmile biat edersen, senin elin Rıdvan Biatı'nda Resûl-i Ekrem hazretlerine biat eden değerli sahabelerin elleri cinsinden olur. Ve "Allah'ın eli onların eli üzerindedir" anlamı, senin eline de kapsar. Çünkü insân-ı kâmil, peygamber varisidir. dır. Bu bîat-ı Rıdvan'da nâzil olan sûre-i Fetih'te Hak Teâlâ إِنَّ الَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ (Fetih, 48/10) ya'ni "Ey peygamberim, sana biat edenler, ancak Allah'a bîat ederler, Allah'ın eli onların ellerinin üstündedir." buyurdu. Bu ma'nâ I. cildin 3013 numaralı beytinde geçti. Ya'ni, ey sâlik eğer sen insân-ı kâmile bîat edersen, senin elin bîat-ı Rıdvan'da Resûl-i Ekrem hazretlerine bîat eden ashâb-ı kirâmın elleri cinsinden olur. Ve يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ ["Allah'ın eli onların eli üzerindedir"] ma'nâsı, senin eline de şâmil olur. Zîrâ insân-ı kâmil vâris-i nebevîdir. 740. Vaktaki elini pîrin eline verdin, pîr-i hikmettir ki alîmdir ve azîmdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 740. Vaktaki elini pîrin eline verdin, pîr hikmettir ki bilendir ve yücedir. Vaktaki kendi elini insân-ı kâmilin eline verdin ve ona tâbi oldun, o pîr ilahi hikmetin pîridir ve mürşididir. Hakk'ın Alîm (her şeyi bilen) ismine mazhar olması itibarıyla bilendir ve Azîm (yüce) ismine mazhar olması itibarıyla da önemli ve yücedir. Bazı nüshalarda (hatîr) yerine (habîr) (her şeyden haberdar olan) geçmiştir. Vaktāki kendi elini insân-ı kâmilin eline verdin ve ona tebaiyyet ettin, o pîr hikmet-i ilâhiyyenin pîridir ve mürşididir. Hakk'ın Alîm ismine mazhariyeti i'tibariyle alîmdir ve Azîm ismine mazhariyeti îtibâriyle de hatîr ve azîmdir. Ba'zı nüshalarda (hatîr) yerine (habîr) vâki' olmuştur. 741. Zîrâ ey mürid, o kendi vaktinin nebîsidir. Hattâ ondan Nebî'nin nûru zâhir gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 741. Çünkü ey mürid, o kendi vaktinin peygamberidir. Hatta ondan Peygamber'in nuru açıkça belirir. Ey mürid, o saygıdeğer pir nasıl âlim ve yüce olmasın ki, o kendi vaktinin peygamberidir. Hatta onun görünen şekli, halleri, sözleri ve fiilleri tamamen şanlı Peygamber hazretlerini temsil eder ve Peygamber'in nuru onda görünür. Bilinmeli ki, buradaki peygamberlik, şeriat getiren peygamberlik (nübüvvet-i teşrîiyye) değil, tanıtıcı peygamberliktir (nübüvvet-i ta'rifiyye). Bu ilim ve irfan sahibi zâtlar, şanlı Peygamber'in şeriatini ve yüce sünnetlerini güçlendirirler. Nitekim onlar hakkında "عُلَمَاءُ أُمَّتِي كَأَنْبِيَاءِ بَنِي إِسْرَائِيلَ" yani "Benim ümmetimin âlimleri Benî-İsrail peygamberleri gibidir." buyrulur. Ey mürîd, o pîr-i muhterem nasıl alîm ve hatîr olmasın ki, o kendi vaktinin nebîsidir. Hattâ onun sûret-i zâhiri, ahvâli ve akvâli ve ef'âli tamâmiyle Nebiyy-i zîşan hazretlerini temsil buyurur ve Nebî'nin nûru onda görünür. Ma'lûm olsun ki, buradaki nübüvvet, nübüvvet-i teşrîiyye değil nübüvvet-i ta'rifiyyedir. Bu zevât-ı maârif-simât Nebiyy-i zîşânın şerîatini ve sünen-i seniyyesini takviye buyururlar. Nitekim onlar hakkında عُلَمَاءُ أُمَّتِي كَأَنْبِيَاءِ بَنِي إِسْرَائِيلَ ya'ni "Benim ümmetimin ulemâsı Benî-İsrail enbiyâsı gibidir." buyrulur. 742. Bu sebeble Hudeybiye'de hazır ve bîata mensub olan sahâbeye de karîn oldun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 742. Bu sebeple Hudeybiye'de hazır bulunan ve biata katılan sahabelere de yakın oldun. Bu şerefli beyit, 739 numaralı şerefli beytin teyididir (doğrulamasıdır). Bu beyt-i şerîf 739 numaralı beyt-i şerîfin te'yîdidir. 743. Binâenaleyh müjdelenmiş olan on yârdan geldin, dehdehî altını gibi hâlis oldun. "Dehdehî", ateşe koyup erittikleri vakit vezni noksan olmayan altın ma'nâsınadır (Gıyâsü'l-lügāt). Ya'ni, insân-ı kâmile bîat sebebiyle, cennetle müjdelenen on ashâb-ı kirâm zümresinden olursun. Dehdehî altını gibi yabancı unsur ile karışık olmayıp saf ve hâlis olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 743. Bu sebeple müjdelenmiş olan on dosttan geldin, dehdehî altını gibi saf oldun. "Dehdehî", ateşe koyup erittikleri zaman ağırlığı eksilmeyen altın anlamındadır (Gıyâsü'l-lügāt). Yani, insân-ı kâmile (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) biat etmen sebebiyle, cennetle müjdelenen on yüce sahabe grubundan olursun. Dehdehî altını gibi yabancı bir unsur ile karışık olmayıp saf ve hâlis olursun. 744. Ta ki beraberlik doğru ola, âdem bir kimse ile eştir ki onu dost etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 744. Beraberlik doğru olsun diye, insan bir kimse ile eştir ki onu dost edindi. Hakk'ın yaratılmışlarla olan beraberliği iki yöndendir. Birincisi, genel olan beraberliktir ki, وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ (Hadid 57/4) yani "Nerede olursanız olun Hak sizinle beraberdir" ayet-i kerimesi gereğince, eşyadan her bir şey ve mümin, salih, kafir ve fasık, bu beraberlikte ortaktır; ve bu ortaklık varlıkta ve vücutta ortaklıktır. Çünkü varlık ve vücut ancak Hak'tır. Bu eşyanın varlığı ise Hakk'ın varlığının gölgesidir; ve gölge her nerede olsa, gölge sahibi ile beraberdir. Beraberliğin ikinci yönü, özel olan beraberliktir. Bu da seven ile sevilenin beraberliğidir. Nitekim hadis-i şerifte المرء مع من احب yani "Kişi sevdiği ile beraberdir" buyrulur. Ve bu beraberlik muhabbetin ve muhabbet dahi Resûlüllah'ın şeriatına uymanın neticesidir. Nitekim ayet-i kerimede قل إن كنتم تحبون اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْيِيكُمُ اللهُ (Al-i İmran, 3/31) yani "Ey Resulüm söyle, Allah'ı seviyorsanız bana tabi olun ki Yüce Allah da sizi sevsin!" buyrulur. Bu özel beraberlik salihlere ve ariflere özgü olur. Buna göre salihler ve arifler hem genel beraberliği hem de özel beraberliği elde etmiş olurlar. Şerefli beytin ikinci mısraı yukarıda zikredilen hadis-i şerifin anlamıdır. Hakk'ın halk ile olan beraberliği iki vecih üzerinedir. Birisi umûmî olan beraberliktir ki وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ (Hadid 57/4) ya'ni "Nerede olursanız Hak sizinle beraberdir" âyet-i kerîmesi mûcibince, eşyâdan her bir şey ve mü'min ve sâlih ve kâfir ve fâsık, bu maiyyette müşterektir; ve bu iştirâk vücûdda ve varlıkta iştirâktir. Zîrâ vücûd ve varlık ancak Hak'tır. Bu eşyanın vücûdu ise Hakk'ın vücûdunun zıllidir; ve zıl ve gölge her nerede olsa, gölge sahibi ile beraberdir. İkinci vech-i maiyyet, husûsî olan beraberliktir. Bu da muhib ile mahbûbun beraberliğidir. Nitekim hadis-i şerifte المرء مع من احب ya'ni "Kişi sevdiği ile beraberdir" buyrulur. Ve bu maiyyet muhabbetin ve muhabbet dahi şer'-i Resûlüllah'a ittibâ'ın netîcesidir. Nitekim ayet-i kerimede قل إن كنتم تحبون اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْيِيكُمُ اللهُ (Al-i İmran, 3/31) ya'ni "Ey Resûlüm söyle, Allah'ı seviyorsanız bana tâbi olun ki Allah Teâlâ da sizi sevsin!" buyrulur. Bu maiyyet-i husûsiyye sâlihlere ve âriflere mahsûs olur. Binâenaleyh sâlihler ve ârifler hem maiyyet-i âmmeyi ve hem de maiyyet-i hâssayı hâiz olmuş olurlar. Beyt-i şerîfin ikinci mısrâ'ı yukarıda mezkûr olan hadîs-i şerîfin meâlidir. 745. Bu cihanda ve o cihanda onunla olur ve bu, güzel huylu olan Ahmed'in hadîsi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 745. Bu dünyada ve o dünyada onunla olur ve bu, güzel huylu olan Ahmed'in hadîsi olur. Yani, peygamber vârisi olan bir insân-ı kâmile biat eden Hakk Yolcuları hem dünyada hem de ahirette insân-ı kâmil ile beraber olur; ve sonuç olarak iki dünyada hem genel beraberliğe hem de özel beraberliğe nail olurlar. Bizim bu sözümüz, ilahi ahlak ile ahlaklanmış olan âlemlerin Efendisi Ahmed (a.s.) Efendimizin şu hadîs-i şerîfidir ki: Ya'ni, vâris-i peygamberî olan bir insân-ı kâmile bîat eden sâlihler hem dünyâda ve hem de âhirette insân-ı kâmil ile beraber olur; ve binnetîce iki cihanda hem maiyyet-i âmmeye ve hem de maiyyet-i hâssaya nail olurlar. Bizim bu sözümüz, ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallık olan Server-i âlem Ahmed (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimizin hadîs-i şerîfi ki: 746. "Kişi mahbubu ile beraberdir, kalb kendinin matlûbundan ayrılmaz" buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 746. "Kişi sevdiğiyle beraberdir, kalp kendi istediğinden ayrılmaz" buyurdu. "Dehdehî", ateşe koyup erittikleri zaman ağırlığı eksilmeyen altın anlamındadır (Gıyâsü'l-lügāt). Yani, insân-ı kâmile biat etme sebebiyle, cennetle müjdelenen on yüce sahabe grubundan olursun. Dehdehî altını gibi yabancı unsur ile karışık olmayıp saf ve hâlis olursun. "Dehdehî", ateşe koyup erittikleri vakit vezni noksan olmayan altın ma'nâsınadır (Gıyâsü'l-lügāt). Ya'ni, insân-ı kâmile bîat sebebiyle, cennetle müjdelenen on ashâb-ı kirâm zümresinden olursun. Dehdehî altını gibi yabancı unsur ile karışık olmayıp saf ve hâlis olursun. 744. Ta ki beraberlik doğru ola, âdem bir kimse ile eştir ki onu dost etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 744. Beraberlik doğru olsun diye, insan bir kimseyle eştir ki onu dost edindi. Hakk'ın yaratılmışlarla olan beraberliği iki yöndendir. Birincisi, genel olan beraberliktir ki, وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ yani "Nerede olursanız olun Hak sizinle beraberdir" (Hadid 57/4) ayet-i kerimesi gereğince, eşyadan her bir şey ve mümin, salih, kafir ve fasık, bu beraberlikte ortaktır; ve bu ortaklık varlıkta ve mevcudiyette ortaklıktır. Çünkü varlık ve mevcudiyet ancak Hak'tır. Bu eşyanın varlığı ise Hakk'ın varlığının gölgesidir; ve gölge her nerede olsa, gölge sahibi ile beraberdir. Beraberliğin ikinci yönü, özel olan beraberliktir. Bu da seven ile sevilenin beraberliğidir. Nitekim hadis-i şerifte المرء مع من احب yani "Kişi sevdiği ile beraberdir" buyrulur. Ve bu beraberlik muhabbetin ve muhabbet de Resûlüllah'ın şeriatına uymanın sonucudur. Nitekim ayet-i kerimede قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْيِيكُمُ اللهُ yani "Ey Resûlüm söyle, Allah'ı seviyorsanız bana tabi olun ki Yüce Allah da sizi sevsin!" (Al-i İmran, 3/31) buyrulur. Bu özel beraberlik salihlere ve ariflere özgü olur. Buna göre salihler ve arifler hem genel beraberliği hem de özel beraberliği elde etmiş olurlar. Şerefli beytin ikinci mısraı, yukarıda zikredilen hadis-i şerifin anlamıdır. Hakk'ın halk ile olan beraberliği iki vecih üzerinedir. Birisi umûmî olan beraberliktir ki وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ (Hadid 57/4) ya'ni "Nerede olursanız Hak sizinle beraberdir" âyet-i kerîmesi mûcibince, eşyâdan her bir şey ve mü'min ve sâlih ve kâfir ve fâsık, bu maiyyette müşterektir; ve bu iştirâk vücûdda ve varlıkta iştirâktir. Zîrâ vücûd ve varlık ancak Hak'tır. Bu eşyanın vücûdu ise Hakk'ın vücûdunun zıllidir; ve zıl ve gölge her nerede olsa, gölge sahibi ile beraberdir. İkinci vech-i maiyyet, husûsî olan beraberliktir. Bu da muhib ile mahbûbun beraberliğidir. Nitekim hadis-i şerifte المرء مع من احب ya'ni "Kişi sevdiği ile beraberdir" buyrulur. Ve bu maiyyet muhabbetin ve muhabbet dahi şer'-i Resûlüllah'a ittibâ'ın netîcesidir. Nitekim ayet-i kerimede قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْيِيكُمُ اللهُ (Al-i İmran, 3/31) ya'ni "Ey Resûlüm söyle, Allah'ı seviyorsanız bana tâbi olun ki Allah Teâlâ da sizi sevsin!" buyrulur. Bu maiyyet-i husûsiyye sâlihlere ve âriflere mahsûs olur. Binâenaleyh sâlihler ve ârifler hem maiyyet-i âmmeyi ve hem de maiyyet-i hâssayı hâiz olmuş olurlar. Beyt-i şerîfin ikinci mısrâ'ı yukarıda mezkûr olan hadîs-i şerîfin meâlidir. 745. Bu cihanda ve o cihanda onunla olur ve bu, güzel huylu olan Ahmed'in hadîsi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 745. Bu dünyada ve o dünyada onunla olur ve bu, güzel huylu olan Ahmed'in hadîsi olur. Yani, peygamber vârisi olan bir insân-ı kâmile biat eden Hakk Yolcuları hem dünyada hem de ahirette insân-ı kâmil ile beraber olur; ve sonuç olarak iki dünyada hem genel beraberliğe hem de özel beraberliğe nail olurlar. Bizim bu sözümüz, ilahi ahlak ile ahlaklanmış olan âlemlerin Efendisi Ahmed (a.s.) Efendimizin şu hadîs-i şerîfidir ki: Ya'ni, vâris-i peygamberî olan bir insân-ı kâmile bîat eden sâlihler hem dünyâda ve hem de âhirette insân-ı kâmil ile beraber olur; ve binnetîce iki cihanda hem maiyyet-i âmmeye ve hem de maiyyet-i hâssaya nail olurlar. Bizim bu sözümüz, ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallık olan Server-i âlem Ahmed (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimizin hadîs-i şerîfi ki: 746. "Kişi mahbubu ile beraberdir, kalb kendinin matlûbundan ayrılmaz" buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 746. "Kişi sevdiği ile beraberdir, kalp kendisinin arzuladığından ayrılmaz" buyurdu. Bu şerefli beyitte, Pîr efendimiz "Kişi sevdiği ile beraberdir" hadis-i şerifinin anlamını açıklayarak beyan buyururlar. Yani, kişi sevdiği ile beraberdir. Çünkü kişinin sevdiği, onun kalbinin ve iç dünyasının arzuladığıdır ve nerede olursa olsun, insanın kalbinde yer tutan arzuladığı şey onunla beraberdir. Bu beyt-i şerîfte cenâb-ı Pîr efendimiz المرء مع من احب ["Kişi sevdiği ile berâ-berdir"] hadîs-i şerîfinin meâlini tavzîhen beyân buyururlar. Ya'ni, kişi mahbûbu ile beraberdir. Çünki kişinin mahbûbu, onun kalbinin ve bâtınının matlûbudur ve her nerede olursa olsun, insanın kalbinde yer tutan matlûbu onunla beraberdir. 747. Her nerede ki tuzak ve dâm vardır, az otur! Ey zebûn tutucu, git zebûn tutucuları gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 747. Her nerede tuzak ve kapan varsa, az dur! Ey zayıf düşüren, git zayıf düşürenleri gör! Yani, tuzak olan yerde belki seni avlayıp yemek isteyen vardır ve sen de gördüğün yemi avlayıp yemek istersin. Bu sebeple ey kendisinden zayıf ve âciz olan tutucu, git senin arkandan gelen zayıf düşürenleri gör de, kapan ve yem olan yerde az dur ve ihtiyatla etrafına bak! Ya'ni, tuzak olan yerde belki seni avlayıp yemek isteyen vardır ve sen dahi gördüğün dâneyi avlayıp yemek istersin. Binâenaleyh ey kendisinden zebûn ve âciz olan tutucu, git senin arkandan gelen zebûn tutucuları gör de, dâm ve dâne olan yerde az dur ve ihtiyât ile etrâfına bak! 748. Ey zebûnların zebûn tutucusu bunu bil! Ey delikanlı el, elin yukarısı üzerindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 748. Ey zayıfların zayıf tutucusu bunu bil! Ey delikanlı, el, elin yukarısı üzerindedir. Yani, sen, senin üstündekilerin zayıfısın ve bu hâlinle beraber zayıf tutucusun. Bu hakikati bil ki, ey delikanlı yani tecrübesiz olan başlangıç seviyesindeki Hakk Yolcusu, el elin üstündedir. "Dest", burada kudret anlamındadır, yani kudret dereceler üzerinedir. Bir kudretlinin üstünde başka bir kudretli vardır. Her şey kendi üstündeki kudretlinin zayıfıdır. Ya'ni, sen, senin fevkındekilerin zebûnusun ve bu hâlin ile beraber zebûn tutucusun. Bu hakîkati bil ki, ey delikanlı ya'ni tecrübesiz olan mübtedî sâlik, el elin üstündedir. "Dest", burada kudret ma'nâsınadır, ya'ni kudret derecât üzerinedir. Bir kudretlinin üstünde başka bir kudretli vardır. Her şey kendi fevkındeki kudretlinin zebûnudur. 749. Ey acîb, sen zebûnsun ve zebûn tutucusun, sen hem avsın ve taleb içinde av tutucusun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 749. Ey şaşılacak kişi, sen zayıfsın ve zayıf tutucusun, sen hem avsın ve talep içinde av tutucusun! Şaşılacak şey! Sen kendi üstündekinin zayıfı ve âciz olanı tutucusun. Hâl böyleyken sen hem avsın hem de talep içinde av tutucusun. Aceb şey!. Sen kendi fevkındekinin zebûnu ve âciz olanı tutucusun. Şu hâlde sen hem avsın ve hem de taleb içinde av tutucusun. 750. Avcılık hırsı avdan gafil kılıcıdır. Gönül götürücülük eder, o gönülsüzdür. [752]✨ ✨ Sade Türkçe flash 750. Avcılık hırsı avdan gafil kılıcıdır. Gönül götürücülük eder, o gönülsüzdür. [752] Bir avın peşinden koşma hırsı, insanın kendisinin de bir başkasının avı olacağından onu gaflete düşürür. O avcı, avı kendi tarafına çekmek için avın gönlünü kazanmaya çalışır. Halbuki kendi gönlünü o ava kaptırdığı ve ona sevgi beslediği için gönülsüz kalmıştır. Kendisi bundan habersizdir. Yani menfaat çekme — Bu şerefli beyitte, Pir efendimiz "Kişi sevdiği ile beraberdir" hadis-i şerifinin anlamını açıklayarak beyan buyururlar. Yani kişi sevdiği ile beraberdir. Çünkü kişinin sevdiği, onun kalbinin ve iç dünyasının arzuladığı şeydir ve nerede olursa olsun, insanın kalbinde yer tutan arzusu onunla beraberdir. Bir avın arkasından koşmak hırsı, kendinin dahi bir başkasının avı olacağından insanı gaflete düşürür. O avcı avı kendi tarafına celb için, avın gönlünü kapmağa çalışır. Halbuki kendi gönlünü o ava kaptırdığı ve ona muhabbet ettiği için, gönülsüz kalmıştır. Kendisi bundan gafildir. Ya'ni celb-i men- Bu beyt-i şerîfte cenâb-ı Pîr efendimiz المرء مع من احب ["Kişi sevdiği ile beraberdir"] hadîs-i şerîfinin meâlini tavzîhen beyân buyururlar. Ya'ni, kişi mahbûbu ile beraberdir. Çünki kişinin mahbubu, onun kalbinin ve bâtınının matlûbudur ve her nerede olursa olsun, insanın kalbinde yer tutan matlûbu onunla beraberdir. 747. Her nerede ki tuzak ve dâm vardır, az otur! Ey zebûn tutucu, git zebûn tutucuları gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 747. Her nerede tuzak ve kapan varsa, az dur! Ey zayıf düşüren, git zayıf düşürenleri gör! Yani, tuzak olan yerde belki seni avlayıp yemek isteyen vardır ve sen de gördüğün yemi avlayıp yemek istersin. Bu sebeple ey kendisinden zayıf ve âciz olan tutucu, git senin arkandan gelen zayıf düşürenleri gör de, kapan ve yem olan yerde az dur ve ihtiyatla etrafına bak! Ya'ni, tuzak olan yerde belki seni avlayıp yemek isteyen vardır ve sen dahi gördüğün dâneyi avlayıp yemek istersin. Binâenaleyh ey kendisinden zebûn ve âciz olan tutucu, git senin arkandan gelen zebûn tutucuları gör de, dâm ve dâne olan yerde az dur ve ihtiyât ile etrâfına bak! 748. Ey zebûnların zebûn tutucusu bunu bil! Ey delikanlı el, elin yukarısı üzerindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 748. Ey zayıfların zayıf tutucusu bunu bil! Ey delikanlı, el, elin yukarısı üzerindedir. Yani, sen, senin üstündekilerin zayıfısın ve bu hâlinle beraber zayıf tutucusun. Bu hakikati bil ki, ey delikanlı yani tecrübesiz olan başlangıç seviyesindeki Hakk Yolcusu, el elin üstündedir. "Dest", burada kudret anlamındadır, yani kudret dereceler üzerinedir. Bir kudretlinin üstünde başka bir kudretli vardır. Her şey kendi üstündeki kudretlinin zayıfıdır. Ya'ni, sen, senin fevkındekilerin zebûnusun ve bu hâlin ile beraber zebûn tutucusun. Bu hakîkati bil ki, ey delikanlı ya'ni tecrübesiz olan mübtedî sâlik, el elin üstündedir. "Dest", burada kudret ma'nâsınadır, ya'ni kudret derecât üzerinedir. Bir kudretlinin üstünde başka bir kudretli vardır. Her şey kendi fevkındeki kudretlinin zebûnudur. 749. Ey acîb, sen zebûnsun ve zebûn tutucusun, sen hem avsın ve taleb içinde av tutucusun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 749. Ey şaşılacak kişi, sen zayıfsın ve zayıf tutucusun, sen hem avsın ve talep içinde av tutucusun! Şaşılacak şey! Sen kendi üstündekinin zayıfı ve âciz olanı tutucusun. Hâl böyleyken sen hem avsın hem de talep içinde av tutucusun. Aceb şey!. Sen kendi fevkındekinin zebûnu ve âciz olanı tutucusun. Şu hâlde sen hem avsın ve hem de taleb içinde av tutucusun. 750. Avcılık hırsı avdan gafil kılıcıdır. Gönül götürücülük eder, o gönülsüzdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 750. Avcılık hırsı, avdan gafil kılıcıdır. Gönül götürücülük eder, o gönülsüzdür. [752] Bir avın arkasından koşma hırsı, insanın kendisinin dahi bir başkasının avı olacağından onu gaflete düşürür. O avcı, avı kendi tarafına çekmek için, avın gönlünü kapmaya çalışır. Hâlbuki kendi gönlünü o ava kaptırdığı ve ona muhabbet ettiği için, gönülsüz kalmıştır. Kendisi bundan gafildir. Yani menfaat elde etmek için, halkı kendi tarafına avlamak isteyenler, Azrail'in kendisini avlayacağından gafildir. [752] Bir avın arkasından koşmak hırsı, kendinin dahi bir başkasının avı olacağından insanı gaflete düşürür. O avcı avı kendi tarafına celb için, avın gönlünü kapmağa çalışır. Halbuki kendi gönlünü o ava kaptırdığı ve ona muhabbet ettiği için, gönülsüz kalmıştır. Kendisi bundan gafildir. Ya'ni celb-i men- faat için, halkı kendi tarafına avlamak isteyenler melekü'l-mevtin kendisini avlayacağından gafildir. 751. Önlerinde ve arkalarında sedd olan olma ki düşmanı görmezsin, halbuki o düşman zahirdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 751. Önlerinde ve arkalarında engel olanlardan olma ki düşmanı görmezsin, halbuki o düşman apaçıktır. Bu şerefli beyitte Yâsîn Sûresi'nde geçen وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yasin, 36/9) yani "Biz onların önlerinden bir engel ve arkalarından bir engel kıldık ve biz onları örttük, bu sebeple onlar görmezler." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, onların önlerinde uzun emellerden bir perde ve arkalarında da bedensel karanlıklardan bir örtü ve gözlerini de sebepler perdeleri ile örttük. Bu sebeple onlar bu engeller yüzünden ne önlerini ne de arkalarını göremezler, demek olur. Şimdi ey Hakk Yolcusu, gafletten uyan da Yüce Allah'ın vasfettiği zümreden olma! Çünkü böyle olursan arkadan ve önden gelen düşmanları göremezsin. Halbuki seni yemeye ve helak etmeye yönelmiş olan maddî ve manevî düşmanlar apaçıktır. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Yâsîn'de olan وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yasin, 36/9) ya'ni "Biz onların önlerinden sedd ve arkalarından sedd kıldık ve biz onları örttük, binâenaleyh onlar görmezler." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ya'ni, onların önlerinde tül-i emelden hicâb ve arkalarında dahi zulümât-ı cismâniyyeden perde ve gözlerini de esbâb perdeleri ile örttük. Binâenaleyh onlar bu mânialar sebebiyle ne önlerini ve ne de arkalarını göremezler, demek olur. İmdi ey sâlik, gafletten uyan da Hak Teâlâ'nın tavsîf buyurduğu zümreden olma! Zîrâ böyle olursan arkadan ve önden gelen hasımları göremezsin. Halbuki seni yemeğe ve helâk etmeğe müteveccih olan sûrî ve ma'nevî olan düşmanlar âşikârdır. 752. Sen ötmede bir kuştan aşağı olma! Bir serçe kuşu önünü ve arkasını gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 752. Sen ötmede bir kuştan aşağı olma! Bir serçe kuşu önünü ve arkasını gördü. "Neşîd", sesi yükseltmek demektir (Kamus). Burada "ötmek"ten kinayedir (dolaylı anlatım). "Beyne eydî", ön; "half", arka demektir. "Beyne eydî" ile "half" arasındaki atıf vâvı (bağlaç) düşürülmüştür. Yani, bir serçe kuşu bile cik cik öterken başını o tarafa bu tarafa çevirip etrafını gözetler. Sen ondan aşağı kalma! İdrak sahibiysen önünü ardını dikkatle görmeye çalış! "Neşîd", ref-i savt demektir (Kāmûs). Burada "ötmek"ten kinâyedir. "Beyne eydî", ön; "half", arka demektir. "Beyne eydî" ile "half" arasındaki vâv-ı âtıfa mahzûftur. Ya'ni, bir serçe kuşu bile cik cik öterken başını o tarafa bu tarafa çevirip etrafını gözetler. Sen ondan aşağı kalma! İdrâk sahibiy-sen önünü ardını dikkatle görmeğe çalış! 753. Vaktaki dânenin yakınına gelir, başını ve yüzünü o demde ne kadar çevirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 753. Vaktaki danenin yakınına gelir, başını ve yüzünü o demde ne kadar çevirir. Yani, serçe kuşu kendisinin avı olan danenin yakınına geldiği zaman, arkada ve önde kendisini de avlayacak birinin olup olmadığını anlamak için başını ve yüzünü o anda birçok defa çevirir de der: Ya'ni, serçe kuşu kendinin avı olan dânenin yakınına geldiği vakit, arkada ve önde kendisini de avlayacak olup olmadığını anlamak için başını ve yüzünü birçok defa o demde çevirir de der: 754. Ki, "Acaba önünde ve arkamda avcı var mıdır? Ta ki onun korkusundan bu lokmadan el çekeyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 754. Ki, "Acaba önümde ve arkamda avcı var mıdır? Ta ki onun korkusundan bu lokmadan el çekeyim!" Çıkarları için, halkı kendi tarafına çekmek isteyenler, ölüm meleğinin kendisini avlayacağından habersizdir. faat için, halkı kendi tarafına avlamak isteyenler melekü'l-mevtin kendisini avlayacağından gafildir. 751. Önlerinde ve arkalarında sedd olan olma ki düşmanı görmezsin, halbuki o düşman zahirdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 751. Önlerinde ve arkalarında engel olanlardan olma ki düşmanı görmezsin, halbuki o düşman apaçıktır. Bu şerefli beyitte Yâsîn Sûresi'nde geçen وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yasin, 36/9) yani "Biz onların önlerinden bir engel ve arkalarından bir engel kıldık ve biz onları örttük, bu sebeple onlar görmezler." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, onların önlerinde uzun emellerden bir perde ve arkalarında da bedensel karanlıklardan bir örtü ve gözlerini de sebepler perdeleri ile örttük. Bu sebeple onlar bu engeller yüzünden ne önlerini ne de arkalarını göremezler, demek olur. Şimdi ey Hakk Yolcusu, gafletten uyan da Yüce Allah'ın vasfettiği zümreden olma! Çünkü böyle olursan arkadan ve önden gelen düşmanları göremezsin. Halbuki seni yemeye ve helak etmeye yönelmiş olan maddî ve manevî düşmanlar apaçıktır. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Yâsîn'de olan وَجَعَلْنَا مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْنَاهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (Yasin, 36/9) ya'ni "Biz onların önlerinden sedd ve arkalarından sedd kıldık ve biz onları örttük, binâenaleyh onlar görmezler." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ya'ni, onların önlerinde tül-i emelden hicâb ve arkalarında dahi zulümât-ı cismâniyyeden perde ve gözlerini de esbâb perdeleri ile örttük. Binâenaleyh onlar bu mânialar sebebiyle ne önlerini ve ne de arkalarını göremezler, demek olur. İmdi ey sâlik, gafletten uyan da Hak Teâlâ'nın tavsîf buyurduğu zümreden olma! Zîrâ böyle olursan arkadan ve önden gelen hasımları göremezsin. Halbuki seni yemeğe ve helâk etmeğe müteveccih olan sûrî ve ma'nevî olan düşmanlar âşikârdır. 752. Sen ötmede bir kuştan aşağı olma! Bir serçe kuşu önünü ve arkasını gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 752. Sen ötmede bir kuştan aşağı olma! Bir serçe kuşu önünü ve arkasını gördü. "Neşîd", sesi yükseltmek demektir (Kamus). Burada "ötmek"ten kinayedir (dolaylı anlatım). "Beyne eydî", ön; "half", arka demektir. "Beyne eydî" ile "half" arasındaki atıf vâvı (bağlaç) düşürülmüştür. Yani, bir serçe kuşu bile cik cik öterken başını o tarafa bu tarafa çevirip etrafını gözetler. Sen ondan aşağı kalma! İdrak sahibiysen önünü ardını dikkatle görmeye çalış! "Neşîd", ref-i savt demektir (Kāmûs). Burada "ötmek"ten kinâyedir. "Beyne eydî", ön; "half", arka demektir. "Beyne eydî" ile "half" arasındaki vâv-ı âtıfa mahzûftur. Ya'ni, bir serçe kuşu bile cik cik öterken başını o tarafa bu tarafa çevirip etrafını gözetler. Sen ondan aşağı kalma! İdrâk sahibiy-sen önünü ardını dikkatle görmeğe çalış! 753. Vaktaki dânenin yakınına gelir, başını ve yüzünü o demde ne kadar çevirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 753. Vaktaki danenin yakınına gelir, başını ve yüzünü o demde ne kadar çevirir. Yani, serçe kuşu kendisinin avı olan danenin yakınına geldiği zaman, arkada ve önde kendisini de avlayacak birinin olup olmadığını anlamak için başını ve yüzünü o anda birçok defa çevirir de der: Ya'ni, serçe kuşu kendinin avı olan dânenin yakınına geldiği vakit, arkada ve önde kendisini de avlayacak olup olmadığını anlamak için başını ve yüzünü birçok defa o demde çevirir de der: 754. Ki, "Acaba önünde ve arkamda avcı var mıdır? Ta ki onun korkusundan bu lokmadan el çekeyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 754. "Acaba önümde ve arkamda avcı var mıdır? Ki onun korkusundan bu lokmadan vazgeçeyim!" 755. Sen arkada fâcirlerin kıssasını, önde dostun ve komşunun ölümünü gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 755. Sen arkada fâcirlerin kıssasını, önde dostun ve komşunun ölümünü gör! Yani, sen arkada kalan ve geçmiş olan fısk ve fücur ile meşgul kavimlerin kıssasını ve onların akıbetlerini ve önünde meydana gelen dostlarının ve komşularının ölümlerini gör de ibret al! Ya'ni, sen arkada kalan ve geçmiş olan fisk u fücûr ile meşgül kavimlerin kıssasını ve onların akıbetlerini ve önünde vâki' olan dostlarının ve komşularının ölümlerini gör de ibret al! 756. Ki onlara âletsiz helâklik verdi. O her bir hal işinde senin karînindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 756. Çünkü onlara âletsiz helâklik verdi. O, her bir hâl işinde senin yoldaşındır. Burada "âlet"ten kasıt, fiilin mahiyeti açıklanarak ceza ve idam vaktinde insanların kullandıkları idam âletidir. Yüce Allah'ın günahkâr ve fasık kavimleri helak etmesi bu tarz bir âlet ile değildir. Aksine, doğal kuvvetlerden olan zelzele, tufan, sel, taun, veba ve diğer bulaşıcı hastalıklar ve harp gibi belalardır. Yani, Yüce Allah Firavun'un ve Nemrut'un tabiilerine ve Semud ve Ad kavimlerine âletsiz helâklik verdi; ve onları yeryüzünde yok etti. Çünkü ey insan, Yüce Allah, "Nerede olursanız O sizinle beraberdir" (Hadid, 57/4) ayet-i kerimesi gereğince, her bir hâl içinde senin yoldaşındır ve senin hallerinden ve amellerinden gafil değildir. O'nun bütün eşya hakkında zâtî bir kuşatıcılığı vardır. “Alet”ten murâd, burada fiilin mâhiyeti i'lân edilerek cezâ ve i'dâm vaktinde insanların kullandıkları i'dâm âletidir. Hak Teâlâ hazretlerinin akvâm-ı fâcire ve fâsıkayı helâki bu tarzdaki âlet ile değildir. Belki kuvâ-yı tabiiyyeden zelzele ve tûfan ve seylâb ve tâûn ve vebâ ve sâir sârî hastalıklar ve harb gibi belâlardır. Ya'ni, Hak Teâlâ Fir'avn'ın ve Nemrûd'un tabi'lerine ve Semûd ve Ad kavimlerine âletsiz, helâklik verdi; ve onları yeryüzünde yok etti. Zîrâ ey insan, Hak Teâlâ وهُوَ مَعَكُمْ أينما كنتم (Hadîd, 57/4) [Nerede olursanız O sizinle beraberdir] âyet-i kerîmesi mûcibince, her bir hâl içinde senin karînindir ve senin ahvâlinden ve a'mâlinden gafil değildir. Onun kâffe-i eşyâ hakkında ihâta-i zâtiyyesi vardır. 757. Hak azab etti, topuz ve el yoktur. Binâenaleyh bil ki, Hak âletsiz bir hükümet edicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 757. Hak azap etti, topuz ve el yoktur. Bu sebeple bil ki, Hak âletsiz bir hükümet edicidir. Yüce Allah, geçmiş kavimlere azap etti ve onların kötü fiillerinin cezasını verdi. Fakat O'nun verdiği ceza, insanların işkence ve azap için kullandıkları el ve topuz vasıtasıyla değildir. Bu sebeple Yüce Allah, bizim bildiğimiz âletler olmaksızın bir hükûmet ve adalet edicidir. Hak Teâlâ hazretleri akvâm-ı mâziyeye azâb etti ve onların kötü fillerinin cezâsını verdi. Fakat O'nun verdiği cezâ, insanların işkence ve azâb için kullandıkları el ve topuz vâsıtasıyla değildir. Binâenaleyh Hak Teâlâ bizim bildiğimiz âletler olmaksızın bir hükûmet ve adâlet edicidir. 758. O kimse der ki: "Eğer Hak var ise hani?" O işkence vaktinde "Hû" diye mukırr oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 758. O kimse der ki: "Eğer Hak var ise hani?" O işkence vaktinde "Hû" diye ikrar etti. O ilâhlığı inkâr eden kimse, rahat hâlinde der ki: "Eğer Hak var ise hani nerededir? Çünkü var olan şey görünür. Mademki ben görmüyorum, o hâlde yoktur." Nasıl ki Yüce Allah onlardan naklen Câsiye Sûresi'nde buyurur: O münkir-i ulûhiyyet olan kimse, hâl-i râhatta der ki: "Eğer Hak var ise hani nerededir? Zîrâ mevcûd olan şey görünür. Mâdemki ben görmüyorum, o hâlde yoktur." Nitekim Hak Teâlâ onlardan naklen sûre-i Câsiye'de buyu- 755. Sen arkada fâcirlerin kıssasını, önde dostun ve komşunun ölümünü gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 755. Sen arkada fâcirlerin kıssasını, önde dostun ve komşunun ölümünü gör! Yani, sen arkada kalan ve geçmiş olan fısk ve fücur ile meşgul kavimlerin kıssasını ve onların akıbetlerini ve önünde meydana gelen dostlarının ve komşularının ölümlerini gör de ibret al! Ya'ni, sen arkada kalan ve geçmiş olan fisk u fücûr ile meşgül kavimlerin kıssasını ve onların akıbetlerini ve önünde vâki' olan dostlarının ve komşularının ölümlerini gör de ibret al! 756. Ki onlara âletsiz helâklik verdi. O her bir hal işinde senin karînindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 756. Çünkü onlara âletsiz helâklik verdi. O, her bir hal işinde senin yoldaşındır. "Alet"ten kasıt, burada fiilin mahiyeti açıklanarak ceza ve idam vaktinde insanların kullandıkları idam aletidir. Yüce Allah'ın günahkâr ve fasık kavimleri helak etmesi bu tarz aletlerle değildir. Aksine, doğal kuvvetlerden olan zelzele, tufan, sel, taun, veba ve diğer bulaşıcı hastalıklar ve harp gibi belalardır. Yani, Yüce Allah Firavun'un ve Nemrut'un tabi olanlarına ve Semud ve Ad kavimlerine âletsiz helaklik verdi; ve onları yeryüzünde yok etti. Çünkü ey insan, Yüce Allah "Nerede olursanız O sizinle beraberdir" (Hadîd, 57/4) ayet-i kerimesi gereğince, her bir hal içinde senin yoldaşındır ve senin hallerinden ve amellerinden gafil değildir. O'nun bütün eşya hakkında zâtî bir kuşatıcılığı vardır. "Alet"ten murâd, burada fiilin mâhiyeti i'lân edilerek cezâ ve i'dâm vaktinde insanların kullandıkları i'dâm âletidir. Hak Teâlâ hazretlerinin akvâm-ı fâcire ve fâsıkayı helâki bu tarzdaki âlet ile değildir. Belki kuvâ-yı tabiiyyeden zelzele ve tûfan ve seylâb ve tâûn ve vebâ ve sâir sârî hastalıklar ve harb gibi belâlardır. Ya'ni, Hak Teâlâ Fir'avn'ın ve Nemrûd'un tabi'lerine ve Semûd ve Ad kavimlerine âletsiz, helâklik verdi; ve onları yeryüzünde yok etti. Zîrâ ey insan, Hak Teâlâ وهُوَ مَعَكُمْ أينما كنتم (Hadîd, 57/4) [Nerede olursanız O sizinle beraberdir] âyet-i kerîmesi mûcibince, her bir hâl içinde senin karînindir ve senin ahvâlinden ve a'mâlinden gafil değildir. Onun kâffe-i eşyâ hakkında ihâta-i zâtiyyesi vardır. 757. Hak azab etti, topuz ve el yoktur. Binâenaleyh bil ki, Hak âletsiz bir hükümet edicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 757. Hak azap etti, topuz ve el yoktur. Bu sebeple bil ki, Hak âletsiz bir hükümet edicidir. Yüce Allah, geçmiş kavimlere azap etti ve onların kötü fiillerinin cezasını verdi. Fakat O'nun verdiği ceza, insanların işkence ve azap için kullandıkları el ve topuz vasıtasıyla değildir. Bu sebeple Yüce Allah, bizim bildiğimiz âletler olmaksızın bir hükûmet ve adalet edicidir. Hak Teâlâ hazretleri akvâm-ı mâziyeye azâb etti ve onların kötü fillerinin cezâsını verdi. Fakat O'nun verdiği cezâ, insanların işkence ve azâb için kullandıkları el ve topuz vâsıtasıyla değildir. Binâenaleyh Hak Teâlâ bizim bildiğimiz âletler olmaksızın bir hükûmet ve adâlet edicidir. 758. O kimse der ki: "Eğer Hak var ise hani?" O işkence vaktinde "Hû" diye mukırr oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 758. O kimse der ki: "Eğer Hak varsa hani?" O işkence vaktinde "Hû" diye ikrar etti. O ilâhlığı inkâr eden kimse, rahat hâlinde der ki: "Eğer Hak varsa hani nerededir? Çünkü var olan şey görünür. Mademki ben görmüyorum, o hâlde yoktur." Nitekim Yüce Allah onlardan naklen Câsiye Sûresi'nde buyurur: وَقَالُوا مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَا إِلَّا الدَّهْرُ (Câsiye, 45/24). Yani "Bu hayat dedikleri ancak dünyada olan hayattır. Ölürüz ve diriliriz ve bizi ancak zaman helâk eder." Bu zavallılar varlığı ve var oluşu ancak duyu organıyla görülen şeylere sınırlar. Diğer taraftan duyu organıyla akıllarını görmedikleri hâlde, bunlara sizin aklınız yoktur denilmiş olsa öfkelenirler. Fakat dert ve belâ hâli içinde görünen sebeplerden çare bulma ümidi kalmadığı vakit, gözleri irâdesizce ümitsizce iç tarafa açılır ve anlayamadıkları bir kuvvetin hükümran olduğunu itiraf ederler. Zamanınızda böylelerinin benzerleri çoktur. O münkir-i ulûhiyyet olan kimse, hâl-i râhatta der ki: "Eğer Hak var ise hani nerededir? Zîrâ mevcûd olan şey görünür. Mâdemki ben görmüyorum, o hâlde yoktur." Nitekim Hak Teâlâ onlardan naklen sûre-i Câsiye'de buyu- وَقَالُوا مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَا إِلَّا الدَّهْرُ (Câsiye, 45/24). Ya'ni "Bu hayat dedikleri ancak dünyâda olan hayattır. Ölürüz ve diriliriz ve bizi ancak dehr helâk eder." Bu zavallılar vücûdu ve varlığı ancak his gözüyle görülen şeylere hasr ederler. Diğer taraftan his gözüyle akıllarını görmedikleri hâlde, bunlara sizin aklınız yoktur denilmiş olsa hiddet ederler. Fakat derd ve ibtilâ hâli içinde esbâb-ı zâhiriyyeden çâre bulmak ümîdi kalmadığı vakit, gözleri bilâ-ihtiyar me'yûsâne bâtın tarafına açılır ve anlayamadıkları bir kuvvetin hükümran olduğunu i'tiraf ederler. Zamânınızda böylelerinin emsâli çoktur. 759. O kimse ki, "Bu uzaktır ve acibdir!" der idi; göz yaşı dökerdi ve "Ey karib!" der idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 759. O kimse ki, "Bu uzaktır ve acayiptir!" derdi; gözyaşı dökerdi ve "Ey yakın olan!" derdi. Bilinmeli ki, ilâhlığı inkâr edenler iki çeşittir. Birincisi, ezelî bedbahtlık sahipleridir ki, bunların gözleri dış görünüş âlemine açık oldukça, başlarına ne belâ gelirse gelsin Hakk'ı itiraf etmezler ve o belâları tabiî hallerden ve görünen sebeplerden görürler. Nitekim Ebû Cehil, Bedir Savaşı'nda can çekişme hâlinde bile Peygamber Efendimiz'e karşı düşmanlığının şiddetinden bahsederek öldü. Bu zümrenin dış görünüş âleminde iman etmeleri imkânsızdır. Onlar ölümden sonra, berzah hallerini gördükleri zaman iman ederler. Nitekim Yûnus Sûresi'nde إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَة حَتَّى يَرَوْا الْعَذَابَ الأَليم (Yûnus, 10/96) yani "Rabbinin bedbahtlık kelimesi üzerlerinde sabit olan kimseler, eğer onlara bütün âyetler ve mucizeler gelse, elem verici azabı görmedikçe iman etmezler" buyrulur. Ve aynı şekilde Hac Sûresi'nde de وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا في مريّة مِّنْهُ حَتَّى تأتيهم الساعة بغتة أو يأتيهم عذاب يوم عقيم (Hacc, 22/55) yani "İnkârcılar, kendilerine kıyamet veya büyük günün azabı gelinceye kadar Hak'tan ve Hakk'ın Resûlü'nden ve O'nun emrinden şüphe içindedirler" buyrulur. İkinci zümre ise, ârızî bedbahtlık sahipleridir. Bunlar, çevrenin kötü terbiyesi yüzünden nefsânî arzuların etkisiyle küfre ve sapkınlığa düşmüşler ve Hak'tan perdelenmiş kalmışlardır. Dış görünüşteki belâyı gördükleri zaman, berzaha geçmeden önce iman ederler. Firavun'un ve Yûnus (a.s.)'ın kavminin imanı gibi. Bu iman hakkında Fusûsu'l-Hikem'de Mûsevî Fassı'nda açıklamalar vardır. Burada ayrıntısı uzun olur. Şimdi yukarıdaki beyit ise, bu beyitte bu ikinci zümreye işaret buyrulur. Bununla beraber, berzah azabını gördükten sonra iman edip ağlayan ve feryat eden birinci zümreye de işaret buyrulmuş olması mümkündür. وَقَالُوا مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَا إِلَّا الدَّهْرُ (Câsiye, 45/24). Yani "Bu hayat dedikleri ancak dünyada olan hayattır. Ölürüz ve diriliriz ve bizi ancak zaman helâk eder." Bu zavallılar varlığı ve varoluşu ancak his gözüyle görülen şeylere sınırlar. Diğer taraftan, his gözüyle akıllarını görmedikleri hâlde, bunlara sizin aklınız yoktur denilmiş olsa hiddetlenirler. Fakat dert ve belâ hâli içinde görünen sebeplerden çare bulma ümidi kalmadığı zaman, gözleri irâdesizce ümitsizce bâtın tarafına açılır ve anlayamadıkları bir kuvvetin hükümran olduğunu itiraf ederler. Zamanınızda böylelerinin benzerleri çoktur. Ma'lûm olsun ki, münkir-i ulûhiyyet olanlar iki nevi'dir. Birisi şekāvet-i ezeliyye ashâbıdır ki, bunların gözleri âlem-i sûrete açık oldukça her ne belâ gelse Hakk'ı i'tiraf etmezler ve o belâları ahvâl-i tabîiyyeden ve esbâb-ı zâhiriyyeden görürler. Nitekim Ebû Cehil, Bedir muhârebesinde hâl-i ihtizârında bile cenâb-ı Peygamber'e karşı husûmetinin şiddetinden bahs ederek öldü. Bu tâifenin âlem-i sûrette îmân etmelerinin imkânı yoktur. Onlar ba'delmevt, ahvâl-i berzahı gördükleri vakit îmân ederler. Nitekim sûre-i Yûnus'ta إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَة حَتَّى يَرَوْا الْعَذَابَ الأَليم (Yûnus, 10/96) ya'ni "Rabbinin kelime-i şekāveti üzerlerinde sabit olan kimseler, eğer onlara kâffe-i âyât ve mu'cizât gelse, azâb-ı elîmi görmedikçe îmân etmezler" buyrulur. Ve kezâ sûre-i Hac'da dahi وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا في مريّة مِّنْهُ حَتَّى تأتيهم الساعة بغتة أو يأتيهم عذاب يوم عقيم (Hacc, 22/55) ya'ni "Münkirler kendilerine kıyamet, yâhud yevm-i azîmin azabı gelinceye kadar Hak'tan ve Hakk'ın Resûlü'nden ve O'nun emrinden şek içindedirler" buyrulur. İkinci tâife ise şekāvet-i ârızıyye erbâbıdır. Bunlar muhîtin sû'-i terbiyesi yüzünden nefsâniyet sâikasıyla küfre ve dalâlete düşmüşler ve Hak'tan hicâb içinde kalmışlardır. Sûrî belâyı gördükleri vakit berzaha intikālden evvel îman ederler. Fir'avn'ın ve Yûnus (a.s.)ın kavminin îmânı gibi. Bu îman hakkında Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Mûsevî'de îzâhât vardır. Burada tafsîli uzun olur. İmdi yukarıki beyit ise, bu beyitte bu ikinci tâifeye işaret buyrulur. Bununla beraber, azâb-ı berzahı gördükten sonra îmân edip ağlayan ve feryâd eden birinci tâifeye dahi işâret buyrulmuş olması vâriddir. وَقَالُوا مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَا إِلَّا الدَّهْرُ (Câsiye, 45/24). Ya'ni "Bu hayat dedikleri ancak dünyâda olan hayattır. Ölürüz ve diriliriz ve bizi ancak dehr helâk eder." Bu zavallılar vücûdu ve varlığı ancak his gözüyle görülen şeylere hasr ederler. Diğer taraftan his gözüyle akıllarını görmedikleri hâlde, bunlara sizin aklınız yoktur denilmiş olsa hiddet ederler. Fakat derd ve ibtilâ hâli içinde esbâb-ı zâhiriyyeden çâre bulmak ümîdi kalmadığı vakit, gözleri bilâ-ihtiyar me'yûsâne bâtın tarafına açılır ve anlayamadıkları bir kuvvetin hükümran olduğunu i'tiraf ederler. Zamânınızda böylelerinin emsâli çoktur. 759. O kimse ki, "Bu uzaktır ve acibdir!" der idi; göz yaşı dökerdi ve "Ey karib!" der idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 759. O kimse ki, "Bu uzaktır ve acayiptir!" derdi; gözyaşı dökerdi ve "Ey yakın olan!" derdi. Bilinmeli ki, ilâhlığı inkâr edenler iki çeşittir. Birincisi, ezelî bedbahtlık sahipleridir ki, bunların gözleri dış âleme açık oldukça, ne belâ gelirse gelsin Hakk'ı kabul etmezler ve o belâları tabiî hallerden ve görünen sebeplerden görürler. Nitekim Ebû Cehil, Bedir muharebesinde can çekişme anında bile Peygamber'e karşı düşmanlığının şiddetinden bahsederek öldü. Bu grubun dış âlemde iman etmeleri imkânsızdır. Onlar ölümden sonra, berzah hallerini gördükleri zaman iman ederler. Nitekim Yûnus Suresi'nde, إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَة حَتَّى يَرَوْا الْعَذَابَ الأَليم (Yûnus, 10/96) yani "Rabbinin bedbahtlık kelimesi üzerlerinde sabit olan kimseler, eğer onlara bütün ayetler ve mucizeler gelse de, acı azabı görmedikçe iman etmezler" buyrulur. Ve aynı şekilde Hac Suresi'nde de وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا في مريّة مِّنْهُ حَتَّى تأتيهم الساعة بغتة أو يأتيهم عذاب يوم عقيم (Hacc, 22/55) yani "İnkârcılar kendilerine kıyamet, yahut büyük bir günün azabı gelinceye kadar Hak'tan ve Hakk'ın Resûlü'nden ve O'nun emrinden şüphe içindedirler" buyrulur. İkinci grup ise, ârızî bedbahtlık sahipleridir. Bunlar, çevrenin kötü terbiyesi yüzünden nefsinin dürtüsüyle küfre ve sapkınlığa düşmüşler ve Hak'tan perdelenmiş kalmışlardır. Dışsal belâyı gördükleri zaman, berzaha geçmeden önce iman ederler. Firavun'un ve Yûnus (a.s.)'ın kavminin imanı gibi. Bu iman hakkında Fusûsu'l-Hikem'de Musa Fassı'nda açıklamalar vardır. Burada ayrıntısı uzun olur. Şimdi yukarıdaki beyit ise, bu beyitte bu ikinci gruba işaret buyrulur. Bununla beraber, berzah azabını gördükten sonra iman edip ağlayan ve feryat eden birinci gruba da işaret buyrulmuş olması mümkündür. Ma'lûm olsun ki, münkir-i ulûhiyyet olanlar iki nevi'dir. Birisi şekāvet-i ezeliyye ashâbıdır ki, bunların gözleri âlem-i sûrete açık oldukça her ne belâ gelse Hakk'ı i'tiraf etmezler ve o belâları ahvâl-i tabîiyyeden ve esbâb-ı zâhiriyyeden görürler. Nitekim Ebû Cehil, Bedir muhârebesinde hâl-i ihtizârında bile cenâb-ı Peygamber'e karşı husûmetinin şiddetinden bahs ederek öldü. Bu tâifenin âlem-i sûrette îmân etmelerinin imkânı yoktur. Onlar ba'delmevt, ahvâl-i berzahı gördükleri vakit îmân ederler. Nitekim sûre-i Yûnus'ta إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَة حَتَّى يَرَوْا الْعَذَابَ الأَليم (Yûnus, 10/96) ya'ni "Rabbinin kelime-i şekāveti üzerlerinde sabit olan kimseler, eğer onlara kâffe-i âyât ve mu'cizât gelse, azâb-ı elîmi görmedikçe îmân etmezler" buyrulur. Ve kezâ sûre-i Hac'da dahi وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا في مريّة مِّنْهُ حَتَّى تأتيهم الساعة بغتة أو يأتيهم عذاب يوم عقيم (Hacc, 22/55) ya'ni "Münkirler kendilerine kıyamet, yâhud yevm-i azîmin azabı gelinceye kadar Hak'tan ve Hakk'ın Resûlü'nden ve O'nun emrinden şek içindedirler" buyrulur. İkinci tâife ise şekāvet-i ârızıyye erbâbıdır. Bunlar muhîtin sû'-i terbiyesi yüzünden nefsâniyet sâikasıyla küfre ve dalâlete düşmüşler ve Hak'tan hicâb içinde kalmışlardır. Sûrî belâyı gördükleri vakit berzaha intikālden evvel îman ederler. Fir'avn'ın ve Yûnus (a.s.)ın kavminin îmânı gibi. Bu îman hakkında Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Mûsevî'de îzâhât vardır. Burada tafsîli uzun olur. İmdi yukarıki beyit ise, bu beyitte bu ikinci tâifeye işaret buyrulur. Bununla beraber, azâb-ı berzahı gördükten sonra îmân edip ağlayan ve feryâd eden birinci tâifeye dahi işâret buyrulmuş olması vâriddir. 760. Mâdemki tuzaktan kaçmak vacib görülmüştür, senin tuzağın ise senin [761] kanadına yapışmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 760. Mademki tuzaktan kaçmak zorunlu görülmüştür, senin tuzağın ise senin kanadına yapışmıştır. Bu beyit, tarikatın tavusu olan akıllı Hakk Yolcusu'nun dilinden, soru soran hikmet sahibine cevaptır. Yani, mademki tuzaktan kaçmak akıllı kişiler katında zorunlu görülmüştür, ben de tuzaktan kaçarım. Halbuki ey soru soran hikmet sahibi, senin tuzağın ise senin hakikat âlemine uçmak için kullandığın kanadına ve ruhuna yapışmıştır ki, o tuzak senin nefsin ve nefsinin sıfatlarıdır. Bu beyit tarîkat tâvusu olan sâlik-i âkılin lisânından sâil olan hakîme cevâbdır. Ya'ni, mâdemki tuzaktan kaçmak âkıller indinde vâcib görülmüştür, ben de tuzaktan kaçarım. Halbuki ey hakîm-i sâil, senin tuzağın ise senin âlem-i hakîkate uçmak için kullandığın kanadına ve rûhuna yapışmıştır ki, o tuzak senin nefsin ve nefsinin sıfatlarıdır. 761. Ben bu uğursuz tuzağın çivisini koparayım, bir murad için mükedder olmayayım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 761. Ben bu uğursuz tuzağın çivisini koparayım, bir murat için kederlenmeyeyim. "Uğursuz çivi"den kastedilen, nefs-i emmâredir (kötülüğü emreden nefis). İkinci mısradaki birinci "kâm" kelimesi murat ve arzu demektir. "Telh-kâm", "telh" ve "kâm" kelimelerinden oluşan birleşik bir sıfattır. "Telh", acı ve "kâm", dimağ (beyin) anlamına gelip, aslı "telh u kâm"dır. Bağlaç olan "vav" harfinin düşürülmesiyle oluşan birleşik sıfat türüdür; "acı dimağlı" demektir ki, kederli ve muradına erememiş olmaktan kinayedir. Yani, ben mücahede (nefisle mücadele) ve riyazât (nefsî perhizler) ile kötü sıfatların çivisi olan bu nefs-i emmâreyi ruhumdan koparayım, bu nefsin arzusuna ulaşması için ebediyen muradıma erememiş olmayayım! “Uğursuz çivi”den murâd nefs-i emmâredir. İkinci mısrâ'daki birinci “kâm” murâd ve arzû demektir. "Telh-kâm", "telh" ile "kâm”dan mürekkeb vasf-ı terkîbîdir. "Telh", acı ve "kâm”, dimâğ ma'nâsına olup, aslı "telh u kâm"dır. Vâv-ı âtıfanın ıskātıyla husûle gelen vasf-ı terkîbînin bir nev'idir; "acı dimağlı" demektir ki, mükedder ve nâmurâd olmaktan kinâyedir. Ya'ni, ben mücâhede ve riyâzât ile sıfât-ı zemîmenin çivisi olan bu nefs-i emmâreyi rûhumdan koparayım, bu nefsin ber-murâdı için ebedî nâmurâd olmayayım! 762. Bu cevabı senin aklına layık söyledim; fehm et, cüst ü cûdan yüz çevirme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 762. Bu cevabı senin aklına layık söyledim; anla, araştırmaktan yüz çevirme! Bu şerefli beyit Hz. Pîr efendimiz tarafındandır. Yani, ey Mesnevî okuyucusu olan Hakk Yolcusu, ben tavus kuşunun dilinden olan bu cevabı senin aklına ve idrakine layık ve uygun bir ifade ile söyledim. Bunun inceliğini anla da onun inceliklerini kavramaktan yüz çevirme! Bu beyt-i şerîf Hz. Pîr efendimiz tarafındandır. Ya'ni, ey kāri-i Mesnevî olan sâlik, ben tâvusun lisânından olan bu cevabı senin aklına ve idrâkine lâyık ve münasib bir ifade ile söyledim. Bunun inceliğini anla da onun dekāyıkına vukūftan yüz çevirme! 763. Bu ipi kopar ki, hırstır ve haseddir "Fî-cîdiha hablün min mesed"i hatırla!✨ ✨ Sade Türkçe flash 763. Bu ipi kopar ki, hırstır ve hasettir, "Boynunda hurma lifinden bir ip!" ayetini hatırla! Yani, nefs-i emmârenin (kötülüğü emreden nefsin) boynuna asılmış olan hırs ve haset ipini kopar. "Tebbet yedâ" sûre-i şerîfinde olan في جيدها حبّلٌ مِّن مَّسَد (Tebbet, 111/5) [Boynunda hurma lifinden bir ip!] ayet-i kerîmesinin anlamını hatırla! Bu ayet-i Ya'ni, nefs-i emmârenin boynuna asılmış olan hırs ve hased ipini kopar. “Tebbet yedâ” sûre-i şerîfinde olan في جيدها حبّلٌ مِّن مَّسَد (Tebbet, 111/5) [Boynunda hurma lifinden bir ip!] âyet-i kerîmesinin ma'nâsını hatırla! Bu âyet-i 760. Mâdemki tuzaktan kaçmak vacib görülmüştür, senin tuzağın ise senin kanadına yapışmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 760. Mademki tuzaktan kaçmak zorunlu görülmüştür, senin tuzağın ise senin kanadına yapışmıştır. Bu beyit, tarikatın tavusu olan akıllı Hakk Yolcusu'nun dilinden, soru soran hikmet sahibine cevaptır. Yani, mademki tuzaktan kaçmak akıl sahipleri katında zorunlu görülmüştür, ben de tuzaktan kaçarım. Halbuki ey soru soran hikmet sahibi, senin tuzağın ise senin hakikat âlemine uçmak için kullandığın kanadına ve ruhuna yapışmıştır ki, o tuzak senin nefsin ve nefsinin sıfatlarıdır. Bu beyit tarîkat tâvusu olan sâlik-i âkılin lisânından sâil olan hakîme cevâbdır. Ya'ni, mâdemki tuzaktan kaçmak akıller indinde vacib görülmüştür, ben de tuzaktan kaçarım. Halbuki ey hakîm-i sâil, senin tuzağın ise senin âlem-i hakîkate uçmak için kullandığın kanadına ve rûhuna yapışmıştır ki, o tuzak senin nefsin ve nefsinin sıfatlarıdır. 761. Ben bu uğursuz tuzağın çivisini koparayım, bir murad için mükedder olmayayım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 761. Ben bu uğursuz tuzağın çivisini koparayım, bir murat için kederlenmeyeyim. "Uğursuz çivi"den kastedilen nefs-i emmâredir (kötülüğü emreden nefis). İkinci mısradaki birinci "kâm" murat ve arzu demektir. "Telh-kâm", "telh" ile "kâm"dan oluşan birleşik sıfattır. "Telh", acı ve "kâm", dimağ (zihin) anlamına gelip, aslı "telh u kâm"dır. Bağlaç olan "u" harfinin düşmesiyle oluşan birleşik sıfatın bir türüdür; "acı dimağlı" demektir ki, kederli ve muradına erememiş olmaktan kinayedir. Yani, ben mücâhede ve riyâzât ile kötü sıfatların çivisi olan bu nefs-i emmâreyi ruhumdan koparayım, bu nefsin muradına ermesi için ebediyen muratsız kalmayayım! "Uğursuz çivi"den murâd nefs-i emmâredir. İkinci mısrâ'daki birinci “kâm” murâd ve arzû demektir. "Telh-kâm", "telh" ile "kâm”dan mürekkeb vasf-ı terkîbîdir. "Telh", acı ve "kâm”, dimâğ ma'nâsına olup, aslı "telh u kâm"dır. Vâv-ı âtıfanın ıskātıyla husûle gelen vasf-ı terkîbînin bir nev'idir; "acı dimağlı" demektir ki, mükedder ve nâmurâd olmaktan kinâyedir. Ya'ni, ben mücâhede ve riyâzât ile sıfât-ı zemîmenin çivisi olan bu nefs-i emmâreyi rûhumdan koparayım, bu nefsin ber-murâdı için ebedî nâmurâd olmayayım! 762. Bu cevabı senin aklına layık söyledim; fehm et, cüst ü cûdan yüz çevirme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 762. Bu cevabı senin aklına layık söyledim; anla, araştırmaktan yüz çevirme! Bu şerefli beyit Hz. Pîr efendimiz (Mevlânâ) tarafındandır. Yani, ey Mesnevî okuyucusu olan Hakk Yolcusu, ben tavus kuşunun dilinden olan bu cevabı senin aklına ve idrakine layık ve uygun bir ifade ile söyledim. Bunun inceliğini anla da onun derinliklerini kavramaktan yüz çevirme! Bu beyt-i şerîf Hz. Pîr efendimiz tarafındandır. Ya'ni, ey kāri-i Mesnevî olan sâlik, ben tâvusun lisânından olan bu cevabı senin aklına ve idrâkine lâyık ve münasib bir ifade ile söyledim. Bunun inceliğini anla da onun dekäyıkına vukūftan yüz çevirme! 763. Bu ipi kopar ki, hırstır ve haseddir "Fî-cîdiha hablün min mesed"i hatırla!✨ ✨ Sade Türkçe flash 763. Bu ipi kopar ki, hırstır ve hasettir, "Boynunda hurma lifinden bir ip!" ayetini hatırla! Yani, nefs-i emmârenin (kötülüğü emreden nefsin) boynuna asılmış olan hırs ve haset ipini kopar. "Tebbet yeda" sûre-i şerîfinde olan "Boynunda hurma lifinden bir ip!" (Tebbet, 111/5) ayet-i kerîmesinin anlamını hatırla! Bu ayet-i kerîmenin anlamı III. cildin 1658, 1659 ve 1660 numaralı beyitlerinde geçti. Oraya başvurulsun! Halil (a.s.)ın kargayı öldürmesinin sebebi budur ki o, müridde (tasavvuf yoluna girende) helak edici olan kötü sıfatlardan hangi sıfatın kahredilmesine işaret idi. Ya'ni, nefs-i emmârenin boynuna asılmış olan hırs ve hased ipini kopar. “Tebbet yeda” sûre-i şerîfinde olan في جيدها حبّلٌ مِّن مَّسَد (Tebbet, 111/5) [Boynunda hurma lifinden bir ip!] âyet-i kerîmesinin ma'nâsını hatırla! Bu âyet-i kerîmenin ma'nâsı III. cildin 1658, 1659 ve 1660 numaralı beyitlerinde geçti. Oraya müracaat buyrulsun! Halil (a.s.)ın kargayı öldürmesinin sebebidir ki o, mürîdde mühlik olan sıfât-ı mezmûmeden hangi sıfatın kahrına işâret idi 764. Bu söze nihayet ve ferağ yoktur. "Ey Hakk'ın Halil'i, sen kargayı niçin öldürdün?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 764. Bu söze son ve boşalma yoktur. "Ey Hakk'ın dostu, sen kargayı niçin öldürdün?" "Ferâğ", boşalmak; "halîl" dost demektir. Yani, "Bu akıllılık ve akla uygunluk ve tuzak ve dane sözlerinin sonu ve tamamen boşalması yoktur. Ey Hakk'ın dostu, sen kargayı niçin öldürdün?" Bilinmeli ki, İbrahim (a.s.)'ın dört kuşu öldürmesi; insân-ı kâmil mürşidin, müridin nefse ait dört sıfatını öldürmesine ve ortadan kaldırmasına işarettir ki, bu dört sıfat da "ucüb" (kendini beğenme), "şehvet", "hırs" ve "tûl-i emel" (uzun emeller besleme)dir. Bunlar diğer kötü sıfatların başlarıdır. Diğer kötü sıfatlar bunlardan doğar. Tavus, ucüb ve kibrin; horoz şehvetin; kaz hırsın; karga ise tûl-i emelin timsalleridir. Cenâb-ı Pîr, ucbü ve şehveti ve hırsı açıkladılar. Şimdi de tûl-i emeli açıklamaya başlarlar. "Ferâğ", boşalmak; "halîl" dost. Ya'ni, "Bu âkiliyet ve me'kûliyet ve tuzak ve dâne sözlerinin nihâyeti ve tamâmiyle boşalması yoktur. Ey Hakk'ın dostu, sen kargayı niçin öldürdün?" Ma'lum olsun ki, İbrâhim (a.s.)ın dört kuşu öldürmesi; mürşid-i kâmilin, müridin dört sıfat-ı nefsâniyyesini öldürmesine ve izâle etmesine işarettir ki, bu dört sıfat dahi "ucüb" ve "şehvet" ve "hırs" ve "tûl-i emel"dir. Bunlar sâir sıfât-ı zemîmenin başlarıdır. Diğer kötü sıfatlar bunlardan doğar. Tâvus, ucüb ve kibrin ve şehvet horozun, ve hırs kazın, ve tûl-i emel karganın timsâlleridir. Cenâb-ı Pîr, ucbü ve şehveti ve hırsı beyân buyurdular. Şimdi de tûl-i emeli beyâna şürû' buyururlar. 765. "Ferman için!" "Fermanın hikmeti ne idi? Onun esrarından biraz göstermek lazımdır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 765. "Ferman için!" "Fermanın hikmeti ne idi? Onun sırlarından biraz göstermek lazımdır!" "Ferman için" cümlesi, yukarıdaki kutsal beyitteki soruya Halil'in (Hz. İbrahim'in) dilinden verilmiş cevaptır. Sonrası tekrar bir sorudur. Yani, "Ey Hakk'ın Halil'i, kargayı niçin öldürdün?" "Hakk'ın fermanı ve emri için öldürdüm." "Hakk'ın fermanındaki sebep ve hikmet ne idi? Lütfen bize onun sırlarından biraz göstermek lazımdır", demek olur. "Ferman için" cümlesi yukarıki beyt-i şerîfteki suâle lisân-ı Halîl'den verilmiş cevabdır. Mâba'di tekrar bir suâldir. Ya'ni, "Ey Hakk'ın Halîl'i, kargayı niçin öldürdün?" "Hakk'ın fermânı ve emri için öldürdüm." "Hakk'ın fermânındaki sebeb ve hikmet ne idi? Lütfen bize onun sırlarından bize biraz göstermek lâzımdır", demek olur. ## Halil (a.s.)ın kargayı öldürmesinin sebebidir ki o, mürîdde mühlik olan sıfât-ı mezmûmeden hangi sıfatın kahrına işâret idi 764. Bu söze nihayet ve ferağ yoktur. "Ey Hakk'ın Halil'i, sen kargayı niçin öldürdün?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 764. Bu söze son ve bitiş yoktur. "Ey Hakk'ın dostu, sen kargayı niçin öldürdün?" "Ferâğ", boşalmak; "halîl" dost demektir. Yani, "Bu akıllılık ve akla uygunluk ve tuzak ve yem sözlerinin sonu ve tamamen bitişi yoktur. Ey Hakk'ın dostu, sen kargayı niçin öldürdün?" Bilinmeli ki, İbrahim (a.s.)'ın dört kuşu öldürmesi; insân-ı kâmil bir mürşidin, müridin nefse ait dört sıfatını öldürmesine ve ortadan kaldırmasına işarettir ki, bu dört sıfat da "ucüb" (kendini beğenme), "şehvet", "hırs" ve "tûl-i emel" (uzun emeller besleme)dir. Bunlar diğer kötü sıfatların başlarıdır. Diğer kötü sıfatlar bunlardan doğar. Tavus, ucüb ve kibrin; horoz şehvetin; kaz hırsın; karga ise tûl-i emelin timsalleridir. Cenâb-ı Pîr (Mevlânâ), ucüb, şehvet ve hırsı açıkladılar. Şimdi de tûl-i emeli açıklamaya başlarlar. "Ferâğ", boşalmak; "halîl" dost. Ya'ni, "Bu âkiliyet ve me'kûliyet ve tuzak ve dâne sözlerinin nihâyeti ve tamâmiyle boşalması yoktur. Ey Hakk'ın dostu, sen kargayı niçin öldürdün?" Ma'lum olsun ki, İbrâhim (a.s.)ın dört kuşu öldürmesi; mürşid-i kâmilin, müridin dört sıfat-ı nefsâniyyesini öldürmesine ve izâle etmesine işarettir ki, bu dört sıfat dahi "ucüb" ve "şehvet" ve "hırs" ve "tûl-i emel"dir. Bunlar sâir sıfât-ı zemîmenin başlarıdır. Diğer kötü sıfatlar bunlardan doğar. Tâvus, ucüb ve kibrin ve şehvet horozun, ve hırs kazın, ve tûl-i emel karganın timsâlleridir. Cenâb-ı Pîr, ucbü ve şehveti ve hırsı beyân buyurdular. Şimdi de tûl-i emeli beyâna şürû buyururlar. 765. "Ferman için!" "Fermanın hikmeti ne idi? Onun esrarından biraz göstermek lazımdır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 765. "Ferman için!" "Fermanın hikmeti ne idi? Onun sırlarından biraz göstermek lazımdır!" "Ferman için" cümlesi, yukarıdaki kutsal beyitteki soruya Halil'in (Hz. İbrahim'in) dilinden verilmiş cevaptır. Sonrası tekrar bir sorudur. Yani, "Ey Hakk'ın Halil'i, kargayı niçin öldürdün?" "Hakk'ın fermanı ve emri için öldürdüm." "Hakk'ın fermanındaki sebep ve hikmet ne idi? Lütfen bize onun sırlarından biraz göstermek lazımdır", demek olur. "Ferman için" cümlesi yukarıki beyt-i şerîfteki suâle lisân-ı Halîl'den verilmiş cevabdır. Mâba'di tekrar bir suâldir. Ya'ni, "Ey Hakk'ın Halîl'i, kargayı niçin öldürdün?" "Hakk'ın fermânı ve emri için öldürdüm." "Hakk'ın fermânındaki sebeb ve hikmet ne idi? Lütfen bize onun sırlarından bize biraz göstermek lâzımdır", demek olur. 766. Kara karganın gak gakı ve na'rası dünyada daima ömür isteyici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 766. Kara karganın gak gakı ve çığlığı dünyada daima ömür isteyici olur. "Kâğ", birkaç anlama gelir. Burada feryat ve karga sesi demektir. Gerçekten de hayvanlar âleminde bir karganın iki yüz sene kadar yaşadığı belirtilir. "Kâğ", birkaç ma'nâyadır. Burada feryâd ve karga sesi demektir. Filhakîka âlem-i hayvânatta bir karganın iki yüz sene kadar yaşadığı beyân olunur. 767. İblîs gibi, pak ve ferd olan Huda'dan kıyamete kadar cisminin ömrünü niyâz etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 767. İblis gibi, pak ve tek olan Allah'tan kıyamete kadar bedeninin ömrünü diledi. Karga, ömrünün uzun olmasını istemekte İblis gibidir. O İblis ki, pak ve tek olan Yüce Allah hazretlerinden bedeninin kıyamete kadar ömürlü olmasını diledi. Nitekim A'raf ve Sad surelerinde şöyle buyrulur: قَالَ أَنظرني إلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ (A'raf, 7/14; Sad, 37/79). Yani "Dedi ki: Ey Rabbim, bana kıyamet gününe kadar mühlet ver! Cenab-ı Hak buyurdu ki: Sen mühlet verilenlerdensin!" Beyitte "ten ömrü" buyrulması, şeytanın bedeninin yoğun olmasını gerektirmez. Çünkü cin ve şeytanın bedenleri latiftir ve sıcak havadandır; ve onların ruhları bu sıcak havaya ilişkindir. Bunun gibi, insanın nefsindeki uzun emel de karganın örneği olup ömrün uzunluğunu istemektir. Karga ömrünün uzun olmasını istemekte İblîs gibidir. O İblis ki, pâk ve ferd olan Hak Teâlâ hazretlerinden cisminin kıyâmete kadar muammer olmasını niyâz etti. Nitekim A'raf ve Sad sûrelerinde şöyle buyrulur: قَالَ أَنظرني إلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ (A'raf, 7/14; Sad, 37/79). Ya'ni "Dedi, yâ Rab bana kıyâmete kadar mühlet ver! Cenâb-ı Hak buyurdu ki: Sen mühlet verilmişlerdensin!" Beyt-i şerîfte "ömr-i ten" buyrulması, cism-i şeytânın kesif olmasını iktizâ etmez. Zîrâ cin ve şeytanın cisimleri latîftir ve havâ-yı hârdır; ve onların ruhları bu havâ-yı hârra taalluk eder. Bunun gibi insanın nefsindeki tûl-i emel dahi karganın timsâli olup ömrün uzunluğunu talebdir. 768. Tövbesiz ömür hep can çekişmektir; hazır olan ölüm Hak'tan gaib olmaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 768. Tövbesiz ömür hep can çekişmektir; hazır olan ölüm Hak'tan gâib olmaktır. Yani, tövbesiz ömür, hakikatte yaşamak değil, can çekişmektir; ve Hak'tan gâib olarak yaşamak, hâlihazırda meydana gelen bir ölümdür. Böyle bir kimse her ne kadar görünüşte yaşar görünse de hakikatte ölmüştür. Bilinmeli ki, tövbenin anlamı şeriatta günah işlemekten itaate dönmektir. Şihabeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârif adlı eserinde buyurur ki: "Tövbenin dört anlamı vardır ki, bunlardan her biri diğerinin yardımcısıdır. 1. Fiillerinin ayıplarını görmek, 2. Riâyet (gözetme), 3. Muhasebe (hesaplaşma), 4. Murâkabe (gözetimdir). "Fiillerinin ayıplarını görmek" şudur ki, sâlik (Hakk Yolcusu) kendi fiillerinden hiçbirini beğenmemek ve onu ayıplı ve eksik görmektir. "Riâyet", daima kendi gönlünü ve iç dünyasını muhalefet kastından ve eğiliminden korumaya özen göstermektir. Yani görünüşte günahtan kaçındığı gibi, iç dünyasında da günah lezzetini düşünmekten vazgeçmektir. "Muhasebe", nefsinin hallerini ve fiillerini araştırıp incelemektir. Yani bu meydana gelen fiiller ve haller Allah'ın emrine uygun mudur, yoksa aykırı mıdır? Dikkat edip hesap etmektir. Ya'ni, tövbesiz ömür, hakîkatte yaşamak değil can çekişmektir; ve Hak'tan gāib olarak yaşamak, hâl-i hazır içinde vâki' olan bir ölümdür. Böyle bir kimse her ne kadar zâhiren yaşar görünür ise de hakîkatte ölmüştür. Ma'lûm olsun ki, tövbenin ma'nâsı şer'an ma'sıyetten tâate rücû'dur. Şihâbeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârif'inde buyurur ki: "Tövbenin dört ma'nâsı vardır ki, bunlardan her biri diğerinin muâvinidir. 1. Ef'âlinin ayıplarını görmek, 2. Riâyet, 3. Muhasebe, 4. Murâkabedir. "Ef'âlinin ayıplarını görmek" odur ki, sâlik kendi fiillerinden hiçbirisini beğenmemek ve onu ma'yûb ve nâtamâm görmektir. "Riâyet", dâimâ kendi hâtırını ve bâtınını muhalefet kasdından ve meylinden muhâfazaya riâyet etmektir. Ya'ni zâhirde ma'sıyetten ictinâb ettiği gibi, bâtında dahi lezzet-i ma'siyetin mülâhazasından vazgeçmektir. "Muhasebe", nefsinin ahvâlini ve ef'âlini tefahhus etmektir. Ya'ni bu ef'âl ve ahvâl-i sâdıra emr-i Hakk'a muvâfik mıdır, yoksa muhâlif midir? Dikkat edip hesab etmektir. 766. Kara karganın gak gakı ve na'rası dünyada daima ömür isteyici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 766. Kara karganın gak gakı ve çığlığı dünyada daima ömür isteyici olur. "Kâğ", birkaç anlama gelir. Burada feryat ve karga sesi demektir. Gerçekten de hayvanlar âleminde bir karganın iki yüz sene kadar yaşadığı belirtilir. "Kâğ", birkaç ma'nâyadır. Burada feryâd ve karga sesi demektir. Filhakîka âlem-i hayvânatta bir karganın iki yüz sene kadar yaşadığı beyân olunur. 767. İblîs gibi, pak ve ferd olan Huda'dan kıyamete kadar cisminin ömrünü niyâz etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 767. İblis gibi, pak ve tek olan Allah'tan kıyamete kadar bedeninin ömrünü diledi. Karga, ömrünün uzun olmasını istemekte İblis gibidir. O İblis ki, pak ve tek olan Yüce Allah hazretlerinden bedeninin kıyamete kadar ömürlü olmasını diledi. Nasıl ki A'raf ve Sad surelerinde şöyle buyrulur: قَالَ أَنظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ (A'raf, 7/14; Sad, 37/79). Yani "Dedi ki: Ey Rabbim, bana kıyamet gününe kadar mühlet ver! Cenab-ı Hak buyurdu ki: Sen mühlet verilenlerdensin!" Şerefli beyitte "beden ömrü" denilmesi, şeytanın bedeninin yoğun olmasını gerektirmez. Çünkü cin ve şeytanın bedenleri latiftir ve sıcak havadandır; ve onların ruhları bu sıcak havaya ilişkindir. Bunun gibi, insanın nefsindeki uzun emel (bitmeyen istekler) de karganın örneği olup ömrün uzunluğunu istemektir. Karga ömrünün uzun olmasını istemekte İblîs gibidir. O İblis ki, pâk ve ferd olan Hak Teâlâ hazretlerinden cisminin kıyâmete kadar muammer olmasını niyâz etti. Nitekim A'raf ve Sad sûrelerinde şöyle buyrulur: قَالَ أَنظِرْنِي إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ قَالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنظَرِينَ (A'raf, 7/14; Sad, 37/79). Ya'ni "Dedi, yâ Rab bana kıyâmete kadar mühlet ver! Cenâb-ı Hak buyurdu ki: Sen mühlet verilmişlerdensin!" Beyt-i şerîfte "ömr-i ten" buyrulması, cism-i şeytânın kesif olmasını iktizâ etmez. Zîrâ cin ve şeytanın cisimleri latîftir ve havâ-yı hârdır; ve onların ruhları bu havâ-yı hârra taalluk eder. Bunun gibi insanın nefsindeki tûl-i emel dahi karganın timsâli olup ömrün uzunluğunu talebdir. 768. Tövbesiz ömür hep can çekişmektir; hazır olan ölüm Hak'tan gaib olmaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 768. Tövbesiz ömür hep can çekişmektir; hazır olan ölüm Hak'tan gâib olmaktır. Yani, tövbesiz ömür, hakikatte yaşamak değil, can çekişmektir; ve Hak'tan gâib olarak yaşamak, hâlihazırda meydana gelen bir ölümdür. Böyle bir kimse her ne kadar görünüşte yaşar görünse de hakikatte ölmüştür. Bilinmeli ki, tövbenin anlamı şeriat açısından günah işlemekten itaate dönmektir. Şihabeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârif adlı eserinde buyurur ki: "Tövbenin dört anlamı vardır ki, bunlardan her biri diğerinin yardımcısıdır. 1. Fiillerinin ayıplarını görmek, 2. Riâyet, 3. Muhasebe, 4. Murâkabedir." "Fiillerinin ayıplarını görmek" odur ki, sâlik (Hakk Yolcusu) kendi fiillerinden hiçbirini beğenmemek ve onu ayıplı ve eksik görmektir. "Riâyet", daima kendi gönlünü ve iç dünyasını muhalefet kastından ve eğiliminden korumaya özen göstermektir. Yani görünüşte günahtan kaçındığı gibi, iç dünyasında da günah lezzetini düşünmekten vazgeçmektir. "Muhasebe", nefsinin hallerini ve fiillerini araştırmaktır. Yani bu meydana gelen fiiller ve haller Hakk'ın emrine uygun mudur, yoksa aykırı mıdır? Dikkat edip hesap etmektir. "Murâkabe", bütün görünen hareketlerinde ve duruşlarında, düşüncelerinde ve niyetlerinde Yüce Allah'ı kendi üzerinde gözetleyici ve her şeyi bilen olarak görmektir. Ya'ni, tövbesiz ömür, hakîkatte yaşamak değil can çekişmektir; ve Hak'tan gāib olarak yaşamak, hâl-i hazır içinde vâki' olan bir ölümdür. Böyle bir kimse her ne kadar zâhiren yaşar görünür ise de hakîkatte ölmüştür. Ma'lum olsun ki, tövbenin ma'nâsı şer'an ma'sıyetten tâate rücû'dur. Şihâbeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârif'inde buyurur ki: "Tövbenin dört ma'nâsı vardır ki, bunlardan her biri diğerinin muâvinidir. 1. Ef'âlinin ayıplarını görmek, 2. Riâyet, 3. Muhasebe, 4. Murâkabedir. "Ef'âlinin ayıplarını görmek" odur ki, sâlik kendi fiillerinden hiçbirisini beğenmemek ve onu ma'yûb ve nâtamâm görmektir. "Riâyet", dâimâ kendi hâtırını ve bâtınını muhalefet kasdından ve meylinden muhâfazaya riâyet etmektir. Ya'ni zâhirde ma'sıyetten ictinâb ettiği gibi, bâtında dahi lezzet-i ma'siyetin mülâhazasından vazgeçmektir. "Muhasebe", nefsinin ahvâlini ve ef'âlini tefahhus etmektir. Ya'ni bu ef'âl ve ahvâl-i sâdıra emr-i Hakk'a muvâfik mıdır, yoksa muhâlif midir? Dikkat edip hesab etmektir. "Murâkabe", bilcümle harekât ve sekenât-ı zâhiresinde ve havâtır ve niyetlerinde Hak Teâlâ'yı kendi üzerinde murâkıb ve muttali'görmektir. 769. Ömür ve ölüm bu ikisi Hak ile hoş olur. Huda'sız âb-ı hayat ateş olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 769. Ömür ve ölüm bu ikisi Hak ile hoş olur. Huda'sız âb-ı hayat ateş olur. Hak ile beraber olan kimse, ister yaşasın ister ölsün; onun için bu iki hâl de hoştur. Hak'tan gafil olan kimse, farz edelim ki âb-ı hayat (ölümsüzlük suyu) içinde bile olsa, hakikatte ateş içindedir. Bu şerefli beyitte En'âm Suresi'nde geçen قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (En'âm, 6/162) yani "Ey Resûlüm de! Benim namazım ve kurbanım ve haccım ve ölümüm ve diriliğim âlemlerin Rabbi olan Yüce Allah içindir." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Hak ile beraber olan kimse, ister yaşasın ister ölsün; onun için bu iki hâl de hoştur. Hak'tan gafil olan kimse, bilfárz âb-ı hayât içinde bile olsa, hakîkatte ateş içindedir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i En'am'da vaki قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (En'âm, 6/162) ya'ni "Ey Resûlüm de! Benim namazım ve kurban ve haccım ve ölülüğüm ve diriliğim âlemlerin Rabbi olan Allah Teâlâ içindir." âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. 770. O dahi la`netin te'sîrinden idi ki, o böyle hazrette ömür isteyici oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 770. O da lanetin etkisinden idi ki, o böylece Yüce Huzur'da ömür isteyici oldu. Yani, İblis'in kıyamete kadar ömür ve mühlet istemesi de lanetin ve Hak'ın huzurundan kovulmasının etkisinden idi ki, o İblis öyle yüce huzurda, perde arkasında ömür isteyici oldu. "Hazret", sözlükte "yüz yüze olmak" anlamındadır. Yani, İblis başlangıç hâlinde Hakk'ın müşâhedesinden (gözetiminden) perde içinde değildi ve hatta konuşma hâlinde idi. Böyle bir müşâhede içinde Hakk'ın mükemmel güzelliğinin perdesi olan izafî varlık (mutlak varlığa göre) âleminde kıyamete kadar, yani bu izafî varlık âleminin yok olmasına kadar ömür sürmek istedi. Hak'ın müşâhedesinden uzaklığı istemek de Hakk'ın lanetinin ve kovmasının eseri idi. Bu sebeple Hakk'a dönmeksizin bu maddi yoğunluk âleminin zevkleri içinde, ömrün uzunluğunu istemek de İblis'e muvafakat (uygunluk) demek olur; ve Hak'tan Hakk'ın gayrını ve mâsivâsını (Hak'tan başka her şeyi) istemek olur. Ya'ni, İblîs'in kıyâmete kadar ömür ve mühlet istemesi dahi la'netin ve huzûr-i Hak'tan tard olunmasının te'sîrinden idi ki, o İblis öyle huzûr-i âlîde, hicâb arkasında ömür isteyici oldu. "Hazret", lügatte "yüz yüze olmak" ma'nâsınadır. Ya'ni, İblîs bidâyet-i hâlinde Hakk'ın müşâhedesinden hicâb içinde değil idi ve hattâ hâl-i mükâlemede idi. Böyle bir müşâhede içinde Hakk'ın cemâl-i bâ-kemâlinin hicabı olan vücûd-i izâfî âleminde kıyamete kadar, ya'ni bu vücûd-i izâfî âleminin zevâline kadar ömür sürmek istedi. Müşâhede-i Hak'tan uzaklığı istemek dahi Hakk'ın la'netinin ve tardının eseri idi. Binâenaleyh Hakk'a rücû' etmeksizin bu âlem-i kesâfetin ezvâkı içinde, ömrün uzunluğunu istemek dahi İblîse muvâfakat demek olur; ve Hak'tan Hakk'ın gayrını ve mâsivâsını istemek olur. 771. Huda'dan Huda'nın gayrını istemek ziyadelik zannıdır, halbuki külliyyen eksilmektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 771. Allah'tan Allah'tan başkasını istemek fazlalık zannıdır, hâlbuki tamamen eksilmektir. Allah'tan, Allah'tan başka olan maddi âlemde uzun ömür istemek, çok bir şey istemiş olduğunu zannetmektir. Hâlbuki bu istek, çok bir şey istemek değil, kendinin noksanlığını istemektir. Hak'tan, Hak'tan gayrı olan âlem-i kesâfette uzun ömür istemek, çok bir şey istemiş olduğunu zannetmektir. Halbuki bu taleb, çok bir şey istemek değil, kendinin noksanlığını istemektir. 772. Hususiyle yabancılıkta gark olan bir ömür, arslanın huzurunda tilki kılıklılıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 772. Özellikle yabancılıkta boğulmuş bir ömür, aslanın huzurunda tilki kılıklı olmaktır. "Murâkabe" (Allah'ın her an gözetimi altında olduğunu bilme hâli), bütün dışsal hareketlerinde ve duruşlarında, düşüncelerinde ve niyetlerinde Yüce Allah'ı kendi üzerinde gözetleyici ve her şeyi bilen olarak görmektir. "Murâkabe", bilcümle harekât ve sekenât-ı zâhiresinde ve havâtır ve niyetlerinde Hak Teâlâ'yı kendi üzerinde murâkıb ve muttali'görmektir. 769. Ömür ve ölüm bu ikisi Hak ile hoş olur. Huda'sız âb-ı hayat ateş olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 769. Ömür ve ölüm bu ikisi Hak ile hoş olur. Huda'sız âb-ı hayat ateş olur. Hak ile beraber olan kimse, ister yaşasın ister ölsün; onun için bu iki hâl de hoştur. Hak'tan gafil olan kimse, farz edelim ki âb-ı hayat (ölümsüzlük suyu) içinde bile olsa, hakikatte ateş içindedir. Bu şerefli beyitte En'âm Suresi'nde geçen قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (En'âm, 6/162) yani "Ey Resûlüm de! Benim namazım ve kurbanım ve haccım ve ölümüm ve diriliğim âlemlerin Rabbi olan Yüce Allah içindir." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Hak ile beraber olan kimse, ister yaşasın ister ölsün; onun için bu iki hâl de hoştur. Hak'tan gafil olan kimse, bilfárz âb-ı hayât içinde bile olsa, hakîkatte ateş içindedir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i En'am'da vaki قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ (En'âm, 6/162) ya'ni "Ey Resûlüm de! Benim namazım ve kurban ve haccım ve ölülüğüm ve diriliğim âlemlerin Rabbi olan Allah Teâlâ içindir." âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. 770. O dahi la`netin te'sîrinden idi ki, o böyle hazrette ömür isteyici oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 770. O da lanetin etkisindendi ki, o böylece ilahi huzurda ömür isteyici oldu. Yani, İblis'in kıyamete kadar ömür ve mühlet istemesi de lanetin ve ilahi huzurdan kovulmasının etkisindendi ki, o İblis öyle yüce huzurda, perde arkasında ömür isteyici oldu. "Hazret", sözlükte "yüz yüze olmak" anlamındadır. Yani, İblis başlangıçtaki halinde Hakk'ı müşahede etmekten perde içinde değildi ve hatta konuşma halindeydi. Böyle bir müşahede içinde Hakk'ın mükemmel güzelliğinin perdesi olan izafî varlık âleminde kıyamete kadar, yani bu izafî varlık âleminin yok olmasına kadar ömür sürmek istedi. Hakk'ı müşahede etmekten uzaklığı istemek de Hakk'ın lanetinin ve kovmasının eseriydi. Buna göre Hakk'a dönmeksizin bu yoğunluk âleminin zevkleri içinde, ömrün uzunluğunu istemek de İblis'e muvafakat etmek demek olur; ve Hak'tan Hakk'ın gayrını ve O'ndan başkasını istemek olur. Ya'ni, İblîs'in kıyâmete kadar ömür ve mühlet istemesi dahi la'netin ve huzûr-i Hak'tan tard olunmasının te'sîrinden idi ki, o İblis öyle huzûr-i âlîde, hicâb arkasında ömür isteyici oldu. "Hazret", lügatte "yüz yüze olmak" ma'nâsınadır. Ya'ni, İblîs bidâyet-i hâlinde Hakk'ın müşâhedesinden hicâb içinde değil idi ve hattâ hâl-i mükâlemede idi. Böyle bir müşâhede içinde Hakk'ın cemâl-i bâ-kemâlinin hicabı olan vücûd-i izâfî âleminde kıyamete kadar, ya'ni bu vücûd-i izâfi âleminin zevâline kadar ömür sürmek istedi. Müşâhede-i Hak'tan uzaklığı istemek dahi Hakk'ın la'netinin ve tardının eseri idi. Binâenaleyh Hakk'a rücû' etmeksizin bu âlem-i kesâfetin ezvâkı içinde, ömrün uzunluğunu istemek dahi İblîse muvâfakat demek olur; ve Hak'tan Hakk'ın gayrını ve mâsivâsını istemek olur. 771. Huda'dan Huda'nın gayrını istemek ziyadelik zannıdır, halbuki külliyyen eksilmektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 771. Allah'tan Allah'tan başkasını istemek fazlalık zannıdır, hâlbuki tamamen eksilmektir. Allah'tan, Allah'tan başka olan maddi âlemde uzun ömür istemek, çok bir şey istemiş olduğunu zannetmektir. Hâlbuki bu istek, çok bir şey istemek değil, kendinin noksanlığını istemektir. Hak'tan, Hak'tan gayrı olan âlem-i kesâfette uzun ömür istemek, çok bir şey istemiş olduğunu zannetmektir. Halbuki bu taleb, çok bir şey istemek değil, kendinin noksanlığını istemektir. 772. Hususiyle yabancılıkta gark olan bir ömür, arslanın huzurunda tilki kılıklılıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 772. Özellikle yabancılıkta boğulmuş bir ömür, aslanın huzurunda tilki kılıklılıktır. Özellikle tamamen Hakk'a yabancı olan ve bütünüyle Hak'tan gaflet içinde geçecek olan bir ömür istemek, aslanın huzurunda tilki gibi hilekârlıktır, tilki kılığında olmaktır. Örneğin bir kimse bu dünyanın zevklerine düşkünken, sırf bu zevklerden ayrılmamak sevgisiyle, "Ey Rabbim, bana uzun ömür ihsan et!" diye dua etse, Hakk'a karşı tilkilik ve hilekârlık etmiş olur. Husûsiyle tamâmiyle Hakk'a yabancı olan ve kâmilen Hak'tan gaflet içinde geçecek olan bir ömür istemek, arslanın huzurunda tilki gibi hîlekârlıktır, tilki kıyâfetliliktir. Meselâ bir kimse bu dünyânın ezvâkına mübtelâ iken, mahzâ bu ezvâktan ayrılmamak muhabbeti ile, "Yâ Rab, bana tûl-i ömür ihsân et!" diye niyaz etse Hakk'a karşı tilkilik ve hîlekârlık etmiş olur. 773. Bana ziyade ömür ver tâ daha aşağıya gideyim! Mühletimi ziyade et ki, daha sefil olayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 773. Bana daha fazla ömür ver ki daha aşağıya ineyim! Süremi uzat ki daha sefil olayım! Allah'ın huzurunda tilkilik eden kimse demiş olur ki, "Daha aşağıya inmem için bana daha fazla ömür ver ve bu dünya hayatında bana daha fazla süre ver ki daha sefil olayım!" Huzûr-ı Hak'ta tilkilik eden kimse demiş olur ki, "Daha aşağıya gitmem için bana ziyâde ömür ver ve bu hayât-ı dünyeviyyede bana ziyâde mühlet ver ki tâ daha sefil olayım!" 774. Ta ki o, la`netin alâmeti ola! Fenâ bir kimse olur ki, la`net isteyici ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 774. Ta ki o, lanetin alâmeti olsun! Kötü bir kimse olur ki, lanet isteyici olsun! Yani, o karga tabiatlı kimse demiş olur ki: "Ey Rabbim, bana uzun ömür ver ki, bu uzun ömür bana senin huzurundan kovulmuşluğumun alâkası ve nişanesi olsun!" Halbuki Hak'ın huzurundan kovulmayı ve laneti isteyen kimse elbette kötü bir kimse olur. Ya'ni, o karga tabîatlı kimse demiş olur ki, "Yâ Rab, bana uzun ömür ver ki, bu uzun ömür bana senin huzûrundan koğulmuşluğumun alâkası ve nişânesi olsun!" Halbuki huzûr-ı Hak'tan tardı ve la'neti isteyen kimse elbette fenâ bir kimse olur. 775. Latif olan ömür, kurbda can beslemektir. Karganın ömrü gübre yemek içindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 775. Latif olan ömür, yakınlıkta can beslemektir. Karganın ömrü gübre yemek içindir. Bu izafî varlık (mutlak varlığa göre) âleminde latif olan ömür, Hakk'a yakınlık içinde ruhunu ilahi bilgi ile beslemektir. Karga seviyesinde olan gafillerin ömrü ise leş ve gübre seviyesinde olan dünyanın hazlarından ve lezzetlerinden faydalanmak içindir. Bu vücûd-i izâfî âleminde latîf olan ömür, Hakk'a yakınlık içinde rûhunu ma'rifet-i ilâhiyye ile beslemektir. Karga mesâbesinde olan gâfillerin ömrü ise cîfe ve gübre mesâbesinde olan dünyânın huzûzat ve lezzâtından intifa' etmek içindir. 776. Bana ziyade ömür ver ki tâ pislik yiyeyim! Dâimâ bana bunu ver ki, zîrâ ben çok fenâ gevherliyim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 776. Bana daha fazla ömür ver ki pislik yiyeyim! Daima bana bunu ver, çünkü ben çok kötü cevherliyim! Karga tabiatında olan kimse şöyle demiş olur: "Ey Rabbim, pislik yemem için bana daha fazla ömür ver! Bana daima bunu ver! Çünkü ben çok kötü cevherliyim!" Yani, benim aslım ve mayam pek bozuktur. Ben ancak pislik ve leş mesabesinde olan şeyleri yerim. Hususiyle tamamen Hak'a yabancı olan ve bütünüyle Hak'tan gaflet içinde geçecek olan bir ömür istemek, aslanın huzurunda tilki gibi hilekârlıktır, tilki kılığına girmektir. Örneğin bir kimse bu dünyanın zevklerine düşkün iken, sırf bu zevklerden ayrılmamak sevgisiyle, "Ey Rabbim, bana uzun ömür ihsan et!" diye dua etse, Hak'a karşı tilkilik ve hilekârlık etmiş olur. Karga meşrebinde olan kimse demiş olur ki, "Ya Rab pislik yemem için, bana ziyâde ömür ver! Bana dâimâ bunu ver! Zîrâ ben çok fenâ gevherliyim!" Ya'ni, benim aslım ve mayam pek bozuktur. Ben ancak pislik ve cîfe mesâ- Husûsiyle tamâmiyle Hakk'a yabancı olan ve kâmilen Hak'tan gaflet içinde geçecek olan bir ömür istemek, arslanın huzurunda tilki gibi hîlekârlıktır, tilki kıyâfetliliktir. Meselâ bir kimse bu dünyânın ezvâkına mübtelâ iken, mahzâ bu ezvâktan ayrılmamak muhabbeti ile, "Yâ Rab, bana tûl-i ömür ihsân et!" diye niyaz etse Hakk'a karşı tilkilik ve hîlekârlık etmiş olur. 773. Bana ziyade ömür ver tâ daha aşağıya gideyim! Mühletimi ziyade et ki, daha sefil olayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 773. Bana daha fazla ömür ver ki daha aşağıya ineyim! Süremi uzat ki daha sefil olayım! Allah'ın huzurunda tilkilik eden kimse demiş olur ki, "Daha aşağıya inmem için bana daha fazla ömür ver ve bu dünya hayatında bana daha fazla süre ver ki daha sefil olayım!" Huzûr-ı Hak'ta tilkilik eden kimse demiş olur ki, "Daha aşağıya gitmem için bana ziyâde ömür ver ve bu hayât-ı dünyeviyyede bana ziyâde mühlet ver ki tâ daha sefil olayım!" 774. Ta ki o, la`netin alâmeti ola! Fenâ bir kimse olur ki, la`net isteyici ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 774. Ta ki o, lanetin alâmeti olsun! Kötü bir kimse olur ki, lanet isteyici olsun! Yani, o karga tabiatlı kimse demiş olur ki: "Ey Rabbim, bana uzun ömür ver ki, bu uzun ömür bana senin huzurundan kovulmuşluğumun alâkası ve nişanesi olsun!" Halbuki Hak'ın huzurundan kovulmayı ve laneti isteyen kimse elbette kötü bir kimse olur. Ya'ni, o karga tabîatlı kimse demiş olur ki, "Yâ Rab, bana uzun ömür ver ki, bu uzun ömür bana senin huzûrundan koğulmuşluğumun alâkası ve nişânesi olsun!" Halbuki huzûr-ı Hak'tan tardı ve la'neti isteyen kimse elbette fenâ bir kimse olur. 775. Latif olan ömür, kurbda can beslemektir. Karganın ömrü gübre yemek içindir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 775. Latif olan ömür, yakınlıkta can beslemektir. Karganın ömrü gübre yemek içindir. Bu izafî varlık (mutlak varlığa göre) âleminde latif olan ömür, Hakk'a yakınlık içinde ruhunu ilahi bilgi ile beslemektir. Karga seviyesinde olan gafillerin ömrü ise leş ve gübre seviyesinde olan dünyanın hazlarından ve lezzetlerinden faydalanmak içindir. Bu vücûd-i izâfî âleminde latîf olan ömür, Hakk'a yakınlık içinde rûhunu ma'rifet-i ilâhiyye ile beslemektir. Karga mesâbesinde olan gâfillerin ömrü ise cîfe ve gübre mesâbesinde olan dünyânın huzûzat ve lezzâtından intifa' etmek içindir. 776. Bana ziyade ömür ver ki tâ pislik yiyeyim! Dâimâ bana bunu ver ki, zîrâ ben çok fenâ gevherliyim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 776. Bana fazla ömür ver ki pislik yiyeyim! Daima bana bunu ver, çünkü ben çok kötü cevherliyim! Karga tabiatında olan kimse şöyle demiş olur: "Ey Rabbim, pislik yemem için bana fazla ömür ver! Bana daima bunu ver! Çünkü ben çok kötü cevherliyim!" Yani, benim aslım ve mayam pek bozuktur. Ben ancak pislik ve leş hükmünde olan dünyevî rızıklardan zevk alırım; ruha ait olan marifet zevklerinden sıkılırım ve kaçarım. "Güh", pislik anlamına gelen "gûh" kelimesinin hafifletilmiş şeklidir. "Tâ güh"deki "tâ", sebep bildirmek içindir. Karga meşrebinde olan kimse demiş olur ki, "Ya Rab pislik yemem için, bana ziyâde ömür ver! Bana dâimâ bunu ver! Zîrâ ben çok fenâ gevherliyim!" Ya'ni, benim aslım ve mayam pek bozuktur. Ben ancak pislik ve cîfe mesâ- besinde olan erzâk-ı dünyeviyyeden mahzûz olurum; rûha müteallik olan ez-vâk-ı ma'rifetten sıkılırım ve kaçarım. "Güh", pislik ma'nâsına olan “gûh” kelimesinin muhaffefidir. "Tâ güh"deki "tâ", ta'lîl içindir. 777. O ağzı kokmuş, eğer pislik yiyici olmasa derdi ki, "Beni karga huyundan kurtar!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 777. O ağzı kokmuş kişi, eğer pislik yiyici olmasa, "Beni karga huyundan kurtar!" derdi. ## Münâcât 778. Ey bir toprağı altına tebdîl etmiş, başka toprağı beşerin babası etmiş olan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 778. Ey bir toprağı altına dönüştürmüş, başka toprağı insanın babası etmiş olan! Ey toprağı bazı hâller ve şartlar altında altın unsuruna dönüştürmüş olan ve toprağın başka bir türü olan hayvansal cismi insanın babası hâline çevirmiş olan Yüce Allah hazretleri! Ey toprağı bazı ahval ve şerait tahtında altın unsuruna tebdîl etmiş olan ve toprağın diğer bir nev'i olan cism-i hayvânîyi beşerin babası hâline tahvil buyurmuş olan Hak Teâlâ hazretleri!. 779. Senin işin a'yânı tebdil ve atâdır; benim işim sehv ve nisyân ve hatâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 779. Senin işin sabit hakikatleri değiştirmek ve bağışlamaktır; benim işim ise yanılmak, unutmak ve hata etmektir. "A'yân"dan kasıt, hakikat ehlinin "dışsal sabit hakikatler" dedikleri "eşyanın suretleri"dir. Yani, ey âlemlerin Rabbi, senin işin eşyanın suretlerini birtakım dönüşümler dairesinde değiştirmektir. Bu değişim de ihsan ve bağışlamaya dayanarak gerçekleşir. Örneğin, toprak cansız varlık mertebesinin en hareketsizi ve en aşağısıdır. Madenler ve cansızlar şubesinde o toprağı madenlerin en düşüğü ve bol bulunanı olan demire, demiri onun üstü olan bakıra ve bakırı onun üstü olan altına dönüştürürsün. Ve canlılar şubesinde de toprağı önce bitkiye, bitkiyi onun üstü olan hayvana ve hayvanı da onun üstü olan insana dönüştürürsün. Dünyevî rızıklardan haz duyarım; ruha ait olan marifet zevklerinden sıkılırım ve kaçarım. "Güh", pislik anlamına gelen "gûh" kelimesinin kısaltılmışıdır. "Tâ güh"deki "tâ", sebep bildirmek içindir. "A'yân"dan murâd, ehl-i hakîkatin "a'yân-ı hâriciyye" dedikleri "suver-i eşyâ"dır. Ya'ni, yâ Rabbe'l-âlemîn, senin işin suver-i eşyayı birtakım istihâ-lât dâiresinde tebdîl etmektir. Bu tebdîl dah ihsân ve atâya müsteniden vâki' olur. Meselâ toprak mertebe-i cemâdın en sâkiti ve en aşağısıdır. Ma'deniyât ve gayr-ı zî-rûh şubesinde o toprağı ma'denlerin dûnu ve mebzûlü olan de-mire ve demiri onun fevkı olan bakıra ve bakırı onun fevkı olan altına kalb ve tahvîl edersin. Ve zî-rûh şubesinde dahi toprağı evvelâ nebâta ve nebâtı onun fevkı olan hayvana ve hayvanı da onun fevkı olan insana tebdîl eder- besinde olan erzâk-ı dünyeviyyeden mahzûz olurum; rûha müteallik olan ez-vâk-ı ma'rifetten sıkılırım ve kaçarım. "Güh", pislik ma'nâsına olan “gûh” kelimesinin muhaffefidir. "Tâ güh"deki "tâ", ta'lîl içindir. 777. O ağzı kokmuş, eğer pislik yiyici olmasa derdi ki, "Beni karga huyundan kurtar!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 777. O ağzı kokmuş kişi, eğer pislik yiyici olmasa, "Beni karga huyundan kurtar!" derdi. ## Münâcât 778. Ey bir toprağı altına tebdîl etmiş, başka toprağı beşerin babası etmiş olan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 778. Ey bir toprağı altına dönüştürmüş, başka toprağı insanın babası etmiş olan! Ey toprağı bazı hâller ve şartlar altında altın unsuruna dönüştürmüş olan ve toprağın başka bir türü olan hayvansal cismi insanın babası hâline çevirmiş olan Yüce Allah hazretleri! Ey toprağı bazı ahval ve şerait tahtında altın unsuruna tebdîl etmiş olan ve toprağın diğer bir nev'i olan cism-i hayvânîyi beşerin babası hâline tahvil buyurmuş olan Hak Teâlâ hazretleri!. 779. Senin işin a'yânı tebdil ve atâdır; benim işim sehv ve nisyân ve hatâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 779. Senin işin sabit hakikatleri başka bir hale geçirme ve bağışlamadır; benim işim ise yanılma, unutma ve hatadır. "A'yân"dan kastedilen, hakikat ehlinin "dışsal sabit hakikatler" dedikleri "eşyanın suretleri"dir. Yani, ey âlemlerin Rabbi, senin işin eşyanın suretlerini birtakım başkalaşımlar dairesinde başka bir hale geçirmektir. Bu başka bir hale geçirme de ihsan ve bağışlamaya dayanarak meydana gelir. Örneğin, toprak cansız varlık mertebesinin en hareketsizi ve en aşağısıdır. Madenler ve cansızlar bölümünde o toprağı, madenlerin en düşüğü ve bol bulunanı olan demire, demiri onun üstünde olan bakıra ve bakırı onun üstünde olan altına dönüştürür ve başka bir hale geçirirsin. Canlılar bölümünde de toprağı önce bitkiye, bitkiyi onun üstünde olan hayvana ve hayvanı da onun üstünde olan insana başka bir hale geçirirsin. Beni bu başka bir hale geçirme ve bağışlama ile insanlık mertebesine getirdiğin halde, benim işim kendi mertebemin gerekliliğinden gafil olup yanılmaktır; ve Allah'tan başkasıyla meşgul olup kendi insanlık vazifemi unutmaktır ve terk etmektir ve suç ve günah işlemektir. "A'yân"dan murâd, ehl-i hakîkatin "a'yân-ı hâriciyye" dedikleri "suver-i eşyâ"dır. Ya'ni, yâ Rabbe'l-âlemîn, senin işin suver-i eşyayı birtakım istihâ-lât dâiresinde tebdîl etmektir. Bu tebdîl dah ihsân ve atâya müsteniden vâki' olur. Meselâ toprak mertebe-i cemâdın en sâkiti ve en aşağısıdır. Ma'deniyât ve gayr-ı zî-rûh şubesinde o toprağı ma'denlerin dûnu ve mebzûlü olan de-mire ve demiri onun fevkı olan bakıra ve bakırı onun fevkı olan altına kalb ve tahvîl edersin. Ve zî-rûh şubesinde dahi toprağı evvelâ nebâta ve nebâtı onun fevkı olan hayvana ve hayvanı da onun fevkı olan insana tebdîl eder- sin. Beni bu tebdîl ve atâ ile mertebe-i insâniyyete getirdiğin hâlde benim işim kendi mertebemin îcâbından gafil olup sehv etmektir; ve mâsivâya meşgül olup kendi vazîfe-i insâniyyemi unutmaktır ve terk etmektir ve suç ve günah yapmaktır. 780. Sehv ve nisyanı ilme mübeddel et! Ben bütün gazabım, sen beni sabır ve [782] hilim yap!✨ ✨ Sade Türkçe flash 780. Yanılmayı ve unutmayı bilgiye dönüştür! Ben bütün gazabım, sen beni sabır ve hilim yap! "Hilm" (حلم), Arapçada "dost ve sadık" anlamına gelirken, Farsçada "hışım ve gazap" demektir (Burhan). "Ey Rabbim, benim yanılmamı ve unutmamı bilgiye dönüştür! Benim nefsim baştan ayağa hışım ve gazaptır; sen beni bu gazap sıfatının zıddı olan sabır ve hilim sıfatlarıyla donat! Çünkü senin ilahi bağışların daima kötüyü iyiye dönüştürmektir." "Hilm" (حلم), Arabî'de "dost ve sadîk" ma'nâsına ve Fârisî'de "hışım ve gazab" demektir (Burhân). "Yâ Rab, benim sehv ve nisyânımı ilme tebdîl et! Benim nefsim baştan ayağa hışm ve gazabdır; sen beni bu sıfat-ı gazabın zıddı olan sabır ve hilim sıfatlarıyla muttasıf kıl! Zîrâ senin atâyâ-yı ilâhiyyen dâimâ kötüyü iyiye tebdîl etmektir." 781. Ey sen ki, çorak toprağı ekmek yaparsın, ve ey sen ki, ölü ekmeği can yaparsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 781. Ey sen ki, çorak toprağı ekmek yaparsın, ve ey sen ki, ölü ekmeği can yaparsın! Ey süflîyi (aşağı olanı) yüce kılan terbiyecimiz, sen çorak ve bitkiden arınmış olan toprağa bitirme kuvveti bağışlayıp buğday yaparsın ve onu ekmek yapmaya elverişli hâle getirirsin; ve o cansız hükmünde olan ekmeği dahi insana gıda yapıp onun hayvansal ruhu mertebesine getirirsin! Ey süflîyi âlî kılan mürebbîmiz, sen çorak ve nebâttan ârî olan toprağa kuvve-i inbâtiyye bahş edip buğday yaparsın ve onu ekmek yapmağa sâlih hâle getirirsin; ve o cemâd hükmünde olan ekmeği dahi insana gıdâ yapıp onun rûh-i hayvânîsi mertebesine getirirsin! 782. Ey sen ki, hayran olan canı rehber edersin; ve ey sen ki, yolsuzu peygamber yaparsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 782. Ey sen ki, hayran olan canı rehber edersin; ve ey sen ki, yolsuzu peygamber yaparsın! Ey Allah'ım, sen öyle bir lütuf ve kerem sahibisin ki, kesret (çokluk) âleminde hayran olan bir can sahibini kendine ulaştıran yola sevk edersin ve cemâlinin perdesini açıp onu kendine vekil ve halife kılarsın; ve âciz kullarına onu hidayet yolunda rehber ve mürşid yaparsın; ve sen öyle celâl sahibi bir Rahîm'sin ki, sana ulaşma yolunu bilmeyen bir kulunu, kullarına ilâhî katından haber getirici yaparsın! İkinci mısrada, "Ve seni yol bilmez bulup da yol göstermedi mi?" (Duha, 93/7) yani "Ey Resûlüm, Rabbin seni ilim ve hikmetten yoksun bulup vahiy ve ilham ile sana hidayet etti" ve "Sen kitabın ne olduğunu da imanın ne olduğunu da bilmezdin." (Şûrâ, 42/52) yani "Sen vahiyden önce kitabın ve imanın ne olduğunu bilmezdin!" ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. Benim işim ise, beni bu değişim ve ihsan ile insanlık mertebesine getirdiğin hâlde, kendi mertebemin gerekliliklerinden gafil olup yanılmaktır; ve Allah'tan başkasıyla meşgul olup kendi insanlık vazifemi unutmaktır ve terk etmektir ve suç ve günah işlemektir. Ey Allah'ım, sen öyle bir lutf u kerem sâhibisin ki, âlem-i keserâtta hayrân olan bir can sâhibini kendine mûsil olan tarîka sevk eder ve cemâlinin perdesini açıp onu kendine nâib ve halîfe kılarsın; ve âciz kullarına onu tarîk-ı hidâyette rehber ve mürşid yaparsın; ve sen öyle bir Rahîm-i zü'l-celâlsın ki, sana vusûl yolunu bilmeyen bir kulunu, kullarına cenâb-ı ulûhiyyetinden haber getirici yaparsın! İkinci mısra'da ووجدك ضالا فهدى ya'ni (Duha, 93/7). "Ey Resûlüm, Rabbin seni ilim ve hikmetten hâlî bulup vahiy ve ilhâm ile sana hidâyet etti" Ve مَا كُنتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ (Şûrâ, 42/52) ya'ni "Sen kable'l-vahy kitâb ve îman nedir bilmez idin!" âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. sin. Beni bu tebdîl ve atâ ile mertebe-i insâniyyete getirdiğin hâlde benim işim kendi mertebemin îcâbından gafil olup sehv etmektir; ve mâsivâya meşgül olup kendi vazîfe-i insâniyyemi unutmaktır ve terk etmektir ve suç ve günah yapmaktır. 780. Sehv ve nisyanı ilme mübeddel et! Ben bütün gazabım, sen beni sabır ve [782] hilim yap!✨ ✨ Sade Türkçe flash 780. Yanılmayı ve unutmayı bilgiye dönüştür! Ben bütün gazabım, sen beni sabır ve hilim yap! "Hilm" (حلم), Arapçada "dost ve sadık" anlamına gelirken, Farsçada "hışım ve gazap" demektir (Burhan). "Ey Rabbim, benim yanılmamı ve unutmamı bilgiye dönüştür! Benim nefsim baştan ayağa hışım ve gazaptır; sen beni bu gazap sıfatının zıddı olan sabır ve hilim sıfatlarıyla donat! Çünkü senin ilahi bağışların daima kötüyü iyiye dönüştürmektir." "Hilm" (حلم), Arabî'de "dost ve sadîk" ma'nâsına ve Fârisî'de "hışım ve gazab" demektir (Burhân). "Yâ Rab, benim sehv ve nisyânımı ilme tebdîl et! Benim nefsim baştan ayağa hışm ve gazabdır; sen beni bu sıfat-ı gazabın zıddı olan sabır ve hilim sıfatlarıyla muttasıf kıl! Zîrâ senin atâyâ-yı ilâhiyyen dâimâ kötüyü iyiye tebdîl etmektir." 781. Ey sen ki, çorak toprağı ekmek yaparsın, ve ey sen ki, ölü ekmeği can yaparsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 781. Ey sen ki, çorak toprağı ekmek yaparsın, ve ey sen ki, ölü ekmeği can yaparsın! Ey süflîyi (aşağı olanı) yüce kılan terbiyecimiz, sen çorak ve bitkiden arınmış olan toprağa bitirme kuvveti bağışlayıp buğday yaparsın ve onu ekmek yapmaya elverişli hâle getirirsin; ve o cansız hükmünde olan ekmeği dahi insana gıda yapıp onun hayvansal ruhu mertebesine getirirsin! Ey süflîyi âlî kılan mürebbîmiz, sen çorak ve nebâttan ârî olan toprağa kuvve-i inbâtiyye bahş edip buğday yaparsın ve onu ekmek yapmağa sâlih hâle getirirsin; ve o cemâd hükmünde olan ekmeği dahi insana gıdâ yapıp onun rûh-i hayvânîsi mertebesine getirirsin! 782. Ey sen ki, hayran olan canı rehber edersin; ve ey sen ki, yolsuzu peygamber yaparsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 782. Ey sen ki, hayran olan canı rehber edersin; ve ey sen ki, yolsuzu peygamber yaparsın! Ey Allah'ım, sen öyle bir lütuf ve kerem sahibisin ki, kesret âleminde (çokluk âleminde) hayran olan bir can sahibini kendine ulaştıran yola sevk eder ve cemâlinin perdesini açıp onu kendine vekil ve halife kılarsın; ve âciz kullarına onu hidayet yolunda rehber ve mürşid yaparsın; ve sen öyle celâl sahibi bir Rahîm'sin ki, sana ulaşma yolunu bilmeyen bir kulunu, kullarına ilâhî katından haber getirici yaparsın! İkinci mısrada "ووجدك ضالا فهدى" yani (Duha, 93/7). "Ey Resûlüm, Rabbin seni ilim ve hikmetten yoksun bulup vahiy ve ilham ile sana hidayet etti" ve "مَا كُنتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ" (Şûrâ, 42/52) yani "Sen vahiyden önce kitap ve iman nedir bilmezdin!" ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. Ey Allah'ım, sen öyle bir lutf u kerem sâhibisin ki, âlem-i keserâtta hayrân olan bir can sâhibini kendine mûsil olan tarîka sevk eder ve cemâlinin perdesini açıp onu kendine nâib ve halîfe kılarsın; ve âciz kullarına onu tarîk-ı hidâyette rehber ve mürşid yaparsın; ve sen öyle bir Rahîm-i zü'l-celâlsın ki, sana vusûl yolunu bilmeyen bir kulunu, kullarına cenâb-ı ulûhiyyetinden haber getirici yaparsın! İkinci mısra'da ووجدك ضالا فهدى ya'ni (Duha, 93/7). "Ey Resûlüm, Rabbin seni ilim ve hikmetten hâlî bulup vahiy ve ilhâm ile sana hidâyet etti" Ve مَا كُنتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ (Şûrâ, 42/52) ya'ni "Sen kable'l-vahy kitâb ve îman nedir bilmez idin!" âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. 783. Her kim bu cihandan âb-ı hayat hazırlarsa, ölüm ona başkalarından daha çabuk gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 783. Her kim bu dünyadan âb-ı hayat hazırlarsa, ölüm ona başkalarından daha çabuk gelir. "Zû ter", "zûd ter" (daha çabuk) kelimesinin kısaltılmışıdır, "daha çabuk" demektir. Yani, "Her kim bu dünyadan ve bu fani hayattan, âb-ı hayatı (ebedî hayat suyu) ve ebedî hayatı düzenler ve tedarik ederse, ona ölüm başkalarından daha çabuk gelir. Çünkü ölüm, fani lezzetlerden göz yummaktır. Bu dünyada ebedî hayata nail olanlar ve iradî ölüm (mevt-i ihtiyârî) ile ölenler, zorunlu ve doğal ölüm (mevt-i iztirârî) ile ölenlerden daha çabuk dünyanın lezzetlerinden göz yumarlar." Bu şerefli beyit, münacat (Allah'a yakarış) arasında Pir efendimizin (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) söz arasında yaptığı bir irşattır (manevî rehberlik). "Zû ter”, “zûd ter (زود تر)in muhaffefidir, "daha çabuk" demektir. Ya'ni, "Her kim bu cihandan ve bu hayât-ı faniyeden, âb-ı hayatı ve hayat-ı ebediyyeyi düzer ve tedarik ederse, ona ölüm başkalarından daha çabuk gelir. Zîrâ ölüm lezzât-ı fâniyeden göz yummaktır. Bu dünyâda hayât-ı ebediyyeye nâil olanlar ve mevt-i ihtiyârî ile ölenler mevt-i iztirârî ve tabîî ile ölenlerden daha çabuk dünyanın lezzâtından göz yumarlar." Bu beyt-i şerîf münâcât arasında cenâb-ı Pîr efendimizin istıtrâd kabîlinden bir irşadıdır. 784. Yeryüzünün cüz'ünü gök edersin; yer yüzüne yıldızlardan çoğaltırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 784. Yeryüzünün parçasını gök edersin; yer yüzüne yıldızlardan çoğaltırsın. Birinci mısrada, Talak Suresi'nde geçen اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتِ وَمَنَ الْأَرْضِ مِثْلُهُنَّ (Talâk, 65/12) yani "Yüce Allah öyle Allah'tır ki, yedi göğü yarattı ve yerden de onların benzerini yarattı." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Ve yerden yedi göğün benzeri"nden maksat, insân-ı kâmildir ki, onun bedeni yeryüzünün bir parçasıdır. Çünkü insân-ı kâmil, ilahi isimlerin tümünü kuşatan bir mazhariyete sahip olması sebebiyle, yedi göğün mazhariyetlerini de kapsar. İkinci mısrada ise العلماء مصابيح الارض yani "Âlimler yeryüzünün yıldızlarıdır." ve العلماء في الارض كمثل النجوم في السماء yani "Yeryüzünde âlimler, gökteki yıldızlar gibidir." hadis-i şeriflerine işaret buyrulur. Bu şerefli beytin anlamının özeti şudur: "Ey âlemlerin Rabbi, yeryüzünün bir parçası olan bir insan bedenini kendi zât ismine mazhar edip onu yedi göğün benzeri yaparsın ve onu kutbiyet makamına oturtursun; diğer evliyayı ve Allah'ı bilen âlimleri de göğün yıldızları gibi çoğaltırsın." Kutup ve diğer evliya hakkında Birinci cildin 2966 ve 2967 numaralı beyitlerinde de açıklamalar vardır; ve bu şerefli beytin anlamında o beyitlerle bağlantı vardır. Birinci mısra'da sûre-i Talak'ta olan اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتِ وَمَنَ الْأَرْضِ مِثْلُهُنَّ (Talâk, 65/12) ya'ni "Allah Teâlâ hazretleri öyle Allah'tır ki, yedi semâvâtı yarattı ve arzdan dahi onların mislini yarattı." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "Ve arzdan yedi semâvâtın misli"nden murâd, insân-ı kâmildir ki, onun cismi yeryüzünün cüz'ündendir. Zîrâ insân-ı kâmil cemʻiyyet-i esmâiyyeye mazhariyeti hasebiyle, yedi göğün mazhariyetlerini dahi muhîttir. Ve ikinci mısra'da dahi العلماء مصابيح الارض ya'ni "Ulema yeryüzünün yıldızlarıdır". Ve العلماء في الارض كمثل النجوم في السماء ya'ni "Yeryüzünde ulemâ, gökte yıldızların misli gibidir" hadîs-i şerîflerine işaret buyrulur. Beyt-i şerîfin hulasa-i ma'nâsı: "Yâ Rabbe'l-âlemîn, yeryüzünün bir cüz'ü olan bir cism-i beşeri ism-i zâtına mazhar edip onu yedi göğün misli yaparsın ve onu kutbiyet makāmında oturtursun ve sair evliyâyı ve ulema-billâhı da göğün yıldızları gibi çoğaltırsın." Kutub ile sâir evliyâ hakkında I. cildin 2966 ve 2967 numaralı beyitlerinde de îzâhât vardır; ve bu beyt-i şerîfin ma'nâsında o beyitlerle irtibât vardır. 785. Gönül gözü ki o gerdûne baktı, gördü ki, burada her bir dem kimyagerlik vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 785. Gönül gözü o feleğe baktığında gördü ki, burada her an kimyagerlik vardır. "Gerdûn" felek demektir. "Mînâ" ise Hintçe bir kelime olup Farsçada kullanılır ve "kimya" anlamına gelir. Bu sebeple "mînâ-ger", kimyager demektir; ve burada "Gerdûn", felek, "mînâ”, lafz-ı Hindî olup Fârisî'de müsta'meldir, "kimya" ma'nâsına gelir. Binâenaleyh "mînâ-ger”, kimyâger demek olur; ve burada 783. Her kim bu cihandan âb-ı hayat hazırlarsa, ölüm ona başkalarından daha çabuk gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 783. Her kim bu dünyadan âb-ı hayat hazırlarsa, ölüm ona başkalarından daha çabuk gelir. "Zû ter", "zûd ter" (daha çabuk) kelimesinin kısaltılmışıdır, "daha çabuk" demektir. Yani, "Her kim bu dünyadan ve bu fani hayattan, âb-ı hayatı (ebedî hayat suyu) ve ebedî hayatı düzenler ve tedarik ederse, ona ölüm başkalarından daha çabuk gelir. Çünkü ölüm, fani lezzetlerden göz yummaktır. Bu dünyada ebedî hayata nail olanlar ve iradî ölüm (mevt-i ihtiyârî) ile ölenler, zorunlu ve doğal ölüm (mevt-i iztirârî) ile ölenlerden daha çabuk dünyanın lezzetlerinden göz yumarlar." Bu şerefli beyit, münacat (Allah'a yakarış) arasında Pir efendimizin (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) söz arasında yaptığı bir irşattır (manevî rehberlik). "Zû ter”, “zûd ter (زود تر)in muhaffefidir, "daha çabuk" demektir. Ya'ni, "Her kim bu cihandan ve bu hayât-ı faniyeden, âb-ı hayatı ve hayat-ı ebediyyeyi düzer ve tedarik ederse, ona ölüm başkalarından daha çabuk gelir. Zîrâ ölüm lezzât-ı fâniyeden göz yummaktır. Bu dünyâda hayât-ı ebediyyeye nâil olanlar ve mevt-i ihtiyârî ile ölenler mevt-i iztirârî ve tabîî ile ölenlerden daha çabuk dünyanın lezzâtından göz yumarlar." Bu beyt-i şerîf münâcât arasında cenâb-ı Pîr efendimizin istıtrâd kabîlinden bir irşadıdır. 784. Yeryüzünün cüz'ünü gök edersin; yer yüzüne yıldızlardan çoğaltırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 784. Yeryüzünün parçasını gök edersin; yer yüzüne yıldızlardan çoğaltırsın. Birinci mısrada, Talak Suresi'nde geçen اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتِ وَمَنَ الْأَرْضِ مِثْلُهُنَّ (Talâk, 65/12) yani "Yüce Allah öyle Allah'tır ki, yedi göğü yarattı ve yerden de onların benzerini yarattı." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Ve yerden yedi göğün benzeri"nden maksat, insân-ı kâmildir ki, onun bedeni yeryüzünün bir parçasıdır. Çünkü insân-ı kâmil, ilahi isimlerin tümünü kuşatan bir mazhariyete sahip olması sebebiyle, yedi göğün mazhariyetlerini de kapsar. İkinci mısrada ise العلماء مصابيح الارض yani "Âlimler yeryüzünün yıldızlarıdır." ve العلماء في الارض كمثل النجوم في السماء yani "Yeryüzünde âlimler, gökteki yıldızlar gibidir." hadis-i şeriflerine işaret buyrulur. Bu şerefli beytin anlamının özeti şudur: "Ey âlemlerin Rabbi, yeryüzünün bir parçası olan bir insan bedenini kendi zât ismine mazhar edip onu yedi göğün benzeri yaparsın ve onu kutbiyet makamına oturtursun; diğer evliyayı ve Allah'ı bilen âlimleri de göğün yıldızları gibi çoğaltırsın." Kutup ve diğer evliya hakkında Birinci cildin 2966 ve 2967 numaralı beyitlerinde de açıklamalar vardır; ve bu şerefli beytin anlamında o beyitlerle bağlantı vardır. Birinci mısra'da sûre-i Talak'ta olan اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتِ وَمَنَ الْأَرْضِ مِثْلُهُنَّ (Talâk, 65/12) ya'ni "Allah Teâlâ hazretleri öyle Allah'tır ki, yedi semâvâtı yarattı ve arzdan dahi onların mislini yarattı." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "Ve arzdan yedi semâvâtın misli"nden murâd, insân-ı kâmildir ki, onun cismi yeryüzünün cüz'ündendir. Zîrâ insân-ı kâmil cemʻiyyet-i esmâiyyeye mazhariyeti hasebiyle, yedi göğün mazhariyetlerini dahi muhîttir. Ve ikinci mısra'da dahi العلماء مصابيح الارض ya'ni "Ulema yeryüzünün yıldızlarıdır". Ve العلماء في الارض كمثل النجوم في السماء ya'ni "Yeryüzünde ulemâ, gökte yıldızların misli gibidir" hadîs-i şerîflerine işaret buyrulur. Beyt-i şerîfin hulasa-i ma'nâsı: "Yâ Rabbe'l-âlemîn, yeryüzünün bir cüz'ü olan bir cism-i beşeri ism-i zâtına mazhar edip onu yedi göğün misli yaparsın ve onu kutbiyet makāmında oturtursun ve sair evliyâyı ve ulema-billâhı da göğün yıldızları gibi çoğaltırsın." Kutub ile sâir evliyâ hakkında I. cildin 2966 ve 2967 numaralı beyitlerinde de îzâhât vardır; ve bu beyt-i şerîfin ma'nâsında o beyitlerle irtibât vardır. 785. Gönül gözü ki o gerdûne baktı, gördü ki, burada her bir dem kimyagerlik vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 785. Gönül gözü ki o feleğe baktı, gördü ki, burada her an kimyagerlik vardır. "Gerdûn", felek demektir. "Mînâ" ise Hintçe bir kelime olup Farsçada kullanılır ve "kimya" anlamına gelir. Bu sebeple "mînâ-ger", kimyager demektir. Burada kimyagerlikten kasıt, âlemdeki suretlerin ve sabit hakikatlerin başkalaşımları ve dönüşümleridir. Yani, kalp gözü kâinata baktı, gördü ki bu izafî varlıklar âleminde türlü türlü başkalaşımlar ve dönüşümler vardır. Çünkü yeryüzü aslında bir toprak evden ibaret olduğu hâlde, üzerindeki yaratılmışların türleri hep bu toprağın başkalaşımlarından meydana gelmektedir. Bu hâl ise pek büyük bir kimyagerliktir. "Gerdûn", felek, "mînâ”, lafz-ı Hindî olup Fârisî'de müsta'meldir, "kimya" ma'nâsına gelir. Binâenaleyh "mînâ-ger”, kimyâger demek olur; ve burada kimyâgerlikten murâd suver-i âlemin ve a'yânın istihâlâtı ve tebeddülâtıdır. Ya'ni, kalb gözü kâinâta nazar etti, gördü ki bu vücûdât-ı izâfiyye âleminde türlü türlü istihâlât ve tebeddülât vardır. Zîrâ yeryüzü an-asl bir toprak evden ibâret olduğu hâlde onun üzerindeki mahlûkātın envâ'ı hep bu toprağın isti-hâlâtından husûle gelmektedir. Bu hâl ise pek büyük bir kimyâgerliktir. 786. Ayanın kalbı ve iksîr-i muhît vardır; dikilmemiş ten hırkasının îtilafı vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 786. Sabit hakikatlerin kalbi ve kuşatıcı iksir vardır; dikilmemiş beden hırkasının bir araya gelmesi vardır. "A'yân"dan kasıt, eşyanın suretleridir; "kalb", döndürmektir; "iksîr", kimyagerlerin kullandıkları gizli bir maddedir ki, o vasıtayla bakır altına dönüşür. "Muhît", kaplayıcı; "îtilâf", toplanmak, bir araya gelmek. Yani, "Gönül gözü kâinata baktı, orada eşyanın suretlerinin birbirine dönüşmesi ve döndürülmesi olduğunu gördü; ve aynı şekilde bunları birbirine dönüştürmek için genel ve eşyanın bütününü kuşatan bir iksir vardır; ve ruha giydirilecek olan ve henüz dikilmemiş bulunan beden hırkasının toplanıp bir araya gelmesi vardır." İkinci mısradaki "mahit" (مخيط) mekîl vezninde, "aslı üzere dikilmiş elbise" demektir. "Bî-mahît", dikilmemiş demektir. "A'yân"dan murâd, suver-i eşyâ; "kalb", döndürmek; “iksîr", kimyâger-lerin kullandıkları gizli bir maddedir ki, o vâsıtayla bakır altına tahavvül eder. "Muhît", kaplayıcı; "îtilâf", toplanmak, cem'olmak. Ya'ni, "Gönül gözü kâ-inâta nazar etti, gördü ki orada suver-i eşyânın yekdiğerine kalbı ve döndü-rülmesi vardır; ve kezâ bunları yekdiğerine kalb için umûmî ve eşyanın hey'et-i mecmûasını kaplayan iksîr vardır; ve rûha giydirilecek olan ve he-nüz dikilmemiş bulunan cisim hırkasının toplanıp cem'olması vardır." İkinci mısra'daki "mahit" (مخيط) mekîl vezninde, “aslı üzere dikilmiş esvâb" de-mektir. "Bî-mahît", dikilmemiş demek olur. 787. Sen o günden ki vücuda geldin, bir ateş ya toprak ya bir hava idin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 787. Sen o günden ki varlığa geldin, bir ateş ya toprak ya bir hava idin. Ey insan, sen cismaniyet âleminde varlığa geldiğin gün, ya bir ateş veya bir toprak yahut bir hava idin; ve cismin şimdiki unsurların bir araya gelmiş hâlini bulmuş değildi. Ey insan, sen cismâniyet âleminde vücûde geldiğin gün, ya bir ateş veyâ bir toprak veyâhud bir hava idin; ve cismin şimdiki cem'iyyet-i unsuriyyeyi bulmuş değil idi. 788. Eğer senin için o hal üzerinde bekā olaydı, muhakkak sen bu irtikāya ne vakit erişirdin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 788. Eğer senin için o hâl üzerinde bekâ olsaydı, sen bu yükselişe ne zaman erişirdin? Yani, eğer senin senliğin o ayrı ayrı unsurlar üzerinde kalmış olsaydı, sen unsurların birliğini taşıyan bu insan bedenine yükselir miydin? Ve bu olgunluk mertebesini bulur muydun? Ya'ni, eğer senin senliğin o anâsır-ı müteferrika üzerinde kalmış olsa idi, sen cem'iyyet-i unsuriyyeyi hâiz olan bu cism-i beşeriyyete terakkî eder mi idin? Ve bu mertebe-i kemâli bulur mu idin? 789. Tebdil ediciden dolayı evvelki varlık kalmadı. Onun yerine daha iyi bir varlık dikildi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 789. Değiştirenden dolayı önceki varlık kalmadı. Onun yerine daha iyi bir varlık dikildi. Kimyagerlikten maksat, âlemdeki suretlerin ve sabit hakikatlerin değişimleri ve başka bir hale geçmeleridir. Yani, kalp gözü kâinata baktı, gördü ki bu izafî varlıklar âleminde türlü türlü değişimler ve başka bir hale geçmeler vardır. Çünkü yeryüzü aslında bir toprak evden ibaret olduğu halde, üzerindeki yaratılmışların çeşitleri hep bu toprağın değişimlerinden meydana gelmektedir. Bu hal ise pek büyük bir kimyagerliktir. kimyâgerlikten murâd suver-i âlemin ve a'yânın istihâlâtı ve tebeddülâtıdır. Ya'ni, kalb gözü kâinâta nazar etti, gördü ki bu vücûdât-ı izâfiyye âleminde türlü türlü istihâlât ve tebeddülât vardır. Zîrâ yeryüzü an-asl bir toprak evden ibâret olduğu hâlde onun üzerindeki mahlûkātın envâ'ı hep bu toprağın istihâlâtından husûle gelmektedir. Bu hâl ise pek büyük bir kimyâgerliktir. 786. Ayanın kalbı ve iksîr-i muhît vardır; dikilmemiş ten hırkasının îtilafı vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 786. Sabit hakikatlerin kalbi ve kuşatıcı iksir vardır; dikilmemiş beden hırkasının uyumu vardır. "A'yân"dan kasıt, eşyanın suretleri; "kalb", döndürmek; "iksir", kimyagerlerin kullandıkları gizli bir maddedir ki, o vasıtayla bakır altına dönüşür. "Muhît", kaplayıcı; "îtilâf", toplanmak, bir araya gelmek. Yani, "Gönül gözü kâinata baktı, orada eşyanın suretlerinin birbirine dönüşmesi ve döndürülmesi olduğunu gördü; ve aynı şekilde bunları birbirine dönüştürmek için genel ve eşyanın bütününü kaplayan bir iksir vardır; ve ruha giydirilecek olan ve henüz dikilmemiş bulunan cisim hırkasının toplanıp bir araya gelmesi vardır." İkinci mısradaki "mahit" (مخيط) mekîl vezninde, "aslı üzere dikilmiş elbise" demektir. "Bî-mahît", dikilmemiş demektir. “A'yân”dan murâd, suver-i eşyâ; “kalb”, döndürmek; “iksîr”, kimyagerlerin kullandıkları gizli bir maddedir ki, o vâsıtayla bakır altına tahavvül eder. “Muhît”, kaplayıcı; “îtilâf”, toplanmak, cem'olmak. Ya'ni, “Gönül gözü kâinâta nazar etti, gördü ki orada suver-i eşyânın yekdiğerine kalbı ve döndürülmesi vardır; ve kezâ bunları yekdiğerine kalb için umûmî ve eşyanın hey'et-i mecmûasını kaplayan iksîr vardır; ve rûha giydirilecek olan ve henüz dikilmemiş bulunan cisim hırkasının toplanıp cem'olması vardır.” İkinci mısra'daki “mahit” (مخيط) mekîl vezninde, “aslı üzere dikilmiş esvâb” demektir. “Bî-mahît”, dikilmemiş demek olur. 787. Sen o günden ki vücuda geldin, bir ateş ya toprak ya bir hava idin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 787. Sen o günden ki varlığa geldin, bir ateş ya toprak ya bir hava idin. Ey insan, sen cismaniyet âleminde varlığa geldiğin gün, ya bir ateş veya bir toprak yahut bir hava idin; ve cismin şimdiki unsurların bir araya gelmiş hâlini bulmuş değildi. Ey insan, sen cismâniyet âleminde vücûde geldiğin gün, ya bir ateş veyâ bir toprak veyâhud bir hava idin; ve cismin şimdiki cem'iyyet-i unsuriyyeyi bulmuş değil idi. 788. Eğer senin için o hal üzerinde bekā olaydı, muhakkak sen bu irtikāya ne vakit erişirdin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 788. Eğer senin için o hâl üzerinde bekâ olsaydı, sen bu yükselişe ne zaman erişirdin? Yani, eğer senin senliğin o ayrı ayrı unsurlar üzerinde kalmış olsaydı, sen unsurların birliğini taşıyan bu insan bedenine yükselir miydin? Ve bu olgunluk mertebesini bulur muydun? Ya'ni, eğer senin senliğin o anâsır-ı müteferrika üzerinde kalmış olsa idi, sen cem'iyyet-i unsuriyyeyi hâiz olan bu cism-i beşeriyyete terakkî eder mi idin? Ve bu mertebe-i kemâli bulur mu idin? 789. Tebdil ediciden dolayı evvelki varlık kalmadı. Onun yerine daha iyi bir varlık dikildi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 789. Değiştirenden dolayı önceki varlık kalmadı. Onun yerine daha iyi bir varlık dikildi. Yani, değiştiren Yüce Allah'ın yardımı sebebiyle sende önceki eksik mertebedeki varlık kalmadı. Yüce Allah o eksik varlık yerine daha iyi ve daha olgun bir varlık nasip etti. Ya'ni, tebdîl edici olan Hak Teâlâ'nın inâyeti sebebiyle sende evvelki nâ-kıs mertebedeki varlık kalmadı. Hak Teâlâ o nâkıs varlık yerine daha iyi ve daha kâmil bir varlık nasîb etti. 790. Birbirinden sonra, ikincisi ibtidadan iyi böyle yüz binlerce varlıklara kadar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 790. Birbirinden sonra, ikincisi başlangıçtan iyi böyle yüz binlerce varlığa kadar. Bu beytin hem yukarıdaki hem de aşağıdaki beyitlere bağlantısı ihtimali vardır. Bu beytin hem yukarıdaki hem de aşağıdaki beyitlere irtibâtı ihtimali vardır. 791. Tebdil ediciden gör, vâsıtaları bırak! Zîrâ vâsıtalardan dolayı onun aslından uzak olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 791. Değiştirenden gör, vasıtaları bırak! Çünkü vasıtalardan dolayı onun aslî kaynağından uzak olursun. Birinci mısraın birinci cümlesi yukarıdaki beytin tamamlayıcısı olabilir. Yani, dağınık unsurlardan bu unsurların birleşimi mertebesini haiz olan insan bedeni hâlini kazanana kadar, birbirinden sonra, ikincisi birincisinden daha yüksek değişimleri, değiştiren Yüce Allah'ın tasarrufundan gör! Örneğin, gaz mertebesinde olan unsurun yoğunlaşmasına sebep ve vasıta olan soğukluğu ve soğukluğun varlığına vasıta ve sebep olan hararetsizliği görme, bu vasıtaları bırak! Çünkü bu vasıtaları gördüğün için, onların aslî kaynağı olan Hakk'ın tasarrufundan kör ve uzak olursun. Çünkü tabiat, ilâhlığın görünüşüdür; ve o tabiatın temel unsurları hararet, soğukluk, kuruluk ve yaşlılıktır ki, bunlar unsurlar üzerinde etkilidir. Bu sebeple gerçek etkileyici Hak'tır. Birinci mısrâ'ın birinci cümlesi yukarıki beytin mütemmimi olabilir. Ya'ni, anâsır-ı müteferrikadan bu cem'iyyet-i unsuriyye mertebesini hâiz olan cism-i beşer hâlini iktisab edinceye kadar birbirinden sonra, ikincisi birincisinden daha yüksek tebdîlleri, tebdîl edici olan Hak Teâlâ'nın tasarrufundan gör! Meselâ gaz mertebesinde olan unsurun tekâsüfüne sebeb ve vâsıta olan bürûdeti ve bürûdetin vücûduna vâsıta ve sebeb olan harâretsizliği görme, bu vâsıtaları bırak! Zîrâ bu vâsıtaları gördüğün için, onların aslı olan Hakk'ın tasarrufundan kör ve uzak olursun. Zîrâ tabîat ulûhiyetin zâhiriyetidir; ve o tabîatın erkânı harâret, bürûdet, yubûset ve rutûbettir ki, bunlar anâsır üzerinde müessirdir. Binâenaleyh müessir-i hakîkî Hak'tır. 792. Her nerede vâsıta ziyâde oldu, vasl sıçradı. Vâsıta nâkıs oldu, zevk-ı vasl daha ziyadedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 792. Her nerede vasıta çok oldu, kavuşma sıçradı. Vasıta eksik oldu, kavuşma zevki daha fazladır. Yani, bu görünen âlemde birtakım sebepler ve vasıtalar vardır. Sen hangi bir işte sebeplerin ve vasıtanın etkisini çok görürsen, o işin amacına ulaşmada aldanırsın. Çünkü sebeplere bakmak, sebepleri yaratan Hak'tan gafil olmayı gerektirir. Eğer vasıtayı ve sebebi az görüp, onun arkasındaki sebepleri yaratan Hak'ka bakarsan, o işin amacına ulaşman daha kolaylaşır. Çünkü dayanağın sebebe değil, sebepleri yaratan Hak'ka olmuş olur. Nasıl ki cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. bölümünde şöyle buyururlar: "Eğer Hak Teâlâ on paraya bereket verirse, yüz bin altının ve daha fazlasının işini görür; ve eğer bin altından bereketi kaldırırsa, on paranın işini göremez. Ve aslan da böyledir: Eğer bir kediyi ona musallat ederse, Nemrûd'un sivrisineği gibi helâk eder; ve eğer kediyi helâk etmemek Yani, değiştiren Hak Teâlâ'nın inayeti sebebiyle sende önceki eksik mertebedeki varlık kalmadı. Hak Teâlâ o eksik varlık yerine daha iyi ve daha kâmil bir varlık nasip etti. Ya'ni, bu âlem-i şehadette birtakım esbâb ve vesâit vardır. Sen hangi bir işte esbâb ve vâsıtanın te'sîrini çok görür isen, o işin gāyesine vusûlde aldanırsın. Zîrâ esbâba nazar, müsebbib olan Hak'tan gafleti iktizâ eder. Eğer vâsıtayı ve sebebi az görüp, onun arkasındaki müsebbibe nazar edersen, o işin gāyesine vusûlün daha kolaylaşır. Çünkü istinâdın sebebe değil müsebbib olan Hakk'a olmuş olur. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. faslında şöyle buyururlar: "Eğer Hak Teâlâ on paraya bereket verirse, yüz bin altının ve daha fazlasının işini görür; ve eğer bin altından bereketi kaldırırsa, on paranın işini göremez. Ve arslan da böyledir: Eğer bir kediyi ona musallat ederse, Nemrûd'un sivrisineği gibi helâk eder; ve eğer kediyi helâk etmemek Ya'ni, tebdîl edici olan Hak Teâlâ'nın inâyeti sebebiyle sende evvelki nâkıs mertebedeki varlık kalmadı. Hak Teâlâ o nâkıs varlık yerine daha iyi ve daha kâmil bir varlık nasîb etti. 790. Birbirinden sonra, ikincisi ibtidadan iyi böyle yüz binlerce varlıklara kadar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 790. Birbirinden sonra, ikincisi başlangıçtan iyi böyle yüz binlerce varlığa kadar. Bu beytin hem yukarıdaki hem de aşağıdaki beyitlere bağlantısı ihtimali vardır. Bu beytin hem yukarıdaki hem de aşağıdaki beyitlere irtibâtı ihtimali vardır. 791. Tebdil ediciden gör, vâsıtaları bırak! Zîrâ vâsıtalardan dolayı onun aslından uzak olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 791. Değiştirenden gör, vasıtaları bırak! Çünkü vasıtalardan dolayı onun aslî kaynağından uzak olursun. Birinci mısraın birinci cümlesi yukarıdaki beytin tamamlayıcısı olabilir. Yani, dağınık unsurlardan bu unsurların birleşimi mertebesini haiz olan insan bedeni hâlini kazanana kadar, birbirinden sonra, ikincisi birincisinden daha yüksek değişimleri, değiştiren Yüce Allah'ın tasarrufundan gör! Örneğin, gaz mertebesinde olan unsurun yoğunlaşmasına sebep ve vasıta olan soğukluğu ve soğukluğun varlığına vasıta ve sebep olan hararetsizliği görme, bu vasıtaları bırak! Çünkü bu vasıtaları gördüğün için, onların aslî kaynağı olan Hakk'ın tasarrufundan kör ve uzak olursun. Çünkü tabiat, ilâhlığın görünüşüdür; ve o tabiatın temel unsurları hararet, soğukluk, kuruluk ve yaşlılıktır ki, bunlar unsurlar üzerinde etkilidir. Bu sebeple gerçek etkileyici Hak'tır. Birinci mısrâ'ın birinci cümlesi yukarıki beytin mütemmimi olabilir. Ya'ni, anâsır-ı müteferrikadan bu cem'iyyet-i unsuriyye mertebesini hâiz olan cism-i beşer hâlini iktisab edinceye kadar birbirinden sonra, ikincisi birincisinden daha yüksek tebdîlleri, tebdîl edici olan Hak Teâlâ'nın tasarrufundan gör! Meselâ gaz mertebesinde olan unsurun tekâsüfüne sebeb ve vâsıta olan bürûdeti ve bürûdetin vücûduna vâsıta ve sebeb olan harâretsizliği görme, bu vâsıtaları bırak! Zîrâ bu vâsıtaları gördüğün için, onların aslı olan Hakk'ın tasarrufundan kör ve uzak olursun. Zîrâ tabîat ulûhiyetin zâhiriyetidir; ve o tabîatın erkânı harâret, bürûdet, yubûset ve rutûbettir ki, bunlar anâsır üzerinde müessirdir. Binâenaleyh müessir-i hakîkî Hak'tır. 792. Her nerede vâsıta ziyâde oldu, vasl sıçradı. Vâsıta nâkıs oldu, zevk-ı vasl daha ziyadedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 792. Her nerede aracı çoğaldıysa, kavuşma sıçradı. Aracı eksik olduysa, kavuşma zevki daha fazladır. Yani, bu görünen âlemde birtakım sebepler ve aracılar vardır. Sen hangi bir işte sebep ve aracının etkisini çok görürsen, o işin amacına ulaşmada aldanırsın. Çünkü sebeplere bakmak, sebepleri yaratan Hak'tan gafil olmayı gerektirir. Eğer aracı ve sebebi az görüp, onun arkasındaki sebepleri yaratan Hak'ka bakarsan, o işin amacına ulaşman daha kolaylaşır. Çünkü dayanağın sebebe değil, sebepleri yaratan Hak'ka olmuş olur. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. bölümünde şöyle buyururlar: “Eğer Yüce Allah on paraya bereket verirse, yüz bin altının ve daha fazlasının işini görür; ve eğer bin altından bereketi kaldırırsa, on paranın işini göremez. Ve aslan da böyledir: Eğer bir kediyi ona musallat ederse, Nemrut'un sivrisineği gibi helâk eder; ve eğer kediyi helâk etmemek üzere aslanı gönderirse, aslanlar o kediden titrer. Veyahut onun merkebi olur. Nitekim bazı dervişlerin aslana bindiği vâki'dir." Ve 38. bölümde dahi şöyle buyururlar: "Bu fakirlik yolu, bir yoldur ki, onda arzularının hepsine nail olursun. Temenni etmiş olduğun her ne şey varsa mutlaka o yolda sana gelir. Askerleri mağlup etmek ve düşmanlara zafer bulmak ve memleketler zapt etmek ve halkı kendine bağlamak ve akranına üstün gelmek ve fesahat ve belagat velhasıl her ne muradın olursa, fakirlik yolunu seçtiğin vakit, bunların hepsi sana gelir. Diğer yolların aksine olarak bu yolda şikâyet eden kimse yoktur. Her kim o diğer yollara sahip oldu ve çalıştı ise, binde birinin maksadı hâsıl oldu. O da gönlü hoş ve müsterih olarak değil, zira her bir yolun, ondaki maksadın gerçekleşmesi için bir sebebi ve bir usulü vardır; ve maksat ancak sebepler yoluyla hâsıl olur. O yol ise uzak ve engel afetleriyle doludur. Zira o sebepler maksattan geri kalır." Ve I. cildin 556 numaralı beytinde de şöyle buyrulur: "Ben Hakk'ın sebep yakıcılığından hayranım. Onun hayallerinde de sofistler gibiyim." Ya'ni, bu âlem-i şehadette birtakım esbâb ve vesâit vardır. Sen hangi bir işte esbâb ve vâsıtanın te'sîrini çok görür isen, o işin gāyesine vusûlde aldanırsın. Zîrâ esbâba nazar, müsebbib olan Hak'tan gafleti iktizâ eder. Eğer vâsıtayı ve sebebi az görüp, onun arkasındaki müsebbibe nazar edersen, o işin gāyesine vusûlün daha kolaylaşır. Çünkü istinâdın sebebe değil müsebbib olan Hakk'a olmuş olur. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. faslında şöyle buyururlar: “Eğer Hak Teâlâ on paraya bereket verirse, yüz bin altının ve daha fazlasının işini görür; ve eğer bin altından bereketi kaldırırsa, on paranın işini göremez. Ve arslan da böyledir: Eğer bir kediyi ona musallat ederse, Nemrûd'un sivrisineği gibi helâk eder; ve eğer kediyi helâk etmemek üzere arslanı gönderirse, arslanlar o kediden titrer. Veyâhud onun merkebi olur. Nitekim ba'zı dervişlerin arslana bindiği vâki'dir." Ve 38. fasılda dahi şöyle buyururlar: "Bu tarîk-ı fakr bir yoldur ki, onda arzularının kâffesine nâil olursun. Temennî etmiş olduğun her ne şey varsa mutlakā o yolda sana gelir. Leşkerleri mağlûb etmek ve a'dâya zafer bulmak ve memleketler zabt etmek ve halkı teshir etmek ve akrâna tefevvuk etmek ve fesâhat ve belâğat velhâsıl her ne murâdın olursa, tarîk-ı fakrı ihtiyâr ettiğin vakit, bunların cümlesi sana gelir. Tarîk-ı sâire hilafina olarak bu yolda şikâyet eden kimse yoktur. Her kim o turuk-ı sâireye mâlik oldu ve çalıştı ise, binde birinin maksûdu hâsıl oldu. O da gönlü hoş ve müsterîh olarak değil, zîrâ her bir tarîkın, ondaki maksûdun husûlü için bir esbâbı ve bir usûlü vardır; ve maksûd ancak esbâb tarîkından hâsıl olur. O tarîk ise baîd ve âfet-i mâni' ile mâlâmâldir. Zîrâ o esbâb maksûddan tahallüf eder. Ve I. cildin 556 numaralı beytinde de şöyle buyrulur: "Ben Hakk'ın sebeb yakıcılığından hayranım. Onun hayâlâtında da sofistâîler gibiyim." 793. Sebeb bilicilikten senin hayretin nâkıs olur; bir hayret ki sana hayrete yol verir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 793. Sebep bilicilikten senin hayretin eksik olur; bir hayret ki sana hayrete yol verir! Bilinmeli ki, "hayret" iki çeşittir. Birisi övülmüş hayret, diğeri ise yerilmiş hayrettir. "Övülmüş hayret"in meydana gelmesi doğal olarak makbuldür; ve "yerilmiş hayret"in giderilmesi gereklidir; ve yerilmiş hayret ortadan kalktıktan sonra, övülmüş hayret oluşur; ve bu hayret, Hakk'ın huzuruna yol verir; ve sebebi ve vasıtayı görmekte ve bilmekte derinleşmiş olan kimsede övülmüş hayret meydana gelmez. Örneğin bir şeyi yakmak için sebep ve vasıtanın ancak ateş olduğuna kesinlikle inanan bir kimse, ateşte olan bir şeyin yandığına hayret etmez, aksine yanmadığına hayret eder. İşte bu hayret, yerilmiş hayrettir. Çünkü onun nazarında sebep ve vasıta olan ateş, müsebbib olan Hakk'a perde olmuştur. O kimse böyle bir hâl gördüğü vakit: "Ateş mutlaka yakacak idi, acaba ne sebep altında yakmadı?" diye kendisince bilinmeyen diğer bir sebebi aramaya başlar, Hakk'ın tasarrufunu aklına getirmez; fakat sebepler ve vasıtalar arkasında Hakk'ın müsebbibliğini üzere arslanı gönderirse, arslanlar o kediden titrer. Veyahut onun merkebi olur. Nasıl ki bazı dervişlerin arslana bindiği gerçekleşmiştir." Ve 38. fasılda dahi şöyle buyururlar: "Bu fakirlik yolu, bir yoldur ki, onda arzularının hepsine nail olursun. Temenni etmiş olduğun her ne şey varsa mutlaka o yolda sana gelir. Leşkerleri mağlup etmek ve düşmanlara zafer bulmak ve memleketler zapt etmek ve halkı tesir altına almak ve akranına üstün gelmek ve fesahat ve belagat velhasıl her ne muradın olursa, fakirlik yolunu tercih ettiğin vakit, bunların hepsi sana gelir. Diğer yolların aksine olarak bu yolda şikayet eden kimse yoktur. Her kim o diğer yollara sahip oldu ve çalıştı ise, binde birinin maksadı hâsıl oldu. O da gönlü hoş ve müsterih olarak değil, zira her bir yolun, ondaki maksadın oluşması için bir sebebi ve bir usulü vardır; ve maksat ancak sebepler yoluyla hâsıl olur. O yol ise uzak ve engel afetlerle doludur. Zira o sebepler maksattan geri kalır. Ve I. cildin 556 numaralı beytinde de şöyle buyrulur: "Ben Hakk'ın sebep yakıcılığından hayranım. Onun hayallerinde de sofistler gibiyim." Ma'lum olsun ki, "hayret" iki nevi'dir. Birisi hayret-i mahmûde ve diğeri hayret-i mezmûmedir. "Hayret-i mahmûde"nin husûlü bittabi' makbûldür; ve "hayret-i mezmûme"nin izâlesi lâzımdır; ve hayret-i mezmûme zâil olduktan sonra, hayret-i mahmûde hâsıl olur; ve bu hayret huzûr-i Hakk'a yol verir; ve sebebi ve vâsıtayı görmekte ve bilmekte müstağrak olan kimsede hayret-i mahmûde hâsıl olmaz. Meselâ bir şeyi yakmak için sebeb ve vâsıta ancak ateş olduğuna kat'iyyen i'tikād eden bir kimse, ateşte olan bir şeyin yandığına hayret etmez, bilâkis yanmadığına hayret eder. İşte bu hayret, hayret-i mezmûmedir. Çünki onun nazarında sebeb ve vâsıta olan ateş, müsebbib olan Hakk'a hicâb olmuştur. O kimse böyle bir hâl gördüğü vakit: "Ateş mutlakā yakacak idi, acabâ ne sebeb tahtında yakmadı?" diye kendisince mechûl olan diğer bir sebebi aramağa başlar, Hakk'ın tasarrufunu aklına getirmez; fakat sebebler ve vâsıtalar arkasında Hakk'ın müsebbibliğini üzere arslanı gönderirse, arslanlar o kediden titrer. Veyâhud onun merkebi olur. Nitekim ba'zı dervişlerin arslana bindiği vâki'dir." Ve 38. fasılda dahi şöyle buyururlar: "Bu tarîk-ı fakr bir yoldur ki, onda arzularının kâffesine nâil olursun. Temennî etmiş olduğun her ne şey varsa mutlakā o yolda sana gelir. Leşkerleri mağlûb etmek ve a'dâya zafer bulmak ve memleketler zabt etmek ve halkı teshir etmek ve akrâna tefevvuk etmek ve fesâhat ve belâğat velhâsıl her ne murâdın olursa, tarîk-ı fakrı ihtiyâr ettiğin vakit, bunların cümlesi sana gelir. Tarîk-ı sâire hilafina olarak bu yolda şikâyet eden kimse yoktur. Her kim o turuk-ı sâireye mâlik oldu ve çalıştı ise, binde birinin maksûdu hâsıl oldu. O da gönlü hoş ve müsterîh olarak değil, zîrâ her bir tarîkın, ondaki maksûdun husûlü için bir esbâbı ve bir usûlü vardır; ve maksûd ancak esbâb tarîkından hâsıl olur. O tarîk ise baîd ve âfet-i mâni' ile mâlâmâldir. Zîrâ o esbâb maksûddan tahallüf eder. Ve I. cildin 556 numaralı beytinde de şöyle buyrulur: "Ben Hakk'ın sebeb yakıcılığından hayranım. Onun hayâlâtında da sofistâîler gibiyim." 793. Sebeb bilicilikten senin hayretin nâkıs olur; bir hayret ki sana hayrete yol verir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 793. Sebebi bilicilikten senin hayretin eksik kalır; bir hayret ki sana hayrete yol verir! Bilinmeli ki, "hayret" iki çeşittir. Birisi övülen hayret, diğeri yerilen hayrettir. Övülen hayretin meydana gelmesi elbette makbuldür; yerilen hayretin giderilmesi gereklidir; ve yerilen hayret ortadan kalktıktan sonra, övülen hayret oluşur; ve bu hayret, Hak huzuruna yol verir; ve sebebi ve aracı görmekte ve bilmekte boğulmuş olan kimsede övülen hayret oluşmaz. Örneğin, bir şeyi yakmak için sebep ve aracın ancak ateş olduğuna kesinlikle inanan bir kimse, ateşte olan bir şeyin yandığına hayret etmez, aksine yanmadığına hayret eder. İşte bu hayret, yerilen hayrettir. Çünkü onun gözünde sebep ve aracı olan ateş, müsebbib olan Hak'ka perde olmuştur. O kimse böyle bir hâl gördüğü vakit: "Ateş mutlaka yakacaktı, acaba ne sebeple yakmadı?" diye kendisince bilinmeyen diğer bir sebebi aramaya başlar, Hak'kın tasarrufunu aklına getirmez; fakat sebepler ve aracılar arkasında Hak'kın müsebbibliğini gören kimse, başka sebep aramaz; ve böyle bir sebebin bilinmezliğinden dolayı yerilen hayrete düşmez. Aksine onun hayreti, Hak'kın sebepleri ve aracıları iptal ediciliğinden olur ki, bu hayret, övülen hayrettir; ve bu hayret hakkında âlemlerin Efendisi Peygamberimiz (s.a.v.) "رب زدنى فيك تحيرا" yani: "Ya Rab, senin hakkındaki hayretimi artır!" buyurdu. Ma'lum olsun ki, "hayret" iki nevi'dir. Birisi hayret-i mahmûde ve diğeri hayret-i mezmûmedir. "Hayret-i mahmûde"nin husûlü bittabi' makbûldür; ve "hayret-i mezmûme"nin izâlesi lâzımdır; ve hayret-i mezmûme zâil olduktan sonra, hayret-i mahmûde hâsıl olur; ve bu hayret huzûr-i Hakk'a yol verir; ve sebebi ve vâsıtayı görmekte ve bilmekte müstağrak olan kimsede hayret-i mahmûde hâsıl olmaz. Meselâ bir şeyi yakmak için sebeb ve vâsıta ancak ateş olduğuna kat'iyyen i'tikād eden bir kimse, ateşte olan bir şeyin yandığına hayret etmez, bilâkis yanmadığına hayret eder. İşte bu hayret, hayret-i mezmûmedir. Çünki onun nazarında sebeb ve vâsıta olan ateş, müsebbib olan Hakk'a hicâb olmuştur. O kimse böyle bir hâl gördüğü vakit: "Ateş mutlakā yakacak idi, acabâ ne sebeb tahtında yakmadı?" diye kendisince mechûl olan diğer bir sebebi aramağa başlar, Hakk'ın tasarrufunu aklına getirmez; fakat sebebler ve vâsıtalar arkasında Hakk'ın müsebbibliğini gören kimse, başka sebeb aramaz; ve böyle bir sebebin mechûliyetinden dolayı hayret-i mezmûmeye düşmez. Belki onun hayreti Hakk'ın esbâb ve vesâiti ibtâl ediciliğinden olur ki, bu hayret, hayret-i mahmûdedir; ve bu hayret hakkında Server-i âlem Efendimiz رب زدنى فيك تحيرا ya'ni: "Ya Rab, senin hakkında olan hayretimi ziyâde et!" buyurdu. 794. Bu bekāları fenalardan buldun. Binaenaleyh fenâdan niçin yüz çevirdin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 794. Bu kalıcılıkları yok oluşlardan buldun. Bu sebeple yok oluştan niçin yüz çevirdin? Yani, ey insan, sen öncelikle cansızdın; bu mertebeden yok oldun ve bitki mertebesinde kalıcılık buldun, ve bitki mertebesinden dahi yok oldun, hayvan mertebesinde kalıcı oldun; ve bu mertebeden dahi yok oldun, şimdi insanlık mertebesinde kalıcılık buldun. Nasıl ki bu yaratılış halleri IV. cildin 3622 numaralı beytinden itibaren sırasıyla gösterilmiştir; ve III. cildin 3887 numaralı beytinden itibaren dahi zikredilmiştir. İşte böyle sırasıyla meydana gelen yok oluşlardan birtakım kalıcılıklar buldun. Bu sebeple şimdi insanlık mertebesindeki yok oluştan niçin ürküp kaçıyorsun? Ya'ni, ey insan sen evvelâ cemâd idin; bu mertebeden fânî oldun ve nebât mertebesinde bekā buldun, ve nebât mertebesinden dahi fânî oldun, hayvan mertebesinde bakî oldun; ve bu mertebeden dahi fânî oldun, şimdi insanlık mertebesinde bekā buldun. Nitekim bu etvâr-ı hilkat IV. cildin 3622 numaralı beytinden i'tibâren sırasıyla gösterilmiştir; ve III. cildin 3887 numaralı beytinden i'tibâren dahi mezkûrdur. İşte böyle sırasıyla vâki' olan fenâlardan birtakım bekālar buldun. Binâenaleyh şimdi mertebe-i insâniyetteki fenâdan niçin ürküp kaçıyorsun? 795. Ey yer sıçanının yuvası, o fenalardan sonra ne ziyan oldu ki, nihayet bekā üzerine yapışmışsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 795. Ey yer sıçanının yuvası, o fenalıklardan sonra ne zarar oldu ki, sonunda beka (kalıcılık) üzerine yapışmışsın? Ankaravî hazretleri "nâfikā"yı "yer faresi" anlamına alıp, topraktan yaratılmış olan bedeni yuva edinen nefisten kinaye (üstü kapalı anlatım) olduğunu açıklamıştır. Bazı nüshalarda "nâfikā" yerine "bî-nevâ" (çaresiz) ve "nâ-sezâ" (uygunsuz) kelimeleri geçmiştir. Yani, "Ey nefsin sığınağı veya uygunsuz veya çaresiz olan kimse! Yukarıda anılan fenalıklardan sana ne zarar oldu ki? Bu insan bedeni mertebesini bulduktan sonra onun kalıcılığına yapışıp kalmışsın!" Ankaravî hazretleri "nâfikā”yı "yer fâresi" ma'nâsına alıp topraktan mahlûk olan cismi yuva ittihâz eden nefisten kinâye olduğunu beyân buyurmuştur. Ba'zı nüshalarda "nâfikā” yerine "bî-nevâ” ve “nâ-sezâ” vâki' olmuştur. Ya'ni, "Ey nefsin melcei veyâ nâsezâ veyâhud bî-nevâ olan kimse! Bu yukarıda zikr olunan fenâlardan sana ne ziyan oldu ki? Bu cism-i insânî mertebesini bulduktan sonra bunun bekāsına yapışmış kalmışsın!" 796. Mâdemki evveliyetten ikincisi daha iyidir, binaenaleyh fenâyı iste ve mübeddile tap!✨ ✨ Sade Türkçe flash 796. Mademki ilk durumdan ikincisi daha iyidir, bu sebeple yok olmayı iste ve dönüşene tap! Yani, mademki senin ilk durumun olan cansızlık mertebesinden ikincisi olan bitki mertebesi; ve bitki mertebesi ilk mertebe kabul edildiğine göre onun ikincisi olan hayvanlık mertebesi; ve aynı şekilde hayvanlık mertebesi ilk kabul edildiğine göre de ikinci olan insanlık mertebesi daha iyi ve daha yücedir. Gören kimse, başka sebep aramaz; ve böyle bir sebebin bilinmezliğinden dolayı kınanmış bir şaşkınlığa düşmez. Aksine onun şaşkınlığı, Hakk'ın sebepleri ve vasıtaları ortadan kaldırmasından olur ki, bu şaşkınlık övülmüş bir şaşkınlıktır; ve bu şaşkınlık hakkında âlemlerin Efendisi Peygamberimiz (s.a.v.) رب زدنى فيك تحيرا yani: "Ey Rabbim, senin hakkındaki şaşkınlığımı artır!" buyurdu. Ya'ni, mâdemki senin evveliyetin olan cemâd mertebesinden ikincisi olan nebât mertebesi; ve nebât mertebesi ilk mertebe i'tibâr olunduğuna göre onun ikincisi olan hayvâniyet mertebesi; ve kezâ hayvâniyet mertebesi evvel farz olunduğuna göre de ikinci olan insanlık mertebesi daha iyi ve daha âlîdir. Bi- gören kimse, başka sebeb aramaz; ve böyle bir sebebin mechûliyetinden dolayı hayret-i mezmûmeye düşmez. Belki onun hayreti Hakk'ın esbâb ve vesâiti ibtâl ediciliğinden olur ki, bu hayret, hayret-i mahmûdedir; ve bu hayret hakkında Server-i âlem Efendimiz رب زدنى فيك تحيرا ya'ni: "Ya Rab, senin hakkında olan hayretimi ziyâde et!" buyurdu. 794. Bu bekāları fenalardan buldun. Binaenaleyh fenâdan niçin yüz çevirdin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 794. Bu kalıcılıkları yok oluşlardan buldun. Bu sebeple yok oluştan niçin yüz çevirdin? Yani, ey insan, sen öncelikle cansızdın; bu mertebeden yok oldun ve bitki mertebesinde kalıcılık buldun, ve bitki mertebesinden dahi yok oldun, hayvan mertebesinde kalıcı oldun; ve bu mertebeden dahi yok oldun, şimdi insanlık mertebesinde kalıcılık buldun. Nasıl ki bu yaratılış halleri IV. cildin 3622 numaralı beytinden itibaren sırasıyla gösterilmiştir; ve III. cildin 3887 numaralı beytinden itibaren dahi zikredilmiştir. İşte böyle sırasıyla meydana gelen yok oluşlardan birtakım kalıcılıklar buldun. Bu sebeple şimdi insanlık mertebesindeki yok oluştan niçin ürküp kaçıyorsun? Ya'ni, ey insan sen evvelâ cemâd idin; bu mertebeden fânî oldun ve nebât mertebesinde bekā buldun, ve nebât mertebesinden dahi fânî oldun, hayvan mertebesinde bakî oldun; ve bu mertebeden dahi fânî oldun, şimdi insanlık mertebesinde bekā buldun. Nitekim bu etvâr-ı hilkat IV. cildin 3622 numaralı beytinden i'tibâren sırasıyla gösterilmiştir; ve III. cildin 3887 numaralı beytinden i'tibâren dahi mezkûrdur. İşte böyle sırasıyla vâki' olan fenâlardan birtakım bekālar buldun. Binâenaleyh şimdi mertebe-i insâniyetteki fenâdan niçin ürküp kaçıyorsun? 795. Ey yer sıçanının yuvası, o fenalardan sonra ne ziyan oldu ki, nihayet bekā üzerine yapışmışsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 795. Ey yer sıçanının yuvası, o fenalıklardan sonra ne zarar oldu ki, sonunda beka (kalıcılık) üzerine yapışmışsın? Ankaravî hazretleri "nâfikā"yı "yer faresi" anlamına alıp, topraktan yaratılmış olan bedeni yuva edinen nefisten kinaye (üstü kapalı anlatım) olduğunu açıklamıştır. Bazı nüshalarda "nâfikā" yerine "bî-nevâ" (çaresiz) ve "nâ-sezâ" (uygunsuz) kelimeleri geçmiştir. Yani, "Ey nefsin sığınağı veya uygunsuz veya çaresiz olan kimse! Yukarıda anılan fenalıklardan sana ne zarar oldu ki? Bu insan bedeni mertebesini bulduktan sonra onun kalıcılığına yapışıp kalmışsın!" Ankaravî hazretleri "nâfikā”yı "yer fâresi" ma'nâsına alıp topraktan mahlûk olan cismi yuva ittihâz eden nefisten kinâye olduğunu beyân buyurmuştur. Ba'zı nüshalarda "nâfikā” yerine "bî-nevâ” ve “nâ-sezâ” vâki' olmuştur. Ya'ni, "Ey nefsin melcei veyâ nâsezâ veyâhud bî-nevâ olan kimse! Bu yukarıda zikr olunan fenâlardan sana ne ziyan oldu ki? Bu cism-i insânî mertebesini bulduktan sonra bunun bekāsına yapışmış kalmışsın!" 796. Mâdemki evveliyetten ikincisi daha iyidir, binaenaleyh fenâyı iste ve mübeddile tap!✨ ✨ Sade Türkçe flash 796. Mademki ilk durumdan ikincisi daha iyidir, bu sebeple yok olmayı iste ve değiştirene tap! Yani, mademki senin ilk durumun olan cansızlık mertebesinden ikincisi olan bitki mertebesi; ve bitki mertebesi ilk mertebe kabul edildiğine göre onun ikincisi olan hayvanlık mertebesi; ve aynı şekilde hayvanlık mertebesi ilk kabul edildiğine göre de ikinci olan insanlık mertebesi daha iyi ve daha yücedir. Bu sebeple bu insanlık mertebesine yapışıp kalma! Ondan dahi yok olmayı iste ve senin değiştirenin olan Yüce Allah hazretlerine tap, yapıştığın mertebenin kulu olma! Ya'ni, mâdemki senin evveliyetin olan cemâd mertebesinden ikincisi olan nebât mertebesi; ve nebât mertebesi ilk mertebe i'tibâr olunduğuna göre onun ikincisi olan hayvâniyet mertebesi; ve kezâ hayvâniyet mertebesi evvel farz olunduğuna göre de ikinci olan insanlık mertebesi daha iyi ve daha âlîdir. Bi- nâenaleyh bu insanlık mertebesine yapışıp kalma! Ondan dahi fânî olmayı iste ve senin mübeddilin olan Hak Teâlâ hazretlerine tap, yapıştığın mertebenin kulu olma! 797. Ey inadçı, şimdiye kadar her lahza vücudun zuhuruna kadar, yüz bin haşir gördün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 797. Ey inatçı, şimdiye kadar her an varlığın ortaya çıkışına kadar, yüz bin diriliş gördün. "Anûd", doğru yoldan yüz çeviren kişiye denir. "Haşr", toplama anlamına gelir ve burada tek tek şeylerden bileşik şeylere gelmek kastedilir. Yani, "Ey inatçı, sen şimdiye kadar bu beşerî varlığın ortaya çıkışına kadar her an birçok dirilişler ve toplamalar gördün." Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 5. bölümünde bu anlama dair şöyle buyururlar: "İnsanın başlangıcı yokluk idi, ona varlık verdi; ve varlığını cansızlık mertebesinden bitkiselliğe, bitkisellikten hayvansallığa, hayvansallıktan insanlığa ve insanlıktan melekselliğe sonsuza dek getirdi. Şimdi bunların hepsini, onun bu cinsten dönüşümlerinin çok olduğunu ve لتركبن طبقاً عن طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لَا يَؤْمِنُون (İnşikak, 84/19-20) “Hâlden hâle geçersiniz, onlara ne oluyor ki, inanmıyorlar?" ayet-i kerimesi gereğince birinin diğerinden daha yüce bulunduğunu kabul etmen için sana gösterdi ve buyurdu: "Bunu sana onun için gösterdim ki, benim bu cinsten dönüşümlerimin çok olduğunu kabul edesin ve diğer mevcut mertebeleri sana göstermedim; çünkü inkâr edip dersin ki, işte sanatın ustası budur! Ve bunların bir türünü onlara inanmaları için göstermiş ve diğer türleri sadece kabul edip iman etmeleri için göstermemişimdir." "Anûd", doğru yoldan yüz çeviren kimseye derler. "Haşr", cem' ma'nâsına olup burada müfredâttan mürekkebâta gelmek murâd buyrulur. Ya'ni, "Ey anûd, sen şimdiye kadar bu vücûd-i beşerînin zuhûruna kadar her lahza birçok haşirler ve cem'ler gördün." Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 5. faslında bu ma'nâya dâir şöyle buyururlar: "İnsanın mebdei 'adem idi, ona vücûd verdi; ve vücudunu tavîle-i cemâdîden nebâtîye ve nebâtîden hayvânîye ve hayvânîden insânîye ve insânîden melekîye ilâ-nihâye getirdi. İmdi bunların cümlesini onun bu cinsden tavîleleri çok olduğu ve لتركبن طبقاً عن طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لَا يَؤْمِنُون (İnşikak, 84/19-20) “Hâlden hâle geçersiniz, onlara ne oluyor ki, inanmıyorlar?" âyet-i kerîmesi mûcibince birinin diğerinden daha âlî bulunduğunu ikrâr etmek için sana gösterdi ve buyurdu: "Bunu sana onun için gösterdim ki, benim bu cins tavîlelerim çok olduğunu mukırr olasın ve diğer tabakāt-ı mevcûdeyi onun için göstermedim; Zîrâ inkâr edip dersin ki, işte üstâd-ı san'at budur! Ve bunların bir nev'ini ona mu'tekid olmaları için göstermiş ve envâ'-ı sâireyi yalnız mukırr olup îmân etmeleri için göstermemişimdir." 798. Cemâdlıktan habersiz nemâ tarafına, nemadan hayat ve ibtila tarafına.✨ ✨ Sade Türkçe flash 798. Cansızlıktan habersiz bitki tarafına, bitkiden hayat ve sınanma tarafına. Yani, senin varlığını Yüce Allah önce cansızlıkta topladı, sonra senin haberin ve idrakin olmadığı hâlde seni bitki tarafına ve bitkiden de irade ile hareket ve hayat ve sınanma tarafına getirdi. Ya'ni, senin varlığını Hak Teâlâ evvelâ cemâdlıkta cem'etti, sonra senin haberin ve idrâkin olmadığı hâlde seni nebât tarafına ve nebâttan dahi irâde ile hareket ve hayat ve ibtilâ tarafına getirdi. 799. Tekrar akıl ve latif temyiz tarafına, tekrar bu beş ve altının hârici tarafına.✨ ✨ Sade Türkçe flash 799. Tekrar akıl ve ince ayırt etme tarafına, tekrar bu beş ve altının dış tarafına. "Beş"ten kasıt, beş dış duyudur; ve "altı"dan kasıt, cisimliğin gereği olan altı yöndür ki sağ, sol, ön, arka, alt ve üsttür. Yani, Yüce Allah sana diyor ki bu insanlık mertebesine takılıp kalma! Ondan da fani olmayı iste ve senin yerine geçen Yüce Allah hazretlerine tap, takılıp kaldığın mertebenin kulu olma! "Beş"ten murâd havâss-i hamse-i zâhire; ve "şeş"ten murâd, cismiyetin îcâbı olan altı cihettir ki sağ, sol, ön, arka, alt ve üsttür. Ya'ni, Hak Teâlâ se- nâenaleyh bu insanlık mertebesine yapışıp kalma! Ondan dahi fânî olmayı iste ve senin mübeddilin olan Hak Teâlâ hazretlerine tap, yapıştığın mertebenin kulu olma! 797. Ey inadçı, şimdiye kadar her lahza vücudun zuhuruna kadar, yüz bin haşir gördün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 797. Ey inatçı, şimdiye kadar her an varlığın ortaya çıkışına kadar, yüz bin diriliş gördün. "Anûd", doğru yoldan yüz çeviren kimseye denir. "Haşr", toplamak anlamına gelir ve burada tek tek şeylerden birleşik şeylere gelmek kastedilir. Yani, "Ey inatçı, sen şimdiye kadar bu beşerî varlığın ortaya çıkışına kadar her an birçok dirilişler ve toplanmalar gördün." Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh adlı eserlerinin 5. bölümünde bu anlama dair şöyle buyururlar: "İnsanın başlangıcı yokluk idi, ona varlık verdi; ve varlığını cansızlık mertebesinden bitkiselliğe, bitkisellikten hayvansallığa, hayvansallıktan insanlığa ve insanlıktan meleksiliğe sonsuza dek getirdi. Şimdi bunların hepsini, onun bu cinsten dönüşümlerinin çok olduğunu ve لتركبن طبقاً عن طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لَا يَؤْمِنُون (İnşikâk, 84/19-20) “Hâlden hâle geçersiniz, onlara ne oluyor ki, inanmıyorlar?" ayet-i kerimesi gereğince birinin diğerinden daha yüce bulunduğunu kabul etmen için sana gösterdi ve buyurdu: "Bunu sana onun için gösterdim ki, benim bu cinsten dönüşümlerimin çok olduğunu kabul edesin ve diğer mevcut mertebeleri sana göstermedim; çünkü inkâr edip dersin ki, işte sanatın ustası budur! Ve bunların bir türünü onlara inanmaları için göstermiş ve diğer türleri yalnız kabul edip iman etmeleri için göstermemişimdir." "Anûd", doğru yoldan yüz çeviren kimseye derler. "Haşr", cem' ma'nâsına olup burada müfredâttan mürekkebâta gelmek murâd buyrulur. Ya'ni, "Ey anûd, sen şimdiye kadar bu vücûd-i beşerînin zuhûruna kadar her lahza birçok haşirler ve cem'ler gördün." Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 5. faslında bu ma'nâya dâir şöyle buyururlar: "İnsanın mebdei 'adem idi, ona vücûd verdi; ve vücudunu tavîle-i cemâdîden nebâtîye ve nebâtîden hayvânîye ve hayvânîden insânîye ve insânîden melekîye ilâ-nihâye getirdi. İmdi bunların cümlesini onun bu cinsden tavîleleri çok olduğu ve لتركبن طبقاً عن طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لَا يَؤْمِنُون (İnşikâk, 84/19-20) “Hâlden hâle geçersiniz, onlara ne oluyor ki, inanmıyorlar?" âyet-i kerîmesi mûcibince birinin diğerinden daha âlî bulunduğunu ikrâr etmek için sana gösterdi ve buyurdu: "Bunu sana onun için gösterdim ki, benim bu cins tavîlelerim çok olduğunu mukırr olasın ve diğer tabakāt-ı mevcûdeyi onun için göstermedim; Zîrâ inkâr edip dersin ki, işte üstâd-ı san'at budur! Ve bunların bir nev'ini ona mu'tekid olmaları için göstermiş ve envâ'-ı sâireyi yalnız mukırr olup îmân etmeleri için göstermemişimdir." 798. Cemâdlıktan habersiz nemâ tarafına, nemadan hayat ve ibtila tarafına.✨ ✨ Sade Türkçe flash 798. Cansızlıktan habersiz bitki tarafına, bitkiden hayat ve sınanma tarafına. Yani, senin varlığını Yüce Allah önce cansızlıkta topladı, sonra senin haberin ve idrakin olmadığı hâlde seni bitki tarafına ve bitkiden de irade ile hareket ve hayat ve sınanma tarafına getirdi. Ya'ni, senin varlığını Hak Teâlâ evvelâ cemâdlıkta cem'etti, sonra senin haberin ve idrâkin olmadığı hâlde seni nebât tarafına ve nebâttan dahi irâde ile hareket ve hayat ve ibtilâ tarafına getirdi. 799. Tekrar akıl ve latif temyiz tarafına, tekrar bu beş ve altının hârici tarafına.✨ ✨ Sade Türkçe flash 799. Tekrar akıl ve ince ayırt etme tarafına, tekrar bu beş ve altının dış tarafına. "Beş"ten kasıt, beş dış duyudur; ve "altı"dan kasıt, cisimliğin gereği olan altı yöndür ki sağ, sol, ön, arka, alt ve üsttür. Yani, Yüce Allah seni hayvanlık mertebesinden akıl ve ince ayırt etme yetenekleri sahibi olan insanlık mertebesine getirdi; ondan sonra da seni bu cismaniyet âleminden ve beş dış duyudan ve altı yönle kayıtlı olmaktan soyutlar. "Beş"ten murâd havâss-i hamse-i zâhire; ve "şeş"ten murâd, cismiyetin îcâbı olan altı cihettir ki sağ, sol, ön, arka, alt ve üsttür. Ya'ni, Hak Teâlâ se- ni hayvanlık mertebesinden akıl ve latîf temyîzler sahibi olan insanlık mertebesine getirdi; ondan sonra da seni bu cismâniyet âleminden ve havâss-ı hamse-i zâhireden ve altı cihetle mukayyed olmaktan tecrîd eder. 800. Bu ayakların nişânı denizin kenarına kadardır, sonra ayağın nişânı denizin içinde lâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 800. Bu ayak izleri denizin kenarına kadardır, sonra ayağın izi denizin içinde yoktur. "Denizin kenarı"ndan kastedilen, yaratılış âlemi ve izafî varlık âlemidir. "Deniz"den kastedilen, ruhanî âlemdir. "Ayakların izi"nden kastedilen, ruhun cansız, bitki, hayvan ve insan mertebelerindeki eserleridir. Yani, şekil âleminde ve izafî varlık âleminde ruhun seyrettiği her bir mertebede bir eseri ve bir izi vardır. Ne zaman ki şekil ve cismaniyet âlemindeki seyri tamam olup ruhanîlik denizine girer, ondan sonra ruhun seyrinin eseri ve izi yok olur. Çünkü bu seyir manevî bir seyirdir. Bu seyirde, maddî seyirde olduğu gibi, ilerleme menzilleri ve makamları özgü değildir ve seyr-i-lallah (Allah'a doğru seyir) burada tamam olur. "Denizin kenarı"ndan murâd, âlem-i halktır ve vücûd-i izâfî âlemidir. "Deniz"den murâd, âlem-i rûhâniyettir. "Ayakların nişânı"ndan murâd, rûhun cemâd, nebât ve hayvan ve insan mertebelerindeki eserleridir. Ya'ni, âlem-i sûrette ve vücûd-i izâfî âleminde rûhun seyr ettiği her bir mertebede bir eseri ve bir izi vardır. Vaktâki âlem-i sûret ve cismâniyetteki seyri tamâm olup rûhâniyet denizine girer, ondan sonra rûhun seyrinin eseri ve izi yok olur. Zîrâ bu seyir seyr-i ma'nevîdir. Bu seyirde, seyr-i sûride olduğu gibi, terakkî menzilleri ve makamları mahsûs değildir ve seyr-i-lallah burada tamâm olur. 801. Zîrâ ki, ihtiyâttan nâşî karaya mensûb olan menziller, köyler ve vatanlar ve ribâtlar vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 801. Çünkü ihtiyat sebebiyle karaya ait olan menziller, köyler, vatanlar ve ribâtlar (sınır karakolları) vardır. "Huşk", kara demektir ve cismaniyet (bedensellik) kastedilir; "ihtiyat", bir işin gereğini yapmak demektir. Yani, ruhun bu cismanî âlemdeki seyrine uygun ve layık, cansız, bitki, hayvan ve insan menzilleri (konakları) ve her menzile ait suret köyleri ve meskenleri (evleri) ve misafirhaneleri vardır. Örneğin, insanlık mertebesinde nefsin emmâre (kötülüğü emreden), levvâme (kendini kınayan) ve mülhime (ilham alan) gibi menzilleri ve her menzilde gazap, şehvet, hırs ve haset gibi kötü köyleri ve hilm (yumuşak huyluluk), tevekkül ve kanaat gibi iyi meskenleri ve misafirhaneleri vardır. "Huşk", kara demek olup cismâniyet murâd buyrulur; "ihtiyât", bir işin lâyığını yapmak demektir. Ya'ni, rûhun bu âlem-i cismâniyetteki seyrine münâsib ve layık, cemâd, nebât, hayvan ve insan menzilleri ve her menzile âid sûret köyleri ve meskenleri ve misâfirhâneleri vardır. Meselâ mertebe-i insâniyette nefsin emmâre, levvâme ve mülhime gibi menzilleri ve her menzilde gazab ve şehvet ve hırs ve hased gibi fenâ köyleri ve hilm ve tevekkül ve kanâat gibi iyi meskenleri ve misâfirhâneleri vardır. 802. Bu deryânın menzillerinin farkı, vukûf vaktinde ve dalga ve habs vaktinde arsâsız ve sükûfsuz dur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 802. Bu denizin menzillerinin farkı, vukûf (kalbin uyanık olması) vaktinde ve dalga ve habs (kalbin uyanık olmaması) vaktinde arsâsız (yerden yoksun) ve sükûfsuz (çatıdan yoksun) dur. "Bâz" kelimesinin birçok anlamı vardır. Burada "fark" anlamındadır. Bu şekilde "bâz-ı menzilhâ" izafet terkibi olup, "menzillerin farkı ve temyizi" demektir. Yani, Hakk Yolcusunun bedensel seyri tamam olup, ruhanî seyri başlar; seni hayvanlık mertebesinden akıl ve latif temyizler sahibi olan insanlık mertebesine getirdi; ondan sonra da seni bu cismaniyet âleminden ve beş dış duyudan ve altı yönle kayıtlı olmaktan soyutlar. "Bâz", kelimesinin birçok ma'nâları vardır. Burada "fark" ma'nâsınadır. Bu sûrette "bâz-ı menzilhâ" terkîb-i izâfî olup, "menzillerin farkı ve temyîzi" demek olur. Ya'ni, sâlikin seyr-i cismânîsi tamâm olup, seyr-i rûhânîsi baş- ni hayvanlık mertebesinden akıl ve latîf temyîzler sahibi olan insanlık mertebesine getirdi; ondan sonra da seni bu cismâniyet âleminden ve havâss-i hamse-i zâhireden ve altı cihetle mukayyed olmaktan tecrîd eder. 800. Bu ayakların nişanı denizin kenarına kadardır, sonra ayağın nişanı denizin içinde lâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 800. Bu ayakların izi denizin kenarına kadardır, sonra ayağın izi denizin içinde yoktur. "Denizin kenarı"ndan kastedilen, yaratılmışlar âlemi ve izafî varlık (mutlak varlığa göre) âlemidir. "Deniz"den kastedilen, ruhanîlik âlemidir. "Ayakların izi"nden kastedilen, ruhun cansız, bitki, hayvan ve insan mertebelerindeki eserleridir. Yani, şekil âleminde ve izafî varlık âleminde ruhun gezdiği her bir mertebede bir eseri ve bir izi vardır. Ne zaman ki şekil ve cismanîlik âlemindeki gezintisi tamam olup ruhanîlik denizine girer, ondan sonra ruhun gezintisinin eseri ve izi yok olur. Çünkü bu gezinti manevî bir gezintidir. Bu gezintide, maddî gezintide olduğu gibi, ilerleme menzilleri ve makamları özgü değildir ve Allah'a doğru yolculuk (seyr-ilallah) burada tamam olur. "Denizin kenarı"ndan murâd, âlem-i halktır ve vücûd-i izâfî âlemidir. "Deniz"den murâd, âlem-i rûhâniyyettir. "Ayakların nişanı"ndan murâd, rûhun cemâd, nebât ve hayvan ve insan mertebelerindeki eserleridir. Ya'ni, âlem-i sûrette ve vücûd-i izâfî âleminde rûhun seyr ettiği her bir mertebede bir eseri ve bir izi vardır. Vaktâki âlem-i sûret ve cismâniyetteki seyri tamâm olup rûhâniyet denizine girer, ondan sonra rûhun seyrinin eseri ve izi yok olur. Zîrâ bu seyir seyr-i ma'nevîdir. Bu seyirde, seyr-i sûrîde olduğu gibi, terakkî menzilleri ve makamları mahsüs değildir ve seyr-ilallah burada tamâm olur. 801. Zîrâ ki, ihtiyattan nâşî karaya mensub olan menziller, köyler ve vatanlar ve ribatlar vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 801. Çünkü ihtiyat sebebiyle karaya ait olan menziller, köyler, vatanlar ve ribatlar vardır. "Huşk", kara demektir ve cismaniyet kastedilir; "ihtiyat", bir işin gereğini yapmak demektir. Yani, ruhun bu cismanî âlemdeki seyrine uygun ve layık, cansız, bitki, hayvan ve insan menzilleri ve her menzile ait suret köyleri ve meskenleri ve misafirhaneleri vardır. Örneğin insan mertebesinde nefsin emmâre (kötülüğü emreden nefs), levvâme (kendini kınayan nefs) ve mülhime (ilham alan nefs) gibi menzilleri ve her menzilde gazap, şehvet, hırs ve haset gibi kötü köyleri ve hilm (yumuşak huyluluk), tevekkül ve kanaat gibi iyi meskenleri ve misafirhaneleri vardır. "Huşk", kara demek olup cismâniyet murâd buyrulur; "ihtiyât", bir işin lâyığını yapmak demektir. Ya'ni, rûhun bu âlem-i cismâniyyetteki seyrine münâsib ve lâyık, cemâd, nebât, hayvan ve insan menzilleri ve her menzile âid sûret köyleri ve meskenleri ve misafirhâneleri vardır. Meselâ mertebe-i insâniyyette nefsin emmâre, levvâme ve mülhime gibi menzilleri ve her menzilde gazab ve şehvet ve hırs ve hased gibi fenâ köyleri ve hilm ve tevekkül ve kanâat gibi iyi meskenleri ve misafirhaneleri vardır. 802. Bu deryanın menzillerinin farkı, vukūf vaktinde ve dalga ve habs vaktinde arsasız ve süküfsuzdur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 802. Bu denizin menzillerinin farkı, vukuf (bir şeyi tam olarak bilme) vaktinde ve dalga ve hapsolma vaktinde arsasız ve tavansızdır. "Bâz" kelimesinin birçok anlamı vardır. Burada "fark" anlamındadır. Bu durumda "bâz-ı menzilhâ" izafet terkibi olup, "menzillerin farkı ve ayırt edilmesi" demektir. Yani, Hakk Yolcusu'nun cismanî yolculuğu tamam olup, ruhanî yolculuğu başladığı ve ruhanîyet denizine daldığı vakit, bu ruhanî yolculuğun duraklaması ve ruhanîyet denizinin dalgalanması ve bu dalgalar sebebiyle yolculuğun hapsolması hâlinde, Hakk Yolcusu'nun hangi mevkide ve hangi evin damı altında kaldığı, yani ruhanî yolculuğunun ne mertebede olduğunu zahirî bir nişan ve alamete bakıp bilemez. Çünkü burada seyr-fillâh (Allah'ta yolculuk) başlar ve seyr-fillâhın sahili ve kenarı yoktur. Nasıl ki engin denizlerde gemi kaptanları, denizde zahirî bir nişan olmadığı için pusula kullanırlar ve kuzeyden, güneyden, doğudan ve batıdan ne kadar enlem ve boylamda bulunduklarını bununla bilirler. Ruhanîyet denizinin kaptanları olan ârifler ve insân-ı kâmillerin elinde dahi hakikî varlığın mertebelerine ve tecellilerine ait marifet pusulası vardır. Bu marifet pusulası vasıtasıyla ruhanî yolculuğun Hakk'ın varlığının hangi mertebesine, ne kadar uzak ve yakın olduğunu idrak ederler. Sözün özü, ruh denizinin menzillerini bilmek suretî alametle değildir, aksine zevkî ve manevîdir. Hint nüshalarında ikinci mısra' وقت موجشنی جدار و نی سقوف şeklindedir. Anlamı "O denizin dalgası vaktinde ne duvar ne de tavanlar yoktur." Yani, ruhanî tecellinin duvar ve tavan mesabesinde olan cisim ile münasebeti yoktur; ve orada suret mefkuddur (yoktur), demek olur. "Bâz", kelimesinin birçok ma'nâları vardır. Burada "fark" ma'nâsınadır. Bu sûrette "bâz-ı menzilhâ" terkîb-i izâfî olup, “menzillerin farkı ve temyîzi" demek olur. Ya'ni, sâlikin seyr-i cismânîsi tamâm olup, seyr-i rûhânîsi baş- ladığı ve rûhâniyet denizine daldığı vakit, bu seyr-i rûhânînin tevakkufu ve deryâ-yı rûhânîyyetin dalgalanması ve bu dalgalar sebebiyle seyrin habsi hâlinde, sâlik hangi mevki'de ve hangi evin damı altında kaldığı, ya'ni seyr-i rûhânîsinin ne mertebede olduğunu zâhirî bir nişan ve alâmete bakıp bilemez. Zîrâ burada seyr-fillâh başlar ve seyr-fillâhın sâhili ve kenârı yoktur. Nitekim engin denizlerde gemi kaptanları, denizde bir nişân-ı zâhirî olmadığı için pusula kullanırlar ve şimâlden cenûbdan ve şarktan ve garbdan ne kadar arz ve tûlde bulunduklarını bununla bilirler. Deryâ-yı rûhâniyyetin kaptanları olan ârifler ve kâmillerin elinde dahi vücûd-i hakîkînin merâtibine ve tecelliyâtına aid ma'rifet pusulası vardır. Bu ma'rifet pusulası vasıtasıyla seyr-i rûhânînin vücûd-i Hakk'ın hangi mertebesine, ne kadar uzak ve yakın olduğunu idrâk ederler. Velhâsıl rûh deryâsının menzillerini bilmek alâmet-i sûrî ile değildir, belki zevkî ve ma'nevîdir. Hind nüshalarında ikinci mısra' وقت موجشنی جدار و نی سقوف sûretindedir. Ma'nâsı "O deryânın dalgası vaktinde ne duvar ne de tavanlar yoktur." Ya'ni, tecellî-i rûhânînin duvar ve tavan mesâbesinde olan cisim ile münâsebeti yoktur; ve orada sûret mefküddur, demek olur. 803. O merahil için yüksek tepe zahir değildir. O menâzilin ne nişanı ne namı vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 803. O merhaleler için yüksek tepe görünür değildir. O menzillerin ne işareti ne de adı vardır. "Senâm", "sehab" vezninde olup, "deve hörgücü" ve "senâmü'l-arz", yerin ortası anlamlarındadır. Ve Basra ile Yemâniye arasında bir dağın ismidir (Kāmus). Burada "yüksek tepe"den kinayedir. Yani, ruhanî yolculuğun merhalelerini belirlemek için dışarıda görünen bir yüksek tepe yoktur ve o menzillerin dışarıda ne adı ne de işareti ve alameti vardır. Bilinmeli ki, genel olarak "seyr" (yolculuk) üç mertebe üzerinedir. Birisi mülkî (maddî âleme ait), diğeri melekûtî (gayb âlemine ait) ve üçüncüsü zâtîdir (Allah'ın zâtına ait). "Seyr-i mülkî", âlem-i halktaki (yaratılmışlar âlemindeki) yolculuk ve "seyr-i melekûtî" de âlem-i emrdeki (emir âlemindeki) yolculuktur. Seyr-i mülkînin ilerlemesi dışarıdan görünen bir işaret ile bilinir; ve seyr-i melekûtînin ilerlemesi de zevk ve irfan (bilgi) yoluyla anlaşılır. "Seyr-i zâtî"ye gelince, burada küllî fenâ (tamamen yok olma) olduğu için ikilik âlemine özgü olan kelam ve ifade kesilmiştir; ve bu makam makām-ı ittihâddır (birlik makamı). Makām-ı tevhîdin (tevhid makamının) üzerindedir. Zira makām-ı tevhîdde, sâlik-i muvahhidin (tevhid ehli yolcunun) varlığı olduğu için, ikilik vardır ve ondan bahsetmek mümkündür. Makām-ı ittihâdda ise sâlikin varlığı mahvolmuştur; ve makām-ı ittihâd, bazı anlayışı kısa olanların anladıkları gibi "hulûl" (Allah'ın yaratılmışa girmesi) değildir. Bu sebeple bu beyitlerde, sâlik ruhanî yolculuğun merhalelerine ulaştığı ve ruhanîyet denizine daldığı zaman, bu ruhanî yolculuğun durması ve ruhanîyet deryasının dalgalanması ve bu dalgalar sebebiyle yolculuğun durması hâlinde, sâlik hangi mevkide ve hangi evin damı altında kaldığını, yani ruhanî yolculuğunun ne mertebede olduğunu dışarıdan görünen bir işaret ve alamete bakıp bilemez. Zira burada seyr-fillâh (Allah'ta yolculuk) başlar ve seyr-fillâhın sahili ve kenarı yoktur. Nasıl ki engin denizlerde gemi kaptanları, denizde dışarıdan görünen bir işaret olmadığı için pusula kullanırlar ve kuzeyden, güneyden, doğudan ve batıdan ne kadar enlem ve boylamda bulunduklarını bununla bilirler. Ruhanîyet deryasının kaptanları olan ârifler ve kâmillerin (olgun insanların) elinde de hakiki varlığın mertebelerine ve tecellilerine (ortaya çıkışlarına) ait marifet pusulası vardır. Bu marifet pusulası vasıtasıyla ruhanî yolculuğun Hakk'ın varlığının hangi mertebesine, ne kadar uzak ve yakın olduğunu idrak ederler. Sözün özü, ruh deryasının menzillerini bilmek dışarıdan görünen bir alamet ile değildir, aksine zevkî ve manevîdir. Hint nüshalarında ikinci mısra' وقت موجشنی جدار و نی سقوف şeklindedir. Anlamı "O deryanın dalgası vaktinde ne duvar ne de tavanlar yoktur." Yani, ruhanî tecellinin duvar ve tavan mesabesinde olan cisim ile münasebeti yoktur; ve orada suret (şekil) mevcut değildir, demek olur. "Senâm", "sehab" vezninde olup, "deve hörgücü" ve "senâmü'l-arz", yerin ortası ma'nâlarınadır. Ve Basra ile Yemâniye arasında bir dağın ismidir (Kāmus). Burada "yüksek tepe"den kinâyedir. Ya'ni, seyr-i rûhânînin merhalelerini ta'yîn için zâhirde bir yüksek tepe yoktur ve o menzillerin zâhirde ne nâmı ve ne nişânı ve alâmeti vardır. Ma'lum olsun ki, sûret-i umumiyyede "seyr" üç mertebe üzerinedir. Birisi mülkî, diğeri melekûtî ve üçüncüsü zâtîdir. "Seyr-i mülkî", âlem-i halktaki seyr ve "seyr-i melekûtî" dahi âlem-i emrdeki seyrdir. Seyr-i mülkînin terakkîsi nişân-ı zâhirî ile bilinir; ve seyr-i melekûtînin terakkîsi dahi zevkan ve irfanen anlaşılır. "Seyr-i zâtî"ye gelince, burada fenâ-yı külli olduğu için âlem-i isney-niyyete mahsûs olan kelâm ve ifâde munkatı'dır; ve bu makam makām-ı ittihâddır. Makām-ı tevhîdin fevkındedir. Zîrâ makām-ı tevhîdde, sâlik-i muvahhidin vücûdu olduğu için, ikilik vardır ve ondan bahsetmek mümkindir. Makām-ı ittihâdda ise sâlikin vücûdu mahvdir; ve makām-ı ittihâd, ba'zı anlayışı kısa olanların anladıkları gibi "hulûl" değildir. Binâenaleyh bu beytlerde ladığı ve rûhâniyet denizine daldığı vakit, bu seyr-i rûhânînin tevakkufu ve deryâ-yı rûhânîyyetin dalgalanması ve bu dalgalar sebebiyle seyrin habsi hâlinde, sâlik hangi mevki'de ve hangi evin damı altında kaldığı, ya'ni seyr-i rûhânîsinin ne mertebede olduğunu zâhirî bir nişan ve alâmete bakıp bilemez. Zîrâ burada seyr-fillâh başlar ve seyr-fillâhın sâhili ve kenârı yoktur. Nitekim engin denizlerde gemi kaptanları, denizde bir nişân-ı zâhirî olmadığı için pusula kullanırlar ve şimâlden cenûbdan ve şarktan ve garbdan ne kadar arz ve tûlde bulunduklarını bununla bilirler. Deryâ-yı rûhâniyyetin kaptanları olan ârifler ve kâmillerin elinde dahi vücûd-i hakîkînin merâtibine ve tecelliyâtına aid ma'rifet pusulası vardır. Bu ma'rifet pusulası vasıtasıyla seyr-i rûhânînin vücûd-i Hakk'ın hangi mertebesine, ne kadar uzak ve yakın olduğunu idrâk ederler. Velhâsıl rûh deryâsının menzillerini bilmek alâmet-i sûrî ile değildir, belki zevkî ve ma'nevîdir. Hind nüshalarında ikinci mısra' وقت موجشنی جدار و نی سقوف suretindedir. Ma'nâsı "O deryânın dalgası vaktinde ne duvar ne de tavanlar yoktur." Ya'ni, tecellî-i rûhânînin duvar ve tavan mesâbesinde olan cisim ile münâsebeti yoktur; ve orada sûret mefküddur, demek olur. 803. O merahil için yüksek tepe zahir değildir. O menâzilin ne nişanı ne namı vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 803. O merhaleler için yüksek tepe görünür değildir. O menzillerin ne bir nişanı ne de bir adı vardır. "Senâm", "sehab" vezninde olup, "deve hörgücü" ve "senâmü'l-arz", yerin ortası anlamlarına gelir. Ve Basra ile Yemen arasında bir dağın ismidir (Kamus). Burada "yüksek tepe"den kinayedir. Yani, ruhanî yolculuğun merhalelerini belirlemek için dışarıda görünen bir yüksek tepe yoktur ve o menzillerin dışarıda ne adı ne de nişanı ve alâmeti vardır. Bilinmeli ki, genel olarak "seyr" (manevî yolculuk) üç mertebe üzerinedir. Birisi mülkî (maddî âlemle ilgili), diğeri melekûtî (gayb âlemiyle ilgili) ve üçüncüsü zâtîdir (Allah'ın özüyle ilgili). "Seyr-i mülkî", halk âlemindeki (maddî âlemdeki) seyr ve "seyr-i melekûtî" de emr âlemindeki (gayb âlemindeki) seyrdir. Seyr-i mülkînin ilerlemesi dışarıdan görünen bir nişan ile bilinir; ve seyr-i melekûtînin ilerlemesi de zevk (manevî tecrübe) ve irfan (derin bilgi) ile anlaşılır. "Seyr-i zâtî"ye gelince, burada küllî fenâ (tamamen yok olma) olduğu için ikilik âlemine özgü olan kelâm ve ifade kesilmiştir; ve bu makam ittihad (birlik) makamıdır. Tevhid makamının üstündedir. Çünkü tevhid makamında, muvahhid (birleyen) sâlikin (Hakk Yolcusu) varlığı olduğu için, ikilik vardır ve ondan bahsetmek mümkündür. İttihad makamında ise sâlikin varlığı mahvolmuştur; ve ittihad makamı, bazı anlayışı kısa olanların anladıkları gibi "hulûl" (Allah'ın yaratılmışa girmesi) değildir. Bu sebeple bu beyitlerde "seyr-i mülkî" ile "seyr-i melekûtî" açıklanmış ve "seyr-i zâtî"den bahsedilmemiştir. Hint nüshalarında birinci mısra' نیست پیدا اندران ره پا و گام yani "O derya yolunda ayak ve adım görünür değildir" demek olur. "Senâm", "sehab" vezninde olup, "deve hörgücü" ve "senâmü'l-arz", yerin ortası ma'nâlarınadır. Ve Basra ile Yemâniye arasında bir dağın ismidir (Kāmus). Burada "yüksek tepe"den kinâyedir. Ya'ni, seyr-i rûhânînin merhalelerini ta'yîn için zâhirde bir yüksek tepe yoktur ve o menzillerin zâhirde ne nâmı ve ne nişânı ve alâmeti vardır. Ma'lum olsun ki, sûret-i umumiyyede "seyr" üç mertebe üzerinedir. Birisi mülkî, diğeri melekûtî ve üçüncüsü zâtîdir. "Seyr-i mülkî", âlem-i halktaki seyr ve "seyr-i melekûtî" dahi âlem-i emrdeki seyrdir. Seyr-i mülkînin terakkîsi nişân-ı zâhirî ile bilinir; ve seyr-i melekûtînin terakkîsi dahi zevkan ve irfanen anlaşılır. "Seyr-i zâtî'ye gelince, burada fenâ-yı külli olduğu için âlem-i isney-niyyete mahsûs olan kelâm ve ifâde munkatı'dır; ve bu makam makām-ı ittihâddır. Makām-ı tevhîdin fevkındedir. Zîrâ makām-ı tevhîdde, sâlik-i muvahhidin vücûdu olduğu için, ikilik vardır ve ondan bahsetmek mümkindir. Makām-ı ittihâdda ise sâlikin vücûdu mahvdir; ve makām-ı ittihâd, ba'zı anlayışı kısa olanların anladıkları gibi "hulûl" değildir. Binâenaleyh bu beytlerde "seyr-i mülkî" ile "seyr-i melekûtî" beyân buyrulmuş ve "seyr-i zâtî" meskût bırakılmıştır. Hind nüshalarında birinci mısra' نیست پیدا اندران ره پا و گام ya'ni "O deryâ yolunda ayak ve adım zâhir değildir" demek olur. 804. İki menzil arasında yüz kadar vardır, o taraftaki nemadan aynın ruhuna kadar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 804. İki menzil arasında yüz kadar vardır, o taraftaki nemadan aynın ruhuna kadar. "İki menzil"den kastedilen, mülk âlemi menzili ve melekût âlemi menzilidir. Yani, mülkî ve melekûtî olan iki menzilin arasında, nemadan, yani bitkisel ruhtan itibaren وَ نَفَخْتُ فيه من روحى (Hicr, 15/29 ; Sâd, 38/72) ["Ve, ona rûhumdan üfürdüm"] ayet-i kerimesinde Hak Teâlâ'nın zâtına izafe edildiği beyan buyrulan insanî aynın ruhuna kadar birçok hâl geçirmiştir. Nitekim IV. cildin 3623 numaralı beytinde ["Yıllarca bitkiler âleminde ömür sürmüştür de, cemâdlık ülkesindeki savaşları hatırına bile getirmemiştir"] buyrulmuştu. İkinci mısra Hind nüshalarında آن طرف کز این تا بالا این şeklindedir. Anlamı, "O taraftaki eyn'den eyn'in yukarısına kadar" demektir. "Eyn"den kastedilen, mekân ve "eyn'in yukarısı"ndan kastedilen, lâ-mekândır. Yani, mekândan lâ-mekâna kadar olan o tarafta iki menzil arasında yüz kadar merhale vardır, demek olur. "Mekân" ile mülk âlemi menzili, "lâ-mekân" ile melekût âlemi menzili kastedilmiştir. "İki menzil"den murâd, menzil-i mülkî ve menzil-i melekûtîdir. Ya'ni, mülkî ve melekûtî olan iki menzilin arasında nemâdan, ya'ni rûh-i nebâtîden i'tibâren وَ نَفَخْتُ فيه من روحى (Hicr, 15/29 ; Sâd, 38/72) ["Ve, ona rûhumdan üfürdüm"] âyet-i kerîmesinde zât-ı Hakk'a muzâf olduğu beyân buyrulan ayn-ı insânînin rûhuna kadar birçok tavırlar geçirmiştir. Nitekim IV. cildin 3623 numaralı beytinde ["Yıllarca bitkiler âleminde ömür sürmüştür de, cemâdlık ülkesindeki savaşları hatırına bile getirmemiştir"] buyrulmuş idi. İkinci mısra' Hind nüshalarında آن طرف کز این تا بالا این sûretindedir. Ma'nâsı, "O taraftaki eynden eynin bâlâsına kadar" demek olur. "Eyn"den murâd, mekân ve "eyn"in bâlâsı"ndan murâd, lâ-mekândır. Ya'ni, mekândan lâ-mekâna kadar olan o tarafta iki menzil arasında yüz kadar merhale vardır, demek olur. "Mekân" ile menzil-i mülkî, “lâ-mekân" ile menzil-i melekûtî kasd edilmiştir. 805. Bu bekāları sen fenâdan görmüşsün. Cismin bekāsına niçin yapışmışsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 805. Bu kalıcılıkları sen yokluktan görmüşsün. Bedenin kalıcılığına niçin sarılmışsın? Bu şerefli beyit, yukarıda geçen 794 numaralı şerefli beytin pekiştirmesidir. Bu beyt-i şerîf yukarıda geçen 794 numaralı beyt-i şerîfin te'kîdidir. 806. Âgâh ol, ey karga, bu canı ver doğan ol! Hudâ'nın tebdili önünde can oynayıcı ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 806. Ey karga, uyanık ol, bu canı ver de doğan ol! Allah'ın tebdili (değiştirmesi) önünde canını ortaya koyan ol! Yani, ey hayvanî ruhunun uzunluğunu isteyen karga tabiatlı efendi, uyanık ol! Hayvanlarla ortak olan bu canı mücâhede (nefisle mücadele) ve riyâzât (nefsî perhizler) sayesinde feda et! Gerçek dönüştürücü olan Hakk'ın tebdili ile kargalıktan kurtul da "seyr-i mülkî" (mülk âleminde seyir) ile "seyr-i melekûtî" (melekût âleminde seyir) açıklanmış ve "seyr-i zâtî" (zât âleminde seyir) suskun bırakılmıştır. Hint nüshalarında birinci mısra' نیست پیدا اندران ره پا و گام yani "O derya yolunda ayak ve adım görünmez" demektir. Ya'ni, âgâh ol ey rûh-i hayvânîsinin uzunluğunu isteyen karga meşrebindeki efendi! Hayvanlar ile müşterek olan bu canı mücâhede ve riyâzât sâyesinde ver! Mübeddil-i hakîkî olan Hakk'ın tebdîli ile kargalıktan kurtul da "seyr-i mülkî" ile "seyr-i melekûtî" beyân buyrulmuş ve "seyr-i zâtî" meskût bırakılmıştır. Hind nüshalarında birinci mısra' نیست پیدا اندران ره پا و گام ya'ni "O deryâ yolunda ayak ve adım zâhir değildir" demek olur. 804. İki menzil arasında yüz kadar vardır, o taraftaki nemadan aynın ruhuna kadar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 804. İki menzil arasında yüz kadar vardır, o taraftaki nemadan aynın ruhuna kadar. "İki menzil"den kastedilen, mülk âlemi menzili ve melekût âlemi menzilidir. Yani, mülkî ve melekûtî olan iki menzilin arasında, nemadan, yani bitkisel ruhtan itibaren وَ نَفَخْتُ فيه من روحى (Hicr, 15/29 ; Sâd, 38/72) ["Ve, ona rûhumdan üfürdüm"] ayet-i kerimesinde Hak Teâlâ'nın zâtına izafe edildiği beyan buyrulan insanî aynın ruhuna kadar birçok hâl geçirmiştir. Nitekim IV. cildin 3623 numaralı beytinde ["Yıllarca bitkiler âleminde ömür sürmüştür de, cemâdlık ülkesindeki savaşları hatırına bile getirmemiştir"] buyrulmuştu. İkinci mısra Hind nüshalarında آن طرف کز این تا بالا این şeklindedir. Anlamı, "O taraftaki eyn'den eyn'in yukarısına kadar" demektir. "Eyn"den kastedilen, mekân ve "eyn'in yukarısı"ndan kastedilen, lâ-mekândır. Yani, mekândan lâ-mekâna kadar olan o tarafta iki menzil arasında yüz kadar merhale vardır, demek olur. "Mekân" ile mülk âlemi menzili, "lâ-mekân" ile melekût âlemi menzili kastedilmiştir. "İki menzil"den murâd, menzil-i mülkî ve menzil-i melekûtîdir. Ya'ni, mülkî ve melekûtî olan iki menzilin arasında nemâdan, ya'ni rûh-i nebâtîden i'tibâren وَ نَفَخْتُ فيه من روحى (Hicr, 15/29 ; Sâd, 38/72) ["Ve, ona rûhumdan üfürdüm"] âyet-i kerîmesinde zât-ı Hakk'a muzâf olduğu beyân buyrulan ayn-ı insânînin rûhuna kadar birçok tavırlar geçirmiştir. Nitekim IV. cildin 3623 numaralı beytinde ["Yıllarca bitkiler âleminde ömür sürmüştür de, cemâdlık ülkesindeki savaşları hatırına bile getirmemiştir"] buyrulmuş idi. İkinci mısra' Hind nüshalarında آن طرف کز این تا بالا این sûretindedir. Ma'nâsı, "O taraftaki eynden eynin bâlâsına kadar" demek olur. "Eyn"den murâd, mekân ve "eyn"in bâlâsı"ndan murâd, lâ-mekândır. Ya'ni, mekândan lâ-mekâna kadar olan o tarafta iki menzil arasında yüz kadar merhale vardır, demek olur. "Mekân" ile menzil-i mülkî, “lâ-mekân" ile menzil-i melekûtî kasd edilmiştir. 805. Bu bekāları sen fenâdan görmüşsün. Cismin bekāsına niçin yapışmışsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 805. Bu kalıcılıkları sen yokluktan görmüşsün. Bedenin kalıcılığına niçin sarılmışsın? Bu şerefli beyit, yukarıda geçen 794 numaralı şerefli beytin pekiştirmesidir. Bu beyt-i şerîf yukarıda geçen 794 numaralı beyt-i şerîfin te'kîdidir. 806. Âgâh ol, ey karga, bu canı ver doğan ol! Hudâ'nın tebdili önünde can oynayıcı ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 806. Âgâh ol, ey karga, bu canı ver doğan ol! Hudâ'nın tebdili önünde can oynayıcı ol! Yani, ey hayvanî ruhunun uzunluğunu isteyen karga tabiatlı efendi, uyanık ol! Hayvanlarla ortak olan bu canı mücâhedeler (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) sayesinde feda et! Gerçek dönüştürücü olan Hakk'ın dönüştürmesiyle kargalıktan kurtul da yükseklere uçmak için doğan kuşu ol! Ve hayvanî ruh yerine insanî ruha sahip ol! Hakk'ın dönüştürmesi karşısında can oyunu oyna! Ya'ni, âgâh ol ey rûh-i hayvânîsinin uzunluğunu isteyen karga meşrebindeki efendi! Hayvanlar ile müşterek olan bu canı mücâhede ve riyâzât sâyesinde ver! Mübeddil-i hakîkî olan Hakk'ın tebdîli ile kargalıktan kurtul da yükseklere uçmak için doğan kuşu ol! Ve rûh-i hayvânî yerine rûh-i insânîye mâlik ol! Hakk'ın tebdîli huzûrunda can oyunu oyna! 807. Tâzeyi tut ve eskiyi teslîm et! Zîrâ senin her bu yılın geçen yılın üçünden ziyadedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 807. Tâzeyi tut ve eskiyi teslim et! Çünkü senin her bu yılın, geçen yılın üçünden daha fazladır. Şerefli beyitteki "üç" sayısı, sınırlama için değildir, fazlalığı anlatmak içindir. Yani, ey Hakk yolunun sâliki, Yüce Allah hazretleri, isimleri sebebiyle daima tecelli eder ve bu tecelli ile eşyanın suretlerini sürekli değiştirir. Bu değişim ile gidenin yerine gelen, ya ondan daha hayırlı olur yahut benzeri olur. Nasıl ki Bakara suresinde "Biz bozduğumuz veya unutturduğumuz bir ayetin daha hayırlısını, yahut mislini getiririz." (Bakara, 2/106) buyrulur. İnsan ise ancak fikirden ve düşünceden ibaret olduğundan, onun fikri eğitim ve tecrübe ile her sene değişir ve giden fikrinin yerine ondan daha hayırlısı ve yükseği gelir. Fikrî eğitim ve terbiyeden uzak olup hayvan gibi yaşayanlar istisnadır. Onların değişimi yalnız cismanî olur ve benzerlerin yenilenmesiyle cisimlerinden gidenin yerine benzeri gelir. Beyt-i şerîfteki "üç" adedi, hasr için değildir, ziyâdeliği tefhîm içindir. Ya'ni, ey sâlik-i tarîk-ı Hak, Hak Teâlâ hazretleri, esmâsı hasebiyle dâimâ mütecellîdir ve bu tecellî ile suver-i eşyayı aleddevam tebdîl buyurur. Bu tebdîl ile gidenin yerine gelen, ya daha ondan hayırlı olur veyâhud misli olur. Nitekim sûre-i Bakara'da مَا تَنسَ مِنْ آيَة أو ننسهَا نَأْتِ بخير منها أو مثلها (Bakara, 2/106) ya'ni "Biz bozduğumuz veyâ unutturduğumuz bir âyetin daha hayırlısını, yâhud mislini getiririz." buyrulur. İnsan ise ancak fikirden ve düşünceden ibâret olduğundan onun fikri ta'lîm ve tecrübe ile her sene değişir ve giden fikrinin yerine ondan daha hayırlısı ve yükseği gelir. Ta'lîm ve terbiye-i fikriyyeden ârî olup hayvan gibi yaşayanlar müstesnâdır. Onların tebeddülü yalnız cismânî olur ve teceddüd-i emsâl ile cisimlerinden gidenin yerine misli gelir. 808. Eğer hurma ağacı gibi îsar edici olmazsan, eskiyi eski üzerine koy ve doldur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 808. Eğer hurma ağacı gibi fedakâr olmazsan, eskiyi eski üzerine koy ve doldur! Eğer sen Hakk yolunda, hurma ağacı gibi, bedensel kuvvetlerinden, fikrinden ve sahip olduğun her şeyden fedakârlık edip verici ve bağışlayıcı olmazsan, eskileri eski üzerine koy ve onların sevgisini kalbine doldur! Bu şerefli beyitte, evliyanın ilmine karşı olan zahir ulemasına (dış görünüşe önem veren din bilginleri) bir gönderme vardır. Çünkü onların ilmi, kendilerinden önce gelen zahir ulemasının istidlâlî (akıl yürütmeye dayalı) ilimleridir. Bu sebeple, zahirî ve resmî ilimlerin tahsili, eskiyi eski üzerine koyup doldurmak olur. Eğer sen Hak yolunda, hurma ağacı gibi, kuvâ-yı bedeniyyenden ve fikrinden ve mâlik olduğun her şeyden fedakârlık edip îsâr ve i'tâ etmezsen, eskileri eski üzerine koy ve onların muhabbetini kalbine doldur! Bu beyt-i şerîfte ulûm-i evliyâya muhâlif olan ulemâ-i zâhireye ta'rîz vardır. Zîrâ onların ilmi kendilerinden evvel gelen ulemâ-i zâhirenin ulûm-i istidlâliyyesidir. Binâenaleyh ulûm-i zâhiriyye ve resmiyyenin tahsîli, eskiyi eski üzerine koyup doldurmak olur. 809. Eskiyi ve kokmuş ve çürümüşü her görmemiş için hediye götür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 809. Eskiyi, kokmuşu ve çürümüşü görmemiş her kişi için hediye götür! Ey zahirî âlim, ululardan miras kalmış olup eskimiş olan ve ağızlarda çok dolaşıp bozuk nefeslerle kokmuş olan ve evliya ilimleri karşısında çürümüş olan şeyleri, yükseklerde uçmak için doğan kuş ol! Ve hayvanî ruh yerine insanî ruha sahip ol! Hakk'ın değişimi karşısında can oyunu oyna! Ey âlim-i zâhirî, ululardan mîrâs kalmış olup eskimiş olan ve ağızlarda çok dolaşıp bozuk nefesler ile kokmuş ve ulûm-i evliyâ muvâcehesinde çürü- yükseklere uçmak için doğan kuşu ol! Ve rûh-i hayvânî yerine rûh-i insânîye mâlik ol! Hakk'ın tebdîli huzûrunda can oyunu oyna! 807. Tâzeyi tut ve eskiyi teslîm et! Zîrâ senin her bu yılın geçen yılın üçünden ziyadedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 807. Tâzeyi tut ve eskiyi teslim et! Çünkü senin her bu yılın, geçen yılın üçünden daha fazladır. Şerefli beyitteki "üç" sayısı, sınırlama için değildir, fazlalığı anlatmak içindir. Yani, ey Hakk yolunun sâliki, Yüce Allah hazretleri, isimleri sebebiyle daima tecelli eder ve bu tecelli ile eşyanın suretlerini sürekli değiştirir. Bu değişim ile gidenin yerine gelen, ya ondan daha hayırlı olur yahut benzeri olur. Nasıl ki Bakara suresinde "Biz bozduğumuz veya unutturduğumuz bir ayetin daha hayırlısını, yahut mislini getiririz." (Bakara, 2/106) buyrulur. İnsan ise ancak fikirden ve düşünceden ibaret olduğundan, onun fikri eğitim ve tecrübe ile her sene değişir ve giden fikrinin yerine ondan daha hayırlısı ve yükseği gelir. Fikrî eğitim ve terbiyeden uzak olup hayvan gibi yaşayanlar istisnadır. Onların değişimi yalnız cismanî olur ve benzerlerin yenilenmesiyle cisimlerinden gidenin yerine benzeri gelir. Beyt-i şerîfteki "üç" adedi, hasr için değildir, ziyâdeliği tefhîm içindir. Ya'ni, ey sâlik-i tarîk-ı Hak, Hak Teâlâ hazretleri, esmâsı hasebiyle dâimâ mütecellîdir ve bu tecellî ile suver-i eşyayı aleddevam tebdîl buyurur. Bu tebdîl ile gidenin yerine gelen, ya daha ondan hayırlı olur veyâhud misli olur. Nitekim sûre-i Bakara'da مَا تَنسَ مِنْ آيَة أو ننسهَا نَأْتِ بخير منها أو مثلها (Bakara, 2/106) ya'ni "Biz bozduğumuz veyâ unutturduğumuz bir âyetin daha hayırlısını, yâhud mislini getiririz." buyrulur. İnsan ise ancak fikirden ve düşünceden ibâret olduğundan onun fikri ta'lîm ve tecrübe ile her sene değişir ve giden fikrinin yerine ondan daha hayırlısı ve yükseği gelir. Ta'lîm ve terbiye-i fikriyyeden ârî olup hayvan gibi yaşayanlar müstesnâdır. Onların tebeddülü yalnız cismânî olur ve teceddüd-i emsâl ile cisimlerinden gidenin yerine misli gelir. 808. Eğer hurma ağacı gibi îsar edici olmazsan, eskiyi eski üzerine koy ve doldur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 808. Eğer hurma ağacı gibi fedakâr olmazsan, eskiyi eski üzerine koy ve doldur! Eğer sen Hakk yolunda, hurma ağacı gibi, bedensel kuvvetlerinden, fikrinden ve sahip olduğun her şeyden fedakârlık edip verici ve bağışlayıcı olmazsan, eskileri eski üzerine koy ve onların sevgisini kalbine doldur! Bu şerefli beyitte, evliyanın ilmine karşı olan zahir ulemasına (dış görünüşe önem veren din bilginleri) bir gönderme vardır. Çünkü onların ilmi, kendilerinden önce gelen zahir ulemasının istidlâlî (akıl yürütmeye dayalı) ilimleridir. Bu sebeple, zahirî ve resmî ilimlerin tahsili, eskiyi eski üzerine koyup doldurmak olur. Eğer sen Hak yolunda, hurma ağacı gibi, kuvâ-yı bedeniyyenden ve fikrinden ve mâlik olduğun her şeyden fedakârlık edip îsâr ve i'tâ etmezsen, eskileri eski üzerine koy ve onların muhabbetini kalbine doldur! Bu beyt-i şerîfte ulûm-i evliyâya muhâlif olan ulemâ-i zâhireye ta'rîz vardır. Zîrâ onların ilmi kendilerinden evvel gelen ulemâ-i zâhirenin ulûm-i istidlâliyyesidir. Binâenaleyh ulûm-i zâhiriyye ve resmiyyenin tahsîli, eskiyi eski üzerine koyup doldurmak olur. 809. Eskiyi ve kokmuş ve çürümüşü her görmemiş için hediye götür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 809. Eskiyi, kokmuşu ve çürümüşü her görmemiş için hediye götür! Ey zahirî âlim, ululardan miras kalmış olup eskimiş olan ve ağızlarda çok dolaşıp bozuk nefeslerle kokmuş ve evliyanın ilimleri karşısında çürümüş olan o zahirî ilimleri, her görmemiş olan cahiller için hediye götür. Onlar, Hakk'ı bilenlerin huzuruna layık hediye değildir. Ey âlim-i zâhirî, ululardan mîrâs kalmış olup eskimiş olan ve ağızlarda çok dolaşıp bozuk nefesler ile kokmuş ve ulûm-i evliyâ muvâcehesinde çürü- müş olan o ulûm-i zâhireyi her görmemiş olan câhiller için hediye götür. On-lar ârif-i Hak olanların huzûruna lâyık hediye değildir. 810. O kimse ki yeni gördü; senin müşterin değildir. Hakk'ın saydıdır, senin [812] giriftarın değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 810. O kimse ki yeni gördü; senin müşterin değildir. Hakk'ın avıdır, senin tutsağın değildir. Yani, tecellî ilmini yeni yeni gören Hakk'ı bilen kişi senin müşterin değildir. O Rabbanî ârif Hakk'ın avı ve tutsağıdır. Senin tutsağın ve avın olamaz. Sen o kokmuş ilimlerinle kalp gözleri kör olan cahilleri avla! Ya'ni, yeni yeni ilm-i tecellîyi gören ârif-i Hak senin müşterin değildir. O ârif-i rabbânî Hakk'ın saydı ve avıdır. Senin giriftârın ve avın olamaz. Sen o kokmuş ilimlerin ile kalb gözleri kör olan câhilleri avla! 811. Her nerede kör kuş cemâati olursa, ey acı sel, senin üzerine cem' gel-sinler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 811. Her nerede kör kuş topluluğu olursa, ey acı sel, senin üzerine toplansınlar. Ey görünen âlemin ve tabiatın âlimi ve ey acı su seli olan efendi, her nerede kör kuş topluluğu olan cahiller olursa, hakikatleri öğrettiğini zannederek senin başına toplansınlar! Ey âlim-i zâhirî ve tabîî ve ey acı su seli olan efendi, her nerede kör kuş cemâati olan câhiller olursa, ta'lîm-i hakāyık ettiğini zannederek senin başı-na toplansınlar! 812. Tâ ki acı sudan körlük zahir olsun; zîrâ ki acı su körlük arttırır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 812. Ta ki acı sudan körlük ortaya çıksın; çünkü acı su körlüğü artırır. "Şûr-âbe", acı, tuzlu ve murdar su anlamındadır. Yani, senin ağzından çıkan acı su gibi olan o kokmuş ve çürümüş ilimlerden, dinleyenlerin körlükleri artsın! Çünkü acı su esasen körlüğü artırır. Yani bir kimse görünüşte acı su içmeye devam ederse, bu su kireçli olduğu için damarları sertleştirip kan layıkıyla dolaşamaz ve gözleri bu damar sertleşmesi sebebiyle görmez bir hâle gelir. Dışsal ve doğal ilimler de, ruhun damarlarını bozup kalp gözünü kör eder. "Şûr-âbe", acı ve tuzlu ve murdar su ma'nâsınadır. Ya'ni, tâ ki senin ağ-zından çıkardığın acı su gibi olan o kokmuş ve çürümüş ilimlerden, dinleyen-lerin körlükleri ziyâde olsun! Çünkü acı su esâsen körlüğü ziyâde eder. Ya'ni bir kimse zâhirde acı su içmeğe devam ederse, bu su kireçli olduğu için da-marları tasallüb edip kan lâyıkıyla deverân edemez ve gözleri bu damar ta-sallübü sebebiyle görmez bir hâle gelir. Ulûm-i zâhiriyye ve tabîiyye dahi, rû-hun urûkunu bozup kalb gözünü kör eder. 813. Ehl-i dünya o sebebden kör kalblidirler; suyun ve çamurun acısını içici-dirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 813. Dünya ehli bu sebeple kör kalplidirler; suyun ve çamurun acısını içicidirler. "Su ve çamur"dan kasıt, cismaniyettir. Yani dünya ehli olan, görünen ilimler ve tabiat ilimleri sahipleri bu yüzden kör kalplidirler. Çünkü onlar, ruhlarına ve akıllarına cismaniyet âleminde acı su hükmünde olan ilimlerini içiriyorlar; ve çünkü onların ilimleri beş duyunun algıladıklarının toplamıdır. O görünen ilimleri, görmemiş olan her cahil için hediye götür. Onlar, Hakk'ı bilenlerin huzuruna layık hediye değildir. "Ab ü gil"den murâd, cismâniyettir. Ya'ni ehl-i dünyâ olan ulûm-i zâhi-riyye ve tabîiyye erbâbı ondan dolayı kör kalblidirler. Zîrâ onlar, rûhlarına ve akıllarına cismâniyet âleminde acı su mesâbesinde olan ilimlerini içiriyor-lar; ve çünki onların ilimleri havâss-i hamsenin müdrekâtı mecmû'udur. müş olan o ulûm-i zâhireyi her görmemiş olan câhiller için hediye götür. Onlar ârif-i Hak olanların huzûruna lâyık hediye değildir. 810. O kimse ki yeni gördü; senin müşterin değildir. Hakk'ın saydıdır, senin [812] giriftarın değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 810. O kimse ki yeni gördü; senin müşterin değildir. Hakk'ın avıdır, senin tutsağın değildir. Yani, tecellî ilmini yeni yeni gören Hakk'ı bilen kişi senin müşterin değildir. O Rabbanî ârif Hakk'ın avı ve tutsağıdır. Senin tutsağın ve avın olamaz. Sen o kokmuş ilimlerinle kalp gözleri kör olan cahilleri avla! Ya'ni, yeni yeni ilm-i tecellîyi gören ârif-i Hak senin müşterin değildir. O ârif-i rabbânî Hakk'ın saydı ve avıdır. Senin giriftârın ve avın olamaz. Sen o kokmuş ilimlerin ile kalb gözleri kör olan câhilleri avla! 811. Her nerede kör kuş cemâati olursa, ey acı sel, senin üzerine cem' gelsinler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 811. Her nerede kör kuş topluluğu olursa, ey acı sel, senin üzerine toplansınlar. Ey görünen âlemin ve doğanın bilgini ve ey acı su seli olan efendi, her nerede kör kuş topluluğu olan cahiller olursa, hakikatleri öğrettiğini zannederek senin başına toplansınlar! Ey âlim-i zâhirî ve tabîî ve ey acı su seli olan efendi, her nerede kör kuş cemâati olan câhiller olursa, ta'lîm-i hakāyık ettiğini zannederek senin başına toplansınlar! 812. Tâ ki acı sudan körlük zahir olsun; zîrâ ki acı su körlük arttırır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 812. Ta ki acı sudan körlük ortaya çıksın; çünkü acı su körlüğü artırır. "Şûr-âbe", acı, tuzlu ve murdar su anlamındadır. Yani, senin ağzından çıkan acı su gibi olan o kokmuş ve çürümüş ilimlerden, dinleyenlerin körlükleri artsın! Çünkü acı su esasen körlüğü artırır. Yani bir kimse görünürde acı su içmeye devam ederse, bu su kireçli olduğu için damarları sertleştirip kan gerektiği gibi dolaşamaz ve gözleri bu damar sertleşmesi sebebiyle görmez bir hâle gelir. Dış ilimler ve doğal ilimler de, ruhun damarlarını bozup kalp gözünü kör eder. "Şûr-âbe", acı ve tuzlu ve murdar su ma'nâsınadır. Ya'ni, tâ ki senin ağzından çıkardığın acı su gibi olan o kokmuş ve çürümüş ilimlerden, dinleyenlerin körlükleri ziyâde olsun! Çünkü acı su esâsen körlüğü ziyâde eder. Ya'ni bir kimse zâhirde acı su içmeğe devam ederse, bu su kireçli olduğu için damarları tasallüb edip kan lâyıkıyla deverân edemez ve gözleri bu damar tasallübü sebebiyle görmez bir hâle gelir. Ulûm-i zâhiriyye ve tabîiyye dahi, rûhun urûkunu bozup kalb gözünü kör eder. 813. Ehl-i dünyâ o sebebden kör kalblidirler; suyun ve çamurun acısını içicidirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 813. Dünya ehli bu sebeple kör kalplidirler; suyun ve çamurun acısını içerler. "Su ve çamur"dan kasıt, cismaniyettir. Yani dünya ehli olan, görünen ilimler ve tabiat ilimleri sahipleri bu yüzden kör kalplidirler. Çünkü onlar, ruhlarına ve akıllarına cismaniyet âleminde acı su hükmünde olan ilimlerini içiriyorlar; ve çünkü onların ilimleri beş duyunun algıladıklarının toplamıdır. Akıllarının çıkarımları, bu algılananların toplamı dairesinde dönüp durur. Bu sebeple bunlardan bazıları izafî ruhun (bedene bağlı ruh) varlığını inkâr ederler; ve bir kısmı da tabiatüstü bir âlem ispat edip kendi vehimleri (gerçek olmayan tahayyülleri) ve hayalleri dairesinde yürürler. "Ab ü gil"den murâd, cismâniyettir. Ya'ni ehl-i dünyâ olan ulûm-i zâhiriyye ve tabîiyye erbâbı ondan dolayı kör kalblidirler. Zîrâ onlar, rûhlarına ve akıllarına cismâniyet âleminde acı su mesâbesinde olan ilimlerini içiyorlar; ve çünki onların ilimleri havâss-i hamsenin müdrekâtı mecmû'udur. Akıllarının istidlâlâtı, bu müdrekâtın mecmû'u dâiresinde dolaşır durur. Onun için bunlardan bâzıları rûh-i izâfinin vücudunu inkâr ederler; ve bir kısmı da mâ-fevkattabîa bir âlem isbât edip kendi evhâm ve hayalleri dâiresinde yürürler. 814. Mâdemki gizlide âb-ı hayat tutmazsın, cihanda acı su ver, kör satın al!✨ ✨ Sade Türkçe flash 814. Mademki gizlide âb-ı hayat tutmazsın, cihanda acı su ver, kör satın al! Ey kör kalpli olan zâhirî âlim, mademki ruhunda âb-ı hayat (ölümsüzlük suyu) değerinde olan ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) yoktur, o hâlde bu sûret âleminde acı su değerinde olan ilimlerini ver, körleri ve cahilleri satın al ve onları kendine hayran et! Ey kör kalbli olan âlim-i zâhirî, mâdemki rûhunda âb-ı hayât mesâbesinde olan ulûm-i ledünniyye yoktur, o hâlde bu âlem-i sûrette acı su mesâbesinde olan ilimlerini ver, körleri ve câhilleri satın al ve onları kendine meftûn et! 815. Böyle hâl ile bekā ve yâd istersin. Zenci gibisin, kara yüzlülükle mesrûrsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 815. Böyle bir hâl ile kalıcılık ve anılmak istersin. Zenci gibisin, kara yüzlülükle sevinçlisin. Böyle bir hâl ile mana âleminde kalıcılığı ve şekil âleminde de adının anılmasını istersin, öyle mi? Zenci gibi kara yüzlülük içinde sevinçlisin. Çünkü senin bu acı su hükmündeki ilimlerin, gerek mana âleminde gerekse şekil âleminde kara yüzlülüktür. Çünkü ahiret âleminde faydası yoktur. Aksine, orada ömrünün boşa gittiğini anlayıp hasret çekersin. Şekil âleminde dahi senin bu ilimlerinin mahiyeti her an değişmektedir. Örneğin, maddecilerin ilmi ve fikri, bugün elektron teorisinin ortaya çıkmasıyla iflas etti. Çünkü onlar "madde" ve "kuvvet" diye iki bağımsız varlık ispat ettiler. Halbuki şu anki durumda maddenin yoğunlaşan kuvvetten ibaret olduğu anlaşıldı. Buna göre, maddecilerin fikirleri ve ilimleri şekil âleminde dahi yüz karası oldu. Böyle bir hâl ile âlem-i ma'nâda bekāyı ve âlem-i sûrette de nâmının yâdını istersin öyle mi? Zenci gibi kara yüzlülük içinde mesrûrsun. Zîrâ senin bu acı su mesâbesindeki ilimlerin gerek âlem-i ma'nâda ve gerek âlem-i sûrette kara yüzlülüktür. Zîrâ âlem-i âhirette fâidesi yoktur. Bilakis orada ömrünün boşa gittiğini anlayıp hasret çekersin. Âlem-i sûrette dahi senin bu ilimlerinin mâhiyeti her an tebeddül etmektedir. Meselâ maddiyyûnun ilmi ve fikri elyevm elektron nazariyesinin zuhûruyla iflas etti. Çünki onlar "madde" ve "kuvvet" diye iki müstakil vücûd isbât ettiler. Halbuki hâl-i hâzırda maddenin tekâsüf eden kuvvetten ibaret olduğu anlaşıldı. Binâenaleyh maddiyyûnun fikirleri ve ilimleri âlem-i sûrette dahi yüz karası oldu. 816. Zenci, karanlıkta ondan dolayı rahattır ki o, doğuştan ve asıldan zenci olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 816. Zenci, karanlıkta ondan dolayı rahattır ki o, doğuştan ve asıldan zenci olmuştur. Yani, zenci, annesinden kara yüzlü olarak doğduğu ve aslında kara olduğu için hâlinden memnun ve rahat olmuştur. Çünkü o, beyazlık hâlinin inceliğinden habersizdir. Ey zahirî âlim (dış görünüşe göre hüküm veren bilgin), sen gözünü açtın, ilim adına o boş sözleri gördün; ilm-i ledün (Allah tarafından doğrudan verilen ilim) ve ilm-i tecellînin (tecellî ilmi) zevkini ve inceliğini tatmadın ki bilesin! Akıllarının çıkarımları, bu idrak edilenlerin toplamı dairesinde dolaşır durur. Onun için bunlardan bazıları izafî ruhun (bağıntılı ruhun) varlığını inkâr ederler; ve bir kısmı da doğaüstü bir âlem ispat edip kendi vehim ve hayalleri dairesinde yürürler. Ya'ni, zenci, anasından kara yüzlü olarak doğduğu ve aslında kara olduğu için hâlinden memnun ve rahat olmuştur. Zîrâ o beyazlık hâlinin letâfetinden bîhaberdir. Ey âlim-i zâhirî, sen gözünü açtın, ilim nâmına o kıyl ü kāli gördün; ilm-i ledünnün ve ilm-i tecellînin zevkini ve letâfetini tatmadın ki bilesin! Akıllarının istidlâlâtı, bu müdrekâtın mecmû'u dâiresinde dolaşır durur. Onun için bunlardan bâzıları rûh-i izâfinin vücudunu inkâr ederler; ve bir kısmı da mâ-fevkattabîa bir âlem isbât edip kendi evhâm ve hayalleri dâiresinde yürürler. 814. Mâdemki gizlide âb-ı hayat tutmazsın, cihanda acı su ver, kör satın al!✨ ✨ Sade Türkçe flash 814. Mademki gizlide âb-ı hayat tutmazsın, cihanda acı su ver, kör satın al! Ey kör kalpli olan zâhirî âlim, mademki ruhunda âb-ı hayat (ölümsüzlük suyu) değerinde olan ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) yoktur, o hâlde bu sûret âleminde acı su değerinde olan ilimlerini ver, körleri ve cahilleri satın al ve onları kendine hayran et! Ey kör kalbli olan âlim-i zâhirî, mâdemki rûhunda âb-ı hayât mesâbesinde olan ulûm-i ledünniyye yoktur, o hâlde bu âlem-i sûrette acı su mesâbesinde olan ilimlerini ver, körleri ve câhilleri satın al ve onları kendine meftûn et! 815. Böyle hâl ile bekā ve yâd istersin. Zenci gibisin, kara yüzlülükle mesrûrsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 815. Böyle bir hâl ile kalıcılık ve anılmak istersin. Zenci gibisin, kara yüzlülükle sevinçlisin. Böyle bir hâl ile mana âleminde kalıcılığı ve şekil âleminde de adının anılmasını istersin, öyle mi? Zenci gibi kara yüzlülük içinde sevinçlisin. Çünkü senin bu acı su hükmündeki ilimlerin, gerek mana âleminde gerekse şekil âleminde kara yüzlülüktür. Çünkü ahiret âleminde faydası yoktur. Aksine, orada ömrünün boşa gittiğini anlayıp hasret çekersin. Şekil âleminde dahi senin bu ilimlerinin mahiyeti her an değişmektedir. Örneğin, maddecilerin ilmi ve fikri, bugün elektron teorisinin ortaya çıkmasıyla iflas etti. Çünkü onlar "madde" ve "kuvvet" diye iki bağımsız varlık ispat ettiler. Halbuki şu anki durumda maddenin yoğunlaşan kuvvetten ibaret olduğu anlaşıldı. Buna göre, maddecilerin fikirleri ve ilimleri şekil âleminde dahi yüz karası oldu. Böyle bir hâl ile âlem-i ma'nâda bekāyı ve âlem-i sûrette de nâmının yâdını istersin öyle mi? Zenci gibi kara yüzlülük içinde mesrûrsun. Zîrâ senin bu acı su mesâbesindeki ilimlerin gerek âlem-i ma'nâda ve gerek âlem-i sûrette kara yüzlülüktür. Zîrâ âlem-i âhirette fâidesi yoktur. Bilakis orada ömrünün boşa gittiğini anlayıp hasret çekersin. Âlem-i sûrette dahi senin bu ilimlerinin mâhiyeti her an tebeddül etmektedir. Meselâ maddiyyûnun ilmi ve fikri elyevm elektron nazariyesinin zuhûruyla iflas etti. Çünki onlar "madde" ve "kuvvet" diye iki müstakil vücûd isbât ettiler. Halbuki hâl-i hâzırda maddenin tekâsüf eden kuvvetten ibaret olduğu anlaşıldı. Binâenaleyh maddiyyûnun fikirleri ve ilimleri âlem-i sûrette dahi yüz karası oldu. 816. Zenci, karanlıkta ondan dolayı rahattır ki o, doğuştan ve asıldan zenci olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 816. Zenci, karanlıkta ondan dolayı rahattır ki o, doğuştan ve asıldan zenci olmuştur. Yani, zenci, annesinden kara yüzlü olarak doğduğu ve aslında kara olduğu için hâlinden memnun ve rahat olmuştur. Çünkü o, beyazlık hâlinin inceliğinden habersizdir. Ey zahirî âlim, sen gözünü açtın, ilim adına o boş sözleri gördün; ilm-i ledünnün (Allah tarafından doğrudan verilen ilim) ve ilm-i tecellînin (Allah'ın tecellîlerinin ilmi) zevkini ve inceliğini tatmadın ki bilesin! Ya'ni, zenci, anasından kara yüzlü olarak doğduğu ve aslında kara olduğu için hâlinden memnun ve rahat olmuştur. Zîrâ o beyazlık hâlinin letâfetinden bîhaberdir. Ey âlim-i zâhirî, sen gözünü açtın, ilim nâmına o kıyl ü kāli gördün; ilm-i ledünnün ve ilm-i tecellînin zevkini ve letâfetini tatmadın ki bilesin! 817. O kimse ki, bir gün mahbub ve latîf yüzlü ola, eğer kara olursa tedarik isteyici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 817. O kimse ki, bir gün sevgili ve güzel yüzlü olur, eğer kara olursa çare arayıcı olur. "Şâhid", Farsça bir kelime olup "sevgili" anlamındadır. Yani, aslında sevgili ve güzel yüzlü olan bir kimse, eğer geçici olarak kara olursa, beyazlanmanın çaresine bakar. Sen ise daima kalbi kara bir hâlde olduğundan, ilahi bilgiler (maârif-i ilâhiyye) nuruyla kalbinin saf olması çaresini arama gerekliliğini hissetmezsin. "Şâhid", Fârisî bir kelime olup "mahbûb” ma'nâsınadır. Ya'ni, aslında mahbûb ve güzel yüzlü olan bir kimse, eğer ârızî olarak kara olursa, beyazlanmanın çâresine bakar. Sen ise dâimâ kalbi kara bir hâlde olduğundan, maârif-i ilâhiyye nûruyla kalbinin sâfi olması çâresini aramak lüzûmunu hissetmezsin. 818. Uçucu kuş yerde kaldığı vakit, gamda ve elemde ve nâlede olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 818. Uçucu kuş yerde kaldığı vakit, gamda ve elemde ve inlemede olur. 819. Tavuk, yer üzerinde hoş gider; dâne toplayıcı ve mesrûr ve şâtır olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 819. Tavuk, yer üzerinde hoş gider; dane toplayıcı, sevinçli ve pervasız olur. "Mürg-i hâne" (ev kuşu), tavuk, kaz ve ördek gibi hayvanlardır. "Şâtır", dilâver (yiğit), çevik, satranç oyuncusu, şuh ve pervasız anlamlarındadır. Burada "şuh ve pervasız" anlamındadır. "Uçucu kuş"tan kasıt, insanî ruhun zevkini tatmış olan Hakk Yolcusu ve "tavuk"tan kasıt ise, hayvanî ruhun zevkiyle zevklenen kimselerdir. Yani, insanî ruhun zevkini tatmış olan Hakk Yolcusu, bir ara feyzine kesinti gelip hayvanî ruhunun mahkûmu olsa keder içinde kalır ve feyzinin geri gelmesi için Yüce Allah'a yalvarır, inler. Fakat hayvanî ruhun zevkine dalmış olan kimse, o hâl içinde sevinçli ve bu aşağı âlemin danelerini toplayıcı ve pervasız olur. "Mürg-1 hâne", tavuk, kaz ve ördek gibi hayvânâttır. “Şâtır”, dilâver ve çâlâk ve satranç oyuncusu ve şûh ve pervâsız ma'nâlarınadır. Burada “şûh ve pervâsız" ma'nâsınadır. "Uçucu kuş'tan murâd, rûh-i insânî zevkini tatmış olan sâlik ve "tavuk"tan murâd, rûh-i hayvânî zevkiyle mütezevvık olan kimselerdir. Ya'ni, rûh-i insânî zevkini tatmış olan sâlik, bir aralık feyzine inkıtâ' vâki' olup rûh-i hayvânîsinin mahkûmu olsa keder içinde kalır ve feyzinin iâdesi için cenâb-ı Hakk'a yalvarır, nâle eder. Fakat rûh-i hayvânî zevkınde müstağrak olan kimse, o hâl içinde mesrûr ve bu âlem-i süflînin, dânelerini toplayıcı ve pervâsız olur. 820. Zîra ki o asıldan bî-pervâz idi ve o diğeri uçucu ve pervâz edici idi. [822]✨ ✨ Sade Türkçe flash 820. Çünkü o asıldan pervasızdı ve o diğeri uçucu ve pervasızdı. [822] Şemsü'l-Lügāt, Ferheng-i Hüseyn-i Vefâî'den naklen, "pervâz" kelimesinin "kuşların oturacağı yer" anlamına geldiğini kaydeder. Bu durumda birinci mısradaki "pervâz" bu anlamdadır. İkinci mısradaki "pervâz" ise "uçucu" anlamına gelip "perrende" kelimesinin eş anlamlısıdır. Bu sebeple, anlamları ayrı olmak itibarıyla kafiyede bir eksiklik olmaz. Yani, "Tavuk mesabesinde olan nefsanî kimsenin aslından uçup da oturacağı ve konacağı bir yer yoktur. Çünkü insan ruhu ile bir ilgisi yoktur ki, âlem-i ervâha (ruhlar âlemine) uçup konabilsin. Uçucu kuş mesabesinde olan ruhanî sâlik (Hakk yolcusu) ise, kendiliğinden uçucu ve pervasız olduğundan, bir engel sebebiyle uçamazsa huzursuz olur." "Pervâz", Şemsü'l-Lügāt, Ferheng-i Hüseyn-i Vefâî'den naklen, “kuşların oturacağı mahal" ma'nâsına geldiğini kaydeder. Şu hâlde birinci mısra'daki "pervâz" bu ma'nâyadır. Ve ikinci mısra'daki "pervâz" ise "uçucu" ma'nâsına olup "perrende"nin mürâdifidir. Binaenaleyh ma'nâları ayrı olmak itibâriyle kāfiyede noksan olmaz. Ya'ni, "Tavuk mesâbesinde olan nefsânî kimsenin aslından uçup da oturacağı ve konacağı mahal yoktur. Zîrâ rûh-i insânî ile alakası yoktur ki, âlem-i ervâha uçup konabilen ve uçucu kuş mesâbesinde olan sâlik-i rûhânî ise hadd-i zâtında uçucu ve pervâz edici olduğundan bir arıza sebebiyle uçamaz ise muztarib olur. 817. O kimse ki, bir gün mahbub ve latîf yüzlü ola, eğer kara olursa tedarik isteyici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 817. O kimse ki, bir gün sevgili ve güzel yüzlü olur, eğer kara olursa çare arayıcı olur. "Şâhid", Farsça bir kelime olup "sevgili" anlamındadır. Yani, aslında sevgili ve güzel yüzlü olan bir kimse, eğer geçici olarak kara olursa, beyazlanmanın çaresine bakar. Sen ise daima kalbi kara bir hâlde olduğundan, ilahi bilgiler (maârif-i ilâhiyye) nuruyla kalbinin saf olması çaresini arama gerekliliğini hissetmezsin. "Şâhid", Fârisî bir kelime olup "mahbûb” ma'nâsınadır. Ya'ni, aslında mahbûb ve güzel yüzlü olan bir kimse, eğer ârızî olarak kara olursa, beyazlanmanın çâresine bakar. Sen ise dâimâ kalbi kara bir hâlde olduğundan, maârif-i ilâhiyye nûruyla kalbinin sâfi olması çâresini aramak lüzûmunu hissetmezsin. 818. Uçucu kuş yerde kaldığı vakit, gamda ve elemde ve nâlede olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 818. Uçucu kuş yerde kaldığı vakit, gamda ve elemde ve inlemede olur. 819. Tavuk, yer üzerinde hoş gider; dâne toplayıcı ve mesrûr ve şâtır olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 819. Tavuk, yer üzerinde hoş gider; dane toplayıcı, sevinçli ve pervasız olur. "Mürg-i hâne" (ev kuşu), tavuk, kaz ve ördek gibi hayvanlardır. "Şâtır", dilâver (yiğit), çevik, satranç oyuncusu, şuh ve pervasız anlamlarındadır. Burada "şuh ve pervasız" anlamındadır. "Uçucu kuş"tan kasıt, insanî ruhun zevkini tatmış olan Hakk Yolcusu ve "tavuk"tan kasıt ise, hayvanî ruhun zevkiyle zevklenen kimselerdir. Yani, insanî ruhun zevkini tatmış olan Hakk Yolcusu, bir ara feyzine kesinti gelip hayvanî ruhunun mahkûmu olsa keder içinde kalır ve feyzinin geri gelmesi için Yüce Allah'a yalvarır, inler. Fakat hayvanî ruhun zevkine dalmış olan kimse, o hâl içinde sevinçli ve bu aşağı âlemin danelerini toplayıcı ve pervasız olur. "Mürg-1 hâne", tavuk, kaz ve ördek gibi hayvânâttır. “Şâtır”, dilâver ve çâlâk ve satranç oyuncusu ve şûh ve pervâsız ma'nâlarınadır. Burada “şûh ve pervâsız" ma'nâsınadır. "Uçucu kuş'tan murâd, rûh-i insânî zevkini tatmış olan sâlik ve "tavuk"tan murâd, rûh-i hayvânî zevkiyle mütezevvık olan kimselerdir. Ya'ni, rûh-i insânî zevkini tatmış olan sâlik, bir aralık feyzine inkıtâ' vâki' olup rûh-i hayvânîsinin mahkûmu olsa keder içinde kalır ve feyzinin iâdesi için cenâb-ı Hakk'a yalvarır, nâle eder. Fakat rûh-i hayvânî zevkınde müstağrak olan kimse, o hâl içinde mesrûr ve bu âlem-i süflînin, dânelerini toplayıcı ve pervâsız olur. 820. Zîra ki o asıldan bî-pervâz idi ve o diğeri uçucu ve pervâz edici idi. [822]✨ ✨ Sade Türkçe flash 820. Çünkü o asıldan pervasızdı ve o diğeri uçucu ve pervasızdı. [822] Şemsü'l-Lügāt, Ferheng-i Hüseyn-i Vefâî'den naklen, "pervâz" kelimesinin "kuşların oturacağı yer" anlamına geldiğini kaydeder. Bu durumda birinci mısradaki "pervâz" bu anlamdadır. İkinci mısradaki "pervâz" ise "uçucu" anlamına gelip "perrende" kelimesinin eş anlamlısıdır. Bu sebeple, anlamları ayrı olmak itibarıyla kafiyede bir eksiklik olmaz. Yani, "Tavuk mesabesinde olan nefsanî kimsenin aslından uçup da oturacağı ve konacağı bir yer yoktur. Çünkü insan ruhu ile bir ilgisi yoktur ki, âlem-i ervâha (ruhlar âlemine) uçup konabilsin. Uçucu kuş mesabesinde olan ruhanî sâlik (Hakk yolcusu) ise, kendiliğinden uçucu ve pervasız olduğundan, bir engel sebebiyle uçamazsa huzursuz olur." "Pervâz", Şemsü'l-Lügāt, Ferheng-i Hüseyn-i Vefâî'den naklen, “kuşların oturacağı mahal" ma'nâsına geldiğini kaydeder. Şu hâlde birinci mısra'daki "pervâz" bu ma'nâyadır. Ve ikinci mısra'daki "pervâz" ise "uçucu" ma'nâsına olup "perrende"nin mürâdifidir. Binaenaleyh ma'nâları ayrı olmak itibâriyle kāfiyede noksan olmaz. Ya'ni, "Tavuk mesâbesinde olan nefsânî kimsenin aslından uçup da oturacağı ve konacağı mahal yoktur. Zîrâ rûh-i insânî ile alakası yoktur ki, âlem-i ervâha uçup konabilen ve uçucu kuş mesâbesinde olan sâlik-i rûhânî ise hadd-i zâtında uçucu ve pervâz edici olduğundan bir arıza sebebiyle uçamaz ise muztarib olur. 821. Peygamber buyurdu ki: "Bir kimsenin canına acıyın ki zengin idi, sonra fakîr oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 821. Peygamber buyurdu ki: "Bir kimsenin canına acıyın ki zengin idi, sonra fakîr oldu." Hint nüshalarında "can" yerine "hâl" (durum) geçmektedir. Bu durumda "Hâline acıyın!" demek olur. Hind nüshalarında "cân" (جان) yerine "hâl" (حال) vâki'dir. "Hâline acıyın!" demek olur. 822. "Ve o kimse ki, azîz idi sonra hakîr oldu, yâhud Mudar arasında safiy olan bir âlimdir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 822. "Ve o kimse ki, aziz idi sonra hakir oldu, yahut Mudar arasında safi olan bir âlimdir." "Mudar" kelimesi hakkında değerli şârihlerin çeşitli görüşleri vardır. Ankaravî hazretleri, hamakatle şöhret bulan bir Arap kabilesinin ismidir, buyururlar. Hint şârihlerinden Mir Nurullah, "idrar" (اضرار) masdarından ism-i faildir, "ziyankâr" anlamı kastedilir, demiştir. Ve Şeyh Muhammed Efdal "zarar" anlamınadır ve burada kastedilen, cahillerin alay etmesidir. Veyahut "madarr" (مضر), masdar-ı mimîdir; ve bu durumda şeddeli olması gerekir ise de, kafiye zorunluluğu için hafifletilmiştir. Ve Bahru'l-Ulûm hazretleri, Kamus'un beyanına dayanarak "sütün ekşimesi" anlamına geldiğini ve fakat buradaki "ekşi yüzlülük"ten mecaz olduğunu göstermiştir. Beytin anlamı: "Merhamet edilecek olan kimselerden birisi de, evvelce bir kavmin azizi ve büyüğü iken sonradan hakir ve zelil olan kimse; ve üçüncüsü de, kalbi saf olan bir âlim olduğu hâlde, cahiller ve ahmaklar arasında alaya hedef olan kimsedir", demek olur. قال النبي صلى الله عليه وسلم ارْحَمُوا ثَلاثاً عَزِيزَ قَوْمٍ ذَلَّ وَغَنَّى قوم افتقر وعالماً يَلْعَبُ بِهِ الْجُهَالُ Nebi (s.a.v.) buyurdu ki: "Üç kimseye merhamet edin! Birisi kavmin azizidir ki zelil oldu; diğeri kavminin zenginidir ki fakir oldu; ve diğeri dahi kendisiyle cahillerin alay ettiği bir âlimdir." "Mudar" (مضر) kelimesi hakkında şurrâh-ı kiramın muhtelif mütâlaaları vardır. Ankaravî hazretleri, hamâkatle şöhret bulan bir Arab kabîlesinin ismidir, buyururlar. Hind şârihlerinden Mîr Nûrullah, “idrâr” (اضرار) masdarından ism-i fâildir, ""ziyankâr" ma'nâsı murâd olunur, demiştir. Ve Şeyh Muhammed Efdal "zarar" ma'nâsınadır ve burada murâd, câhillerin istihzâsıdır. Veyahud "madarr" (مضر), masdar-ı mîmîdir; ve bu takdir üzere müşedded olmak lâzım gelir ise de, kāfiye zarûreti için tahfif olunmuştur. Ve Bahru'l-Ulûm hazretleri, Kāmûs'un beyânına istinaden "sütün ekşimesi" ma'nâsına geldiğini ve fakat buradaki “ekşi yüzlülük" [ten] mecâz olduğunu göstermiştir. Ma'nâ-yı beyt: "Merhamet edilecek olan kimselerden birisi de, evvelen bir kavmin azîzi ve büyüğü iken sonradan hakîr ve zelîl olan kimse; ve üçüncüsü de, safvet-i kalb sâhibi bir âlim olduğu hâlde, câhiller ve ahmaklar arasında istihzâya hedef olan kimsedir", demek olur. قال النبي صلى الله عليه وسلم ارْحَمُوا ثَلاثاً عَزِيزَ قَوْمٍ ذَلَّ وَغَنَّى قوم افتقر وعالماً يَلْعَبُ بِهِ الْجُهَالُ Nebî (s.a.v.) buyurdu ki: “Üç kimseye merhamet edin! Birisi kavmin azîzidir ki zelîl oldu; dîgeri kavminin zenginidir ki fakîr oldu; ve dîğeri dahi kendisiyle câhillerin istihzâ ettiği bir âlimdir." 821. Peygamber buyurdu ki: "Bir kimsenin canına acıyın ki zengin idi, sonra fakîr oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 821. Peygamber buyurdu ki: "Bir kimsenin canına acıyın ki zengin idi, sonra fakîr oldu." Hint nüshalarında "can" yerine "hâl" (durum) geçmektedir. Bu durumda "Hâline acıyın!" demek olur. Hind nüshalarında "cân" (جان) yerine "hâl" (حال) vâki'dir. "Hâline acıyın!" demek olur. 822. "Ve o kimse ki, azîz idi sonra hakîr oldu, yâhud Mudar arasında safiy olan bir âlimdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 822. "Ve o kimse ki, aziz idi sonra hakir oldu, yahut Mudar arasında safi olan bir âlimdir. "Mudar" (مضر) kelimesi hakkında saygıdeğer şarihlerin çeşitli görüşleri vardır. Ankaravî hazretleri, hamakatla şöhret bulan bir Arap kabilesinin ismidir, buyururlar. Hint şarihlerinden Mir Nurullah, "idrar" (اضرار) masdarından ism-i faildir, "ziyankâr" anlamı kastedilir, demiştir. Ve Şeyh Muhammed Efdal "zarar" anlamınadır ve burada kastedilen, cahillerin alay etmesidir. Veyahut "madarr" (مضر), masdar-ı mimîdir; ve bu durumda şeddeli olması gerekir ise de, kafiye zorunluluğu için hafifletilmiştir. Ve Bahru'l-Ulûm hazretleri, Kamus'un beyanına dayanarak "sütün ekşimesi" anlamına geldiğini ve fakat buradaki "ekşi yüzlülük"ten mecaz olduğunu göstermiştir. Beytin anlamı: "Merhamet edilecek olan kimselerden birisi de, evvelce bir kavmin azizi ve büyüğü iken sonradan hakir ve zelil olan kimse; ve üçüncüsü de, kalp safiyetine sahip bir âlim olduğu halde, cahiller ve ahmaklar arasında alaya hedef olan kimsedir", demek olur. Hz. Pir-i destgir efendimiz, her hususta peygamberin yüce sünnetine tabi oldukları cihetle, bu üç kimsenin halini, Arapça beyitlerle beyan buyurması, dil hususunda dahi Âlemlerin Efendisi Peygamberimiz'e uymayı içerir. Bu uymadan sonra, aşağıdaki Farsça beyitlerle icmali tafsil buyururlar: "Mudar" (مضر) kelimesi hakkında şurrâh-ı kiramın muhtelif mütâlaaları vardır. Ankaravî hazretleri, hamâkatle şöhret bulan bir Arab kabîlesinin ismidir, buyururlar. Hind şârihlerinden Mîr Nûrullah, “idrâr” (اضرار) masdarından ism-i fâildir, ""ziyankâr" ma'nâsı murâd olunur, demiştir. Ve Şeyh Muhammed Efdal "zarar" ma'nâsınadır ve burada murâd, câhillerin istihzâsıdır. Veyahud "madarr" (مضر), masdar-ı mîmîdir; ve bu takdir üzere müşedded olmak lâzım gelir ise de, kāfiye zarûreti için tahfif olunmuştur. Ve Bahru'l-Ulûm hazretleri, Kāmûs'un beyânına istinaden "sütün ekşimesi" ma'nâsına geldiğini ve fakat buradaki “ekşi yüzlülük"[ten] mecâz olduğunu göstermiştir. Ma'nâ-yı beyt: "Merhamet edilecek olan kimselerden birisi de, evvelen bir kavmin azîzi ve büyüğü iken sonradan hakîr ve zelîl olan kimse; ve üçüncüsü de, safvet-i kalb sâhibi bir âlim olduğu hâlde, câhiller ve ahmaklar arasında istihzâya hedef olan kimsedir", demek olur. Hz. Pîr-i destgîr efendimiz, her husûsta sünnet-i seniyye-i peygamberîye tâbi' oldukları cihetle, bu üç kimsenin hâlini, ebyât-ı arabiyye ile beyân buyurması, lisan hususunda dahi Server-i âlem Efendimiz'e mütâbaatı mutazammındır. Bu mütâbaattan sonra, âtîdeki ebyât-ı fârisiyye ile icmâli tafsîl buyururlar: 823. Peygamber buyurdu ki. "Bu üç taifeye, eğer taş ve dağ değil iseniz merhamet edin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 823. Peygamber buyurdu ki: "Bu üç zümreye, eğer taş ve dağ değil iseniz merhamet edin!" Resûl-i Ekrem (a.s.) buyurdu ki: "Bu anılan üç zümreye, eğer kalpleriniz taş gibi katı ve dağ gibi duygusuz değil iseniz, merhamet edin! Ve bu merhamet sebebiyle elinizden geldiği kadar yardımcı olun!" Resûl-i Ekrem hazretleri buyurdu ki: "Bu zikr olunan üç tâifeye, eğer kalbleriniz taş gibi katı ve dağ gibi duygusuz değil iseniz, merhamet edin! Ve bu merhamet sâikasıyla elinizden geldiği kadar müzâhir olun!" 824. "O kimseye ki o, reislikten sonra hakîr oldu ve o zengine dahi ki dînarsız oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 824. "O kimseye ki o, reislikten sonra hakîr oldu ve o zengine dahi ki dînarsız oldu." "Dinar", sözlükte altın anlamındadır. Yani, "O kimseye merhamet edin ki, bir kavmin reisi iken bu reislik makamından düşüp, hakîr ve zelîl oldu; ve aynı şekilde o zengine merhamet edin ki altınsız ve müflis oldu." "Dînar", lügatte altın ma'nâsınadır. Ya'ni, "O kimseye merhamet edin ki, bir kavmin reîsi iken bu makām-ı riyâsetten sukūt edip, hakîr ve zelîl oldu; ve kezâ o zengine merhamet edin ki altınsız ve müflis oldu." 825. "Ve üçüncüsü, o bir alimdir ki, cihanda ahmakların arasında mübtelâ olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 825. "Ve üçüncüsü, o bir âlimdir ki, dünyada ahmakların arasında müptelâ olur." Ve merhamete lâyık olan üçüncü kimse, o bir âlimdir ki, dünyada, hâlin hakikatinden gafil olan birtakım ahmakların arasında yaşamak mecburiyetinde kaldı ve onların alay etmeleri belasına yakalandı. "Ve merhamete lâyık olan üçüncü kimse, o bir âlimdir ki, dünyâda, hakîkat-i hâlden gafil olan birtakım ahmakların arasında yaşamak mecbûriyetinde kaldı ve onların istihzâları beliyyesine giriftar oldu.." 826. Zîrâ ki, izzetten hakîrliğe gelmek, bedenden uzvun kat'ı gibi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 826. Çünkü izzetten hakirliğe gelmek, bedenden uzvun kesilmesi gibi olur. Çünkü izzet makamından zillete düşmek, insanın beden uzuvlarından birinin kesilmesi gibi olur. Bir uzvu kesilen kimse ne kadar acı ve sıkıntı duyarsa, aziz iken zelil olan kimse de o derece acı çeker ve eziyet duyar. Bu şerefli beytin anlamı hem görünen hem de görünmeyen yönüne yorumlanabilir. Görünmeyen yönüne yorumu şudur: Hakk'a ulaşmış kâmil ve mükemmel bir mürşidin kulları irşat etmesi Yardımcı Pîr Efendimiz, her hususta peygamberin yüce sünnetine tabi olduğu için, bu üç kişinin hâlini Arapça beyitlerle açıklaması, dil hususunda da Âlemlerin Efendisi'ne uymayı içerir. Bu uymadan sonra, aşağıdaki Farsça beyitlerle icmali (özeti) ayrıntılı olarak açıklarlar: Zîrâ izzet makāmından zillete düşmek, insanın a'zâ-yı bedeniyyesinden birinin kesilmesi gibi olur. Bir uzvu kesilen kimse ne kadar elem ve mihnet duyarsa, azîz iken zelîl olan kimse de o derece mütellim ve müteezzî olur. Bu beyt-i şerîfin ma'nâsı hem zâhire ve hem de bâtına mahmüldür. Bâtına hamli budur ki: Hakk'a vâsıl olan bir kâmil ve mükemmilin irşâd-ı ibâd Hz. Pîr-i destgîr efendimiz, her husûsta sünnet-i seniyye-i peygamberîye tâbi' oldukları cihetle, bu üç kimsenin hâlini, ebyât-ı arabiyye ile beyân buyurması, lisan hususunda dahi Server-i âlem Efendimiz'e mütâbaatı mutazammındır. Bu mütâbaattan sonra, âtîdeki ebyât-ı fârisiyye ile icmâli tafsîl buyururlar: 823. Peygamber buyurdu ki. "Bu üç taifeye, eğer taş ve dağ değil iseniz merhamet edin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 823. Peygamber buyurdu ki: "Bu üç zümreye, eğer taş ve dağ değil iseniz merhamet edin!" Resûl-i Ekrem (a.s.) buyurdu ki: "Bu anılan üç zümreye, eğer kalpleriniz taş gibi katı ve dağ gibi duygusuz değil iseniz, merhamet edin! Ve bu merhamet sebebiyle elinizden geldiği kadar yardımcı olun!" Resûl-i Ekrem hazretleri buyurdu ki: "Bu zikr olunan üç tâifeye, eğer kalbleriniz taş gibi katı ve dağ gibi duygusuz değil iseniz, merhamet edin! Ve bu merhamet sâikasıyla elinizden geldiği kadar müzâhir olun!" 824. "O kimseye ki o, reislikten sonra hakîr oldu ve o zengine dahi ki dînarsız oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 824. "O kimseye ki o, reislikten sonra hakîr oldu ve o zengine dahi ki dînarsız oldu." "Dinar", sözlükte altın anlamındadır. Yani, "O kimseye merhamet edin ki, bir kavmin reisi iken bu reislik makamından düşüp, hakîr ve zelîl oldu; ve aynı şekilde o zengine merhamet edin ki altınsız ve müflis oldu." "Dînar", lügatte altın ma'nâsınadır. Ya'ni, "O kimseye merhamet edin ki, bir kavmin reîsi iken bu makām-ı riyâsetten sukūt edip, hakîr ve zelîl oldu; ve kezâ o zengine merhamet edin ki altınsız ve müflis oldu." 825. "Ve üçüncüsü, o bir alimdir ki, cihanda ahmakların arasında mübtelâ olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 825. "Ve üçüncüsü, o bir âlimdir ki, dünyada ahmakların arasında müptelâ olur." Ve merhamete lâyık olan üçüncü kimse, o bir âlimdir ki, dünyada, hâlin hakikatinden gafil olan birtakım ahmakların arasında yaşamak mecburiyetinde kaldı ve onların alay etmeleri belasına yakalandı. "Ve merhamete lâyık olan üçüncü kimse, o bir âlimdir ki, dünyâda, hakîkat-i hâlden gafil olan birtakım ahmakların arasında yaşamak mecbûriyetinde kaldı ve onların istihzâları beliyyesine giriftar oldu.." 826. Zîrâ ki, izzetten hakîrliğe gelmek, bedenden uzvun kat'ı gibi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 826. Çünkü izzetten hakirliğe gelmek, bedenden uzvun kesilmesi gibi olur. Çünkü izzet makamından zillete düşmek, insanın beden uzuvlarından birinin kesilmesi gibi olur. Bir uzvu kesilen kimse ne kadar acı ve sıkıntı duyarsa, aziz iken zelil olan kimse de o derece acı çeker ve eziyet duyar. Bu şerefli beytin anlamı hem zahire hem de batına yorumlanabilir. Batına yorumu şudur: Hakk'a ulaşmış kâmil ve mükemmel bir kimsenin (irşad edici, olgunlaştırıcı) kulları irşad etmek için kesret âlemine (çokluk âlemi, maddî dünya) dönmesi emrolunduğunda, bu izzet makamından aşağı âleme iner; ve mükemmel olan kâmil, dünya ehli arasında garip kalır. Onun halini bilmeyen ahmak cahiller, o şerefli zat ile alay ederler. Bu sebeple zikredilen hadis-i şerif gereğince, onun halini anlayan müminlerin, bu hadis-i şerif gereğince ona merhamet etmeleri gerekir. Zîrâ izzet makāmından zillete düşmek, insanın a'zâ-yı bedeniyyesinden birinin kesilmesi gibi olur. Bir uzvu kesilen kimse ne kadar elem ve mihnet duyarsa, azîz iken zelîl olan kimse de o derece mütellim ve müteezzî olur. Bu beyt-i şerîfin ma'nâsı hem zâhire ve hem de bâtına mahmüldür. Bâtına hamli budur ki: Hakk'a vâsıl olan bir kâmil ve mükemmilin irşâd-ı ibâd için âlem-i keserâta rücû'u emrolundukta, bu makām-ı izzetten âlem-i süflî-ye nüzûl eder; ve mükemmil olan kâmil, ehl-i dünyâ arasında garib kalır. Onun hâlini bilmeyen ahmak câhiller, o zât-ı şerîf ile istihzâ ederler. Binâenaleyh zikr olunan hadîs-i şerîf mûcibince, onun hâlini müdrik olan mü'minlerin, bu hadîs-i şerîf mûcibince ona merhamet etmeleri iktizâ eder. 827. Tenden kesilen uzuv ölü olur; zîrâ o kesilmiş, kımıldar amma medîd değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 827. Bedenden kesilen uzuv ölü olur; çünkü o kesilmiş, kımıldar ama uzun süreli değil! Yani, bedenden kesilen bir uzuv hükmünde olan, bu izzet makamından düşen kimse, ölü hükmünde olur. Çünkü kesilmiş olan uzuv bir müddet kımıldar, fakat onun hareketi uzun sürmez, derhal hareketsiz kalır. Bunun gibi, Hakk'a ulaşmış bir kâmil ve mükemmil (olgunlaştırıcı) kişi de, dış görünüş âleminde her ne kadar hareket eder bir hâlde görünse de, o görünüşte ölü hükmündedir. Zira o, "Ölmeden evvel ölün!" hadis-i şerifinin karşılığı olmuştur. Ya'ni, tenden kesilen bir uzuv mesâbesinde olan bu makām-ı izzetten sukūt eden kimse, ölü hükmünde olur. Zîrâ kesilmiş olan uzuv bir müddetçik kımıldar, fakat onun hareketi uzun sürmez, derhal hareketsiz kalır. Bunun gibi vâsıl-ı Hak olan bir kâmil ve mükemmil dahi, âlem-i sûrette her ne kadar hareket eder bir hâlde görünür ise de, o sûrette ölü hükmündedir. Zî-ra o موتوا قبل ان تموتوا ya'ni “Ölmeden evvel ölün!” hadîs-i şerîfinin mâsadakı olmuştur. 828. Her kim geçen sene elest kadehinden içti, bu yıl onun humâr meşakkati-nin âfeti vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 828. Her kim geçen sene elest kadehinden içtiyse, bu yıl onun sarhoşluk sonrası baş ağrısı sıkıntısının afeti vardır. "Geçen sene"den kasıt, ruhanî âlem ve "bu sene"den kasıt cismanî âlemdir. "Elest kadehi"nden kasıt, الست بربكم (A'raf, 7/172) "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabıdır. "Humâr", sarhoşluktan sonra ortaya çıkan baş ağrısı, sersemliktir. Yani, ruhanî âlemde, o ilahî hitap şarabından meydana gelen sarhoşluk sersemliğinin zahmetini ve sıkıntısını çekmek afeti vardır. "Geçen sene"den murâd, rûhâniyet âlemi ve "bu sene"den murâd cismâni-yet âlemidir. "Elest kadehi"nden murad, الست بربكم (A'raf, 7/172) "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitâbıdır. "Humâr", sarhoşluktan sonra ârız olan baş ağrısı, sersemlik. Ya'ni, rûhâniyet âleminde, o hitâb-ı ilâhî şarabından vâki' olan sarhoşluk sersemliğinin zahmetini ve meşakkatini çekmek âfeti vardır. 829. Ve o kimse ki, köpek gibi aslından gühdâna mensub ola, ona ne vakit sul-tanlık hırsı olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 829. Ve o kimse ki, köpek gibi aslından necasetliğe mensup ola, ona ne zaman sultanlık hırsı olur? "Gühdân", necaset anlamına gelen "gûh"un kısaltılmışı "güh" ile "dân" edatından oluşmuştur; ve "dân" ism-i mekân edatıdır; "necasetlik ve necaset mahalli" demektir; ve bundan kastedilen, cismaniyet âlemidir. Yani, o kimse ki bok böceği gibi necaset içinde oluşup orada tam bir lezzetle yaşadığı gibi, cismaniyet âleminde oluşup ruhanî âlemden habersiz bir hâlde yaşarsa, onda ruhanî âlemde sultan olmak hırsı olmaz. Onun zevki ve hırsı ancak bu kokmuş cismaniyet âlemine özgü kalır. Bu sebeple, âlem-i keserâta (çokluk âlemi) geri dönmesi emrolunduğunda, bu izzet makamından aşağı âleme iner; ve mükemmel olan kâmil (olgun insan), dünya ehli arasında garip kalır. Onun hâlini bilmeyen ahmak cahiller, o şerefli zât ile alay ederler. Bu sebeple, zikredilen hadis-i şerif gereğince, onun hâlini anlayan müminlerin, bu hadis-i şerif gereğince ona merhamet etmeleri gerekir. "Gühdân", necâset ma'nâsına olan "gûh"un muhaffefi "güh" ile "dân" edâtından mürekkebdir; ve "dân" ism-i mekân edatıdır; "necâsetlik ve necâ-set mahalli" demektir; ve bundan murâd, cismâniyet âlemidir. Ya'ni, o kim-se ki bok böceği gibi necâset içinde tekevvün edip orada kemâl-i lezzetle ya-şadığı gibi, cismâniyet âleminde tekevvün edip rûhâniyet âleminden bîhaber bir hâlde yaşarsa, onda rûhâniyet âleminde sultan olmak hırsı olmaz. Onun zevki ve hırsı ancak bu kokmuş cismâniyet âlemine mahsûs kalır. için âlem-i keserâta rücû'u emrolundukta, bu makām-ı izzetten âlem-i süflî-ye nüzûl eder; ve mükemmil olan kâmil, ehl-i dünyâ arasında garib kalır. Onun hâlini bilmeyen ahmak câhiller, o zât-ı şerîf ile istihzâ ederler. Binâenaleyh zikr olunan hadîs-i şerîf mûcibince, onun hâlini müdrik olan mü'minlerin, bu hadîs-i şerîf mûcibince ona merhamet etmeleri iktizâ eder. 827. Tenden kesilen uzuv ölü olur; zîrâ o kesilmiş, kımıldar amma medîd değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 827. Bedenden kesilen uzuv ölü olur; çünkü o kesilmiş uzuv kımıldar ama uzun süreli değil! Yani, bedenden kesilen bir uzuv gibi olan, bu izzet makamından düşen kimse, ölü hükmünde olur. Çünkü kesilmiş olan uzuv kısa bir süre kımıldar, fakat onun hareketi uzun sürmez, hemen hareketsiz kalır. Bunun gibi, Hakk'a ulaşmış bir kâmil ve mükemmil (olgunlaştırıcı) kişi de, dış görünüşte ne kadar hareket eder bir hâlde görünse de, o görünüşte ölü hükmündedir. Çünkü "موتوا قبل ان تموتوا" yani "Ölmeden evvel ölün!" hadis-i şerifinin karşılığı olmuştur. Ya'ni, tenden kesilen bir uzuv mesâbesinde olan bu makām-ı izzetten sukūt eden kimse, ölü hükmünde olur. Zîrâ kesilmiş olan uzuv bir müddetçik kımıldar, fakat onun hareketi uzun sürmez, derhal hareketsiz kalır. Bunun gibi vâsıl-ı Hak olan bir kâmil ve mükemmil dahi, âlem-i sûrette her ne kadar hareket eder bir hâlde görünür ise de, o sûrette ölü hükmündedir. Zîrâ موتوا قبل ان تموتوا ya'ni “Ölmeden evvel ölün!” hadîs-i şerîfinin mâsadakı olmuştur. 828. Her kim geçen sene elest kadehinden içti, bu yıl onun humâr meşakkatinin âfeti vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 828. Her kim geçen sene elest kadehinden içtiyse, bu yıl onun sarhoşluk sonrası baş ağrısı sıkıntısının afeti vardır. "Geçen sene"den kasıt, ruhanî âlem ve "bu sene"den kasıt cismanî âlemdir. "Elest kadehi"nden kasıt, "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" (A'raf, 7/172) hitabıdır. "Humâr", sarhoşluktan sonra ortaya çıkan baş ağrısı, sersemliktir. Yani, ruhanî âlemde, o ilahî hitap şarabından meydana gelen sarhoşluk sersemliğinin zahmetini ve sıkıntısını çekme afeti vardır. “Geçen sene”den murâd, rûhâniyet âlemi ve “bu sene”den murâd cismâniyet âlemidir. “Elest kadehi”nden murad, الست بربكم (A'raf, 7/172) “Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” hitâbıdır. “Humâr”, sarhoşluktan sonra ârız olan baş ağrısı, sersemlik. Ya'ni, rûhâniyet âleminde, o hitâb-ı ilâhî şarâbından vâki' olan sarhoşluk sersemliğinin zahmetini ve meşakkatini çekmek âfeti vardır. 829. Ve o kimse ki, köpek gibi aslından gühdâna mensub ola, ona ne vakit sultanlık hırsı olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 829. Ve o kimse ki, köpek gibi aslından necasetliğe ait ola, ona ne zaman sultanlık hırsı olur? "Gühdân", necaset anlamına gelen "gûh" kelimesinin kısaltılmışı olan "güh" ile "dân" edatından oluşmuştur; ve "dân" yer ismi edatıdır; "necasetlik ve necaset mahalli" demektir; ve bundan kastedilen, cismaniyet âlemidir (maddi bedenler âlemi). Yani, o kimse ki bok böceği gibi necaset içinde oluşup orada tam bir lezzetle yaşadığı gibi, cismaniyet âleminde oluşup ruhanî âlemden habersiz bir hâlde yaşarsa, onda ruhanî âlemde sultan olmak hırsı olmaz. Onun zevki ve hırsı ancak bu kokmuş cismaniyet âlemine özgü kalır. “Gühdân”, necâset ma'nâsına olan “gûh”un muhaffefi “güh” ile “dân” edâtından mürekkebdir; ve “dân” ism-i mekân edatıdır; “necâsetlik ve necâset mahalli” demektir; ve bundan murâd, cismâniyet âlemidir. Ya'ni, o kimse ki bok böceği gibi necâset içinde tekevvün edip orada kemâl-i lezzetle yaşadığı gibi, cismâniyet âleminde tekevvün edip rûhâniyet âleminden bîhaber bir hâlde yaşarsa, onda rûhâniyet âleminde sultan olmak hırsı olmaz. Onun zevki ve hırsı ancak bu kokmuş cismâniyet âlemine mahsûs kalır. 830. Tövbeyi o kimse ister ki o günah etmiştir; âhı o söyler ki yolu kaybetmiştir. [832]✨ ✨ Sade Türkçe flash 830. Tövbeyi o kimse ister ki o günah etmiştir; âhı o söyler ki yolu kaybetmiştir. [832] "Tövbe", geri dönme anlamındadır. Yani, cismaniyetten ruhanîlik âlemine geri dönmeyi o kimse istemiştir ki, cismaniyet ve nefsaniyet sıfatlarının gereği olanın günah olduğunu bilir. Çünkü hakikat ehli kişiler `وجودك ذنب لا يقاس عليه ذنب آخر` yani "Senin cismanî varlığın ve mevcudiyetin, başka günahlarla kıyaslanmayacak bir günahtır" buyurmuşlardır. Bu sebeple, bu vehmî ve cismanî varlığın günah olduğunu idrak etmeyen kimseler, ruhanîlik âlemine geri dönme sebeplerine teşebbüs etme lüzumunu hissetmezler. Aynı şekilde, bu cismanî âlemde âh ve inilti edenler, ruhanîlik âleminin yolunu kaybeden kimselerdir. Bu şerefli şerhte, insân-ı kâmil ile ona tâbi olanlar "âhû"ya, dünya "ahır"a, dünya ehli ve şehvet düşkünleri ise "eşek"lere benzetilmiştir. Nitekim cismanî olanlar, dünyevî zevklerden muhabbet ve ruhanîlik âlemine yönelmiş olan insân-ı kâmiller ile ve onlara tâbi olan müminler ile alay edip: "Bunlar kendilerini dünyevî zevklerden mahrum eden budalalar ve ahmaklardır!" derler ve bazen münazara edip, bu münazarada mağlup oldukları vakit, fiilen tecavüze kalkışırlar ve her asırda dünyada cismaniyet hükümlerine dalmış olanlar arasında garip kalmışlardır. Çünkü Ebû Hüreyre (r.a.) hazretle- "Tövbe", rücû' ma'nâsınadır. Ya'ni, cismâniyetten rûhâniyet âlemine rücû'u o kimse istemiştir ki, cismâniyet ve nefsâniyet sıfatlarının muktezâsı günah olduğunu bilir. Zîrâ muhakkıklar `وجودك ذنب لا يقاس عليه ذنب آخر` ya'ni "Senin vücûd-i cismânîn ve varlığın başka günahlara kıyâs olunmayan bir günahtır" buyurmuşlardır. Binâenaleyh bu vücûd-i vehmînin ve cismânînin günâh olduğunu müdrik olmayan kimseler, âlem-i rûhâniyyete rücû' esbâbına teşebbüs lüzûmunu hissetmezler. Ve kezâ bu âlem-i cismâniyette âh ve enîn edenler, âlem-i rûhâniyyetin yolunu kaybeden kimselerdir. Bu sürh-ı şerîfte, insân-ı kâmil ile tâbi'leri “âhû"ya ve dünyâ “ahır”a ve ehl-i dünyâ ve şehvet erbâbı "eşek"lere teşbîh buyrulmuştur. Nitekim cismânîler, ezvâk-ı dünyeviyyeden muhabbet ve rûhâniyet âlemine müteveccih olan insân-ı kâmiller ile ve onlara tâbi' olan mü'minler ile istihzâ edip: "Bunlar kendilerini ezvâk-ı dünyeviyyeden mahrûm eden budalalar ve ahmaklardır!" derler ve ba'zan münâzara edip, bu münâzarada mağlûb oldukları vakit, fiilen tecavüze kıyâm ederler ve her asırda dünyâda cismâniyet ahkâmında müstağrak olanlar arasında garîb kalmışlardır. Zîrâ Ebû Hüreyre hazretle- 830. Tövbeyi o kimse ister ki o günah etmiştir; âhı o söyler ki yolu kaybetmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 830. Tövbeyi o kimse ister ki o günah etmiştir; âhı o söyler ki yolu kaybetmiştir. "Tövbe", geri dönme anlamına gelir. Yani, cismaniyetten ruhanîlik âlemine geri dönmeyi o kimse istemiştir ki, cismaniyet ve nefsaniyet sıfatlarının gereğinin günah olduğunu bilir. Çünkü hakikat ehli kişiler "Senin cismanî varlığın ve vücudun, başka günahlarla kıyaslanmayacak bir günahtır" buyurmuşlardır. Buna göre, bu vehmî ve cismanî varlığın günah olduğunu idrak etmeyen kimseler, ruhanîlik âlemine geri dönme sebeplerine teşebbüs etme lüzumunu hissetmezler. Aynı şekilde, bu cismanî âlemde âh ve inilti edenler, ruhanîlik âleminin yolunu kaybeden kimselerdir. Bu şerifte, insân-ı kâmil ile ona tâbi olanlar "âhû"ya, dünya "ahır"a, dünya ehli ve şehvet düşkünleri "eşek"lere benzetilmiştir. Nitekim cismanîler, dünyevî zevklerden muhabbet ve ruhanîlik âlemine yönelmiş olan insân-ı kâmiller ile ve onlara tâbi olan müminler ile alay edip: "Bunlar kendilerini dünyevî zevklerden mahrum eden budalalar ve ahmaklardır!" derler ve bazen münazara edip, bu münazarada mağlup oldukları zaman, fiilen tecavüze kalkışırlar ve her asırda dünyada cismaniyet hükümlerine dalmış olanlar arasında garip kalmışlardır. Çünkü Ebû Hüreyre hazretlerinin rivayet buyurduğu hadîs-i şerîfte إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ yani "Muhakkak İslâm garip olarak ortaya çıktı ve yakında, ortaya çıktığı gibi geri döner. Şimdi ne mutlu gariplere! Ne mutlu gariplere!" buyrulmuştur. "Tövbe", rücû' ma'nâsınadır. Ya'ni, cismâniyetten rûhâniyet âlemine rücû'u o kimse istemiştir ki, cismâniyet ve nefsâniyet sıfatlarının muktezâsı günah olduğunu bilir. Zîrâ muhakkıklar `وجودك ذنب لا يقاس عليه ذنب آخر` ya'ni "Senin vücûd-i cismânîn ve varlığın başka günahlara kıyâs olunmayan bir günahtır" buyurmuşlardır. Binâenaleyh bu vücûd-i vehmînin ve cismânînin günâh olduğunu müdrik olmayan kimseler, âlem-i rûhâniyyete rücû' esbâbına teşebbüs lüzûmunu hissetmezler. Ve kezâ bu âlem-i cismâniyette âh ve enîn edenler, âlem-i rûhâniyyetin yolunu kaybeden kimselerdir. Bu sürh-ı şerîfte, insân-ı kâmil ile tâbi'leri “âhû"ya ve dünyâ “ahır”a ve ehl-i dünyâ ve şehvet erbâbı "eşek"lere teşbîh buyrulmuştur. Nitekim cismânîler, ezvâk-ı dünyeviyyeden muhabbet ve rûhâniyet âlemine müteveccih olan insân-ı kâmiller ile ve onlara tâbi' olan mü'minler ile istihzâ edip: "Bunlar kendilerini ezvâk-ı dünyeviyyeden mahrûm eden budalalar ve ahmaklardır!" derler ve ba'zan münâzara edip, bu münâzarada mağlûb oldukları vakit, fiilen tecavüze kıyâm ederler ve her asırda dünyâda cismâniyet ahkâmında müstağrak olanlar arasında garîb kalmışlardır. Zîrâ Ebû Hüreyre hazretle- rin rivâyet buyurduğu hadîs-i şerîfte إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا كَمَا بَدَأَ غَرِيبًا فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ ya'ni “Muhakkak İslâm garîb olarak zâhir oldu ve karîben, zâhir olduğu gibi avdet eder. Şimdi ne mutlu garîblere! Ne mutlu garîblere!” buyrulmuştur. 831. Bir avcı bir âhûyu avladı, onu amansız ahıra koydu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 831. Bir avcı bir ceylanı avladı, onu amansız ahıra koydu. "Ender âhur kerden", "ahırda etmek" demektir ve "ahıra koymak" anlamına gelir. "Zinhâr" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "eman ve şitâb" (amansız ve acele) anlamları uygun olur. Yani, avcı o ceylanı amansız ve acele ahıra koydu, demek olur. “Ender âhur kerden”, “ahırda etmek” demek olup, “ahıra koymak” ma’nâsınadır. “Zinhâr”, kelimesinin müteaddid ma’nâları vardır. Burada “eman ve şitâb” ma’nâları münâsib olur. Ya’ni, avcı o âhûyu amansız ve acele ahıra koydu, demek olur. 832. Zâlimler gibi âhûyu öküzlerden ve eşeklerden dolu bir ahıra habs etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 832. Zâlimler gibi ceylanı öküzlerden ve eşeklerden dolu bir ahıra hapsetti. 833. Âhû vahşetten her tarafa kaçar idi. O, o eşeklerin önüne gece saman döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 833. Ceylan vahşetten her tarafa kaçar idi. O, o eşeklerin önüne gece saman döktü. Ceylan, kendi cinsi olmayan öküzlerden ve eşeklerden ürktüğü için, her tarafa kaçar ve sıçrar durur idi. O avcı gece vakti oradaki eşeklerin önüne saman döktü. Âhû, kendi cinsi olmayan öküzlerden ve eşeklerden tevahhuş ettiği için, her tarafa kaçar ve sıçrar durur idi. O avcı gece vakti oradaki eşeklerin önüne saman döktü. 834. Her öküz ve eşek açlıktan ve iştihâdan dolayı samanı şekerden daha hoş olarak yer idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 834. Her öküz ve eşek, açlıktan ve iştahadan dolayı samanı şekerden daha hoş bularak yerdi. 835. Âhû, gâh bir taraftan bir tarafa ürkerdi, gâh samanın dumanından ve tozundan yüz çevirir idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 835. Ceylan, bazen bir taraftan bir tarafa ürkerdi, bazen de samanın dumanından ve tozundan yüz çevirirdi. 836. Her kimi kendi zıddı ile bıraktılar, o ukûbeti ölüm gibi tasavvur ettiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 836. Her kimi kendi zıddı ile bıraktılar, o cezayı ölüm gibi tasavvur ettiler. Yani, bir yaratılmışı, kendi zıddı olan başka bir yaratılmışla bir yerde hapsedip bırakmak, onları öldürmek derecesinde olan bir ceza ve azap olarak kabul ve tasavvur ettiler. Nitekim "Hapislerin en darı zıtların bir arada bulunmasıdır" demişlerdir. ان الاسلام بدأ غربياً وسيعود غريباً كما بدأ فطوبى rinin rivayet buyurduğu hadîs-i şerîfte للغرباء فطوبى للغرباء فطوبى للغرباء yani "Muhakkak İslâm garip olarak ortaya çıktı ve yakında, ortaya çıktığı gibi geri döner. Şimdi ne mutlu gariplere! Ne mutlu gariplere! Ne mutlu gariplere!" buyrulmuştur. Ya’ni, bir mahlûku, kendi zıddı olan diğer bir mahlûk ile bir yerde habsedip bırakmak, onları öldürmek derecesinde olan bir ukûbet ve azâb telakkî ve tasavvur ettiler. Nitekim أَضْيَقُ السُّجُونِ مُعَاشَرَةُ الْأَضْدَادِ ya’ni “Hapislerin en darı ezdâdın muâşeretidir” demişlerdir. ان الاسلام بدأ غربياً وسيعود غريباً كما بدأ فطوبى rinin rivayet buyurduğu hadîs-i şerîfte للغرباء فطوبى للغرباء فطوبى للغرباء ya'ni "Muhakkak İslâm garîb olarak zâhir oldu ve karîben, zâhir olduğu gibi avdet eder. İmdi ne mutlu garîblere! Ne mutlu garîblere! Ne mutlu garîblere!" buyrulmuştur. 831. Bir avcı bir âhûyu avladı, onu amansız ahıra koydu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 831. Bir avcı bir ceylanı avladı, onu amansız ahıra koydu. "Ender âhur kerden", "ahırda etmek" demektir ve "ahıra koymak" anlamına gelir. "Zînhâr" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "eman ve şitâb" (güven ve acele) anlamları uygun olur. Yani, avcı o ceylanı amansız ve acele bir şekilde ahıra koydu, demek olur. "Ender âhur kerden", "ahırda etmek" demek olup, "ahıra koymak" ma'nâsınadır. "Zînhâr", kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır. Burada "eman ve şitâb" ma'nâları münasib olur. Ya'ni, avcı o âhûyu amansız ve acele ahıra koydu, demek olur. 832. Zâlimler gibi âhûyu öküzlerden ve eşeklerden dolu bir ahıra habs etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 832. Zâlimler gibi ceylanı öküzlerden ve eşeklerden dolu bir ahıra hapsetti. 833. Âhû vahşetten her tarafa kaçar idi. O, o eşeklerin önüne gece saman döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 833. Ceylan vahşetten her tarafa kaçar idi. O, o eşeklerin önüne gece saman döktü. Ceylan, kendi cinsi olmayan öküzlerden ve eşeklerden ürktüğü için, her tarafa kaçar ve sıçrar durur idi. O avcı gece vakti oradaki eşeklerin önüne saman döktü. Âhû, kendi cinsi olmayan öküzlerden ve eşeklerden tevahhuş ettiği için, her tarafa kaçar ve sıçrar durur idi. O avcı gece vakti oradaki eşeklerin önüne saman döktü. 834. Her öküz ve eşek açlıktan ve iştihadan dolayı samanı şekerden daha hoş olarak yer idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 834. Her öküz ve eşek, açlıktan ve iştahadan dolayı samanı şekerden daha hoş olarak yerdi. 835. Âhû, gâh bir taraftan bir tarafa ürkerdi, gâh samanın dumanından ve tozundan yüz çevirir idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 835. Ceylan, bazen bir taraftan bir tarafa ürkerdi, bazen de samanın dumanından ve tozundan yüz çevirirdi. 836. Her kimi kendi zıddı ile bıraktılar, o ukūbeti ölüm gibi tasavvur ettiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 836. Her kimi kendi zıddı ile bıraktılar, o azabı ölüm gibi tasavvur ettiler. Yani, bir yaratılanı, kendi zıddı olan başka bir yaratılan ile bir yerde hapsedip bırakmak, onları öldürmek derecesinde olan bir azap ve işkence kabul ve tasavvur ettiler. Nitekim "Hapislerin en darı zıtların bir arada bulunmasıdır" demişlerdir. Ya'ni, bir mahlûku, kendi zıddı olan diğer bir mahlûk ile bir yerde habsedip bırakmak, onları öldürmek derecesinde olan bir ukūbet ve azâb telakkî ve tasavvur ettiler. Nitekim اضيق السجون معاشرة الاضداد ya'ni "Hapislerin en darı ezdâdın muâşeretidir" demişlerdir. 837. Hatta Süleyman dedi ki: "Eğer hüdhüd hecr için mu'teber bir söz söylemez ise"✨ ✨ Sade Türkçe flash 837. Hatta Süleyman dedi ki: "Eğer hüdhüd ayrılık için geçerli bir söz söylemez ise" 838. "Öldürürüm; yahud ona azabdan hariç azâb-ı şedîd veririm!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 838. "Öldürürüm; yahut ona azaptan ayrı şiddetli bir azap veririm!" Bir varlığın kendi zıddıyla bir yerde hapsedilmesinin ölüm derecesinde bir azap olduğuna delil şudur ki, Süleyman (a.s.) kendi ordusunda hüdhüd kuşunun kaybolduğunu gördüğü zaman, onu araştırdı ve buyurdu ki: "Eğer hüdhüd bu kayboluşu ve ayrılığı için geçerli ve kabul edilebilir bir özür söylemez ise, onu ya öldürürüm yahut kendisinin hesabına dahil olmayan şiddetli bir azap ile cezalandırırım. O da kendisinin zıddı olan bir kuş ile bir yerde hapsetmektir." Bu şerefli beyitte Neml suresinde bulunan فَقَالَ مَا لِيَّ لَا أَرَى الْهَدَهْدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائبين تَأَعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيني بسلْطَانٍ مُّبِينٍ (Neml, 27/20) yani "Hz. Süleyman dedi: Bana ne oldu ki, Hüdhüd kuşunu görmüyorum; yoksa kayıplardan mı oldu? Ona şiddetli bir azap ile azap ederim, yahut onu boğazlarım. Yahut ki bana açık bir delil ile gelir!" ayet-i kerimesine işaret buyruluyor. Bazı müfessirler şiddetli azabı, boğazlanmaya denk olan, kendi cinsinden olmayan bir kuşla hapsetmek şeklinde tefsir etmişler ve Hz. Pîr efendimiz dahi sonraki beyitte bu tefsiri tercih buyurmuşlardır. Bir mahlûkun kendi zıddı ile bir yerde habsinin ölüm derecesinde azab olduğunun delîli budur ki, Süleyman (a.s.) kendi ordusunda hüdhüd kuşunun kaybolduğunu gördüğü vakit, onu araştırdı ve buyurdu ki: "Eğer hüdhüd bu gaybûbeti ve müfârakatı için mu'teber ve makbûl bir özür söylemez ise, onu ya öldürürüm veyâhud kendinin hesabı haricinde bir azâb-ı şedîd ile cezâ ederim. O da kendinin zıddı olan bir kuş ile bir yerde habs etmektir." Bu beyt-i şerîfte sûre-i Neml'de olan فَقَالَ مَا لِيَّ لَا أَرَى الْهَدَهْدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائبين تَأَعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيني بسلْطَانٍ مُّبِينٍ (Neml, 27/20) ya'ni "Hz. Süleyman dedi: Bana ne oldu ki, Hüdhüd kuşunu görmüyorum; yoksa gäiblerden mi oldu? Ona azâb-ı şedîd ile azâb ederim, yâhud onu boğazlarım. Yâhud ki bana açık bir burhân ile gelir!" âyet-i kerîmesine işâret buyruluyor. Ba'zı müfessirler azâb-ı şedîdi boğazlanmaya muâdil olan hemcinsinin gayrıyla habsetmek sûretinde tefsîr etmişler ve Hz. Pîr efendimiz dahi âtîdeki beyitte bu tefsîri ihtiyâr buyurmuşlardır. 839. Ey mu'temed âgâh ol! O azab hangisidir? Kendi cinsinin gayrı ile kafes içinde olmaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 839. Ey güvenilir kişi, uyanık ol! O azap hangisidir? Kendi cinsinden olmayanın içinde kafeste olmaktır. 840. Ey oğul, bu bedenden dolayı azab içindesin. Senin ruhunun kuşu, başka [842] cins ile bağlanmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 840. Ey oğul, bu bedenden dolayı azap içindesin. Senin ruhunun kuşu, başka [842] cins ile bağlanmıştır. "Ey oğul" ifadesiyle, görünüşte ergin ama anlamda henüz çocuk olan Hakk Yolcularına hitap edilir. Yani, ey Hakk yolunda henüz çocuklar gibi düşe kalka yürüyen Hakk Yolcusu, senin ruhun kuş gibidir ve yüce âlemlere uçmak ister. Fakat onu kafes gibi olan bedenine bağladılar ve hapsettiler. Bu sebeple o zavallı ruhun azap içindedir. "Ey oğul" ta'bîriyle sûrette bâliğ fakat ma'nâda henüz çocuk olan sâliklere hitâb buyrulur. Ya'ni, ey tarîk-ı Hak'ta henüz çocuklar gibi düşe kalka yürüyen sâlik, senin rûhun kuş mesâbesinde olup âlem-i illîyyîne uçmak ister. Fakat onu kafes mesâbesinde olan cismine bağladılar ve habsettiler. Bu sebebden o zavallı rûhun azâb içindedir. 841. Rûh doğandır ve tabâyi kargalardır. Kargalardan ve baykuşlardan dâğlar tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 841. Ruh doğandır ve tabiatlar kargalardır. Kargalardan ve baykuşlardan dağlar tutar. 837. Hattâ Süleyman dedi ki: "Eğer hüdhüd hecr için mu`teber bir söz söylemez ise"✨ ✨ Sade Türkçe flash 837. Hatta Süleyman dedi ki: "Eğer hüdhüd (ibibik kuşu) ayrılık için muteber bir söz söylemez ise" 838. "Öldürürüm; yahud ona azabdan hariç azâb-ı şedîd veririm!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 838. "Öldürürüm; yahut ona azaptan ayrı şiddetli bir azap veririm!" Bir yaratılmışın kendi zıddı ile bir yerde hapsedilmesinin ölüm derecesinde bir azap olduğuna dair delil şudur ki, Süleyman (a.s.) kendi ordusunda hüdhüd kuşunun kaybolduğunu gördüğü zaman, onu araştırdı ve buyurdu ki: "Eğer hüdhüd bu kayboluşu ve ayrılığı için geçerli ve kabul edilebilir bir özür söylemez ise, onu ya öldürürüm yahut kendisinin hesabının dışında şiddetli bir azap ile cezalandırırım. O da kendisinin zıddı olan bir kuş ile bir yerde hapsetmektir." Bu şerefli beyitte Neml suresinde bulunan (فَقَالَ مَا لِيَّ لَا أَرَى الْهَدَهْدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائبين تَأَعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيني بسلْطَانٍ مُّبِينٍ ) Neml, 27/20) yani "Hz. Süleyman dedi: Bana ne oldu ki, Hüdhüd kuşunu görmüyorum; yoksa kaybolanlardan mı oldu? Ona şiddetli bir azap ile azap ederim, yahut onu boğazlarım. Yahut da bana açık bir delil ile gelir!" ayet-i kerimesine işaret buyruluyor. Bazı müfessirler şiddetli azabı, boğazlanmaya denk olan, kendi cinsinden olmayan bir kuşla hapsetmek şeklinde tefsir etmişlerdir ve Hz. Pîr efendimiz de gelecek beyitte bu tefsiri tercih buyurmuşlardır. Bir mahlûkun kendi zıddı ile bir yerde habsinin ölüm derecesinde azab olduğunun delîli budur ki, Süleyman (a.s.) kendi ordusunda hüdhüd kuşunun kaybolduğunu gördüğü vakit, onu araştırdı ve buyurdu ki: "Eğer hüdhüd bu gaybûbeti ve müfârakatı için mu'teber ve makbûl bir özür söylemez ise, onu ya öldürürüm veyâhud kendinin hesabı haricinde bir azâb-ı şedîd ile cezâ ederim. O da kendinin zıddı olan bir kuş ile bir yerde habs etmektir." Bu beyt-i şerîfte sûre-i Neml'de olan فَقَالَ مَا لِيَّ لَا أَرَى الْهَدَهْدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائبين تَأَعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيني بسلْطَانٍ مُّبِينٍ ) Neml, 27/20) ya'ni "Hz. Süleyman dedi: Bana ne oldu ki, Hüdhüd kuşunu görmüyorum; yoksa gâiblerden mi oldu? Ona azâb-ı şedîd ile azâb ederim, yâhud onu boğazlarım. Yâhud ki bana açık bir burhân ile gelir!" âyet-i kerîmesine işâret buyruluyor. Ba'zı müfessirler azâb-ı şedîdi boğazlanmaya muâdil olan hemcinsinin gayrıyla habsetmek sûretinde tefsîr etmişler ve Hz. Pîr efendimiz dahi âtîdeki beyitte bu tefsîri ihtiyâr buyurmuşlardır. 839. Ey mu'temed âgâh ol! O azab hangisidir? Kendi cinsinin gayrı ile kafes içinde olmaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 839. Ey güvenilir kişi, uyanık ol! O azap hangisidir? Kendi cinsinden olmayanın içinde kafeste olmaktır. 840. Ey oğul, bu bedenden dolayı azab içindesin. Senin ruhunun kuşu, başka cins ile bağlanmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 840. Ey oğul, bu bedenden dolayı azap içindesin. Senin ruhunun kuşu, başka cins ile bağlanmıştır. "Ey oğul" ifadesiyle, görünüşte ergin fakat anlamda henüz çocuk olan Hakk Yolcularına hitap edilir. Yani, ey Hakk yolunda henüz çocuklar gibi düşe kalka yürüyen Hakk Yolcusu, senin ruhun kuş gibidir ve yüce âlemlere uçmak ister. Fakat onu kafes gibi olan bedenine bağladılar ve hapsettiler. Bu sebeple o zavallı ruhun azap içindedir. "Ey oğul" ta'bîriyle sûrette bâliğ fakat ma'nâda henüz çocuk olan sâliklere hitâb buyrulur. Ya'ni, ey tarîk-ı Hak'ta henüz çocuklar gibi düşe kalka yürüyen sâlik, senin rûhun kuş mesâbesinde olup âlem-i illîyyîne uçmak ister. Fakat onu kafes mesâbesinde olan cismine bağladılar ve habsettiler. Bu sebebden o zavallı rûhun azâb içindedir. 841. Rûh doğandır ve tabâyi kargalardır. Kargalardan ve baykuşlardan dâğlar tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 841. Ruh doğandır ve tabiatlar kargalardır. Kargalardan ve baykuşlardan yaralar alır. Yani, "İnsan ruhu, doğan kuşu gibidir ve beden kafesinin içinde bulunan, o bedenin tabiatları ve sıfatları, kargalar ve baykuşlar gibidir. O biçare ruh doğanı bu kargalardan ve baykuşlardan yaralar ve bereler alır. Çünkü bu sıfatlar daima ruhu gagalayıp didiklerler." Hint nüshalarında ikinci mısra' "دَارَدْ اَزْ زَاغَانِ تَن بَسْ دَاغْهَا" şeklindedir. Yani "Bedenin kargalarından çok yaralar alır" demek olur. Ya'ni, “Rûh-i insânî, doğan kuşu gibidir ve cisim kafesinin içinde bulunan, o cismin tabîatları ve sıfatları, kargalar ve baykuşlar gibidir. O bîçâre rûh doğanı bu kargalardan ve baykuşlardan dâğlar ve yaralar tutar. Zîrâ bu sıfatlar dâimâ rûhu gagalayıp didiklerler." Hind nüshalarında ikinci mısra' دارد از زاغان تن بس داغها suretindedir. Ya'ni "Tenin kargalarından çok dâğlar tutar" demek olur. 842. O Sebzvâr şehrinde bir Ebû Bekir gibi, onların arasında zayıfın zayıfı kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 842. O Sebzvâr şehrinde bir Ebû Bekir gibi, onların arasında zayıfın zayıfı kalmıştır. "Sebzvâr", İran ülkelerinde bir şehrin adıdır; ve bu şehrin halkı Râfizî'dir (Hz. Ali'yi diğer sahabelerden üstün tutan Şii mezhebi). Bilinir ki, Râfizîlik Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk ve Ömer (Allah onlardan razı olsun) hazretleriyle sahabelerden bazılarına kin besledikleri için çocuklarına Bekir ve Ömer isimlerini koymazlar. Şayet aralarına bu isimlerde bir Sünnî düşerse barınamaz, kaçmak zorunda kalır. Bu şerefli beyitte "ruh", Ebû Bekir adlı bir kimseye ve "cisim" Sebzvâr şehrine ve cismin sıfatları da "Râfizî olan Sebzvâr şehri halkı"na benzetilmiştir. "Sebzvâr", memâlik-i Îrâniyyede bir şehrin ismidir; ve bu şehrin ahâlîsi Râfizîdir. Ma'lumdur ki, Râfızîlik Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk ve Ömer (razıyallâhü anhümâ) hazarâtıyla ashâbdan ba'zılarına buğz ettikleri için çocuklarına Bekir ve Ömer isimlerini koymazlar. Şâyet aralarına bu isimlerde bir Sünnî düşerse barınamaz, firâr etmek mecbûriyetinde kalır. Bu beyt-i şerîfte "rûh", Ebû Bekir adlı bir kimseye ve "cisim" Sebzvâr şehrine ve cismin sıfatları da “Râfızî olan Sebzvâr şehri ahâlîsi"ne teşbîh buyrulmuştur. 843. Ulu, kahraman Muhammed Harezmşâh pür-fesâd olan Sebzvâr'ın kıtâline gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 843. Ulu, kahraman Muhammed Harezmşâh fesat dolu Sebzvâr'ın öldürülmesine gitti. Yani, "İnsan ruhu, doğan kuşu gibidir ve beden kafesinin içinde bulunan, o bedenin tabiatları ve sıfatları, kargalar ve baykuşlar gibidir. O çaresiz ruh doğanı bu kargalardan ve baykuşlardan yaralar ve dağlamalar alır. Çünkü bu sıfatlar daima ruhu gagalayıp didiklerler." Hint nüshalarında ikinci mısra' "دَارَدْ اَزْ زَاغَانِ تَنْ بَسْ دَاغْهَا" şeklindedir. Yani "Bedenin kargalarından çok dağlamalar alır" demek olur. Ya'ni, “Rûh-i insânî, doğan kuşu gibidir ve cisim kafesinin içinde bulunan, o cismin tabîatları ve sıfatları, kargalar ve baykuşlar gibidir. O bîçâre rûh doğanı bu kargalardan ve baykuşlardan dâğlar ve yaralar tutar. Zîrâ bu sıfatlar dâimâ rûhu gagalayıp didiklerler." Hind nüshalarında ikinci mısra' دارد از زاغان تن بس داغها sûretindedir. Ya'ni "Tenin kargalarından çok dâğlar tutar" demek olur. 842. O Sebzvâr şehrinde bir Ebû Bekir gibi, onların arasında zayıfın zayıfı kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 842. O Sebzvâr şehrinde bir Ebû Bekir gibi, onların arasında zayıfın zayıfı kalmıştır. "Sebzvâr", İran ülkelerinde bir şehrin ismidir; ve bu şehrin halkı Râfizî'dir (Hz. Ali'yi diğer sahabelerden üstün tutan Şii mezhebi). Bilinmelidir ki, Râfizîlik Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk ve Ömer (Allah onlardan razı olsun) hazretleriyle sahabelerden bazılarına kin besledikleri için çocuklarına Bekir ve Ömer isimlerini koymazlar. Şayet aralarına bu isimlerde bir Sünnî düşerse barınamaz, kaçmak zorunda kalır. Bu yüce beyitte "ruh", Ebû Bekir adlı bir kimseye ve "cisim" Sebzvâr şehrine ve cismin sıfatları da "Râfizî olan Sebzvâr şehri halkı"na benzetilmiştir. "Sebzvâr", memâlik-i Îrâniyyede bir şehrin ismidir; ve bu şehrin ahâlîsi Râfizîdir. Ma'lûmdur ki, Râfızîlik Hz. Ebû Bekir es-Sıddîk ve Ömer (razıyallâhü anhümâ) hazarâtıyla ashâbdan ba'zılarına buğz ettikleri için çocuklarına Bekir ve Ömer isimlerini koymazlar. Şâyet aralarına bu isimlerde bir Sünnî düşerse barınamaz, firâr etmek mecbûriyetinde kalır. Bu beyt-i şerîfte "rûh", Ebû Bekir adlı bir kimseye ve "cisim" Sebzvâr şehrine ve cismin sıfatları da “Râfızî olan Sebzvâr şehri ahâlîsi"ne teşbîh buyrulmuştur. 843. Ulu, kahraman Muhammed Harezmşâh pür-fesâd olan Sebzvâr'ın kıtâline gitti. "Alp", Türkçe bir lügat olup "yırtıcı ve kuvvetli arslan" demektir. Kahraman ve şecî' kimseden kinâyedir. "Uluğ", bu da Türkçe'dir. Zamânımızda müsta'mel olan "büyük" ma'nâsınadır ki, "ulu" kelimesinin aslıdır. Ya'ni Hârezm memleketinin şâhı olan, ulu, kahraman Sultan Muhammed, ahâlîsi fâsid ve bozuk olan Sebzvâr şehrinin harben zabtına gitmişti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 843. Ulu, kahraman Muhammed Harezmşâh, fesat dolu Sebzvâr'ın katline gitti. "Alp", Türkçe bir kelime olup "yırtıcı ve kuvvetli aslan" demektir. Kahraman ve cesur kişiden kinayedir. "Uluğ", bu da Türkçedir. Zamanımızda kullanılan "büyük" anlamındadır ki, "ulu" kelimesinin aslıdır. Yani Harezm ülkesinin şahı olan, ulu, kahraman Sultan Muhammed, halkı bozuk ve fesat olan Sebzvâr şehrini savaşarak ele geçirmeye gitmişti. 844. Onun orduları, onları müzâyakaya getirdi; onun askeri düşmanın katline düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 844. Onun orduları, onları sıkıntıya soktu; onun askeri düşmanın katline girişti. Sultan Muhammed'in orduları Sebzvâr halkını sıkıştırdı ve askerler, Çeharyâr'ın ve Sünnîler'in düşmanı olan o halkın öldürülmesiyle meşgul oldu. Sultan Muahammed orduları Sebzvâr halkını sıkıştırdı ve askerler Çeharyâr'ın ve Sünnîler'in düşmanı olan o halkın katliyle meşgül oldu. 845. Onun huzuruna secde getirdiler, dediler ki: "El-aman! Bizim kulağımıza halka tak, can bağışla!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 845. Onun huzuruna secde ettiler, dediler ki: "Aman! Bizim kulağımıza halka tak, can bağışla!" "Kulağa halka takmak", köle yapmaktan kinayedir. Yani, şehir halkı Sultan Muhammed'in huzuruna gelip baş eğdiler ve dediler ki: "Senden aman ve af dileriz, bizim canımıza kıyma da bizi köle olarak işlerinde kullan!" "Kulağa halka takmak", köle yapmaktan kinâyedir. Ya'ni, şehir halkı Sultan Muhammed'in huzûruna gelip baş eğdiler ve dediler ki: "Senden aman ve af isteriz, bizim canımıza kıyma da bizi köle olarak işlerinde kullan!" 846. "Her haraç ve her vergi ki sana lâzımdır, o bizden her bir mevsimde sana ziyâde olsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 846. "Sana gerekli olan her haraç ve her vergi, her mevsimde bizden sana artsın!" "Haraç", padişahların eskiden halktan aldıkları paradır. "Sile", bahşiş, hediye ve vergi demektir. Aslı şeddesizdir. Burada vezin gereği şedde ile kullanılmıştır. Yani, "Ey padişah, sana gerekli olan her haraç ve vergiyi belirlenmiş vaktinde fazlasıyla verelim!" "Haraç", pâdişahların eskiden reâyâdan aldıkları para. "Sile", bahşiş ve hediye ve vergi demektir. Aslı şeddesizdir. Burada zarûret-i vezn için şedde ile vâki' olmuştur. Ya'ni, "Ey pâdişâh sana lâzım olan her haraç ve vergiyi vakt-i muayyeninde ziyâdesiyle verelim!" 847. "Ey arslan huylu, bizim canımız senin içindir. Bizim indimizde birkaç gün emânet olsun, de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 847. "Ey arslan huylu, bizim canımız senin içindir. Bizim yanımızda birkaç gün emanet olsun, de!" Yani, "Bizim canımız senin mallarından biridir. Emret ki, o canlar birkaç gün bizim yanımızda emanet olsun! Senin malın olan canları, biz ecelimiz gelinceye kadar birkaç gün kullanalım. Buna müsaade et! Bizi öldürme!" "Alp", Türkçe bir kelime olup "yırtıcı ve kuvvetli arslan" demektir. Kahraman ve cesur kişiden kinayedir (dolaylı anlatım). "Uluğ", bu da Türkçedir. Zamanımızda kullanılan "büyük" anlamındadır ki, "ulu" kelimesinin aslıdır. Yani Harezm ülkesinin şahı olan, ulu, kahraman Sultan Muhammed, halkı bozuk ve kötü olan Sebzvar şehrini savaşarak ele geçirmeye gitmişti. Ya'ni, "Bizim canımız senin malın cümlesindendir. Emret ki, o canlar birkaç gün bizim indimizde emânet olsun! Senin malın olan canları, biz ecelimiz gelinceye kadar birkaç gün kullanalım. Buna müsâade et! Bizi öldürme!" "Alp", Türkçe bir lügat olup "yırtıcı ve kuvvetli arslan" demektir. Kahraman ve şecî kimseden kinâyedir. "Uluğ", bu da Türkçe'dir. Zamânımızda müsta'mel olan "büyük" ma'nâsınadır ki, “ulu" kelimesinin aslıdır. Ya'ni Hârezm memleketinin şâhı olan, ulu, kahraman Sultan Muhammed, ahâlîsi fâsid ve bozuk olan Sebzvâr şehrinin harben zabtına gitmişti. 844. Onun orduları, onları müzâyakaya getirdi; onun askeri düşmanın katline düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 844. Onun orduları, onları sıkıntıya soktu; onun askeri düşmanın katline girişti. Sultan Muhammed'in orduları Sebzvâr halkını sıkıştırdı ve askerler, Çeharyâr'ın ve Sünnîler'in düşmanı olan o halkın öldürülmesiyle meşgul oldu. Sultan Muahammed orduları Sebzvâr halkını sıkıştırdı ve askerler Çeharyâr'ın ve Sünnîler'in düşmanı olan o halkın katliyle meşgül oldu. 845. Onun huzuruna secde getirdiler, dediler ki: "El-aman! Bizim kulağımıza halka tak, can bağışla!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 845. Onun huzuruna secde ettiler, dediler ki: "Aman! Bizim kulağımıza halka tak, can bağışla!" "Kulağa halka takmak", köle yapmaktan kinayedir. Yani, şehir halkı Sultan Muhammed'in huzuruna gelip baş eğdiler ve dediler ki: "Senden aman ve af dileriz, bizim canımıza kıyma da bizi köle olarak işlerinde kullan!" "Kulağa halka takmak", köle yapmaktan kinâyedir. Ya'ni, şehir halkı Sultan Muhammed'in huzûruna gelip baş eğdiler ve dediler ki: "Senden aman ve af isteriz, bizim canımıza kıyma da bizi köle olarak işlerinde kullan!" 846. "Her haraç ve her vergi ki sana lâzımdır, o bizden her bir mevsimde sana ziyâde olsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 846. "Sana gerekli olan her haraç ve her vergi, her mevsimde bizden sana artsın!" "Haraç", padişahların eskiden halktan aldıkları paradır. "Sile", bahşiş, hediye ve vergi demektir. Aslı şeddesizdir. Burada vezin gereği şedde ile kullanılmıştır. Yani, "Ey padişah, sana gerekli olan her haraç ve vergiyi belirlenmiş vaktinde fazlasıyla verelim!" "Haraç", pâdişahların eskiden reâyâdan aldıkları para. "Sile", bahşiş ve hediye ve vergi demektir. Aslı şeddesizdir. Burada zarûret-i vezn için şedde ile vâki' olmuştur. Ya'ni, "Ey pâdişâh sana lâzım olan her haraç ve vergiyi vakt-i muayyeninde ziyâdesiyle verelim!" 847. "Ey arslan huylu, bizim canımız senin içindir. Bizim indimizde birkaç gün emânet olsun, de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 847. "Ey arslan huylu, bizim canımız senin içindir. Bizim yanımızda birkaç gün emanet olsun, de!" Yani, "Bizim canımız senin mallarından biridir. Emret ki, o canlar birkaç gün bizim yanımızda emanet olsun! Senin malın olan canları, biz ecelimiz gelinceye kadar birkaç gün kullanalım. Buna müsaade et! Bizi öldürme!" Ya'ni, "Bizim canımız senin malın cümlesindendir. Emret ki, o canlar birkaç gün bizim indimizde emânet olsun! Senin malın olan canları, biz ecelimiz gelinceye kadar birkaç gün kullanalım. Buna müsâade et! Bizi öldürme!" 848. Dedi: "Bir Ebû Bekir'i benim huzûruma getirmedikçe benden canınızı kurtaramazsınız!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 848. Dedi: "Bir Ebû Bekir'i benim huzuruma getirmedikçe benden canınızı kurtaramazsınız!" Sultan Muhammed, bu teklifin yerine getirilmesini onlarca imkânsız gördüğünden, canlarının kurtuluşunu bu şarta bağladı. Çünkü onlar Ebû Bekir es-Sıddîk (r.a.) hazretlerine düşman olduklarından aralarında bu isimde kimsenin bulunması mümkün değildi. Sultan Muhammed, bu teklifin icrâsını onlarca muhâl gördüğünden, canlarının halâsını bu şarta ta'lîk etti. Zîrâ onlar Ebû Bekr es-Sıddîk (r.a.) hazretlerine düşman olduklarından aralarında bu isimde kimsenin bulunması mümkin değildi. 849. "Ey ürkmüş olan ümmetler, şehrinizden bana Ebû Bekir adlıyı hediye getirmedikçe,"✨ ✨ Sade Türkçe flash 849. "Ey ürkmüş olan ümmetler, şehrinizden bana Ebû Bekir adlı kişiyi hediye olarak getirmedikçe," 850. "Ey alçak kavim, ekin gibi sizi biçerim, ne haraç alırım ne de füsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 850. "Ey alçak kavim, ekin gibi sizi biçerim, ne haraç alırım ne de füsun!" [852] "Bi-drevem" kelimesi, "durûden" mastarından gelmekte olup "ekin biçmek" anlamına gelir. "Füsûn" kelimesi burada, merhamet celbetmek için söylenecek etkili sözlerden kinayedir. [852] "Bi-drevem", "durûden" masdarından olup "ekin biçmek" ma'nâsınadır. "Füsûn" burada celb-i merhamet için söylenecek müessir sözlerden kinâyedir. 851. Böyle olunca yola altın çuvalını çektiler, dediler ki: "Böyle bir şehirden Ebû Bekir isteme!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 851. Böyle olunca yola altın çuvalını çektiler, dediler ki: "Böyle bir şehirden Ebû Bekir isteme!" Sultan Muhammed'in teklifini işitince, onun geçeceği yol üzerine içi altın dolu bir çuvalı koydular da dediler ki: "Sen bizim inancımızı biliyorsun; halkı bu inançta olan bir şehirden Ebû Bekir adlı bir kimseyi isteme!" Sultan Muhammed'in teklifini işidince, onun geçeceği yol üzerine içi altın dolu bir çuvalı vaz'ettiler de dediler ki; "Sen bizim i'tikādımızı biliyorsun; halkı bu i'tikādda olan bir şehirden Ebû Bekir adlı bir kimseyi isteme!" 852. "Sebzvâr'da ne vakit Ebû Bekir olur, yahud ırmak akan yerde kuru kerpiç!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 852. "Sebzvâr'da ne zaman Ebû Bekir olur, yahut ırmak akan yerde kuru kerpiç!" Yani, Sebzvâr şehrinde Ebû Bekir adlı bir kimseyi aramak, ırmak akan yerde kuru kerpiç aramak türünden olur! Ya'ni, Sebzvâr şehrinde Ebû Bekir adlı bir kimseyi aramak, ırmak akan yerde kuru kerpiç aramak kabîlinden olur! 853. Altından yüz çevirdi ve dedi: "Ey ateşperestler, bana hediye olarak Ebû Bekir getirmedikçe..."✨ ✨ Sade Türkçe flash 853. Altından yüz çevirdi ve dedi: "Ey ateşperestler, bana hediye olarak Ebû Bekir getirmedikçe..." 848. Dedi: "Bir Ebû Bekir'i benim huzûruma getirmedikçe benden canınızı kurtaramazsınız!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 848. Dedi: "Bir Ebû Bekir'i benim huzuruma getirmedikçe benden canınızı kurtaramazsınız!" Sultan Muhammed, bu teklifin yerine getirilmesini onlarca imkânsız gördüğünden, canlarının kurtuluşunu bu şarta bağladı. Çünkü onlar Ebû Bekir es-Sıddîk (r.a.) hazretlerine düşman olduklarından aralarında bu isimde kimsenin bulunması mümkün değildi. Sultan Muhammed, bu teklifin icrâsını onlarca muhâl gördüğünden, canlarının halâsını bu şarta ta'lîk etti. Zîrâ onlar Ebû Bekr es-Sıddîk (r.a.) hazretlerine düşman olduklarından aralarında bu isimde kimsenin bulunması mümkin değildi. 849. "Ey ürkmüş olan ümmetler, şehrinizden bana Ebû Bekir adlıyı hediye getirmedikçe,"✨ ✨ Sade Türkçe flash 849. "Ey ürkmüş olan ümmetler, şehrinizden bana Ebû Bekir adlı kişiyi hediye olarak getirmedikçe," 850. "Ey alçak kavim, ekin gibi sizi biçerim, ne haraç alırım ne de füsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 850. "Ey alçak kavim, ekin gibi sizi biçerim, ne haraç alırım ne de füsun!" [852] "Bi-drevem" kelimesi, "durûden" mastarından gelmekte olup "ekin biçmek" anlamına gelir. "Füsûn" kelimesi burada, merhamet celbetmek için söylenecek etkili sözlerden kinayedir. [852] "Bi-drevem", "durûden" masdarından olup "ekin biçmek" ma'nâsınadır. "Füsûn" burada celb-i merhamet için söylenecek müessir sözlerden kinâyedir. 851. Böyle olunca yola altın çuvalını çektiler, dediler ki: "Böyle bir şehirden Ebû Bekir isteme!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 851. Böyle olunca yola altın çuvalını çektiler, dediler ki: "Böyle bir şehirden Ebû Bekir isteme!" Sultan Muhammed'in teklifini işitince, onun geçeceği yol üzerine içi altın dolu bir çuvalı koydular da dediler ki: "Sen bizim inancımızı biliyorsun; halkı bu inançta olan bir şehirden Ebû Bekir adlı bir kimseyi isteme!" Sultan Muhammed'in teklifini işidince, onun geçeceği yol üzerine içi altın dolu bir çuvalı vaz'ettiler de dediler ki; "Sen bizim i'tikādımızı biliyorsun; halkı bu i'tikādda olan bir şehirden Ebû Bekir adlı bir kimseyi isteme!" 852. "Sebzvâr'da ne vakit Ebû Bekir olur, yâhud ırmak akan yerde kuru kerpic!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 852. "Sebzvâr'da ne zaman Ebû Bekir olur, yahut ırmak akan yerde kuru kerpiç!" Yani, Sebzvâr şehrinde Ebû Bekir adında birini aramak, ırmak akan yerde kuru kerpiç aramak türünden olur! Ya'ni, Sebzvâr şehrinde Ebû Bekir adlı bir kimseyi aramak, ırmak akan yerde kuru kerpiç aramak kabîlinden olur! 853. Altından yüz çevirdi ve dedi: "Ey ateşperestler, bana hediye olarak Ebû Bekir getirmedikçe..."✨ ✨ Sade Türkçe flash 853. Altından yüz çevirdi ve ve dedi: "Ey ateşperestler, bana hediye olarak Ebû Bekir getirmedikçe..." "Muğ", ateşperest olan mecûsîlere denir. Râfizîler muharrem ayında ateş yakıp ayaklarıyla söndürdükleri için bu ifadenin kullanılmış olması mümkündür. Ankaravî hazretleri "kâfir" anlamında almıştır. "Muğ", ateşperest olan mecûsîlere derler. Râfizîler muharremde ateş yakıp ayaklarıyla söndürdükleri için bu ta'bîrin isti'mâl buyrulmuş olması câizdir. Ankaravî hazretleri "kâfir” ma'nâsına almıştır. 854. Hiçbir faide yoktur, çocuk değilim, ta ki altına ve gümüşe hayran durayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 854. Hiçbir fayda yoktur, çocuk değilim, ta ki altına ve gümüşe hayran durayım! Birinci mısra, yukarıdaki beytin tamamlayıcısıdır. Yani, Sultan Muhammed, Rafızîlerin yol üzerine koydukları altın çuvalına bakmadı ve dedi ki: "Ey mecûsîler, bana hediye olarak Ebû Bekir adlı bir kimseyi getirmedikçe canınızı korumak için hiçbir tedbirden faydalanamazsınız. Çocuk değilim ki, gösterdiğiniz altına ve gümüşe hayran olayım!" Birinci mısrâ', yukarıki beytin mütemmimidir. Ya'ni, Sultan Muhammed, Râfızîler'in yol üzerine koydukları altın çuvalına bakmadı ve dedi ki: "Ey mecûsîler, bana hediye olarak Ebû Bekir adlı bir kimseyi getirmedikçe canınızı korumak için hiçbir tedbîrden istifade edemezsiniz. Çocuk değilim ki, gösterdiğiniz altına ve gümüşe hayran olayım!" 855. Ey âciz, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, secde getirmedikçe kurtulamazsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 855. Ey âciz, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, secde etmedikçe kurtulamazsın! Cenâb-ı Pîr efendimiz, bu şerefli beyitte kıssadan hisse çıkararak namaz kılmayanları azarlarlar: "Ey Allah'ın kudreti (gücü) önünde âciz olan insan, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, yani mescidin içinde oturmadık yer bırakmasan, secde etmedikçe ve namaz kılmadıkça, yakana ilâhî sorgulamadan kurtaramazsın!" Cenâb-ı Pîr efendimiz, bu beyt-i şerîfte kıssadan intikālen namaz kılmayanlara tevbîh buyururlar: "Ey kudret-i Hakk'ın önünde âciz olan insan, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, ya'ni mescidin içinde oturmadık yer bırakmasan, secde etmedikçe ve namaz kılmadıkça, yakanı muâheze-i ilâhiyyeden kurtaramazsın!" 856. Bu vîrânede bir Ebû Bekir nerededir?" diye sağdan ve soldan haber vericiler kopardılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 856. "Bu viranede bir Ebû Bekir nerededir?" diye sağdan ve soldan haber vericiler kopardılar. "Münhî", "inhâ" mastarından "haber verici" anlamında ism-i fâildir. "Engîhten", "koparmak" demektir. Burada haber vericileri harekete geçirmek ve ayağa kaldırmaktan kinâyedir (dolaylı anlatım). “Münhî”, “inhâ" masdarından "haber verici" ma'nâsında ism-i fâildir. "Engîhten", "koparmak" demektir. Burada haber vericileri tahrîk etmek ve ayağa kaldırmaktan kinâyedir. 857. Üç gün üç geceden sonra ki, acele ettiler, zayıf bir Ebû Bekir buldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 857. Üç gün üç geceden sonra, acele ettikleri için, zayıf bir Ebû Bekir buldular. 858. Yol üzerinde idi, marazdan pür-haraz olarak bir harâbe köşede kalmış idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 858. Yol üzerinde idi, hastalıktan dolayı kederden zayıf düşmüş olarak bir harabe köşesinde kalmış idi. "Haraz (حرض)", kederden veya gamdan zayıf ve güçsüz düşüp helak derecesine gelen kimse demektir. Bazı nüshalarda "pür" yerine "ez haraz" vardır. "Muğ", ateşperest olan mecûsîlere denir. Râfizîler (Şii bir fırka) muharrem ayında ateş yakıp ayaklarıyla söndürdükleri için bu ifadenin kullanılmış olması mümkündür. Ankaravî hazretleri "kâfir" anlamına almıştır. "Haraz (حرض)", gussadan veyâ gamdan zayıf ve zebûn olup helâk derecesine gelen kimse demektir. Ba'zı nüshalarda "pür" yerine "ez haraz" vâ- "Muğ", ateşperest olan mecûsîlere derler. Râfizîler muharremde ateş yakıp ayaklarıyla söndürdükleri için bu ta'bîrin isti'mâl buyrulmuş olması câizdir. Ankaravî hazretleri "kâfir” ma'nâsına almıştır. 854. Hiçbir faide yoktur, çocuk değilim, ta ki altına ve gümüşe hayran durayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 854. Hiçbir fayda yoktur, çocuk değilim, ta ki altına ve gümüşe hayran durayım! Birinci mısra, yukarıdaki beytin tamamlayıcısıdır. Yani, Sultan Muhammed, Rafızîlerin yol üzerine koydukları altın çuvalına bakmadı ve dedi ki: "Ey mecûsîler, bana hediye olarak Ebû Bekir adlı bir kimseyi getirmedikçe canınızı korumak için hiçbir tedbirden faydalanamazsınız. Çocuk değilim ki, gösterdiğiniz altına ve gümüşe hayran olayım!" Birinci mısrâ', yukarıki beytin mütemmimidir. Ya'ni, Sultan Muhammed, Râfızîler'in yol üzerine koydukları altın çuvalına bakmadı ve dedi ki: "Ey mecûsîler, bana hediye olarak Ebû Bekir adlı bir kimseyi getirmedikçe canınızı korumak için hiçbir tedbîrden istifade edemezsiniz. Çocuk değilim ki, gösterdiğiniz altına ve gümüşe hayran olayım!" 855. Ey âciz, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, secde getirmedikçe kurtulamazsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 855. Ey âciz, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, secde etmedikçe kurtulamazsın! Cenâb-ı Pîr efendimiz, bu şerefli beyitte kıssadan hisse çıkararak namaz kılmayanları azarlarlar: "Ey Allah'ın kudreti (gücü) önünde âciz olan insan, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, yani mescidin içinde oturmadık yer bırakmasan, secde etmedikçe ve namaz kılmadıkça, yakana ilâhî sorgulamadan kurtaramazsın!" Cenâb-ı Pîr efendimiz, bu beyt-i şerîfte kıssadan intikālen namaz kılmayanlara tevbîh buyururlar: "Ey kudret-i Hakk'ın önünde âciz olan insan, eğer mescidi kıçın ile ölçsen, ya'ni mescidin içinde oturmadık yer bırakmasan, secde etmedikçe ve namaz kılmadıkça, yakanı muâheze-i ilâhiyyeden kurtaramazsın!" 856. Bu vîrânede bir Ebû Bekir nerededir?" diye sağdan ve soldan haber vericiler kopardılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 856. "Bu viranede bir Ebû Bekir nerededir?" diye sağdan ve soldan haber vericiler kopardılar. "Münhî", "inhâ" mastarından "haber verici" anlamında ism-i fâildir. "Engîhten", "koparmak" demektir. Burada haber vericileri harekete geçirmek ve ayağa kaldırmaktan kinâyedir (dolaylı anlatım). “Münhî”, “inhâ" masdarından "haber verici" ma'nâsında ism-i fâildir. "Engîhten", "koparmak" demektir. Burada haber vericileri tahrîk etmek ve ayağa kaldırmaktan kinâyedir. 857. Üç gün üç geceden sonra ki, acele ettiler, zayıf bir Ebû Bekir buldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 857. Üç gün üç geceden sonra, acele ettikleri için, zayıf bir Ebû Bekir buldular. 858. Yol üzerinde idi, marazdan pür-haraz olarak bir harâbe köşede kalmış idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 858. Yol üzerinde idi, hastalıktan dolayı aşırı derecede zayıflamış olarak bir harabe köşesinde kalmış idi. "Haraz", kederden veya gamdan zayıf ve güçsüz düşüp helak derecesine gelen kimse demektir. Bazı nüshalarda "pür" yerine "ez haraz" geçmektedir. Yani, buldukları Ebû Bekir hastalıktan dolayı aşırı derecede zayıf ve güçsüz düşüp helak derecesine gelerek bir virane köşesinde kalmış idi, demek olur. "Haraz (حرض)", gussadan veyâ gamdan zayıf ve zebûn olup helâk derecesine gelen kimse demektir. Ba'zı nüshalarda "pür" yerine "ez haraz" vâ- ki'dir. Ya'ni, buldukları Ebû Bekir marazdan ziyâde zayıf ve zebûn olup helâk derecesine gelerek bir vîrâne köşesinde kalmış idi, demek olur. 859. O, bir harâb köşede yatmış idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 859. O, bir harabe köşesinde yatmış idi. Vaktaki onu gördüler, acele ona dediler: Vaktāki onu gördüler, acele ona dediler: 860. "Kalk ki sultan seni talib olmuştur. Zîra bizim şehrimiz senden dolayı [862] katlden kurtulacaktır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 860. "Kalk ki sultan seni talep etmiştir. Çünkü bizim şehrimiz senden dolayı katledilmekten kurtulacaktır." 861. Dedi: "Eğer benim ayağım yahud bir mıkdemim olaydı, muhakkak kendi yolumda maksûduma giderdim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 861. Dedi: "Eğer benim ayağım yahut bir vasıtam olsaydı, muhakkak kendi yolumda amacıma giderdim." "Mikdem", "mıkta" vezninde bir alet ismidir; "yolculuk vasıtası" anlamındadır. Yani, Ebû Bekir, Râfizîler'e cevap olarak dedi: "Eğer benim ayağımda yürümeye kuvvet olsaydı veya bir hayvan ve araba gibi yolculuk vasıtam olsaydı muhakkak yoluma devam eder ve amacım olan yere giderdim." "Mikdem", "mıkta" vezninde ism-i âlettir; "vâsıta-i sefer" ma'nâsınadır. Ya'ni, Ebû Bekir, Râfizîler'e cevâben dedi: "Eğer benim ayağımda yürümeye kuvvet olaydı veyâhud bir hayvan ve araba gibi vâsıta-i seferiyyem olaydı muhakkak yoluma devam eder ve maksûdum olan mahalle giderdim." 862. "Ne vakit bu düşman mahallinde kalırdım? Dostların şehri tarafına sürer idim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 862. "Ne zaman bu düşman yerinde kalırdım? Dostların şehri tarafına sürerdim." "Kede", yer ismi edatıdır. "Düşmen-kede", düşman yeri demektir. "Kede", ism-i mekân edâtıdır. "Düşmen-kede", düşman mekânı demektir. 863. Ölü taşıyıcıların tahtasını kaldırdılar ve o bizim Ebû Bekir'imizi yukarı tuttular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 863. Ölü taşıyıcıların tahtasını kaldırdılar ve o bizim Ebû Bekir'imizi yukarı tuttular. 864. Hamallar Hârezmşâh tarafına çekilerek nişan görmek için onu taşıdılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 864. Hamallar Hârezmşâh tarafına çekilerek nişan görmek için onu taşıdılar. Yani, Ebû Bekir'imizi ölü tahtası üzerine yatırıp Hârezmşâh'ın istediği Ebû Bekir'in nişanını görmek için şahın huzuruna kadar taşıdılar. Ya'ni, Ebû Bekir'imizi ölü tahtası üzerine yatırıp Hârezmşâh'ın istediği Ebû Bekir'in nişanını görmek için şâhın huzûruna kadar taşıdılar. 865. Bu cihan Sebzvâr'dır ve merd-i Hak burada zâyidir ve nabuddur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 865. Bu cihan Sebzvâr'dır ve Hakk eri burada zayıftır ve yok olmuştur. ki'dir. Yani, buldukları Ebû Bekir hastalıktan ziyade zayıf ve güçsüz olup helâk derecesine gelerek bir virane köşesinde kalmış idi, demek olur. ki'dir. Ya'ni, buldukları Ebû Bekir marazdan ziyâde zayıf ve zebûn olup he-lâk derecesine gelerek bir vîrâne köşesinde kalmış idi, demek olur. 859. O, bir harâb köşede yatmış idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 859. O, bir harabe köşesinde yatmış idi. Vaktaki onu gördüler, acele ona dediler: Vaktāki onu gördüler, acele ona dediler: 860. "Kalk ki sultan seni talib olmuştur. Zîra bizim şehrimiz senden dolayı [862] katlden kurtulacaktır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 860. "Kalk ki sultan seni talep etmiştir. Çünkü bizim şehrimiz senden dolayı katledilmekten kurtulacaktır." 861. Dedi: "Eğer benim ayağım yahud bir mıkdemim olaydı, muhakkak kendi yolumda maksûduma giderdim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 861. Dedi: "Eğer benim ayağım yahut bir vasıtam olsaydı, muhakkak kendi yolumda amacıma giderdim." "Mikdem", "mıkta" vezninde bir alet ismidir; "yolculuk vasıtası" anlamındadır. Yani, Ebû Bekir, Râfizîler'e cevap olarak dedi: "Eğer benim ayağımda yürümeye kuvvet olsaydı veya bir hayvan ve araba gibi yolculuk vasıtam olsaydı muhakkak yoluma devam eder ve amacım olan yere giderdim." "Mikdem", "mıkta" vezninde ism-i âlettir; "vâsıta-i sefer" ma'nâsınadır. Ya'ni, Ebû Bekir, Râfizîler'e cevâben dedi: "Eğer benim ayağımda yürümeye kuvvet olaydı veyâhud bir hayvan ve araba gibi vâsıta-i seferiyyem olaydı muhakkak yoluma devam eder ve maksûdum olan mahalle giderdim." 862. "Ne vakit bu düşman mahallinde kalırdım? Dostların şehri tarafına sü-rer idim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 862. "Ne zaman bu düşman yerinde kalırdım? Dostların şehri tarafına sürerdim." "Kede", yer ismi edatıdır. "Düşmen-kede", düşman yeri demektir. "Kede", ism-i mekân edâtıdır. "Düşmen-kede", düşman mekânı demektir. 863. Ölü taşıyıcıların tahtasını kaldırdılar ve o bizim Ebû Bekir'imizi yukarı tuttular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 863. Ölü taşıyıcıların tahtasını kaldırdılar ve o bizim Ebû Bekir'imizi yukarı tuttular. 864. Hamallar Hârezmşâh tarafına çekilerek nişan görmek için onu taşıdılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 864. Hamallar Hârezmşâh tarafına çekilerek nişan görmek için onu taşıdılar. Yani, Ebû Bekir'imizi ölü tahtası üzerine yatırıp Hârezmşâh'ın istediği Ebû Bekir'in nişanını görmek için şahın huzuruna kadar taşıdılar. Ya'ni, Ebû Bekir'imizi ölü tahtası üzerine yatırıp Hârezmşâh'ın istediği Ebû Bekir'in nişanını görmek için şâhın huzûruna kadar taşıdılar. 865. Bu cihan Sebzvâr'dır ve merd-i Hak burada zâyidir ve nâbûddur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 865. Bu cihan Sebzvâr'dır ve Hakk eri burada kaybolmuş ve yok olmuştur. "Mümtehak", gitmiş, yok olmuş ve bâtıl olmuş anlamındadır. Yani, bu dünya Sebzvâr örneğidir. Ve dünya ehli, Sebzvâr halkı gibi Hakk yolunu terk etmiş kimselerdir ve Hakk erleri bu dünyada, Sebzvâr'da Ebû Bekir'in bir viranede terk edilmiş bir halde kaldığı gibi, garip olarak kalmıştır; ve adı sanı gitmiş ve yok olmuş bir haldedir. "Mümtehak", gitmiş yok olmuş ve bâtıl olmuş ma'nâsınadır. Ya'ni, bu dünyâ Sebzvâr misâlidir. Ve ehl-i dünyâ, Sebzvâr ahâlîsi gibi tarîk-ı Hakk'ı terk etmiş kimselerdir ve ricâl-i Hak bu dünyâda Sebzvâr'da Ebû Bekir'in bir vîrânede metrûk bir hâlde kaldığı gibi, garîb olarak kalmıştır; ve adı sanı gitmiş ve nâbûd olmuş bir hâldedir. 866. Hârezmşâh ise Celîl olan Hâlik'tır; bu rezil olan kavimden gönül istemektedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 866. Hârezmşâh ise Yüce olan Yaratıcı'dır; bu aşağılık kavimden gönül istemektedir. Yüce olan Yaratıcı Allah Teâlâ hazretleri de Hârezmşâh konumunda olup, bu aşağılık ve alçak dünya ehlinden kalb-i selîm (sağlam ve temiz kalp) istemektedir ki, bu kalb-i selîm ilâhî erde bulunur; ve kalb-i selîm sahibi olan ilâhî er ise Sebzvâr şehrinde zayıf ve hakir olan Ebû Bekir gibidir. Celil olan Hâlık Teâlâ hazretleri dahi Hârezmşâh mesâbesinde olup, bu rezîl ve denî olan ehl-i dünyâdan kalb-i selîm istemektedir ki, bu kalb-i selîm merd-i ilâhîde bulunur; ve kalb-i selîm sâhibi olan merd-i ilâhî ise Sebzvâr şehrinde zayıf ve hakîr olan Ebû Bekir gibidir. 867. Buyurdu ki: "Sizin tasvirinize nazar etmez, tedbirinizde kalb sahibi taleb edin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 867. Buyurdu ki: "Sizin tasvirinize bakmaz, tedbirinizde kalb sahibi talep edin!" Yani âlemlerin Efendisi Serverimiz (s.a.v.) hadis-i şerifinde, "Muhakkak Allah Teâlâ sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, aksine kalplerinize ve niyetlerinize bakar" buyurmuştur; ve Hakk'ın istediği ve baktığı kalp, insân-ı kâmilin kalbidir. Bu sebeple ey kalp selametine sahip olmayan kimseler, bu kalp selametine sahip olmak için tedbirinizde, kalb-i selîm (sağlam, arınmış kalp) sahibi olan insân-ı kâmili talep edin. Çünkü böyle bir kalbi bulmak her insan için gerekli ve zorunludur. Zira Yüce Allah hazretleri Şuara suresinde, "Kıyamet gününde mal ve evlatlar fayda vermez; ancak o kimse ki Allah Teâlâ'ya kalb-i selîm ile gelir!" buyurur. Ya'ni Server-i âlem Efendimiz hadîs-i şerifinde ان الله لا ينطر الى صوركم و اموالكم ولكن ينظر الى قلوبكم و نياتكم ya'ni, "Muhakkak Allah Teâlâ sizin sûretlerinize ve mallarınıza nazar etmez, velâkin kalblerinize ve niyetlerinize nazar eder" buyurmuştur; ve Hakk'ın istediği ve nazar ettiği kalb, insân-ı kâmilin kalbidir. Binâenaleyh ey selâmet-i kalb sahibi olmayan kimseler, bu selâmet-i kalbe mâlik olmak için tedbîrinizde, kalb-i selîm sahibi olan insân-ı kâmili taleb edin. Zîrâ böyle bir kalbi bulmak her insan için lâzım ve zarûrîdir. Çünki Hak Teâlâ hazretleri sûre-i Şuara'da يَوْمَ لَا يَنفَعَ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبِ سَلِيمٍ (Şuarâ, 26/88) ya'ni "Yevm-i kıyamette mal ve evlatlar menfaat vermez; ancak o kimse ki Allah Teâlâ'ya kalb-i selîm ile gele!" buyurur. 868. "Bu gönül sahibinden sana nazar ederim. Secdenin nakşı ve altın îsârı sebebiyle değil!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 868. "Bu gönül sahibinden sana nazar ederim. Secdenin nakşı ve altın îsârı sebebiyle değil!" Bu şerefli beyit, yukarıda anılan şerefli hadis gereğince, hitaba ehil olan her kişiye Hakk'ın hitabıdır. Yani, "Ey insan, bu gönül sahibi olan insân-ı kâmilin kalbinden sana bakarım. Yoksa görünen secdenin nakşı 'Mümtehak'tır, yani gitmiş, yok olmuş ve bâtıl olmuş anlamınadır. Yani, bu dünya Sebzvâr örneğidir. Ve dünya ehli, Sebzvâr halkı gibi Hakk yolunu terk etmiş kimselerdir ve Hakk erleri bu dünyada, Sebzvâr'da Ebû Bekir'in bir viranede terk edilmiş bir hâlde kaldığı gibi, garip olarak kalmıştır; ve adı sanı gitmiş ve yok olmuş bir hâldedir. Bu beyt-i şerîf yukarıda zikr olunan hadîs-i şerîf mûcibince her kābil-i hitâb olan kimseye Hakk'ın hitâbıdır. Ya'ni, "Ey insan, bu gönül sahibi olan insân-ı kâmilin kalbinden sana nazar ederim. Yoksa zâhir olan secdenin nakşı "Mümtehak", gitmiş yok olmuş ve bâtıl olmuş ma'nâsınadır. Ya'ni, bu dünyâ Sebzvâr misâlidir. Ve ehl-i dünyâ, Sebzvâr ahâlîsi gibi tarîk-ı Hakk'ı terk etmiş kimselerdir ve ricâl-i Hak bu dünyâda Sebzvâr'da Ebû Bekir'in bir vîrânede metrûk bir hâlde kaldığı gibi, garîb olarak kalmıştır; ve adı sanı git-miş ve nâbûd olmuş bir hâldedir. 866. Hârezmşâh ise Celîl olan Hâlik'tır; bu rezil olan kavimden gönül istemektedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 866. Hârezmşâh ise Yüce olan Yaratıcı'dır; bu aşağılık kavimden gönül istemektedir. Yüce olan Yaratıcı Allah Teâlâ hazretleri de Hârezmşâh konumunda olup, bu aşağılık ve alçak dünya ehlinden kalb-i selîm (sağlam ve temiz kalp) istemektedir ki, bu kalb-i selîm ilâhî erde bulunur; ve kalb-i selîm sahibi olan ilâhî er ise Sebzvâr şehrinde zayıf ve hakir olan Ebû Bekir gibidir. Celil olan Hâlık Teâlâ hazretleri dahi Hârezmşâh mesâbesinde olup, bu rezîl ve denî olan ehl-i dünyâdan kalb-i selîm istemektedir ki, bu kalb-i selîm merd-i ilâhîde bulunur; ve kalb-i selîm sâhibi olan merd-i ilâhî ise Sebzvâr şehrinde zayıf ve hakîr olan Ebû Bekir gibidir. 867. Buyurdu ki: "Sizin tasvirinize nazar etmez, tedbirinizde kalb sahibi taleb edin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 867. Buyurdu ki: "Sizin tasvirinize bakmaz, tedbirinizde kalb sahibi talep edin!" Yani Âlemlerin Efendisi Peygamberimiz (s.a.v.) hadis-i şerifinde "Muhakkak Allah Teâlâ sizin suretlerinize ve mallarınıza bakmaz, aksine kalplerinize ve niyetlerinize bakar" buyurmuştur; ve Hakk'ın istediği ve baktığı kalp, insân-ı kâmilin kalbidir. Buna göre ey kalp selametine sahip olmayan kimseler, bu kalp selametine sahip olmak için tedbirinizde, kalb-i selîm sahibi olan insân-ı kâmili talep edin. Çünkü böyle bir kalbi bulmak her insan için gerekli ve zorunludur. Zira Yüce Allah Şuarâ Suresi'nde "Kıyamet gününde mal ve evlatlar fayda vermez; ancak o kimse ki Yüce Allah'a kalb-i selîm ile gelir!" (Şuarâ, 26/88) buyurur. Ya'ni Server-i âlem Efendimiz hadîs-i şerifinde ان الله لا ينطر الى صوركم و اموالكم ولكن ينظر الى قلوبكم و نياتكم ya'ni, "Muhakkak Allah Teâlâ sizin sûretlerinize ve mallarınıza nazar etmez, velâkin kalblerinize ve niyetlerinize nazar eder" buyurmuştur; ve Hakk'ın istediği ve nazar ettiği kalb, insân-ı kâmilin kalbidir. Binâenaleyh ey selâmet-i kalb sahibi olmayan kimseler, bu selâmet-i kalbe mâlik olmak için tedbîrinizde, kalb-i selîm sahibi olan insân-ı kâmili taleb edin. Zîrâ böyle bir kalbi bulmak her insan için lâzım ve zarûrîdir. Çünki Hak Teâlâ hazretleri sûre-i Şuarâ'da يَوْمَ لَا يَنفَعَ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبِ سَلِيمٍ (Şuarâ, 26/88) ya'ni "Yevm-i kıyamette mal ve evlatlar menfaat vermez; ancak o kimse ki Allah Teâlâ'ya kalb-i selîm ile gele!" buyurur. 868. "Bu gönül sahibinden sana nazar ederim. Secdenin nakşı ve altın îsârı sebebiyle değil!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 868. "Bu gönül sahibinden sana nazar ederim. Secdenin nakşı ve altın îsârı sebebiyle değil!" Bu şerefli beyit, yukarıda anılan şerefli hadis gereğince, hitaba ehil olan her kişiye Hakk'ın hitabıdır. Yani, "Ey insan, bu gönül sahibi olan insân-ı kâmilin kalbinden sana bakarım. Yoksa görünen secdenin nakşı ve şekli ve altın vermesi ve bağışlaması sebebiyle bakmam!" Şeyh-i Ekber hazretleri Fusûsu'l-Hikem'de Adem Fassı'nda bu anlamda şöyle buyururlar: فأنه به نظر الحق الى الخلق فرحمهم yani "Çünkü Hak, insân-ı kâmil sebebiyle halka baktı ve onlara rahmet etti." Bu beyt-i şerîf yukarıda zikr olunan hadîs-i şerîf mûcibince her kābil-i hitâb olan kimseye Hakk'ın hitâbıdır. Ya'ni, "Ey insan, bu gönül sahibi olan insân-ı kâmilin kalbinden sana nazar ederim. Yoksa zâhir olan secdenin nakşı" ve sûreti ve altın îsârı ve i'tâsı sebebiyle nazar etmem!" Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri Fusûsu'l-Hikem'de Fass-1 Ademî'de bu ma'nâda şöyle buyururlar: فأنه به نظر الحق الى الخلق فرحمهم ya'ni “Zîrâ Hak insân-ı kâmil sebebiyle halka nazar etti ve onlara rahmet eyledi." 869. Çünkü sen kendi kalbini kalb zannettin, ehl-i dilin cüst ü cûsunu bıraktın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 869. Çünkü sen kendi kalbini kalb sandın, gönül ehlinin arayışını bıraktın! Yani, sen kendi kalbini kalb sandığın için, gönül sahibi olan insân-ı kâmili talep edip arama gereğini hissetmiyorsun. Halbuki sende insân-ı kâmillik nerede!.. Beyit: "Kalb dediğimiz şey rabbânî olan bir penceredir. Sen şeytanın evine niçin kalb diyorsun? "O senin mecâzen kalb adını verdiğin şeyi, git de mahalle köpeklerinin önüne at!" Ya'ni, sen kendi kalbini kalb zannettiğin için, sâhib-i dil olan insân-ı kâmili taleb edip aramak lüzûmunu hissetmiyorsun. Halbuki sende insân-ı kâmillik nerede!.. Beyit: "Kalb dediğimiz şey rabbânî olan bir penceredir. Sen şeytanın evine niçin kalb diyorsun? "O senin mecâzen kalb adını verdiğin şeyi, git de mahalle köpeklerinin önüne at!" 870. Kalb odur ki, ona bu yedi gök gibi yedi yüz gelse zâyi' ve nihan olur. [872]✨ ✨ Sade Türkçe flash 870. Kalp odur ki, ona bu yedi gök gibi yedi yüz gelse kaybolur ve gizlenir. Bilinmeli ki, kalp Adl isminin (Allah'ın adalet isminin) tecelli yeridir ve bedenin dengesinin sebebidir, nefsin adaletinin kaynağıdır; ve feyiz, kalpten fışkırıp bedenin her tarafına yayılır ve bütün organlara eşit olarak dağılır; ve beden kalp ile varlığını sürdürür; ve ruhani ve nefsani kuvvetlerin (akıl, vehim, hayâl gibi içsel güçlerin) toplandığı yerdir ve görünen ile görünmeyen arasında bir berzahtır (geçiş noktasıdır). Ve "kalp"ten maksat, Allah'ı bilen insân-ı kâmilin kalbidir. Çünkü o kalp ona tam bir rahmettir, ilahi bir bağıştır; ve rahmet ise ilahi sıfatlardan bir sıfat olduğundan, bütün ilahi isim ve sıfatların toplamı ona sığmaz. Fakat insân-ı kâmil, bütün isimleri kapsayan "Allah" isminin tecelli yeri olduğundan bu toplam ona sığar. Bu sebeple Hak ancak Allah'ı bilen insân-ı kâmilin kalbine sığar ve bazı isimleri bilen cüz'î kalplere ve Allah'ı bilmeyenin, günahkârın, cahilin ve bedbahtın kalplerine sığmaz. Nasıl ki hadîs-i kudsîde buyrulur: "Ben arzıma ve semâma sığmadım, fakat takvalı ve temiz olan mümin kulumun kalbine sığdım." Bu sebeple kalp ancak insân-ı kâmilin kalbidir. Allah'ı bilmeyenin kalbine "kalp" denilmesi mecazidir, ve şekli ve altın vermesi ve bağışlaması sebebiyle nazar etmem!" Şeyh-i Ekber hazretleri Fusûsu'l-Hikem'de Adem Fassı'nda bu anlamda şöyle buyururlar: "Çünkü Hak insân-ı kâmil sebebiyle halka baktı ve onlara rahmet etti." Ma'lum olsun ki, kalb ism-i Adl'in mazharıdır ve bedenin sebeb-i i'tidâli ve nefsin bâis-i adâletidir; ve feyz, kalbden inbiâs edip aktâr-ı sûrete yayılır ve kâffe-i azâya müsâvâten dağılır; ve sûret kalb ile bekā bulur; ve kuvâ-yı rûhâniyye ve nefsâniyyenin mecma'ıdır ve zâhir ile bâtın arasında berzahtır. Ve "kalb"den murâd, ârif-i billâh olan insân-ı kâmilin kalbidir. Zîrâ o kalb ona rahmet-i mahzadır, verilen atıyye-i ilâhiyyedendir; ve rahmet ise sıfât-ı ilâhiyyeden bir sıfat olduğundan, kâffe-i esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyenin hey'et-i mecmûası ona sığmaz. Fakat insân-ı kâmil cemî'-i esmâyı câmi' olan "Allah" isminin mazharı olduğundan bu hey'et-i mecmûa ona sığar. Binâenaleyh Hak ancak ârif-i billâh olan insân-ı kâmilin kalbine sığar ve ba'zı esmâyı ârif olan kulûb-i cüz'iyyeye ve gayr-ı ârifin ve âsînin ve câhilin ve şakînin kalblerine sığmaz. Nitekim hadîs-i kudside buyrulur: ما وسعنى ارضى ولا سمائي ولكن وسعنى قلب عبدى المؤمن التقى النقى ya'ni "Ben arzıma ve semâma sığmadım, fakat takî ve nakî olan mü'min kulumun kalbine sığdım." Binâenaleyh kalb ancak insân-ı kâmilin kalbidir. Gayr-ı ârifin kalbine "kalb" denilmesi mecâzendir, ve sûreti ve altın îsârı ve i'tâsı sebebiyle nazar etmem!" Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Ademî'de bu ma'nâda şöyle buyururlar: فأنه به نظر الحق الى الخلق فرحمهم ya'ni "Zîrâ Hak insân-ı kâmil sebebiyle halka nazar etti ve onlara rahmet eyledi." 869. Çünkü sen kendi kalbini kalb zannettin, ehl-i dilin cüst ü cûsunu bıraktın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 869. Çünkü sen kendi kalbini kalb zannettin, gönül ehlinin arayışını bıraktın! Yani, sen kendi kalbini kalb zannettiğin için, gönül sahibi olan insân-ı kâmili (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) talep edip arama gerekliliğini hissetmiyorsun. Hâlbuki sende insân-ı kâmillik nerede!.. Beyit: "Kalb dediğimiz şey rabbânî olan bir penceredir. Sen şeytanın evine niçin kalb diyorsun? O senin mecazen kalb adını verdiğin şeyi, git de mahalle köpeklerinin önüne at!" Ya'ni, sen kendi kalbini kalb zannettiğin için, sâhib-i dil olan insân-ı kâmili taleb edip aramak lüzûmunu hissetmiyorsun. Halbuki sende insân-ı kâmillik nerede!.. Beyit: "Kalb dediğimiz şey rabbânî olan bir penceredir. Sen şeytanın evine niçin kalb diyorsun? "O senin mecâzen kalb adını verdiğin şeyi, git de mahalle köpeklerinin önüne at!" 870. Kalb odur ki, ona bu yedi gök gibi yedi yüz gelse zâyi' ve nihan olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 870. Kalp odur ki, ona bu yedi gök gibi yedi yüz gelse kaybolur ve gizlenir. Bilinmeli ki, kalp Adl isminin tecelli yeridir ve bedenin dengesinin sebebi, nefsin adaletinin kaynağıdır; feyiz kalpten fışkırıp bedenin her tarafına yayılır ve bütün organlara eşit olarak dağılır; beden kalp ile varlığını sürdürür; ruhsal ve nefsanî kuvvetlerin toplandığı yerdir ve görünen ile görünmeyen arasında bir berzahtır (geçiş noktasıdır). Ve "kalp"ten kastedilen, Allah'ı bilen insân-ı kâmilin kalbidir. Çünkü o kalp ona tamamen rahmettir, ilahi bir bağıştır; ve rahmet ilahi sıfatlardan bir sıfat olduğundan, bütün ilahi isim ve sıfatların toplamı ona sığmaz. Fakat insân-ı kâmil, bütün isimleri kapsayan "Allah" isminin tecelli yeri olduğundan bu toplam ona sığar. Bu sebeple Hak ancak Allah'ı bilen insân-ı kâmilin kalbine sığar ve bazı isimleri bilen cüz'î kalplere ve Allah'ı bilmeyenin, isyankârın, cahilin ve bedbahtın kalplerine sığmaz. Nasıl ki hadîs-i kudsîde buyrulur: ما وسعنى ارضى ولا سمائي ولكن وسعنى قلب عبدى المؤمن التقى النقى yani "Ben arzıma ve semâma sığmadım, fakat takvalı ve temiz olan mümin kulumun kalbine sığdım." Bu sebeple kalp ancak insân-ı kâmilin kalbidir. Allah'ı bilmeyenin kalbine "kalp" denilmesi mecazîdir, hakiki değildir. Ve bu anlama dayanarak Bayezid-i Bistamî (k.s.) hazretleri: لو ان العرش وما حواه مئة الف الف مرة فى زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به Yani “Eğer milyonlarca kere arş ve onun içindekiler arifin kalbinin köşelerinden bir köşesinde olsa onu hissetmez” buyurur. Bu şerefli beyitte Hz. Bayezid’in bu sözüne işaret buyrulmuştur. Ma'lûm olsun ki, kalb ism-i Adl'in mazharıdır ve bedenin sebeb-i i'tidâli ve nefsin bâis-i adâletidir; ve feyz, kalbden inbiâs edip aktâr-ı sûrete yayılır ve kâffe-i azâya müsâvâten dağılır; ve sûret kalb ile bekā bulur; ve kuvâ-yı rûhâniyye ve nefsâniyyenin mecma'ıdır ve zâhir ile bâtın arasında berzahtır. Ve "kalb"den murâd, ârif-i billâh olan insân-ı kâmilin kalbidir. Zîrâ o kalb ona rahmet-i mahzadır, verilen atıyye-i ilâhiyyedendir; ve rahmet ise sıfât-ı ilâhiyyeden bir sıfat olduğundan, kâffe-i esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyenin hey'et-i mecmûası ona sığmaz. Fakat insân-ı kâmil cemî'-i esmâyı câmi' olan "Allah" isminin mazharı olduğundan bu hey'et-i mecmûa ona sığar. Binâenaleyh Hak ancak ârif-i billâh olan insân-ı kâmilin kalbine sığar ve ba'zı esmâyı ârif olan kulûb-i cüz'iyyeye ve gayr-ı ârifin ve âsînin ve câhilin ve şakînin kalblerine sığmaz. Nitekim hadîs-i kudside buyrulur: ما وسعنى ارضى ولا سمائي ولكن وسعنى قلب عبدى المؤمن التقى النقى ya'ni "Ben arzıma ve semâma sığmadım, fakat takî ve nakî olan mü'min kulumun kalbine sığdım." Binâenaleyh kalb ancak insân-ı kâmilin kalbidir. Gayr-ı ârifin kalbine "kalb" denilmesi mecâzendir, hakîkaten değildir. Ve bu ma'nâya binâen Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretleri: لو ان العرش وما حواه مئة الف الف مرة فى زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به Ya'ni “Eğer milyonlarca kerre arş ve ve onun muhtevâsı kalb-i ârifin köşelerinden bir köşesinde olsa onu duymaz” buyurur. Bu beyt-i şerîfte Hz. Bâyezîd’in bu kavline işaret buyrulmuştur. 871. Böyle gönül kırıntılarına gönül deme! Sebzvâr içinde bir Ebû Bekir isteme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 871. Böyle gönül kırıntılarına gönül deme! Sebzvâr içinde bir Ebû Bekir isteme! Yani, Hakk'ı bilmeyen kimselerin gönül kırıntılarına ve mecazî kalplerine, hakiki olan bir gönül deme! Sebzvâr şehri gibi olan dünyada dünya ehli arasında bir Ebû Bekir ve selim bir kalp isteme! Ya'ni, gayr-ı ârif olan kimselerin gönül kırıntılarına ve mecâzî kalblerine, hakîkî olan bir gönül deme! Sebzvâr şehri gibi olan dünyâda ehl-i dünyâ arasında bir Ebû Bekir ve bir kalb-i selîm isteme! 872. Gönül sahibi altı yüzlü ayîne olur, Hak ondan altı cihete nâzır olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 872. Gönül sahibi altı yüzlü ayna olur, Hak ondan altı yöne bakar. "Altı yön"den maksat, oluşlar ve kesretler (çokluklar) âlemidir. Çünkü altı yönle sınırlı olmak, herhangi bir belirli suretin gereğidir. Bilinmeli ki, insân-ı kâmile "kevn-i câmi" (kapsayıcı varlık) derler. Çünkü o, varlıkların özü ve kâinatın seçkinidir. Zira âlem ilâhî suret üzeredir ve insân-ı kâmil ise o suretin kapsayıcı örneğidir; ve bu kapsayıcı varlık, Hak için gözbebeği gibidir. Mutlak Zât'ın kendi tenezzül mertebelerinin tamamına olan nazarı, bu gözbebeği gibi olan insân-ı kâmil aracılığıyla gerçekleşir. Yani görme kuvvetinin hazzı olan rü'yet (görme), gözbebeğinin suretiyle gerçekleştiği gibi, Hak için görme hazzı da, insân-ı kâmilin suretî belirlenimiyle olur. Ve insan, görme kuvvetiyle kendisinin aynı olan varlığına baktığında hâsıl olan görme hazzı başkasından elde edilmez. Aksine bu haz, kendi zâtının kendi zâtına verdiği bir hazdan ibarettir. İşte insân-ı kâmil mazharıyla gerçekleşen ilâhî nazar da böyledir. Hz. Şeyh-i Ekber efendimiz bu anlamı Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Ademî'de açıkladığı gibi, Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinin 221. bâbında da insân-ı kâmil hakkında şöyle buyurur: و اين غير وما في الكون اجمعه فانه اسم يعم الكون اجمعه سوى الوجود الذي تدعوه بالبشر عينا وعلماً فلا تخرج عن الصور "Gayr nerededir ve kevnde, bütün beşer tesmiye ettiğin, vücudun gayrı bir şey yoktur. Zîrâ o, aynen ve ilmen kevnin kâffesine şamil olur bir isimdir. Binâenaleyh sen sûretlerden çıkma!" hakikaten değildir. Ve bu anlama dayanarak Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretleri: لو ان العرش وما حواه مئة الف الف مرة فى زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به Yani "Eğer milyonlarca kere arş ve onun muhtevası ârifin kalbinin köşelerinden bir köşesinde olsa onu duymaz" buyurur. Bu şerefli beyitte Hz. Bâyezîd'in bu sözüne işaret buyrulmuştur. “Altı cihet”ten murâd, âlem-i taayyünât ve keserâttır. Zîrâ altı cihetle mukayyed olmak herhangi bir sûret-i müteayyinenin iktizâsıdır. Ma'lûm olsun ki, insân-ı kâmile “kevn-i câmi” derler. Zîrâ hulâsa-i mevcûdât ve zübde-i kâinâttır. Çünki âlem sûret-i ilâhiyye üzeredir ve insân-ı kâmil ise o sûretin nümûne-i câmi'idir; ve bu kevn-i câmi', Hak için gözbebeği mesâbesindedir. Zât-ı mutlakın kendi merâtib-i tenezzülâtının kâffesine olan nazarı, bu gözbebeği mesâbesinde olan insân-ı kâmil ile vâki' olur. Ya'ni kuvve-i bâsıranın zevki olan rü'yet, gözbebeğinin sûreti ile vâki' olduğu gibi, Hak için zevk-ı rü'yet dahi, insân-ı kâmilin taayyün-i sûrîsiyle olur. Ve insan kuvve-i bâsırasıyla kendisinin aynı olan vücûduna nazar ettikte hâsıl olan zevk-ı rü'yet gayrdan müstefâd olmaz. Belki bu zevk kendi zâtının kendi zâtına verdiği bir zevkten ibarettir. İşte insân-ı kâmil mazharıyla vâki' olan nazar-ı ilâhî de böyledir. Hz. Şeyh-i Ekber efendimiz bu ma'nâyı Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Ademî'de beyân buyurduğu gibi, Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinin 221. bâbında dahi insân-ı kâmil hakkında şöyle buyurur: و اين غير وما في الكون اجمعه فانه اسم يعم الكون اجمعه سوى الوجود الذي تدعوه بالبشر عينا وعلماً فلا تخرج عن الصور “Gayr nerededir ve kevnde, bütün beşer tesmiye ettiğin, vücudun gayrı bir şey yoktur. Zîrâ o, aynen ve ilmen kevnin kâffesine şamil olur bir isimdir. Binâenaleyh sen sûretlerden çıkma!” hakîkaten değildir. Ve bu ma'nâya binâen Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretle- ri: لو ان العرش وما حواه مئة الف الف مرة فى زاوية من زوايا قلب العارف ما احس به Ya'ni "Eğer milyonlarca kerre arş ve ve onun muhtevâsı kalb-i ârifin köşelerinden bir köşesinde olsa onu duymaz" buyurur. Bu beyt-i şerîfte Hz. Bâyezîd'in bu kavline işaret buyrulmuştur. 871. Böyle gönül kırıntılarına gönül deme! Sebzvâr içinde bir Ebû Bekir isteme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 871. Böyle gönül kırıntılarına gönül deme! Sebzvâr içinde bir Ebû Bekir isteme! Yani, Hakk'ı bilmeyen kimselerin gönül kırıntılarına ve mecazî kalplerine, hakiki olan bir gönül deme! Sebzvâr şehri gibi olan dünyada dünya ehli arasında bir Ebû Bekir ve selim bir kalp isteme! Ya'ni, gayr-ı ârif olan kimselerin gönül kırıntılarına ve mecâzî kalblerine, hakîkî olan bir gönül deme! Sebzvâr şehri gibi olan dünyâda ehl-i dünyâ arasında bir Ebû Bekir ve bir kalb-i selîm isteme! 872. Gönül sahibi altı yüzlü ayîne olur, Hak ondan altı cihete nâzır olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 872. Gönül sahibi altı yüzlü ayna olur, Hak ondan altı yöne bakar. "Altı yön"den maksat, taayyünler (belirginleşmeler) ve kesretler (çokluklar) âlemidir. Çünkü altı yönle sınırlı olmak, herhangi bir belirgin suretin gereğidir. Bilinmeli ki, insân-ı kâmile "kevn-i câmi'" (kapsayıcı varlık) derler. Çünkü o, varlıkların özü ve kâinatın seçkinidir. Zira âlem ilahi suret üzeredir ve insân-ı kâmil ise o suretin kapsayıcı örneğidir; ve bu kevn-i câmi', Hak için gözbebeği mesabesindedir. Mutlak Zât'ın kendi tenezzül (iniş) mertebelerinin tamamına olan bakışı, bu gözbebeği mesabesindeki insân-ı kâmil ile gerçekleşir. Yani görme kuvvetinin zevki olan rü'yet (görme), gözbebeğinin suretiyle gerçekleştiği gibi, Hak için rü'yet zevki de, insân-ı kâmilin suretî belirginleşmesiyle olur. Ve insan görme kuvvetiyle kendisinin aynı olan varlığına baktığında hâsıl olan rü'yet zevki başkasından elde edilmez. Aksine bu zevk, kendi Zât'ının kendi Zât'ına verdiği bir zevkten ibarettir. İşte insân-ı kâmil mazharıyla gerçekleşen ilahi bakış da böyledir. Hz. Şeyh-i Ekber efendimiz bu anlamı Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Ademî'de beyan buyurduğu gibi, Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinin 221. babında dahi insân-ı kâmil hakkında şöyle buyurur: و اين غير وما في الكون اجمعه فانه اسم يعم الكون اجمعه سوى الوجود الذي تدعوه بالبشر عينا وعلماً فلا تخرج عن الصور "Gayr nerededir ve kevnde, bütün beşer tesmiye ettiğin, vücudun gayrı bir şey yoktur. Zîrâ o, aynen ve ilmen kevnin kâffesine şamil olur bir isimdir. Binâenaleyh sen sûretlerden çıkma!" Sözün özü, Hak, insân-ı kâmil ile halkına baktı ve onlara rahmet eyledi. Çünkü insân-ı kâmil âlemin yaratılışına ve onun bekasına ve kemallerine öncesiz olarak ve sonsuza dek dünya ve ahiretçe sebeptir. "Altı cihet"ten murâd, âlem-i taayyünât ve keserâttır. Zîrâ altı cihetle mukayyed olmak herhangi bir sûret-i müteayyinenin iktizâsıdır. Ma'lûm olsun ki, insân-ı kâmile "kevn-i câmi'" derler. Zîrâ hulâsa-i mevcûdât ve zübde-i kâinâttır. Çünki âlem sûret-i ilâhiyye üzeredir ve insân-ı kâmil ise o sûretin nümûne-i câmi'idir; ve bu kevn-i câmi', Hak için gözbebeği mesâbesindedir. Zât-ı mutlakın kendi merâtib-i tenezzülâtının kâffesine olan nazarı, bu gözbebeği mesâbesinde olan insân-ı kâmil ile vâki' olur. Ya'ni kuvve-i bâsıranın zevki olan rü'yet, gözbebeğinin sûreti ile vâki' olduğu gibi, Hak için zevk-ı rü'yet dahi, insân-ı kâmilin taayyün-i sûrîsiyle olur. Ve insan kuvve-i bâsırasıyla kendisinin aynı olan vücûduna nazar ettikte hâsıl olan zevk-ı rü'yet gayrdan müstefâd olmaz. Belki bu zevk kendi zâtının kendi zâtına verdiği bir zevkten ibarettir. İşte insân-ı kâmil mazharıyla vâki' olan nazar-ı ilâhî de böyledir. Hz. Şeyh-i Ekber efendimiz bu ma'nâyı Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Ademî'de beyân buyurduğu gibi, Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinin 221. bâbında dahi insân-ı kâmil hakkında şöyle buyurur: و اين غير وما في الكون اجمعه فانه اسم يعم الكون اجمعه سوى الوجود الذي تدعوه بالبشر عينا وعلماً فلا تخرج عن الصور "Gayr nerededir ve kevnde, bütün beşer tesmiye ettiğin, vücudun gayrı bir şey yoktur. Zîrâ o, aynen ve ilmen kevnin kâffesine şamil olur bir isimdir. Binâenaleyh sen sûretlerden çıkma!" Velhâsıl Hak, insân-ı kâmil ile halkına nazar etti ve onlara rahmet eyledi. Çünki insân-ı kâmil âlemin îcâdına ve onun bekāsına ve kemâlâtına ezelen ve ebeden dünyâca ve âhiretçe sebebdir. 873. Her kim altı cihet içinde makar tutar, onun vasıtası olmaksızın Hak ona nazar etmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 873. Her kim altı yön içinde yer tutarsa, onun aracılığı olmaksızın Hak ona bakmaz. Yani, bu belirlenmişlikler âlemi içinde karar kılan ve sakin olan her bir kimseye Yüce Allah, insân-ı kâmilin ve bu kapsayıcı oluş âleminin aracılığı olmaksızın bakmaz. Bütün âlem ehline Hakk'ın feyizleri, herkesin yatkınlığına göre bu insân-ı kâmilin elinde dağıtılır. Ya'ni, bu âlem-i taayyünât içinde karâr eden ve sakin olan her bir kimseye Hak Teâlâ, insân-ı kâmilin ve bu kevn-i câmi'in vâsıtası olmaksızın nazar etmez. Bilcümle ehl-i âleme füyûzât-ı Hak herkesin isti'dâdına göre bu insân-ı kâmilin kabzasında tevzî' buyrulur. 874. Eğer reddederse, onun için eder ve eğer kabûl getirirse yine o sened olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 874. Eğer reddederse, onun için eder ve eğer kabul ederse yine o senet olur. Eğer Yüce Allah bir kulunu reddederse, bu insân-ı kâmil için reddeder ve eğer kabul ederse yine onun kabulünün senedi insân-ı kâmil olur. Eğer Hak Teâlâ bir kulunu reddederse, bu insân-ı kâmil için reddeder ve eğer kabûl ederse yine onun kabûlünün senedi insân-ı kâmil olur. 875. Hak, onsuz bir kimseye behr ü nasib vermez. Ben visal sahibinden bir şemme söyledim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 875. Hak, onsuz bir kimseye pay ve nasip vermez. Ben visal sahibinden bir koku söyledim. Yani, insân-ı kâmil yeryüzünde Hakk'ın halifesi ve vekili olduğundan, yeryüzü ehline meydana gelen ilahi ihsanlar ve bağışlar, o insân-ı kâmilin eliyle dağıtılır ve Yüce Allah, insân-ı kâmilin elinden geçmeksizin kimseye bir şey vermez. Nasıl ki Şeyh-i Ekber hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlahiyye ismindeki kitabının başlangıcında şöyle buyururlar: فجعله برزخا جامعا للكفرة والبررة Yani, "Yüce Allah insân-ı kâmili kâfirler ve iyiler için bir toplayıcı berzah (geçiş noktası) kıldı." Bu beytin şerhinde Hind şârihlerinden Abdüllâtif hazretleri şu menkıbeyi nakleder. "İmâm-ı A'zam hazretleri bir gece Kâbe'nin hareminde başını secdeye koyup Hakk'ın dergâhına çok yalvardı ve ağladı. Hâtiften (gaybdan gelen ses) bir nida işitti ki derdi: "Seni ve senin tabi'lerini azat olunmuşlar defterine kaydettim!" Hz. İmam dedi: "Ey Rabbim, beni kendi dostlarının listesine yazmanı niyaz ediyorum." İzzet hitabı geldi ki: "Eğer benim dostlarımla bir araya gelmek istersen, benim dostlarımın hizmetkârlarıyla bir araya gel ki, o dostun tâbi olması sebebiyle seni dost tutayım!" Hz. İmam dedi: "Ey Rabbim, bana kendi dostunun tarafına yol göster." Sözün özü, Hak, insân-ı kâmil ile halkına baktı ve onlara rahmet eyledi. Çünkü insân-ı kâmil âlemin yaratılışına ve onun bekasına ve kemallerine öncesiz olarak ve sonsuza dek dünya ve ahiretçe sebeptir. Ya'ni, insân-ı kâmil yeryüzünde Hakk'ın halîfesi ve nâibi olduğundan, ehl-i arza vâki' olan ihsân ve atâyâ-yı ilâhiyye, o insân-ı kâmilin yediyle tevzî' buyrulur ve Hak Teâlâ, insân-ı kâmilin kabzasından geçmeksizin kimseye bir şey vermez. Nitekim cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlahiyye ismindeki kitabının ibtidâsında şöyle buyururlar: فجعله برزخا جامعا للكفرة والبررة Ya'ni, "Hak Teâlâ insân-ı kâmili küffâr ve ebrâr için bir berzah-ı câmi' kıldı." Bu beytin şerhinde Hind şârihlerinden Abdüllâtif hazretleri şu menkıbeyi nakleder. “İmâm-ı A'zam hazretleri bir gece harem-i Ka'be'de başını secdeye koyup dergâh-ı Hakk'a çok tazarru' etti ve ağladı. Hâtiften bir nidâ işitti ki derdi: "Seni ve senin tabi'lerini âzâd olunmuşlar defterine kaydettim!" Hz. İmam dedi: “Yâ Rab, beni kendi dostlarının cerîdesine yazmanı niyâz ediyorum." Hitâb-ı İzzet geldi ki: "Eğer benim dostlarımla cem'olmak istersen, benim dostlarımın hâdimleriyle cem'ol ki, o dostun mütâbaatı sebebiyle seni dost tutayım!" Hz. İmam dedi: "Yâ Rab, bana kendi dostunun tarafına yol Velhâsıl Hak, insân-ı kâmil ile halkına nazar etti ve onlara rahmet eyledi. Çünki insân-ı kâmil âlemin îcâdına ve onun bekāsına ve kemâlâtına ezelen ve ebeden dünyaca ve âhiretçe sebebdir. 873. Her kim altı cihet içinde makar tutar, onun vasıtası olmaksızın Hak ona nazar etmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 873. Her kim altı yön içinde yer tutarsa, onun aracılığı olmaksızın Hak ona bakmaz. Yani, bu belirlenmişlikler âlemi içinde karar kılan ve sakin olan her bir kimseye Yüce Allah, insân-ı kâmilin ve bu kapsayıcı oluş âleminin aracılığı olmaksızın bakmaz. Bütün âlem ehline Hakk'ın feyizleri, herkesin yatkınlığına göre bu insân-ı kâmilin elinde dağıtılır. Ya'ni, bu âlem-i taayyünât içinde karâr eden ve sakin olan her bir kimseye Hak Teâlâ, insân-ı kâmilin ve bu kevn-i câmi'in vâsıtası olmaksızın nazar etmez. Bilcümle ehl-i âleme füyûzât-ı Hak herkesin isti'dâdına göre bu insân-ı kâmilin kabzasında tevzî' buyrulur. 874. Eğer reddederse, onun için eder ve eğer kabûl getirirse yine o sened olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 874. Eğer reddederse, onun için eder ve eğer kabul ederse yine o senet olur. Eğer Yüce Allah bir kulunu reddederse, bu insân-ı kâmil için reddeder ve eğer kabul ederse yine onun kabulünün senedi insân-ı kâmil olur. Eğer Hak Teâlâ bir kulunu reddederse, bu insân-ı kâmil için reddeder ve eğer kabûl ederse yine onun kabûlünün senedi insân-ı kâmil olur. 875. Hak, onsuz bir kimseye behr ü nasib vermez. Ben visal sahibinden bir şemme söyledim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 875. Hak, onsuz bir kimseye pay ve nasip vermez. Ben visal sahibinden bir koku söyledim. Yani, insân-ı kâmil yeryüzünde Hakk'ın halifesi ve vekili olduğundan, yeryüzü halkına meydana gelen ilahi ihsanlar ve bağışlar, o insân-ı kâmilin eliyle dağıtılır ve Yüce Allah, insân-ı kâmilin elinden geçmeksizin kimseye bir şey vermez. Nitekim Şeyh-i Ekber hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlahiyye ismindeki kitabının başlangıcında şöyle buyururlar: فجعله برزخا جامعا للكفرة والبررة Yani, "Yüce Allah insân-ı kâmili kâfirler ve iyiler için bir toplayıcı berzah (iki şey arasında engel olan ve ikisini birleştiren bir geçit) kıldı." Bu beytin şerhinde Hint şârihlerinden Abdüllâtif hazretleri şu menkıbeyi (keramet sahibi kişilerin hayat hikâyeleri) nakleder: "İmâm-ı A'zam hazretleri bir gece Kâbe'nin hareminde başını secdeye koyup Hakk'ın dergâhına çok yalvardı ve ağladı. Gayb âleminden bir ses işitti ki şöyle diyordu: "Seni ve sana tabi olanları azat olunmuşlar defterine kaydettim!" Hz. İmam dedi: "Ey Rabbim, beni kendi dostlarının listesine yazmanı niyaz ediyorum." İzzet hitabı geldi ki: "Eğer benim dostlarımla bir araya gelmek istersen, benim dostlarımın hizmetkârlarıyla bir araya gel ki, o dostun tâbi olması sebebiyle seni dost edineyim!" Hz. İmam dedi: "Ey Rabbim, bana kendi dostunun tarafına yol göster! Çünkü ben kendiliğimden onu tanıyamam." İzzet hitabı geldi ki: "Ca'fer-i Sâdık (a.s.)'ın huzuruna git!" Oraya gittiği vakit, kendini anladı ve kendini anladığı vakit dahi لولا السنتان لهلك نعمان yani: "Eğer iki sene olmasaydı Nu'man helak olurdu!" buyurdu; ve bu beyti dahi ondan sonra inşâd etti: "Ömrümü eğlence ve oyun içinde geçirdim, şimdi boş geçen ömrüme ah! Sonra ah, sonra yine ah!." Ya'ni, insân-ı kâmil yeryüzünde Hakk'ın halîfesi ve nâibi olduğundan, ehl-i arza vâki' olan ihsân ve atâyâ-yı ilâhiyye, o insân-ı kâmilin yediyle tevzî' buyrulur ve Hak Teâlâ, insân-ı kâmilin kabzasından geçmeksizin kimseye bir şey vermez. Nitekim cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlahiyye ismindeki kitabının ibtidâsında şöyle buyururlar : فجعله برزخا جامعا للكفرة والبررة Ya'ni, "Hak Teâlâ insân-ı kâmili küffâr ve ebrâr için bir berzah-ı câmi' kıldı." Bu beytin şerhinde Hind şârihlerinden Abdüllâtif hazretleri şu menkıbeyi nakleder. “İmâm-ı A'zam hazretleri bir gece harem-i Ka'be'de başını secdeye koyup dergâh-ı Hakk'a çok tazarru' etti ve ağladı. Hâtiften bir nidâ işitti ki derdi: "Seni ve senin tâbi'lerini âzâd olunmuşlar defterine kaydettim!" Hz. İmam dedi: “Yâ Rab, beni kendi dostlarının cerîdesine yazmanı niyâz ediyorum." Hitâb-ı İzzet geldi ki: "Eğer benim dostlarımla cem'olmak istersen, benim dostlarımın hâdimleriyle cem'ol ki, o dostun mütâbaatı sebebiyle seni dost tutayım!" Hz. İmam dedi: "Yâ Rab, bana kendi dostunun tarafına yol göster! Zîrâ ben kendiliğimden onu tanıyamam." Hitâb-ı İzzet geldi ki: "Ca'fer-i Sâdık (aleyhisselâm)ın huzuruna git!" Vaktaki oraya gitti, kendini anladı ve kendini anladığı vakit dahi لولا السنتان لهلك نعمان ya'ni: "Eğer iki sene olmasaydı Nu'man helâk olurdu!" buyurdu; ve bu beyti dahi ondan sonra inşâd eyledi: "Ömrümü lehv ü laib içinde geçirdim, imdi boş geçen ömrüme âh! Sonra âh, sonra yine âh!.” 876. Mevhibeyi onun elinin avucuna koyar ve onun avucundan onu merhumlara verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 876. Mevhibeyi onun elinin avucuna koyar ve onun avucundan onu merhumlara verir. Bu şerefli beyitte zikredilen "merhum" ifadesi, hem rahmet-i rahmâniyye (Allah'ın genel rahmeti) hem de rahmet-i rahîmiyye (Allah'ın özel rahmeti) ile merhum olanları kapsar. Çünkü bütün varlıklar rahmet-i rahmâniyye ile merhumdur; kâfirler dahi bu rahmet-i rahmâniyyeye dahildir. Zira "varlık" rahmetin ta kendisidir. Müminler ise rahmet-i rahîmiyye ile merhumdur. Bu sebeple, yukarıdaki beyitte açıklandığı üzere, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) bu iki tür ilahi rahmetin bütün yaratılmışlara dağıtılması işinde bir berzahtır (aracıdır). Bu beyt-i şerîfte zikrolunan "merhûm" ta'bîri hem rahmet-i rahmâniyye ve hem de rahmet-i rahîmiyye ile merhûm olanlara şâmildir. Zîrâ kâffe-i eşyâ rahmet-i rahmâniyye ile merhûmdur; ve küffâr dahi bu rahmet-i rahmâniyyede dâhildir. Zîrâ "vücûd" ayn-ı rahmettir. Mü'minler ise rahmet-i rahîmiyye ile merhûmdur. Binâenaleyh yukarıki beyitte îzah olunduğu üzere insân-ı kâmil bu iki nevi' rahmet-i ilâhiyyenin kâffe-i mahlūkāta tevzî'i emrinde bir berzahtır. 877. Onun avucuna küll deryasının ittisali bî-çün ve çigûne ve kemâl üzeredir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 877. Onun avucuna küll deryasının bağlantısı nasılsız ve niçinsiz ve mükemmel bir şekilde gerçekleşir. "Keff"ten (avuçtan) maksat, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) şerefli kalbidir. "Deryâ-yı küll"den (küll deryasından) maksat, hakîkat-i muhammediyyedir (Hz. Muhammed'in hakikati) ki, hakikat ehli bu mertebeye "mertebe-i vahdet" (birlik mertebesi) ve "mertebe-i ulûhiyyet" (ilâhlık mertebesi) de derler. "Çûn" ve "çigûne" "ne türlü" demek olup, "bî-çûn ve çigûne", şekilsiz ve renksiz ve tarife sığmaz anlamındadır. Yine insân-ı kâmilin kalbinin hakikat-i muhammediyyeye bağlantısı ve bitişikliği tarife sığmaz. Çünkü bu, maddî bir şey değildir; ve fakat o şerefli kalp bir an bile o hakikate bağlanmaktan ayrılmadığından mükemmel bir durumdadır; ve Muhammedî kalp üzerinde olan bu kâmil, her asırda bir kişidir ve kutbü'l-aktâbdır (kutbun kutbu, en büyük kutup). "Keff"ten murâd, insân-ı kâmilin kalb-i şerîfidir. "Deryâ-yı küll"den murâd hakîkat-i muhammediyyedir ki bu mertebeye ehl-i hakîkat "mertebe-i vahdet" ve "mertebe-i ulûhiyyet" dahi derler. "Çûn” ve “çigûne" "ne türlü" demek olup, “bî-çûn ve çigûne", sûretsiz ve renksiz ve ta'rîfe sığmaz ma'nâsınadır. Yine insân-ı kâmilin kalbinin hakikat-i muhammediyeye ittisâli ve bitişikliği tâ'rîfe sığmaz. Zîrâ sûrî bir şey değildir; ve fakat o kalb-i şerîf bir an o hakîkâte ittisâlden münfekk olmadığından kemâl üzerinedir; ve kalb-i Muhammedî üzerinde olan bu kâmil, her asırda bir kimsedir ve kutbü'l-aktâbdır. 878. Bir ittisaldir ki kelâma sığmaz, onu söylemek teklîf olur vesselâm!✨ ✨ Sade Türkçe flash 878. Birleşmedir ki söze sığmaz, onu söylemek teklif olur vesselam! göster! Çünkü ben kendiliğimden onu tanıyamam." Yüce Allah'tan hitap geldi ki: "Ca'fer-i Sâdık (a.s.)'ın huzuruna git!" Oraya gittiği vakit, kendini anladı ve kendini anladığı vakit dahi لولا السنتان لهلك نعمان yani: "Eğer iki sene olmasaydı Nu'man helak olurdu!" buyurdu; ve bu beyti dahi ondan sonra söyledi: "Ömrümü eğlence ve oyun içinde geçirdim, şimdi boş geçen ömrüme ah! Sonra ah, sonra yine ah!." göster! Zîrâ ben kendiliğimden onu tanıyamam." Hitâb-ı İzzet geldi ki: "Ca'fer-i Sâdık (aleyhisselâm)ın huzuruna git!" Vaktaki oraya gitti, kendini anladı ve kendini anladığı vakit dahi لولا السنتان لهلك نعمان ya'ni: "Eğer iki sene olmasaydı Nu'man helâk olurdu!" buyurdu; ve bu beyti dahi ondan sonra inşâd eyledi: "Ömrümü lehv ü laib içinde geçirdim, imdi boş geçen ömrüme âh! Sonra âh, sonra yine âh!.” 876. Mevhibeyi onun elinin avucuna koyar ve onun avucundan onu merhumlara verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 876. Mevhibeyi onun elinin avucuna koyar ve onun avucundan onu merhumlara verir. Bu şerefli beyitte zikredilen "merhum" ifadesi hem rahmet-i rahmâniyye (Allah'ın genel rahmeti) hem de rahmet-i rahîmiyye (Allah'ın özel rahmeti) ile merhum olanları kapsar. Çünkü bütün eşya rahmet-i rahmâniyye ile merhumdur; ve kâfirler dahi bu rahmet-i rahmâniyyeye dahildir. Çünkü "varlık" rahmetin ta kendisidir. Müminler ise rahmet-i rahîmiyye ile merhumdur. Buna göre, yukarıdaki beyitte açıklandığı üzere insân-ı kâmil, bu iki tür ilahi rahmetin bütün yaratılmışlara dağıtılması işinde bir berzahtır (iki şey arasında köprü olan). Bu beyt-i şerîfte zikrolunan "merhûm" ta'bîri hem rahmet-i rahmâniyye ve hem de rahmet-i rahîmiyye ile merhûm olanlara şâmildir. Zîrâ kâffe-i eşyâ rahmet-i rahmâniyye ile merhûmdur; ve küffär dahi bu rahmet-i rahmâniyyede dâhildir. Zîrâ "vücûd" ayn-ı rahmettir. Mü'minler ise rahmet-i rahîmiyye ile merhûmdur. Binâenaleyh yukarıki beyitte îzah olunduğu üzere insân-ı kâmil bu iki nevi' rahmet-i ilâhiyyenin kâffe-i mahlūkāta tevzî'i emrinde bir berzahtır. 877. Onun avucuna küll deryasının ittisali bî-çün ve çigûne ve kemâl üzeredir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 877. Onun avucuna küll deryasının bağlantısı nasılsız ve niçinsiz ve mükemmel bir şekilde gerçekleşir. "Keff"ten (avuçtan) maksat, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) şerefli kalbidir. "Deryâ-yı küll"den (küll deryasından) maksat, hakîkat-i muhammediyyedir (Hz. Muhammed'in hakikati) ki, hakikat ehli bu mertebeye "mertebe-i vahdet" (birlik mertebesi) ve "mertebe-i ulûhiyyet" (ilâhlık mertebesi) de derler. "Çûn" ve "çigûne" "ne türlü" demek olup, "bî-çûn ve çigûne", şekilsiz ve renksiz ve tarife sığmaz anlamındadır. Yine insân-ı kâmilin kalbinin hakikat-i muhammediyyeye bağlantısı ve bitişikliği tarife sığmaz. Çünkü bu, maddî bir şey değildir; ve fakat o şerefli kalp bir an bile o hakikate bağlanmaktan ayrılmadığından mükemmel bir durumdadır; ve Muhammedî kalp üzerinde olan bu kâmil, her asırda bir kişidir ve kutbü'l-aktâbdır (kutbun kutbu, en büyük kutup). "Keff"ten murâd, insân-ı kâmilin kalb-i şerîfidir. "Deryâ-yı küll"den murâd hakîkat-i muhammediyyedir ki bu mertebeye ehl-i hakîkat "mertebe-i vahdet" ve "mertebe-i ulûhiyyet" dahi derler. "Çûn” ve “çigûne" "ne türlü" demek olup, “bî-çûn ve çigûne", sûretsiz ve renksiz ve ta'rîfe sığmaz ma'nâsınadır. Yine insân-ı kâmilin kalbinin hakikat-i muhammediyeye ittisâli ve bitişikliği tâ'rîfe sığmaz. Zîrâ sûrî bir şey değildir; ve fakat o kalb-i şerîf bir an o hakîkâte ittisâlden münfekk olmadığından kemâl üzerinedir; ve kalb-i Muhammedî üzerinde olan bu kâmil, her asırda bir kimsedir ve kutbü'l-aktâbdır. 878. Bir ittisaldir ki kelâma sığmaz, onu söylemek teklîf olur vesselâm!✨ ✨ Sade Türkçe flash 878. Bu öyle bir bağlantıdır ki söze sığmaz, onu söylemeye çalışmak külfet yüklemektir, vesselâm! "Teklif", külfet yüklemektir. Küllî denizin insân-ı kâmilin kalbine bağlanması öyle bir şeydir ki, cismanî varlıklarda olan hulûl (bir şeye girip onunla birleşme) ve ittihad (birleşme) gibi bir şey değildir, tamamen manevî bir hâldir. Bu sebeple söz ile anlatma imkânı yoktur, zevkîdir ve vicdanîdir. O zevkî ve vicdanî olan hâli anlatmak, dile külfet ve zahmet yüklemek demektir, vesselâm! "Teklîf", külfet tahmîl etmektir. Deryâ-yı küllün insân-ı kâmilin kalbine ittisâli öyle bir şeydir ki, cismâniyetlerde olan hulûl ve ittihad gibi bir şey değildir, kâmilen mânevî bir hâldir. Binâenaleyh kelâm ile anlatmak imkânı yoktur, zevkîdir ve vicdânîdir. O zevkî ve vicdânî olan hâli anlatmak lisâna külfet ve zahmet tahmîli demek olur vesselâm! 879. Ey zengin, yüz çuval altın getirsen Hak, “Ey münhanî gönül getir!" der.✨ ✨ Sade Türkçe flash 879. Ey zengin, yüz çuval altın getirsen Hak, “Ey eğilici gönül getir!" der. Yani, ey zengin, eğer Allah'ın rızasını kazanmak için yüz çuval altın getirsen ve Allah'ın huzurunda rükû eden bir halde bulunsan, Yüce Allah sana der ki: "Ey eğilici, altın gerekli değildir; gönül getir, yani insân-ı kâmilin gönlünü kazandıysan huzuruna onu sun!" Ya'ni, ey zengin, eğer Hakk'ın rızâsını tahsil için yüz çuval altın getirsen ve huzûr-ı Hakk'a rükû' edici bir hâlde bulunsan, Hak Teâlâ hazretleri sana der ki: "Ey eğilici, altın lâzım değildir; gönül getir, ya'ni insân-ı kâmilin gönlünü kazandın ise huzûruna onu takdîm et!" 880. "Eğer gönül senden râzı ise, ben de râzıyım ve eğer senden mu'riz ise ben [882] de i'râza mensubum!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 880. "Eğer gönül senden razı ise, ben de razıyım ve eğer senden yüz çevirmiş ise ben de yüz çevirenlerdenim!" Yani, "Eğer benim nazargâhım (Allah'ın tecelli ettiği yer) olan insân-ı kâmilin kalbi senden razı ise ben de razıyım ve eğer o gönül senden yüz çevirmiş ise ben de senden yüz çeviriciyim!" Ya'ni, "Eğer benim nazargâhım olan insân-ı kâmilin kalbi senden râzı ise ben de râzıyım ve eğer o gönül senden yüz çevirmiş ise ben de senden yüz çeviriciyim!" 881. "Sana nazar etmem, o gönle nazar ederim. Ey can benim dergahıma onu hediye getir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 881. "Sana bakmam, o gönle bakarım. Ey can, benim dergâhıma onu hediye getir!" Yani, "İnsân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kalbi benim baktığım yerdir, kullarıma o kuldan bakarım. Ey can, o kalbe gir ve onu bana hediye getir ve benim dergâhıma o kâmil kalp aracılığıyla yaklaş!" Ya'ni, “İnsân-ı kâmilin kalbi benim nazargâhımdır, kullarıma o kuldan nazar ederim. Ey can, o kalbe dâhil ol ve onu bana hediye getir ve benim dergâhıma o kalb-i kâmil vâsıtasıyla takarrüb et!" 882. "O senin ile nasılsa ben öyleyim. Cennetler anaların ayağı altında olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 882. "O senin ile nasılsa ben öyleyim. Cennetler anaların ayağı altında olur." Yani, "Sen insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kalbinin makbulü isen, benim de makbulümsün. Merdudu isen benim de merdudumsun. Anaların rızalarını elde etmek ne derece lazımsa, insân-ı kâmilin kalbinin rızasını elde etmek de öylece lazımdır. Çünkü الجنة تحت اقدام الامهات yani "Cennet anaların ayakları altındadır" hadis-i şerifi gereğince, cennet insân-ı kâmilin kalbinin rızası altındadır." "Teklif", külfet yüklemektir. Küllî denizin insân-ı kâmilin kalbine ulaşması öyle bir şeydir ki, cismaniyetlerde olan hulul (iç içe geçme) ve ittihad (birleşme) gibi bir şey değildir, tamamen manevi bir hâldir. Bu sebeple kelam ile anlatma imkânı yoktur, zevkîdir ve vicdanîdir. O zevkî ve vicdanî olan hâli anlatmak, dile külfet ve zahmet yüklemek demektir vesselam! Ya'ni, "Sen insân-ı kâmilin kalbinin makbûlü isen, benim de makbûlümsün. Merdûdu isen benim de merdûdumsun. Anaların rızalarını tahsil etmek ne derece lâzım ise, insân-ı kâmilin kalbinin rızasını tahsîl etmek dahi öylece lazımdır. Zira الجنة تحت اقدام الامهات ya'ni "Cennet anaların ayakları altındadır" hadîs-i şerîfi mûcibince, cennet insân-ı kâmilin kalbinin rızâsı altındadır." "Teklîf", külfet tahmîl etmektir. Deryâ-yı küllün insân-ı kâmilin kalbine ittisâli öyle bir şeydir ki, cismâniyetlerde olan hulûl ve ittihad gibi bir şey değildir, kâmilen mânevî bir hâldir. Binâenaleyh kelâm ile anlatmak imkânı yoktur, zevkîdir ve vicdânîdir. O zevkî ve vicdânî olan hâli anlatmak lisâna külfet ve zahmet tahmîli demek olur vesselâm! 879. Ey zengin, yüz çuval altın getirsen Hak, “Ey münhanî gönül getir!" der.✨ ✨ Sade Türkçe flash 879. Ey zengin, yüz çuval altın getirsen Hak, “Ey eğilici gönül getir!" der. Yani, ey zengin, eğer Allah'ın rızasını kazanmak için yüz çuval altın getirsen ve Allah'ın huzurunda rükû eden bir halde bulunsan, Yüce Allah sana der ki: "Ey eğilici, altın gerekli değildir; gönül getir, yani insân-ı kâmilin gönlünü kazandıysan huzuruna onu sun!" Ya'ni, ey zengin, eğer Hakk'ın rızâsını tahsil için yüz çuval altın getirsen ve huzûr-ı Hakk'a rükû' edici bir hâlde bulunsan, Hak Teâlâ hazretleri sana der ki: "Ey eğilici, altın lâzım değildir; gönül getir, ya'ni insân-ı kâmilin gönlünü kazandın ise huzûruna onu takdîm et!" 880. "Eğer gönül senden râzı ise, ben de râzıyım ve eğer senden mu'riz ise ben [882] de i'râza mensubum!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 880. "Eğer gönül senden razı ise, ben de razıyım ve eğer senden yüz çevirmiş ise ben de yüz çevirenlerdenim!" Yani, "Eğer benim nazargâhım (Allah'ın tecelli ettiği yer) olan insân-ı kâmilin kalbi senden razı ise ben de razıyım ve eğer o gönül senden yüz çevirmiş ise ben de senden yüz çeviriciyim!" Ya'ni, "Eğer benim nazargâhım olan insân-ı kâmilin kalbi senden râzı ise ben de râzıyım ve eğer o gönül senden yüz çevirmiş ise ben de senden yüz çeviriciyim!" 881. "Sana nazar etmem, o gönle nazar ederim. Ey can benim dergahıma onu hediye getir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 881. "Sana bakmam, o gönle bakarım. Ey can, benim dergâhıma onu hediye getir!" Yani, "İnsân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kalbi benim baktığım yerdir, kullarıma o kuldan bakarım. Ey can, o kalbe gir ve onu bana hediye getir ve benim dergâhıma o kâmil kalp aracılığıyla yaklaş!" Ya'ni, “İnsân-ı kâmilin kalbi benim nazargâhımdır, kullarıma o kuldan nazar ederim. Ey can, o kalbe dâhil ol ve onu bana hediye getir ve benim dergâhıma o kalb-i kâmil vâsıtasıyla takarrüb et!" 882. "O senin ile nasılsa ben öyleyim. Cennetler anaların ayağı altında olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 882. "O senin ile nasılsa ben öyleyim. Cennetler anaların ayağı altında olur." Yani, "Sen insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kalbinin makbulü isen, benim de makbulümsün. Merdudu isen benim de merdudumsun. Anaların rızalarını elde etmek ne derece lazımsa, insân-ı kâmilin kalbinin rızasını elde etmek de öylece lazımdır. Çünkü الجنة تحت اقدام الامهات yani "Cennet anaların ayakları altındadır" hadis-i şerifi gereğince, cennet insân-ı kâmilin kalbinin rızası altındadır." Ya'ni, "Sen insân-ı kâmilin kalbinin makbûlü isen, benim de makbûlüm-sün. Merdûdu isen benim de merdûdumsun. Anaların rızalarını tahsil etmek ne derece lâzım ise, insân-ı kâmilin kalbinin rızasını tahsîl etmek dahi öylece lazımdır. Zira الجنة تحت اقدام الامهات ya'ni "Cennet anaların ayakları altındadır" hadîs-i şerîfi mûcibince, cennet insân-ı kâmilin kalbinin rızâsı altındadır." 883. Halkın aslı ve babası ve anası odur, ey saâdetli o kimse ki, içi kabuktan bile!✨ ✨ Sade Türkçe flash 883. Halkın aslı, babası ve anası odur, ey içi kabuktan bile olan bahtiyar kişi! Yani, insân-ı kâmilin kalbi de halkın aslı ve babasıdır. Çünkü Yüce Allah, insân-ı kâmilin kalbini zâta ait hallerine ve isimlerine ayna kıldı. Önce ona, sonra da onun aracılığıyla âleme tecelli etti. Nasıl ki dördüncü cildin 523 numaralı beytinden itibaren bu anlam açıklanmıştır; ve o kalp halkın anasıdır. Çünkü âlem fertlerinden her birine, yatkınlıkları oranında maddî ve manevî yardım edip besler. Buna göre insân-ı kâmilin kalbi iç ve bâtın, âlem halkı ise kabuk ve dış yüzey olup, o iç için görünen kısım mesabesinde olmuş olur. Böyle olunca bahtiyar olan kişi, o kişidir ki, iç ile kabuğu ve asıl ile fer'i birbirinden ayırıp bilmiş ola! Ya'ni, insân-ı kâmilin kalbi de halkın aslıdır ve babasıdır. Çünki Hak Teâlâ insân-ı kâmilin kalbini tecelliyât-ı zâtiyye ve esmâiyyesine âyîne kıldı. Evvelâ ona, sonra da onun vâsıtasıyla âleme tecellî etti. Nitekim IV. cildin 523 numaralı beytinden i'tibâren bu ma'nâ îzâh edilmiştir; ve o kalb halkın anasıdır. Çünki efrâd-ı âlemden her birine isti'dâdları nisbetinde maddî ve ma'nevî imdâd edip besler. Binâenaleyh insân-ı kâmilin kalbi iç ve bâtın ve halk-ı âlem kabuk ve kışr ve o için zâhirî mesâbesinde olmuş olur. Böyle olunca saâdetli olan kimse, o kimsedir ki, iç ile kabuğu ve asıl ile fer'i yekdiğerinden tefrik edip bilmiş ola! 884. Sen dersin ki, "İşte sana gönül getirdim!" Sana der ki, "Bu gönüller-den Kutû doludur!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 884. Sen dersin ki, "İşte sana gönül getirdim!" Sana der ki, "Bu gönüllerden Kutû doludur!" Ankaravî hazretleri, "Kutû" kelimesinin bir şehrin ismi olabileceği gibi, içine bazı maddeler koydukları "kutu" da olabileceğini söyler. Bu durumda anlam şöyledir: "Ey insan, sen Yüce Allah'a dersin ki: 'Ey Rabbim, işte sana gönül getirdim!' Yüce Allah da sana cevaben buyurur ki: 'Senin getirdiğin bu gönüller, içinde kâfirlerin yaşadığı 'Kutû' şehrinde doludur.' Veyahut 'İlahi isimlerin tecelli ettiği bir kutu hükmünde olan bu dünya, senin getirdiğin gönüllerle doludur. Bu gönüller benim istediğim gönüller değildir.'" Hint nüshalarında ikinci mısra, "Sana der ki, bu gönül bir paraya değmez!" demektir. “Kutû” kelimesi hakkında Ankaravî hazretleri bir şehrin ismi olmak câiz olduğu gibi, içine ba'zı mevâd koydukları “kutu” olması da mümkindir, buyurur. Bu sûrette ma'nâ: “Ey kimse sen Hak Teâlâ'ya dersin ki: “Yâ Rab, iş-te sana gönül getirdim!” Hak Teâlâ dahi cevâben sana buyurur ki: “Bu senin getirdiğin gönüller, içinde küffâr sâkin olan “Kutû” şehrinde doludur.” Veyâhud “Mezâhir-i esmâiyye kutusu mesâbesinde olan bu dünyâ senin getirdiğin gönüller ile doludur. Bu gönüller benim istediğim gönüller değildir.” Hind nüshalarında ikinci mısrâ' `گویدت این دل نیزد يك طسو` ya'ni “Sana der ki, bu gönül bir paraya değmez!” demek olur. 885. O bir gönlü getir ki, âlemin kutbudur; Âdem’in canının canının canının canıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 885. O bir gönlü getir ki, âlemin kutbudur; Âdem’in canının canının canının canıdır. Âlem kutbu hakkındaki açıklamalar biraz önce yukarıda geçti. İkinci mısrada dört defa "can" kelimesinin zikredilmesiyle varlık mertebelerine işaret buyrulur. Birinci "can" ile nâsûta (insanlık âlemi), ikinci "can" ile melekûta (melekler âlemi), üçüncü "can" ile ceberûta (kudret âlemi) ve dördüncü "can" ile lâhûta (ilâhî âlem) işaret buyrulur. Çünkü nâsûtun ruhu melekût, melekûtun ruhu ceberût ve ceberûtun ruhu lâhûttur. İnsân-ı kâmilin kalbi ise lâhûttur; ve lâhût bütün mertebeleri kuşattığı gibi, insân-ı kâmilin kalbi de böyledir. Kutb-i âlem hakkındaki îzâhât biraz evvel yukarıda geçti. İkinci mısrâ'da dört def'a “cân”ın zikri ile merâtib-i vücûda işâret buyrulur. Birinci “can” ile nâsûta ve ikinci “can” ile melekûta ve üçüncü can ile ceberûta ve dördüncü “can” ile lâhûta işâret buyrulur. Zîrâ nâsûtun rûhu melekût, melekûtun rûhu ceberût ve ceberûtun rûhu lâhûttur. İnsân-ı kâmilin kalbi ise lâhûttur; ve lâhût cemî'-i merâtibi muhît olduğu gibi, insân-ı kâmilin kalbi dahi böyle bir 883. Halkın aslı ve babası ve anası odur, ey saâdetli o kimse ki, içi kabuktan bile!✨ ✨ Sade Türkçe flash 883. Halkın aslı, babası ve anası odur, ey içi kabuktan bile olan bahtiyar kişi! Yani, insân-ı kâmilin kalbi de halkın aslı ve babasıdır. Çünkü Yüce Allah, insân-ı kâmilin kalbini zâta ait hallerine ve isimlerine (esmâ-i ilâhiyye) ayna kıldı. Önce ona, sonra da onun aracılığıyla âleme tecelli etti. Nasıl ki dördüncü cildin 523 numaralı beytinden itibaren bu anlam açıklanmıştır; ve o kalp halkın anasıdır. Çünkü âlemdeki fertlerden her birine, yatkınlıkları oranında maddî ve manevî yardım edip besler. Buna göre insân-ı kâmilin kalbi iç ve bâtın (gizli taraf), âlem halkı ise kabuk ve kışır (dış katman) ve o için görüneni mesabesinde olmuş olur. Böyle olunca bahtiyar olan kişi, o kişidir ki, iç ile kabuğu ve asıl ile fer'i (tali olanı) birbirinden ayırıp bilmiş ola! Ya'ni, insân-ı kâmilin kalbi de halkın aslıdır ve babasıdır. Çünki Hak Teâlâ insân-ı kâmilin kalbini tecelliyât-ı zâtiyye ve esmâiyyesine âyîne kıldı. Evvelâ ona, sonra da onun vâsıtasıyla âleme tecellî etti. Nitekim IV. cildin 523 mumaralı beytinden i'tibâren bu ma'nâ îzâh edilmiştir; ve o kalb halkın anasıdır. Çünki efrâd-ı âlemden her birine isti'dâdları nisbetinde maddî ve ma'nevî imdâd edip besler. Binâenaleyh insân-ı kâmilin kalbi iç ve bâtın ve halk-ı âlem kabuk ve kışr ve o için zâhiri mesâbesinde olmuş olur. Böyle olunca saâdetli olan kimse, o kimsedir ki, iç ile kabuğu ve asıl ile fer'i yekdiğerinden tefrik edip bilmiş ola! 884. Sen dersin ki, “İşte sana gönül getirdim!" Sana der ki, "Bu gönüllerden Kutû doludur!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 884. Sen dersin ki, “İşte sana gönül getirdim!” Sana der ki, “Bu gönüllerden Kutû doludur!” "Kutû" kelimesi hakkında Ankaravî hazretleri, bir şehrin ismi olması mümkün olduğu gibi, içine bazı maddeler koydukları "kutu" olması da mümkündür, buyurur. Bu durumda anlam şöyledir: "Ey kişi, sen Yüce Allah'a dersin ki: "Ey Rabbim, işte sana gönül getirdim!" Yüce Allah da cevaben sana buyurur ki: "Bu senin getirdiğin gönüller, içinde kâfirlerin yaşadığı "Kutû" şehrinde doludur." Veyahut "İlahi isimlerin tecelli ettiği bir kutu (mezâhir-i esmâiyye kutusu) hükmünde olan bu dünya, senin getirdiğin gönüller ile doludur. Bu gönüller benim istediğim gönüller değildir." Hint nüshalarında ikinci mısra' گویدت این دل نیرزد يك طسو yani "Sana der ki, bu gönül bir paraya değmez!" demek olur. "Kutû" kelimesi hakkında Ankaravî hazretleri bir şehrin ismi olmak câiz olduğu gibi, içine ba'zı mevâd koydukları "kutu" olması da mümkindir, buyurur. Bu sûrette ma'nâ: "Ey kimse sen Hak Teâlâ'ya dersin ki: "Yâ Rab, işte sana gönül getirdim!" Hak Teâlâ dahi cevâben sana buyurur ki: "Bu senin getirdiğin gönüller, içinde küffâr sakin olan "Kutû" şehrinde doludur." Veyâhud "Mezâhir-i esmâiyye kutusu mesâbesinde olan bu dünyâ senin getirdiğin gönüller ile doludur. Bu gönüller benim istediğim gönüller değildir." Hind nüshalarında ikinci mısra' گویدت این دل نیرزد يك طسو ya'ni "Sana der ki, bu gönül bir paraya değmez!" demek olur. 885. O bir gönlü getir ki, âlemin kutbudur; Âdem'in canının canının canının canıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 885. O bir gönlü getir ki, âlemin kutbudur; Âdem'in canının canının canının canıdır. Âlem kutbu hakkındaki açıklamalar biraz önce yukarıda geçti. İkinci mısrada dört defa "can" kelimesinin zikredilmesiyle varlık mertebelerine işaret buyrulur. Birinci "can" ile nâsûta (insanlık âlemi), ikinci "can" ile melekûta (melekler âlemi), üçüncü "can" ile ceberûta (kudret âlemi) ve dördüncü "can" ile lâhûta (ilâhî âlem) işaret buyrulur. Çünkü nâsûtun ruhu melekût, melekûtun ruhu ceberût ve ceberûtun ruhu lâhûttur. insân-ı kâmilin kalbi ise lâhûttur; ve lâhût bütün mertebeleri kuşattığı gibi, insân-ı kâmilin kalbi de böyle bir kuşatmaya sahiptir. Hint şârihlerinden bazıları birinci "can"ı Hak'ın zâtı, ikinciyi küllî ruh, üçüncüyü cüz'î ruh ve dördüncüyü hayvanî ruh anlamında almışlardır. Bu da yukarıdaki anlamın başka bir ifadesidir. Kutb-i âlem hakkındaki îzâhât biraz evvel yukarıda geçti. İkinci mısra'da dört def'a "cân"ın zikri ile merâtib-i vücûda işâret buyrulur. Birinci "can" ile nâsûta ve ikinci "can" ile melekûta ve üçüncü can ile ceberûta ve dördüncü "can" ile lâhûta işaret buyrulur. Zîrâ nâsûtun rûhu melekût, melekûtun rûhu ceberût ve ceberûtun rûhu lâhûttur. İnsân-ı kâmilin kalbi ise lâhûttur; ve lâhût cemî'-i merâtibi muhît olduğu gibi, insân-ı kâmilin kalbi dahi böyle bir ihâtaya mâliktir. Hind şârihlerinden ba'zıları birinci "can"ı zât-ı Hak ve ikinciyi rûh-ı küllî ve üçüncüyü rûh-ı cüz'î ve dördüncüyü rûh-ı hayvânî ma‘nâsına almışlardır. Bu da yukarıki ma'nânın ta'bîr-i dîgeridir. 886. Nûr ve birr dolu olan gönülden dolayı o gönüllerin sultanı muntazırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 886. Nûr ve iyilik dolu olan gönülden dolayı o gönüllerin sultanı beklemektedir. "Birr", nimet vermek ve ihsanda bulunmak anlamındadır. "Gönüllerin sultanı"ndan maksat, Yüce Allah'tır. Yani, âlemin kutbunun kalbi nûr ile, nimet ve ihsan ile doludur. Gönüllerin sultanı ve sahibi olan Yüce Allah bu kalbi ister; ve oluş ağacının (âlem-i kevn) terbiye ve gelişmesinden maksat, bu kalbin ortaya çıkmasıdır. "Birr", in'âm ve ihsân etmek ma'nâsınadır. "Gönüllerin sultânı"ndan murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. Ya'ni, kutb-i âlemin kalbi nûr ile in'âm ve ihsân ile doludur. Gönüllerin sultânı ve mâliki olan Hak Teâlâ hazretleri bu kalbi ister; ve şecere-i kevnin terbiye ve temniyesinden maksûd olan bu kalbin zuhûrudur. 887. Sen Sebzvar'da günlerce dolaşırsın, i'tibar cihetinden öyle gönül bulamazsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 887. Sen Sebzvar'da günlerce dolaşırsın, itibar yönünden öyle bir gönül bulamazsın. Abdullah Bosnevî (kuddise sırruhû) hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhi'nde şöyle buyururlar: "İnsân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) mertebesi, vücûb denizi olan ilâhî isimler ve rabbânî hakikatler ile, imkân denizi olan kevnî suretler ve imkânî hakikatler arasında bir berzahtır (iki âlem arasında bir geçiş noktasıdır); ve iki taraf ile de tahakkuk etmiştir ve iki tarafa da eşit bir şekilde bakar. Bu mertebeye ulaşamayan kimse her ne kadar görünüşte insan olsa da hakikatte insan değildir. Ve iki âlemde hilâfet (Allah'ı temsil etme) ile ortaya çıkan, bu mertebeden ortaya çıkar. Bu mertebe ile tahakkuk etmeyen, kemâl derecesine ve hilâfet derecesine ulaşmış değildir; ve halîfe ve mürşid-i kâmil (olgun rehber) de değildir." Bu açıklamalara göre, böyle bir kalbe sahip olmayan bir kimsenin kalbini çekip o kalb aracılığıyla Hakk'a yakınlaşma hevesi boştur; ve Hakk'ın itibarı yönünden Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyada günlerce dolaşsan da böyle bir kalb sahibi bulamazsın! Nakşbendî sâdâtından (Nakşbendî büyüklerinden) Ya'kūb Çerhî (kuddise sirruhû) Risale-i Ünsiyye'sinde şöyle buyurur: "Şâh-ı Nakşbend hazretleri buyurur ki: 'İrşad (doğru yolu gösterme) ve telkin (öğretme) ile meşgul olan kimseler üç çeşittir: Kâmil-i mükemmil (hem kâmil hem de kemâle erdirici), kâmil (olgun), mukallid (taklitçi).' Kutbü'l-meşâyih (şeyhlerin kutbu) Hâce Muhammed Ali Hakîm Tirmizî (kuddise sirruhû) buyurmuşlardır ki: 'Kâmil-i mükemmil nûrânîdir ve nûr bağışlayıcıdır; ve kâmil, nûrânîdir, fakat nûr bağışlayıcı değildir. Mukallid, eğer kâmil-i mükemmil olan zâtın iznini haiz olursa fayda ve ümit beklenir.'" Abdullah Bosnevî (kuddise sırruhû) hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhinde buyururlar ki: "İnsân-ı kâmilin mertebesi, bahr-i vücûb olan esmâ-i ilâhiyye ve hakāik-ı rabbâniyye ile, bahr-i imkân olan suver-i kevniyye ve hakāik-ı imkâniyye arasında berzahtır; ve iki taraf ile mütehakkıktır ve iki tarafa da müsâvî bir sûrette nâzırdır. Bu mertebeye bâliğ olmayan kimse her ne kadar sûrette insan ise de hakîkatte insan değildir. Ve iki âlemde hilâfet ile zâhir olan, bu mertebeden zâhir olur. Bu mertebe ile mütehakkık olmayan derece-i kemâle ve derece-i hilâfete bâliğ değildir; ve halîfe ve mürşid-i kâmil dahi değildir." Bu beyânâta göre böyle bir kalb sahibi olmayan kimsenin kalbini celb edip o kalb vâsıtasıyla Hakk'a takarrüb hevesi boştur; ve Hakk'ın i'tibârı cihetinden Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyâda günlerce dolaşsan böyle bir kalb sâhibi bulamazsın! Sâdât-ı Nakşbendiyye'den Ya'kūb Çerhî (kuddise sirruhû) Risale-i Ünsiyye'sinde şöyle buyurur: “Şâh-ı Nakşbend hazretleri buyurur ki. “İrşad ve telkîn ile meşgül olan kimseler üç nevi'dir: Kâmil-i mükemmil, kâmil, mukalliddir." Kutbü'l-meşâyih Hâce Muhammed Ali Hakîm Tirmizî (kuddise sirruhû) buyurmuşlardır ki: "Kâmil-i mükemmil nûrânîdir ve nûr bağışlayıcıdır; ve kâmil, nûrânîdir, fakat nûr bağışlayıcı değildir. Mukallid, eğer kâmil-i mükemmil olan zâtın iznini hâiz olursa fâide ve ümîd me'müldür." 888. Binâenaleyh sen, canı çürüyüp solmuş olan kalbi o tarafa çekici olarak tahta üzerine koyarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 888. Bu sebeple sen, canı çürüyüp solmuş olan kalbi o tarafa çekici olarak tahta üzerine koyarsın. kuşatmaya sahiptir. Hint şârihlerinden bazıları birinci "can"ı Hak'ın zâtı, ikinciyi küllî ruh, üçüncüyü cüz'î ruh ve dördüncüyü hayvanî ruh anlamında almışlardır. Bu da yukarıdaki anlamın başka bir ifadesidir. ihâtaya mâliktir. Hind şârihlerinden ba'zıları birinci "can"ı zât-ı Hak ve ikinciyi rûh-ı küllî ve üçüncüyü rûh-ı cüz'î ve dördüncüyü rûh-ı hayvânî ma‘nâsına almışlardır. Bu da yukarıki ma'nânın ta'bîr-i dîgeridir. 886. Nûr ve birr dolu olan gönülden dolayı o gönüllerin sultanı muntazırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 886. Nûr ve iyilik dolu olan gönülden dolayı o gönüllerin sultanı beklemektedir. "Birr", nimet vermek ve ihsanda bulunmak anlamındadır. "Gönüllerin sultanı"ndan maksat, Yüce Allah'tır. Yani, âlemin kutbunun kalbi nûr ile, nimet ve ihsan ile doludur. Gönüllerin sultanı ve sahibi olan Yüce Allah bu kalbi ister; ve oluş ağacının (âlem-i kevn) terbiye ve gelişmesinden maksat, bu kalbin ortaya çıkmasıdır. "Birr", in'âm ve ihsân etmek ma'nâsınadır. "Gönüllerin sultânı"ndan murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. Ya'ni, kutb-i âlemin kalbi nûr ile in'âm ve ihsân ile doludur. Gönüllerin sultânı ve mâliki olan Hak Teâlâ hazretleri bu kalbi ister; ve şecere-i kevnin terbiye ve temniyesinden maksûd olan bu kalbin zuhûrudur. 887. Sen Sebzvar'da günlerce dolaşırsın, i'tibar cihetinden öyle gönül bulamazsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 887. Sen Sebzvar'da günlerce dolaşırsın, itibar yönünden öyle bir gönül bulamazsın. Abdullah Bosnevî (kuddise sırruhû) hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhi'nde şöyle buyururlar: "İnsân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) mertebesi, vücûb denizi olan ilâhî isimler ve rabbânî hakikatler ile, imkân denizi olan kevnî suretler ve imkânî hakikatler arasında bir berzahtır (iki âlem arasında bir geçiş noktasıdır); ve iki taraf ile de tahakkuk etmiştir ve iki tarafa da eşit bir şekilde bakar. Bu mertebeye ulaşamayan kimse her ne kadar görünüşte insan olsa da hakikatte insan değildir. Ve iki âlemde hilâfet (Allah'ı temsil etme) ile ortaya çıkan, bu mertebeden ortaya çıkar. Bu mertebe ile tahakkuk etmeyen, kemâl derecesine ve hilâfet derecesine ulaşmış değildir; ve halîfe ve mürşid-i kâmil (olgun rehber) de değildir." Bu açıklamalara göre, böyle bir kalbe sahip olmayan bir kimsenin kalbini çekip o kalb aracılığıyla Hakk'a yakınlaşma hevesi boştur; ve Hakk'ın itibarı yönünden Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyada günlerce dolaşsan da böyle bir kalb sahibi bulamazsın! Nakşbendî sâdâtından (Nakşbendî büyüklerinden) Ya'kūb Çerhî (kuddise sirruhû) Risale-i Ünsiyye'sinde şöyle buyurur: "Şâh-ı Nakşbend hazretleri buyurur ki: 'İrşad (doğru yolu gösterme) ve telkin (öğretme) ile meşgul olan kimseler üç çeşittir: Kâmil-i mükemmil (hem kâmil hem de kemâle erdirici), kâmil (olgun), mukallid (taklitçi).' Kutbü'l-meşâyih (şeyhlerin kutbu) Hâce Muhammed Ali Hakîm Tirmizî (kuddise sirruhû) buyurmuşlardır ki: 'Kâmil-i mükemmil nûrânîdir ve nûr bağışlayıcıdır; ve kâmil, nûrânîdir, fakat nûr bağışlayıcı değildir. Mukallid, eğer kâmil-i mükemmil olan zâtın iznini haiz olursa fayda ve ümit beklenir.'" Abdullah Bosnevî (kuddise sırruhû) hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhinde buyururlar ki: "İnsân-ı kâmilin mertebesi, bahr-i vücûb olan esmâ-i ilâhiyye ve hakāik-ı rabbâniyye ile, bahr-i imkân olan suver-i kevniyye ve hakāik-ı imkâniyye arasında berzahtır; ve iki taraf ile mütehakkıktır ve iki tarafa da müsâvî bir sûrette nâzırdır. Bu mertebeye bâliğ olmayan kimse her ne kadar sûrette insan ise de hakîkatte insan değildir. Ve iki âlemde hilâfet ile zâhir olan, bu mertebeden zâhir olur. Bu mertebe ile mütehakkık olmayan derece-i kemâle ve derece-i hilâfete bâliğ değildir; ve halîfe ve mürşid-i kâmil dahi değildir." Bu beyânâta göre böyle bir kalb sahibi olmayan kimsenin kalbini celb edip o kalb vâsıtasıyla Hakk'a takarrüb hevesi boştur; ve Hakk'ın i'tibârı cihetinden Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyâda günlerce dolaşsan böyle bir kalb sâhibi bulamazsın! Sâdât-ı Nakşbendiyye'den Ya'kūb Çerhî (kuddise sirruhû) Risale-i Ünsiyye'sinde şöyle buyurur: “Şâh-ı Nakşbend hazretleri buyurur ki. “İrşad ve telkîn ile meşgül olan kimseler üç nevi'dir: Kâmil-i mükemmil, kâmil, mukalliddir." Kutbü'l-meşâyih Hâce Muhammed Ali Hakîm Tirmizî (kuddise sirruhû) buyurmuşlardır ki: "Kâmil-i mükemmil nûrânîdir ve nûr bağışlayıcıdır; ve kâmil, nûrânîdir, fakat nûr bağışlayıcı değildir. Mukallid, eğer kâmil-i mükemmil olan zâtın iznini hâiz olursa fâide ve ümîd me'müldür." 888. Binâenaleyh sen, canı çürüyüp solmuş olan kalbi o tarafa çekici olarak tahta üzerine koyarsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 888. Bu sebeple sen, canı çürüyüp solmuş olan kalbi o tarafa çekici olarak tahta üzerine koyarsın. "Canı çürüyüp solmuş olan kalb"den kasıt, taklitçi mürşittir ve "tahta"dan kasıt bu taklitçiye mürid olan kimsenin kalbidir. Yani, "Ey kimse, sen Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyayı dolaşıp insân-ı kâmil olan zâtın kalbini bulamadın. Mürşit edindiğin kimsenin kalbi ise, canı ve bâtını çürüyüp solmuş olan bir kalptir. Sen ise Hakk'a yakınlaşmak için, ölü tahtası mesabesinde olan kalbine onun muhabbetini koyup, gönüllerin sultanı olan Hakk'a onu takdim ediyorsun da diyorsun ki: "Canı çürüyüp solmuş olan kalb"den murâd, mürşid-i mukalliddir ve "tahta"dan murâd bu mukallide mürîd olan kimsenin kalbidir. Ya'ni, "Ey kimse, sen Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyayı dolaşıp "kâmil-i mükemmil" olan zâtın kalbini bulamadın. Mürşid ittihâz ettiğin kimsenin kalbi ise, canı ve bâtınını çürüyüp solmuş olan bir kalbdir. Sen ise Hakk'a takarrüb için, ölü tahtası mesâbesinde olan kalbine onun muhabbetini koyup, gönüllerin sultânı olan Hakk'a onu takdîm ediyorsun da diyorsun ki: 889. Ki, "Ey şehriyar, sana gönül getirdim, Sebzvâr'da bundan iyi gönül olmaz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 889. Ki, "Ey hükümdar, sana gönül getirdim, Sebzvâr'da bundan daha iyi gönül olmaz!" 890. Sana der ki, "Ey cesur, bu mezarlık mıdır ki, o ölmüş kalbi buraya getirsin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 890. Sana der ki, "Ey cesur, bu mezarlık mıdır ki, o ölmüş kalbi buraya getirsin!" "Cerî", cür'etten, yani cüretkâr, küstah ve cesur demektir. "Cerî", cür'etten, cür'etkâr ve küstah ve cesur demektir. 891. "Git bir gönül getir ki, o şâh huyludur; zîra kevn Sebzvar'ının emâni ondandır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 891. Git öyle bir gönül getir ki, o şah huyludur; çünkü kevn âlemi Sebzvar'ının güvenliği ondandır. Birinci mısrada, "Ahlâk-ı ilâhiyye ile ahlâklanın!" anlamındaki "تخلقوا باخلاق الله" hadis-i şerifine işaret buyrulur. "Kevn"den maksat, dünyadır. Yani ey gafil, git, ilahi ahlaklarla ahlaklanmış bir insân-ı kâmilin şerefli kalbini elde et de o vasıta ile korunma ve güvenlik iste! Çünkü dünyanın korunması ve güvenliği ondandır. İkinci mısrada da "Yeryüzünde Allah Allah denildikçe kıyamet kopmaz!" anlamındaki "لا تقوم الساعة حتى يقال في الارض الله الله" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Çünkü gerçek bir şekilde "Allah" diyen ancak insân-ı kâmildir; ondan başkasının zikri gerçek değildir, resmî ve şeklîdir. Nasıl ki I. ciltte 3494 numaralı beyitte: "Ey Hû adıyla Hû'dan kanmış olan! Hû'nun kadehi olmaksızın ne zaman heva ve heveslerden kurtulursun?" buyrulmuş idi. Birinci mısra'da تخلقوا باخلاق الله ya'ni, “Ahlâk-ı ilâhiyye ile tahalluk edin!" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. "Kevn"den murâd, dünyâdır. Ya'ni ey gāfil, git ahlâk-ı ilâhiyye ile mütahallık olan bir kâmilin kalb-i şerîfini elde et de o vâsıta ile hifz ve eman taleb et! Zîrâ dünyanın hıfz ve emânı ondandır. İkinci mısra'da da لا تقوم الساعة حتى يقال في الارض الله الله ya'ni "Arzda Allah Allah denildikçe kıyamet kopmaz!" hadis-i şerîfine işâret buyrulur. Zîrâ hakîkî bir sûrette "Allah" diyen ancak insân-ı kâmildir; ondan gayrının zikri hakîkî değildir, resmî ve sûrîdir. Nitekim I. cildde 3494 numaralı beyitte: ["Ey Hû'dan Hû nâmı ile kāni' olmuş olan! Hû'nun kadehi olmaksızın ne vakit hevâ ve heveslerden kurtulursun?"] buyrulmuş idi. 892. Dersin ki, "O gönül bu cihandan gizli olur, zîrâ ki zulmet ziya ile zıdlar olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 892. Dersin ki, "O gönül bu dünyadan gizli olur, çünkü karanlık ışık ile zıtlaşır." "Canı çürüyüp solmuş olan kalb"den maksat, taklitçi mürşittir ve "tahta"dan maksat bu taklitçiye mürid olan kimsenin kalbidir. Yani, "Ey kişi, sen Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyayı dolaşıp "kâmil-i mükemmil" (olgun ve olgunlaştıran) olan zâtın kalbini bulamadın. Mürşit edindiğin kimsenin kalbi ise, canı ve bâtını çürüyüp solmuş olan bir kalptir. Sen ise Hakk'a yaklaşmak için, ölü tahtası hükmünde olan kalbine onun muhabbetini koyup, gönüllerin sultanı olan Hakk'a onu sunuyorsun da diyorsun ki: "Canı çürüyüp solmuş olan kalb"den murâd, mürşid-i mukalliddir ve "tahta"dan murâd bu mukallide mürîd olan kimsenin kalbidir. Ya'ni, "Ey kimse, sen Sebzvâr şehri gibi olan bu dünyayı dolaşıp "kâmil-i mükemmil" olan zâtın kalbini bulamadın. Mürşid ittihâz ettiğin kimsenin kalbi ise, canı ve bâtını çürüyüp solmuş olan bir kalbdir. Sen ise Hakk'a takarrüb için, ölü tahtası mesâbesinde olan kalbine onun muhabbetini koyup, gönüllerin sultânı olan Hakk'a onu takdîm ediyorsun da diyorsun ki: 889. Ki, "Ey şehriyar, sana gönül getirdim, Sebzvâr'da bundan iyi gönül olmaz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 889. Ki, "Ey hükümdar, sana gönül getirdim, Sebzvâr'da bundan daha iyi gönül olmaz!" 890. Sana der ki, "Ey cesur, bu mezarlık mıdır ki, o ölmüş kalbi buraya getirirsin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 890. Sana der ki, "Ey cesur, bu mezarlık mıdır ki, o ölmüş kalbi buraya getirirsin!" "Cerî", cür'etten (cesaretten) gelir, cür'etkâr (cesur), küstah ve cesur demektir. "Cerî", cür'etten, cür'etkâr ve küstah ve cesur demektir. 891. "Git bir gönül getir ki, o şâh huyludur; zîra kevn Sebzvâr’ının emâni ondandır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 891. "Git öyle bir gönül getir ki, o şah huyludur; çünkü kevn Sebzvâr'ının güvenliği ondan gelir." Birinci mısrada "Ahlâk-ı ilâhiyye ile ahlâklanın!" hadis-i şerifine işaret buyrulur. "Kevn"den maksat, dünyadır. Yani ey gafil, git ilahi ahlaklarla ahlaklanmış bir insân-ı kâmilin şerefli kalbini elde et de o vasıta ile korunma ve güvenlik iste! Çünkü dünyanın korunması ve güvenliği ondan gelir. İkinci mısrada da "Yeryüzünde Allah Allah denildikçe kıyamet kopmaz!" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Çünkü gerçek bir şekilde "Allah" diyen ancak insân-ı kâmildir; ondan başkasının zikri gerçek değildir, resmî ve şeklîdir. Nasıl ki Birinci ciltte 3494 numaralı beyitte: ["Ey Hû'dan Hû ismi ile kanaat etmiş olan! Hû'nun kadehi olmaksızın ne zaman heva ve heveslerden kurtulursun?"] buyrulmuş idi. Birinci mısra’da تخلقوا باخلاق الله ya’ni, “Ahlâk-ı ilâhiyye ile tahalluk edin!” hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. "Kevn"den murâd, dünyâdır. Ya’ni ey gāfil, git ahlâk-ı ilâhiyye ile mütahallık olan bir kâmilin kalb-i şerîfini elde et de o vâsıta ile hifz ve eman taleb et! Zîrâ dünyanın hıfz ve emânı ondandır. İkinci mısra’da da لا تقوم الساعة حتى يقال في الارض الله الله ya’ni "Arzda Allah Allah denildikçe kıyamet kopmaz!" hadis-i şerîfine işâret buyrulur. Zîrâ hakîkî bir sûrette "Allah" diyen ancak insân-ı kâmildir; ondan gayrının zikri hakîkî değildir, resmî ve sûrîdir. Nitekim I. cildde 3494 numaralı beyitte: ["Ey Hû'dan Hû nâmı ile kāni' olmuş olan! Hû'nun kadehi olmaksızın ne vakit hevâ ve heveslerden kurtulursun?"] buyrulmuş idi. 892. Dersin ki, "O gönül bu cihandan gizli olur, zîrâ ki zulmet ziya ile zıdlar olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 892. Dersin ki, "O gönül bu dünyadan gizli olur, çünkü karanlık ışıkla zıtlaşır." Dersin ki, "Bu âlem, karanlık ve yoğunluk âlemidir ve insân-ı kâmilin kalbi ise ışıktır ve nurdur. Bu sebeple iki zıt bir yerde toplanamayacağı için o nurlu ve ihsanlı olan gönül bu karanlık âlemde gizlidir." Dersin ki, "Bu âlem, âlem-i zulmet ve kesâfettir ve kalb-i kâmil ise ziyâ-dır ve nûrdur. Binâenaleyh iki zıd bir yerde cem' olamayacağı için o nûrlu ve ihsânlı olan gönül bu âlem-i zulmette gizlidir." 893. O gönlün düşmanlığı "elest" gününden beri tabîat Sebzvâr'ına bir mîrastır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 893. O gönlün düşmanlığı "elest" gününden beri tabiat Sebzvâr'ına bir mirastır. "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabı meydana gelen ruhlar âleminden beri, o gönlün düşmanlığı, Sebzvâr şehri mesabesinde olan bu yoğunluk ve karanlık âleminin tabiatında bir mirastır. "Elestü bi-rabbiküm" hitâbı vâki' olan âlem-i ervâhtan beri, o gönlün düş-manlığı Sebzvâr şehri mesâbesinde olan bu âlem-i kesâfet ve zulmetin tab'ın-da bir mîrastır. 894. Zîrâ ki, o doğandır ve dünya karga şehridir; cinsliyi görmek cinssize dâğdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 894. Çünkü o doğandır ve dünya karga şehridir; cinsliyi görmek cinssize dağdır. Çünkü o nurlu ve ihlaslı olan gönül sahibi, doğan kuşudur ve ruhlar âleminin ehlidir. Dünya ise, karga mesabesinde olan nefis ehlinin yaşadığı ve zevk aldığı bir şehirdir. Bu sebeple doğan, karganın cinsi değildir. Bir cinsten olan yaratılmışın, diğer cinsten olan yaratılmışı görmesi ve onunla karışması dağlama ve elemdir. Zîrâ ki, o nûrlu ve ihlâslı olan gönül sahibi doğan kuşudur ve âlem-i er-vâhın ehlidir ve dünyâ ise karga mesâbesinde olan ehl-i nefsin yaşadığı ve zevk aldığı bir şehirdir. Binâenaleyh doğan, karganın cinsi değildir. Bir cins-ten olan mahlûkun diğer cinsten olan mahlûku görmesi ve onunla ihtilât et-mesi dâğ ve elemdir. 895. Ve eğer yumuşaklık ederse bir nifak eder; istimâletten nâşî bir irtifak vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 895. Ve eğer yumuşaklık ederse bir nifak eder; gönül hoşluğu vermekten dolayı bir yumuşaklık vardır. "İstimâlet", gönül hoşluğu vermek ve kendi tarafına meylettirmektir. "İrtifak", yumuşaklık ve nazik davranmaktır. Yani, "Ve eğer dünya ehli ârife karşı yumuşaklık eder ve hilim gösterirse bir nifak eder." Yani, görünüşte uygun davransa da içinden muhalefettedir ve onu kendine meylettirmek için yumuşaklık ve nazik davranır. Dünya ehlinin bu hâli, eline fırsat geçmediği için böyle olur. Ne zaman ki eline fırsat geçer, canına bile kastetmeye kalkışır. Nasıl ki ikinci cildin 1387 ve 1388 numaralı beyitlerinde şöyle buyrulmuştu: ["Vaktāki kalem bir gaddârın elinde olur, şübhesiz Mansûr berdar olur! Mâdemki bu iş güç sefîhler içindir, enbiyâyı katletmeleri lâzım gelir."] Dersin ki, "Bu âlem, karanlık ve yoğunluk âlemidir ve insân-ı kâmilin kalbi ise ışıktır ve nurdur. Bu sebeple iki zıt bir yerde toplanamayacağı için o nurlu ve ihsanlı olan gönül bu karanlık âlemde gizlidir." "İstimâlet", gönül hoşluğu vermek ve kendi tarafına mâil kılmak. "İrti-fak", rıfk ve mülâyemet etmek. Ya'ni, "Ve eğer ehl-i dünyâ ârife karşı yumu-şaklık eder ve hilmiyet gösterirse bir nifâk eder. Ya'ni zâhirinden muvâfik gö-rünürse de içinden muhalefettedir ve onu kendine meylettirmek için rıfk ve mülâyemet eder. Ehl-i dünyânın bu hâli, eline fırsat geçmediği için böyle olur. Vaktâki eline fırsat geçer, canına bile kasda mütesaddî olur. Nitekim II. cildin 1387 ve 1388 numaralı beyitlerinde şöyle buyrulmuş idi: ["Vaktāki kalem bir gaddârın elinde olur, şübhesiz Mansûr berdar olur! Mâdemki bu iş güç sefîhler içindir, enbiyâyı katletmeleri lâzım gelir."] Dersin ki, "Bu âlem, âlem-i zulmet ve kesâfettir ve kalb-i kâmil ise ziyâdır ve nûrdur. Binâenaleyh iki zıd bir yerde cem' olamayacağı için o nûrlu ve ihsânlı olan gönül bu âlem-i zulmette gizlidir." 893. O gönlün düşmanlığı "elest" gününden beri tabîat Sebzvâr'ına bir mîrastır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 893. O gönlün düşmanlığı, "elest" gününden beri Sebzvâr tabiatına bir mirastır. "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabının gerçekleştiği ruhlar âleminden beri, o gönlün düşmanlığı, Sebzvâr şehri konumunda olan bu yoğunluk ve karanlık âleminin tabiatında bir mirastır. "Elestü bi-rabbiküm" hitâbı vâki' olan âlem-i ervâhtan beri, o gönlün düşmanlığı Sebzvâr şehri mesâbesinde olan bu âlem-i kesâfet ve zulmetin tab'ında bir mîrastır. 894. Zîrâ ki, o doğandır ve dünya karga şehridir; cinsliyi görmek cinssize dâğdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 894. Çünkü o doğandır ve dünya karga şehridir; cinsliyi görmek cinssize dağdır. Çünkü o nurlu ve ihlaslı olan gönül sahibi, doğan kuşudur ve ruhlar âleminin ehlidir ve dünya ise karga mesabesinde olan nefis ehlinin yaşadığı ve zevk aldığı bir şehirdir. Bu sebeple doğan, karganın cinsi değildir. Bir cinsten olan yaratılmışın diğer cinsten olan yaratılmışı görmesi ve onunla karışması dağlama ve elemdir. Zîrâ ki, o nûrlu ve ihlâslı olan gönül sahibi doğan kuşudur ve âlem-i ervâhın ehlidir ve dünyâ ise karga mesâbesinde olan ehl-i nefsin yaşadığı ve zevk aldığı bir şehirdir. Binâenaleyh doğan, karganın cinsi değildir. Bir cinsten olan mahlûkun diğer cinsten olan mahlûku görmesi ve onunla ihtilât etmesi dâğ ve elemdir. 895. Ve eğer yumuşaklık ederse bir nifak eder; istimâletten nâşî bir irtifak vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 895. Ve eğer yumuşaklık ederse bir nifak eder; gönül hoşluğu vermekten kaynaklanan bir yumuşaklık vardır. "İstimâlet", gönül hoşluğu vermek ve kendi tarafına meylettirmektir. "İrtifak", yumuşaklık ve naziklik göstermektir. Yani, "Ve eğer dünya ehli, ârife (Allah'ı bilen kişiye) karşı yumuşaklık eder ve hilim (yumuşak huyluluk) gösterirse, bir nifak eder." Yani, görünüşte uygun davransa da, içinden muhalefettedir ve onu kendine meylettirmek için yumuşaklık ve naziklik gösterir. Dünya ehlinin bu hâli, eline fırsat geçmediği için böyle olur. Ne zaman ki eline fırsat geçer, canına bile kastetmeye kalkışır. Nasıl ki ikinci cildin 1387 ve 1388 numaralı beyitlerinde şöyle buyrulmuştu: ["Vaktāki kalem bir gaddârın elinde olur, şübhesiz Mansûr berdar olur! Mâdemki bu iş güç sefîhler içindir, enbiyâyı katletmeleri lâzım gelir."] "İstimâlet", gönül hoşluğu vermek ve kendi tarafına mâil kılmak. “İrtifak", rıfk ve mülâyemet etmek. Ya'ni, "Ve eğer ehl-i dünyâ ârife karşı yumuşaklık eder ve hilmiyet gösterirse bir nifâk eder. Ya'ni zâhirinden muvâfik görünürse de içinden muhalefettedir ve onu kendine meylettirmek için rıfk ve mülâyemet eder. Ehl-i dünyanın bu hâli, eline fırsat geçmediği için böyle olur. Vaktâki eline fırsat geçer, canına bile kasda mütesaddî olur. Nitekim II. cildin 1387 ve 1388 numaralı beyitlerinde şöyle buyrulmuş idi: ["Vaktāki kalem bir gaddârın elinde olur, şübhesiz Mansûr berdar olur! Mâdemki bu iş güç sefîhler içindir, enbiyâyı katletmeleri lâzım gelir."] 896. Evet, der; niyaz için değil; tâ ki nasihatçı, uzun nasihati eksik etsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 896. Evet, der; niyaz için değil; tâ ki nasihatçı, uzun nasihati eksik etsin! O nefsine düşkün olan kimse, evet, deyip görünüşte insân-ı kâmilin sözünü doğrular, fakat onun bu doğrulaması o insân-ı kâmile yalvarma ve alçakgönüllülük için değildir ve ondan manevî bir yardım beklediği için değildir. O nasihat veren kâmil insan, nasihati kısa kessin ve uzatmasın diye evet, der. O nefsânî olan kimse, evet, deyip zâhirde ârif-i kâmilin sözünü tasdîk eder, fakat onun bu tasdîki o ârif-i kâmile niyâz ve tevâzu' için değildir ve ondan bir imdâd-ı ma'nevî beklediği için değildir. O nasîhat verici olan kâmil, nasîhatı kısa kessin ve uzatmasın diye evet, der. 897. Çünkü bu leş isteyici olan karga, kat kat yüz binlerce mekr tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 897. Çünkü bu leş isteyici olan karga, kat kat yüz binlerce mekr tutar. Çünkü bu leş hükmündeki dünya işlerinin talibi olan karga hükmündeki dünya ehlinin, kat kat birçok mekrleri (gizli yönlendirmeleri) ve hileleri vardır ki, bu hileler ile kendi nefse ait hazlarını elde ederler. Çünkü bu cîfe mesâbesindeki dünyâ evzâkının tâlibi bulunan karga mesâbesindeki ehl-i dünyânın, kat kat birçok mekrleri ve hîleleri vardır ki, bu hîleler ile kendi huzûzât-ı nefsâniyyelerini tahsîl ederler. 898. Eğer nifâkını kabûl ederse kurtuldu, onun nifâkı müstefîdin sıdkının ay-nı oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 898. Eğer ikiyüzlülüğünü kabul ederse kurtuldu, onun ikiyüzlülüğü faydalananın doğruluğunun aynısı oldu. Bilinmeli ki, insân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), herkesin kalbine bakar ve onun kalbindeki ikiyüzlülüğü ve doğruluğu görür; fakat dış siyaseti açısından onu açığa vurup o kişinin ayıbını yüzüne vurmaz. Onun hâlinden habersizmiş gibi davranarak dıştan lütuf ile muamele eder. O ikiyüzlülük sahibi ise, o kâmili aldattığını zanneder; ve kâmil ise onun hâllerini düzeltmekle meşgul olur. Ve sonuç olarak o ikiyüzlülük sahibinin bu ikiyüzlülüğü kâmil tarafından reddedilmediği için doğruluk ve samimiyet sahibi olan müridin bu doğruluk ve ihlasıyla eşit bulunmuş olur. Nasıl ki Cenâb-ı Pîr efendimiz bu hâli tasvir ederek Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyururlar: “Tabip, hastaların renginden dolayı, hastalıktan haberdar olduğu gibi görücü olan insân-ı kâmil de senin yüzünün ve gözünün renginden, dinine dair izler bulur. Senin dininin hâlini, kahrını ve kînini renginden görür; fakat örter, seni rezil etmez. Nazarını senin kalbinin mektubuna tutar ve fakat dudaklarını kımıldatıp okumaz. Yarın kıyamet gününde bu fikirleri taşıyan kimseden ne suret ortaya çıkacağını bilir.” Ma'lûm olsun ki, insân-ı kâmil, herkesin kalbine nâzırdır ve onun kalbindeki nifâkı ve sıdkı görür; fakat siyâset-i zâhiriyyesi nokta-i nazarından onu izhâr edip o kimsenin ayıbını yüzüne vurmaz. Onun hâlinden tecâhül ederek zâhiren lutf ile muâmele buyurur. O nifâk sâhibi ise, o kâmili aldattığını zanneder; ve kâmil ise onun ıslâh-ı ahvâli ile meşgul olur. Ve binnetîce o nifâk sâhibinin bu nifâkı kâmil tarafından red buyrulmadığı için sıdk ve hulûs sâhibi olan mürîdin bu sıdk ve ihlâsıyla müsâvî bulunmuş olur. Nitekim Cenâb-ı Pîr efendimiz bu hâli tasvîren Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyururlar: “Tabîb, hastaların renginden dolayı, illetten âgâh olduğu gibi görücü olan insân-ı kâmil de senin yüzününün ve gözünün renginden, dînine iz götürür. Senin dînin hâlini, kahrını ve kînini renginden görür; fakat örter, seni rüsvây etmez. Nazarını senin kalbinin nâmesine tutar ve fakat dudaklarını kımıldatıp okumaz. Yarın rûz-i cezâda bu hâmil-i efkâr olan kimseden ne sûret zâhir olacağını bilir.” 896. Evet, der; niyaz için değil; tâ ki nasihatçi, uzun nasihati eksik etsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 896. Evet, der; niyaz için değil; tâ ki nasihatçi, uzun nasihati eksik etsin! O nefsine düşkün olan kimse, evet, deyip görünüşte insân-ı kâmilin sözünü doğrular, fakat onun bu doğrulaması o insân-ı kâmile yalvarma ve alçakgönüllülük için değildir ve ondan manevî bir yardım beklediği için değildir. O nasihat veren insân-ı kâmil, nasihati kısa kessin ve uzatmasın diye evet, der. O nefsânî olan kimse, evet, deyip zâhirde ârif-i kâmilin sözünü tasdîk eder, fakat onun bu tasdîki o ârif-i kâmile niyâz ve tevâzu' için değildir ve ondan bir imdâd-ı maʻnevî beklediği için değildir. O nasîhat verici olan kâmil, nasîhati kısa kessin ve uzatmasın diye evet, der. 897. Çünki bu leş isteyici olan karga, kat kat yüz binlerce mekr tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 897. Çünkü bu leş isteyici olan karga, kat kat yüz binlerce tuzak tutar. Çünkü bu leş hükmündeki dünya zevklerinin talibi olan karga hükmündeki dünya ehlinin, kat kat birçok tuzakları ve hileleri vardır ki, bu hileler ile kendi nefse ait hazlarını elde ederler. Çünki bu cîfe mesâbesindeki dünyâ ezvâkının tâlibi bulunan karga mesâbesindeki ehl-i dünyânın, kat kat birçok mekrleri ve hîleleri vadır ki, bu hîleler ile kendi huzûzât-ı nefsâniyyelerini tahsîl ederler. 898. Eğer nifakını kabûl ederse kurtuldu, onun nifakı müstefîdin sıdkının aynı oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 898. Eğer nifakını kabul ederse kurtuldu, onun nifakı faydalananın doğruluğunun aynısı oldu. Bilinmeli ki, insân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), herkesin kalbine bakar ve onun kalbindeki nifakı ve doğruluğu görür; fakat dış siyaset açısından onu açığa vurup o kimsenin ayıbını yüzüne vurmaz. Onun hâlinden habersiz görünerek dışarıdan lütuf ile muamele eder. O nifak sahibi ise, o kâmili aldattığını zanneder; ve kâmil ise onun hâllerini düzeltmekle meşgul olur. Ve sonuç olarak o nifak sahibinin bu nifakı kâmil tarafından reddedilmediği için doğruluk ve samimiyet sahibi olan müridin bu doğruluk ve ihlasıyla eşit bulunmuş olur. Nasıl ki Cenâb-ı Pîr efendimiz bu hâli tasvir ederek Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyururlar: "Tabip, hastaların renginden dolayı, hastalıktan haberdar olduğu gibi görücü olan insân-ı kâmil de senin yüzünün ve gözünün renginden, dinine iz sürer. Senin dininin hâlini, kahrını ve kinini renginden görür; fakat örter, seni rezil etmez. Nazarını senin kalbinin nağmesine tutar ve fakat dudaklarını kımıldatıp okumaz. Yarın ceza gününde bu fikirleri taşıyan kimseden ne suret ortaya çıkacağını bilir." Ma'lûm olsun ki, insân-ı kâmil, herkesin kalbine nâzırdır ve onun kalbindeki nifakı ve sıdkı görür; fakat siyâset-i zâhiriyyesi nokta-i nazarından onu ızhar edip o kimsenin ayıbını yüzüne vurmaz. Onun hâlinden tecâhül ederek zâhiren lutf ile muâmele buyurur. O nifak sahibi ise, o kâmili aldattığını zanneder; ve kâmil ise onun ıslâh-ı ahvâli ile meşgül olur. Ve binnetice o nifâk sahibinin bu nifakı kâmil tarafından red buyrulmadığı için sıdk ve hulûs sahibi olan mürîdin bu sıdk ve ihlâsıyla müsâvî bulunmuş olur. Nitekim Cenâb-ı Pîr efendimiz bu hâli tasvîren Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyururlar: "Tabîb, hastaların renginden dolayı, illetten âgâh olduğu gibi görücü olan insân-ı kâmil de senin yüzünün ve gözünün renginden, dînine iz götürür. Senin dîninin hâlini, kahrını ve kînini renginden görür; fakat örter, seni rüsvây etmez. Nazarını senin kalbinin nâmesine tutar ve fakat dudaklarını kımıldatıp okumaz. Yarın rûz-i cezâda bu hâmil-i efkâr olan kimseden ne sûret zâhir olacağını bilir." 899. Zîrâ kerr ü ferli olan o sahib-i dil bizim pazarımızda ayıplanmışı satın alıcıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 899. Çünkü o görkemli gönül sahibi, bizim pazarımızda ayıplanmışı satın alandır. "Kerr ü fer", sözlükte savaşçıların ileriye atılıp savaşın gereğine göre geri çekilmeleri demektir. insân-ı kâmilin müridlerin nefislerine karşı olan muameleleri de böyledir. Onların nefislerini düzeltmek için bazen uygun davranıp geri çekilir ve bazen onun sıfatlarını kahretmek için ileriye hücum eder. Bu sebeple görkemli gönül sahibi ve insân-ı kâmil, bizim tarikat pazarımızda nefsanî sıfatlarla ayıplı olanları satın alan ve kabul edendir. Nasıl ki Hz. Pîr-i destgîr efendimiz, mübarek zamanlarında kötü adamları müridliğe kabul buyururlarmış. Bazı kimseler derlermiş ki: "Hz. Mevlânâ mübarek bir zattır, fakat müridleri çok yaramaz adamlardır." Hz. Pir efendimiz bu sözü işittikleri vakit buyurmuşlar ki: "Eğer müridlerim iyi adam olsalardı, ben onların müridi olurdum." Ve bu anlamı bir rubailerinde şöyle buyururlar: "Yine gel, yine gel, her ne isen yine gel! Eğer kâfir ve mecûsî ve puta tapıcı isen yine gel! Bizim bu dergâhımız ümitsizlik dergâhı değildir. Eğer yüz kere tövbeyi bozsan yine gel!" "Kerr ü fer", lügatte muhâriblerin ileriye hamle edip îcâb-ı harbe göre geri çekilmeleri demektir. İnsân-ı kâmilin mürîdlerin nefislerine karşı olan muâmeleleri de böyledir. Onların nefislerini ıslah için gâh müsâid davranıp geri çekilir ve gâh onun sıfatlarını kahr için ileriye hücûm eder. Binâenaleyh kerr ü ferli olan sâhib-i dil ve insân-ı kâmil, bizim bâzâr-ı tarîkımızda sıfât-ı nefsâniyye ile ma'yûb olanları satın alıcı ve kabûl edicidir. Nitekim Hz. Pîr-i destgîr efendimiz, zamân-ı şerîflerinde fenâ adamları mürîdliğe kabûl buyururlar imiş. Ba'zı kimseler derlermiş ki: "Hz. Mevlânâ mübarek bir zâttır, fakat mürîdleri çok yaramaz adamlardır." Hz. Pir efendimiz bu sözü işittikleri vakit buyurmuşlar ki: "Eğer mürîdlerim iyi adam olsa idiler, ben onların mürîdi olurdum." Ve bu ma'nâyı bir rubâîlerinde şöyle buyururlar: "Yine gel, yine gel, her ne isen yine gel! Eğer kâfir ve mecûsî ve puta tapıcı isen yine gel! Bizim bu dergâhımız ümidsizlik dergâhı değildir. Eğer yüz kerre tövbeyi bozsan yine gel!" 900. Eğer cansız değil isen gönül sahibini iste, eğer sultanın zıddı değil isen gö- [902] nül cinsi ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 900. Eğer cansız değilsen gönül sahibini iste, eğer sultanın zıddı değilsen gönül cinsi ol! Yani, eğer insan ruhuna sahip isen, sana seni bildirip Hakk'a ve hakikate ulaştıracak olan gönül sahibi insân-ı kâmil iste! Eğer Hakikat Sultanı (s.a.v.) Efendimiz'in zıddı olan İblis cinsinden değilsen, insân-ı kâmil kalbinin cinsi ol! Çünkü Hakikat Sultanı olan Âlemlerin Efendisi Efendimiz, Hâdî (doğru yolu gösteren) isminin en kâmil tecelligâhı (mazhar-ı etemmi) ve onun zıddı olan İblis ise Mudıll (saptıran) isminin en kâmil tecelligâhıdır. Bu sebeple ona zıt olan İblis'in cinsinden olur. Ya'ni, eğer rûh-i insânîye mâlik isen, sana seni bildirip Hak ve hakîkate vâsıl edecek olan gönül sahibi insân-ı kâmil iste! Eğer Sultân-ı hakikat (s.a.v.) Efendimiz'in zıddı olan İblîs cinsinden değil isen, insân-ı kâmil kalbinin cinsi ol! Zîrâ Sultân-ı hakîkat olan Server-i âlem Efendimiz ism-i Hâdî'nin mazhar-ı etemmi ve onun zıddı olan, İblîs ise ism-i Mudıll'in mazhar-ı etemmidir. Binâenaleyh ona zıddolan İblîs'in cinsinden olur. 901. O kimse ki, onun zerkı sana hoş gelir, o senin velîndir; Huda'nın hâssı değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 901. O kimse ki, onun sana hoş gelen zerkı (ilhamı, feyzi) vardır, o senin velîndir; Allah'ın has kulu değildir. 899. Zîrâ kerr ü ferli olan o sahib-i dil bizim pazarımızda ayıplanmışı satın alıcıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 899. Çünkü ileri atılıp geri çekilen o gönül sahibi, bizim pazarımızda ayıplanmışı satın alandır. "Kerr ü fer", sözlükte savaşçıların ileriye atılıp savaşın gereğine göre geri çekilmeleri demektir. İnsân-ı kâmilin müridlerin nefislerine karşı olan davranışları da böyledir. Onların nefislerini düzeltmek için bazen müsamahalı davranıp geri çekilir ve bazen de onun sıfatlarını kahretmek için ileriye hücum eder. Bu sebeple ileri atılıp geri çekilen gönül sahibi ve insân-ı kâmil, bizim tarikat pazarımızda nefsanî sıfatlarla ayıplı olanları satın alan ve kabul edendir. Nasıl ki Hz. Pîr-i destgîr efendimiz, şerefli zamanlarında kötü adamları müridliğe kabul buyururlarmış. Bazı kimseler derlermiş ki: "Hz. Mevlânâ mübarek bir zattır, fakat müridleri çok yaramaz adamlardır." Hz. Pir efendimiz bu sözü işittikleri zaman buyurmuşlar ki: "Eğer müridlerim iyi adam olsalardı, ben onların müridi olurdum." Ve bu anlamı bir rubaîlerinde şöyle buyururlar: "Yine gel, yine gel, her ne isen yine gel! Eğer kâfir ve mecûsî ve puta tapıcı isen yine gel! Bizim bu dergâhımız ümitsizlik dergâhı değildir. Eğer yüz kere tövbeyi bozsan yine gel!" "Kerr ü fer", lügatte muhâriblerin ileriye hamle edip îcâb-ı harbe göre geri çekilmeleri demektir. İnsân-ı kâmilin mürîdlerin nefislerine karşı olan muâmeleleri de böyledir. Onların nefislerini ıslah için gâh müsâid davranıp geri çekilir ve gâh onun sıfatlarını kahr için ileriye hücûm eder. Binâenaleyh kerr ü ferli olan sâhib-i dil ve insân-ı kâmil, bizim bâzâr-ı tarîkımızda sıfât-ı nefsâniyye ile ma'yûb olanları satın alıcı ve kabûl edicidir. Nitekim Hz. Pîr-i destgîr efendimiz, zamân-ı şerîflerinde fenâ adamları mürîdliğe kabûl buyururlar imiş. Ba'zı kimseler derlermiş ki: "Hz. Mevlânâ mübarek bir zâttır, fakat mürîdleri çok yaramaz adamlardır." Hz. Pir efendimiz bu sözü işittikleri vakit buyurmuşlar ki: "Eğer mürîdlerim iyi adam olsa idiler, ben onların mürîdi olurdum." Ve bu ma'nâyı bir rubâîlerinde şöyle buyururlar: "Yine gel, yine gel, her ne isen yine gel! Eğer kâfir ve mecûsî ve puta tapıcı isen yine gel! Bizim bu dergâhımız ümidsizlik dergâhı değildir. Eğer yüz kerre tövbeyi bozsan yine gel!" 900. Eğer cansız değil isen gönül sahibini iste, eğer sultanın zıddı değil isen gö- [902] nül cinsi ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 900. Eğer cansız değilsen gönül sahibini iste, eğer sultanın zıddı değilsen gönül cinsi ol! Yani, eğer insan ruhuna sahip isen, sana seni bildirip Hakk'a ve hakikate ulaştıracak olan gönül sahibi insân-ı kâmil iste! Eğer Hakikat Sultanı (s.a.v.) Efendimiz'in zıddı olan İblis cinsinden değilsen, insân-ı kâmil kalbinin cinsi ol! Çünkü Hakikat Sultanı olan Âlemlerin Efendisi Efendimiz, Hâdî (doğru yolu gösteren) isminin en kâmil tecelligâhı (mazhar-ı etemmi) ve onun zıddı olan İblis ise Mudıll (saptıran) isminin en kâmil tecelligâhıdır. Bu sebeple ona zıt olan İblis'in cinsinden olur. Ya'ni, eğer rûh-i insânîye mâlik isen, sana seni bildirip Hak ve hakîkate vâsıl edecek olan gönül sahibi insân-ı kâmil iste! Eğer Sultân-ı hakikat (s.a.v.) Efendimiz'in zıddı olan İblîs cinsinden değil isen, insân-ı kâmil kalbinin cinsi ol! Zîrâ Sultân-ı hakîkat olan Server-i âlem Efendimiz ism-i Hâdî'nin mazhar-ı etemmi ve onun zıddı olan, İblîs ise ism-i Mudıll'in mazhar-ı etemmidir. Binâenaleyh ona zıddolan İblîs'in cinsinden olur. 901. O kimse ki, onun zerkı sana hoş gelir, o senin velîndir; Huda'nın hâssı değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 901. O kimse ki, onun hilesi sana hoş gelir, o senin velîndir; Allah'ın özel kulu değildir. "Zerk", tuzak ve hile anlamındadır. Yani, mürşit (manevi rehber) görünümünde birtakım hilekârlar vardır, evliyalık taslarlar ve insanları çekmek için hile ve riya (ikiyüzlülük) gösterirler ve senin nefse ait kusurlarını sana hoş gösterirler. Sana onların bu hilesi ve tuzağı hoş gelir ve böyle bir kimse senin katında velî olur. Halbuki bu adam Yüce Allah'ın özel kulu değildir. "Zerk", mekr ve hîle ma'nâsınadır. Ya'ni, mürşid sûretinde birtakım hîle-kârlar vardır, evliyâlık taslarlar ve celb-i nâs için hîle ve riyâ gösterirler ve senin uyûb-i nefsâniyyeni sana hoş gösterirler. Sana onların bu zerkı ve mekri hoş gelir ve böyle bir kimse senin indinde velî olur. Halbuki bu adam Hak Teâlâ hazretlerinin hâs kulu değildir. 902. Her kim ki, senin huyun üzerine ve tabîatın üzerine yaşadı, senin tab'ın önünde velîdir ve nebîdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 902. Her kim ki, senin huyun üzerine ve tabiatın üzerine yaşadı, senin tabiatının önünde velîdir ve nebîdir. Ey nefsanî sıfatların kaydından kurtulmak isteyen kişi, her kim senin mizacına ve keyfine uygun bir davranış üzerine seninle ilişki kurarsa, o kişi senin tabiatının önünde velîdir veya nebîdir, yani peygamber varisi olan insân-ı kâmildir. Hâlbuki insân-ı kâmil seni nefsinin hevesinden geçirmek istediği için, mizacına ve tabiatına uygun olmayan nasihatlerde bulunur. Bu nasihatler ise senin işine gelmez, gücenirsin. Ey sıfât-ı nefsâniyye kaydından kurtulmak isteyen kimse, her kim senin mizâcına ve keyfine muvâfik bir muâmele üzerine seninle münasebette bulunursa, o kimse senin tabîatının önünde velîdir veyâhud nebîdir, ya'ni vâris-i nebevî olan insân-ı kâmildir. Halbuki insân-ı kâmil seni nefsinin hevâsından geçirmek istediği cihetle, mizâcına ve tab'ına muvâfik olmayan nesâyıhta bulunur. Bu nasîhatler ise senin işine gelmez, muğber olursun. 903. Git hevâyı terk et, tâ ki sana koku ola ve senin o hoş meşâmmın anber isteyici ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 903. Git hevesi terk et ki, sana koku olsun ve o hoş koku alman amber isteyici olsun! "Ey kişi, git nefsin hevesini ve arzusunu terk et ki, ruhunun kuvveti ortaya çıksın ve sana hakikat gülistanının kokusu gelsin ve senin ruhunun latif olan koku alman, ilahi bilgiler ve rabbani hikmetler amberini isteyici olsun!" "Aber", "anber" kelimesinin kısaltılmışıdır. Bu beyit Hind nüshalarında: رو هوا بگذار تا خویت شود وان مشام عنبرین بویت شود şeklindedir. "Git hevesi terk et ki, sana huy olsun ve ambere ait olan koku alman sana koku versin!" demek olur. "Ey kimse, git nefsin hevâsını ve arzûsunu terk et ki, rûhunun kuvveti zuhûr etsin ve sana hakîkat gülistânının kokusu gelsin ve senin rûhunun latîf olan meşâmmı, maarif-i ilâhiyye ve hikem-i rabbâniyye anberini isteyici olsun!" "Aber", "anber" kelimesinin muhaffefidir. Bu beyit Hind nüshalarında: رو هوا بگذار تا خویت شود وان مشام عنبرین بویت شود suretindedir. "Git hevâyı terk et ki, sana huy olsun ve anbere mensûb olan meşâm sana koku versin!" demek olur. 904. Hevâ sürücülükten dimağın fâsiddir; senin mağzının önünde misk ve anber kasiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 904. Hevâ sürücülükten dimağın fâsiddir; senin mağzının önünde misk ve anber kasiddir. Nefsânî hevânın (nefsin arzu ve isteklerinin) hükmüne tâbi olduğun için ruhunun dimağı (idrak merkezi) bozulmuştur. Bu sebeple senin dimağının önünde ilâhî bilgiler ve Rabbânî hikmetler misk ve anberleri gibi kıymetsiz ve itibarsız olmuştur. Hevâ-yı nefsânînin hükmüne tâbi' olduğun için ruhunun dimâğı fâsid olmuştur. Binâenaleyh senin dimağının önünde maarif-i ilâhiyye ve hikemiyât-ı rabbâniyye misk ve anberleri kâsid ve i'tibarsız olmuştur. 905. Bu sözün haddi yoktur. Halbuki bizim ahûmuz ahırda câ-be-câ kaçıyor.✨ ✨ Sade Türkçe flash 905. Bu sözün sınırı yoktur. Halbuki bizim ahımız sonunda oradan oraya kaçıyor. "Zerk", tuzak ve hile anlamındadır. Yani, mürşit kılığında birtakım hilekârlar vardır, evliyalık taslarlar ve insanları çekmek için hile ve riya (ikiyüzlülük) gösterirler ve senin nefsine ait kusurlarını sana hoş gösterirler. Sana onların bu tuzağı ve hilesi hoş gelir ve böyle bir kimse senin katında velî olur. Halbuki bu adam Yüce Allah hazretlerinin özel kulu değildir. "Zerk", mekr ve hîle ma'nâsınadır. Ya'ni, mürşid sûretinde birtakım hîle-kârlar vardır, evliyâlık taslarlar ve celb-i nâs için hîle ve riyâ gösterirler ve senin uyûb-i nefsâniyyeni sana hoş gösterirler. Sana onların bu zerkı ve mekri hoş gelir ve böyle bir kimse senin indinde velî olur. Halbuki bu adam Hak Teâlâ hazretlerinin hâs kulu değildir. 902. Her kim ki, senin huyun üzerine ve tabîatın üzerine yaşadı, senin tab'ın önünde velîdir ve nebîdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 902. Her kim ki, senin huyun üzerine ve tabiatın üzerine yaşadı, senin tabiatının önünde velîdir ve nebîdir. Ey nefsanî sıfatların kaydından kurtulmak isteyen kişi, her kim senin mizacına ve keyfine uygun bir davranış üzerine seninle ilişki kurarsa, o kişi senin tabiatının önünde velîdir veya nebîdir, yani peygamber varisi olan insân-ı kâmildir. Hâlbuki insân-ı kâmil seni nefsinin hevesinden geçirmek istediği için, mizacına ve tabiatına uygun olmayan nasihatlerde bulunur. Bu nasihatler ise senin işine gelmez, gücenirsin. Ey sıfât-ı nefsâniyye kaydından kurtulmak isteyen kimse, her kim senin mizâcına ve keyfine muvâfik bir muâmele üzerine seninle münasebette bulunursa, o kimse senin tabîatının önünde velîdir veyâhud nebîdir, ya'ni vâris-i nebevî olan insân-ı kâmildir. Halbuki insân-ı kâmil seni nefsinin hevâsından geçirmek istediği cihetle, mizâcına ve tab'ına muvâfik olmayan nesâyıhta bulunur. Bu nasîhatler ise senin işine gelmez, muğber olursun. 903. Git hevâyı terk et, tâ ki sana koku ola ve senin o hoş meşâmmın anber isteyici ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 903. Git hevesi terk et, tâ ki sana koku olsun ve senin o hoş koku alma duyun anber isteyici olsun! "Ey kişi, git nefsin hevesini ve arzusunu terk et ki, ruhunun kuvveti ortaya çıksın ve sana hakikat gülistanının kokusu gelsin ve senin ruhunun latif olan koku alma duyun, ilahi bilgiler ve Rabbanî hikmetler anberini isteyici olsun!" "Aber", "anber" kelimesinin kısaltılmışıdır. Bu beyit Hind nüshalarında: şeklindedir. "Git hevesi terk et ki, sana huy olsun ve anbere ait olan koku alma duyun sana koku versin!" demek olur. "Ey kimse, git nefsin hevâsını ve arzûsunu terk et ki, rûhunun kuvveti zuhûr etsin ve sana hakîkat gülistânının kokusu gelsin ve senin rûhunun latîf olan meşâmmı, maârif-i ilâhiyye ve hikem-i rabbâniyye anberini isteyici olsun!" "Aber", "anber" kelimesinin muhaffefidir. Bu beyit Hind nüshalarında: suretindedir. "Git hevâyı terk et ki, sana huy olsun ve anbere mensûb olan meşâm sana koku versin!" demek olur. 904. Hevâ sürücülükten dimağın fâsiddir; senin mağzının önünde misk ve anber kâsiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 904. Hevâ sürücülükten dimağın fâsiddir; senin mağzının önünde misk ve anber kâsiddir. Nefsânî hevânın (nefsin arzu ve isteklerinin) hükmüne tâbi' olduğun için ruhunun dimağı (idrak merkezi) bozulmuştur. Bu sebeple senin dimağının önünde ilâhî bilgiler ve rabbânî hikmetler misk ve anberleri gibi değersiz ve itibarsız olmuştur. Hevâ-yı nefsânînin hükmüne tâbi' olduğun için rûhunun dimâğı fâsid olmuştur. Binâenaleyh senin dimağının önünde maârif-i ilâhiyye ve hikemiyât-ı rabbâniyye misk ve anberleri kâsid ve i'tibarsız olmuştur. 905. Bu sözün haddi yoktur. Halbuki bizim ahûmuz ahırda câ-be-câ kaçıyor.✨ ✨ Sade Türkçe flash 905. Bu sözün sınırı yoktur. Halbuki bizim ceylanımız ahırda oradan oraya kaçıyor. Yani, bu insân-ı kâmil (olgun insan) mürşit ile müridin ilişkilerine ait sözün sonu yoktur, ayrıntıları pek çoktur. Halbuki hikâyemizde hâlinden bahsettiğimiz ceylan, eşek ahırında oradan oraya sıçramakta ve kaçmakta ve hapisten kurtulmak niyetindedir. Ya'ni, bu mürşid-i kâmil ve mürid münasebâtına aid sözün nihâyeti yoktur, tafsîlâtı pek çoktur. Halbuki kıssamızda hâlinden bahsettiğimiz âhû, eşek ahırında oradan oraya sıçramakta ve kaçmakta ve hapisten kurtulmak azmindedir. ## Âhû kıssasının bakıyyesi 906. Nâfesi pek latif olan hoş âhû günlerce eşek ahırında azabda oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 906. Nâfesi pek latif olan hoş âhû günlerce eşek ahırında azapta oldu. "Nâf", göbek anlamına gelir. Burada ceylanlarda bulunan misk göbeği anlamı kastedilir. (آهوی خوشتر ناف آهوی خوش نافتر) takdirindedir. Bütün yapısı sıfat tamlamasıdır. خوشتر ناف takdirinde olan خوش نافتر bileşik sıfattır. Sıfat, nitelenenden önce zikredilmek suretiyle oluşmuştur. Hint nüshalarında birinci mısra' روزها آن آهوی خوش ناف نر şeklindedir ki, anlamı "Günlerce o latif göbekli erkek ceylan" demektir. Bu durumda خوش ناف bileşik sıfatı, ceylanın birinci sıfatı ve (نر) ikinci sıfatı olmuş olur. “Nâf”, göbek ma'nâsınadır. Burada âhûlarda olan misk göbeği ma'nâsı murad buyrulur. (آهوی خوشتر ناف آهوی خوش نافتر) takdîrindedir. Hey'et-i mecmûası terkîb-i tavsifidir. خوشتر ناف takdirinde olan خوش نافتر vasf-ı terkîbîdir. Sıfat, mevsûftan mukaddem zikredilmek sûretiyle olmuştur. Hind nüshalarında birinci mısra' روزها آن آهوی خوش ناف نر sûretindedir ki, ma'nâsı “Günlerce o latîf göbekli erkek âhû” demek olur. Bu surette خوش ناف vasf-ı terkîbîsi, âhûnun sıfat-ı evveli ve (نر) ikinci sıfatı olmuş olur. 907. Nitekim balık karadan dolayı nez' içinde muztaribdir. Bir hokka içinde gübre ve misk muazzebdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 907. Nasıl ki balık karadan dolayı can çekişme hâlinde ıstırap çeker. Bir kutu içinde gübre ve misk azap içindedir. "Püşk", koyun, deve ve benzeri hayvanların gübresi demektir. Yani, ceylan, eşeklerin ahırında, balıklar karaya çıkıp can çekişme hâlinde ıstırap çektikleri gibi ve aynı şekilde bir kutunun içinde gübre ile misk bulunup birbirine zıt ve azap içinde oldukları gibi, azapta ve işkencedeydi. “Püşk”, koyun ve deve ve emsâli hayvanların gübresi demektir. Ya'ni, âhû, eşeklerin ahırında, balıklar karaya çıkıp hâlet-i nez' içinde muztarib oldukları gibi ve kezâ bir hokkanın içinde gübre ile misk bulunup yekdîğerine zıdd ve muazzeb bulundukları gibi, azâbda ve işkencede idi. 908. Bir eşek ötekine derdi ki: “Agâh ol, sus, vuhûşun babası şahların ve beylerin tab'ını tutar.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 908. Bir eşek ötekine derdi ki: “Uyanık ol, sus, vahşilerin babası şahların ve beylerin huyunu tutar.” Yani, bu insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) ve mürid ilişkilerine ait sözün sonu yoktur, ayrıntıları pek çoktur. Hâlbuki kıssamızda hâlinden bahsettiğimiz ceylan, eşek ahırında oradan oraya sıçramakta ve kaçmakta ve hapisten kurtulmak azmindedir. Ya'ni, bu mürşid-i kâmil ve mürid münasebâtına aid sözün nihâyeti yoktur, tafsîlâtı pek çoktur. Halbuki kıssamızda hâlinden bahsettiğimiz âhû, eşek ahırında oradan oraya sıçramakta ve kaçmakta ve hapisten kurtulmak azmindedir. ## Âhû kıssasının bakıyyesi 906. Nâfesi pek latif olan hoş âhû günlerce eşek ahırında azabda oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 906. Hoş kokulu misk göbeği olan ceylan, günlerce eşek ahırında azap çekti. "Nâf", göbek anlamındadır. Burada ceylanlarda bulunan misk göbeği anlamı kastedilmiştir. (آهوی خوشتر نافآهوی خوش نافتر) takdirindedir. Bütün yapısı tavsif terkibidir (niteleyici tamlama). خوشتر ناف takdirinde olan خوش نافتر vasfı terkibidir. Sıfat, mevsûftan (nitelenenden) önce zikredilmek suretiyle oluşmuştur. Hint nüshalarında birinci mısra' روزها آن آهوی خوش ناف نر şeklindedir ki, anlamı "Günlerce o latif göbekli erkek ceylan" demektir. Bu durumda خوش ناف terkibî vasfı, ceylanın birinci sıfatı ve (نر) ikinci sıfatı olmuş olur. “Nâf”, göbek ma'nâsınadır. Burada âhûlarda olan misk göbeği ma'nâsı murad buyrulur. (آهوی خوشتر نافآهوی خوش نافتر) takdîrindedir. Hey'et-i mecmûası terkîb-i tavsifidir. خوشتر ناف takdirinde olan خوش نافتر vasfı terkîbîdir. Sıfat, mevsûftan mukaddem zikredilmek sûretiyle olmuştur. Hind nüshalarında birinci mısra' روزها آن آهوی خوش ناف نر sûretindedir ki, ma'nâsı “Günlerce o latîf göbekli erkek âhû” demek olur. Bu surette خوش ناف vasfı terkîbîsi, âhûnun sıfat-ı evveli ve (نر) ikinci sıfatı olmuş olur. 907. Nitekim balık karadan dolayı nez' içinde muztaribdir. Bir hokka içinde gübre ve misk muazzebdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 907. Nasıl ki balık karadan dolayı can çekişme hâlinde ıstırap çeker. Bir kutu içinde gübre ve misk azap içindedir. "Püşk", koyun, deve ve benzeri hayvanların gübresi demektir. Yani, ceylan, eşeklerin ahırında, balıklar karaya çıkıp can çekişme hâlinde ıstırap çektikleri gibi ve aynı şekilde bir kutunun içinde gübre ile misk bulunup birbirine zıt ve azap içinde oldukları gibi, azapta ve işkencedeydi. “Püşk”, koyun ve deve ve emsâli hayvanların gübresi demektir. Ya'ni, âhû, eşeklerin ahırında, balıklar karaya çıkıp hâlet-i nez' içinde muztarib oldukları gibi ve kezâ bir hokkanın içinde gübre ile misk bulunup yekdîğerine zıdd ve muazzeb bulundukları gibi, azâbda ve işkencede idi. 908. Bir eşek ötekine derdi ki: “Agâh ol, sus, vuhûşun babası şahların ve beylerin tab'ını tutar.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 908. Bir eşek ötekine derdi ki: “Uyanık ol, sus, vahşilerin babası şahların ve beylerin tabiatını tutar.” Yani, ceylanın ıstırap halini gören eşeklerden birisi öteki eşeğe alaycı bir şekilde derdi ki: "Bu yabani hayvanların babası olan ceylan, şahların ve beylerin tabiatına ve huyuna sahiptir.” “Vuhûş”, vahşi ve yabani hayvanlar demektir. "Bü'l-vuhûş", vahşilerin ve yabanilerin babası demek olur. Ya'ni, âhûnun hâl-i ıztırabını gören eşeklerden birisi öteki eşeğe istihzâ tarîkıyla derdi ki: "Bu yabânîlerin babası olan âhû şâhların ve beylerin tabîat ve meşrebine mâliktir.” “Vuhûş”, vahşî ve yabânî hayvanlar demektir. "Bü'l-vuhûş", vahşîlerin ve yabânîlerin babası demek olur. 909. Ve o diğeri, istihzâ ederdi de derdi ki: "Cezr ü medden gevher getirmiştir, ne vakit ucuza verir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 909. Ve o diğeri, alay ederdi de derdi ki: "Gelgitlerden cevher getirmiştir, ne zaman ucuza verir!" Ve o diğer bir eşek dahi aynı şekilde alay yoluyla diğer eşek arkadaşına derdi ki: "Denizin gelgit hâlinden faydalanıp cevher getirmiştir, hiç onu ucuza verir mi?" "Medd ü cezr," bilindiği üzere denizin, birbirini altı saatte bir takip eden bir tür hareketidir. Bazı sahillerde yirmi dört saat içinde iki defa yükselir, iki defa alçalır. Birbirini düzenli aralıklarla takip eden bu iki hareketten birincisine, yani denizin yükselmesine "medd", ikincisine yani denizin alçalmasına "cezr" derler ki, her hareket altı saat arayla meydana gelir. Bu hareketlere güneşin, özellikle arza daha yakın olan ayın çekim gücü sebep olur. Daha fazla ayrıntı coğrafya kitaplarında yer almaktadır. Bu kıssada "ahır"dan maksat, dünya ve "eşekler"den maksat, dünya ehli ve "âhû"dan maksat, âriflerdir ki, dünya ehli ârifler ile böyle alay ederler ve derler ki: "Ruhlar âleminden hakikatler ve marifet cevherlerini getirmiştir, onu bize ucuza veremez!" Bu sözleriyle onun marifetleri ve hikmetleriyle alay ederler. Ve o diğer bir eşek dahi kezâlik istihzâ tarîkıyla diğer eşek arkadaşına derdi ki: "Denizin cezr ve medd hâlinden istifade edip gevher getirmiştir, hiç onu ucuz verir mi?" "Medd ü cezr," ma'lum olduğu üzere denizin, yekdiğerini altı saatte bir ta'kîb eden bir nevi' harekettir. Ba'zı sâhillerde yirmi dört saat içinde iki defa yükselir, iki defa alçalır. Birbirini muntazam fâsılalarla ta'kîb eden bu iki hareketten birincisine, ya'ni denizin yükselmesine "medd", ikincisine ya'ni denizin alçalmasına "cezr" derler ki, her hareket altı saat fâsıla ile husûle gelir. Bu harekâta güneşin, bâhusûs arza daha yakın olan ayın câzibesi sebebiyet verir. Daha ziyâde tafsîlât coğrafya kitaplarında münderictir. Bu kıssada "ahır”dan murâd, dünya ve "eşekler"den murâd, ehl-i dünyâ ve "âhû"dan murâd, âriflerdir ki, ehl-i dünyâ ârifler ile böyle istihzâ ederler ve derler ki: "Alem-i ervâhtan hakāyık ve maârif gevherlerini getirmiştir, onu bize ucuzca veremez!" Bu sözleriyle onun maârif ve hikemiyâtı ile istihzâ ederler. 910. Ve o diğer bir eşek ona derdi ki: "Bu nâziklik ile şahın tahtı üzerine [912] müttekî ol, de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 910. Ve o diğer bir eşek ona derdi ki: "Bu naziklik ile şahın tahtı üzerine dayanıcı ol, de!" Yani, bir başka eşek dahi öteki eşeğe derdi ki: "Ona de ki, mademki tabiatında bu kadar nezaket vardır, bari git padişahın tahtı üzerine dayanıcı ol!" Yani bizim tatlı tatlı yaşadığımız dünyamızı beğenmiyor isen, git hikmet sahibi padişahın katında otur!" Ya'ni, bir başka eşek dahi öteki eşeğe derdi ki: "Ona de ki, mâdemki tab'ında bu kadar nezaket vardır, bâri git padişahın tahtı üzerine dayanıcı ol!" Ya'ni bizim tatlı tatlı yaşadığımız dünyâmızı beğenmiyor isen, git pâdişâh-ı hakîmin indinde otur!" 911. Öbür eşek doydu ve yemekten kaldı, binâenaleyh da'vet resmi ile âhuyu çağırdı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 911. Diğer eşek doydu ve yemekten vazgeçti, bu sebeple davet resmiyle ceylanı çağırdı. Yani, ceylanın ıstırap hâlini gören eşeklerden birisi, diğer eşeğe alaycı bir şekilde derdi ki: "Bu yabani hayvanların babası olan ceylan, şahların ve beylerin tabiatına ve huyuna sahiptir." "Vuhûş", vahşi ve yabani hayvanlar demektir. "Bü'l-vuhûş", vahşilerin ve yabanilerin babası demek olur. Ya'ni, âhûnun hâl-i ıztırabını gören eşeklerden birisi öteki eşeğe istihzâ tarîkıyla derdi ki: "Bu yabânîlerin babası olan âhû şâhların ve beylerin tabîat ve meşrebine mâliktir.” “Vuhûş”, vahşî ve yabânî hayvanlar demektir. "Bü'l-vuhûş", vahşîlerin ve yabânîlerin babası demek olur. 909. Ve o diğeri, istihzâ ederdi de derdi ki: "Cezr ü medden gevher getirmiştir, ne vakit ucuza verir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 909. Ve o diğeri, alay ederdi de derdi ki: "Gelgitlerden cevher getirmiştir, ne zaman ucuza verir!" Ve o diğer bir eşek dahi aynı şekilde alay yoluyla diğer eşek arkadaşına derdi ki: "Denizin gelgit hâlinden faydalanıp cevher getirmiştir, hiç onu ucuza verir mi?" "Medd ü cezr," bilindiği üzere denizin, birbirini altı saatte bir takip eden bir tür hareketidir. Bazı sahillerde yirmi dört saat içinde iki defa yükselir, iki defa alçalır. Birbirini düzenli aralıklarla takip eden bu iki hareketten birincisine, yani denizin yükselmesine "medd", ikincisine yani denizin alçalmasına "cezr" derler ki, her hareket altı saat arayla meydana gelir. Bu hareketlere güneşin, özellikle arza daha yakın olan ayın çekim gücü sebep olur. Daha fazla ayrıntı coğrafya kitaplarında yer almaktadır. Bu kıssada "ahır"dan maksat, dünya ve "eşekler"den maksat, dünya ehli ve "âhû"dan maksat, âriflerdir ki, dünya ehli ârifler ile böyle alay ederler ve derler ki: "Ruhlar âleminden hakikatler ve marifet cevherlerini getirmiştir, onu bize ucuza veremez!" Bu sözleriyle onun marifetleri ve hikmetleriyle alay ederler. Ve o diğer bir eşek dahi kezâlik istihzâ tarîkıyla diğer eşek arkadaşına derdi ki: "Denizin cezr ve medd hâlinden istifade edip gevher getirmiştir, hiç onu ucuz verir mi?" "Medd ü cezr," ma'lum olduğu üzere denizin, yekdiğerini altı saatte bir ta'kîb eden bir nevi' harekettir. Ba'zı sâhillerde yirmi dört saat içinde iki defa yükselir, iki defa alçalır. Birbirini muntazam fâsılalarla ta'kîb eden bu iki hareketten birincisine, ya'ni denizin yükselmesine "medd", ikincisine ya'ni denizin alçalmasına "cezr" derler ki, her hareket altı saat fâsıla ile husûle gelir. Bu harekâta güneşin, bâhusûs arza daha yakın olan ayın câzibesi sebebiyet verir. Daha ziyâde tafsîlât coğrafya kitaplarında münderictir. Bu kıssada "ahır”dan murâd, dünya ve "eşekler"den murâd, ehl-i dünyâ ve "âhû"dan murâd, âriflerdir ki, ehl-i dünyâ ârifler ile böyle istihzâ ederler ve derler ki: "Alem-i ervâhtan hakāyık ve maârif gevherlerini getirmiştir, onu bize ucuzca veremez!" Bu sözleriyle onun maârif ve hikemiyâtı ile istihzâ ederler. 910. Ve o diğer bir eşek ona derdi ki: "Bu nâziklik ile şahın tahtı üzerine [912] müttekî ol, de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 910. Ve o diğer bir eşek ona derdi ki: "Bu naziklik ile şahın tahtı üzerine [912] dayan, de!" Yani, bir başka eşek dahi öteki eşeğe derdi ki: "Ona de ki, mademki tabiatında bu kadar nezaket vardır, bari git padişahın tahtı üzerine dayanıcı ol!" Yani bizim tatlı tatlı yaşadığımız dünyamızı beğenmiyor isen, git hikmet sahibi padişahın katında otur!" Ya'ni, bir başka eşek dahi öteki eşeğe derdi ki: "Ona de ki, mâdemki tab'ında bu kadar nezaket vardır, bâri git padişahın tahtı üzerine dayanıcı ol!" Ya'ni bizim tatlı tatlı yaşadığımız dünyâmızı beğenmiyor isen, git pâdişâh-ı hakîmin indinde otur!" 911. Öbür eşek doydu ve yemekten kaldı, binâenaleyh da'vet resmi ile âhuyu çağırdı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 911. Öbür eşek doydu ve yemekten kaldı, bu sebeple davet resmi ile ceylanı çağırdı. Oradaki eşeklerden birisi saman yemekten doydu ve çok yemekten dolayı tıkanma hastalığına yakalandı ve saman yemeyi bıraktı. Bu sebeple samimiyetle değil, resmen ceylanı samana davet etti. Oradaki eşeklerden birisi saman yemekten doydu ve kesret-i eklden imtilâ illetine uğradı ve saman yemeği terk etti. Binâenaleyh samîmiyetle değil, resmen âhûyu samana da'vet etti. 912. Hayır, git ey fülân, iştihâm yoktur. Natüvânım!" diye başını böyle itti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 912. Hayır, git ey falan, iştahım yoktur. Güçsüzüm!" diye başını böyle itti. Ceylan, eşeğe cevap olarak reddetme anlamını içerecek şekilde başını arkaya doğru hareket ettirerek: "Ey falan, iştahım yoktur, ben zayıf ve güçsüzüm, dedi!" Ahu, eşeğe cevâben red ma'nâsını mutazammın olmak üzere başını arkaya doğru hareket ettirerek: "Ey fülân, iştihâm yoktur, ben zayıf ve nâtüvânım, dedi!" 913. Biliyorum ki, bir naz ediyorsun, yahud namustan nâşî bir ihtiraz ediyorsun", dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 913. "Biliyorum ki, ya nazlanıyorsun ya da namustan dolayı çekiniyorsun," dedi. Yani, dünya ehli, Hakk'ı bilen ârifi dünyevî hazlara katılmaya davet ettiği zaman, ârif bu katılma teklifini reddeder ve nefsinin hazzına düşkün olan kimse de ona dokundurarak der ki: "Benim davet ettiğim haz, reddedilecek bir şey değildir. Bilirim ki nazlanıyorsun veya akran ve benzerlerinin kınama ve ayıplamasına maruz kalıp namusun ve izzet-i nefsin kırılacağından çekiniyorsun!" der. Ya'ni, ehl-i dünyâ, ârif-i Hakk'ı huzûzât-ı dünyeviyyeye iştirâke da'vet ettiği vakit, ârif bu iştirak teklifini reddeder ve meclûb-i hazz-ı nefsânî olan kimse de ona ta'rîzen der ki: "Benim da'vet ettiğim haz reddedilecek bir şey değildir. Bilirim ki nazlanıyorsun veyâhud akran ve emsâlinin ta'n ve teşnî'ine maʼrûz kalıp nâmûsun ve izzet-i nefsin münkesir olacağından ihtirâz ediyorsun!" der. 914. O, kendi kendine dedi: "Bu senin tu'mendir, zîrâ ondan senin eczân diri ve yenidir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 914. O, kendi kendine dedi: "Bu senin yiyeceğindir, çünkü ondan senin parçaların diri ve yenidir." O ârif (Allah'ı bilen kişi), içinden eşeğin bu eleştirisine cevaben dedi ki: "Bu teklif ettiğin şey sana layık olan yiyecek ve gıdadır. Çünkü o gıdadan cisminin cüzleri ve hücreleri diri olur ve yenilenir; ve bu yiyecekten senin yoğun varlığının zerrelerinin benzerleri yenilenir." O ârif, içinden eşeğin bu ta'rîzine cevâben dedi ki: "Bu teklif ettiğin şey sana lâyık olan tu'me ve gıdadır. Zîrâ o gıdâdan cisminin cüz'leri ve hüceyrâtı diri olur ve yenilenir; ve bu tu'meden senin vücûd-i kesîfinin zerrâtının emsâli teceddüd eder." 915. Ben bir merg-zârın mûnisi olmuş idim; zülal ve bağçeler içinde asûde olmuş idim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 915. Ben bir çayırın dostu olmuştum; tatlı su ve bahçeler içinde huzur bulmuştum. "Elîf", dost, sahip ve arkadaş demektir. "Merg-zâr", "merg" ve çokluk edatı olan "zâr"dan oluşmuştur. "Merg", hayvanların otlamaya çok rağbet ettiği taze yeşilliktir. Bu sebeple "merg-zâr", çok taze yeşillik demektir. Oradaki eşeklerden birisi saman yemekten doydu ve çok yemekten dolayı tıkanma hastalığına yakalandı ve saman yemeyi bıraktı. Bu sebeple samimiyetle değil, resmen ceylanı samana davet etti. "Elîf", mûnis ve sahib ve dost demektir. "Merg-zâr", "merg" ile “zâr" edât-ı kesretinden mürekkebdir. "Merg", hayvânâtın otlamağa ziyâde rağbet ettiği tarâvetli yeşilliktir. Binâenaleyh "merg-zâr", ziyâde tarâvetli yeşillik de- Oradaki eşeklerden birisi saman yemekten doydu ve kesret-i eklden imtilâ illetine uğradı ve saman yemeği terk etti. Binâenaleyh samîmiyetle değil, resmen âhûyu samana da'vet etti. 912. "Hayır, git ey fülân, iştihâm yoktur. Natüvânım!" diye başını böyle itti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 912. "Hayır, git ey filan, iştahım yoktur. Güçsüzüm!" diye başını böyle itti. Ceylan, eşeğe cevap olarak reddetme anlamını içerecek şekilde başını arkaya doğru hareket ettirerek: "Ey filan, iştahım yoktur, ben zayıf ve güçsüzüm, dedi!" Ahu, eşeğe cevâben red ma'nâsını mutazammın olmak üzere başını arkaya doğru hareket ettirerek: "Ey fülân, iştihâm yoktur, ben zayıf ve nâtüvânım, dedi!" 913. "Biliyorum ki, bir naz ediyorsun, yahud namustan nâşî bir ihtiraz ediyorsun", dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 913. "Biliyorum ki, bir naz ediyorsun, yahut namustan dolayı bir çekinme gösteriyorsun", dedi. Yani, dünya ehli, Hakk'ı bilen ârifi dünyevî hazlara katılmaya davet ettiği zaman, ârif bu katılma teklifini reddeder ve nefsanî hazza düşkün olan kimse de ona dokundurarak der ki: "Benim davet ettiğim haz reddedilecek bir şey değildir. Bilirim ki nazlanıyorsun veya akran ve benzerlerinin kınama ve ayıplamasına maruz kalıp namusun ve izzet-i nefsin kırılacağından çekiniyorsun!" der. Ya'ni, ehl-i dünyâ, ârif-i Hakk'ı huzûzât-ı dünyeviyyeye iştirâke da'vet ettiği vakit, ârif bu iştirak teklifini reddeder ve meclûb-i hazz-ı nefsânî olan kimse de ona ta'rîzen der ki: "Benim da'vet ettiğim haz reddedilecek bir şey değildir. Bilirim ki nazlanıyorsun veyâhud akran ve emsâlinin ta'n ve teşnî'ine ma'rûz kalıp nâmûsun ve izzet-i nefsin münkesir olacağından ihtirâz ediyorsun!" der. 914. O, kendi kendine dedi: "Bu senin tu'mendir, zîrâ ondan senin eczân diri ve yenidir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 914. O, kendi kendine dedi: "Bu senin yiyeceğindir, çünkü ondan senin parçaların diri ve yenidir." O ârif (Allah'ı bilen kişi), içinden eşeğin bu eleştirisine cevaben dedi ki: "Bu teklif ettiğin şey sana layık olan yiyecek ve gıdadır. Çünkü o gıdadan cisminin cüzleri ve hücreleri diri olur ve yenilenir; ve bu yiyecekten senin yoğun varlığının zerrelerinin benzerleri yenilenir." O ârif, içinden eşeğin bu ta'rîzine cevâben dedi ki: "Bu teklif ettiğin şey sana lâyık olan tu'me ve gıdadır. Zîrâ o gıdâdan cisminin cüz'leri ve hüceyrâtı diri olur ve yenilenir; ve bu tu'meden senin vücûd-i kesîfinin zerrâtının emsâli teceddüd eder." 915. "Ben bir merg-zârın mûnisi olmuş idim; zülal ve bağçeler içinde asûde olmuş idim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 915. "Ben bir çayırlığın dostu olmuştum; tatlı sular ve bahçeler içinde huzur bulmuştum." "Elîf", dost, sahip ve arkadaş demektir. "Merg-zâr", "merg" ve çokluk edatı olan "zâr"dan oluşmuştur. "Merg", hayvanların otlamaya çok rağbet ettiği taze yeşilliktir. Buna göre "merg-zâr", çok taze yeşillik demek olur. Yani ârif der ki: "Ben hakikat çimenliğinin dostuydum; hakikatlerin tatlı suyunu içerdim ve marifet bahçelerinde rahat ederdim." "Elîf", mûnis ve sahib ve dost demektir. "Merg-zâr", "merg" ile “zâr" edât-ı kesretinden mürekkebdir. "Merg", hayvânâtın otlamağa ziyâde rağbet ettiği tarâvetli yeşilliktir. Binâenaleyh "merg-zâr", ziyâde tarâvetli yeşillik de- mek olur. Ya'ni ârif der ki: “Ben hakîkat çemenzârının mûnisı idim; hakâyık âb-ı zülâlini içerdim ve ma'rifet bağçelerinde rahat olurdum.” 916. Her ne kadar kazâ bizi azâba attı ise de, o huy ve müstetâb olan tabîat ne vakit gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 916. Her ne kadar kazâ bizi azaba attı ise de, o huy ve müstetâb olan tabîat ne vakit gider? "Her ne kadar ilâhî kazâ bizi o manevî çayırlıktan ve latif âlemden, eşek ahırı mesabesinde olan bu kesif dünyaya ve azaba attı ise de, o ezeldeki latif ve pak olan tabiat bizden gider mi?" “Her ne kadar kazâ-yı ilâhî bizi o merg-zâr-ı ma'nevîden ve âlem-i latîf-ten eşek ahırı mesâbesinde olan bu dünyâ-yı kesîfe ve azâb içine attı ise de, o ezeldeki hûy-ı latîf ve pâk olan tabîat bizden gider mi?” 917. Gerçi fakîr oldum, ne vakit dilenci yüzlü olurum? Ve her ne kadar libâsım eski ise de ben yeniyim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 917. Gerçi fakir oldum, ne zaman dilenci yüzlü olurum? Ve her ne kadar elbisem eski ise de ben yeniyim! "Gerçi asıl vatanımdan ayrılarak aranıza düştüm ve fakir ve garip oldum, fakat bu hâl içinde dilenci yüzlü ve arsız değilim; ve her ne kadar elbisem eski püskü ise de ben her an içinde yeniyim. Yani cismaniyetim yönünden eski isem de, kalp yönünden her an yeni yeni Hakk'ın tecellilerine (ilahi zuhurlara) mazharım." “Gerçi vatan-ı aslîmden ayrılarak aranıza düştüm ve fakîr ve garîb oldum, fakat bu hâl içinde dilenci yüzlü ve arsız değilim; ve her ne kadar libâsım eski püskü ise de ben her an içinde yeniyim. Ya'ni cismiyyetim cihetinden eski isem de, kalb cihetinden her an yeni yeni tecelliyât-ı Hakk'a mazharım.” 918. Lâle ve sünbülü ve reyhânı dahi binlerce nâz ve nefretle yemişim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 918. Lâleyi, sünbülü ve reyhanı dahi binlerce naz ve nefretle yemişim. "Sipergam", reyhan ve fesleğen anlamındadır. Kâmil ârif der ki: "Ben zâta ait tecellilerin (Allah'ın isim ve sıfatlarının tecellileri) mazharıyım. Ruhani tecellilerin renklerini bile naz ve nefretle kabul etmişim!" Bilinmeli ki, Hakk'ın zâtının tecellisi olduğu gibi ruhun da tecellisi vardır; ve sâliklerin çoğu bu makamda gururlanmışlardır ve Hakk'ın tecellisini bulduklarını zannetmişlerdir. Eğer mürşid kâmil ve tasarruf sahibi olmazsa bu tehlikeden kurtulmak güç olur. Gönül aynası beşerî sıfatlardan ve tabiat pasından arındığı zaman, bazı ruhanî sıfatlar kalbe tecelli eder ve bu, o ruhanî nurların üstün gelmelerinden olur. Çünkü ruh tamamen beşerî sıfatlardan çıkmıştır; ve bazen ruh tamamen kendi sıfatlarıyla tecelli eder; ve bu, beşerî sıfatların eserlerinin tamamen yok olmasından olur. Çünkü ruhun zâtı Hakk'ın halifesidir, tamamen tecelli eder ve hilafeti sebebiyle "Ben Hakk'ım!" der. Ruhanî tecelli ile Rabbanî tecelli arasındaki fark budur ki, ruhanî tecelli sonradan olma damgasını taşır. Onun için beşerî sıfatları yok etme kuvveti olmaz. Gerçi zuhuru vaktinde beşerî sıfatları giderir, ancak fani edemez. Vak- mek olur. Yani ârif der ki: "Ben hakikat çimenliğinin dostu idim; hakikatlerin tatlı suyunu içerdim ve marifet bahçelerinde rahat olurdum." “Sipergam”, reyhan ve fesleğen ma'nâsınadır. Ârif-i kâmil der ki: “Ben tecelliyât-ı zâtiyyenin mazharıyım. Tecelliyât-ı rûhâniyyenin elvânını bile nâz ve nefretle kabûl etmişim!” Ma'lûm olsun ki, zât-ı Hakk'ın tecellîsi olduğu gibi rûhun dahi tecellîsi vardır; ve sâliklerin çoğu bu makamda mağrûr olmuşlardır ve tecellî-i Hakk'ı bulduklarını zannetmişlerdir. Eğer mürşid kâmil ve sâhib-i tasarruf olmazsa bu vartadan halâs güç olur. Gönül âyînesi sıfât-ı beşeriyyeden ve tabîat pasından sâfî olduğu vakit, ba'zı sıfât-ı rûhâniyye kalbe tecellî eder ve o envâr-ı rûhâniyyetin galebe-lerinden olur. Zîrâ rûh tamâmiyle sıfât-ı beşeriyyeden çıkmıştır; ve ba'zan rûh tamâmen kendi sıfâtıyla tecellî eder; ve bu, sıfât-ı beşeriyye âsârının kâmilen mahvından olur. Zîrâ rûhun zâtı halîfe-i Hak'tır, tamâmen tecellî eder ve hilâfeti sebebiyle “Ben Hakk'ım!” der. Tecellî-i rûhânî ile tecellî-i rabbânî arasındaki fark budur ki, tecellî-i rûhânî hudûs damgasını tutar. Onun için sıfât-ı beşeriyyeyi ifnâ kuvveti olmaz. Gerçi zuhûru vaktinde sıfât-ı beşeriyyeyi izâle eder, velâkin fânî edemez. Vak- mek olur. Ya'ni ârif der ki: "Ben hakikat çemenzârının mûnisi idim; hakāyık âb-ı zülâlini içerdim ve ma'rifet bağçelerinde rahat olurdum." 916. Her ne kadar kazā bizi azaba attı ise de, o huy ve müstetab olan tabiat ne vakit gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 916. Her ne kadar kazâ bizi azaba attı ise de, o huy ve müstetab olan tabiat ne vakit gider? Her ne kadar ilâhî kazâ bizi o manevî çayırlıktan ve latif âlemden, eşek ahırı mesabesinde olan bu yoğun dünyaya ve azabın içine attı ise de, o ezeldeki latif ve pak olan tabiat bizden gider mi? Her ne kadar kazâ-yı ilâhî bizi o merg-zâr-ı ma'nevîden ve âlem-i latîften eşek ahırı mesâbesinde olan bu dünyâ-yı kesîfe ve azâb içine attı ise de, o ezeldeki hûy-ı latîf ve pâk olan tabîat bizden gider mi? 917. Gerçi fakîr oldum, ne vakit dilenci yüzlü olurum? Ve her ne kadar libâsım eski ise de ben yeniyim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 917. Gerçi fakir oldum, ne zaman dilenci yüzlü olurum? Ve her ne kadar elbisem eski ise de ben yeniyim! Gerçi asıl vatanımdan ayrılarak aranıza düştüm ve fakir ve garip oldum, fakat bu hal içinde dilenci yüzlü ve arsız değilim; ve her ne kadar elbisem eski püskü ise de ben her an içinde yeniyim. Yani cismaniyetim yönünden eski isem de, kalp yönünden her an yeni yeni Hakk'ın tecellilerine (ilahi görünüşlerine) mazharım. Gerçi vatan-i aslîmden ayrılarak aranıza düştüm ve fakîr ve garîb oldum, fakat bu hâl içinde dilenci yüzlü ve arsız değilim; ve her ne kadar libâsım eski püskü ise de ben her an içinde yeniyim. Ya'ni cismiyyetim cihetinden eski isem de, kalb cihetinden her an yeni yeni tecelliyât-ı Hakk'a mazharım. 918. Lâle ve sünbülü ve reyhânı dahi binlerce nâz ve nefretle yemişim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 918. Lâleyi, sümbülü ve reyhanı dahi binlerce naz ve nefretle yemişim. "Sipergam", reyhan ve fesleğen anlamındadır. Kâmil ârif der ki: "Ben zâta ait hallerin (şuûnât-ı zâtiyye) ortaya çıktığı yerim. Ruhânî tecellilerin renklerini bile naz ve nefretle kabul etmişim!" Bilinmeli ki, Hakk'ın zâtının tecellisi olduğu gibi ruhun da tecellisi vardır; ve Hakk yolcularının (sâlik) çoğu bu makamda gururlanmışlar ve Hakk'ın tecellisini bulduklarını zannetmişlerdir. Eğer mürşit kâmil ve tasarruf sahibi olmazsa bu tehlikeden kurtulmak zor olur. Gönül aynası beşerî sıfatlardan ve tabiat pasından arındığı zaman, bazı ruhânî sıfatlar kalbe tecelli eder ve bu, o ruhânî nurların üstün gelmelerinden olur. Çünkü ruh tamamen beşerî sıfatlardan çıkmıştır; ve bazen ruh tamamen kendi sıfatıyla tecelli eder; ve bu, beşerî sıfat eserlerinin tamamen yok olmasından olur. Çünkü ruhun zâtı Hakk'ın halifesidir, tamamen tecelli eder ve hilafeti sebebiyle "Ben Hakk'ım!" der. Ruhânî tecelli ile Rabbânî tecelli arasındaki fark şudur ki, ruhânî tecelli yaratılmışlık damgasını taşır. Onun için beşerî sıfatları yok etme gücü olmaz. Gerçi ortaya çıktığı zaman beşerî sıfatları giderir, fakat yok edemez. Ne zaman ki tecelli perde arkasına gider, derhal beşerî sıfat ortaya çıkar. Fakat Yüce Allah'ın tecellisi bu afetlerden uzaktır. Şerefli beyitte lâle, sümbül ve reyhan ile ruhânî sıfatların tecellisine işaret buyrulur ki, bu tecelli kâmil insanın (insân-ı kâmil) maksadı değildir, onun maksadı Rabbânî tecellilerdir. "Sipergam", reyhan ve fesleğen ma'nâsınadır. Arif-i kâmil der ki: "Ben tecelliyât-ı zâtiyyenin mazharıyım. Tecelliyât-ı rûhâniyyenin elvânını bile nâz ve nefretle kabûl etmişim!" Ma'lûm olsun ki, zât-ı Hakk'ın tecellîsi olduğu gibi rûhun dahi tecellîsi vardır; ve sâliklerin çoğu bu makamda mağrûr olmuşlardır ve tecellî-i Hakk'ı bulduklarını zannetmişlerdir. Eğer mürşid kâmil ve sâhib-i tasarruf olmazsa bu vartadan halâs güç olur. Gönül âyînesi sıfât-ı beşeriyyeden ve tabîat pasından sâfi olduğu vakit, ba'zı sıfât-ı rûhâniyye kalbe tecellî eder ve o envâr-ı rûhâniyyetin galebelerinden olur. Zîrâ rûh tamâmiyle sıfât-ı beşeriyyeden çıkmıştır; ve ba'zan rûh tamâmen kendi sıfatıyla tecellî eder; ve bu, sıfat-ı beşeriyye âsârının kâmilen mahvından olur. Zîrâ rûhun zâtı halîfe-i Hak'tır, tamâmen tecellî eder ve hilafeti sebebiyle "Ben Hakk'ım!" der. Tecellî-i rûhânî ile tecellî-i rabbânî arasındaki fark budur ki, tecellî-i rûhânî hudûs damgasını tutar. Onun için sıfât-ı beşeriyyeyi ifnâ kuvveti olmaz. Gerçi zuhūru vaktinde sıfât-ı beşeriyyeyi izâle eder, velâkin fânî edemez. Vak- tâki tecellî hicâb arkasına gider, derhal sıfat-ı beşeriyyet zâhir olur. Velâkin tecellî-i Hak Sübhânehû ve Teâlâ bu âfetlerden emîndir. Beyt-i şerîfte lâle ve sünbül ve reyhân ile sıfât-ı rûhâniyyenin tecellîsine işâret buyrulur ki, bu tecellî kâmilin maksûdu değildir, onun maksûdu tecelliyât-ı rabbaniyyedir. 919. Dedi: "Evet öğün bakalım, öğün öğün! Gariblik içinde çok boş söz söylemek mümkindir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 919. Dedi: "Evet öğün bakalım, öğün öğün! Gariplik içinde çok boş söz söylemek mümkündür!" "Lâf", fazla söz ve kendini övmek anlamınadır. "Lâf zeden", öğünmek demektir. Yani, ceylanı ziyafete davet eden eşek, ceylandan sözleri işitince ona dedi: "Evet, öğün bakalım, öğün öğün dur! Çünkü gariplikte öğünmek, atıp tutmak çok mümkündür!" “Lâf", zâid söz ve kendini medhetmek ma'nâsınadır. "Lâf zeden", öğünmek demek olur. Ya'ni, âhûyu ziyâfete da'vet eden eşek, âhûdan sözleri işitince ona dedi: "Evet, öğün bakalım, öğün öğün dur! Zîrâ gariblikte öğünmek, atıp tutmak çok mümkindir!" 920. Dedi: "Muhakkak nâfem şahitlik verir. Öd ve anber üzerine minnet [922] koyar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 920. Dedi: "Şüphesiz göbeğim şahitlik eder. Öd ve anber üzerine minnet [922] koyar." "Nâfe", göbek anlamına gelir; burada kastedilen ise insân-ı kâmilin kalbidir. Yani, insân-ı kâmilin şerefli kalbi, ceylanın misk göbeği gibidir. O kalpten yayılan ilâhî feyizlerin kokusu ve ruhanî tesirleri, onun kemâlinin şahididir. O kokunun önünde, görünen öd ağacının ve anberin kokuları baş eğerler. "Nâfe", göbek ma'nâsına olup burada murâd, kâmilin kalbidir. Ya'ni, insân-ı kâmilin kalb-i şerîfi âhûnun misk göbeği gibidir. O kalbden münteşir olan füyûzât-ı rabbaniyyenin kokusu ve âsârı, onun kemâlinin şâhididir. O kokunun önünde zâhirdeki öd ağacının ve anberin kokuları baş eğerler. 921. Lakin onu kim koklar? Sahib-i meşâmm! Gübreye tapıcı olan eşek üzerine o harâm oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 921. Ama onu kim koklar? Koku alma duyusu olan! Gübreye tapan eşek için o haram oldu. Ama Allah'ı bilen ârifin kalbinden yayılan ilâhî feyizlerin kokusunu kim koklar? O kokuyu ancak koku alma duyusu olan, yani ruhunun burnu nefsanî sıfatlarla tıkanmamış olan kimse koklar. Yoksa gübre hükmünde olan dünyaya ve maddiyata tapan eşek için o koku haram oldu. "Şeneved", "şenîden" masdarından muzari fiildir; "şemîden", yani "koklamak" anlamındadır. Bu şekilde şin harfinin fethasıyladır. "İşitmek" anlamına gelen "şinîden", şin harfinin kesresiyle okunur. Lâkin ârif-i billâhın kalbinden münteşir olan füyûzât-ı rabbâniyye kokusunu kim koklar? O kokuyu ancak sahib-i meşâmm olan, ya'ni rûhunun burnu sıfât-ı nefsâniyye ile tıkanmamış olan kimse koklar. Yoksa gübre mesâbesinde olan dünyaya ve maddiyâta tapıcı olan eşek üzerine o koku harâm oldu. "Şeneved", "şenîden" masdarından fiil-i muzâri'dir; "şemîden", ya'ni "koklamak" ma'nâsınadır. Bu sûretle şîn'in fethasıyladır. "İşitmek" ma'nâsına olan "şinîden", şîn'in kesriyledir. 922. Eşek, yol üzerinde eşek sidiği koklar; bu taifeye miski ben nasıl arz edeyim?✨ ✨ Sade Türkçe flash 922. Eşek, yol üzerinde eşek sidiği koklar; bu topluluğa miski ben nasıl sunayım? Ta ki tecelli perde arkasına gider, derhal beşeriyet sıfatı ortaya çıkar. Ancak Yüce Allah'ın tecellisi bu afetlerden uzaktır. Şerefli beyitte lale, sümbül ve reyhan ile ruhanî sıfatların tecellisine işaret buyrulur ki, bu tecelli insân-ı kâmilin maksadı değildir, onun maksadı Rabbanî tecellilerdir. tâki tecellî hicâb arkasına gider, derhal sıfat-ı beşeriyyet zâhir olur. Velâkin tecellî-i Hak Sübhânehû ve Teâlâ bu âfetlerden emîndir. Beyt-i şerîfte lâle ve sünbül ve reyhân ile sıfât-ı rûhâniyyenin tecellîsine işaret buyrulur ki, bu tecellî kâmilin maksûdu değildir, onun maksûdu tecelliyât-ı rabbaniyyedir. 919. Dedi: "Evet öğün bakalım, öğün öğün! Gariblik içinde çok boş söz söylemek mümkindir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 919. Dedi: "Evet öğün bakalım, öğün öğün! Gariblik içinde çok boş söz söylemek mümkündür!" "Lâf", fazla söz ve kendini övmek anlamındadır. "Lâf zeden", öğünmek demektir. Yani, ceylanı ziyafete davet eden eşek, ceylandan sözleri işitince ona dedi: "Evet, öğün bakalım, öğün öğün dur! Çünkü gariblikte öğünmek, atıp tutmak çok mümkündür!" "Lâf", zâid söz ve kendini medhetmek ma'nâsınadır. "Lâf zeden", öğünmek demek olur. Ya'ni, âhûyu ziyafete da'vet eden eşek, âhûdan sözleri işitince ona dedi: "Evet, öğün bakalım, öğün öğün dur! Zîrâ gariblikte öğünmek, atıp tutmak çok mümkindir!" 920. Dedi: "Muhakkak nafem şahitlik verir. Öd ve anber üzerine minnet koyar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 920. Dedi: "Muhakkak göbeğim şahitlik verir. Öd ve anber üzerine minnet koyar." "Nâfe", göbek anlamına gelir; burada kastedilen ise insân-ı kâmilin kalbidir. Yani, insân-ı kâmilin şerefli kalbi, ceylanın misk göbeği gibidir. O kalpten yayılan ilâhî feyizlerin kokusu ve ruhanî tesirleri, onun kemâlinin şahididir. O kokunun önünde, görünen öd ağacının ve anberin kokuları baş eğerler. "Nâfe", göbek ma'nâsına olup burada murâd, kâmilin kalbidir. Ya'ni, insân-ı kâmilin kalb-i şerîfi âhûnun misk göbeği gibidir. O kalbden münteşir olan füyûzât-ı rabbaniyyenin kokusu ve âsârı, onun kemâlinin şâhididir. O kokunun önünde zâhirdeki öd ağacının ve anberin kokuları baş eğerler. 921. Lakin onu kim koklar? Sahib-i meşâmm! Gübreye tapıcı olan eşek üzerine o harâm oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 921. Lakin onu kim koklar? Koku alma duyusu olan! Gübreye tapan eşek üzerine o haram oldu. Lakin Allah'ı bilen ârifin kalbinden yayılan ilahi feyizlerin kokusunu kim koklar? O kokuyu ancak koku alma duyusu olan, yani ruhunun burnu nefse ait sıfatlarla tıkanmamış olan kimse koklar. Yoksa gübre hükmünde olan dünyaya ve maddiyata tapan eşek üzerine o koku haram oldu. "Şeneved", "şenîden" mastarından muzari fiildir; "şemîden", yani "koklamak" anlamındadır. Bu şekilde şîn harfinin fethasıyladır. "İşitmek" anlamına gelen "şinîden", şîn harfinin kesresiyladır. Lâkin ârif-i billâhın kalbinden münteşir olan füyûzât-ı rabbâniyye kokusunu kim koklar? O kokuyu ancak sahib-i meşâmm olan, ya'ni rûhunun burnu sıfât-ı nefsâniyye ile tıkanmamış olan kimse koklar. Yoksa gübre mesâbesinde olan dünyaya ve maddiyâta tapıcı olan eşek üzerine o koku harâm oldu. "Şeneved", "şenîden" masdarından fiil-i muzâri'dir; "şemîden", ya'ni "koklamak" ma'nâsınadır. Bu süretle şîn'in fethasıyladır. "İşitmek" ma'nâsına olan "şinîden", şîn'in kesriyledir. 922. Eşek, yol üzerinde eşek sidiği koklar; bu taifeye miski ben nasıl arz edeyim?✨ ✨ Sade Türkçe flash 922. Eşek, yol üzerinde eşek sidiği koklar; bu topluluğa miski ben nasıl sunayım? "Gümîz", sidik anlamındadır. Yani, bir eşek yol üzerine işer, diğer bir eşek de gelip onun sidiğini koklar ve dudaklarını dışarıya devirerek başını yukarıya kaldırır. Burada "sidik"ten kastedilen, dünya ehlinin felsefî düşünceleridir ki, bundan zevk alan kimseler, ancak onların benzeri olan dünya ehli ve ahmaklardır. "Misk"ten kastedilen, ilâhî hakikatler ve bilgilerdir. Bu topluluk, yüce evliyaların bilgilerinden zevk almazlar; ve bunlara bunu sunmak boşunadır. "Gümîz", sidik ma'nâsınadır. Ya'ni, bir eşek yol üzerine işer, diğer bir eşek dahi gelip onun sidiğini koklar ve dudaklarını dışarıya devirerek başını yukarıya kaldırır. Burada "sidik"ten murâd, ehl-i dünyânın mütâlaât-ı felsefiyyesidir ki, bundan zevk alan kimseler, ancak onların misli olan ehl-i dünyâ ve humekādır. "Misk"ten murâd, hakäyık ve maârif-i ilâhiyyedir. Bu tâife, evliyâ-yı kirâmın maârifinden zevk almazlar; ve bunlara bunu arz etmek beyhûdedir. 923. Bunun için o müstecib olan nebî, "İslam dünyada garîbtir" remzini buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 923. Bunun için o icabet eden peygamber, "İslam dünyada gariptir" remzini buyurdu. "Müstecîb", cevap vermek anlamına gelen "isticâbe"den ism-i fâildir, "cevap verici" demektir. Yani, ceylan mesabesinde olan insân-ı kâmilin, eşek ahırı mesabesinde olan dünyada dünya ehli arasında garip ve yabancı kaldığı için, zor hallerin ve meselelerin cevabını verici olan o şanlı peygamber hazretleri, "İslam dünyada gariptir" remzini buyurdu. Çünkü hakiki İslam'ı temsil eden ancak insân-ı kâmil olanlardır. Bu şerefli beyitte "Muhakkak İslam garip olarak ortaya çıktı ve garip olarak geri dönecektir, şimdi ne mutlu gariplere!" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Nasıl ki 831 numaralı şerefli beytin başlangıcındaki şerh-i şerifte bu hadis yer alıyordu. "Müstecîb", cevâb vermek ma'nâsına olan "isticâbe"den ism-i fâildir, "cevâb verici" demektir. Ya'ni, âhû mesâbesinde olan ârif-i kâmilin, eşek ahırı mesâbesinde olan dünyâda ehl-i dünyâ arasında garîb ve yabancı kaldığı için, müşkil hallerin ve mes'elelerin cevabını verici olan o Nebiyy-i zîşan hazretleri, “İslâm dünyada garîbdir" remzini buyurdu. Zîrâ İslâm-ı hakîkîyi temsil eden ancak ârif-i kâmil olanlardır. Bu beyt-i şerifte ان الاسلام بدأ غريبا وسيعود غريبا فطوبى للغرباء ya'ni "Muhakkak İslâm garîb olarak zâhir oldu ve garîb olarak avdet edecektir, imdi ne mutlu garîblere!" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Nitekim 831 numaralı beyt-i şerîfin ibtidâsındaki sürh-ı şerîfte bu hadis münderic idi. 924. Zîrâ ki, onun akrabâsı dahi ondan ürkerler; gerçi onun zâtıyla melekler hemdemdirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 924. Çünkü onun akrabaları dahi ondan ürkerler; gerçi onun zâtıyla melekler dostturlar. Yani, o insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) öyle bir garip kişidir ki, onun akrabaları ve ona ait olanlar bile ondan ürküp kaçarlar. Bununla birlikte o ârifin zâtıyla melekler sohbet arkadaşıdırlar. Bu sebeple o, melekût âleminin (melekler âlemi) gayrısı değildir, nâsût âleminin (insanlar âlemi) gayrısıdır. Ya'ni, o ârif-i kâmil öyle bir garîbdir ki onun akrabâsı ve taallukātı bile ondan ürküp kaçarlar. Bununla beraber o ârifin zâtıyla melekler musahibdirler. Binâenaleyh o âlem-i melekûtun gayrı değildir, âlem-i nâsûtun gayrıdır. 925. Onun sûretini enâm cins görürler, lakin ondan o kokuyu bulmazlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 925. Onun suretini insanlar görürler, fakat ondan o kokuyu almazlar. "Enâm", insanlar ve yeryüzünde olanlar, yaratılmışlar; "meşâm", burunlar ve koklama yerleri demektir. Farslar mîm harfini şeddesiz kullanırlar. Burada "meşâm"dan kastedilen, "koku"dur. Yani, halk, insân-ı kâmili kendi cinsleri olarak görür. "Gümîz", sidik anlamındadır. Yani, bir eşek yol üzerine işer, başka bir eşek de gelip onun sidiğini koklar ve dudaklarını dışarıya devirerek başını yukarı kaldırır. Burada "sidik"ten kastedilen, dünya ehlinin felsefî düşünceleridir ki, bundan zevk alan kimseler, ancak onların benzeri olan dünya ehli ve ahmaklardır. "Misk"ten kastedilen, ilâhî hakikatler ve bilgilerdir. Bu zümre, yüce evliyaların bilgilerinden zevk almazlar; ve onlara bunu sunmak boşunadır. "Enâm”, nâs, insanlar ve yeryüzünde olanlar, mahlûklar; “meşâm", burunlar ve koklamak mahalleri demektir. Fârisîler mîm'i şeddesiz kullanırlar. Burada "meşâm"dan murâd, "koku"dur. Ya'ni, halk, ârif-i kamili kendi cins- "Gümîz", sidik ma'nâsınadır. Ya'ni, bir eşek yol üzerine işer, diğer bir eşek dahi gelip onun sidiğini koklar ve dudaklarını dışarıya devirerek başını yukarıya kaldırır. Burada "sidik"ten murâd, ehl-i dünyânın mütâlaât-ı felsefiyyesidir ki, bundan zevk alan kimseler, ancak onların misli olan ehl-i dünyâ ve humekâdır. "Misk"ten murâd, hakäyık ve maârif-i ilâhiyyedir. Bu tâife, evliyâ-yı kirâmın maârifinden zevk almazlar; ve bunlara bunu arz etmek beyhûdedir. 923. Bunun için o müstecib olan nebî, "İslam dünyada garîbtir" remzini buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 923. Bunun için o icabet eden peygamber, "İslam dünyada gariptir" remzini buyurdu. "Müstecîb", cevap vermek anlamına gelen "isticâbe"den ism-i fâildir, "cevap verici" demektir. Yani, ceylan mesabesinde olan insân-ı kâmilin, eşek ahırı mesabesinde olan dünyada dünya ehli arasında garip ve yabancı kaldığı için, zor hallerin ve meselelerin cevabını verici olan o şanlı peygamber hazretleri, "İslam dünyada gariptir" remzini buyurdu. Çünkü hakiki İslam'ı temsil eden ancak insân-ı kâmil olanlardır. Bu şerefli beyitte "Muhakkak İslam garip olarak ortaya çıktı ve garip olarak geri dönecektir, şimdi ne mutlu gariplere!" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Nasıl ki 831 numaralı şerefli beytin başlangıcındaki şerh-i şerifte bu hadis yer alıyordu. "Müstecîb", cevâb vermek ma'nâsına olan "isticâbe"den ism-i fâildir, "cevâb verici" demektir. Ya'ni, âhû mesâbesinde olan ârif-i kâmilin, eşek ahırı mesâbesinde olan dünyâda ehl-i dünyâ arasında garîb ve yabancı kaldığı için, müşkil hallerin ve mes'elelerin cevabını verici olan o Nebiyy-i zîşan hazretleri, “İslâm dünyada garîbdir" remzini buyurdu. Zîrâ İslâm-ı hakîkîyi temsil eden ancak ârif-i kâmil olanlardır. Bu beyt-i şerifte ان الاسلام بدأ غريبا وسيعود غريبا فطوبى للغرباء ya'ni "Muhakkak İslâm garîb olarak zâhir oldu ve garîb olarak avdet edecektir, imdi ne mutlu garîblere!" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Nitekim 831 numaralı beyt-i şerîfin ibtidâsındaki sürh-ı şerîfte bu hadis münderic idi. 924. Zîrâ ki, onun akrabâsı dahi ondan ürkerler; gerçi onun zâtıyla melekler hemdemdirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 924. Çünkü onun akrabaları dahi ondan ürkerler; gerçi onun zâtıyla melekler dostturlar. Yani, o insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) öyle bir garip kişidir ki, onun akrabaları ve ona ait olanlar bile ondan ürküp kaçarlar. Bununla birlikte o ârifin zâtıyla melekler sohbet arkadaşıdırlar. Bu sebeple o, melekût âleminin (melekler âlemi) gayrısı değildir, nâsût âleminin (insanlar âlemi) gayrısıdır. Ya'ni, o ârif-i kâmil öyle bir garîbdir ki onun akrabâsı ve taallukātı bile ondan ürküp kaçarlar. Bununla beraber o ârifin zâtıyla melekler musahibdirler. Binâenaleyh o âlem-i melekûtun gayrı değildir, âlem-i nâsûtun gayrıdır. 925. Onun sûretini enâm cins görürler, lakin ondan o kokuyu bulmazlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 925. Onun sûretini insanlar cins olarak görürler, fakat ondan o kokuyu bulmazlar. "Enâm", insanlar ve yeryüzünde olanlar, yaratılanlar; "meşâm", burunlar ve koklama yerleri demektir. Farslar mîm'i şeddesiz kullanırlar. Burada "meşâm"dan kastedilen, "koku"dur. Yani, halk, insân-ı kâmili kendi cinslerinin sûretinde görürler ve onu kendileri gibi zannederler, onun bâtınının kokusunu duymazlar. Çünkü nefse ait sıfatlar ile onların ruhlarının burunları tıkanmıştır. "Enâm”, nâs, insanlar ve yeryüzünde olanlar, mahlûklar; “meşâm", burunlar ve koklamak mahalleri demektir. Fârisîler mîm'i şeddesiz kullanırlar. Burada "meşâm"dan murâd, "koku"dur. Ya'ni, halk, ârif-i kamili kendi cins- lerinin sûretinde görürler ve onu kendileri gibi zannederler, onun bâtınının kokusunu duymazlar. Zîrâ sıfât-ı nefsâniyye ile onların rûhlarının burunları tıkanmıştır. 926. Öküz nakşı arasında bir arslan gibi. Onu uzaktan gör, fakat onu cüst ü cû etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 926. Öküz nakşı arasında bir aslan gibi. Onu uzaktan gör, fakat onu arama! "Me-kâv", "kâvîden" mastarından şimdiki zaman emir kipidir; "arayıp taramak" ve "bir kimseyi el ve dil ile incitmek" anlamındadır (Burhan). Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) dünya ehli arasında, öküz heykelleri ve nakışları arasında olan bir aslan misalidir. Ey gafil, sen onu kendi cinsinden görüp ona laubalice yaklaşma ve onu uzaktan seyret! Fakat bu seyredişin onu imtihan kastıyla araştırmak için veya el ve dil ile incitmek için olmasın! Çünkü o aslandır, laubali yakınlaşmaya gelmez. "Me-kâv", "kâvîden" masdarından emr-i hâzırdır; "cüst ü cû etmek" ve "bir kimseyi el ve dil ile incitmek" ma'nâsınadır (Burhân). Ya'ni, ârif-i kâmil ehl-i dünyâ arasında, öküz heykelleri ve nakışları arasında olan bir arslan misâlidir. Ey gāfil sen onu kendi cinsinden görüp ona lâubâliyâne yaklaşma ve onu uzaktan temâşâ et! Fakat bu temâşân onu imtihan kasdıyla tefahhus için veyâhud el ve dil ile incitmek için olmasın! Zîrâ o arslandır, lâubâli takarrübe gelmez. 927. Ve eğer cüst ü cû edersen cisim öküzünü bırak! Zîrâ o arslan huylu öküzü yırtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 927. Ve eğer araştırıp ararsan, cisim öküzünü bırak! Çünkü o arslan huylu, öküzü yırtar. "Terk", Arapça bir kelime olup "bırakmak" demektir. Bahâr-ı Acem'in açıklamasına göre bu kelime Farsçada "güften" ve "kerden" ve "dâden" ve "giriften" mastarlarıyla kullanılır ve "terketmek" anlamı verilir. Buna göre ترك گاو تن بگو ifadesi, “cisim öküzünü terk et ve bırak!" demek olur. "Söylemek" anlamına gelen "güften" mastarının burada asıl anlamı yoktur. Bu durumda ifadeye "cisim öküzünün terkini söyle!" anlamı vermek uygun olmaz. Yani, eğer insân-ı kâmili uzaktan seyretmeyip, ona imtihan kastıyla yaklaşırsan yahut el ve dil ile incitmek için yaklaşırsan, cisminin öküzünden vazgeç! Çünkü o arslan huylu olan insân-ı kâmil senin cisminin öküzünü yırtar. Aşağıdaki menkıbe bu şerefli beytin anlamını açıklar: Menkıbe: Nakşî sâdâtından Mevlânâ Alâüddin hazretleri naklederler ki: "Bir gün Mekke'de şeyh Abdülkebîr Yemenî hazretlerinin şerefli meclisine girdim. Meclislerinde sâdât ve meşâyih ve ulemâ ve fukahâ-yı Mekke'den çok kimseler vardı; ve şeyh hazretleri ilâhî marifetlerden söz söylerdi. Orada ulemâ arasında kaba tabiatlı bir fakih de vardı. Ehlullah'a ve ehlullah'ın sözüne karşı çıkan biriydi. İtiraz etmek üzere şeyhin sözlerine muhalefet etti. Meclisin ileri gelenlerinden biri o fakihe hiddetlenip, "Sus!" dedi. Fakih cevaben, onların suretinde görürler ve onu kendileri gibi zannederler, onun bâtınının kokusunu duymazlar. Çünkü nefsanî sıfatlarla onların ruhlarının burunları tıkanmıştır. "Terk", Arabî bir kelime olup "bırakmak" demektir. Bahâr-ı Acem'in beyânına göre bu kelime Fârisî'de "güften" ve "kerden" ve "dâden" ve "giriften" masdarlarıyla kullanılır ve "terketmek" ma'nâsı verilir. Binâenaleyh ترك گاو تن بگو ibâresi, “cisim öküzünü terk et ve bırak!" demek olur. "Söylemek" ma'nâsına olan "güften" masdarının burada ma'nâ-yı aslîsi yoktur. Bu sûrette ibâreye "cism öküzünün terkini söyle!" ma'nâsı vermek münasib olmaz. Ya'ni, eğer ârif-i kâmili uzaktan temâşâ etmeyip, ona imtihan kasdıyla yaklaşırsan veyâhud el ve dil ile incitmek için yaklaşırsan cisminin öküzünden vazgeç! Zîrâ o arslan huylu olan ârif-i kâmil senin cisminin öküzünü yırtar. Atîde[ki] menkıbe bu beyt-i şerîfin ma'nâsını tavzîh eder: Menkıbe: Sâdât-ı Nakşiyye'den Mevlânâ Alâüddin hazretleri naklederler ki: "Bir gün Mekke'de şeyh Abdülkebîr Yemenî hazretlerinin meclis-i şerîfine girdim. Meclislerinde sâdât ve meşâyih ve ulemâ ve fukahâ-yı Mekke'den çok kimseler var idi; ve şeyh hazretleri maârif-i ilâhiyyeden söz söyler idi. Orada ulemâ arasında galîzu't-tab' bir fakîh dahi var idi. Ehlullâh ve ehlullâhın kelâmına münkir idi. İ'tirâz vechi üzere şeyhin sözlerine muhalefet etti. A'yân-ı meclisten birisi o fakîhe hiddet edip, "Sus!" dedi. Fakîh cevâben, lerinin sûretinde görürler ve onu kendileri gibi zannederler, onun bâtınının kokusunu duymazlar. Zîrâ sıfât-ı nefsâniyye ile onların rûhlarının burunları tıkanmıştır. 926. Öküz nakşı arasında bir arslan gibi. Onu uzaktan gör, fakat onu cüst ü cû etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 926. Öküz nakşı arasında bir aslan gibi. Onu uzaktan gör, fakat onu arama! "Me-kâv", "kâvîden" mastarından şimdiki zaman emir kipidir; "arayıp taramak" ve "bir kimseyi el ve dil ile incitmek" anlamındadır (Burhan). Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) dünya ehli arasında, öküz heykelleri ve nakışları arasında olan bir aslan misalidir. Ey gafil, sen onu kendi cinsinden görüp ona laubalice yaklaşma ve onu uzaktan seyret! Fakat bu seyredişin onu imtihan kastıyla araştırmak için veya el ve dil ile incitmek için olmasın! Çünkü o aslandır, laubali yakınlaşmaya gelmez. "Me-kâv", "kâvîden" masdarından emr-i hâzırdır; "cüst ü cû etmek" ve "bir kimseyi el ve dil ile incitmek" ma'nâsınadır (Burhân). Ya'ni, ârif-i kâmil ehl-i dünyâ arasında, öküz heykelleri ve nakışları arasında olan bir arslan misâlidir. Ey gāfil sen onu kendi cinsinden görüp ona lâubâliyâne yaklaşma ve onu uzaktan temâşâ et! Fakat bu temâşân onu imtihan kasdıyla tefahhus için veyâhud el ve dil ile incitmek için olmasın! Zîrâ o arslandır, lâubâli takarrübe gelmez. 927. Ve eğer cüst ü cû edersen cisim öküzünü bırak! Zîrâ o arslan huylu öküzü yırtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 927. Ve eğer araştırırsan, cisim öküzünü bırak! Çünkü o arslan huylu, öküzü yırtar. "Terk", Arapça bir kelime olup "bırakmak" demektir. Bahâr-ı Acem'in açıklamasına göre bu kelime Farsçada "güften" (söylemek), "kerden" (yapmak), "dâden" (vermek) ve "giriften" (almak) mastarlarıyla kullanılır ve "terketmek" anlamı verilir. Buna göre ترك گاو تن بگو ifadesi, "cisim öküzünü terk et ve bırak!" demek olur. "Söylemek" anlamına gelen "güften" mastarının burada asıl anlamı yoktur. Bu durumda ifadeye "cisim öküzünün terkini söyle!" anlamı vermek uygun olmaz. Yani, eğer insân-ı kâmili uzaktan seyretmeyip, ona imtihan kastıyla yaklaşırsan veya el ve dil ile incitmek için yaklaşırsan, cisminin öküzünden vazgeç! Çünkü o arslan huylu olan insân-ı kâmil senin cisminin öküzünü yırtar. Aşağıdaki menkıbe bu şerefli beytin anlamını açıklar: Menkıbe: Nakşî sâdâtından Mevlânâ Alâüddin hazretleri naklederler ki: "Bir gün Mekke'de şeyh Abdülkebîr Yemenî hazretlerinin şerefli meclisine girdim. Meclislerinde sâdât ve meşâyih ve Mekke'nin ulemâ ve fukahâsından çok kimseler vardı; ve şeyh hazretleri ilâhî marifetlerden söz söylüyordu. Orada ulemâ arasında kaba tabiatlı bir fakih de vardı. Ehlullah'ı ve ehlullah'ın sözünü inkâr eden biriydi. İtiraz etmek üzere şeyhin sözlerine muhalefet etti. Meclisin ileri gelenlerinden biri o fakihe hiddetlenip, "Sus!" dedi. Fakih cevaben, “Eğer meşru olmayan ve akla uygun olmayan bir şey söylersem beni men edin! Eğer sözüm meşru ve akla uygun ise niçin engel oluyorsunuz?” dedi. Hz. Şeyh bana dönüp buyurdular ki: منّه عاجمی یا Yani, “Ey Acem beni bundan kurtar!” Fakih dedi ki: “Acayip, ben zulüm ve sövme mi ediyorum ki, kurtuluş istiyorsunuz? Bir söz söylediniz, bana şüphe ârız oldu. Cevap isterim cevap! Bu kadar abartının ne anlamı vardır?” Bu sözü müteakiben Hz. Şeyhe gazap geldi ve o fakihe dönerek, “Şüphen nedir, söyle!” buyurdular. Fakih söze başlayacağı vakit hemen yüzü üstüne düştü ve aklı başından gitti. Şeyh hazretleri de kalkıp odalarına gittiler. Meclis dağıldı. O fakih baygın bir halde yüzü üzerine düşmüş kalmış idi. Sonra bir kilim getirdiler, fakihi kilim içine koyup dışarıya çıkardılar. Henüz şeyh hazretleri odalarından dışarıya çıkmamış idi ki, fakih ruhunu teslim etti. Diğer bir gün şeyh hazretlerinin huzuruna gitmiştim. Hatırımdan geçti ki, ehlullah kerem ve mürüvvet sahipleridir; o fakih ise bunların bâtınî hallerinden gafil bir kimse idi. Eğer affetseler olmaz mıydı? Bu hatırayı müteakiben şeyh hazretleri buyurdular ki: “Ey Acem, kabzası sağlam yere dikilmiş ve ucu dışarıda kalmış olan keskin bir kılıca çıplak bir cahil gelip göğsüyle olanca kuvveti ile kendisini çarpsa, kılıç onu helak ettiğinden dolayı o kılıcın bir kabahati olur mu?” "Terk", Arabî bir kelime olup "bırakmak" demektir. Bahâr-ı Acem'in beyânına göre bu kelime Fârisî'de "güften" ve "kerden" ve "dâden" ve "giriften" masdarlarıyla kullanılır ve "terketmek" ma'nâsı verilir. Binâenaleyh ترك گاو تن بگو ibâresi, “cisim öküzünü terk et ve bırak!" demek olur. "Söylemek" ma'nâsına olan "güften" masdarının burada ma'nâ-yı aslîsi yoktur. Bu sûrette ibâreye "cism öküzünün terkini söyle!" ma'nâsı vermek münasib olmaz. Ya'ni, eğer ârif-i kâmili uzaktan temâşâ etmeyip, ona imtihan kasdıyla yaklaşırsan veyâhud el ve dil ile incitmek için yaklaşırsan cisminin öküzünden vazgeç! Zîrâ o arslan huylu olan ârif-i kâmil senin cisminin öküzünü yırtar. Atîde[ki] menkıbe bu beyt-i şerîfin ma'nâsını tavzîh eder: Menkıbe: Sâdât-ı Nakşiyye'den Mevlânâ Alâüddin hazretleri naklederler ki: "Bir gün Mekke'de şeyh Abdülkebîr Yemenî hazretlerinin meclis-i şerîfine girdim. Meclislerinde sâdât ve meşâyih ve ulemâ ve fukahâ-yı Mekke'den çok kimseler var idi; ve şeyh hazretleri maârif-i ilâhiyyeden söz söyler idi. Orada ulemâ arasında galîzu't-tab' bir fakîh dahi var idi. Ehlullâh ve ehlullâhın kelâmına münkir idi. İ'tirâz vechi üzere şeyhin sözlerine muhalefet etti. A'yân-ı meclisten birisi o fakîhe hiddet edip, "Sus!" dedi. Fakîh cevâben, “Eğer nâ-meşrû’ ve nâ-ma’kûl söylersem beni men’ediniz! Eğer sözüm meşrû’ ve ma’kûl ise niçin mâni’ oluyorsunuz?” dedi. Hz. Şeyh bana dönüp buyurdular ki: منّه عاجمی یا Ya’ni, “Ey Acem beni bundan kurtar!” Fakîh dedi ki: “Acâyib, ben zulüm ve şetm mi ediyorum ki, halâs istiyorsunuz? Bir söz söylediniz bana şübhe ârız oldu. Cevâb isterim cevâb! Bu kadar mübâlâğanın ne ma’nâsı vardır?” Bu sözü müteâkıb Hz. Şeyhe gazab târî olup o fakîhe dönerek. “Şübhen nedir, söyle!” buyurdular. Fakîh söze başlayacağı vakit heman yüzü üstüne düştü ve aklı başından gitti. Şeyh hazretleri de kalkıp odalarına gittiler. Meclis dağıldı. O fakîh bîhûş bir hâlde yüzü üzerine düşmüş kalmış idi. Sonra bir kilim getirdiler, fakîhi kilim içine koyup dışarıya çıkardılar. Henüz şeyh hazretleri odalarından dışarıya çıkmamış idi ki, fakîh teslîm-i rûh etti. Diğer bir gün şeyh hazretlerinin huzûruna gitmiş idim. Hatırımdan geçti ki, ehlullah kerem ve mürüvvet sâhibleridir; o fakîh ise bunların ahvâl-i bâtınelerinden gâfil bir kimse idi. Eğer affetseler olmaz mıydı? Bu hâtırayı müteâkıb şeyh hazretleri buyurdular ki: “Ey Acem, kabzası muhkem yere dikilmiş ve ucu dışarıda kalmış olan bir keskin kılıca çıplak bir câhil gelip sînesiyle olanca kuvveti ile kendisini çarpsa, kılıç onu helâk ettiğinden dolayı o kılıcın bir kabâhati olur mu?” 928. Öküzlük tab’ını senin başından çıkarır, hayvandan bir hayvanlık huyunu koparır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 928. Öküzlük huyunu senin başından çıkarır, hayvandan bir hayvanlık huyunu koparır. Yani, eğer sen insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) huzuruna itiraz etmek ve onu incitmek için gitmeyip, feyzine (manevi bereketine) nail olmak için gidersen, senin öküzlük tabiatını, senin hayvanî ruhundan koparır. Hayvanlık ahlakını, senin hayvanî ruhundan koparır. Ya’ni, eğer sen insân-ı kâmilin huzûruna i’tirâz etmek ve onu incitmek için gitmeyip, feyzine intizâr için gider isen, senin öküzlük tabîatını, senin rûh-i hayvânînden koparır. Hayvanlık ahlâkını, senin rûh-i hayvânînden koparır. 929. Öküz olsan onun indinde arslan olursun. Eğer sen öküzlük ile hoş isen arslanlık isteme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 929. Onun yanında öküz olsan arslan olursun. Eğer sen öküzlük ile hoş isen arslanlık isteme! O insân-ı kâmilin (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) huzuruna öküz tabiatında olarak gitsen, ona boyun eğip itaat ettiğin zaman, onun yanında ilerleyip mana arslanı olursun. Fakat eğer sen öküzlük ve hayvanlık tabiatından memnun isen, o kâmilin huzurunda mana arslanlığı talebiyle bulunma! "Eğer meşru olmayan ve akla uygun düşmeyen bir şey söylersem beni engelleyiniz! Eğer sözüm meşru ve akla uygun ise niçin mani oluyorsunuz?" dedi. Hz. Şeyh bana dönüp buyurdular ki: "Ya Acem hallisnî minhu" yani, "Ey Acem beni bundan kurtar!" Fakih dedi ki: "Acayip, ben zulüm ve sövgü mü ediyorum ki, kurtuluş istiyorsunuz? Bir söz söylediniz, bana şüphe arız oldu. Cevap isterim cevap! Bu kadar abartının ne anlamı vardır?" Bu sözü müteakip Hz. Şeyh'e gazap geldi ve o fakihe dönerek, "Şüphen nedir, söyle!" buyurdular. Fakih söze başlayacağı zaman hemen yüzü üstüne düştü ve aklı başından gitti. Şeyh hazretleri de kalkıp odalarına gittiler. Meclis dağıldı. O fakih baygın bir halde yüzü üzerine düşmüş kalmış idi. Sonra bir kilim getirdiler, fakihi kilim içine koyup dışarıya çıkardılar. Henüz şeyh hazretleri odalarından dışarıya çıkmamış idi ki, fakih ruhunu teslim etti. Diğer bir gün şeyh hazretlerinin huzuruna gitmiş idim. Hatırımdan geçti ki, ehlullah kerem ve mürüvvet sahipleridir; o fakih ise bunların batıni hallerinden gafil bir kimse idi. Eğer affetseler olmaz mıydı? Bu hatırayı müteakip şeyh hazretleri buyurdular ki: "Ey Acem, kabzası sağlam yere dikilmiş ve ucu dışarıda kalmış olan keskin bir kılıca çıplak bir cahil gelip göğsüyle olanca kuvveti ile kendisini çarpsa, kılıç onu helak ettiğinden dolayı o kılıcın bir kabahati olur mu?" O insân-ı kâmilin huzûruna öküz tabîatında olarak gitsen ona münkâd ve mutî’ olduğun vakit, onun indinde terakkî edip ma’nâ arslanı olursun. Fakat eğer sen öküzlük ve hayvanlık tabîatından memnûn isen, o kâmilin huzûrunda ma’nâ arslanlığı talebiyle bulunma! "Eğer nâ-meşrû' ve nâ-ma'kūl söylersem beni men'ediniz! Eğer sözüm meşrû' ve ma'kül ise niçin mâni' oluyorsunuz?" dedi. Hz. Şeyh bana dönüp buyurdular ki: یا عجم خلصنى منه Ya'ni, "Ey Acem beni bundan kurtar!" Fakîh dedi ki: "Acâyib, ben zulüm ve şetm mi ediyorum ki, halâs istiyorsunuz? Bir söz söylediniz bana şübhe ârız oldu. Cevâb isterim cevâb! Bu kadar mübâlâğanın ne ma'nâsı vardır?" Bu sözü müteakib Hz. Şeyhe gazab târî olup o fakîhe dönerek. "Şübhen nedir, söyle!" buyurdular. Fakîh söze başlayacağı vakit heman yüzü üstüne düştü ve aklı başından gitti. Şeyh hazretleri de kalkıp odalarına gittiler. Meclis dağıldı. O fakîh bîhûş bir hâlde yüzü üzerine düşmüş kalmış idi. Sonra bir kilim getirdiler, fakîhi kilim içine koyup dışarıya çıkardılar. Henüz şeyh hazretleri odalarından dışarıya çıkmamış idi ki, fakîh teslîm-i rûh etti. Diğer bir gün şeyh hazretlerinin huzûruna gitmiş idim. Hatırımdan geçti ki, ehlullah kerem ve mürüvvet sahibleridir; o fakîh ise bunların ahvâl-i bâtınelerinden gäfil bir kimse idi. Eğer affetseler olmaz mıydı? Bu hâtırayı müteâkib şeyh hazretleri buyurdular ki: "Ey Acem, kabzası muhkem yere dikilmiş ve ucu dışarıda kalmış olan bir keskin kılıca çıplak bir câhil gelip sînesiyle olanca kuvveti ile kendisini çarpsa, kılıç onu helâk ettiğinden dolayı o kılıcın bir kabahati olur mu?" 928. Öküzlük tab'ını senin başından çıkarır, hayvandan bir hayvanlık huyunu koparır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 928. Öküzlük tabiatını senin başından çıkarır, hayvandan bir hayvanlık huyunu koparır. Yani, eğer sen insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) huzuruna itiraz etmek ve onu incitmek için gitmeyip, feyzine (ilahi lütuf ve berekete) nail olmak için gidersen, senin öküzlük tabiatını, senin ruhundan çıkarır. Hayvanlık ahlakını, senin hayvanî ruhundan koparır. Ya'ni, eğer sen insân-ı kâmilin huzûruna i'tiraz etmek ve onu incitmek için gitmeyip, feyzine intizâr için gider isen, senin öküzlük tabîatını, senin rûhundan çıkarır. Hayvanlık ahlâkını, senin rûh-i hayvânînden koparır. 929. Öküz olsan onun indinde arslan olursun. Eğer sen öküzlük ile hoş isen arslanlık isteme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 929. Öküz olsan onun yanında aslan olursun. Eğer sen öküzlük ile hoş isen aslanlık isteme! O insân-ı kâmilin huzuruna öküz tabiatında olarak gitsen, ona boyun eğdiğin ve itaat ettiğin vakit, onun yanında ilerleyip mana aslanı olursun. Fakat eğer sen öküzlük ve hayvanlık tabiatından memnun isen, o kâmilin huzurunda mana aslanlığı talebiyle bulunma! [Yûsuf, 12/43] ayet-i إني أرى سبع بقرات سمَانِ يَأْكُلُهُنَّ سبع عجاف kerîmesinin tefsiri. Yüce Allah o zayıf öküzleri aç aslanlar sıfatında yaratmıştı, ta ki o yedi semiz öküzü iştahla yesinler, eğerçi o öküzlerin suretinin hayallerini rüya aynasında gösterdiler. Sen manaya bak! Bu ayet-i kerîme Yûsuf suresinde meydana gelmiştir. Tefsir kitaplarında olduğu üzere tafsili, kıssanın özeti şudur ki: Yûsuf (a.s.) köle olarak Mısır'da satıldığı vakit, Mısır hükümetinin ileri gelenlerinden birisi satın aldı. O vakit Mısır'da hükümdar olan melik Reyyan ibnü'l-Velîd bir rüya gördü ki, bu ayet-i kerîme o rüyayı beyan buyuruyor: وقال الملك إني أرى سبع بقرات سمان يأكلهن سبع عجاف وسبع سنبلات خضر وآخر يابسات يا أيها الملأ أفتوني في رؤياي إن كنتم للرؤيا تعبرون (Yûsuf, 12/43) Yani, "Melik Reyyan dedi ki: Ben rüyada yedi semiz öküz gördüm ki, yedi zayıf öküz onları yer; ve yedi yeşil başak ve diğer yedi kuru başak gördüm ki, kuru başaklar yeşil başaklara üstün gelir. Ey kavmin ileri gelenleri, eğer rüya tabirini biliyor iseniz benim rüyam hakkında kesin cevap verin!" Cenab-ı Pîr efendimiz bu rüyadaki remz ve işarete intikal etmek suretiyle ayet-i kerîmeyi tefsir buyururlar. Remz ve işaret şudur ki, rüyada melikin gördüğü semiz ve zayıf öküzlerin her ikisi de cinsiyette ve surette birdirler, fakat manada bir değildirler. Rüya aynasında gösterilen şey öküzlerin suretçe bir ve manen birbirinden ayrı olduklarıdır. Bu ayrılık zayıf öküzlerin batında aslan olup semiz öküzleri yemesi ve kuru başakların yaş başakları yutması idi. Buna göre sen onların surette cinsiyetlerine ve bir olmalarına bakma, manalarına bak! Aynı şekilde insân-ı kâmil dahi surette zayıf ve nefis ehli olan kimseler ise surette kuvvetli iseler de insân-ı kâmil batında aslan olduğundan o kuvvetlileri yutar ve üstün gelir. Nitekim ilerideki şerefli beyitlerde beyan buyrulur: إني أرى سبع بقرات سمان يأكلهن سبع عجاف [Yûsuf, 12/43] ayet-i kerîmesinin tefsiri. Yüce Allah o zayıf öküzleri aç aslanlar sıfatında yaratmıştı, ta ki o yedi semiz öküzü iştahla yesinler, eğerçi o öküzlerin suretinin hayallerini rüya aynasında gösterdiler. Sen manaya bak! Bu ayet-i kerîme Yûsuf suresinde meydana gelmiştir. Tefsir kitaplarında olduğu üzere tafsili, kıssanın özeti şudur ki: Yûsuf (a.s.) köle olarak Mısır'da satıldığı vakit, Mısır hükümetinin ileri gelenlerinden birisi satın aldı. O vakit Mısır'da hükümdar olan melik Reyyan ibnü'l-Velîd bir rüya gördü ki, bu ayet-i kerîme o rüyayı beyan buyuruyor: وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ (Yûsuf, 12/43) Yani, "Melik Reyyan dedi ki: Ben rüyada yedi semiz öküz gördüm ki, yedi zayıf öküz onları yer; ve yedi yeşil başak ve diğer yedi kuru başak gördüm ki, kuru başaklar yeşil başaklara üstün gelir. Ey kavmin ileri gelenleri, eğer rüya tabirini biliyor iseniz benim rüyam hakkında kesin cevap verin!" Cenab-ı Pîr efendimiz bu rüyadaki remz ve işarete intikal etmek suretiyle ayet-i kerîmeyi tefsir buyururlar. Remz ve işaret şudur ki, rüyada melikin gördüğü semiz ve zayıf öküzlerin her ikisi de cinsiyette ve surette birdirler, fakat manada bir değildirler. Rüya aynasında gösterilen şey öküzlerin suretçe bir ve manen birbirinden ayrı olduklarıdır. Bu ayrılık zayıf öküzlerin batında aslan olup semiz öküzleri yemesi ve kuru başakların yaş başakları yutması idi. Buna göre sen onların surette cinsiyetlerine ve bir olmalarına bakma, manalarına bak! Aynı şekilde insân-ı kâmil dahi surette zayıf ve nefis ehli olan kimseler ise surette kuvvetli iseler de insân-ı kâmil batında aslan olduğundan o kuvvetlileri yutar ve üstün gelir. Nitekim ilerideki şerefli beyitlerde beyan buyrulur: O insân-ı kâmilin huzûruna öküz tabîatında olarak gitsen ona münkād ve mutî' olduğun vakit, onun indinde terakkî edip ma'nâ arslanı olursun. Fakat eğer sen öküzlük ve hayvanlık tabîatından memnûn isen, o kâmilin huzûrunda ma'nâ arslanlığı talebiyle bulunma! [Yûsuf, 12/43] âyet-i إني أرى سبع بقرات سمَانِ يَأْكُلُهُنَّ سبع عجاف kerîmesinin tefsîri. Hak Teâlâ o zayıf öküzleri aç arslanlar sıfatında yaratmış idi, tâ ki o yedi semiz öküzü iştihâ ile yiyeler, eğerçi o öküzlerin sûretinin hayallerini rü'yâ âyînesinde gösterdiler. Sen ma'nâya bak! Bu âyet-i kerîme sûre-i Yûsuf'ta vâki'dir. Tafsîli tefsîr kitablarında olduğu üzere, kıssanın mücmeli budur ki: Yûsuf (a.s.) köle olarak Mısır'da satıldığı vakit, Mısır hükümeti ekâbirinden birisi satın aldı. O vakit Mısır'da hükümdâr olan melik Reyyân ibnü'l-Velîd bir rü'yâ gördü ki, bu âyet-i kerîme o rü'yâyı beyân buyuruyor: وقال الملك إني أرى سبع بقرات سمان يأكلهن سبع عجاف وسبع سنبلات خضر وآخر يابسات يا أيها الملأ أفتوني في رؤياي إن كنتم للرؤيا تعبرون (Yûsuf, 12/43) Ya'ni, "Melik Reyyan dedi ki: Ben rü'yâda yedi sémiz öküz gördüm ki, yedi zayıf öküz onları yer; ve yedi yeşil başak ve diğer yedi kuru başak gördüm ki, kuru başaklar yeşil başaklara galebe eder. Ey kavmin eşrâfı, eğer rü'yâ ta'bîrini biliyor iseniz benim rü'yâm hakkında kavî cevab verin!" Cenâb-ı Pîr efendimiz bu rü'yâdaki remz ve işârete intikāl etmek sûretiyle âyet-i kerîmeyi tefsîr buyururlar. Remz ve işâret budur ki, rü'yâda melikin gördüğü semiz ve zayıf öküzlerin her ikisi de cinsiyette ve sûrette müttehiddirler, fakat ma'nâda müttehid değildirler. Rü'yâ aynasında gösterilen şey öküzlerin sûretâ müttehid ve ma'nen yekdiğerinden ayrı olduklarıdır. Bu ayrılık zayıf öküzlerin bâtında arslan olup semiz öküzleri yemesi ve kuru başakların yaş başakları yutması idi. Binâenaleyh sen onların sûrette cinsiyetlerine ve müttehid olmalarına bakma, ma'nâlarına bak! Kezâ insân-ı kâmil dahi sûrette zayıf ve ehl-i nefs olan kimseler ise sûrette kavî iseler de insân-ı kâmil bâtında arslan olduğundan o kavîleri yutar ve galebe eder. Nitekim âtîdeki ebyât-ı şerîfede beyân buyrulur: إني أرى سبع بقرات سمان يأكلهن سبع عجاف [Yûsuf, 12/43] âyet-i kerîmesinin tefsîri. Hak Teâlâ o zayıf öküzleri aç arslanlar sıfatında yaratmış idi, tâ ki o yedi semiz öküzü iştihâ ile yiyeler, eğerçi o öküzlerin sûretinin hayallerini rü'yâ âyînesinde gösterdiler. Sen ma'nâya bak! Bu âyet-i kerîme sûre-i Yûsuf'ta vâki'dir. Tafsîli tefsîr kitablarında olduğu üzere, kıssanın mücmeli budur ki: Yûsuf (a.s.) köle olarak Mısır'da satıldığı vakit, Mısır hükümeti ekâbirinden birisi satın aldı. O vakit Mısır'da hüküm-dâr olan melik Reyyân ibnü'l-Velîd bir rü'yâ gördü ki, bu âyet-i kerîme o rü'yâyı beyân buyuruyor: وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَى سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ (Yûsuf, 12/43) Ya'ni, "Melik Reyyan dedi ki: Ben rü'yâda yedi semiz öküz gördüm ki, yedi zayıf öküz onları yer; ve yedi yeşil başak ve diğer yedi kuru başak gördüm ki, kuru başaklar yeşil başaklara galebe eder. Ey kavmin eşrâfı, eğer rü'yâ ta'bîrini biliyor iseniz benim rü'yâm hakkında kavî cevab verin!" Cenâb-ı Pîr efendimiz bu rü'yâdaki remz ve işârete intikāl etmek sûretiyle âyet-i kerîmeyi tefsîr buyururlar. Remz ve işâret budur ki, rü'yâda melikin gördüğü semiz ve zayıf öküzlerin her ikisi de cinsiyette ve sûrette müttehiddirler, fakat ma'nâda müttehid değildirler. Rü'yâ aynasında gösterilen şey öküzlerin sûretâ müttehid ve ma'nen yekdiğerinden ayrı olduklarıdır. Bu ayrılık zayıf öküzlerin bâtında arslan olup semiz öküzleri yemesi ve kuru başakların yaş başakları yutması idi. Binâenaleyh sen onların sûrette cinsiyetlerine ve müttehid olmalarına bakma, ma'nâlarına bak! Kezâ insân-ı kâmil dahi sûrette zayıf ve ehl-i nefs olan kimseler ise sûrette kavî iseler de insân-ı kâmil bâtında arslan olduğundan o kavîleri yutar ve galebe eder. Nitekim âtîdeki ebyât-ı şerîfede beyân buyrulur: 930. O Mısır'ın bir azîzi rü'yâda gördü, çünkü gayb gözüne feth-i bâb oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 930. O Mısır'ın bir azîzi rüyada gördü, çünkü gayb gözüne bir açılış oldu. "Gayb gözü"nden kastedilen, kalbin melekût âlemine (görünmeyen, ruhani âlem) dönük olan yönüdür. Çünkü kalbin, birisi melekût âlemine ve diğeri nâsût âlemine (görünen, maddi âlem) dönük olan iki yüzü vardır. Yüce Allah bir kimseye nâsût âleminde meydana gelecek bir olayı göstermek istediği zaman, bu olayın iç yüzüne uygun olan bir şekli misal âleminde (hayal âlemi) gösterir ki, buna tasavvuf terimlerinde "keşf-i muhayyel" (hayal yoluyla keşif) derler. Bu şekil yoruma muhtaçtır. "Gayb gözü"nden murâd, kalbin âlem-i melekûta olan cihetidir. Zîrâ kalbin, birisi âlem-i melekûta ve diğeri âlem-i nâsûta müteveccih olan iki yüzü vardır. Hak Teâlâ hazretleri bir kimseye âlem-i nâsûtta vâki' olacak bir hâdiseyi göstermek murâd buyurduğu vakit, bu hâdisenin bâtınına münâsib olan bir sûreti âlem-i misâlde gösterir ki, buna ıstılâhât-ı sûfiyyede “keşf-i muhayyel” derler. Bu sûret ta'bîre muhtaçtır. 931. Pervere mensûb olan çok semiz yedi öküzü, onları o yedi zayıf öküz yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 931. Besiye ait olan çok semiz yedi öküzü, o yedi zayıf öküz yedi. "Perver", evin altında her tarafından hava akımına uygun olan bodrum anlamındadır ki, orada hayvan beslerler. Buraya "pervâr" da derler (Ferheng-i Reşîdî ve Burhân). "Perverî"de, "ye" nispet için olup, "perverde" beslenmiş hayvan demek olur. Bu şerefli beyit yukarıdaki beyit ile tam bir cümle oluşturur. Yani, "O Mısır azizi, gayb gözüne açılış olduğu için rüyasında besiye ait olan çok semiz yedi öküzü gördü ki, o semiz öküzleri, o yedi zayıf öküz yedi" demek olur. "Perver", ev altında her tarafından hava cereyânına müsâid olan bodrum ma'nâsınadır ki, orada hayvan beslerler. Buraya "pervâr" dahi derler (Ferheng-i Reşîdî ve Burhân). "Perverî"de, "ye" nisbet için olup, "perverde" beslenmiş hayvan demek olur. Bu beyt-i şerîf yukarıdaki beyt ile bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya'ni, "O azîz-i Mısır, gayb gözüne feth-i bâb olduğu için rü'yâsında pervere mensûb olan çok semiz yedi öküzü gördü ki, o semiz öküzleri, o yedi zayıf öküz yedi" demek olur. 932. O zayıflar bâtında arslan idiler, yoksa öküzleri yiyici olmazlar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 932. O zayıflar içte arslan idiler, yoksa öküzleri yiyici olmazlardı. O zayıf öküzler dışta âciz görünseler de içte arslan tabiatında ve çok güçlü idiler. Eğer onlar içte güçlü olmasalardı, o dışta semiz görünen öküzleri yiyemezlerdi. Çünkü içsel olan kuvvet, dışsal olan kuvvete daima üstün gelir. O zayıf öküzler zâhirde âciz görünür iseler de bâtında arslan meşrebinde ve çok kavî idiler. Eğer onlar bâtında kavî olmasa idiler, o zâhirde semiz görünen öküzleri yiyemez idiler. Zîrâ bâtınî olan kuvvet, zâhirî olan kuvvete dâimâ gâlibdir. 933. Şimdi merd-i kâr, sûrette beşer geldi, fakat onda âdem yiyici arslan gizlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 933. Şimdi iş ehli, görünüşte insan olarak geldi, fakat onda insan yiyen aslan gizlidir. "İş ehli"nden kastedilen, bâtını faal olan insân-ı kâmildir. Yani, insân-ı kâmil dış görünüşte âciz bir insan suretinde görünür. Fakat onun bâtını o kadar güçlü bir aslandır ki, o aslanın insan yiyicilik özelliği vardır. Yani insanın hayvanlık yönünü yiyip yok eder ve onun insanlık yönü ortaya çıkar. "Merd-i kâr"dan murâd, bâtını faâl olan insân-ı kâmildir. Ya'ni, insân-ı kâmil zâhirde âciz olan bir beşer sûretinde görünür. Fakat onun bâtını o kadar kavî bir arslanıdır ki, o arslanın adam yiyicilik hassası vardır. Ya'ni âdemin cihet-i hayvâniyyetini yiyip mahveder ve onun insanlık ciheti meydâna çıkar. 930. O Mısır'ın bir azîzi rüyada gördü, çünki gayb gözüne feth-i bâb oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 930. O Mısır'ın bir azizi rüyada gördü, çünkü gayb gözüne açılış oldu. "Gayb gözü"nden kastedilen, kalbin melekût âlemine (görünmeyen, ruhani âlem) yönelik olan yönüdür. Çünkü kalbin, birisi melekût âlemine ve diğeri nâsût âlemine (görünen, maddi âlem) dönük olan iki yüzü vardır. Yüce Allah bir kimseye nâsût âleminde meydana gelecek bir olayı göstermek istediği zaman, bu olayın bâtınına (iç yüzüne) uygun olan bir şekli misâl âleminde (hayal âlemi) gösterir ki, buna tasavvuf terimlerinde "keşf-i muhayyel" (hayalî keşif) derler. Bu şekil yoruma muhtaçtır. "Gayb gözü"nden murâd, kalbin âlem-i melekûta olan cihetidir. Zîrâ kalbin, birisi âlem-i melekûta ve diğeri âlem-i nâsûta müteveccih olan iki yüzü vardır. Hak Teâlâ hazretleri bir kimseye âlem-i nâsûtta vâki' olacak bir hadiseyi göstermek murâd buyurduğu vakit, bu hadisenin bâtınına münasib olan bir sûreti âlem-i misâlde gösterir ki, buna ıstılâhât-ı sûfiyyede "keşf-i muhayyel" derler. Bu sûret ta'bîre muhtaçtır. 931. Pervere mensub olan çok semiz yedi öküzü, onları o yedi zayıf öküz yedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 931. Besi yerinde beslenmiş olan çok semiz yedi öküzü, o yedi zayıf öküz yedi. "Perver", evin altında, her tarafından hava akımına uygun olan bodrum anlamındadır ki, orada hayvan beslerler. Buraya "pervâr" da derler (Ferheng-i Reşidî ve Burhân). "Perverî"de, "ye" nispet için olup, "perverde" beslenmiş hayvan demektir. Bu şerefli beyit, yukarıdaki beyit ile tam bir cümle oluşturur. Yani, "O Mısır azizi, gayb gözüne açılış olduğu için rüyasında besi yerinde beslenmiş olan çok semiz yedi öküzü gördü ki, o semiz öküzleri, o yedi zayıf öküz yedi" demektir. "Perver", ev altında her tarafından hava cereyânına müsâid olan bodrum ma'nâsınadır ki, orada hayvan beslerler. Buraya "pervâr" dahi derler (Ferheng-i Reşidî ve Burhân). "Perverî"de, "ye" nisbet için olup, "perverde" beslenmiş hayvan demek olur. Bu beyt-i şerîf yukarıdaki beyt ile bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya'ni, "O azîz-i Mısr, gayb gözüne feth-i bâb olduğu için rü'yâsında pervere mensûb olan çok semiz yedi öküzü gördü ki, o semiz öküzleri, o yedi zayıf öküz yedi" demek olur. 932. O zayıflar bâtında arslan idiler, yoksa öküzleri yiyici olmazlar idi..✨ ✨ Sade Türkçe flash 932. O zayıflar içte arslan idiler, yoksa öküzleri yiyici olmazlardı. O zayıf öküzler dışta âciz görünseler de içte arslan tabiatında ve çok kuvvetli idiler. Eğer onlar içte kuvvetli olmasalardı, o dışta semiz görünen öküzleri yiyemezlerdi. Çünkü içsel olan kuvvet, dışsal olan kuvvete daima üstün gelir. O zayıf öküzler zâhirde âciz görünür iseler de bâtında arslan meşrebinde ve çok kavî idiler. Eğer onlar bâtında kavî olmasa idiler, o zâhirde semiz görünen öküzleri yiyemez idiler. Zîrâ bâtınî olan kuvvet, zâhirî olan kuvvete dâimâ gālibdir. 933. İmdi merd-i kâr, sûrette beşer geldi, fakat onda âdem yiyici arslan gizlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 933. Şimdi iş adamı, görünüşte insan olarak geldi, fakat onda insan yiyen aslan gizlidir. "İş adamı"ndan kasıt, iç dünyası faal olan insân-ı kâmildir. Yani, insân-ı kâmil dışarıdan âciz bir insan görünümünde belirir. Fakat onun iç dünyası o kadar güçlü bir aslandır ki, o aslanın insan yiyicilik özelliği vardır. Yani insanın hayvaniyet yönünü yiyip yok eder ve onun insanlık yönü ortaya çıkar. "Merd-i kâr"dan murâd, bâtını faâl olan insân-ı kâmildir. Ya'ni, insân-ı kâmil zâhirde âciz olan bir beşer sûretinde görünür. Fakat onun bâtını o kadar kavî bir arslandır ki, o arslanın adam yiyicilik hassası vardır. Ya'ni âdemin cihet-i hayvaniyyetini yiyip mahveder ve onun insanlık ciheti meydâna çıkar. 934. Ademi hoş yer, onu ferd yapar; eğer derdini koparırsa, onun tortusunu saf eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 934. İnsân-ı kâmil kişiyi hoş yer, onu tek yapar; eğer derdini koparırsa, onun tortusunu saf eder. İnsân-ı kâmilin iç yüzü, kişiyi latif bir şekilde yer ve ruh ile nefisten oluşan o kişiyi, ruha dönüştürmek suretiyle tek ve basit yapar. Eğer onun vücudunda ruhun derdi ve hastalığı olan nefsini kökünden koparırsa, tortusunu saf ve süzülmüş bir hale getirir. Çünkü insanın nefsanî sıfatları Hak ve hakikate perde olduğu için, başının derdi ve belasıdır. Bu dert ve bela ortadan kalkınca ruhunun sıfatı ortaya çıkar ve ruhunun gözüyle Hakk'ın cemalini müşahede eder. Bu sebeple onun kesif bir tortu mesabesinde olan nefsi, ruhanî sıfatları kazanmakla saf ve süzülmüş bir hale gelir. "Derdeş kened" ifadesinde "kened" fiili, "kerden" mastarının muzarisi olup "küned" şeklinde okunursa: "Eğer ona dert verirse" demek olur. Bundan maksat, Hak aşkı veya riyâzât ve mücâhede derdini yüklerse demektir. Yani, "Eğer insân-ı kâmil bir adama ilahi aşk veya riyâzât ve mücâhede derdini yüklerse onun tortusu saf olur" demek olur. Cenab-ı Pir efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 50. bölümünde bu anlamda şöyle buyururlar: "İsa (a.s.) عجبت من الحيوان كيف يأكل الحيوان Yani "Hayvan hayvanın etini nasıl yediğine şaşarım" buyurmuştur. Zahir ehli derler ki: "İnsan hayvan etini yer, halbuki ikisi de hayvandırlar. Bu hatadır, niçin? Çünkü insan et yer, velakin o yediği hayvan değildir, cansızdır. Çünkü ölünce hayvanlık kalmaz. Ancak maksat şudur ki, şeyh, müridini niteliksiz ve keyfiyetsiz bir halde yutar, böyle garip bir hale şaşarım." Bilinmeli ki, bu hale "fenâ-fi'ş-şeyh" derler. Allah dostları buyurmuşlardır ki: "Bir mürid bu makama geldiğinde, kendi vücudunu şeyhin vücudunda fani olmuş görür; konuştuğu zaman şeyhi konuşur, dinlediği zaman şeyhi dinler. Bu makamdan ilerlediğinde "fenâ-fi'r-resûl"e ve ondan daha da ilerleyince "fenâ-fillâh"a ulaşır. İnsân-ı kâmilin bâtını adamı latîf bir sûrette yer ve rûh ile nefisten mürek-keb olan o adamı, rûh hâline kalb etmek sûretiyle ferd ve basît yapar. Eğer onun vücudunda rûhun derdi ve illeti olan nefsini kökünden koparırsa, tor-tusunu sâf ve süzülmüş bir hâle getirir. Zîrâ insanın sıfât-ı nefsâniyyesi Hak ve hakîkate hicâb olduğu cihetle, başının derdi ve belâsıdır. Bu derd ve belâ mündefi' olunca ruhunun sıfatı zâhir olup, rûhunun gözüyle cemâl-i Hakk'ı müşâhede eder. Binâenaleyh onun kesif bir tortu mesâbesinde olan nefsi sı-fât-ı rûhâniyyeyi iktisab etmekle sâf ve süzülmüş bir hâle gelir. "Derdeş kened" ibâresinde "kened" fiili, "kerden" masdarının müzâri'i olup mazmûm [ya'ni "küned"] okunursa: "Eğer ona derd eylerse" demek olur. Bundan murâd, aşk-ı Hak veyâ riyâzât ve mücâhede derdini tahmîl ederse demektir. Ya'ni, "Eğer insan-ı kâmil bir adama aşk-ı ilâhî veyâ riyâ-zet ve mücâhede derdini tahmîl ederse onun tortusu sâf olur" demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fihi Mâ Fih'in 50. faslında bu ma'nâda şöyle buyu-rurlar: "Îsâ (a.s.) عجبت من الحيوان كيف يأكل الحيوان Ya'ni "Hayvan hayvanın etini nasıl yediğine taaccüb ederim" buyurmuştur. Ehl-i zahir derler ki: “İnsan hayvan etini ekl eder, halbuki ikisi de hayvandırlar. Bu hatâdır, niçin? Zîrâ insan et yer, velâkin o yediği hayvan değildir, cemâddır. Çünki ölünce hay-vanlık kalmaz. Ancak garaz budur ki, şeyh, mürîdini bî-keyfiyet ve niteliksiz bir hâlde yutar, böyle garîb bir hâle taaccüb ederim." Ma'lûm olsun ki, bu hâ-le "fenâ-fi'ş-şeyh" derler. Ehlullah buyurmuşlardır ki: "Bir mürid bu makāma geldikde, kendi vücudunu şeyhin vücudunda fânî olmuş görür; söylediği va-kit şeyhi söyler, dinlediği vakit şeyhi dinler. Bu makamdan terakkî ettikde "fenâ-fi'r-resûl" ve ondan dahi terakkî edince "fenâ-fillâh"a vâsıl olur. 935. O, o bir derdden dolayı cümle derdlerden kurtulur, o ayağı Süha'ya koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 935. O, o bir dert yüzünden bütün dertlerden kurtulur, o ayağını Süha'ya basar. O mürid (tasavvuf yolunda ilerleyen kişi), insân-ı kâmilin sohbetinden elde ettiği bir dert yüzünden, dünyanın ve ahiretin bütün dertlerinden kurtulur. Ruhunun ayağını Süha üzerine basar. "Süha", "Benâtü'n-na'ş-i kübrâ" denilen yıldızlara yakın, küçük görünen bir yıldızın ismidir. Onun yeryüzünden küçük görünmesi çok uzak olmasından kaynaklanır. Şerefli beyitte "Süha" ifadesiyle ruhun çok yüksek makamına işaret edilir. O mürîd, insân-ı kâmilin sohbetinden hâsıl ettiği bir derdden dolayı, dün-yânın ve âhiretin bütün derdlerinden kurtulur. Ruhunun ayağını Sühâ üzeri-ne koyar. "Sühâ", "Benâtü'n-na'ş-i kübrâ" ta'bîr olunan yıldızlara yakın, kü-çük görünen bir yıldızın ismidir. Onun arzdan küçük görünmesi pek uzak ol-masından nâşîdir. Beyt-i şerîfte "Sühâ” ta'bîriyle rûhun pek yüksek mahalle- 934. Ademi hoş yer, onu ferd yapar; eğer derdini koparırsa, onun tortusunu saf eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 934. Âdemi hoş yer, onu fert yapar; eğer derdini koparırsa, onun tortusunu saf eder. İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) adamı latif bir şekilde yer ve ruh ile nefisten oluşmuş olan o adamı, ruh hâline dönüştürmek suretiyle fert ve basit yapar. Eğer onun vücudunda ruhun derdi ve hastalığı olan nefsini kökünden koparırsa, tortusunu saf ve süzülmüş bir hâle getirir. Çünkü insanın nefse ait sıfatları Hak ve hakikate perde olduğu için, başının derdi ve belasıdır. Bu dert ve bela ortadan kalkınca ruhunun sıfatı ortaya çıkar ve ruhunun gözüyle Hakk'ın cemalini müşahade eder. Bu sebeple onun kesif bir tortu mesabesinde olan nefsi, ruhani sıfatları kazanmakla saf ve süzülmüş bir hâle gelir. "Derdeş kened" ifadesinde "kened" fiili, "kerden" masdarının müzari'i olup mazmum [yani "küned"] okunursa: "Eğer ona dert eylerse" demek olur. Bundan murat, Hak aşkı veya riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) derdini yüklerse demektir. Yani, "Eğer insân-ı kâmil bir adama ilahi aşk veya riyâzet ve mücâhede derdini yüklerse onun tortusu saf olur" demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 50. faslında bu anlamda şöyle buyururlar: "İsa (a.s.) عجبت من الحيوان كيف يأكل الحيوان Yani "Hayvan hayvanın etini nasıl yediğine şaşarım" buyurmuştur. Zahir ehli derler ki: "İnsan hayvan etini yer, hâlbuki ikisi de hayvandır. Bu hatadır, niçin? Çünkü insan et yer, velakin o yediği hayvan değildir, cansızdır. Çünkü ölünce hayvanlık kalmaz. Ancak maksat şudur ki, şeyh, müridini niteliksiz bir hâlde yutar, böyle garip bir hâle şaşarım." Bilinmeli ki, bu hâle "fenâ-fi'ş-şeyh" (şeyhte fani olma) derler. Allah dostları buyurmuşlardır ki: "Bir mürid bu makama geldiğinde, kendi varlığını şeyhin varlığında fani olmuş görür; söylediği vakit şeyhi söyler, dinlediği vakit şeyhi dinler. Bu makamdan ilerlediğinde "fenâ-fi'r-resûl" (resulde fani olma) ve ondan dahi ilerleyince "fenâ-fillâh"a (Allah'ta fani olma) ulaşır. İnsân-ı kâmilin bâtını adamı latîf bir sûrette yer ve rûh ile nefisten mürekkeb olan o adamı, rûh hâline kalb etmek sûretiyle ferd ve basît yapar. Eğer onun vücudunda rûhun derdi ve illeti olan nefsini kökünden koparırsa, tortusunu sâf ve süzülmüş bir hâle getirir. Zîrâ insanın sıfât-ı nefsâniyyesi Hak ve hakîkate hicâb olduğu cihetle, başının derdi ve belâsıdır. Bu derd ve belâ mündefi' olunca ruhunun sıfatı zâhir olup, rûhunun gözüyle cemâl-i Hakk'ı müşâhede eder. Binâenaleyh onun kesif bir tortu mesâbesinde olan nefsi sıfât-ı rûhâniyyeyi iktisab etmekle sâf ve süzülmüş bir hâle gelir. "Derdeş kened" ibâresinde "kened" fiili, "kerden" masdarının müzâri'i olup mazmûm [ya'ni "küned"] okunursa: "Eğer ona derd eylerse" demek olur. Bundan murâd, aşk-ı Hak veyâ riyâzât ve mücâhede derdini tahmîl ederse demektir. Ya'ni, "Eğer insan-ı kâmil bir adama aşk-ı ilâhî veyâ riyâzet ve mücâhede derdini tahmîl ederse onun tortusu sâf olur" demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fihi Mâ Fih'in 50. faslında bu ma'nâda şöyle buyururlar: "Îsâ (a.s.) عجبت من الحيوان كيف يأكل الحيوان Ya'ni "Hayvan hayvanın etini nasıl yediğine taaccüb ederim" buyurmuştur. Ehl-i zâhir derler ki: “İnsan hayvan etini ekl eder, halbuki ikisi de hayvandırlar. Bu hatâdır, niçin? Zîrâ insan et yer, velâkin o yediği hayvan değildir, cemâddır. Çünki ölünce hayvanlık kalmaz. Ancak garaz budur ki, şeyh, mürîdini bî-keyfiyet ve niteliksiz bir hâlde yutar, böyle garîb bir hâle taaccüb ederim." Ma'lûm olsun ki, bu hâle "fenâ-fi'ş-şeyh" derler. Ehlullah buyurmuşlardır ki: "Bir mürid bu makāma geldikde, kendi vücudunu şeyhin vücudunda fânî olmuş görür; söylediği vakit şeyhi söyler, dinlediği vakit şeyhi dinler. Bu makamdan terakkî ettikde "fenâ-fi'r-resûl" ve ondan dahi terakkî edince "fenâ-fillâh"a vâsıl olur. 935. O, o bir derdden dolayı cümle derdlerden kurtulur, o ayağı Sühâ'ya koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 935. O, o bir dertten dolayı bütün dertlerden kurtulur, o ayağını Süha'ya koyar. O mürid (Hakk yolcusu), insân-ı kâmilin sohbetinden elde ettiği bir dertten dolayı, dünyanın ve ahiretin bütün dertlerinden kurtulur. Ruhunun ayağını Süha üzerine koyar. "Süha", "Benâtü'n-na'ş-i kübrâ" (Büyük Ayı takım yıldızı) denilen yıldızlara yakın, küçük görünen bir yıldızın ismidir. Onun yeryüzünden küçük görünmesi, çok uzak olmasından kaynaklanır. Şerefli beyitte "Süha" ifadesiyle ruhun çok yüksek makamlara yükseleceğine işaret buyrulur. Bazı nüshalarda "Süha" yerine "sema" (gök) geçmektedir. Bu da aynı anlamı ifade eder. O mürîd, insân-ı kâmilin sohbetinden hâsıl ettiği bir derdden dolayı, dünyânın ve âhiretin bütün derdlerinden kurtulur. Rûhunun ayağını Sühâ üzerine koyar. "Sühâ", "Benâtü'n-na'ş-i kübrâ" ta'bîr olunan yıldızlara yakın, küçük görünen bir yıldızın ismidir. Onun arzdan küçük görünmesi pek uzak olmasından nâşîdir. Beyt-i şerîfte "Sühâ” ta'bîriyle rûhun pek yüksek mahalle- re urûc edeceğine işâret buyrulur. Ba'zı nüshalarda "Sühâ" yerine "semâ” vâ-ki' olmuştur. Bu da aynı ma'nâyı ifade eder. 936. "Pür-nühûset olan karga gibi ne kadar söylersin, ey Halil neden dolayı horoz öldürdün?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 936. "Uğursuzluk dolu karga gibi ne kadar söylersin, ey Halil neden dolayı horoz öldürdün?" Bu şerefli beyitteki hitabı Hz. Pîr efendimiz kendi şerefli zâtlarına ve iç âlemlerine yöneltirler. Yani, "Ey vaktin Halil'i olan Mevlânâ, tabiatında uğursuzluk dolu olan karga gibi ne kadar söylersin ve sözü uzatırsın, müridin iç âleminde horoz mesabesinde olan sıfatı niçin söküp atarsın?" Bu beyt-i şerîfteki hitâbı Hz. Pîr efendimiz kendi zât-ı şerîflerine ve bâtın-larına tevcîh buyururlar. Ya'ni, "Ey vaktin Halîl'i olan Mevlânâ, tab'ında uğursuzluk dolu olan karga gibi ne kadar söylersin ve sözü uzatırsın, mürî-din bâtınında horoz mesâbesinde olan sıfatı niçin kal' ve izâle edersin?" 937. Dedi, "Ferman için!" "Fermanın hikmetini söyle, tâ ki onu mu-be-mû tesbih edici olayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 937. Dedi, "Ferman için!" "Fermanın hikmetini söyle ki, onu inceden inceye tesbih edeyim!" Cenâb-ı Pîr'in (Hz. Mevlânâ) şerefli iç âlemleri cevap olarak dedi: "Horozu ilâhî ferman olduğu için öldürdüm." Dış âlemleri tekrar iç âlemlerine hitap edip buyuruyorlar ki: "O hâlde ilâhî fermanın sebebini ve hikmetini söyle! Ta ki bu ilâhî hikmet ortaya çıksın da ben onu inceden inceye tesbih ve tenzih edeyim ve hayret edip "Sübhanallah" diyeyim!" Cenâb-ı Pîr'in bâtın-ı şerîfleri cevâben dedi: "Horozu fermân-ı ilâhî olduğu için öldürdüm." Zâhirleri tekrar bâtınlarına hitâb edip buyuruyorlar ki: "O hâlde fermân-ı ilâhînin sebeb ve hikmetini söyle! Tâ ki bu hikmet-i ilâhî zâ-hir olsun da ben onu inceden inceye tesbîh ve tenzîh edici olayım ve taaccüb edip "Sübhanellah" diyeyim!" ## Onun beyânındadır ki, Halîl (a.s.)ın horozu öldürmesi, mürîdin bâtınında olan sıfât-ı mezmûme-i mühlikeden hangi sıfatın kam' ve kahrına işâret idi? 938. O, şehvete mensûbdur ve çok şehvet-peresttir. O, zevksiz olan zehirli şa-rabdan sarhoştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 938. O, şehvete mensuptur ve çok şehvet düşkünüdür. O, zevksiz olan zehirli şaraptan sarhoştur. yükseleceğine işaret buyrulur. Bazı nüshalarda "Sühâ" yerine "semâ" (gök) geçmiştir. Bu da aynı anlamı ifade eder. re urûc edeceğine işâret buyrulur. Ba'zı nüshalarda "Sühâ" yerine "semâ” vâ-ki' olmuştur. Bu da aynı ma'nâyı ifade eder. 936. "Pür-nühûset olan karga gibi ne kadar söylersin, ey Halil neden dolayı horoz öldürdün?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 936. "Uğursuzluk dolu karga gibi ne kadar söylersin, ey Halil neden dolayı horoz öldürdün?" Bu şerefli beyitteki hitabı Hz. Pîr efendimiz kendi şerefli zâtlarına ve iç âlemlerine yöneltirler. Yani, "Ey vaktin Halil'i olan Mevlânâ, tabiatında uğursuzluk dolu olan karga gibi ne kadar söylersin ve sözü uzatırsın, müridin iç âleminde horoz mesabesinde olan sıfatı niçin söküp atarsın?" Bu beyt-i şerîfteki hitâbı Hz. Pîr efendimiz kendi zât-ı şerîflerine ve bâtın-larına tevcîh buyururlar. Ya'ni, "Ey vaktin Halîl'i olan Mevlânâ, tab'ında uğursuzluk dolu olan karga gibi ne kadar söylersin ve sözü uzatırsın, mürî-din bâtınında horoz mesâbesinde olan sıfatı niçin kal' ve izâle edersin?" 937. Dedi, "Ferman için!" "Fermanın hikmetini söyle, tâ ki onu mu-be-mû tesbih edici olayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 937. Dedi, "Ferman için!" "Fermanın hikmetini söyle ki, onu inceden inceye tesbih edeyim!" Cenâb-ı Pîr'in (Hz. Mevlânâ) şerefli iç âlemleri cevap olarak dedi: "Horozu ilâhî ferman olduğu için öldürdüm." Dış âlemleri tekrar iç âlemlerine hitap edip buyuruyorlar ki: "O hâlde ilâhî fermanın sebebini ve hikmetini söyle! Ta ki bu ilâhî hikmet ortaya çıksın da ben onu inceden inceye tesbih ve tenzih edeyim ve hayret edip "Sübhanallah" diyeyim!" Cenâb-ı Pîr'in bâtın-ı şerîfleri cevâben dedi: "Horozu fermân-ı ilâhî olduğu için öldürdüm." Zâhirleri tekrar bâtınlarına hitâb edip buyuruyorlar ki: "O hâlde fermân-ı ilâhînin sebeb ve hikmetini söyle! Tâ ki bu hikmet-i ilâhî zâ-hir olsun da ben onu inceden inceye tesbîh ve tenzîh edici olayım ve taaccüb edip "Sübhanellah" diyeyim!" ## Onun beyânındadır ki, Halîl (a.s.)ın horozu öldürmesi, mürîdin bâtınında olan sıfât-ı mezmûme-i mühlikeden hangi sıfatın kam' ve kahrına işâret idi? 938. O, şehvete mensûbdur ve çok şehvet-peresttir. O, zevksiz olan zehirli şa-rabdan sarhoştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 938. O, şehvete mensuptur ve çok şehvet düşkünüdür. O, zevksiz olan zehirli şaraptan sarhoştur. "Jâj", tatsız ve zevksiz bir sebzedir ki, tohumsuz olur ve "boş, faydasız" anlamındadır; ve bir ottur ki, deve onu çiğner ve yutamaz ve Mâverâünnehir'de Kıpçak vilayetinde bulunur (Şemsü'l-Lügat). Yani, o horoz şehvete mensuptur ve çok şehvet düşkünüdür. O biçare cismi zehirleyen boş ve faydasız olan bir şaraptan sarhoştur. "Jâj", tatsız ve zevksiz bir sebzedir ki, tohumsuz olur ve "bîhûde" ma'nâsınadır; ve bir ottur ki, deve onu çiğner ve yutamaz ve Mâverâünnehir'de Kıpçak vilâyetinde olur (Şemsü'l-Lügat). Ya'ni, o horoz şehvete mensûbdur ve çok şehvet-peresttir. O bîçâre cismi zehirleyen boş ve beyhûde olan bir şarâbdan sarhoştur. 939. Ey vasî, eğer nesil olmasa idi, âdem onun arından dolayı kendini hadım ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 939. Ey vasiyet edilen kişi, eğer nesil olmasa idi, insan onun utancından dolayı kendini hadım ederdi. "Vasiyet edilen kişi", kendisine vasiyet edilmiş olan kimse; "hadım", üreme organı kesilen, hadım edilen kimse anlamlarındadır. Yani, "Ey kendisine şehvetten sakınması tavsiye edilmiş olan mürid! Şehvet, hayvanlığın gereğidir. Eğer bu şehvet, varlık âleminde neslin devamı için, Yüce Allah tarafından cismaniyet âleminde bir kural olarak konulmamış olsaydı, insan, yani hayvanlıktan tiksinen insân-ı kâmil, o şehvet hükmünün bedeninde ortaya çıkmasını ayıp görerek ve o fiilden utanarak kendisini hadım yapardı." "Vasî", kendisine vasiyet olunmuş olan kimse; "hasî", âlet-i tenâsülü kesilen, hadım edilen kimse ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Ey kendisine şehvetten ictinâb etmesi tavsiye edilmiş olan mürîd! Şehvet, hayvanlığın iktizâsıdır. Eğer bu şehvet âlem-i sûrette teselsül-i nesl için, Hak Teâlâ tarafından cismâniyet âleminde bir kâide olarak vaz' buyrulmamış olsa idi, âdem, ya'ni hayvâniyetten istikrâh eden insân-ı kâmil, o şehvet hükmünün cisminde zuhûrunu ayıp görerek ve o fiilden arlanarak kendisini hadım yapardı." 940. İblîs-i laîn: “Dâd-ara, bu şikâr için kuvvetli bir tuzak isterim!" dedi. [942]✨ ✨ Sade Türkçe flash 940. Lânetli İblis: "Ey adalet ve hak getiren (Allah), bu av için kuvvetli bir tuzak isterim!" dedi. [942] "Dâd-âr", "dâd" ve "âr" kelimelerinden oluşmuş birleşik bir sıfattır; "adalet ve hak getiren" anlamına gelir ki, kastedilen Yüce Allah'tır. Yani, ilahi huzurdan kovulmuş olan İblis, Yüce Allah'a hitaben dedi ki: "İnsanoğlunu avlayıp felakete sürüklemek için kuvvetli bir tuzak isterim!" "Dâd-âr", "dâd" ile "âr" kelimelerinden mürekkeb vasf-ı terkîbîdir; "adl ve hak getirici" demek olur ki, murâd Hak Teâlâ hazretleridir. Ya'ni, huzûr-i ilâhîden matrûd olan İblîs, Hak Teâlâ hazretlerine hitâben dedi ki: "Benî-Âdem'i avlayıp felâkete sürüklemek için kuvvetli bir tuzak isterim!" 941. "Bunun sebebiyle halaikı kapabilirsin!" diye ona altın ve gümüş ve at sürüsünü gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 941. "Bunun sebebiyle halkı kapabilirsin!" diye ona altın ve gümüş ve at sürüsünü gösterdi. Yüce Allah, İblis'e tuzak olmak üzere, dünya malından önce altını, gümüşü ve at sürüsünü gösterdi ve "İşte bunlar sebebiyle halkı hidayet yolundan kapıp sapkınlığa düşürebilirsin!" buyurdu. Hak Teâlâ hazretleri, İblîs'e tuzak olmak üzere, metâ'-ı dünyâdan evelâ altını ve gümüşü ve at sürüsünü gösterdi ve "İşte bunlar sebebiyle halâikı hidâyet yolundan kapıp dalâlete düşürebilirsin!" buyurdu. 942. "Aferin!" dedi ve ekşi yüzle dudağını sarkıttı. Sıkılmış turunç gibi ekşi yüzlü oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 942. "Aferin!" dedi ve ekşi yüzle dudağını sarkıttı. Sıkılmış turunç gibi ekşi yüzlü oldu. "Jâj", tatsız ve zevksiz bir sebzedir ki, tohumsuz olur ve "bîhûde" (boş, faydasız) anlamına gelir; ve bir ottur ki, deve onu çiğner ve yutamaz ve Mâverâünnehir'de Kıpçak vilayetinde olur (Şemsü'l-Lügat). Yani, o horoz şehvete mensuptur ve çok şehvetperesttir. O biçare cismi zehirleyen boş ve faydasız olan bir şaraptan sarhoştur. "Jâj", tatsız ve zevksiz bir sebzedir ki, tohumsuz olur ve "bîhûde" ma'nâsınadır; ve bir ottur ki, deve onu çiğner ve yutamaz ve Mâverâünnehir'de Kıpçak vilâyetinde olur (Şemsü'l-Lügat). Ya'ni, o horoz şehvete mensûbdur ve çok şehvetperesttir. O bîçâre cismi zehirleyen boş ve beyhûde olan bir şarâbdan sarhoştur. 939. Ey vasî, eğer nesil olmasa idi, âdem onun arından dolayı kendini hadım ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 939. Ey vasiyet edilen kişi, eğer nesil olmasa idi, insan onun utancından dolayı kendini hadım ederdi. "Vasiyet edilen kişi", kendisine vasiyet edilmiş olan kimse; "hadım", üreme organı kesilen, hadım edilen kimse anlamlarındadır. Yani, "Ey kendisine şehvetten sakınması tavsiye edilmiş olan mürid! Şehvet, hayvanlığın gereğidir. Eğer bu şehvet, varlık âleminde neslin devamı için, Yüce Allah tarafından cismaniyet âleminde bir kural olarak konulmamış olsaydı, insan, yani hayvanlıktan tiksinen insân-ı kâmil, o şehvet hükmünün bedeninde ortaya çıkmasını ayıp görerek ve o fiilden utanarak kendisini hadım yapardı." "Vasî", kendisine vasiyet olunmuş olan kimse; "hasî", âlet-i tenâsülü kesilen, hadım edilen kimse ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Ey kendisine şehvetten ictinâb etmesi tavsiye edilmiş olan mürîd! Şehvet, hayvanlığın iktizâsıdır. Eğer bu şehvet âlem-i sûrette teselsül-i nesl için, Hak Teâlâ tarafından cismâniyet âleminde bir kâide olarak vaz' buyrulmamış olsa idi, âdem, ya'ni hayvâniyetten istikrâh eden insân-ı kâmil, o şehvet hükmünün cisminde zuhûrunu ayıp görerek ve o fiilden arlanarak kendisini hadım yapardı." 940. İblîs-i laîn: “Dâd-ara, bu şikâr için kuvvetli bir tuzak isterim!” dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 940. Lânetli İblis: "Ey adalet ve hak getiren, bu av için kuvvetli bir tuzak isterim!" dedi. "Dâd-âr", "dâd" ve "âr" kelimelerinden oluşan birleşik bir sıfattır; "adalet ve hak getirici" demektir ki, kastedilen Yüce Allah'tır. Yani, ilahi huzurdan kovulmuş olan İblis, Yüce Allah'a hitaben dedi ki: "İnsanoğlunu avlayıp felakete sürüklemek için kuvvetli bir tuzak isterim!" "Dâd-âr", "dâd" ile "âr" kelimelerinden mürekkeb vasf-ı terkîbîdir; "adl ve hak getirici" demek olur ki, murâd Hak Teâlâ hazretleridir. Ya'ni, huzûr-i ilâhîden matrûd olan İblîs, Hak Teâlâ hazretlerine hitâben dedi ki: "Benî-Âdem'i avlayıp felâkete sürüklemek için kuvvetli bir tuzak isterim!" 941. “Bunun sebebiyle halâikı kapabilirsin!” diye ona altın ve gümüş ve at sürüsünü gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 941. “Bunun sebebiyle yaratılmışları kapabilirsin!” diye ona altın ve gümüşü ve at sürüsünü gösterdi. Yüce Allah, İblîs'e tuzak olmak üzere, dünya malından önce altını ve gümüşü ve at sürüsünü gösterdi ve “İşte bunlar sebebiyle yaratılmışları hidayet yolundan kapıp sapkınlığa düşürebilirsin!” buyurdu. Hak Teâlâ hazretleri, İblîs'e tuzak olmak üzere, metâ'-ı dünyâdan evelâ altını ve gümüşü ve at sürüsünü gösterdi ve “İşte bunlar sebebiyle halâikı hidâyet yolundan kapıp dalâlete düşürebilirsin!” buyurdu. 942. “Aferin!” dedi ve ekşi yüzle dudağını sarkıttı. Sıkılmış turunç gibi ekşi yüzlü oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 942. "Aferin!" dedi ve ekşi yüzle dudağını sarkıttı. Sıkılmış turunç gibi ekşi yüzlü oldu. "Lünc", dudak demektir; "türüncîden", asık suratlı olmak ve yüzünü buruşturmak demektir. Yani, Yüce Allah hazretlerinin verdiği bu tuzağa karşı görünüşte beğendi ve aferin dedi. Ancak memnun olmayıp dudağını sarkıttı ve memnuniyetsizliğini gösterdi; ve sıkılmış turunç kabuğu nasıl buruşuk olursa, onun yüzü de böyle buruşuk oldu ve yüzünü ekşitti. "Lünc", dudak; "türüncîden", abûs olmak ve yüzünü buruşturmak. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretlerinin verdiği bu tuzağa karşı zâhiren tahsîn etti ve âferîn dedi. Velâkin memnun olmayıp dudağını sarkıttı ve gayr-ı memnûn vaziyetini gösterdi; ve sıkılmış turunç kabuğu nasıl buruşuk olursa, onun yüzü de böyle buruşuk oldu ve yüzünü ekşitti. 943. İmdi Hak o geri kalmışa latîf ma`denlerden altını ve gevheri peşkeş etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 943. Şimdi Hak, o geri kalmışa latif madenlerden altını ve cevheri peşkeş etti. Yani, Yüce Allah hazretleri, onun bu memnuniyetsizliğini takiben, o yüce dergâhtan geri kalmış olan İblis'e, altına ek olarak, pırlanta ve elmas ve la'l ve yakut ve zümrüt gibi latif madenlerden birtakım cevherleri de peşkeş ve hediye etti ve buyurdu: Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri onun bu adem-i memnuniyetini müteakib, o dergâh-ı izzetten geri kalmış olan İblîs'e altına ilâveten, pırlanta ve elmas ve la'l ve yâkūt ve zümrüd gibi latîf ma'denlerden birtakım gevherleri de peşkeş ve hediye etti ve buyurdu: 944. “Ey laîn, bu diğer tuzağı da al!" "Ey ni'mel-muîn bundan da ziyâde ver!" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 944. "Ey lânetli, bu diğer tuzağı da al!" "Ey ne güzel yardımcı, bundan da fazlasını ver!" dedi. Bu beytin birinci mısraı, yukarıdaki beyitle bağlantılıdır. Yani, Hak, altına ek olarak mücevherleri de hediye olarak verip: "Ey kovulmuş, bu diğer tuzağı da al!" buyurdu demek olur. İblis buna da kanaat etmeyip: "Ey güzel yardımcı, bundan daha fazlasını ver!" diye niyaz etti. Bu beytin birinci mısrâ'ı yukarıki beytin merbûtudur. Ya'ni, Hak, altına ilâveten gevherleri de hediye olarak verip: "Ey matrûd, bu diğer tuzağı da al!" buyurdu demek olur. İblîs buna da kanâat etmeyip: "Ey güzel yardımcı, bundan daha ziyâde ver!" diye niyâz etti. 945. Yağlıyı ve tatlıyı ve kıymetli şurupları ve yüz ipekli libasları ona verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 945. Yağlıyı, tatlıyı, kıymetli şurupları ve yüz ipekli elbiseleri ona verdi. Yani Yüce Allah, İblis'in aşırı isteği üzerine, ona tuzak olmak üzere lezzetli yiyecekler ve nefis içecekler verdi. Çünkü gönül bu hazlar tarafına yönelir ve lezzetlerde boğulması sebebiyle Hak'tan uzaklaşır. Gerçekte bu şeyler kendi özünde mübahtır (dinen serbesttir). Lakin onların elde edilmesine dalmak ve onlarla haz almakta boğulmak büyük bir fitnedir ve bu sebeple şeytanın bunlarda ortaklığı vardır. Ya'ni Hak Teâlâ ziyâde talebi üzerine İblîs'e tuzak olmak üzere me'kûlât-ı lezîze ve meşrûbât-ı nefiseyi verdi. Zîrâ gönül bu telezzüzât tarafına hareket eder ve lezzetlerde istiğrâkı hasebiyle Hak'tan uzaklaşır. Vâkıâ bu eşyâ hadd-i zâtında mübahtır. Lakin onların tahsîline dalmak ve onlar ile telezzüzde müstağrak olmak fitne-i azîmedir ve bu sebeble şeytanın bunlarda müşâreketi vardır. 946. Dedi: "Ya Rab, bundan ziyade meded isterim, tâ ki onları hurma lifinden ipe bağlayayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 946. Dedi: "Ey Rabbim, bundan daha fazla yardım isterim, tâ ki onları hurma lifinden ipe bağlayayım!" "Lünc", dudak; "türüncîden", asık suratlı olmak ve yüzünü buruşturmak. Yani, Yüce Allah hazretlerinin verdiği bu tuzağa karşı görünüşte beğendi ve aferin dedi. Ancak memnun olmayıp dudağını sarkıttı ve memnuniyetsiz hâlini gösterdi; ve sıkılmış turunç kabuğu nasıl buruşuk olursa, onun yüzü de böyle buruşuk oldu ve yüzünü ekşitti. "Lünc", dudak; "türüncîden", abûs olmak ve yüzünü buruşturmak. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretlerinin verdiği bu tuzağa karşı zâhiren tahsîn etti ve âferîn dedi. Velâkin memnun olmayıp dudağını sarkıttı ve gayr-ı memnûn vaziyetini gösterdi; ve sıkılmış turunç kabuğu nasıl buruşuk olursa, onun yüzü de böyle buruşuk oldu ve yüzünü ekşitti. 943. İmdi Hak o geri kalmışa latîf ma`denlerden altını ve gevheri peşkeş etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 943. Şimdi Hak, o geri kalmışa latif madenlerden altını ve cevheri peşkeş etti. Yani, Yüce Allah hazretleri, onun bu memnuniyetsizliğini takiben, o yüce dergâhtan geri kalmış olan İblis'e, altına ek olarak, pırlanta ve elmas ve la'l ve yakut ve zümrüt gibi latif madenlerden birtakım cevherleri de peşkeş ve hediye etti ve buyurdu: Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri onun bu adem-i memnuniyetini müteakib, o dergâh-ı izzetten geri kalmış olan İblîs'e altına ilâveten, pırlanta ve elmas ve la'l ve yâkūt ve zümrüd gibi latîf ma'denlerden birtakım gevherleri de peşkeş ve hediye etti ve buyurdu: 944. “Ey laîn, bu diğer tuzağı da al!" "Ey ni'mel-muîn bundan da ziyâde ver!" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 944. "Ey lânetli, bu diğer tuzağı da al!" "Ey ne güzel yardımcı, bundan da fazlasını ver!" dedi. Bu beytin birinci mısraı, yukarıdaki beyitle bağlantılıdır. Yani, Hak, altına ek olarak mücevherleri de hediye olarak verip: "Ey kovulmuş, bu diğer tuzağı da al!" buyurdu demek olur. İblis buna da kanaat etmeyip: "Ey güzel yardımcı, bundan daha fazlasını ver!" diye niyaz etti. Bu beytin birinci mısrâ'ı yukarıki beytin merbûtudur. Ya'ni, Hak, altına ilâveten gevherleri de hediye olarak verip: "Ey matrûd, bu diğer tuzağı da al!" buyurdu demek olur. İblîs buna da kanâat etmeyip: "Ey güzel yardımcı, bundan daha ziyâde ver!" diye niyâz etti. 945. Yağlıyı ve tatlıyı ve kıymetli şurupları ve yüz ipekli libasları ona verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 945. Yağlıyı, tatlıyı, kıymetli şurupları ve yüz ipekli elbiseleri ona verdi. Yani Yüce Allah, İblis'in aşırı isteği üzerine, ona tuzak olmak üzere lezzetli yiyecekler ve nefis içecekler verdi. Çünkü gönül bu hazlar tarafına yönelir ve lezzetlerde boğulması sebebiyle Hak'tan uzaklaşır. Gerçekte bu şeyler kendi özünde mübahtır (dinen serbesttir). Lakin onların elde edilmesine dalmak ve onlarla haz almakta boğulmak büyük bir fitnedir ve bu sebeple şeytanın bunlarda ortaklığı vardır. Ya'ni Hak Teâlâ ziyâde talebi üzerine İblîs'e tuzak olmak üzere me'kûlât-ı lezîze ve meşrûbât-ı nefiseyi verdi. Zîrâ gönül bu telezzüzât tarafına hareket eder ve lezzetlerde istiğrâkı hasebiyle Hak'tan uzaklaşır. Vâkıâ bu eşyâ hadd-i zâtında mübahtır. Lakin onların tahsîline dalmak ve onlar ile telezzüzde müstağrak olmak fitne-i azîmedir ve bu sebeble şeytanın bunlarda müşâreketi vardır. 946. Dedi: "Ya Rab, bundan ziyade meded isterim, tâ ki onları hurma lifinden ipe bağlayayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 946. Dedi: "Ya Rab, bundan daha fazla yardım isterim, tâ ki onları hurma lifinden ipe bağlayayım!" İblis bu tuzakları yeterli görmedi ve "Ey Rabbim, bundan daha fazla yardım isterim, tâ ki saptırma görevim kuvvetli olsun da onların boyunlarını hurma lifinden örülmüş olan ip ile sapkınlık vadisinde sıkı sıkı bağlayayım, asla hidayet yolunu bulamasınlar." Tebbet Suresi, 111/5. ayetine ["Boynunda hurma lifinden bükülmüş bir ip olduğu hâlde"] işaret buyrulur. İblis bu tuzakları kâfi görmedi ve “Yâ Rab bundan ziyâde yardım isterim, tâ ki vazîfe-i idlâlim kuvvetli olsun da onların boyunlarını hurma lifinden örülmüş olan ip ile dalâlet vâdîsinde sıkı sıkı bağlayayım, aslâ hidâyet yolunu bulamasınlar. فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ (Tebbet, 111/5) [“Boynunda hurma lifinden bükülmüş bir ip olduğu hâlde”] âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. 947. “Hattâ senin sarhoşların ki, erkek ve şecî'dirler, o bağları erkekçesine koparırlar.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 947. “Hatta senin sarhoşların ki, erkek ve cesurdurlar, o bağları erkekçesine koparırlar.” “Ey Rabbim, bu verdiğin tuzağı ve bağları senin erkek ve cesur olan sarhoşların erkekçesine koparırlar. Çünkü senin aşkının sarhoşları katında bunlar zayıf bir bağ ve tuzaktır.” “Yâ Rab, bu verdiğin tuzağı ve bağları senin erkek ve şecî' olan sarhoşlarının erkekçesine koparırlar. Zîrâ senin aşkının sarhoşları indinde bunlar zayıf bir bağ ve tuzaktır.” 948. “Tâ ki bu tuzak ve hevâ ipleri sebebi ile senin merdlerin nâmerdlerden cüdâ olsun.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 948. “Tâ ki bu tuzak ve nefsin arzuları sebebiyle senin yiğitlerin nâmerdlerden ayrılsın.” Yani, ey âlemlerin Rabbi, senin bana verdiğin bu dünya malı ve nefsin arzuları sebebiyle, senin huzurunda yiğit olanlar ile nâmerd olanlar birbirinden ayrılsın ve her birinin sabit hakikatindeki yatkınlık ve kabiliyet ortaya çıksın ve senin kesin ilahi delilin sabit olsun! Ya'ni, yâ Rabbe'l-âlemîn, senin bana verdiğin bu metâ'-ı dünyâ ve hevâ-yı nefsânî ipleri sebebiyle, senin huzûrunda merd olanlar ile nâmerd olanlar birbirinden ayrılsın ve her birinin ayn-ı sâbitesindeki isti'dâd ve kabiliyet meydân-ı zuhûra gelip hüccet-i bâliğa-i ilâhiyyen sâbit olsun! 949. “Ey tahtın sultanı, başka tuzak, merd atıcı ve pek hîle düzücü tuzak isterim!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 949. “Ey tahtın sultanı, başka tuzak, merd atıcı ve pek hile düzücü tuzak isterim!” “Ey varlık mülkünün tahtının sultanı olan Yaratıcım, daha başka tuzak isterim! Öyle bir tuzak ki, senin yolunda mertçe ve cesurca çabalayan kimseleri en aşağı derecelere atsın ve pek çok hileler icat etsin de bu mertler o tuzağa karşı aciz kalsın!” “Ey mülk-i vücûd tahtının sultanı olan Hâlık'ım, daha başka tuzak isterim! Öyle bir tuzak ki, senin yolunda merdâne ve cesûrâne sa'yeden kimseleri esfel-i sâfilîne atsın ve pek ziyâde hîleler îcâd etsin de bu merdler o tuzağa karşı âciz kalsın!” 950. Şarabı ve çengi getirdi, onun önüne koydu; yarım güldü, onunla yarım sevindi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 950. Şarabı ve çengi getirdi, onun önüne koydu; yarım güldü, onunla yarım sevindi. "Çeng" kelimesinin anlamları vardır. Burada bir çeşit çalgı aleti demek olup, bütün çalgılar kastedilir. Bilinmeli ki, çalgı kendi başına İblis bu tuzakları yeterli görmedi ve "Ey Rabbim, bundan daha fazla yardım isterim, tâ ki saptırma görevim kuvvetli olsun da onların boyunlarını hurma lifinden örülmüş olan ip ile sapkınlık vadisinde sıkı sıkı bağlayayım, asla hidayet yolunu bulamasınlar. فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ (Tebbet, 111/5) ["Boynunda hurma lifinden bükülmüş bir ip olduğu hâlde"] ayet-i kerimesine işaret buyrulur. “Çeng”, kelimesinin ma'nâları vardır. Burada bir nevi' çalgı âleti demek olup, umûm çalgılar murâd buyrulur. Ma'lûm olsun ki, çalgı hadd-i zâtında ha- İblis bu tuzakları kâfi görmedi ve “Yâ Rab bundan ziyâde yardım isterim, tâ ki vazîfe-i ıdlâlim kuvvetli olsun da onların boyunlarını hurma lifinden örülmüş olan ip ile dalâlet vâdîsinde sıkı sıkı bağlayayım, aslâ hidâyet yolunu bulamasınlar. فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ (Tebbet, 111/5) ["Boynunda hurma lifinden bükülmüş bir ip olduğu hâlde"] âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. 947. Hattâ senin sarhoşların ki, erkek ve şecî'dirler, o bağları erkekçesine koparırlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 947. Hatta senin sarhoşların ki, erkek ve cesurdurlar, o bağları erkekçesine koparırlar. "Ey Rabbim, bu verdiğin tuzağı ve bağları senin erkek ve cesur olan sarhoşların erkekçesine koparırlar. Çünkü senin aşkının sarhoşları katında bunlar zayıf bir bağ ve tuzaktır." “Yâ Rab, bu verdiğin tuzağı ve bağları senin erkek ve şecî' olan sarhoşların erkekçesine koparırlar. Zîrâ senin aşkının sarhoşları indinde bunlar zayıf bir bağ ve tuzaktır.” 948. Tâ ki bu tuzak ve hevâ ipleri sebebi ile senin merdlerin nâmerdlerden cüdâ olsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 948. Ta ki bu tuzak ve nefsanî arzular sebebiyle senin yiğitlerin namertlerden ayrılsın. Yani, ey âlemlerin Rabbi, senin bana verdiğin bu dünya malı ve nefsanî arzular ipleri sebebiyle, senin huzurunda yiğit olanlar ile namert olanlar birbirinden ayrılsın ve her birinin sabit hakikatindeki yatkınlık ve kabiliyet ortaya çıksın da senin kesin ilahi delilin sabit olsun! Ya'ni, yâ Rabbe'l-âlemîn, senin bana verdiğin bu metâ'-ı dünyâ ve hevâ-yı nefsânî ipleri sebebiyle, senin huzûrunda merd olanlar ile nâmerd olanlar birbirinden ayrılsın ve her birinin ayn-ı sâbitesindeki isti'dâd ve kabiliyet meydân-ı zuhûra gelip hüccet-i bâliğa-i ilâhiyyen sâbit olsun! 949. Ey tahtın sultanı, başka tuzak, merd atıcı ve pek hîle düzücü tuzak isterim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 949. Ey tahtın sultanı, başka tuzak, merd atıcı ve pek hile düzücü tuzak isterim! "Ey varlık mülkünün tahtının sultanı olan Yaratıcım, daha başka bir tuzak isterim! Öyle bir tuzak ki, senin yolunda mertçe ve cesurca çabalayan kimseleri en aşağı derecelere atsın ve pek çok hileler icat etsin de bu mertler o tuzağa karşı aciz kalsın!" "Ey mülk-i vücûd tahtının sultanı olan Hâlik'ım, daha başka tuzak isterim! Öyle bir tuzak ki, senin yolunda merdâne ve cesûrâne sa'yeden kimseleri esfel-i sâfilîne atsın ve pek ziyâde hîleler îcâd etsin de bu merdler o tuzağa karşı âciz kalsın!" 950. Şarabı ve çengi getirdi, onun önüne koydu; yarım güldü, onunla yarım sevindi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 950. Şarabı ve çengi getirdi, onun önüne koydu; yarım güldü, onunla yarım sevindi. "Çeng" kelimesinin anlamları vardır. Burada bir çeşit çalgı aleti demek olup, bütün çalgılar kastedilir. Bilinmeli ki, çalgı aslında haram değildir. Onun hakkındaki şer'î hüküm yerine göre değişir. Nitekim muhakkiklerden (gerçekleri araştıran âlimlerden) Abdülganî Nâblusî hazretleri, İzâhu’d-Delâlât fî Semâ’i’l-Âlât ismindeki risalelerinde bu hususta üç hüküm beyan buyurmuştur ki, onlar da haram, mübah (yapılmasında sakınca olmayan) ve menduptur (yapılması tavsiye edilen). Eğer fısk u fücur (günah ve kötülük) meclisinde olursa çalgı haramdır. Çünkü kalplerde fısk u fücur muhabbetini artırır. Ve eğer bir kimse gamı gidermek ve gönül ferahlığı için kendi evinde çalgı çalarsa mübahtır. Ve eğer zikrullah (Allah'ı anma) meclisinde olursa mendup ve müstahsindir (güzel görülmüştür). Çünkü zikrullah ile kalplerde meydana gelen ilahi muhabbeti artırır. Bu anlama göre Cenâb-ı Pîr efendimiz bu şerefli beyitte şarap ile çengi beraber zikretmiştir. Çünkü şarap kesin nass (ayet veya hadis) ile haramdır. Harama yakın olan çalgı da doğal olarak haram olur. Sözün özü, Cenâb-ı Hak İblis'in talebi üzerine, ona tuzak olmak üzere şarap ile beraber çengi de verdi. İblis bunların vasıtasıyla insanları fısk u fücura teşvik edeceği için yarım güldü ve yarım sevindi, yani pek çok memnun olmadı. "Çeng", kelimesinin ma'nâları vardır. Burada bir nevi' çalgı âleti demek olup, umûm çalgılar murâd buyrulur. Ma'lûm olsun ki, çalgı hadd-i zâtında ha- râm değildir. Onun hakkındaki hükm-i şer’î mahalline göre değişir. Nitekim muhakkıklardan Abdülganî Nâblusî hazretleri İzâhu’d-Delâlât fî Semâ’i’l-Âlât ismindeki risâlelerinde bu husûsta üç hüküm beyân buyurmuştur ki, onlar da harâm, mübâh ve mendûbdur. Eğer fisk u fücûr meclisinde olursa çalgı harâmdır. Zîrâ kalblerde fisk u fücûr muhabbetini ziyâdeleştirir. Ve eğer bir kimse def’-i gam ve küşâyiş-i hâtır için kendi evinde çalgı çalarsa mübâhtır. Ve eğer zikrullah meclisinde olursa mendûb ve müstahsindir. Zîrâ zikrullah ile kalblerde vâkı’ olan muhabbet-i ilâhiyyeyi tezyîd eder. Bu ma’nâya binâen Cenâb-ı Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte şarâb ile çengi berâber zikir buyurmuştur. Çünki şarâb nass-ı katî’ ile harâmdır. Harâma mukârin olan çalgı dahi bittabi’ harâm olur. Velhâsıl Cenâb-ı Hak İblîs’in talebi üzerine, ona tuzak olmak üzere şarâb ile berâber çengi dahi verdi. İblîs bunların vâsıtasıyla beşerî fisk u fücûra teşvîk edeceği için yarım güldü ve yarım sevindi, ya’ni pek çok memnun olmadı. 951. İdlâl-i ezel tarafına, “Fitne denizinin dibinden toz çıkar!” diye haber saldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 951. Ezel tarafının saptırması, "Fitne denizinin dibinden toz çıkar!" diye haber saldı. Tasavvuf ıstılahında (teknik teriminde) ahadiyyet mertebesine "ezel-i âzâl" ve vâhidiyyet mertebesine de "ezel" derler. Vâhidiyyet mertebesi ise, ilahi isim ve sıfatların ilmi suretlerinin birbirinden ayrıldığı bir mertebedir. Bu sebeple "ezel tarafının saptırması"ndan kastedilen, Hakk'ın ism-i Mudill'idir (saptırıcı ismi); bu ismin ilmi sureti İblis'in hakikati ve sabit hakikatidir. "Fitne denizi"nden kastedilen ise, bu taayyünler (belirginleşmeler) âlemi ve kesret (çokluk) âlemidir ki, hakikatte rüyadır. Nitekim hadis-i şerifte كَحُلْمِ النَّائِمِ الدُّنْيَا yani "Dünya uyuyan kimsenin rüyasıdır" buyrulur; ve ayet-i kerimede وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ (İsra, 17/60) yani "Biz sana gösterdiğimiz rüyayı ancak insanlar için bir fitne (imtihan) kıldık." buyrulur. "Toz"dan kastedilen ise, bu taayyün âlemindeki dalalet (sapıklık) eserleridir; "denizin dibi"nden kastedilen ise, suret âleminin bâtınıdır. İlmi suretler, ilahi isimlerin; ilahi isimler de Hakk'ın zâtının zılli (gölgesi) olduğundan, hakikatte "zıll", zıll sahibinin gayrısı değildir. Bu itibarla İblis, kendi hakikati olan ism-i Mudill hazretine yönelip, ondan yardım isteyerek dedi ki: "Ey Mudill hazreti, bu mana âleminin bâtınından dalalet eserlerini ortaya çıkar ve benim dalalet tuzağımı çoğalt!" Istılâhât-ı sûfiyyede mertebe-i ahadiyyete “ezel-i âzâl” ve mertebe-i vâhidiyyete de “ezel” derler. Ve mertebe-i vâhidiyyet, esmâ ve sıfât-ı ilâhiyye suver-i ilmiyyelerinin yekdiğerinden mümtaz olduğu bir mertebedir. Binâenaleyh “idlâl-i ezel tarafı”ndan murâd, Hakk’ın ism-i Mudill’idir ki, bu ismin sûret-i ilmiyesi İblîs’in hakîkati ve ayn-ı sâbitesidir. Ve “fitne denizi”nden murâd, bu âlem-i taayyünât ve âlem-i keserâttır ki, hakîkatte rü’yâdır. Nitekim hadîs-i şerîfte كَحُلْمِ النَّائِمِ الدُّنْيَا ya’ni “Dünyâ uyuyan kimsenin rü’yâsıdır” buyrulur; ve âyet-i kerîmede وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ (İsrâ, 17/60) Ya’ni “Biz sana gösterdiğimiz rü’yâyı ancak nâsa fitne olarak yaptık.” buyrulur.Ve “toz”dan murâd, bu âlem-i taayyündeki âsâr-ı dalâlettir; ve “denizin ka’rı”ndan murâd, âlem-i sûretin bâtınıdır. Suver-i ilmiyye, esmâ-i ilâhiyyenin ve esmâ-i ilâhiyye dahi zât-ı Hakk’ın zılli olduğundan hakîkatte “zıll”, zıl sâhibinin gayrı değildir. Bu îtibârla İblîs, kendi hakîkati olan ism-i Mudill hazretine müteveccih olup, ondan istiâne ederek dedi ki: “Ey Mudill hazreti, bu âlem-i ma’nânın bâtınından âsâr-ı dalâli izhâr et ve benim dalâlet tuzağımı çoğalt!” 952. “Mûsâ senin bendelerinden biri değil midir? O denizde tozdan perdeler bağladı.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 952. “Mûsâ senin kullarından biri değil midir? O denizde tozdan perdeler bağladı.” ram değildir. Onun hakkındaki şerî hüküm, yerine göre değişir. Nitekim araştırmacılardan Abdülganî Nâblusî hazretleri, Îzâhu'd-Delâlât fî Semâ'i'l-Âlât adlı risalelerinde bu konuda üç hüküm açıklamıştır ki, onlar da haram, mübah ve menduptur. Eğer çalgı, günah ve kötülük meclisinde olursa haramdır. Çünkü kalplerde günah ve kötülük sevgisini artırır. Ve eğer bir kimse, gamı gidermek ve gönlünü ferahlatmak için kendi evinde çalgı çalarsa mübahtır. Ve eğer zikir meclisinde olursa mendup (yapılması tavsiye edilen) ve müstahsenedir (güzel görülmüştür). Çünkü zikir ile kalplerde meydana gelen ilahi sevgiyi artırır. Bu anlama göre, Cenâb-ı Pîr efendimiz bu şerefli beyitte şarap ile çalgıyı beraber zikretmiştir. Çünkü şarap, kesin nass (ayet veya hadis) ile haramdır. Harama yakın olan çalgı da doğal olarak haram olur. Sözün özü, Yüce Allah, İblis'in isteği üzerine, ona tuzak olmak üzere şarap ile beraber çalgıyı da verdi. İblis, bunların vasıtasıyla insanları günah ve kötülüğe teşvik edeceği için yarım güldü ve yarım sevindi, yani pek çok memnun olmadı. râm değildir. Onun hakkındaki hükm-i şerîf mahalline göre değişir. Nitekim muhakkıklardan Abdülganî Nâblusî hazretleri Îzâhu'd-Delâlât fî Semâ'i'l-Âlât ismindeki risâlelerinde bu husûsta üç hüküm beyân buyurmuştur ki, onlar da harâm, mübâh ve mendûbdur. Eğer fisk u fücûr meclisinde olursa çalgı harâmdır. Zîrâ kalblerde fisk u fücûr muhabbetini ziyâdeleştirir. Ve eğer bir kimse def-i gam ve küşâyiş-i hâtır için kendi evinde çalgı çalarsa mübâhtır. Ve eğer zikrullah meclisinde olursa mendûb ve müstahsendir. Zîra zikrullah ile kalblerde vâki' olan muhabbet-i ilâhiyyeyi tezyîd eder. Bu ma'nâya binâen Cenâb-ı Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte şarâb ile çengi beraber zikir buyurmuştur. Çünki şarâb nass-ı katı' ile harâmdır. Harâma mukârin olan çalgı dahi bittabî' harâm olur. Velhâsıl Cenâb-ı Hak İblîs'in talebi üzerine, ona tuzak olmak üzere şarâb ile beraber çengi dahi verdi. İblis bunların vâsıtasıyla beşerî fisk u fücûra teşvîk edeceği için yarım güldü ve yarım sevindi, ya'ni pek çok memnûn olmadı. 951. Idlal-i ezel tarafına, "Fitne denizinin dibinden toz çıkar!" diye haber saldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 951. Ezelin saptırma tarafına, "Fitne denizinin dibinden toz çıkar!" diye haber saldı. Tasavvuf terimlerinde ahadiyyet mertebesine "ezel-i âzâl" ve vahidiyyet mertebesine de "ezel" derler. Vahidiyyet mertebesi ise, ilâhî isim ve sıfatların ilim suretlerinin birbirinden ayrıldığı bir mertebedir. Buna göre "ezelin saptırma tarafı"ndan kastedilen, Hakk'ın Mudill ismidir ki, bu ismin ilim sureti İblis'in hakikati ve tekil sabit hakikatidir. "Fitne denizi"nden kastedilen ise, bu taayyünler âlemi ve kesretler (çokluklar) âlemidir ki, hakikatte rüyadır. Nitekim hadis-i şerifte الدنيا كحلم النائم yani "Dünya uyuyan kimsenin rüyasıdır" buyrulur; ve ayet-i kerimede وَمَا جَعَلْنَا الرَّؤيا الَّتِي أَرِينَاكَ إِلَّا فتنة للناس (İsrâ, 17/60) Yani "Biz sana gösterdiğimiz rüyayı ancak insanlara fitne olarak yaptık." buyrulur. "Toz"dan kastedilen ise, bu taayyün âlemindeki sapkınlık eserleridir; ve "denizin dibi"nden kastedilen, suret âleminin bâtınıdır. İlim suretleri, ilâhî isimlerin ve ilâhî isimler de Hakk'ın zâtının gölgesi olduğundan hakikatte "gölge", gölge sahibinden ayrı değildir. Bu itibarla İblis, kendi hakikati olan Mudill ismine yönelip, ondan yardım isteyerek dedi ki: "Ey Mudill hazreti, bu mana âleminin bâtınından sapkınlık eserlerini ortaya çıkar ve benim sapkınlık tuzağımı çoğalt!" Istılâhât-ı sûfiyyede mertebe-i ahadiyyete "ezel-i âzâl" ve mertebe-i vâhidiyyete de "ezel" derler. Ve mertebe-i vâhidiyyet, esmâ ve sıfât-ı ilâhiyye suver-i ilmiyyelerinin yekdiğerinden mümtaz olduğu bir mertebedir. Binâenaleyh "ıdlâl-i ezel tarafı"ndan murâd, Hakk'ın ism-i Mudill'idir ki, bu ismin sûret-i ilmiyyesi İblîs'in hakîkati ve ayn-ı sâbitesidir. Ve "fitne denizi"nden murâd, bu âlem-i taayyünât ve âlem-i keserâttır ki, hakîkatte rü'yâdır. Nitekim hadîs-i şerîfte الدنيا كحلم النائم ya'ni "Dünya uyuyan kimsenin rü'yâsıdır" buyrulur; ve âyet-i kerîmede وَمَا جَعَلْنَا الرَّؤيا الَّتِي أَرِينَاكَ إِلَّا فتنة للناس (İsrâ, 17/60) Ya'ni "Biz sana gösterdiğimiz rüyâyı ancak nâsa fitne olarak yaptık." buyrulur. Ve "toz"dan murâd, bu âlem-i taayyündeki âsâr-ı dalâlettir; ve "denizin ka'rı"ndan murâd, âlem-i sûretin bâtınıdır. Suver-i ilmiyye, esmâ-i ilâhiyyenin ve esmâ-i ilâhiyye dahi zât-ı Hakk'ın zılli olduğundan hakîkatte "zıll", zıl sahibinin gayrı değildir. Bu îtibârla İblis, kendi hakîkati olan ism-i Mudill hazretine müteveccih olup, ondan istiâne ederek dedi ki: "Ey Mudill hazreti, bu âlem-i ma'nânın bâtınından âsâr-ı dalâli izhâr et ve benim dalâlet tuzağımı çoğalt!" 952. Mûsâ senin bendelerinden biri değil midir? O denizde tozdan perdeler bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 952. Mûsâ senin kullarından biri değil midir? O denizde tozdan perdeler bağladı. Yani, "Mûsâ (a.s.) benim mazhar olduğum "Mudill" isminin zıddı olan Hâdî isminin mazharı olduğu için, o kulların arasında hidayet görevini layıkıyla yerine getirmesi için sen ona, kendi hakikati olan Hâdî isminden yardım ettin; ve o da bu oluş âleminde geçerli olan âdetin aksine Kızıldeniz içinde yol açıp o yolun dibinden kuru tozlar havaya kalktı ve yoğun perdeler bağladı. O Hazret-i Mûsâ senin Hâdî isminin mazharı olan bir kulun idi. Ben de senin "Mudill" isminin mazharı olan bir kulunum. Bu sebeple bu sûret âleminde ona yaptığın yardımı bana da yap! Ben de dalalet görevini layıkıyla yapayım!" Ya'ni, “Mûsâ (a.s.) benim mazhar olduğum "Mudill" isminin zıddı olan ism-i Hâdî'nin mazharı olduğu cihetle, o kulların arasında vazîfe-i hidâyeti lâyıkıyla îfâ için sen ona onun kendi hakîkati olan ism-i Hâdî hazretinden muâvenet ettin; ve o da bu âlem-i taayyünde cârî olan âdetin hilafında Bahr-i Ahmer içinde yol açıp o yolun dibinden kuru tozlar havaya kalktı ve kesif perdeler bağladı. O Hazret-i Mûsâ senin ism-i Hâdî'nin mazharı olan bir kulun idi. Ben de senin "Mudill" isminin mazharı olan bir kulunum. Binâenaleyh bu âlem-i sûrette ona yaptığın yardımı bana da yap! Ben de vazîfe-i dalâleti lâyıkıyla yapayım!" 953. Su her taraftan inânı çekti, denizin dibinden bir toz sıçradı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 953. Su her taraftan dizginini çekti, denizin dibinden bir toz sıçradı. Yani, "Kulun Hz. Musa'ya o kadar yardım ettin ki, Kızıldeniz içinde İsrailoğulları'nın geçmesi için, denizin suları her taraftan dizginlerini geri çekti ve denizin dibi kupkuru oldu. Hatta tozlar bile havaya kalktı." Bilinmeli ki, Hz. Pîr Fîhi Mâ Fîh'in 12. bölümünde şöyle buyururlar: "Eğer dikkatli bakarsan, fâsık ve sâlih ve âsî ve itaatkâr ve şeytan ve melek hepsi Hakk'a kulluk ederler. Örneğin padişah ister ki, kölelerini birtakım sebeplerle imtihan etsin, ta ki sebatı olan kimdir ve sebatsız olan kimdir, meydana çıksın ve iyi ahitli olandan kötü ahitli olan ayrılsın ve vefalısı vefasızdan ayrılsın! Siyasetleri ortaya çıkmak için onlara bir vesvese veren ve kışkırtan lazımdır ve eğer olmazsa, onların sebatı nasıl ortaya çıkar? Şimdi o vesvese veren ve kışkırtan padişaha kulluk eder. Çünkü padişahın muradı onun böyle yapmasıdır; ve sebatlı olanı sebatlı olmayandan ayırmak ve sivrisinekler gidip onların dışındakiler kalsın diye, sivrisinekleri ağaçlardan ve bağlardan kovmak için onu gönderdi." İblis'in varlığı Musa (a.s.)'ın ortaya çıkışından önce olduğu için, Yüce Allah ile olan konuşmasında Musa (a.s.)'ın mucizesinden bahsetmesini uzak görenler olabilir. Fakat bu konuşma mana âlemine aittir; ve mana âleminde geçmiş ve gelecek ve şimdiki zaman yoktur. Oluş ve bozuluş âlemine ait olaylar mana âleminde ve levh-i mahfûzda yazılmış ve dizilmiştir. Bu âlemde zamana bağlı olarak ortaya çıkar. Ya'ni, "Kulun Hz. Mûsa'ya o kadar yardım ettin ki, Bahr-i Ahmer içinde Benî-İsrail'in geçmesi için, denizin suları her taraftan dizginlerini geri çekti ve denizin dibi kupkuru oldu. Hattâ tozlar bile havaya kalktı." Ma'lûm olsun ki, Hz. Pîr Fîhi Mâ Fîh'in 12. faslında şöyle buyururlar: "Eğer dikkatli bakar isen, fâsık ve sâlih ve âsî ve mutî' ve şeytan ve melek hepsi Hakk'a kulluk ederler. Meselâ padişah ister ki, kölelerini birtakım sebeblerle imtihan etsin, tâ ki sebâtı olan kimdir ve sebatsız olan kimdir, meydana çıksın ve nîk-ahdden bed-ahd mümtâz olsun ve vefâlısı vefâsızdan ayrılsın! Siyasetleri zâhir olmak için onlara bir müvesvis ve müheyyiç lâzımdır ve eğer olmazsa, onların sebâtı nasıl zâhir olur? İmdi o müvesvis ve müheyyiç pâdişâha kulluk eder. Çünki pâdişâhın murâdı onun böyle yapmasıdır; ve sâbiti gayr-ı sâbitten ayırmak ve sivrisinekler gidip onların gayrı kalsın diye, sivrisinekleri ağaçlardan ve bağlardan koğmak için onu gönderdi." İblîs'in vücûdu Mûsâ (a.s.)ın zuhûrundan mukaddem olduğu cihetle, Hak Teâlâ ile olan muhâtabasında Mûsâ (a.s.)ın mu'cizesinden bahsetmesini müsteb'ad görenler olabilir. Fakat bu muhâtaba âlem-i ma'nâya aiddir; ve âlem-i ma'nâda mâzî ve müstakbel ve hâl yoktur. Hâdisât-ı kevniyye âlem-i ma'nâda ve levh-i mahfûzda yazılmış ve dizilmiştir. Bu âlemde zamâna tâbi' olarak zuhûr eder. 954. Vaktāki ona kadınların güzelliğini gösterdi ki, erkeklerin aklından ve sabrından ziyade olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 954. Ona kadınların güzelliğini gösterdi ki, bu güzellik erkeklerin aklından ve sabrından daha fazla olurdu. Yani, "Mûsâ (a.s.) benim mazhar olduğum "Mudill" (saptıran) isminin zıddı olan Hâdî (doğru yola ileten) isminin mazharı (tecelli yeri) olduğu için, sen ona, o kulların arasında hidayet vazifesini layıkıyla yerine getirmesi için, kendi hakikati olan Hâdî isminden yardım ettin; ve o da bu taayyün (belirginleşme) âleminde geçerli olan âdetin aksine Kızıldeniz içinde yol açıp o yolun dibinden kuru tozlar havaya kalktı ve yoğun perdeler oluşturdu. O Hazret-i Mûsâ senin Hâdî isminin mazharı olan bir kulun idi. Ben de senin "Mudill" isminin mazharı olan bir kulunum. Bu sebeple bu sûret (görünen) âlemde ona yaptığın yardımı bana da yap! Ben de dalalet (saptırma) vazifesini layıkıyla yapayım!" Ya'ni, “Mûsâ (a.s.) benim mazhar olduğum "Mudill" isminin zıddı olan ism-i Hâdî'nin mazharı olduğu cihetle, o kulların arasında vazîfe-i hidâyeti lâyıkıyla îfâ için sen ona onun kendi hakîkati olan ism-i Hâdî hazretinden muâvenet ettin; ve o da bu âlem-i taayyünde cârî olan âdetin hilafında Bahr-i Ahmer içinde yol açıp o yolun dibinden kuru tozlar havaya kalktı ve kesif perdeler bağladı. O Hazret-i Mûsâ senin ism-i Hâdî'nin mazharı olan bir kulun idi. Ben de senin "Mudill" isminin mazharı olan bir kulunum. Binâenaleyh bu âlem-i sûrette ona yaptığın yardımı bana da yap! Ben de vazîfe-i dalâleti lâyıkıyla yapayım!" 953. Su her taraftan inânı çekti, denizin dibinden bir toz sıçradı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 953. Su her taraftan dizgini çekti, denizin dibinden bir toz sıçradı. Yani, "Kulun Hz. Musa'ya o kadar yardım ettin ki, Kızıldeniz içinde İsrailoğulları'nın geçmesi için, denizin suları her taraftan dizginlerini geri çekti ve denizin dibi kupkuru oldu. Hatta tozlar bile havaya kalktı." Bilinmeli ki, Hz. Pir (Mevlânâ) Fîhi Mâ Fîh'in 12. bölümünde şöyle buyurur: "Eğer dikkatli bakarsan, fâsık (günahkâr) ve sâlih (iyi), âsî (isyankâr) ve mutî' (itaatkâr), şeytan ve melek hepsi Hakk'a kulluk ederler. Örneğin padişah ister ki, kölelerini birtakım sebeplerle imtihan etsin, ta ki sebatı olan kimdir ve sebatsız olan kimdir, meydana çıksın ve iyi ahitli olan kötü ahitli olandan ayrılsın ve vefalı olan vefasızdan ayrılsın! Siyasetleri (yönetim tarzları) ortaya çıkmak için onlara bir vesvese veren ve kışkırtan (müvesvis ve müheyyiç) lazımdır ve eğer olmazsa, onların sebatı nasıl ortaya çıkar? Şimdi o vesvese veren ve kışkırtan padişaha kulluk eder. Çünkü padişahın muradı onun böyle yapmasıdır; ve sabit olanı sabit olmayandan ayırmak ve sivrisinekler gidip onların dışındakiler kalsın diye, sivrisinekleri ağaçlardan ve bağlardan kovmak için onu gönderdi." İblis'in varlığı Musa (a.s.)'ın ortaya çıkışından önce olduğu için, Yüce Allah ile olan konuşmasında Musa (a.s.)'ın mucizesinden bahsetmesini imkânsız görenler olabilir. Fakat bu konuşma mana âlemine aittir; ve mana âleminde geçmiş ve gelecek ve şimdiki zaman yoktur. Oluş ve bozuluş âlemine ait olaylar mana âleminde ve levh-i mahfûzda (kaderin yazılı olduğu levha) yazılmış ve dizilmiştir. Bu âlemde zamana bağlı olarak ortaya çıkar. Ya'ni, "Kulun Hz. Mûsa'ya o kadar yardım ettin ki, Bahr-i Ahmer içinde Benî-İsrail'in geçmesi için, denizin suları her taraftan dizginlerini geri çekti ve denizin dibi kupkuru oldu. Hattâ tozlar bile havaya kalktı." Ma'lûm olsun ki, Hz. Pîr Fihi Mâ Fih'in 12. faslında şöyle buyururlar: "Eğer dikkatli bakar isen, fâsık ve sâlih ve âsî ve mutî' ve şeytan ve melek hepsi Hakk'a kulluk ederler. Meselâ padişah ister ki, kölelerini birtakım sebeblerle imtihan etsin, tâ ki sebâtı olan kimdir ve sebatsız olan kimdir, meydana çıksın ve nîk-ahdden bed-ahd mümtâz olsun ve vefâlısı vefâsızdan ayrılsın! Siyasetleri zâhir olmak için onlara bir müvesvis ve müheyyiç lâzımdır ve eğer olmazsa, onların sebâtı nasıl zâhir olur? İmdi o müvesvis ve müheyyiç pâdişâha kulluk eder. Çünki pâdişâhın murâdı onun böyle yapmasıdır; ve sâbiti gayr-ı sâbitten ayırmak ve sivrisinekler gidip onların gayrı kalsın diye, sivrisinekleri ağaçlardan ve bağlardan koğmak için onu gönderdi." İblîs'in vücûdu Mûsâ (a.s.)ın zuhûrundan mukaddem olduğu cihetle, Hak Teâlâ ile olan muhâtabasında Mûsâ (a.s.)ın mu'cizesinden bahsetmesini müsteb'ad görenler olabilir. Fakat bu muhâtaba âlem-i ma'nâya aiddir; ve âlem-i ma'nâda mâzî ve müstakbel ve hâl yoktur. Hâdisât-ı kevniyye âlem-i ma'nâda ve levh-i mahfûzda yazılmış ve dizilmiştir. Bu âlemde zamâna tâbi' olarak zuhûr eder. 954. Vaktāki ona kadınların güzelliğini gösterdi ki, erkeklerin aklından ve sabrından ziyade olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 954. Vaktaki ona kadınların güzelliğini gösterdi ki, erkeklerin aklından ve sabrından fazla olurdu. İblis'in yakarışı üzerine Yüce Allah, İblis'e kuvvetli bir tuzak olmak üzere kadınların güzelliğini gösterdi ki, o güzelliğin etkisi erkeklerin aklından ve sabrından fazla olurdu. Yani kadınların güzelliklerini gördükleri zaman erkeklerin aklı gider ve sabırları kalmaz, demek olur. Bazı nüshalarda (می فرود) yerine (می ربود) geçmektedir. "O güzellik erkeklerin aklını ve sabrını kapar idi", demek olur. "İblîs'in münâcâtı üzerine Hak Teâlâ hazretleri İblîs'e kuvvetli bir tuzak olmak üzere kadınların güzelliğini gösterdi ki, o güzelliğin te'sîri erkeklerin aklından ve sabrından ziyâde olurdu." Ya'ni kadınların güzelliklerini gördükleri vakit erkeklerin aklı gider ve sabırları kalmaz, demek olur. Ba'zı nüshalarda (می فرود) yerine (می ربود) vâki'dir. "O güzellik erkeklerin aklını ve sabrını kapar idi", demek olur. 955. Müteakiben parmak vurdu. "Çabuk ver, murâdıma eriştim!" diye raksa düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 955. Müteakiben parmak vurdu. "Çabuk ver, muradıma eriştim!" diye raksa düştü. "Engüşt zeden" ve "engüştek zeden", elin başparmağı ile orta parmağını birbirine temas ettirerek şıkırdatmak demektir ki, aşırı memnuniyetten kinayedir (Bahâr-ı Acem). Yani, Yüce Allah, İblis'e çok kuvvetli bir tuzak olmak üzere, kadınların vücutlarının güzelliğini gösterdiği vakit, İblis aşırı memnuniyetinden parmaklarını şıkırdattı ve "Aman ya Rab, bu tuzağı bana çabuk ver ki, bununla muradıma eriştim!" diye oynamaya ve raks etmeye başladı. Bilinmeli ki, kadınların güzelliği erkekler için pek büyük bir fitne ve ilahi bir imtihan olduğu hakkında birçok şerefli hadis vardır. Örneğin bir şerefli hadiste şöyle buyrulur: اتقوا الدنيا اتقوا النساء فأن ابليس طلاع رصاد وما من شئ من فخوخه باوثق لصيده Yani "Dünyadan sakının, kadınlardan sakının! Çünkü İblis çokça gözetleyen bir avcıdır. Onun avlaması için kullandığı tuzaklardan daha kuvvetli bir şey yoktur." Ve diğer bir şerefli hadiste انهن حبائل الشيطان yani "Kadınlar şeytanın ipleridir." Ve diğer bir şerefli hadiste dahi ان اخوف ما اخاف عليكم بعدى فتنة النساء فاتقوا النساء yani "Benden sonra benim sizin üzerinize olan korkum kadınların fitnesidir. Bu sebeple kadınlardan sakının!" Ve aynı şekilde diğer bir şerefli hadiste ما ترکت بعدى فتنة اضر على الرجال من النساء yani "Benden sonra erkekler üzerine kadından daha zararlı bir fitne terk etmedim" buyrulmuştur. Ve kadın fitnesi insanlar arasında cins ve mezhep ayrımı olmaksızın meşhur olduğu ve bu konuda birçok romanlar ve hikayeler de yazılmış bulunduğu halde biçare insanlar yine bu fitneden yakalarını kurtaramamışlardır. Zamanımızda onların güzelliği yüzünden cinayetler ve intiharlar ve teverrümler (bir tür hastalık) çoğalmıştır. Sözün özü, İblis'in saptırma sebepleri içinde kadının üstünde hiçbir şey yoktur. "Engüşt zeden" ve "engüştek zeden", elinin baş parmağı ile orta parmağını birbirine temas ettirerek şıkırdatmak demektir ki, fart-ı memnûniyyetten kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri İblîs'e gāyet kuvvetli bir tuzak olmak üzere, kadınların vücûdlarının güzelliğini gösterdiği vakit, İblîs fart-ı memnûniyetinden parmaklarını şıkırdattı ve "Aman yâ Rab, bu tuzağı bana çabuk ver ki, bununla murâdıma eriştim!" diye oynamağa ve raks etmeğe başladı. Ma'lûm olsun ki, kadınların cemâli erkekler için pek büyük bir fitne ve imtihân-ı ilâhî olduğu hakkında müteaddid ahâdîs-i şerîfe vardır. Ezcümle bir hadîs-i şerîfte şöyle buyrulur: اتقوا الدنيا اتقوا النساء فأن ابليس طلاع رصاد وما من شئ من فخوخه باوثق لصيده Ya'ni "Dünyâdan sakının, kadınlardan sakının! Zîrâ İblîs kesîru'l-ıttılâʻ olan bir avcıdır. Onun avlaması için onun kullandığı tuzaklardan daha kuvvetli bir şey yoktur." Ve diğer bir hadis-i şerifte انهن حبائل الشيطان ya'ni "Kadınlar şeytanın ipleridir." Ve diğer bir hadis-i şerîfte dahi ان اخوف ما اخاف عليكم بعدى فتنة النساء فاتقوا النساء ya'ni "Benden sonra benim sizin üzerinize olan korkum kadınların fitnesidir. Binâenaleyh kadınlardan sakının!" Ve kezâ diğer bir hadîs-i şerifte ما ترکت بعدى فتنة اضر على الرجال من النساء ya'ni "Benden sonra erkekler üzerine kadından daha zararlı bir fitne terk etmedim" buyrulmuştur. Ve kadın fitnesi beşer arasında bilâ-tefrîk-ı cins ü mezheb meşhûr olduğu ve bu mevzû'da birçok romanlar ve hikâyeler de yazılmış bulunduğu hâlde bîçâre insanlar yine bu fitneden yakalarını kurtaramamışlardır. Zamânımızda onların cemâli yüzünden katiller ve intiharlar ve teverrümler çoğalmıştır. Velhâsıl İblîs'in esbâb-ı ıdlâli içinde kadının fevkınde hiçbir şey yoktur. 956. Vaktaki o pür-humâr olan gözleri gördü ki, akıl ve idraki kararsız eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 956. O sarhoş edici gözleri gördüğünde, akıl ve idraki kararsız eder. "İblis'in yakarışı üzerine Yüce Allah, İblis'e kuvvetli bir tuzak olmak üzere kadınların güzelliğini gösterdi ki, o güzelliğin etkisi erkeklerin aklından ve sabrından daha fazla olurdu." Yani kadınların güzelliklerini gördükleri zaman erkeklerin aklı gider ve sabırları kalmaz, demek olur. Bazı nüshalarda (می فرود) yerine (می ربود) geçmektedir. "O güzellik erkeklerin aklını ve sabrını kapar idi", demek olur. "İblîs'in münâcâtı üzerine Hak Teâlâ hazretleri İblîs'e kuvvetli bir tuzak olmak üzere kadınların güzelliğini gösterdi ki, o güzelliğin te'sîri erkeklerin aklından ve sabrından ziyâde olurdu." Ya'ni kadınların güzelliklerini gördükleri vakit erkeklerin aklı gider ve sabırları kalmaz, demek olur. Ba'zı nüshalarda (می فرود) yerine (می ربود) vâki'dir. "O güzellik erkeklerin aklını ve sabrını kapar idi", demek olur. 955. Müteakiben parmak vurdu. "Çabuk ver, murâdıma eriştim!" diye raksa düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 955. Müteakiben parmak vurdu. "Çabuk ver, murâdıma eriştim!" diye raksa düştü. "Engüşt zeden" ve "engüştek zeden", elinin başparmağı ile orta parmağını birbirine temas ettirerek şıkırdatmak demektir ki, aşırı memnuniyetten kinayedir (Bahâr-ı Acem). Yani, Yüce Allah İblis'e çok kuvvetli bir tuzak olmak üzere, kadınların vücutlarının güzelliğini gösterdiği vakit, İblis aşırı memnuniyetinden parmaklarını şıkırdattı ve "Aman ya Rab, bu tuzağı bana çabuk ver ki, bununla amacıma ulaştım!" diye oynamaya ve raks etmeye başladı. Bilinmeli ki, kadınların güzelliği erkekler için pek büyük bir fitne ve ilahi imtihan olduğu hakkında birçok şerif hadis vardır. Örneğin bir şerif hadiste şöyle buyrulur: اتقوا الدنيا اتقوا النساء فأن ابليس طلاع رصاد وما من شئ من فخوخه باوثق لصيده Yani "Dünyadan sakının, kadınlardan sakının! Çünkü İblis çokça bilgi sahibi olan bir avcıdır. Onun avlaması için kullandığı tuzaklardan daha kuvvetli bir şey yoktur." Ve diğer bir şerif hadiste ise انهن حبائل الشيطان yani "Kadınlar şeytanın ipleridir." Ve diğer bir şerif hadiste dahi ان اخوف ما اخاف عليكم بعدى فتنة النساء فاتقوا النساء yani "Benden sonra benim sizin üzerinize olan korkum kadınların fitnesidir. Bu sebeple kadınlardan sakının!" Ve aynı şekilde diğer bir şerif hadiste ما ترکت بعدى فتنة اضر على الرجال من النساء yani "Benden sonra erkekler üzerine kadından daha zararlı bir fitne bırakmadım" buyrulmuştur. Ve kadın fitnesi insanlar arasında cins ve mezhep ayrımı yapılmaksızın meşhur olduğu ve bu konuda birçok romanlar ve hikâyeler de yazılmış bulunduğu halde biçare insanlar yine bu fitneden yakalarını kurtaramamışlardır. Zamanımızda onların güzelliği yüzünden cinayetler ve intiharlar ve tümörler çoğalmıştır. Sözün özü, İblis'in saptırma sebepleri içinde kadının üstünde hiçbir şey yoktur. "Engüşt zeden" ve "engüştek zeden", elinin baş parmağı ile orta parmağını birbirine temas ettirerek şıkırdatmak demektir ki, fart-ı memnûniyyetten kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri İblîs'e gāyet kuvvetli bir tuzak olmak üzere, kadınların vücûdlarının güzelliğini gösterdiği vakit, İblîs fart-ı memnûniyetinden parmaklarını şıkırdattı ve "Aman yâ Rab, bu tuzağı bana çabuk ver ki, bununla murâdıma eriştim!" diye oynamağa ve raks etmeğe başladı. Ma'lûm olsun ki, kadınların cemâli erkekler için pek büyük bir fitne ve imtihân-ı ilâhî olduğu hakkında müteaddid ahâdîs-i şerîfe vardır. Ezcümle bir hadîs-i şerîfte şöyle buyrulur: اتقوا الدنيا اتقوا النساء فأن ابليس طلاع رصاد وما من شئ من فخوخه باوثق لصيده Ya'ni "Dünyâdan sakının, kadınlardan sakının! Zîrâ İblîs kesîru'l-ıttılâʻ olan bir avcıdır. Onun avlaması için onun kullandığı tuzaklardan daha kuvvetli bir şey yoktur." Ve diğer bir hadis-i şerifte انهن حبائل الشيطان ya'ni "Kadınlar şeytanın ipleridir." Ve diğer bir hadis-i şerîfte dahi ان اخوف ما اخاف عليكم بعدى فتنة النساء فاتقوا النساء ya'ni "Benden sonra benim sizin üzerinize olan korkum kadınların fitnesidir. Binâenaleyh kadınlardan sakının!" Ve kezâ diğer bir hadîs-i şerifte ما ترکت بعدى فتنة اضر على الرجال من النساء ya'ni "Benden sonra erkekler üzerine kadından daha zararlı bir fitne terk etmedim" buyrulmuştur. Ve kadın fitnesi beşer arasında bilâ-tefrîk-ı cins ü mezheb meşhûr olduğu ve bu mevzû'da birçok romanlar ve hikâyeler de yazılmış bulunduğu hâlde bîçâre insanlar yine bu fitneden yakalarını kurtaramamışlardır. Zamânımızda onların cemâli yüzünden katiller ve intiharlar ve teverrümler çoğalmıştır. Velhâsıl İblîs'in esbâb-ı ıdlâli içinde kadının fevkınde hiçbir şey yoktur. 956. Vaktaki o pür-humâr olan gözleri gördü ki, akıl ve idraki kararsız eder. Vaktâki İblis kadınların o mahmûr gözlerini gördü ki, o mahmûr bakışlar erkeklerin akıllarını ve idrâklerini kararsız edip muhâkemelerini altüst eder ve sâhir bakışlarına tahammül edemeyip onların emellerini tatmîne derhal mey-lederler. Koca Yavuz Sultan Selim hazretleri bile o gözlerin fitnesini bir bey-tinde şöyle buyurur: Şîrler pençe-i kahrımdan olurken lerzân Beni bir gözleri âhûya esîr etti felek✨ ✨ Sade Türkçe flash 956. O sarhoş edici gözleri gördüğünde, akıl ve idraki kararsız eder. İblis, kadınların o mahmur gözlerini gördüğünde ki, o mahmur bakışlar erkeklerin akıllarını ve idraklerini kararsız edip muhakemelerini altüst eder ve büyüleyici bakışlarına dayanamayıp onların arzularını tatmin etmeye derhal yönelirler. Koca Yavuz Sultan Selim hazretleri bile o gözlerin fitnesini bir beytinde şöyle buyurur: Şîrler pençe-i kahrımdan olurken lerzân / Beni bir gözleri âhûya esîr etti felek 957. Ve o diberlerin yanağının safvetini ki, gönül bunun üzerinde üzerlik gibi yanar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 957. Ve o dilberlerin yanağının saflığını ki, gönül bunun üzerinde üzerlik gibi yanar. "Sipend", üzerlik tohumudur ki, kadınlar nazar değmemek için ateşe atıp tütsü yaparlar. Yani, İblîs o dilberlerin pembe gül gibi yanaklarının saflığını gördü ki, erkeklerin gönlü o yanaklar üzerinde üzerlik tohumunun ateşte yandığı gibi yanar. "Sipend", üzerlik tohumudur ki, kadınlar nazar değmemek için ateşe atıp tütsü yaparlar. Ya'ni, İblîs o dilberlerin penbe gül gibi yanaklarının safvetini gördü ki, erkeklerin gönlü o yanaklar üzerinde üzerlik tohumunun ateşte yandığı gibi yanar. 958. Yüzü ve beni ve kaşı ve akîk gibi dudağı gördü, guya ince perdeden parladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 958. Yüzü, beni, kaşı ve akik gibi dudağı gördü; sanki ince perdeden parladı. Yani, İblis, kadınların o parlak yüzlerini ve hilal gibi ince ve düzenli kaşlarını ve yüzlerinin ve vücutlarının uygun yerlerindeki siyah benlerini ve akik gibi kırmızı dudaklarını gördü ki, sanki Yüce Allah'ın mükemmel güzelliği, kadınlardaki ince güzellik perdesinden parlamış ve ortaya çıkmıştır. Nasıl ki şairlerin her biri bu uzuvların övgüsünde ateş dilli olmakta hemfikirdir. Örneğin benin övgüsü hakkında şöyle söyler: دانه فلفل سياه وخال مهرویان سیاه هر دو جان سوزند اما این کجا و آن کجا "Karabiberin tanesi siyahtır ve güzellerin beni de siyahtır. Her ikisi de can yakarlar; fakat bu biberin can yakması nerede! O benin can yakması nerede!." Diğer uzuvların övgüsü hakkındaki şairlerin sözleri ise sınırsızdır. Ya'ni, İblîs, kadınların o parlak yüzlerini ve hilâl gibi ince ve muntazam kaşlarını ve yüzlerinin ve vücûdlarının münasib mahallerindeki siyah benle-rini ve akîk gibi kırmızı dudaklarını gördü ki, guyâ Hak Teâlâ hazretlerinin cemâl-i bâ-kemâli, kadınlardaki ince hüsn ü cemâl perdesinden parlamış ve zahir olmuştur. Nitekim şairlerin her birisi bu a'zâların medih ve tasvîrinde âteş-zebân olmakta müttehiddir. Meselâ ben'in medhi hakkında şöyle söyler: دانه فلفل سياه وخال مهرویان سیاه هر دو جان سوزند اما این کجا و آن کجا "Karabiberin dânesi siyahtır ve mehrûların beni de siyahtır. Her ikisi de can yakarlar; fakat bu biberin can yakması nerede! O benin can yakması nerede!." Diğer a'zâların medhi hakkındaki şairlerin sözleri ise bî-nihâyedir. 959. O, o gancı gördü ve hiffetle sıçradı. İnce perdeden Hakk'ın tecellîsi gibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 959. O, o gancı gördü ve hafiflikle sıçradı. İnce perdeden Hakk'ın tecellîsi (Allah'ın görünmesi) gibi. "Ganc", "gay" harfinin üstünlü okunmasıyla, naz, işve, göz ve kaş hareketlerinden olan gamze ve insanın ve diğer hayvanların kaynakları anlamlarına gelir; ve "kay- İblis, kadınların o mahmur gözlerini gördüğü zaman, o mahmur bakışlar erkeklerin akıllarını ve idraklerini kararsız edip muhakemelerini altüst eder ve sihirli bakışlarına dayanamayıp onların isteklerini tatmin etmeye derhal meylederler. Koca Yavuz Sultan Selim hazretleri bile o gözlerin fitnesini bir beytinde şöyle buyurur: Aslanlar kahrımın pençesinden titrerken, felek beni bir ceylan gözlüye esir etti. "Ganc", gaynın fethiyle, naz ve işve ve göz ve kaş harekâtından olan gamze ve insanın ve sair hayvanların kaynakları ma'nâlarınadır; ve "kay- Vaktâki İblis kadınların o mahmûr gözlerini gördü ki, o mahmûr bakışlar erkeklerin akıllarını ve idrâklerini kararsız edip muhâkemelerini altüst eder ve sâhir bakışlarına tahammül edemeyip onların emellerini tatmîne derhal meylederler. Koca Yavuz Sultan Selim hazretleri bile o gözlerin fitnesini bir beytinde şöyle buyurur: Şîrler pençe-i kahrımdan olurken lerzân Beni bir gözleri âhûya esîr etti felek 957. Ve o dilberlerin yanağının safvetini ki, gönül bunun üzerinde üzerlik gibi yanar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 957. Ve o güzellerin yanağının saflığını ki, gönül bunun üzerinde üzerlik gibi yanar. "Sipend", üzerlik tohumudur ki, kadınlar nazar değmemesi için ateşe atıp tütsü yaparlar. Yani, İblîs o güzellerin pembe gül gibi yanaklarının saflığını gördü ki, erkeklerin gönlü o yanaklar üzerinde üzerlik tohumunun ateşte yandığı gibi yanar. "Sipend", üzerlik tohumudur ki, kadınlar nazar değmemek için ateşe atıp tütsü yaparlar. Ya'ni, İblîs o dilberlerin penbe gül gibi yanaklarının safvetini gördü ki, erkeklerin gönlü o yanaklar üzerinde üzerlik tohumunun ateşte yandığı gibi yanar. 958. Yüzü ve beni ve kaşı ve akîk gibi dudağı gördü, gûyâ ince perdeden parladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 958. Yüzü, beni, kaşı ve akik gibi dudağı gördü, sanki ince perdeden parladı. Yani, İblis, kadınların o parlak yüzlerini ve hilal gibi ince ve düzenli kaşlarını ve yüzlerinin ve vücutlarının uygun yerlerindeki siyah benlerini ve akik gibi kırmızı dudaklarını gördü ki, sanki Yüce Allah'ın mükemmel güzelliği, kadınlardaki ince güzellik perdesinden parlamış ve ortaya çıkmıştır. Nasıl ki şairlerin her biri bu uzuvların övgü ve tasvirinde ateşli bir şekilde konuşmakta birleşmişlerdir. Örneğin benin övgüsü hakkında şöyle söyler: دانه فلفل سياه وخال مهرویان سیاه هر دو جان سوزند اما این کجا و آن کجا "Karabiberin tanesi siyahtır ve güzellerin beni de siyahtır. Her ikisi de can yakarlar; fakat bu biberin can yakması nerede! O benin can yakması nerede!." Diğer uzuvların övgüsü hakkındaki şairlerin sözleri ise sınırsızdır. Ya'ni, İblîs, kadınların o parlak yüzlerini ve hilâl gibi ince ve muntazam kaşlarını ve yüzlerinin ve vücûdlarının münasib mahallerindeki siyah benlerini ve akîk gibi kırmızı dudaklarını gördü ki, gûyâ Hak Teâlâ hazretlerinin cemâl-i bâ-kemâli, kadınlardaki ince hüsn ü cemâl perdesinden parlamış ve zahir olmuştur. Nitekim şairlerin her birisi bu a'zâların medih ve tasvîrinde âteş-zebân olmakta müttehiddir. Meselâ ben'in medhi hakkında şöyle söyler: دانه فلفل سياه وخال مهرویان سیاه هر دو جان سوزند اما این کجا و آن کجا "Karabiberin dânesi siyahtır ve mehrûların beni de siyahtır. Her ikisi de can yakarlar; fakat bu biberin can yakması nerede! O benin can yakması nerede!." Diğer a'zâların medhi hakkındaki şairlerin sözleri ise bî-nihâyedir. 959. O, o gancı gördü ve hiffetle sıçradı. İnce perdeden Hakk'ın tecellîsi gibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 959. O, o gancı gördü ve hafiflikle sıçradı. İnce perdeden Hakk'ın tecellîsi gibi. "Ganc", gaynın fethiyle, naz ve işve ve göz ve kaş hareketlerinden olan gamze ve insanın ve diğer hayvanların kaynakları anlamlarına gelir; ve "kaynak" anlamında, gaynın kesriyle de ["gınc"] lügattir (Burhân). Yani, “İblis kadınların naz ve işve ve gamzelerini veya şehvet çekici olan onların ölçülü ve latif kaynaklarını ince perdeden Hakk'ın cemâlinin tecellîsi gibi gördü ve hafiflikle sıçradı; ve bu güzellik sebepleri ile beşeriyet arasında pek büyük fitneler koparacağını ve halkı dalâlete sevk edebileceğini idrak etti.” Bilinmeli ki, şerefli beyitte "İnce perdeden Hakk'ın tecellisi gibi" ifadesindeki incelik şudur ki, kadının güzelliğinde hem ruhun ve hem de nefsin hazzı birleşmiştir. Cisminde nefsanî sıfatlar galip olan kimsenin kadından hazzı şehvete sınırlıdır. Ruhani sıfatlar galip olan kimsenin hazzı ise şehvetten arınmış olan hazdır ki, bu da kadında Hakk'ın cemâlinin parıltısını görmektir; ve saf aşk, bu müşâhede ile olan aşktır, Mecnun'un Leyla'ya olan aşkı gibi. Cismani kimselerin aşkı nefsin şehvetinden ibaret olduğundan, ona "aşk" denilmesi doğru değildir. Bu ancak bir hayvani eğilimdir. Mevlânâ Câmî hazretleri bu anlamı şu rubailerinde beyan buyururlar: "Eğer aşk insan neslinin kemâli olmasa idi, aşkın ünü ve şöhreti cihanda eksik olurdu. Ve eğer nefsin şehveti aşk olaydı eşekler ve öküzler âlem âşıklarının başı olurdu." Kâmiller ise her mertebenin hükmünü hakkıyla yerine getirdikleri için, cismaniyet yönünden çocuk dünyaya getirmek için kadına yaklaştıkları zaman Hak'kı müşâhedeye dalarlar. Bu o kadar ince bir anlamdır ki, onun zevkini müşâhede ehli olan kâmilden başkası idrak edemez. Zira kâmilin nazarında maddeden soyut olarak Hakk'ı müşâhede etmek mümkün değildir. Ve mademki Hakk'ı müşâhede etmek ancak maddede gerçekleşiyor, o halde maddi suretlerden biri olan kadında Hakk'ın şühûdu, diğer maddi suretlerden daha mükemmel ve daha azim olur. Velakin kadınlarda Hakk'ı en mükemmel şekilde müşâhede edebilmek her ferdin işi değildir. Bu müşâhede ancak mazhar-ı Muhammedî (Hz. Muhammed'in tecelligahı) olan kâmilin işidir. Sadece huzûzât-ı nefsâniyyelerini (nefse ait hazlarını) tatmin etmek için kadına tapan cahiller bu şühûddan gafildirler. Onlar bu âlemde gördükleri suretleri müstakıllü'l-vücûd (varlığı bağımsız) zannettiklerinden, âlemdeki suretlerden herhangi birisine ancak onun zatından dolayı alaka ederler. Ne zaman ki o suret bozulur, perişan olup feryat ederler. Bu konudaki ayrıntılar Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Muhammedî'dedir. لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمِ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ (Tîn, 95/4-5) ["Biz insanı ahsen-i takvîmde yarattık sonra onu esfel-i sâfilîne reddettik"] anlamındaki ayet-i kerimenin tefsiri. Ve وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلَقْ (Yâsîn, 36/68) ["O kimseye ki biz uzun ömür veririz, onun hilkatini tebdîl ve tenkîs ile kuvvetini za'fa çeviririz"] ayet-i kerimelerinin tefsiri. "Ganc", gaynın fethiyle, naz ve işve ve göz ve kaş harekâtından olan gamze ve insanın ve sair hayvanların kaynakları ma'nâlarınadır; ve "kay- nak" ma'nâsında, gaynın kesriyle de ["gınc"] lügattir (Burhân). Ya'ni, “İblis kadınların nâz ve işve ve gamzelerini veyâhud câlib-i şehvet olan onların mevzûn ve latîf kaynaklarını ince perdeden Hakk'ın cemâlinin tecellîsi gibi gördü ve hiffetle sıçradı; ve bu esbâb-ı cemâl ile beşeriyet arasında pek büyük fitneler koparacağını ve halkı dalâlete sevk edebileceğini idrâk etti." Ma'lûm olsun ki, beyt-i şerîfte "İnce perdeden Hakk'ın tecellisi gibi" ta'bîrinde nükte budur ki, kadının güzelliğinde hem rûhun ve hem de nefsin hazzı ictimâ' etmiştir. Cisminde sıfât-ı nefsâniyye gālib olan kimsenin kadından hazzı şehvete inhisâr eder. Sıfât-ı rûhâniyye gālib olan kimsenin hazzı ise şehvetten ârî olan hazdır ki, bu da kadında Hakk'ın cemâlinin pertevini görmektir; ve aşk-ı sâfi, bu müşâhede ile olan aşktır, Mecnûn'un Leylâ'ya olan aşkı gibi. Cismânî kimselerin aşkı şehvet-i nefsten ibaret olduğundan, ona "aşk" ıtlâkı doğru değildir. Bu ancak bir meyl-i hayvânîdir. Mevlânâ Câmî hazretleri bu ma'nâyı şu rubâîlerinde beyân buyururlar: "Eğer aşk nesl-i âdemin kemâli olmasa idi, aşkın sıyt ü şöhreti cihanda noksan olurdu. Ve eğer nefsin şehveti aşk olaydı eşekler ve öküzler âlem âşıklarının serdefteri olurdu." Kâmiller ise her mertebenin hükmünü bi-hakkın îfâ ettikleri cihetle, cismâniyet cihetinden tevlîd-i veled için kadına takarrüb ettikleri vakit müşâhede-i Hak'ta müstağrak olurlar. Bu o kadar dakîk bir ma'nâdır ki, onun zevkini müşâhede erbâbı olan kâmilden başkası idrâk edemez. Zîrâ kâmilin nazarında maddeden mücerred olarak Hakk'ı müşâhede etmek mümkin değildir. Ve mâdemki Hakk'ı müşâhede etmek ancak maddede vâki' oluyor, o hâlde suver-i mâddiyyeden biri olan kadında Hakk'ın şühûdu, suver-i mâddiyye-i sâireden daha mükemmel ve daha azîm olur. Velâkin kadınlarda Hakk'ı ekmel vech üzere müşâhede edebilmek her ferdin kârı değildir. Bu müşâhede ancak mazhar-ı Muhammedî olan kâmilin kârıdır. Mahzâ huzûzât-ı nefsâniyyelerini istîfâ için kadına perestij eden câhiller bu şühûddan gâfildirler. Onlar bu âlemde gördükleri sûretleri müstakıllü'l-vücûd zannettiklerinden, suver-i âlemden herhangi birisine ancak onun zâtından dolayı alâka ederler. Vaktâki o sûret bozulur şûrîde olup feryad ederler. Bu babtaki tafsîlât Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Muhammedî'dedir. nak" ma'nâsında, gaynın kesriyle de ["gınc"] lügattir (Burhân). Ya'ni, “İblis kadınların nâz ve işve ve gamzelerini veyâhud câlib-i şehvet olan onların mevzûn ve latîf kaynaklarını ince perdeden Hakk'ın cemâlinin tecellîsi gibi gördü ve hiffetle sıçradı; ve bu esbâb-ı cemâl ile beşeriyet arasında pek büyük fitneler koparacağını ve halkı dalâlete sevk edebileceğini idrâk etti." Ma'lûm olsun ki, beyt-i şerîfte "İnce perdeden Hakk'ın tecellisi gibi" ta'bîrinde nükte budur ki, kadının güzelliğinde hem rûhun ve hem de nefsin hazzı ictima' etmiştir. Cisminde sıfât-ı nefsâniyye gâlib olan kimsenin kadından hazzı şehvete inhisâr eder. Sıfât-ı rûhâniyye gâlib olan kimsenin hazzı ise şehvetten ârî olan hazdır ki, bu da kadında Hakk'ın cemâlinin pertevini görmektir; ve aşk-ı sâfi, bu müşâhede ile olan aşktır, Mecnûn'un Leylâ'ya olan aşkı gibi. Cismânî kimselerin aşkı şehvet-i nefsten ibaret olduğundan, ona "aşk" ıtlâkı doğru değildir. Bu ancak bir meyl-i hayvânîdir. Mevlânâ Câmî hazretleri bu ma'nâyı şu rubâîlerinde beyân buyururlar: "Eğer aşk nesl-i âdemin kemâli olmasa idi, aşkın sıyt ü şöhreti cihanda noksan olurdu. Ve eğer nefsin şehveti aşk olaydı eşekler ve öküzler âlem âşıklarının serdefteri olurdu." Kâmiller ise her mertebenin hükmünü bi-hakkın îfâ ettikleri cihetle, cismâniyet cihetinden tevlîd-i veled için kadına takarrüb ettikleri vakit müşâhede-i Hak'ta müstağrak olurlar. Bu o kadar dakîk bir ma'nâdır ki, onun zevkini müşâhede erbâbı olan kâmilden başkası idrâk edemez. Zîrâ kâmilin nazarında maddeden mücerred olarak Hakk'ı müşâhede etmek mümkin değildir. Ve mâdemki Hakk'ı müşâhede etmek ancak maddede vâki' oluyor, o hâlde suver-i mâddiyyeden biri olan kadında Hakk'ın şühûdu, suver-i mâddiyye-i sâireden daha mükemmel ve daha azîm olur. Velâkin kadınlarda Hakk'ı ekmel vech üzere müşâhede edebilmek her ferdin kârı değildir. Bu müşâhede ancak mazhar-ı Muhammedî olan kâmilin kârıdır. Mahzâ huzûzât-ı nefsâniyyelerini istîfâ için kadına perestij eden câhiller bu şühûddan gafildirler. Onlar bu âlemde gördükleri sûretleri müstakıllü'l-vücûd zannettiklerinden, suver-i âlemden herhangi birisine ancak onun zâtından dolayı alâka ederler. Vaktâki o sûret bozulur şûrîde olup feryad ederler. Bu babtaki tafsîlât Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Muhammedî'dedir. لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمِ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ (Tîn, 95/4-5) ["Biz insanı ahsen-i takvîmde yarattık sonra onu esfel-i sâfilîne reddettik"] ma'nâsındaki âyet-i kerîmenin tefsiri. Ve وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الْخَلَقْ (Yâsîn, 36/68) ["O kimseye ki biz uzun ömür veririz, onun hilkatini tebdîl ve tenkîs ile kuvvetini za'fa çeviririz"] âyet-i kerîmelerinin tefsîri 960. Hüsn âdemi ve melek secde edici olmuş, Adem gibi tekrar ma'zûl gel-miştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 960. Güzellik insanı ve meleği secde edici kılmış, Âdem gibi tekrar azledilmiş olarak gelmiştir. Yani, güzelliğe ait olan insan ve melek o güzelliğe secde edici olmuştur; fakat Hz. Âdem, nasıl yüce cennetten aşağıların aşağısına azledilmiş ise, o güzelliğe ait olan insan da bu güzellik cennetinden öylece azledilip ihtiyarlığın aşağıların aşağısına düşmüştür. "Âdem-i hüsn" (güzelliğin Âdem'i) lâm izafeti olup nispet anlamını ifade eder. Hint nüshalarında birinci mısra' "آدم وجن وملك ساجد شده" (Âdem ve cin ve melek secde edici olmuştur) şeklinde geçmiştir. Anlamı, "Âdem ve cin ve melek güzelliğe secde edici olmuştur." demektir. Ya'ni, güzelliğe mensûb olan âdem ve melek o güzelliğe secde edici olmuş ve fakat Hz. Adem, nasıl cennet-i a'lâdan esfel-i sâfilîne ma'zûl olmuş ise, o güzelliğe mensûb olan âdem dahi bu hüsn cennetinden öylece ma'zûl olup esfel-i sâfilîn-i şeyhûhate sukūt etmiştir. "Adem-i hüsn", izâfet-i lâmiyye olup nisbet ma'nâsını ifade eder. Hind nüshalarında birinci mısra' آدم وجن وملك ساجد شده vaki' olmuştur. Ma'nâsı, “Adem ve cin ve melek hüsne sâcid olmuş- tur." demek olur. 961. Dedi: "Eyvah, varlıktan sonra yokluk!" Dedi: "Cürmün budur ki ziyâ- de yaşadın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 961. Dedi: "Eyvah, varlıktan sonra yokluk!" Dedi: "Cürmün budur ki ziyâde yaşadın." Yani, güzellik cennetinden azledilerek ihtiyarlık mertebesine düşen güzellik insanı dedi: "Eyvah, bu güzellik varlığından sonra onun yokluğuna düşmek nedendir?" diye Yaratıcısı'na sordu. Yüce Allah hazretleri de ona cevaben buyurdu ki: "Senin kabahatin, fena âlemi olan dünyada çok yaşamış olmandır." "Biz insanı en güzel biçimde yarattık, sonra onu aşağıların aşağısına indirdik." anlamındaki ayet-i kerimenin tefsiri. Ve "Kime ömür verirsek, yaratılışını tersine çeviririz (gücünü zayıflatırız)." ayet-i kerimesinin tefsiri. Ya'ni, güzellik cennetinden ma'zûlen ihtiyarlık mertebesine sukūt eden âdem-i hüsn dedi: "Eyvah, bu hüsn varlığından sonra onun yokluğuna sukūt etmek nedendir?" diye Hâlik'ına sordu. Hâlık Teâlâ hazretleri de ona cevâben buyurdu ki: "Senin kabâhatin fenâ âlemi olan dünyada çok yaşa- mış olmandır." تفسير لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْويم ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ و تفسير وَمَنْ نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ فِي الخَلَقْ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمِ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ )Tin, 95/4-5) [“Biz insanı ahsen-i takvîmde yarattık sonra onu esfel-i sâfilîne reddettik"] ma'nâsındaki âyet-i kerîmenin tefsiri. Ve ومن نعمره تنكسه في الخلق )Yasin, 36/68) ["O kimseye ki biz uzun ömür veririz, onun hilkatini tebdîl ve tenkîs ile kuvvetini za'fa çeviririz"] âyet-i kerîmelerinin tefsîri 960. Hüsn âdemi ve melek secde edici olmuş, Adem gibi tekrar ma`zûl gel- [962] miştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 960. Güzellik, insanı ve meleği secde edici kılmış, Âdem gibi tekrar azledilmiş olarak gelmiştir. Yani, güzelliğe ait olan insan ve melek o güzelliğe secde edici olmuş; fakat Hz. Âdem, nasıl yüce cennetten aşağıların aşağısına azledilmiş ise, o güzelliğe ait olan insan da bu güzellik cennetinden öylece azledilip ihtiyarlığın aşağıların aşağısına düşmüştür. "Adem-i hüsn" (güzelliğin Âdem'i), aitlik izafeti olup nispet (bağıntı) anlamını ifade eder. Hint nüshalarında birinci mısra' "آدم وجن وملك ساجد شده" (Âdem ve cin ve melek secde edici olmuş) şeklinde geçmiştir. Anlamı, "Âdem ve cin ve melek güzelliğe secde edici olmuştur." demektir. Ya'ni, güzelliğe mensûb olan âdem ve melek o güzelliğe secde edici olmuş ve fakat Hz. Adem, nasıl cennet-i a'lâdan esfel-i sâfilîne maʻzûl olmuş ise, o güzelliğe mensûb olan âdem dahi bu hüsn cennetinden öylece ma'zûl olup es- fel-i sâfilîn-i şeyhûhate sukūt etmiştir. "Adem-i hüsn", izâfet-i lâmiyye olup nisbet ma'nâsını ifade eder. Hind nüshalarında birinci mısrâ' آدم وجن وملك ساجد شده vaki olmuştur. Ma'nâsı, “Adem ve cin ve melek hüsne sâcid olmuş- tur." demek olur. 961. Dedi: "Eyvah, varlıktan sonra yokluk!" Dedi: "Cürmün budur ki ziya- de yaşadın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 961. Dedi: "Eyvah, varlıktan sonra yokluk!" Dedi: "Cürmün budur ki ziyade yaşadın." Yani, güzellik cennetinden azledilerek ihtiyarlık mertebesine düşen güzellik insanı dedi: "Eyvah, bu güzellik varlığından sonra onun yokluğuna düşmek nedendir?" diye Yaratıcısı'na sordu. Yüce Allah hazretleri de ona cevap olarak buyurdu ki: "Senin kabahatin, fena âlemi olan dünyada çok yaşamış olmandır." Ya'ni, güzellik cennetinden ma'zûlen ihtiyarlık mertebesine sukūt eden âdem-i hüsn dedi: "Eyvah, bu hüsn varlığından sonra onun yokluğuna sukūt etmek nedendir?" diye Hâlik'ına sordu. Hâlık Teâlâ hazretleri de ona cevâben buyurdu ki: "Senin kabâhatin fenâ âlemi olan dünyada çok yaşa- mış olmandır." 962. Cebrâîl “Bu huldden ve hoşların taifesinden git!" diye saçından çekici olarak onu çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 962. Cebrail "Bu ebedîlikten ve güzeller topluluğundan git!" diye saçından çekici olarak onu çeker. "Cebrail"den kastedilen, suret âleminin idaresinin düzeninde faal olan küllî akıldır. Nitekim bu cildin 316 numaralı beytini takip eden kırmızı yazıda "Akıl Cebrail misalidir" buyrulmuştu; ve akıllar ise küllî aklın ışığından ortaya çıkar. Yani, küllî akıl, gençliğinde güzellik sahibi olan yaşlıların güzelliğini, "Bu güzellik ve letafet cennetinden ve güzeller topluluğu arasından git!" diye saçından tutup çekici olarak çeker ve yaşlılığın çirkinliği derecesine düşürür. "Cebrâîl"den murâd, âlem-i sûretin intizâm-ı idaresinde faâl olan akl-ı küldür. Nitekim bu cildin 316 numaralı beyt-i şerîfini ta'kîb eden sürh-ı şerîfte "Akıl Cebrail misâlidir" buyrulmuş idi; ve ukül ise akl-ı küllün pertevinden zâhir olur. Ya'ni, akl-ı kül, gençliğinde güzellik sahibi olan ihtiyarların hüsnünü, "Bu hüsn ve letâfet cennetinden ve güzeller tâifesi arasından git!" diye saçından tutup çekici olarak çeker ve şeyhûhatin çirkinliği derekesine düşürür. 963. Dedi: "İzzetten sonra bu izlâl nedir?" Dedi: "O atâdır ve bu daverliktir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 963. Dedi: "İzzetten sonra bu alçaltma nedir?" Dedi: "O bağıştır ve bu da adaletli hükümdür!" O güzel ihtiyar dedi: "Ben önceden güzellikle azizdim. Şimdi ihtiyarlıkta beni alçaltmak nedir?" Akıl cevaben der ki: "Önceki güzellik Hakk'ın cemâl hazinesinden bir ihsan ve bir bağıştı; ve bu şimdiki hâl ise adil olan hâkimindir. Çünkü sen o güzelliği senin zannettin ve onun ilâhî cemâl hazinesinden özel bir bağış olduğunu bilmedin. Bu zillet sana Hak tarafından adil bir ceza hükmü olarak geldi. Eğer bu hükmün sahibini görseydin, bu ihtiyarlık içinde sana eksiklik ve zillet gelmezdi." Bu anlam, ilerideki 972 numaralı şerefli beytin anlamına bağlıdır. O hüsn sâhibi olan ihtiyar dedi: "Ben evvelce hüsn ile azîz idim. Şimdi ihtiyarlıkta beni zelîl kılmak nedir?" Akıl cevâben der ki: "Evvelki hüsn Hakk'ın hazîne-i cemâlinden bir ihsân ve bir atâ idi; ve bu şimdiki hâl ise âdil olan hâkimindir. Zîrâ sen o güzelliği senin zannettin ve onun hazîne-i cemâl-i ilâhîden bir atâ-yı hâs olduğunu bilmedin. Bu zillet sana cânib-i Hak'tan âdilâne bir hükm-i cezâ olarak geldi. Eğer bu hükmün sahibini göreydin, bu ihtiyarlık içinde sana noksan ve zillet gelmezdi." Bu ma'nâ âtîdeki 972 numaralı beyt-i şerîfin ma'nâsına merbûttur. 964. "Ey Cebrâîl, sen can ile secde ederdin. Şimdi niçin beni cennetinden koğuyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 964. "Ey Cebrail, sen can ile secde ederdin. Şimdi niçin beni cennetimden kovuyorsun?" Güzellik sahibi der ki: "Ey akıl, sen önceden bana can ile secde ederdin ve benim önümde baş eğerdin. Şimdi yaşlandıktan sonra niçin beni güzellik ve cemal cennetinden sürüp dışarıya çıkarıyorsun?" Sâhib-i hüsn der ki: "Ey akıl, sen evvelce bana can ile secde ederdin ve benim önümde baş eğerdin. Şimdi ihtiyar olduktan sonra niçin beni hüsn ü cemâl cennetinden sürüp dışarıya çıkarıyorsun?" 965. "Fasl-ı hazanda hurma ağacından yaprak uçtuğu gibi, mihnet vaktinde benden hulle uçar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 965. "Sonbahar mevsiminde hurma ağacından yaprak uçtuğu gibi, sıkıntı vaktinde benden güzellik elbisesi uçar." Yani, "Yaşlılık sıkıntısı vaktinde benden güzellik elbisesi uçar, onun altından çirkin bir cisim ortaya çıkar. Nasıl ki sonbaharda hurma ağacının güzel olan yeşil yaprakları uçup çirkin bir manzara oluşturan gövdesi kalır." Ya'ni, "İhtiyarlık mihneti vaktinde benden hüsn hullesi uçar, onun altından çirkin bir cisim zâhir olur. Nitekim sonbaharda hurma ağacının latîf olan yeşil yaprakları uçup çirkin bir manzara teşkil eden sâkı kalır." 962. Cebrâîl “Bu huldden ve hoşların taifesinden git!" diye saçından çekici olarak onu çeker.✨ ✨ Sade Türkçe flash 962. Cebrail "Bu ebedîlikten ve güzeller topluluğundan git!" diye saçından çekici olarak onu çeker. "Cebrail"den kastedilen, suret âleminin idaresinin düzeninde faal olan küllî akıldır. Nitekim bu cildin 316 numaralı beytini takip eden kırmızı yazıda "Akıl Cebrail misalidir" buyrulmuştu; ve akıllar ise küllî aklın ışığından ortaya çıkar. Yani, küllî akıl, gençliğinde güzellik sahibi olan yaşlıların güzelliğini, "Bu güzellik ve letafet cennetinden ve güzeller topluluğu arasından git!" diye saçından tutup çekici olarak çeker ve yaşlılığın çirkinliği derecesine düşürür. "Cebrâîl"den murâd, âlem-i sûretin intizâm-ı idaresinde faâl olan akl-ı küldür. Nitekim bu cildin 316 numaralı beyt-i şerîfini ta'kîb eden sürh-ı şerîfte "Akıl Cebrail misâlidir" buyrulmuş idi; ve ukül ise akl-ı küllün pertevinden zâhir olur. Ya'ni, akl-ı kül, gençliğinde güzellik sahibi olan ihtiyarların hüsnünü, "Bu hüsn ve letâfet cennetinden ve güzeller tâifesi arasından git!" diye saçından tutup çekici olarak çeker ve şeyhûhatin çirkinliği derekesine düşürür. 963. Dedi: "İzzetten sonra bu izlâl nedir?" Dedi: "O atâdır ve bu daverliktir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 963. Dedi: "İzzetten sonra bu alçaltma nedir?" Dedi: "O bağıştır ve bu da adaletli hükümdür!" O güzel ihtiyar dedi: "Ben önceden güzellikle azizdim. Şimdi ihtiyarlıkta beni alçaltmak nedir?" Akıl cevaben der ki: "Önceki güzellik Hakk'ın cemâl hazinesinden bir ihsan ve bir bağıştı; ve bu şimdiki hâl ise adil olan hâkimindir. Çünkü sen o güzelliği senin zannettin ve onun ilâhî cemâl hazinesinden özel bir bağış olduğunu bilmedin. Bu zillet sana Hak tarafından adil bir ceza hükmü olarak geldi. Eğer bu hükmün sahibini görseydin, bu ihtiyarlık içinde sana eksiklik ve zillet gelmezdi." Bu anlam, ilerideki 972 numaralı şerefli beytin anlamına bağlıdır. O hüsn sâhibi olan ihtiyar dedi: "Ben evvelce hüsn ile azîz idim. Şimdi ihtiyarlıkta beni zelîl kılmak nedir?" Akıl cevâben der ki: "Evvelki hüsn Hakk'ın hazîne-i cemâlinden bir ihsân ve bir atâ idi; ve bu şimdiki hâl ise âdil olan hâkimindir. Zîrâ sen o güzelliği senin zannettin ve onun hazîne-i cemâl-i ilâhîden bir atâ-yı hâs olduğunu bilmedin. Bu zillet sana cânib-i Hak'tan âdilâne bir hükm-i cezâ olarak geldi. Eğer bu hükmün sahibini göreydin, bu ihtiyarlık içinde sana noksan ve zillet gelmezdi." Bu ma'nâ âtîdeki 972 numaralı beyt-i şerîfin ma'nâsına merbûttur. 964. "Ey Cebrâîl, sen can ile secde ederdin. Şimdi niçin beni cennetinden koğuyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 964. "Ey Cebrail, sen can ile secde ederdin. Şimdi niçin beni cennetimden kovuyorsun?" Güzellik sahibi der ki: "Ey akıl, sen önceden bana can ile secde ederdin ve benim önümde baş eğerdin. Şimdi yaşlandıktan sonra niçin beni güzellik ve cemal cennetinden sürüp dışarıya çıkarıyorsun?" Sâhib-i hüsn der ki: "Ey akıl, sen evvelce bana can ile secde ederdin ve benim önümde baş eğerdin. Şimdi ihtiyar olduktan sonra niçin beni hüsn ü cemâl cennetinden sürüp dışarıya çıkarıyorsun?" 965. "Fasl-ı hazanda hurma ağacından yaprak uçtuğu gibi, mihnet vaktinde benden hulle uçar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 965. "Sonbahar mevsiminde hurma ağacından yaprak uçtuğu gibi, sıkıntı vaktinde benden güzellik elbisesi uçar." Yani, "Yaşlılık sıkıntısı vaktinde benden güzellik elbisesi uçar, onun altından çirkin bir cisim ortaya çıkar. Nasıl ki sonbaharda hurma ağacının güzel olan yeşil yaprakları uçup çirkin bir manzara oluşturan gövdesi kalır." Ya'ni, "İhtiyarlık mihneti vaktinde benden hüsn hullesi uçar, onun altından çirkin bir cisim zâhir olur. Nitekim sonbaharda hurma ağacının latîf olan yeşil yaprakları uçup çirkin bir manzara teşkil eden sâkı kalır." 966. O bir yüz ki, onun parlaklığı ay gibi idi. İhtiyarlıkta kelerin sırtı gibi oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 966. O bir yüz ki, onun parlaklığı ay gibi idi. İhtiyarlıkta kelerin sırtı gibi oldu. Yani, "Gençlikte benim bir yüzüm vardı ki, ay gibi parlaktı. Şimdi ihtiyarlığımda "keler" dedikleri hayvanın sırtı gibi bumburuşuk bir hâle geldi." Ya'ni, "Gençlikte benim bir yüzüm var idi ki, ay gibi parlak idi. Şimdi ihtiyarlığımda "keler" dedikleri hayvanın sırtı [gibi] bumburuşuk bir hâle geldi." 967. Ve o latif olan baş ve baş tepesi muşa`şa` olmuş idi. İhtiyarlık vaktinde nâhoş ve kel olmuş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 967. Ve o latif olan baş ve baş tepesi parlamış idi. İhtiyarlık vaktinde nahoş ve kel olmuş idi. "Fark", baş tepesi, "geş", latif, "asla", kel anlamına gelir. "Fark", baş tepesi, "geş", latîf, "asla", kel ma'nâsınadır. 968. Ve nâz edenlerin mızrak gibi saf yırtıcısı olan o boy, ihtiyarlıkta yay gibi iki kat olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 968. Ve naz edenlerin mızrak gibi saf yırtıcısı olan o boy, ihtiyarlıkta yay gibi iki kat olmuştur. "Saf-der", bileşik bir sıfattır, "saf yırtıcı" demektir. Yani, naz eden güzellerin safını yırtıcı olan mızrak gibi dosdoğru olan o boy, ihtiyarlıkta ok yayı gibi eğrilip iki kat olmuştur. "Saf-der", vasf-ı terkîbîdir, "saf yırtıcı" demektir. Ya'ni, nâz eden güzelle-rin safını yırtıcı olan mızrak gibi dosdoğru olan o boybos ihtiyarlıkta ok yayı gibi eğrilip iki kat olmuştur. 969. Lâle rengi za'feran rengi olmuş, onun arslan kuvveti kadınların ödü gibi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 969. Lâle rengi za'feran rengi olmuş, onun arslan kuvveti kadınların ödü gibi olmuştur. Yaşlı kişinin gençliğinde lâle rengi gibi kırmızı olan yanağı, za'feran rengi gibi sapsarı olmuş, onun arslan gibi olan kuvveti, kadınların ödü gibi zayıf olmuştur. Nasıl ki kadınlar ufak bir gürültüden korkup: "Aman ödüm patladı!" derler. İhtiyarın gençlikte lâle rengi gibi kırmızı olan yanağı za'feran rengi gibi sapsarı olmuş, onun arslan gibi olan kuvveti, kadınların ödü gibi zayıf ol-muştur. Nitekim kadınlar ufak bir gürültüden korkup: "Aman ödüm patladı!" derler. 970. O kimse ki bir adamı fenn ile koltuğunda etmiş idi, gitme vaktinde onun [972] koltuğunu tutarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 970. O kimse ki bir adamı ustalıkla koltuğunda taşımış idi, gitme vaktinde onun [972] koltuğunu tutarlar. O kimse ki, gençliğinde pehlivanlar ile güreşip pehlivanlık ustalığı ve niteliği ile bir adamı koltuğuna alırdı. İhtiyarlığında bir yere gideceği vakit onu koltuğundan tutup çocuk gibi yürütürler. O kimse ki, gençliğinde pehlivanlar ile güleşip pehlivanlık fenni ve sıfatı ile bir adamı koltuğuna alırdı. İhtiyarlığında bir yere gideceği vakit onu kol-tuğundan tutup çocuk gibi yürütürler. 966. “O bir yüz ki, onun parlaklığı ay gibi idi. İhtiyarlıkta kelerin sırtı gibi oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 966. “O bir yüz ki, onun parlaklığı ay gibi idi. İhtiyarlıkta kelerin sırtı gibi oldu." Yani, "Gençlikte benim bir yüzüm vardı ki, ay gibi parlaktı. Şimdi ihtiyarlığımda "keler" dedikleri hayvanın sırtı gibi bumburuşuk bir hâle geldi." Ya'ni, "Gençlikte benim bir yüzüm var idi ki, ay gibi parlak idi. Şimdi ihtiyarlığımda "keler" dedikleri hayvanın sırtı [gibi] bumburuşuk bir hâle geldi." 967. Ve o latif olan baş ve baş tepesi muşa'şa' olmuş idi. İhtiyarlık vaktinde nâhoş ve kel olmuş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 967. Ve o latif olan baş ve baş tepesi parlamış idi. İhtiyarlık vaktinde nahoş ve kel olmuş idi. "Fark", baş tepesi, "geş", latif, "aslâ", kel anlamındadır. "Fark", baş tepesi, "geş", latîf, "aslâ", kel ma'nâsınadır. 968. Ve nâz edenlerin mızrak gibi saf yırtıcısı olan o boy, ihtiyarlıkta yay gibi iki kat olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 968. Ve naz edenlerin mızrak gibi saf yırtıcısı olan o boy, ihtiyarlıkta yay gibi iki kat olmuştur. "Saf-der", bileşik sıfattır, "saf yırtıcı" demektir. Yani, naz eden güzellerin safını yırtıcı olan mızrak gibi dosdoğru olan o boy bos, ihtiyarlıkta ok yayı gibi eğrilip iki kat olmuştur. "Saf-der", vasf-ı terkîbîdir, "saf yırtıcı" demektir. Ya'ni, nâz eden güzellerin safını yırtıcı olan mızrak gibi dosdoğru olan o boybos ihtiyarlıkta ok yayı gibi eğrilip iki kat olmuştur. 969. Lâle rengi za'feran rengi olmuş, onun arslan kuvveti kadınların ödü gibi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 969. Lâle rengi za'feran rengi olmuş, onun arslan kuvveti kadınların ödü gibi olmuştur. İhtiyar kişinin gençlikte lâle rengi gibi kırmızı olan yanağı, za'feran rengi gibi sapsarı olmuş, onun arslan gibi olan kuvveti, kadınların ödü gibi zayıf olmuştur. Nasıl ki kadınlar ufak bir gürültüden korkup: "Aman ödüm patladı!" derler. İhtiyarın gençlikte lâle rengi gibi kırmızı olan yanağı za'feran rengi gibi sapsarı olmuş, onun arslan gibi olan kuvveti, kadınların ödü gibi zayıf olmuştur. Nitekim kadınlar ufak bir gürültüden korkup: "Aman ödüm patladı!" derler. 970. O kimse ki bir adamı fenn ile koltuğunda etmiş idi, gitme vaktinde onun [972] koltuğunu tutarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 970. O kimse ki bir adamı ustalıkla koltuğunda taşımış idi, gitme vaktinde onun koltuğunu tutarlar. O kimse ki, gençliğinde pehlivanlar ile güreşip pehlivanlık ustalığı ve niteliği ile bir adamı koltuğuna alırdı. İhtiyarlığında bir yere gideceği zaman onu koltuğundan tutup çocuk gibi yürütürler. O kimse ki, gençliğinde pehlivanlar ile güleşip pehlivanlık fenni ve sıfatı ile bir adamı koltuğuna alırdı. İhtiyarlığında bir yere gideceği vakit onu koltuğundan tutup çocuk gibi yürütürler. 971. Bu ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bunlardan her birisi ölümün elçisidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 971. Bu ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bunlardan her birisi ölümün elçisidir. İhtiyarlık hâlinde görülen bu değişim ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bu hallerden her birisi ölümün yaklaştığını haber veren birer elçidir. "İnsanı aşağıların aşağısına indirdik, ancak iman edenler ve salih amel işleyenler müstesnadır. Onlar için kesintisiz bir ecir vardır" (Tîn, 95/5-6) anlamındaki ayet-i kerimenin tefsiri İhtiyarlık hâlinde görülen bu inkılâb ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bu hallerden her birisi ölümün yaklaştığını haber verici birer elçidir. تفسير أَسْفَلَ سَافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ "İnsanı esfel-i sâfilîne red ettik, îmân eden ve amel-i sâlih işleyenler müstesnâdır. Onlar için ardı arası kesilmez ecir vardır" (Tîn, 95/5-6) ma'nâsındaki âyet-i kerîmenin tefsîri 972. Eğer onun tabibi Hakk'ın nuru olursa, ihtiyarlıktan ve tebden noksan ve dak yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 972. Eğer onun tabibi Hakk'ın nuru olursa, ihtiyarlıktan ve hastalıktan eksiklik ve kellik yoktur. Bu şerefli beyit, yukarıda geçen 963 numaralı şerefli beyte bağlıdır. Çünkü o beyitte "Gençlikteki güzellik izzeti bir bağıştır; ve ihtiyarlıktaki çirkinlik zilleti bir yargıçlıktır" buyrulmuştu. Bu şerefli beyit onun istisnası olur. "Dak", Farsça "dek" kelimesinin Arapçalaşmış hâlidir; "Gedalık ve kılsız baş" anlamına gelir (Burhan). Yani, gençlikte güzellik sahibi olan bir kimsenin eğer tabibi Hakk'ın nuru olursa, öyle bir kimseye, ihtiyarlıktan eksiklik ve acizlik ve hastalıktan kellik yoktur, demek olur. Bilinir ki, humma hastalığında baştaki saç dökülür. Ve bu durumda ikinci mısrada düzenli leff ü neşr (sözleri sıralayıp sonra onlara uygun açıklamaları sıralama sanatı) kuralı olup, "noksan", "ihtiyarlık" kelimesine ve "dak" dahi "hastalık" kelimesine döner. Bu beyt-i şerîf yukarıda geçen 963 numaralı beyt-i şerîfe merbuttur. Zîrâ o beyitte "Gençlikteki izzet-i hüsn atâdır; ve ihtiyarlıktaki zillet-i kubh dâverliktir", buyrulmuş idi. Bu beyt-i şerîf onun istisnâsı olur. "Dak", "dek" kelime-i Fârisî'sinin muarrebidir; "Gedâlık ve kılsız baş" ma'nâsınadır (Burhân). Ya'ni, gençlikte hüsn sahibi olan bir kimsenin eğer tabîbi Hakk'ın nûru olursa, öyle bir kimseye, ihtiyarlıktan noksan ve acz ve teb ve hummâdan kılsız baş yoktur, demek olur. Ma'lumdur ki, hummâ hastalığında baştaki saç dökülür. Ve şu hâlde ikinci mısra'da leff ü neşr-i müretteb kāidesi olup, "noksân", "pîrî" kelimesine ve "dak" dahi "teb" kelimesine râci' olur. 973. Onun gevşekliği sarhoşun gevşekliği gibidir; o gevşeklik içinde o, Rüstem'in reşkidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 973. Onun gevşekliği sarhoşun gevşekliği gibidir; o gevşeklik içinde o, Rüstem'in kıskançlığıdır. Yani, Hak nurunun tabibi olan ihtiyarın vücudunda görünüşte bir gevşeklik görünse de, o gevşeklik bir sarhoşun vücudundaki gevşeklik gibidir. Onun o Ya'ni, tabîbi nûr-i Hak olan ihtiyarın vücûdunda zâhiren bir gevşeklik görünür ise de o gevşeklik bir sarhoşun vücûdundaki gevşeklik gibidir. Onun o 971. Bu ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bunlardan her birisi ölümün elçisidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 971. Bu ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bunlardan her birisi ölümün elçisidir. İhtiyarlık hâlinde görülen bu değişim ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bu hallerden her birisi ölümün yaklaştığını haber veren birer elçidir. تفسير أَسْفَلَ سَافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ "İnsanı aşağıların aşağısına indirdik, ancak iman edenler ve salih ameller işleyenler müstesna. Onlar için kesintisiz bir ecir vardır" (Tîn, 95/5-6) anlamındaki ayet-i kerimenin tefsiri İhtiyarlık hâlinde görülen bu inkılâb ise gam ve pejmürdelik eserleridir. Bu hallerden her birisi ölümün yaklaştığını haber verici birer elçidir. تفسير أَسْفَلَ سَافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ “İnsanı esfel-i sâfilîne red ettik, îmân eden ve amel-i sâlih işleyenler müstesnâdır. Onlar için ardı arası kesilmez ecir vardır” (Tîn, 95/5-6) ma'nâsındaki âyet-i kerîmenin tefsîri 972. Eğer onun tabibi Hakk'ın nuru olursa, ihtiyarlıktan ve tebden noksan ve dak yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 972. Eğer onun doktoru Hakk'ın nuru olursa, ihtiyarlıktan ve hastalıktan eksiklik ve zayıflık yoktur. Bu şerefli beyit, yukarıda geçen 963 numaralı şerefli beyte bağlıdır. Çünkü o beyitte “Gençlikteki güzellik izzeti bir bağıştır; ve ihtiyarlıktaki çirkinlik zilleti bir dâverliktir (hükmetme, idare etme)” buyrulmuştu. Bu şerefli beyit onun istisnası olur. “Dak”, Farsça “dek” kelimesinin Arapçalaşmış hâlidir; “Gedalık ve kılsız baş” anlamındadır (Burhan). Yani, gençlikte güzellik sahibi olan bir kimsenin eğer doktoru Hakk'ın nuru olursa, öyle bir kimseye, ihtiyarlıktan eksiklik ve acizlik ve hastalıktan (ateşli hastalıktan) kılsız baş yoktur, demek olur. Bilinir ki, humma hastalığında baştaki saç dökülür. Ve bu durumda ikinci mısrada leff ü neşr-i müretteb (düzenli sıralama ve açımlama sanatı) kuralı olup, “noksan”, “ihtiyarlık” kelimesine ve “dak” dahi “teb” (ateşli hastalık) kelimesine döner. Bu beyt-i şerîf yukarıda geçen 963 numaralı beyt-i şerîfe merbuttur. Zîrâ o beyitte “Gençlikteki izzet-i hüsn atâdır; ve ihtiyarlıktaki zillet-i kubh dâverliktir”, buyrulmuş idi. Bu beyt-i şerîf onun istisnâsı olur. “Dak”, “dek” kelime-i Fârisî'sinin muarrebidir; “Gedâlık ve kılsız baş” ma'nâsınadır (Burhân). Ya'ni, gençlikte hüsn sahibi olan bir kimsenin eğer tabîbi Hakk'ın nûru olursa, öyle bir kimseye, ihtiyarlıktan noksan ve acz ve teb ve hummâdan kılsız baş yoktur, demek olur. Ma'lumdur ki, hummâ hastalığında baştaki saç dökülür. Ve şu hâlde ikinci mısra'da leff ü neşr-i müretteb kāidesi olup, “noksân”, “pîrî” kelimesine ve “dak” dahi “teb” kelimesine râci' olur. 973. Onun gevşekliği sarhoşun gevşekliği gibidir; o gevşeklik içinde o, Rüstem'in reşkidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 973. Onun gevşekliği sarhoşun gevşekliği gibidir; o gevşeklik içinde o, Rüstem'in kıskandığıdır. Yani, Hak nurunun tabibi olan yaşlı kişinin vücudunda görünüşte bir gevşeklik görünse de, o gevşeklik bir sarhoşun vücudundaki gevşeklik gibidir. Onun o gevşekliği içinde öyle bir kuvvet vardır ki, o kuvvete Rüstem pehlivan bile haset eder. Ya'ni, tabîbi nûr-i Hak olan ihtiyarın vücûdunda zâhiren bir gevşeklik görünür ise de o gevşeklik bir sarhoşun vücûdundaki gevşeklik gibidir. Onun o gevşekliği içinde öyle bir kuvvet vardır ki, o kuvvete Rüstem pehlivan bile hased eder. 974. Eğer ölürse onun kemiği zevkın garkıdır. O zerre zerre şevk nûrunun şuâ'ı içindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 974. Eğer ölürse onun kemiği zevke batmıştır. O zerre zerre şevk nurunun ışığı içindedir. Yani, tabibi Hakk'ın nuru olan ihtiyar ölürse, kabirde onun kemikleri ilahi aşk zevkine batmıştır. Onun izafî varlığının çözülen zerreleri ilahi şevk nurunun ışığı içindedir. Çünkü hadis-i şerifte "كما تعيشون تموتون وكما تموتون تحشرون" yani "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşr olursunuz" buyruluyor. Bundan anlaşılır ki, kabirde çözülen cisim zerreleri hayattan boş değildir; ve bunların insan ruhu ile tarife sığmayan bir ilgileri vardır. Hayatında ilahi aşk ile yaşayan bir kimsenin vücut zerreleri dahi ilahi aşk zevkine batmıştır. Nasıl ki Cenab-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 43. bölümünde şöyle buyururlar: "Kabirde gördüğün birçok çürümüş kemikler ancak bir rahatlığın ilgilisidir. Hoş ve sarhoş bir halde uyumuş ve o lezzet ve sarhoşluktan haberdar bulunmuştur. Nihayet "Onun toprağı üzerinde hoş ola!" dedikleri boşuna değildir. Şimdi eğer toprağın hoşluktan haberi olmasa idi bunu nasıl söylerler idi?" Ya'ni, tabîbi nûr-i Hak olan ihtiyar ölürse, kabirde onun kemikleri aşk-ı ilâhî zevkine müstağraktır. Onun vücûd-i izâfîsinin inhilâl eden zerreleri sevk-i ilâhî nûrunun şuâ'ı içindedir. Zîrâ hadis-i şerifte كما تعيشون تموتون وكما تموتون تحشرون ya'ni "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşr olursunuz" buyruluyor. Bundan anlaşılır ki, kabirde inhilâl eden zerrât-ı cism hayattan hâlî değildir; ve bunların rûh-i insânî ile ta'rîfe sığmayan bir alâkaları vardır. Hâl-i hayâtında aşk-ı ilâhî ile yaşayan bir kimsenin zerrât-ı vücûdu dahi aşk-ı ilâhî zevkinde müstağraktır. Nitekim Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 43. faslında şöyle buyururlar: "Kabirde gördüğün birçok çürümüş kemikler ancak bir râhatın alâkadârıdır. Hoş ve sermest bir hâlde uyumuş ve o lezzet ve sermestlikten haberdar bulunmuştur. Nihayet "Onun toprağı üzerinde hoş ola!" dedikleri beyhûde değildir. İmdi eğer toprağın hoşluktan haberi olmasa idi bunu nasıl söylerler idi?" 975. Ve o kimse ki, nûru yoktur, meyvesiz bağdır. Zîrâ onu hazan altüst eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 975. Ve o kimse ki, nuru yoktur, meyvesiz bağdır. Çünkü onu hazan altüst eder. İçinde Hak nuru olmayan kimse meyvesiz bir ağaca benzer. Sonbahar hükmünde olan ihtiyarlık geldiği zaman, onun bedenini altüst eder. Bâtınında nûr-i Hak olmayan kimse meyvesiz bir ağaca benzer. Sonbahar mesâbesinde olan ihtiyarlık geldiği vakit, onun cismini altüst eder. 976. Gül kalmaz kara dikenler kalır. Saman tepesi gibi sarı ve içsiz geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 976. Gül kalmaz, kara dikenler kalır. Saman tepesi gibi sarı ve içsiz geldi. Yani, gençlik hâlinin gül gibi olan güzellikleri kalmaz, ihtiyarlık hâlinin kara diken gibi olan çirkinlikleri kalır. İçinde Hakk'ın nuru olmayan kimse böyle ihtiyarladığı zaman bedeni saman tepesi gibi sarı ve içi boş olarak geldi ve ortaya çıktı. Ya'ni, gençlik hâlinin gül gibi olan güzellikleri kalmaz, ihtiyarlık hâlinin kara diken gibi olan çirkinlikleri kalır. Bâtınında nûr-i Hak olmayan kimse böyle ihtiyarladığı vakit cismi saman tepesi gibi sarı ve içi boş olarak geldi ve zâhir oldu. 977. Ey Hudâ, acabâ o bağ ne hatâ etti ki, ondan bu hulleler cüda oldu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 977. Ey Allah'ım, acaba o bağ ne hata etti ki, ondan bu elbiseler ayrıldı? Gevşekliği içinde öyle bir kuvvet vardır ki, o kuvvete Rüstem pehlivan bile imrenir. gevşekliği içinde öyle bir kuvvet vardır ki, o kuvvete Rüstem pehlivan bile hased eder. 974. Eğer ölürse onun kemiği zevkın garkıdır. O zerre zerre şevk nûrunun şua'ı içindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 974. Eğer ölürse onun kemiği zevke batmıştır. O zerre zerre şevk nurunun ışığı içindedir. Yani, tabibi Hak nuru olan ihtiyar ölürse, kabirde onun kemikleri ilahi aşk zevkine batmıştır. Onun izafî varlığının çözülen zerreleri ilahi şevk nurunun ışığı içindedir. Çünkü hadis-i şerifte "كما تعيشون تموتون وكما تموتون تحشرون" yani "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşr olursunuz" buyruluyor. Bundan anlaşılır ki, kabirde çözülen cisim zerreleri hayattan boş değildir; ve bunların insan ruhu ile tarife sığmayan bir ilgileri vardır. Hayatında ilahi aşk ile yaşayan bir kimsenin vücut zerreleri dahi ilahi aşk zevkine batmıştır. Nitekim Cenab-ı Pir efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 43. bölümünde şöyle buyururlar: "Kabirde gördüğün birçok çürümüş kemikler ancak bir rahatın ilgilisidir. Hoş ve sarhoş bir halde uyumuş ve o lezzet ve sarhoşluktan haberdar bulunmuştur. Nihayet 'Onun toprağı üzerinde hoş ola!' dedikleri boşuna değildir. Şimdi eğer toprağın hoşluktan haberi olmasa idi bunu nasıl söylerler idi?" Ya'ni, tabîbi nûr-i Hak olan ihtiyar ölürse, kabirde onun kemikleri aşk-ı ilâhî zevkine müstağraktır. Onun vücûd-i izâfisinin inhilâl eden zerreleri sevk-ı ilâhî nûrunun şuâ'ı içindedir. Zîrâ hadis-i şerifte كما تعيشون تموتون وكما تموتون تحشرون ya'ni "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşr olursunuz" buyruluyor. Bundan anlaşılır ki, kabirde inhilâl eden zerrât-ı cism hayattan hâlî değildir; ve bunların rûh-i insânî ile ta'rîfe sığmayan bir alâkaları vardır. Hâl-i hayâtında aşk-ı ilâhî ile yaşayan bir kimsenin zerrât-ı vücûdu dahi aşk-ı ilâhî zevkınde müstağraktır. Nitekim Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 43. faslında şöyle buyururlar: "Kabirde gördüğün birçok çürümüş kemikler ancak bir râhatın alâkadârıdır. Hoş ve sermest bir hâlde uyumuş ve o lezzet ve sermestlikten haberdar bulunmuştur. Nihayet "Onun toprağı üzerinde hoş ola!" dedikleri beyhûde değildir. İmdi eğer toprağın hoşluktan haberi olmasa idi bunu nasıl söylerler idi?" 975. Ve o kimse ki, nûru yoktur, meyvesiz bağdır. Zîrâ onu hazan altüst eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 975. Ve o kimse ki, nuru yoktur, meyvesiz bağdır. Çünkü onu hazan altüst eder. İçinde Hak nuru olmayan kimse meyvesiz bir ağaca benzer. Sonbahar hükmünde olan ihtiyarlık geldiği zaman, onun bedenini altüst eder. Bâtınında nûr-i Hak olmayan kimse meyvesiz bir ağaca benzer. Sonbahar mesâbesinde olan ihtiyarlık geldiği vakit, onun cismini altüst eder. 976. Gül kalmaz kara dikenler kalır. Saman tepesi gibi sarı ve içsiz geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 976. Gül kalmaz, kara dikenler kalır. Saman tepesi gibi sarı ve içsiz geldi. Yani, gençlik hâlinin gül gibi olan güzellikleri kalmaz, ihtiyarlık hâlinin kara diken gibi olan çirkinlikleri kalır. İçinde Hakk'ın nuru olmayan kimse böyle ihtiyarladığı zaman bedeni saman tepesi gibi sarı ve içi boş olarak geldi ve ortaya çıktı. Ya'ni, gençlik hâlinin gül gibi olan güzellikleri kalmaz, ihtiyarlık hâlinin kara diken gibi olan çirkinlikleri kalır. Bâtınında nûr-i Hak olmayan kimse böyle ihtiyarladığı vakit cismi saman tepesi gibi sarı ve içi boş olarak geldi ve zâhir oldu. 977. Ey Hudâ, acaba o bağ ne hatâ etti ki, ondan bu hulleler cüda oldu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 977. Ey Allah'ım, acaba o bağ ne hata etti ki, ondan bu elbiseler ayrıldı? Yani, ey Rabbim, o bağ konumunda olan beden acaba ne kabahat işledi ki, ondan o güzellik halleri ayrıldı da o böyle çırılçıplak çirkinlik içinde kaldı? Ya'ni, yâ Rab o bağ mesâbesinde olan cisim acabâ ne kabâhat yaptı ki, ondan o güzellik halleri ayrıldı da o böyle çırçıplak çirkinlik içinde kaldı? 978. Kendini gördü; ve kendini görmek öldürücü bir zehirdir! Agah ol ey imtihan edilmiş olan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 978. Kendini gördü; ve kendini görmek öldürücü bir zehirdir! Uyanık ol ey imtihan edilmiş olan! O bağın kusuru şudur ki, kendi varlığının bağımsızlığını gördü ve kendi güzelliğini kendi mülkü sandı; ve kendi varlığının, Hakk'ın varlığının bir yansıması ve gölgesi olup, ondaki güzelliklerin ilahi güzellikten ibaret olarak verilmiş olduğunu görmedi. Hâlbuki bu şekilde kendini görmek, anlamda öldürücü bir zehirdir. Ey böyle ödünç bir varlık ve güzellikle ilahi imtihana maruz kalmış olan kimse! O bağın kabahati budur ki, kendi vücudunun istiklâlini gördü ve kendi güzelliğini kendi mülkü zannetti; ve kendi vücûdunun vücûd-i Hakk'ın pertevi ve zılli olup ondaki güzelliklerin hüsn-i ilâhîden ibaret olarak verilmiş olduğunu görmedi. Halbuki bu sûretle kendini görüş ma'nâda öldürücü bir zehirdir. Ey böyle âriyet bir vücûd ve hüsn ile imtihân-ı ilâhîye ma'rûz kalmış olan kimse! 979. Bir mahbub ki, âlem onun aşkından ağladı, âlem onu kendinden koğuyor, kabahati nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 979. Bir sevgili ki, âlem onun aşkından ağladı, âlem onu kendinden kovuyor, suçu nedir? "Şahid" Farsçada "sevgili" anlamına gelir. Yani, öyle bir sevgili ki, âlem halkı güzelliğinden dolayı onun âşığı ve tutkunu olup ağlarlardı. O güzellik, yaşlılık hâlinde ondan yok olduğu zaman, daha önce aşkından ağlayan âlem halkı onu yanlarından kovuyorlar ve sürüp çıkarıyorlar. Acaba o eski sevgilinin suçu nedir? "Şahid" Fârisî'de "mahbub" ma'nâsınadır. Ya'ni, öyle bir mahbûb ki, âlemin halkı güzelliğinden dolayı onun âşık ve meftûnu olup ağlarlar idi. O güzellik, ihtiyarlık hâlinde ondan zâil olduğu vakit, evvelce aşkından ağlayan halk-ı âlem onu yanlarından koğuyorlar ve sürüp çıkarıyorlar. Acabâ o mahbûb-ı sabıkın kabahati nedir? 980. Onun kabahati odur ki, âriyet zînet bağladı; "Bu hulle benimdir!" diye [982] da'vâ etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 980. Onun kabahati odur ki, ödünç ziynet taktı; "Bu elbise benimdir!" diye iddia etti. O eski sevgilinin kabahati budur ki, ödünç elbise giyip süslendi ve "Bu giydiğim güzellik elbiseleri ve süslü giysiler benimdir!" diye iddia etti. Bu sebeple onun kabahati, kendisinin olmayan bir mala yalan söyleyerek sahip çıkmak oldu. O mahbub-ı sabıkın kabâhati budur ki, iğreti libâs giyip süslendi ve "Bu giydiğim güzellik hulleleri ve müzeyyen libâslar benimdir!" diye da'vâ etti. Binâenaleyh onun kabâhati, kendinin olmayan bir mala yalan söyleyerek sâhib çıkmak oldu. 981. "Onu geri alırız, tâ ki o bizim harmanımız olduğunu ve güzeller dâne-çîn olduğunu yakînen bile!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 981. "Onu geri alırız, tâ ki o bizim harmanımız olduğunu ve güzeller dâne-çîn olduğunu yakînen bile!" Böyle yalan iddiada bulunanlar hakkında Yüce Allah buyurur ki: "Biz ödünç olarak verdiğimiz güzellik elbiselerini, o güzelliklerin bizim harmanımız olduğunu kesin olarak bilmesi için geri alırız." Yani, ey Rabbim, o bağ mesafesinde olan cisim acaba ne kabahat işledi ki, ondan o güzellik halleri ayrıldı da o böyle çırılçıplak çirkinlik içinde kaldı? Böyle yalan da'vâda bulunanlar hakkında Hak Teâlâ hazretleri buyurur ki: "Biz âriyet olarak verdiğimiz hüsn hullelerini, o güzelliklerin bizim harma- Ya'ni, yâ Rab o bağ mesâbesinde olan cisim acabâ ne kabâhat yaptı ki, ondan o güzellik halleri ayrıldı da o böyle çırçıplak çirkinlik içinde kaldı? 978. Kendini gördü; ve kendini görmek öldürücü bir zehirdir! Agah ol ey imtihan edilmiş olan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 978. Kendini gördü; ve kendini görmek öldürücü bir zehirdir! Uyanık ol ey imtihan edilmiş olan! O bağın kusuru şudur ki, kendi varlığının bağımsızlığını gördü ve kendi güzelliğini kendi mülkü sandı; ve kendi varlığının, Hakk'ın varlığının bir yansıması ve gölgesi olup, ondaki güzelliklerin ilahi güzellikten ibaret olarak verilmiş olduğunu görmedi. Hâlbuki bu şekilde kendini görmek, anlamda öldürücü bir zehirdir. Ey böyle ödünç bir varlık ve güzellikle ilahi imtihana maruz kalmış olan kimse! O bağın kabahati budur ki, kendi vücudunun istiklâlini gördü ve kendi güzelliğini kendi mülkü zannetti; ve kendi vücûdunun vücûd-i Hakk'ın pertevi ve zılli olup ondaki güzelliklerin hüsn-i ilâhîden ibaret olarak verilmiş olduğunu görmedi. Halbuki bu sûretle kendini görüş ma'nâda öldürücü bir zehirdir. Ey böyle âriyet bir vücûd ve hüsn ile imtihân-ı ilâhîye ma'rûz kalmış olan kimse! 979. Bir mahbub ki, âlem onun aşkından ağladı, âlem onu kendinden koğuyor, kabahati nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 979. Bir sevgili ki, âlem onun aşkından ağladı, âlem onu kendinden kovuyor, suçu nedir? "Şahid" Farsçada "sevgili" anlamına gelir. Yani, öyle bir sevgili ki, âlem halkı güzelliğinden dolayı onun âşığı ve tutkunu olup ağlarlardı. O güzellik, yaşlılık hâlinde ondan yok olduğu zaman, daha önce aşkından ağlayan âlem halkı onu yanlarından kovuyorlar ve sürüp çıkarıyorlar. Acaba o eski sevgilinin suçu nedir? "Şahid" Fârisî'de "mahbub" ma'nâsınadır. Ya'ni, öyle bir mahbûb ki, âlemin halkı güzelliğinden dolayı onun âşık ve meftûnu olup ağlarlar idi. O güzellik, ihtiyarlık hâlinde ondan zâil olduğu vakit, evvelce aşkından ağlayan halk-ı âlem onu yanlarından koğuyorlar ve sürüp çıkarıyorlar. Acabâ o mahbûb-ı sabıkın kabahati nedir? 980. Onun kabahati odur ki, âriyet zînet bağladı; "Bu hulle benimdir!" diye [982] da'vâ etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 980. Onun kabahati odur ki, ödünç ziynet taktı; "Bu elbise benimdir!" diye iddia etti. O eski sevgilinin kabahati budur ki, ödünç elbise giyip süslendi ve "Bu giydiğim güzellik elbiseleri ve süslü giysiler benimdir!" diye iddia etti. Bu sebeple onun kabahati, kendisinin olmayan bir mala yalan söyleyerek sahip çıkmak oldu. O mahbub-ı sabıkın kabâhati budur ki, iğreti libâs giyip süslendi ve "Bu giydiğim güzellik hulleleri ve müzeyyen libâslar benimdir!" diye da'vâ etti. Binâenaleyh onun kabâhati, kendinin olmayan bir mala yalan söyleyerek sâhib çıkmak oldu. 981. "Onu geri alırız, tâ ki o bizim harmanımız olduğunu ve güzeller dâne-çîn olduğunu yakînen bile!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 981. "Onu geri alırız, tâ ki o bizim harmanımız olduğunu ve güzeller dâne-çîn olduğunu yakînen bile!" Böyle yalan iddiada bulunanlar hakkında Yüce Allah buyurur ki: "Biz ödünç olarak verdiğimiz güzellik elbiselerini, o güzelliklerin bizim harmanımızdan verildiğini ve izafî varlık âlemindeki güzelliklerin bu güzellik harmanından tane toplayıcı olduğunu kesin olarak bilmesi için mülkiyet iddiası edenlerden alırız." Böyle yalan da'vâda bulunanlar hakkında Hak Teâlâ hazretleri buyurur ki: "Biz âriyet olarak verdiğimiz hüsn hullelerini, o güzelliklerin bizim harma- nımızdan verildiğini ve vücûd-i izâfî âlemindeki güzelliklerin bu güzellik harmanından dâne toplayıcı olduğunu yakînen bilmesi için mülkiyet da'vâsı edenlerden alırız." 982. "Tâ bile ki, o hulleler âriyet idi, o vücûd güneşinden bir pertev idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 982. "Ta ki bilsin ki, o elbiseler ödünçtü, o varlık güneşinden bir ışıktı!" O mülkiyet iddiasında bulunan akıl bilsin ki, giyinmiş olduğu o güzellik elbiseleri ödünç olarak verilmişti. O elbiseler, Hakk'ın hakiki varlık güneşinden bir ışıktı. "O mülkiyet da'vâ-yı kâzibesinde bulunan akıl bile ki, giyinmiş olduğu o güzellik hulleleri âriyet olarak verilmiş idi. O hulleler vücûd-i hakîkî-i Hak güneşinden bir pertev idi." 983. O cemâl ve kudret ve fazl ve hüner, güzellik güneşinden bu tarafa sefer etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 983. O güzellik, kudret, fazilet ve hüner, güzellik güneşinden bu tarafa yolculuk etti. Yani, o gençlik hâlindeki güzellik, kudret, fazilet ve hüner, fani bedenden ayrılıp güzellik güneşinden, yani sıfatlar âleminden bu tarafa, yani Hak'ın zâtına doğru yolculuk etti; ve Yüce Allah o gölgeleri kolayca kabzetti. Nitekim ayet-i kerimede ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا (Furkan, 25/46) yani, "Biz o gölgeyi kendimize kolayca kabzederiz" buyrulur. Ya'ni, o gençlik hâlindeki güzellik ve kudret ve fazl ve hüner, cism-i fânîden ayrılıp güzellik güneşinden ya'ni âlem-i sıfattan bu tarafa, ya'ni zât-ı Hak tarafına sefer etti; ve Hak Teâlâ hazretleri o zılleri kabz-ı yesîr ile kabz etti. Nitekim âyet-i kerîmede ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا (Furkan, 25/46) ya'ni, “Biz o zılli kendimize kabz-ı yesîr ile kabz ederiz" buyrulur. 984. O güneşin nûru bu duvarlardan kıvılcımlar gibi geri döndüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 984. O güneşin nuru bu duvarlardan kıvılcımlar gibi geri döndüler. "Sitâre", yıldız anlamındadır ve "kıvılcım" anlamında da kullanılır. Burada "kıvılcım" anlamı uygundur. Yani, Hakk'ın güzellik güneşinin nuru bu fani cisimler duvarlarından, ateşten sıçrayan kıvılcımlar gibi döndüler ve söndüler. "Sitâre", yıldız ma'nâsınadır ve "kıvılcım" ma'nâsına da müsta'meldir. Burada "kıvılcım" ma'nâsı münâsibdir. Ya'ni, Hakk'ın hüsn güneşinin nûru bu ecsâm-ı fâniye duvarlarından, ateşten sıçrayan kıvılcımlar gibi döndüler ve söndüler. 985. Güneşin pertevi yerine geri gitti. Her duvar karanlık ve siyah kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 985. Güneşin parıltısı yerine geri gitti. Her duvar karanlık ve siyah kaldı. Hakk'ın güzellik güneşinin parıltısı yine kendi yerine geri gitti. Duvar hükmünde olan bir cisim o güzellik parıltısından ayrı olup karanlık ve siyah kaldı. Hakk'ın güzellik güneşinin pertevi yine kendi yerine geri gitti. Duvar mesâbesinde olan bir cisim o pertev-i hüsnden ayrı olup karanlık ve siyah kaldı. 986. O şey ki, seni güzellerin yüzünde hayran etti, üç renkli şişeden güneşin nûrudur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 986. O şey ki, seni güzellerin yüzünde hayran etti, üç renkli şişeden güneşin nurudur. nımızdan verildiğini ve izafî varlık âlemindeki güzelliklerin bu güzellik harmanından tane toplayıcı olduğunu kesin olarak bilmesi için mülkiyet davası edenlerden alırız." nımızdan verildiğini ve vücûd-i izâfî âlemindeki güzelliklerin bu güzellik harmanından dâne toplayıcı olduğunu yakînen bilmesi için mülkiyet da'vâsı edenlerden alırız." 982. "Tâ bile ki, o hulleler âriyet idi, o vücûd güneşinden bir pertev idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 982. "Ta ki bilsin ki, o elbiseler ödünçtü, o varlık güneşinden bir ışıktı!" O mülkiyet iddiasında bulunan akıl bilsin ki, giyinmiş olduğu o güzellik elbiseleri ödünç olarak verilmişti. O elbiseler, Hakk'ın hakiki varlık güneşinden bir ışıktı. "O mülkiyet da'vâ-yı kâzibesinde bulunan akıl bile ki, giyinmiş olduğu o güzellik hulleleri âriyet olarak verilmiş idi. O hulleler vücûd-i hakîkî-i Hak güneşinden bir pertev idi." 983. O cemâl ve kudret ve fazl ve hüner, güzellik güneşinden bu tarafa sefer etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 983. O güzellik, kudret, fazilet ve hüner, güzellik güneşinden bu tarafa yolculuk etti. Yani, o gençlik hâlindeki güzellik, kudret, fazilet ve hüner, fani bedenden ayrılıp güzellik güneşinden, yani sıfatlar âleminden bu tarafa, yani Hak'ın zâtına doğru yolculuk etti; ve Yüce Allah o gölgeleri kolayca kabzetti. Nitekim ayet-i kerimede ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا (Furkan, 25/46) yani, "Biz o gölgeyi kendimize kolayca kabzederiz" buyrulur. Ya'ni, o gençlik hâlindeki güzellik ve kudret ve fazl ve hüner, cism-i fânîden ayrılıp güzellik güneşinden ya'ni âlem-i sıfattan bu tarafa, ya'ni zât-ı Hak tarafına sefer etti; ve Hak Teâlâ hazretleri o zılleri kabz-ı yesîr ile kabz etti. Nitekim âyet-i kerîmede ثُمَّ قَبَضْنَاهُ إِلَيْنَا قَبْضًا يَسِيرًا (Furkan, 25/46) ya'ni, “Biz o zılli kendimize kabz-ı yesîr ile kabz ederiz" buyrulur. 984. O güneşin nûru bu duvarlardan kıvılcımlar gibi geri döndüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 984. O güneşin nuru bu duvarlardan kıvılcımlar gibi geri döndüler. "Sitâre", yıldız anlamındadır ve "kıvılcım" anlamında da kullanılır. Burada "kıvılcım" anlamı uygundur. Yani, Hakk'ın güzellik güneşinin nuru bu fani cisimler duvarlarından, ateşten sıçrayan kıvılcımlar gibi döndüler ve söndüler. "Sitâre", yıldız ma'nâsınadır ve "kıvılcım" ma'nâsına da müsta'meldir. Burada "kıvılcım" ma'nâsı münâsibdir. Ya'ni, Hakk'ın hüsn güneşinin nûru bu ecsâm-ı fâniye duvarlarından, ateşten sıçrayan kıvılcımlar gibi döndüler ve söndüler. 985. Güneşin pertevi yerine geri gitti. Her duvar karanlık ve siyah kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 985. Güneşin parıltısı yerine geri gitti. Her duvar karanlık ve siyah kaldı. Hakk'ın güzellik güneşinin parıltısı yine kendi yerine geri gitti. Duvar hükmünde olan bir cisim o güzellik parıltısından ayrı olup karanlık ve siyah kaldı. Hakk'ın güzellik güneşinin pertevi yine kendi yerine geri gitti. Duvar mesâbesinde olan bir cisim o pertev-i hüsnden ayrı olup karanlık ve siyah kaldı. 986. O şey ki, seni güzellerin yüzünde hayran etti, üç renkli şişeden güneşin nûrudur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 986. O şey ki, seni güzellerin yüzünde hayran etti, üç renkli şişeden güneşin nurudur. Ankaravî hazretleri, “üç renkli şişe”den maksat; ruh, kalp ve cisimdir, buyurmuştur. Ve Hint şarihlerinden Bahru’l-Ulûm hazretleri de üç âlem (madenler, bitkiler, hayvanlar) veya cansızlık kuvveti ve bitkisel kuvvet ve hayvansal kuvvettir, buyurur. Ve İmdâdullah ve Velî Muhammed hazretleri de, cisim ve hayvani ruh ve insani ruhtur ki, her birinin ayrı ayrı rengi vardır, buyururlar. Ve Muhammed Mir ise, su ve ateş ve topraktır ki; ateşin rengi kırmızı ve suyun rengi beyaz ve toprağın rengi sarıdır. Veya beşeri vücudu teşkil eden beyaz yağ, kırmızı kan ve sarı renkli sıvılardır, buyurur. Ve Muhammed Efdal de üç âlemdir, der. Ve bu muhterem şarihlerden her birisi, kendi bakış açılarını ispat etmek için gerekli sebepleri beyan buyurmuşlardır. Bu açıklamaların hepsi birer yöndür. Fakirin (bu metni yazanın) hatırına gelen diğer bir yön de şudur ki, varlık (vücûd) nurun aynısıdır. Zira nur kendi kendine görünür ve eşyayı gösterir olduğu gibi varlık da, her bir mertebede kendi kendine görünür ve isimlerinin ve sıfatlarının tecelli yerleri olan eşyayı da gösterir; ve varlığın başkalık elbisesiyle olan zuhur mertebeleri üçtür ki, bunlar da “ruhlar” ve “misal” (misal âlemi) ve “şehadet” (maddi âlem) mertebeleridir. Hakiki varlık, saflık mertebesinde renksizdir. Ancak bu mertebenin her birinde o mertebelerin rengine göre görünür. Buna göre “üç şişe”den maksat, varlığın bu mertebeleri olmuş olur. Nasıl ki Birinci cildin 2505 ve 2506. beyitlerinde: [Vaktâki renksizlik rengin esîri oldu; bir Mûsâ, bir Mûsâ ile cenkte oldu. Vaktâki bî-renkliğe erişesin ki, onu tuttun idi, Mûsâ ve Fir’avn sulh tutarlar] buyrulmuştur ki, bu beyitler hakkındaki açıklamalar orada zikredilmiştir. Buna göre bu şerefli beyitte “güneş”ten maksat, Hakk’ın mutlak varlığıdır; ve “şişeler”den maksat, ruhlar âlemi ve misal âlemi ve maddiyat âlemi olan şehadet mertebesidir. Ankaravî hazretleri, “üç renkli şişe”den murâd; rûh, kalb ve cisimdir, buyurmuştur. Ve Hind şârihlerinden Bahru’l-Ulûm hazretleri de mevâlid-i selâse veyâhud kuvvet-i cemâdiyye ve kuvvet-i nebâtiyye ve kuvvet-i hayvâniyyedir, buyurur. Ve İmdâdullah ve Velî Muhammed hazarâtı dahi, cism ve rûh-i hayvânî ve rûh-i insânîdir ki, her birinin ayrı ayrı rengi vardır, buyururlar. Ve Muhammed Mîr ise, su ve ateş ve topraktır ki; ateşin rengi kırmızı ve suyun rengi beyaz ve toprağın rengi sarıdır. Veyâhud vücûd-i beşerî teşkil eden beyaz yağ, kırmızı kan, ve sarı renkli mâyiâttır, buyurur. Ve Muhammed Efdal dahi mevâlid-i selâsedir, der. Ve bu muhterem şârihlerden her birisi, kendi nokta-i nazarlarını isbât için esbâb-ı mûcibe beyân buyurmuşlardır. Bu îzâhâtın cümlesi birer vecihtir. Fakîrin hâtırına lâyih olan diğer bir vecih dahi budur ki, vücûd ayn-ı nûrdur. Zîrâ nûr kendi zâhir ve eşyâyı muzhir olduğu gibi vücûd dahi, her bir mertebede kendi zâhir, ve esmâ ve sıfâtının mezâhiri olan eşyâyı da muzhirdir; ve vücûdun gayriyet libâsıyla olan merâtib-i zuhûru üçtür ki, bunlar da “ervâh” ve “misâl” ve “şehâdet” mertebeleridir. Vücûd-i hakîkî mertebe-i sırâfetinde bî-renktir. Ancak bu mertebenin her birinde o mertebelerin rengine göre zâhir olur. Binâenaleyh “üç şişe”den murâd, vücûdun bu mertebeleri olmuş olur. Nitekim I. cildin 2505 ve 2506. beyitlerinde: [Vaktâki renksizlik rengin esîri oldu; bir Mûsâ, bir Mûsâ ile cenkte oldu. Vaktâki bî-renkliğe erişesin ki, onu tuttun idi, Mûsâ ve Fir’avn sulh tutarlar] buyrulmuştur ki, bu beyitler hakkındaki îzâhât orada mezkûrdur. Binâenaleyh bu beyt-i şerîfte “güneş”ten murâd, vücûd-ı mutlak-ı Hak’tır; ve “şişeler”den murâd, âlem-i rûhâniyet ve âlem-i misâl ve âlem-i maddiyat olan mertebe-i şehâdettir. 987. Renk renk şişeler o nûru bize böyle renkli gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 987. Renk renk şişeler o nuru bize böyle renkli gösterir. Yani, her biri ayrı ayrı bir renk ve hâli olan bu varlık mertebeleri şişelerinden dolayı o renksiz olan varlık nuru bize böyle renkli renkli görünmüştür. Ankaravî hazretleri, "üç renkli şişe"den maksat; ruh, kalp ve cisimdir, buyurmuştur. Ve Hint şarihlerinden Bahru'l-Ulûm hazretleri de üç âlem (maden, bitki, hayvan) veya madenî kuvvet, bitkisel kuvvet ve hayvansal kuvvettir, buyurur. Ve İmdâdullah ve Velî Muhammed hazretleri de, cisim ve hayvansal ruh ve insani ruhtur ki, her birinin ayrı ayrı rengi vardır, buyururlar. Ve Muhammed Mîr ise, su ve ateş ve topraktır ki; ateşin rengi kırmızı ve suyun rengi beyaz ve toprağın rengi sarıdır. Veya beşerî varlığı oluşturan beyaz yağ, kırmızı kan ve sarı renkli sıvılardır, buyurur. Ve Muhammed Efdal de üç âlemdir, der. Ve bu muhterem şarihlerden her biri, kendi bakış açılarını ispat etmek için gerekli sebepleri beyan buyurmuşlardır. Bu açıklamaların hepsi birer yöndür. Fakirin aklına gelen diğer bir yön de şudur ki, varlık aynen nurdur. Çünkü nur kendi zâhir ve eşyayı gösteren olduğu gibi varlık da, her bir mertebede kendi zâhir, ve isim ve sıfatlarının tecellileri olan eşyayı da gösterendir; ve varlığın başkalık elbisesiyle olan zuhur mertebeleri üçtür ki, bunlar da "ruhlar" ve "misal" ve "şehadet" mertebeleridir. Hakiki varlık saflık mertebesinde renksizdir. Ancak bu mertebenin her birinde o mertebelerin rengine göre zâhir olur. Buna göre "üç şişe"den maksat, varlığın bu mertebeleri olmuş olur. Nitekim I. cildin 2505 ve 2506. beyitlerinde: [Vaktāki renksizlik rengin esîri oldu; bir Mûsâ, bir Mûsâ ile cenkte oldu. Vaktāki bî-renkliğe erişesin ki, onu tuttun idi, Mûsâ ve Fir'avn sulh tutarlar] buyrulmuştur ki, bu beyitler hakkındaki açıklamalar orada zikredilmiştir. Buna göre bu şerefli beyitte "güneş"ten maksat, Hak'ın mutlak varlığıdır; ve "şişeler"den maksat, ruhlar âlemi ve misal âlemi ve maddiyat âlemi olan şehadet mertebesidir. Ya’ni, her biri ayrı ayrı bir renk ve şe’ni hâiz olan bu merâtib-i vücûd şişelerinden dolayı o bî-reng olan nûr-i vücûd bize böyle renkli renkli görünmüştür. Ankaravî hazretleri, "üç renkli şişe"den murâd; rûh, kalb ve cisimdir, buyurmuştur. Ve Hind şârihlerinden Bahru'l-Ulûm hazretleri de mevâlîd-i selâse veyâhud kuvvet-i cemâdiyye ve kuvvet-i nebâtiyye ve kuvvet-i hayvâniyyedir, buyurur. Ve İmdâdullah ve Velî Muhammed hazarâtı dahi, cism ve rûh-i hayvânî ve rûh-i insânîdir ki, her birinin ayrı ayrı rengi vardır, buyururlar. Ve Muhammed Mîr ise, su ve ateş ve topraktır ki; ateşin rengi kırmızı ve suyun rengi beyaz ve toprağın rengi sarıdır. Veyâhud vücûd-i beşeri teşkil eden beyaz yağ, kırmızı kan, ve sarı renkli mâyiâttır, buyurur. Ve Muhammed Efdal dahi mevâlîd-i selâsedir, der. Ve bu muhterem şârihlerden her birisi, kendi nokta-i nazarlarını isbât için esbâb-ı mûcibe beyân buyurmuşlardır. Bu îzâhâtın cümlesi birer vecihtir. Fakîrin hâtırına lâyıh olan diğer bir vecih dahi budur ki, vücûd ayn-ı nûrdur. Zîrâ nûr kendi zâhir ve eşyayı muzhir olduğu gibi vücûd dahi, her bir mertebede kendi zâhir, ve esmâ ve sıfatının mezâhiri olan eşyayı da muzhirdir; ve vücudun gayriyet libâsıyla olan merâtib-i zuhûru üçtür ki, bunlar da "ervâh" ve "misâl" ve "şehadet" mertebeleridir. Vücûd-i hakîkî mertebe-i sırâfetinde bî-renktir. Ancak bu mertebenin her birinde o mertebelerin rengine göre zâhir olur. Binâenaleyh "üç şişe"den murâd, vücudun bu mertebeleri olmuş olur. Nitekim I. cildin 2505 ve 2506. beyitlerinde: [Vaktāki renksizlik rengin esîri oldu; bir Mûsâ, bir Mûsâ ile cenkte oldu. Vaktāki bî-renkliğe erişesin ki, onu tuttun idi, Mûsâ ve Fir'avn sulh tutarlar] buyrulmuştur ki, bu beyitler hakkındaki îzâhât orada mezkûrdur. Binâenaleyh bu beyt-i şerîfte "güneş"ten murâd, vücûd-ı mutlak-ı Hak'tır; ve "şişeler"den murâd, âlem-i rûhâniyet ve âlem-i misâl ve âlem-i maddiyat olan mertebe-i şehadettir. 987. Renk renk şişeler o nûru bize böyle renkli gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 987. Renk renk şişeler o nuru bize böyle renkli gösterir. Yani, her biri ayrı ayrı bir renk ve hâle sahip olan bu varlık mertebeleri şişelerinden dolayı o renksiz olan varlık nuru bize böyle renkli renkli görünmüştür. Ya'ni, her biri ayrı ayrı bir renk ve şe'ni hâiz olan bu merâtib-i vücûd şişelerinden dolayı o bî-reng olan nûr-i vücûd bize böyle renkli renkli görünmüştür. 988. Vaktāki renk renk olan şişeler kalmaz, işte o vakit seni renksiz nûr hayran eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 988. Renk renk olan şişeler kalmayınca, işte o zaman seni renksiz nur hayran eder. Ey Hakk Yolcusu, renk renk olan bu hakiki varlık mertebeleri şişelerinin vehmedilmiş varlık şişeleri kalmayınca ve senin nazarından kaybolunca, işte o zaman seni renksiz olan zâtî tecellî nuru hayran eder. Çünkü ruh, misal ve şehadet mertebeleri sıfatî tecellînin hükmü altındadır; ve ilahi sıfatlar türlü türlü ve rengarenktir; ve bu hayret, övülmüş bir hayrettir. Ey sâlik, vaktâki renk renk olan bu merâtib-i vücûd-i hakîkî şişelerinin mevhûm olan varlık şişelerinin vücûdu kalmaz ve nazarından zâil olur, işte o vakit seni renksiz olan tecellî-i zâtî nûru hayran eder. Zîrâ rûh ve misâl ve şehadet mertebeleri tecellî-i sıfatînin hükmü altındadır; ve sıfât-ı ilâhiyye türlü türlü ve rengarenktir; ve bu hayret, hayret-i mahmûdedir. 989. Nûru şişesiz görmeyi huy et, tâ ki şişe kırıldığı vakit körlük olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 989. Nûru şişesiz görmeyi huy edin, tâ ki şişe kırıldığı vakit körlük olmasın! Ey Hakk Yolcusu, renksiz olan varlık nurunu mertebeler şişelerinden arınmış olarak görmeyi huy edin ve bu çokluk âleminde bu görüşü kendine tabiat yap, bu tezahürlerde renksiz olan Zâhir'i gör! Tâ ki asla yükseliş ve dönüş için bu şehadet mertebesi şişesi doğal ölüm sebebiyle kırıldığı vakit kör kalmayasın! Çünkü insan, müşahadesinde (gözleminde) müstağrak (dalmış) olduğu mertebenin hükmü altında hicap (perde) içindedir. Eğer dünyada renksiz nuru müşahadeyi huy edinmezsen, berzah âleminde de berzahî suretlerin renklerinde müstağrak olup Hakk'ın tecellisinden (ortaya çıkışından) gafil olursun. Nasıl ki ayet-i kerimede وَمَن كَانَ فِي هَذه أعمى فهو في الآخرة أعمى (İsrâ, 17/72). Yani "Kim bu dünyada Hakk'ın müşahadesinden kör olursa, o kimse ahirette de bu müşahadeden kördür" buyrulur. Çünkü bu ayet-i kerime aslen kafirler hakkındadır. Fakat körlüklerin mertebeleri vardır. Kafirler, anadan doğma kördürler; ve gaflet ehli olan müminlerin nurları ise çeşitli suret perdeleri ile kapanmıştır; ve bu perdeler onları Hakk'ı müşahadeden kör etmiştir. Yükseliş mertebeleri III. cildin 3887 numaralı beytinden itibaren beyan buyrulmuştur; ve ruhaniyet yani melekiyet mertebesinden mutlak varlık mertebesine yükseliş ve dönüş dahi 3892 numaralı şerif beyitte zikredilmiştir. Ey sâlik renksiz olan nûr-i vücûdu merâtib şişelerinden ârî olarak görmeyi huy et ve bu âlem-i keserâtta bu görüşü kendine tabîat yap, bu mezâhirde bî-renk olan Zâhir'i gör! Tâ ki asla urûc ve rücû' için bu mertebe-i şehâdet şişesi mevt-i tabîî sebebiyle kırıldığı vakit kör kalmayasın! Zîrâ insan müşâhedesinde müstağrak olduğu mertebenin hükmü altında hicâb içindedir. Eğer dünyâda nûr-i bî-rengi müşâhedeyi huy etmezsen, âlem-i berzahta da suver-i berzahiyye renklerinde müstağrak olup tecelî-i Hak'tan gāfil olursun. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَن كَانَ فِي هَذه أعمى فهو في الآخرة أعمى (İsrâ, 17/72). Ya'ni "Kim bu dünyâda Hakk'ın müşâhedesinden kör olursa, o kimse âhirette de bu müşâhededen kördür" buyrulur. Zîrâ bu âyet-i kerîme aslen küffâr hakkındadır. Fakat körlüklerin merâtibi vardır. Küffâr, anadan doğma kördürler; ve ehl-i gaflet olan mü'minlerin nûrları ise suver-i muhtelife perdeleri ile kapanmıştır; ve bu perdeler onları Hakk'ı müşâhededen kör etmiştir. Merâtib-i urûc III. cildin 3887 numaralı beytinden i'tibâren beyân buyrulmuştur; ve rûhiyet ya'ni melekiyet mertebesinden vücûd-i mutlak mertebesine urûc ve rücû' dahi 3892 numaralı beyt-i şerîfte mezkûrdur. 990. Öğrenilmiş olan ilme kāni'sin, gayrın toprağında gözünü parlatmışsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 990. Öğrenilmiş olan ilme kanâat etmişsin, başkasının toprağında gözünü parlatmışsın. "Öğrenilmiş olan ilim"den maksat, taklidî ilimdir. Bu ilim, başkasının ışığından gözünü aydınlatmak gibidir. Kalpten fışkıran zevkî ilim gibi değildir. Çünkü zevkî ilim kalbin nurudur ve başkasının ışığı gibi değildir. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, sen olgun kişilerden işitilip ezberlenen ve kitaplardan öğrenilen ilimle yetinmişsin. "Öğrenilmiş olan ilim"den murâd, ilm-i taklîdîdir. Bu ilim başkasının ışığından gözünü aydınlatmak kabîlindendir. Kalbden nebean eden ilm-i zevkî gibi değildir. Zîrâ ilm-i zevkî kalbin nûru olup başkasının ışığı gibi değildir. Binâenaleyh ey sâlik, sen ehl-i kemâlden işitip ezberlenen ve kitablardan 988. Vaktāki renk renk olan şişeler kalmaz, işte o vakit seni renksiz nûr hayran eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 988. Renk renk olan şişeler kalmayınca, işte o zaman seni renksiz nur hayran eder. Ey Hakk Yolcusu, renk renk olan bu hakiki varlık mertebeleri şişelerinin vehmedilmiş varlık şişeleri kalmayınca ve senin nazarından kaybolunca, işte o zaman seni renksiz olan zâtî tecellî nuru hayran eder. Çünkü ruh, misal ve şehadet mertebeleri sıfatî tecellînin hükmü altındadır; ve ilahi sıfatlar türlü türlü ve rengarenktir; ve bu hayret, övülmüş bir hayrettir. Ey sâlik, vaktâki renk renk olan bu merâtib-i vücûd-i hakîkî şişelerinin mevhûm olan varlık şişelerinin vücûdu kalmaz ve nazarından zâil olur, işte o vakit seni renksiz olan tecellî-i zâtî nûru hayran eder. Zîrâ rûh ve misâl ve şehadet mertebeleri tecellî-i sıfatînin hükmü altındadır; ve sıfât-ı ilâhiyye türlü türlü ve rengarenktir; ve bu hayret, hayret-i mahmûdedir. 989. Nûru şişesiz görmeyi huy et, tâ ki şişe kırıldığı vakit körlük olmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 989. Nûru şişesiz görmeyi huy edin, tâ ki şişe kırıldığı vakit körlük olmasın! Ey Hakk Yolcusu, renksiz olan varlık nurunu mertebeler şişelerinden arınmış olarak görmeyi huy edin ve bu çokluk âleminde bu görüşü kendine tabiat yap, bu tezahürlerde renksiz olan Zâhir'i gör! Tâ ki asla yükseliş ve dönüş için bu şehadet mertebesi şişesi doğal ölüm sebebiyle kırıldığı vakit kör kalmayasın! Çünkü insan, müşahadesinde (gözleminde) müstağrak (dalmış) olduğu mertebenin hükmü altında hicap (perde) içindedir. Eğer dünyada renksiz nuru müşahadeyi huy edinmezsen, berzah âleminde de berzahî suretlerin renklerinde müstağrak olup Hakk'ın tecellisinden (ortaya çıkışından) gafil olursun. Nasıl ki ayet-i kerimede وَمَن كَانَ فِي هَذه أعمى فهو في الآخرة أعمى (İsrâ, 17/72). Yani "Kim bu dünyada Hakk'ın müşahadesinden kör olursa, o kimse ahirette de bu müşahadeden kördür" buyrulur. Çünkü bu ayet-i kerime aslen kafirler hakkındadır. Fakat körlüklerin mertebeleri vardır. Kafirler, anadan doğma kördürler; ve gaflet ehli olan müminlerin nurları ise çeşitli suret perdeleri ile kapanmıştır; ve bu perdeler onları Hakk'ı müşahadeden kör etmiştir. Yükseliş mertebeleri III. cildin 3887 numaralı beytinden itibaren beyan buyrulmuştur; ve ruhaniyet yani melekiyet mertebesinden mutlak varlık mertebesine yükseliş ve dönüş dahi 3892 numaralı şerif beyitte zikredilmiştir. Ey sâlik renksiz olan nûr-i vücûdu merâtib şişelerinden ârî olarak görmeyi huy et ve bu âlem-i keserâtta bu görüşü kendine tabîat yap, bu mezâhirde bî-renk olan Zâhir'i gör! Tâ ki asla urûc ve rücû' için bu mertebe-i şehâdet şişesi mevt-i tabîî sebebiyle kırıldığı vakit kör kalmayasın! Zîrâ insan müşâhedesinde müstağrak olduğu mertebenin hükmü altında hicâb içindedir. Eğer dünyâda nûr-i bî-rengi müşâhedeyi huy etmezsen, âlem-i berzahta da suver-i berzahiyye renklerinde müstağrak olup tecelî-i Hak'tan gāfil olursun. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَن كَانَ فِي هَذه أعمى فهو في الآخرة أعمى (İsrâ, 17/72). Ya'ni "Kim bu dünyâda Hakk'ın müşâhedesinden kör olursa, o kimse âhirette de bu müşâhededen kördür" buyrulur. Zîrâ bu âyet-i kerîme aslen küffâr hakkındadır. Fakat körlüklerin merâtibi vardır. Küffâr, anadan doğma kördürler; ve ehl-i gaflet olan mü'minlerin nûrları ise suver-i muhtelife perdeleri ile kapanmıştır; ve bu perdeler onları Hakk'ı müşâhededen kör etmiştir. Merâtib-i urûc III. cildin 3887 numaralı beytinden i'tibâren beyân buyrulmuştur; ve rûhiyet ya'ni melekiyet mertebesinden vücûd-i mutlak mertebesine urûc ve rücû' dahi 3892 numaralı beyt-i şerîfte mezkûrdur. 990. Öğrenilmiş olan ilme kāni'sin, gayrın toprağında gözünü parlatmışsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 990. Öğrenilmiş olan ilme kanaat ediyorsun, başkasının toprağında gözünü parlatmışsın. [992] "Öğrenilmiş olan ilim"den kastedilen, taklit yoluyla edinilen ilimdir. Bu ilim, başkasının ışığından gözünü aydınlatmak gibidir. Kalpten fışkıran zevkî ilim (yaşayarak elde edilen ilim) gibi değildir. Çünkü zevkî ilim kalbin nuru olup başkasının ışığı gibi değildir. Bu sebeple ey Hakk Yolcusu, sen olgun kişilerden işitilip ezberlenen ve kitaplardan okunan ilme kanaat edip, zevkî ilim hususunun anahtarı olan mücâhedeyi ve nefis terbiyesini ihmal ediyorsun. [992] "Öğrenilmiş olan ilim"den murâd, ilm-i taklîdîdir. Bu ilim başkasının ışığından gözünü aydınlatmak kabîlindendir. Kalbden nebean eden ilm-i zevkî gibi değildir. Zîrâ ilm-i zevkî kalbin nûru olup başkasının ışığı gibi değildir. Binâenaleyh ey sâlik, sen ehl-i kemâlden işitip ezberlenen ve kitablardan okunan ilme kanâat edip, ilm-i zevkî husûsunun miftâhı olan mücâhedeyi ve terbiye-i nefsi ihmâl ediyorsun. 991. O kimse kendi çerâğını kapar, âkıbet sen bilirsin ki, müsteîrsin fetâ değilsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 991. O kimse kendi kandilini kapatır, sonuçta sen bilirsin ki, ödünç alan birisin, delikanlı değilsin. "Müste'îr", bir şeyi başka bir kimseden geçici olarak alan kişiye denir. "Fetâ", çocukluk çağından geçmiş ve ergenliğe ulaşmış bir delikanlı demektir. Yani, bu zevkî ve ledünnî ilmi sana öğreten kâmil insan, seni nurlandıran bu zevkî ilmi sana söylemez ve ağzını kapatıverir. Bu ilim senin kalbinden fışkırmadığı için, işittiğin ve öğrendiğinle kalırsın ve zamanla onları da unutursun. Çünkü işitmekle ve okumakla öğrenmek, akıl ve beynin özelliğindendir ve cismanîdir. Şimdi sen bu durumu görünce anlarsın ki ödünç alan birisin ve çocuklar gibi büyüklerden işittiğini taklit edicisin; zevkî ilimde ergenliğe ulaşmış bir delikanlı değilsin. “Müste’îr”, bir şeyi diğer kimseden iğreti alan kimseye derler. “Fetâ”, çocukluk çağından geçmiş ve bâliğ bir delikanlı olmuş olan kimse demektir. Ya’ni, bu ilm-i zevkî ve ledünnîyi sana ta’lîm eden kâmil, seni nûrlandıran bu ilm-i zevkîyi sana söylemez ve ağzını kapayıverir. Bu ilim senin kalbinden nebean etmediği için, işittiğin ve öğrendiğin ile kalırsın ve mürûr-ı zamân ile onları da unutursun. Zîrâ işitmek ile ve okumak ile öğrenmek, akıl ve dimağın hassasındandır ve cismânîdir. İmdi sen bu hâli görünce anlarsın ki müsteîrsin ve çocuklar gibi büyüklerden işittiğini taklîd edicisin; ilm-i zevkîde bâliğ bir delikanlı değilsin. 992. Eğer sen şükür ve ictihâd olunmuş sa’yi edersen gam yeme ki, sana yine yüz öylesini verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 992. Eğer sen şükür ve gayret edilmiş çabayı gösterirsen, sana yine yüz öylesini verir diye gam yeme. Ey Hakk Yolcusu, sen bir insân-ı kâmile bağlanıp ondan işittiğin zevkî (yaşantıya dayalı) ve ledünnî (ilahi sırlarla ilgili) ilimlerin şükrünü mücâhede (nefisle mücadele) ile fiilen yerine getirir ve riyâzât (nefsî perhizler) ile amel ve mücâhede yolunda çaba gösterirsen, gam yeme ki, Yüce Allah veya o insân-ı kâmil sana bu dinlediğin ilmin yüz mislini verir. Ey sâlik, sen bir kâmile intisâb edip ondan işittiğin ulûm-i zevkıyyenin ve ledünniyyenin şükrünü mücâhede ile fiilen îfâ ve riyâzetle amel ve mücâhede yolunda sa’y edersen, gam yeme ki, Hak Teâlâ veyâhud o kâmil sana bu dinlediğin ilmin yüz mislini verir. 993. Ve eğer şükr etmezsen şimdi kan ağla! Zîrâ güzellik kâfirden berî olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 993. Ve eğer şükretmezsen şimdi kan ağla! Çünkü güzellik kâfirden uzaklaşmıştır. Ve eğer fiilî şükrü yerine getirmezsen artık kan ağla ve üzül! Çünkü ilâhî bir nimet olan o zevkî ilimlerin güzelliği, bu nimetin kâfiri olan Hakk Yolcusu'ndan yüz çevirmiştir. Ve eğer şükr-i fiillîyi îfâ etmezsen artık kan ağla ve teessüf et! Zîrâ bir ni’met-i ilâhiyye olan o ulûm-i zevkıyyenin güzelliği bu ni’metin kâfiri olan sâlikten yüz çevirmiştir. 994. Küfrân ümmeti amellerini zâyi’ kıldı; îmân ümmeti kalblerini ıslâh etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 994. Küfür ümmeti amellerini boşa çıkardı; iman ümmeti kalplerini düzeltti. Bu şerefli beyitte, Muhammed suresinin başlangıcında bulunan şu ayet-i kerimelere işaret buyrulur: "İnkâr edenler ve Allah yolundan alıkoyanlar var ya, Allah onların amellerini boşa çıkarmıştır. İman edip salih ameller işleyenlerin ve Rableri tarafından bir hakikat olarak Muhammed'e indirilene inananların ise Allah günahlarını örtmüş ve hallerini düzeltmiştir." (Muhammed, 47/1-2) okunan ilme kanaat edip, zevkî ilim (manevî tecrübe ile elde edilen bilgi) hususunun anahtarı olan mücahedeyi (nefisle mücadeleyi) ve nefis terbiyesini ihmal ediyorsun. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Muhammed’in ibtidâsında olan şu âyet-i kerîmelere işâret buyrulur: `الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ` (Muhammed, 47/1-2) okunan ilme kanâat edip, ilm-i zevkî husûsunun miftâhı olan mücâhedeyi ve terbiye-i nefsi ihmal ediyorsun. 991. O kimse kendi çerağını kapar, akıbet sen bilirsin ki, müsteîrsin fetâ değilsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 991. O kimse kendi ışığını kapatır, sonunda bilirsin ki, ödünç alan birisin, genç değilsin. "Müste'îr", bir şeyi başkasından ödünç alan kişiye denir. "Fetâ", çocukluk çağından geçmiş ve ergenliğe ulaşmış genç delikanlı demektir. Yani, bu zevkî ve ledünnî ilmi sana öğreten insân-ı kâmil, seni nurlandıran bu zevkî ilmi sana söylemez ve ağzını kapatır. Bu ilim senin kalbinden fışkırmadığı için, işittiğin ve öğrendiğinle kalırsın ve zamanla onları da unutursun. Çünkü işitmekle ve okumakla öğrenmek, aklın ve beynin özelliğindendir ve cismanîdir. Şimdi sen bu durumu görünce anlarsın ki ödünç alan birisin ve çocuklar gibi büyüklerden işittiğini taklit edicisin; zevkî ilimde ergenliğe ulaşmış bir genç değilsin. "Müste'îr", bir şeyi diğer kimseden iğreti alan kimseye derler. "Fetâ", çocukluk çağından geçmiş ve bâliğ bir delikanlı olmuş olan kimse demektir. Ya'ni, bu ilm-i zevkî ve ledünnîyi sana ta'lîm eden kâmil, seni nûrlandıran bu ilm-i zevkîyi sana söylemez ve ağzını kapayıverir. Bu ilim senin kalbinden nebean etmediği için, işittiğin ve öğrendiğin ile kalırsın ve mürûr-ı zamân ile onları da unutursun. Zîrâ işitmek ile ve okumak ile öğrenmek, akıl ve dimâğın hassasındandır ve cismânîdir. İmdi sen bu hâli görünce anlarsın ki müsteîrsin ve çocuklar gibi büyüklerden işittiğini taklîd edicisin; ilm-i zevkîde bâliğ bir delikanlı değilsin. 992. Eğer sen şükür ve ictihad olunmuş sa'yi edersen gam yeme ki, sana yine yüz öylesini verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 992. Eğer sen şükür ve gayret edilmiş çabayı gösterirsen, üzülme ki, sana yine yüz öylesini verir. Ey Hakk Yolcusu, sen bir insân-ı kâmile bağlanıp ondan işittiğin zevkî (kalbî tecrübeyle elde edilen) ve ledünnî (Allah katından gelen) ilimlerin şükrünü mücadele ile fiilen yerine getirir ve riyâzât ile amel ve mücadele yolunda çaba gösterirsen, üzülme ki, Yüce Allah veya o insân-ı kâmil sana bu dinlediğin ilmin yüz katını verir. Ey sâlik, sen bir kâmile intisâb edip ondan işittiğin ulûm-i zevkıyyenin ve ledünniyenin şükrünü mücâhede ile fiilen îfâ ve riyâzetle amel ve mücâhede yolunda sa'y edersen, gam yeme ki, Hak Teâlâ veyâhud o kâmil sana bu dinlediğin ilmin yüz mislini verir. 993. Ve eğer şükr etmezsen şimdi kan ağla! Zîrâ güzellik kâfirden berî olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 993. Ve eğer şükretmezsen şimdi kan ağla! Çünkü güzellik kâfirden uzaklaşmıştır. Ve eğer fiilî şükrü yerine getirmezsen artık kan ağla ve üzül! Çünkü ilâhî bir nimet olan o zevkî ilimlerin güzelliği, bu nimetin kâfiri olan sâlikten (Hakk Yolcusu) yüz çevirmiştir. Ve eğer şükr-i fiilîyi îfâ etmezsen artık kan ağla ve teessüf et! Zîrâ bir ni'met-i ilâhiyye olan o ulûm-i zevkıyyenin güzelliği bu ni'metin kâfiri olan sâlikten yüz çevirmiştir. 994. Küfrân ümmeti amellerini zâyi' kıldı; îmân ümmeti kalblerini ıslah etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 994. Küfür ümmeti amellerini boşa çıkardı; iman ümmeti kalplerini düzeltti. Bu şerefli beyitte, Muhammed Suresi'nin başlangıcında yer alan şu ayet-i kerimelere işaret buyrulur: الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ (Muhammed, 47/1-2). Yani "Şu kimseler ki kâfir oldular ve insanları Allah'ın yolundan men ettiler, Yüce Allah bunların amellerini boşa çıkardı; ve şu kimseler ki iman ettiler ve iyi amel işlediler ve Muhammed'e indirilen şeye inandılar; halbuki o indirilen şey, onların Rabbi tarafından hak ve sabittir; Yüce Allah onların kötülüklerini örttü ve kalplerini de düzeltti." Ayet-i kerimede (اضل) [=boşa çıkardı] ve (اصلح) [=düzeltti] fiillerinin faili Hak'tır. Fakat iktibası (alıntıyı) içeren bu şerefli beyitte failin hem Hak hem de küfür ümmeti ve iman ümmeti olması caizdir. Çünkü küfür ve iman kulun hâli ve şanıdır. Bu sebeple küfrü ile kul kendi amelini boşa çıkarır ve iman ile de kendi kalbini ve hâlini düzeltmiş olur. Nasıl ki ayet-i kerimede وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلَمُونَ (Hûd, 11/101) yani "Biz onlara zulmetmedik aksine onlar kendi nefislerine zulmederler" buyrulur. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Muhammed'in ibtidâsında olan şu âyet-i kerîmele-re işaret buyrulur: الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَالَهُمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ (Muhammed, 47/1-2). Ya'ni "Şu kimseler ki kâfir oldular ve nâsı Allah'ın yolundan men'ettiler, Hak Teâlâ bunların amellerini zâyi' kıldı; ve şu kimseler ki îmân ettiler ve iyi amel işlediler ve Muhammed'e nâzil olan şeye inandılar; halbuki o nâzil olan şey, onların Rabbi tarafından hak ve sâbittir; Allah Teâlâ onların kötülüklerini örttü ve kalblerini de islâh etti." Âyet-i kerîmede (اضل) [=zâyi' kıldı] ve (اصلح) [=islâh etti] fiillerinin fâili Hak'tır. Fakat iktibâsı hâvi olan bu beyt-i şerîfte fâilin hem Hak ve hem de ümmet-i küfrân ve ümmet-i îmân olması câizdir. Zîrâ küfür ve îmân abdin hâl ve şânıdır. Binâenaleyh küfrü ile abd kendi amelini zâyi' kılar ve îmân ile dahi kendi kalbini ve hâlini ıslâh etmiş olur. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلَمُونَ (Hûd, 11/101) ya'ni "Biz onlara zulmetmedik velâkin onlar kendi nefislerine zulmederler" buyrulur. 995. Şükürsüzden güzellik ve hüner gäib oldu ki, artık ondan asla bir eser göremez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 995. Şükürsüzden güzellik ve hüner kayboldu ki, artık ondan asla bir eser göremez. İlahi ihsana şükretmeyen kimseden iç güzelliği ve manevi hünerler kayboldu ve öyle kayboldu ki, artık o nimete nankörlük eden kimse, o güzellikten ve hünerden kendisinde asla bir eser göremez olur. İhsân-ı ilâhîye şükretmeyen kimseden bâtın güzelliği ve ma'nevî hünerler kayboldu ve öyle kayboldu ki, artık o küfrân-ı ni'met eden kimse artık o güzellikten ve hünerden kendisinde asla bir eser göremez olur. 996. Akrabalık ve akrabâsızlık ve şükür ve muhabbet, ondan öyle gitti ki onları hatıra getiremez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 996. Akrabalık ve akrabasızlık ve şükür ve muhabbet, ondan öyle gitti ki onları hatırlayamaz. "Akrabalık"tan kasıt, insân-ı kâmile bağlanıp tarikat silsilesine dâhil olmaktan kinayedir. Yani, bir kimse bir mürşid-i kâmile bağlandıktan sonra, onun emrettiği nefsî mücadeleyi yapamazsa, onunla olan bağını koparmış olur; ve onun bu hareketi de doğal olarak bu ilâhî lütfa karşı şükürsüzlük ve muhabbetsizlik olur; ve manen reddedilmiş olmasına bağlı olarak bu meziyetler onun hatırından bile silinip gider. "Akrabalık"tan murâd, insân-ı kâmile intisâb edip silsile-i tarîkate dâhil olmaktan kinâyedir. Ya'ni, bir kimse bir mürşid-i kâmile intisâb ettikten sonra, onun emrettiği mücâhede-i nefsiyyeyi yapamazsa râbıtasını kat'etmiş olur; ve onun bu hareketi dahi bittabi' bu lutf-ı ilâhîye karşı şükürsüzlük ve muhabbetsizlik olur; ve ma'nâda merdûd olmasına mebnî bu meziyetler onun hatırından bile silinip gider. 997. Zîrâ ey kâfirler, amellerini zâyi' kılmak, her murad sürücüden murad sıçramasıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 997. Çünkü ey kâfirler, amellerini boşa çıkarmak, her murat sürücüden murat sıçramasıdır. Çünkü insân-ı kâmilin gösterdiği yol hak yoludur ve bu nimete erişmişken onu terk etmek nankörlük olur; ve nankörlük edenlerin amelleri boşa gider. (Muhammed, 47/1-2). Yani "Şu kimseler ki kâfir oldular ve insanları Allah'ın yolundan men ettiler, Yüce Allah bunların amellerini boşa çıkardı; ve şu kimseler ki iman ettiler ve iyi amel işlediler ve Muhammed'e inen şeye inandılar; hâlbuki o inen şey, onların Rabbi tarafından hak ve sabittir; Yüce Allah onların kötülüklerini örttü ve kalplerini de ıslah etti." Ayet-i kerimede (أضل) [=boşa çıkardı] ve (أصلح) [=ıslah etti] fiillerinin faili Hak'tır. Fakat iktibası (alıntıyı) içeren bu şerefli beyitte failin hem Hak hem de nankörlük ümmeti ve iman ümmeti olması caizdir. Çünkü küfür ve iman kulun hâli ve şanıdır. Bu sebeple küfrü ile kul kendi amelini boşa çıkarır ve iman ile de kendi kalbini ve hâlini ıslah etmiş olur. Nasıl ki ayet-i kerimede وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلَمُونَ (Hûd, 11/101) yani "Biz onlara zulmetmedik velâkin onlar kendi nefislerine zulmederler" buyrulur. Zîrâ insân-ı kâmilin gösterdiği yol hak yoludur ve bu ni'mete nail olmuş iken onu terketmek küfrân-ı ni'met olur; ve küfrân-ı ni'met edenlerin amel- 47/1-2). Ya'ni "Şu kimseler ki kâfir oldular ve nâsı Allah'ın yolundan men'ettiler, Hak Teâlâ bunların amellerini zâyi' kıldı; ve şu kimseler ki îmân ettiler ve iyi amel işlediler ve Muhammed'e nâzil olan şeye inandılar; halbuki o nâzil olan şey, onların Rabbi tarafından hak ve sâbittir; Allah Teâlâ onların kötülüklerini örttü ve kalblerini de islâh etti." Âyet-i kerîmede (أضل) [=zâyi' kıldı] ve (أصلح) [=islâh etti] fiillerinin fâili Hak'tır. Fakat iktibâsı hâvi olan bu beyt-i şerîfte fâilin hem Hak ve hem de ümmet-i küfrân ve ümmet-i îmân olması câizdir. Zîrâ küfür ve îmân abdin hâl ve şânıdır. Binâenaleyh küfrü ile abd kendi amelini zâyi' kılar ve îmân ile dahi kendi kalbini ve hâlini ıslâh etmiş olur. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلَمُونَ (Hûd, 11/101) ya'ni "Biz onlara zulmetmedik velâkin onlar kendi nefislerine zulmederler" buyrulur. 995. Şükürsüzden güzellik ve hüner gāib oldu ki, artık ondan asla bir eser göremez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 995. Şükürsüzden güzellik ve hüner kayboldu ki, artık ondan asla bir eser göremez. İlâhî ihsana şükretmeyen kimseden iç güzelliği ve manevî hünerler kayboldu ve öyle kayboldu ki, artık o nimete nankörlük eden kimse kendisinde o güzellikten ve hünerden asla bir eser göremez olur. İhsân-ı ilâhîye şükretmeyen kimseden bâtın güzelliği ve ma'nevî hünerler kayboldu ve öyle kayboldu ki, artık o küfrân-ı ni'met eden kimse artık o güzellikten ve hünerden kendisinde asla bir eser göremez olur. 996. Akrabalık ve akrabâsızlık ve şükür ve muhabbet, ondan öyle gitti ki onları hatıra getiremez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 996. Akrabalık ve akrabasızlık ve şükür ve muhabbet, ondan öyle gitti ki onları hatırlayamaz. "Akrabalık"tan kasıt, insân-ı kâmile bağlanıp tarikat silsilesine dâhil olmaktan kinayedir. Yani, bir kimse bir mürşid-i kâmile bağlandıktan sonra, onun emrettiği nefsî mücadeleyi yapamazsa, onunla olan bağını koparmış olur; ve onun bu hareketi de doğal olarak bu ilâhî lütfa karşı şükürsüzlük ve muhabbetsizlik olur; ve manen reddedilmiş olmasına bağlı olarak bu meziyetler onun hatırından bile silinip gider. "Akrabalık"tan murâd, insân-ı kâmile intisâb edip silsile-i tarîkate dâhil olmaktan kinâyedir. Ya'ni, bir kimse bir mürşid-i kâmile intisâb ettikten sonra, onun emrettiği mücâhede-i nefsiyyeyi yapamazsa râbıtasını kat'etmiş olur; ve onun bu hareketi dahi bittabi' bu lutf-ı ilâhîye karşı şükürsüzlük ve muhabbetsizlik olur; ve ma'nâda merdûd olmasına mebnî bu meziyetler onun hatırından bile silinip gider. 997. Zîrâ ey kâfirler, amellerini zâyi' kılmak, her murad sürücüden murad sıçramasıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 997. Çünkü ey kâfirler, amellerini boşa çıkarmak, her murat sürücüden muradın sıçramasıdır. Çünkü insân-ı kâmilin gösterdiği yol hak yoludur ve bu nimete erişmişken onu terk etmek nankörlük olur; ve nankörlük edenlerin amellerini Yüce Allah boşa çıkarır. Nasıl ki yukarıda [994. beyitte] zikredildiği üzere ayet-i kerimede الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّه أَضَلُّ أَعْمَالَهُمْ (Muhammed, 47/1-2) [yani "Şu kimseler ki kâfir oldular ve insanları Allah'ın yolundan men ettiler, Yüce Allah bunların amellerini boşa çıkardı"] buyrulmuştur. Ve "amellerin boşa çıkması"nın anlamı, her murat sürücüden muradın sıçraması ve kaybolması demektir. Zîrâ insân-ı kâmilin gösterdiği yol hak yoludur ve bu ni'mete nail olmuş iken onu terketmek küfrân-ı ni'met olur; ve küfrân-ı ni'met edenlerin amel- lerini Hak Teâlâ hazretleri zâyi' kılar. Nitekim yukarıda [994. beyitte] zikro- lunduğu üzere âyet-i kerîmede الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّه أَضَلُّ أَعْمَالَهُمْ (Muham- med, 47/1-2) [ya'ni "Şu kimseler ki kâfır oldular ve nâsı Allah'ın yolundan men' ettiler, Hak Teâlâ bunların amellerini zâyi' kıldı"] buyrulmuştur. Ve "amellerin zâyi' olması"nın ma'nâsı, her murâd sürücüden murâdın sıçrama- sı ve kaybolması demektir. 998. Şükür ehlinden ve vefâ ashâbından gayrı ki, muhakkak devlet onların kafâsındadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 998. Şükür ehlinden ve vefâ sahiplerinden başkası değil ki, muhakkak devlet onların başındadır. Yani, murada ulaşmak fiilen şükreden ve ahdine vefa eden kimselere sınırlıdır ki, insân-ı kâmile bağlanmaktan ve ona yakınlık hususundan sonra ahdine vefa eden ve ikrarında sabit olan kimselerin arkasında Hakk'a ulaşma devleti vardır. Ya'ni, murâda nâil olmak fiilen şükreden ve ahdine vefâ eden kimselere münhasırdır ki, insân-ı kâmile intisâbdan ve ona karâbet husûsundan sonra ahdine vefâ eden ve ikrârında sâbit olan kimselerin arkasında Hakk'a vusûl devleti vardır. 999. Gitmiş olan devlet nerede kuvvet verir, gelici olan devlet hâssiyet verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 999. Gitmiş olan devlet nerede kuvvet verir, gelici olan devlet hassasiyet verir. Yani, insân-ı kâmile bağlanmayı takiben ilk hevesle meydana gelen çaba üzerine Hakk Yolcusu'nun bazı zuhûrâtı (manevi halleri) olur. Bu hal Hakk Yolcusu'na bir devlet (manevi güç) ve bir ilerlemedir. Ne zaman ki sözünden dönerek çabasını ve mücâhedâtını (nefisle mücadelelerini) terk eder, bu devlet de kaybolup gider. Fakat Hakk Yolcusu sözünden dönmüşken bu zuhûrât ile teselli bulur. Halbuki gitmiş olan bu devletin kuvvet vermesi nerede! Eğer Hakk Yolcusu sözüne vefa edip mücâhedâtında ve çabasında devam etseydi, önünde gelecek olan büyük bir devlet ve büyük bir ilerleme vardı. Bu gelecek olan devletin hassasiyeti, giden devletin kuvvetine benzer mi? Ya'ni, insân-ı kâmile intisâbı müteakib ilk heves ile vâki' olan sa'y üzeri- ne sâlikin ba'zı zuhûrâtı olur. Bu hâl sâlike bir devlet ve bir terakkîdir. Vak- tâki nakz-ı ahd ederek sa'yini ve mücâhedesini terk eder, bu devlet dahi fevt olup gider. Fakat sâlik nakz-ı ahd etmiş iken bu zuhûrât ile mütesellî olur. Halbuki gitmiş olan bu devletin kuvvet vermesi nerede!. Eğer sâlik ahdine vefâ edip mücâhedesinde ve sa'yinde devâm [etse idi], önünde gelecek olan büyük bir devlet ve bir terakkî-i azîm var idi. Bu gelecek olan devletin hâssi- yeti, giden devletin kuvvetine benzer mi? 1000. "İkrâz edin!" emrinde bu devletten karz ver, tâ ki yüz önünde yüz dev- [1002] let göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1000. "İkraz edin!" emrinde bu devletten borç ver ki, yüz önünde yüz devlet göresin! Yani, insân-ı kâmili bulmak ve ona bağlanmış olmak devletinden dolayı Yüce Allah'ın "Allah'a güzel bir borç verin!" (Hadîd, 57/18) emri gereğince, bu bedensel varlığın huzurunu Hak yolunda terk et ve mücâhede ve riyâzât yolunu seçerek bu vehmedilmiş varlığından Hakk'a borç ver ve ödünç ver! Sonunda bu vehminin fedası karşılığında Yüce Allah hazretleri onu zayi eder. Nitekim yukarıda [994. beyitte] zikredildiği üzere ayet-i kerimede "Şu kimseler ki kâfir oldular ve insanları Allah'ın yolundan men ettiler, Yüce Allah bunların amellerini zayi kıldı" (Muhammed, 47/1-2) buyrulmuştur. Ve "amellerin zayi olması"nın anlamı, her murat sürücüden muradın sıçraması ve kaybolması demektir. Ya'ni, insân-ı kâmili bulmak ve ona intisâb etmiş olmak devletinden do- layı Allah Teâlâ'nın وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا (Hadîd, 57/18) ya'ni "Allah'a karz-ı hasen ile ikrâz edin!" emri mûcibince bu vücûd-i abdânînin huzûrunu Hak yolunda terk ve mücâhede ve riyâzât tarîkını ihtiyâr edip bu mevhûm olan varlığından Hakk'a ikrâz et ve ödünç ver! Akıbet bu vehminin fedâsı mukābi- lerini Hak Teâlâ hazretleri zâyi' kılar. Nitekim yukarıda [994. beyitte] zikrolunduğu üzere âyet-i kerimede الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّه أَضَلُّ أَعْمَالَهُمْ (Muhammed, 47/1-2) [ya'ni "Şu kimseler ki kâfir oldular ve nâsı Allah'ın yolundan men' ettiler, Hak Teâlâ bunların amellerini zâyi' kıldı"] buyrulmuştur. Ve "amellerin zâyi' olması"nın ma'nâsı, her murâd sürücüden murâdın sıçraması ve kaybolması demektir. 998. Şükür ehlinden ve vefâ ashâbından gayrı ki, muhakkak devlet onların kafâsındadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 998. Şükür ehlinden ve vefâ ashâbından başkası değil ki, muhakkak devlet onların başındadır. Yani, murada ulaşmak fiilen şükreden ve ahdine vefa eden kimselere sınırlıdır ki, insân-ı kâmile (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) bağlanmaktan ve ona yakınlık hususundan sonra ahdine vefa eden ve ikrarında sabit olan kimselerin arkasında Hakk'a kavuşma devleti vardır. Ya'ni, murâda nâil olmak fiilen şükreden ve ahdine vefâ eden kimselere münhasırdır ki, insân-ı kâmile intisâbdan ve ona karâbet hususundan sonra ahdine vefâ eden ve ikrârında sâbit olan kimselerin arkasında Hakk'a vusûl devleti vardır. 999. Gitmiş olan devlet nerede kuvvet verir, gelici olan devlet hâssiyet verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 999. Gitmiş olan devlet nerede kuvvet verir, gelecek olan devlet özellik verir. Yani, insân-ı kâmile bağlanmayı takiben ilk heves ile meydana gelen çaba üzerine sâlikin bazı zuhûrları (manevi açılımları) olur. Bu hâl sâlike bir devlet ve bir ilerlemedir. Ne zaman ki sözünden dönerek çabasını ve mücâhedesini (nefisle mücadelesini) terk eder, bu devlet de kaybolup gider. Fakat sâlik sözünden dönmüş iken bu zuhûrlar ile teselli bulur. Hâlbuki gitmiş olan bu devletin kuvvet vermesi nerede! Eğer sâlik sözüne vefa edip mücâhedesinde ve çabasında devam etseydi, önünde gelecek olan büyük bir devlet ve büyük bir ilerleme vardı. Bu gelecek olan devletin özelliği, giden devletin kuvvetine benzer mi? Ya'ni, insân-ı kâmile intisâbı müteakib ilk heves ile vâki' olan sa'y üzerine sâlikin ba'zı zuhûrâtı olur. Bu hâl sâlike bir devlet ve bir terakkîdir. Vaktâki nakz-ı ahd ederek sa'yini ve mücâhedesini terk eder, bu devlet dahi fevt olup gider. Fakat sâlik nakz-ı ahd etmiş iken bu zuhûrat ile mütesellî olur. Halbuki gitmiş olan bu devletin kuvvet vermesi nerede!. Eğer sâlik ahdine vefâ edip mücâhedesinde ve sa'yinde devâm [etse idi], önünde gelecek olan büyük bir devlet ve bir terakkî-i azîm var idi. Bu gelecek olan devletin hâssiyeti, giden devletin kuvvetine benzer mi? 1000. "İkrâz edin!" emrinde bu devletten karz ver, tâ ki yüz önünde yüz dev[1002] let göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1000. "İkraz edin!" emrinde bu devletten ödünç ver ki, yüz önünde yüz devlet göresin! Yani, insân-ı kâmili bulmak ve ona bağlanmış olmak devletinden dolayı Yüce Allah'ın "Allah'a güzel bir ödünçle ödünç verin!" (Hadîd, 57/18) emri gereğince, bu bedensel varlığın huzurunu Hak yolunda terk et ve mücâhede ve riyâzât yolunu seçerek bu vehmedilmiş varlığından Hakk'a ödünç ver! Sonunda bu sanının feda edilmesi karşılığında, önünde birçok devlete denk olan hakiki varlığı göresin. Bu ayet-i kerimenin tefsiri 146, 147 ve 148 numaralı beyitlerde geçti. Ya'ni, insân-ı kâmili bulmak ve ona intisâb etmiş olmak devletinden dolayı Allah Teâlâ'nın وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضاً حَسَنًا (Hadîd, 57/18) ya'ni "Allah'a karz-ı hasen ile ikrâz edin!" emri mûcibince bu vücûd-i abdânînin huzûrunu Hak yolunda terk ve mücâhede ve riyâzât tarîkını ihtiyâr edip bu mevhûm olan varlığından Hakk'a ikrâz et ve ödünç ver! Akıbet bu vehminin fedâsı mukābi- linde karşında birçok devletlere muâdil olan vücûd-ı hakîkîyi göresin. Bu âyet-i kerîmenin tefsîri 146, 147 ve 148 numaralı beyitlerde geçti. 1001. Nefsin için bu şirbden biraz eksik et, tâ ki önünde bir havz-ı kevseri bulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1001. Nefsin için bu paydan biraz eksilt ki önünde bir kevser havuzu bulasın! Ey Hakk Yolcusu, nefsine ve yoğun bedenine özgü olan bu dünyadaki paydan ve nasipten biraz eksilt ve riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) yolunu seç! Ve dünyanın yeme içmesini azalt ki ruhun kuvvetlensin de önünde bir kevser havuzu bulasın! "Şirb", pay ve nasip; "şürb", içmek demektir (Gıyâsü'l-Lügât). Ey sâlik, nefsine ve cism-i kesîfine mahsûs olan bu dünyâdaki behre ve nasîbden biraz eksilt ve riyâzet ve mücâhede tarîkını ihtiyar et! Ve dünyânın ekl ve şürbünü azalt, rûhun kuvvetlensin de önünde bir havz-ı kevser bulasın! “Şirb”, behre ve nasîb; “şürb”, içmek demektir (Gıyâsü’l-Lügât). 1002. O kimse ki vefâ toprağı üzerine cür’a döktü, devlet avı ondan ne vakit kaçabildi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1002. O kimse ki vefâ toprağı üzerine bir yudum döktü, devlet avı ondan ne zaman kaçabildi? Yani, o kimse ki insân-ı kâmile bağlanarak Hakk yoluna girdi ve sözünü tutup vefâ toprağı olan bedeni üzerine muhabbet şarabının damlasını döktü, böyle bir Hakk yolcusundan Hakk'a ulaşma devletini avlamak ne zaman kaçabildi? O kimse ahdine vefâ ettikçe muradına ulaşması kesindir. Ya’ni, o kimse ki insân-ı kâmile intisâb ederek tarîk-ı Hakk’a sülûk etti ve sözünü tutup vefâ toprağı olan cismi üzerine muhabbet şarâbının katresini döktü, böyle sâlikten Hakk’a vusûl devletini avlamak ne vakit kaçabildi? O kimse ahdine vefâ ettikçe murâdına vusûl muhakkaktır. 1003. Onların gönlünü hoş eder; zîrâ “Aslaha bâlehüm” helâkten sonra onların enzallerini reddetti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1003. Onların gönlünü hoş eder; çünkü "Aslaha bâlehüm" (Allah onların kalplerini düzeltti) helâkten sonra onların yiyeceklerini geri verdi. "Tevâ", mal ve mülkün helâk olması demektir; ve "enzâl", hazır olan yiyecek anlamındaki "nüzül" kelimesinin çoğuludur. Yani, onların bu iyi amelleri kalplerini hoş ve latif yapar. Çünkü Yüce Allah iman edip salih amel işleyenler hakkında "Allah onların kalplerini düzeltti" (Muhammed, 47/2) buyurdu. Bu sebeple Hakk Yolcusu'nun hazır nimeti olan dünyevî haz ve nasibini helâk etmiş olmasından sonra, o helâk olan hazlarını ve nasiblerini geri verdi. Bilinmeli ki, riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) Hakk Yolculuğu'nun tamamlanmasıyla kemâl mertebesine ulaşıncaya kadardır. Kemâle ulaştıktan sonra riyâzât ve mücâhedeye ihtiyaç kalmaz. Nefahâtü'l-Üns'te bu anlamda şu menkıbe zikredilmiştir: "Bir ihtiyar kadın Gavs-ı A'zam Abdülkâdir Geylânî (k.s.) hazretlerinin huzuruna geldi ve oğlunu da beraber getirdi. Dedi ki: "Oğlumun gönlünü sana ziyade bir şekilde bağladım, karşında birçok devlete denk olan hakiki varlığı göresin." Bu ayet-i kerimenin tefsiri 146, 147 ve 148 numaralı beyitlerde geçti. “Tevâ”, mal ve mülkün helâki demektir; ve “enzâl”, hazır olan taâm ma’nâsındaki “nüzül” kelimesinin cem’idir. Ya’ni, onların bu iyi amelleri kalblerini hoş ve latîf yapar. Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri îmân edip amel-i sâlih işleyenler hakkında `أَصْلَحَ بَالَهُمْ` (Muhammed, 47/2) [“Allah onların kalblerini düzeltti”] buyurdu. Binâenaleyh sâlikin ni’met-i hâzırası olan dünyevî haz ve nasîbini helâk etmiş olmasından sonra, o helâk olan hazlarını ve nasîblerini reddetti ve geri verdi. Ma’lûm olsun ki, riyâzet ve mücâhede sülûkün itmâmıyle mertebe-i kemâle vâsıl oluncaya kadardır. Kemâle vusûlden sonra riyâzet ve mücâhedeye hâcet kalmaz. Nefahâtü’l-Üns’te bu ma’nâda şu menkıbe mezkûrdur: “Bir ihtiyar kadın Gavs-ı A’zam Abdülkâdir Geylânî (k.s.) hazretlerinin huzûruna geldi ve oğlunu da berâber getirdi. Dedi ki: “Oğlumun gönlünü sana ziyâde linde karşında birçok devletlere muâdil olan vücûd-i hakîkîyi göresin. Bu âyet-i kerîmenin tefsîri 146, 147 ve 148 numaralı beyitlerde geçti. 1001. Nefsin için bu şirbden biraz eksik et, tâ ki önünde bir havz-ı kevseri bulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1001. Nefsin için bu içimlikten biraz eksilt ki önünde bir kevser havuzu bulasın! Ey Hakk Yolcusu, nefsine ve yoğun bedenine özgü olan bu dünyadaki pay ve nasibinden biraz eksilt ve riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) yolunu seç! Ve dünyanın yeme içmesini azalt ki ruhun kuvvetlensin de önünde bir kevser havuzu bulasın! "Şirb", pay ve nasip; "şürb", içmek demektir (Gıyâsü'l-Lügāt). Ey sâlik, nefsine ve cism-i kesîfine mahsûs olan bu dünyadaki behre ve nasîbden biraz eksilt ve riyâzet ve mücâhede tarîkını ihtiyar et! Ve dünyanın ekl ve şürbünü azalt, rûhun kuvvetlensin de önünde bir havz-ı kevser bulasın! "Şirb", behre ve nasîb; "şürb", içmek demektir (Gıyâsü'l-Lügāt). 1002. O kimse ki vefâ toprağı üzerine cür'a döktü, devlet avı ondan ne vakit kaçabildi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1002. O kimse ki vefa toprağı üzerine bir yudum döktü, devlet avı ondan ne zaman kaçabildi? Yani, o kimse ki insân-ı kâmile (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) bağlanarak Hakk yoluna girdi ve sözünü tutup vefa toprağı olan bedeni üzerine muhabbet şarabının damlasını döktü, böyle bir sâlikten (Hakk Yolcusu) Hakk'a kavuşma devletini avlamak ne zaman kaçabildi? O kimse ahdine vefa ettikçe muradına kavuşması kesindir. Ya'ni, o kimse ki insân-ı kâmile intisâb ederek tarîk-ı Hakk'a sülûk etti ve sözünü tutup vefâ toprağı olan cismi üzerine muhabbet şarabının katresini döktü, böyle sâlikten Hakk'a vusûl devletini avlamak ne vakit kaçabildi? O kimse ahdine vefâ ettikçe murâdına vusûl muhakkaktır. 1003. Onların gönlünü hoş eder; zîrâ “Aslaha bâlehüm" helâkten sonra onların enzallerini reddetti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1003. Onların gönlünü hoş eder; çünkü "Aslaha bâlehüm" helâkten sonra onların hazır yiyeceklerini reddetti. "Tevâ", mal ve mülkün helâki demektir; ve "enzâl", hazır olan yiyecek anlamındaki "nüzül" kelimesinin çoğuludur. Yani, onların bu iyi amelleri kalplerini hoş ve latif yapar. Çünkü Yüce Allah, iman edip salih amel işleyenler hakkında أَصْلَحَ بَالَهُمْ (Muhammed, 47/2) ["Allah onların kalplerini düzeltti"] buyurdu. Buna göre, Hakk Yolcusu'nun hazır nimeti olan dünyevî haz ve nasibini helâk etmiş olmasından sonra, o helâk olan hazlarını ve nasiblerini reddetti ve geri verdi. Bilinmeli ki, riyâzât ve mücâhedât, Hakk Yolculuğu'nun tamamlanmasıyla kemâl mertebesine ulaşıncaya kadardır. Kemâle ulaşıldıktan sonra riyâzât ve mücâhedâta ihtiyaç kalmaz. Nefahâtü'l-Üns'te bu anlamda şu menkıbe (hikâye) zikredilmiştir: “Bir ihtiyar kadın Gavs-ı A'zam Abdülkadir Geylânî (k.s.) hazretlerinin huzuruna geldi ve oğlunu da beraberinde getirdi. Dedi ki: "Oğlumun gönlünü sana ziyadesiyle meyilli gördüm. Ben kendi hakkımdan vazgeçtim." Hz. Gavs Allah rızası için onu müridliğe kabul buyurdu ve ona riyâzât ve mücâhedât emretti. Birkaç gün sonra o kadın oğlunu görmeye geldi, gördü ki arpa ekmeği yiyor. Az yemekten ve uykusuzluktan zayıflamış idi. Oradan kalkıp Hz. Şeyh'in huzuruna geldi. Orada üzerinde kuş kemikleri bulunan bir tabak gördü ki, Hz. Şeyh onları yemiş idi. Kadın Hz. Şeyh'e hitaben: "Efendim, sen kuş etlerini yiyorsun. Benim oğlum ise arpa ekmeği yiyor." dedi. Hz. Şeyh elini o kemiklerin üzerine koydu ve: قومى باذن الله تعالى الذى يحيى العظام وهي رميم yani "Çürümüş kemikleri dirilten Yüce Allah'ın izni ile kalkınız!" dedi. O kuşlar, dirilip ötmeye başladı. Ondan sonra Hz. Şeyh o kadına buyurdu ki: "Senin oğlun da böyle olduğu vakit her ne isterse yesin!" Şimdi Hakk Yolcusu kemâle ulaşmadan evvel yediği gıdayı nefsinin sıfatına ve hayvansal kuvvetlerine dönüştürür; ve kâmil ise yediği gıdayı ilâhî marifet nuru yapar. Bu sebeple ona riyâzât ve mücâhedât lazım gelir. "Tevâ", mal ve mülkün helâki demektir; ve "enzâl", hazır olan taâm ma'nâsındaki "nüzül" kelimesinin cem'idir. Ya'ni, onların bu iyi amelleri kalblerini hoş ve latîf yapar. Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri îmân edip amel-i sâlih işleyenler hakında أَصْلَحَ بَالَهُمْ (Muhammed, 47/2) ["Allah onların kalblerini düzeltti"] buyurdu. Binâenaleyh sâlikin ni'met-i hâzırası olan dünyevî haz ve nasîbini helâk etmiş olmasından sonra, o helâk olan hazlarını ve nasîblerini reddetti ve geri verdi. Ma'lûm olsun ki, riyâzet ve mücâhede sülükün itmâmiyle mertebe-i kemâle vâsıl oluncaya kadardır. Kemâle vusûlden sonra riyâzet ve mücâhedeye hâcet kalmaz. Nefahâtü'l-Üns'te bu ma'nâda şu menkıbe mezkûrdur: “Bir ihtiyar kadın Gavs-ı A'zam Abdülkadir Geylânî (k.s.) hazretlerinin huzûruna geldi ve oğlunu da beraber getirdi. Dedi ki: "Oğlumun gönlünü sana ziyâde mütemâyil gördüm. Ben kendi hakkımdan vazgeçtim." Hz. Gavs Allah rızâsı için onu mürîdliğe kabûl buyurdu ve ona riyâzet ve mücâhede emretti. Birkaç gün sonra o kadın oğlunu görmeğe geldi, gördü ki arpa ekmeği yer. Az yemekten ve uykusuzluktan zayıf olmuş idi. Oradan kalkıp Hz. Şeyhin huzûruna geldi. Orada üzerinde kuş kemikleri bulunan bir tabak gördü ki, Hz. Şeyh onları yemiş idi. Kadın Hz. Şeyhe hitâben: "Efendim, sen kuş etlerini yiyorsun. Benim oğlum ise arpa ekmeği yiyor." dedi. Hz. Şeyh elini o kemiklerin üzerine koydu ve: قومى باذن الله تعالى الذى يحيى العظام وهي رميم ya'ni "Çürümüş kemikleri dirilten Allah Teâlâ'nın izni ile kalkınız!" dedi. O kuşlar, dirilip ötmeğe başladı. Ondan sonra Hz. Şeyh o kadına buyurdu ki: "Senin oğlun da böyle olduğu vakit her ne isterse yesin!" İmdi sâlik kemâle vusûlden evvel yediği gıdâyı nefsinin sıfatına ve kuvâ-yı hayvâniyyesine kalb eder; ve kâmil ise yediği gıdâyı nûr-i ma'rifet-i ilâhiyye yapar. Bu sebeble ona riyâzet ve mücâhede lâzım gelir. 1004. Ey ecel ve ey köy yağma edici Türk, bu şükredicilerden her ne götürdün ise geri ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1004. Ey ecel ve ey köy yağma edici Türk, bu şükredicilerden her ne götürdün ise geri ver! "Ecel"den maksat, "Ölmeden önce ölünüz!" hadis-i şerifinde açıklanan iradî ölümdür (nefsin isteklerinden vazgeçme). Bu ölüm, köyleri yağmalayan bedevi Oğuz Türklerine benzetilmiştir; sâlikin (Hakk Yolcusu) bedensel varlığı da köye benzetilmiştir. Çünkü iradî ölüm, sâlikin köy hükmündeki bedeninden dünyanın hazlarını ve şehvetlerini yağmalayıp götürür. Fakat bu kemâl mertebesine ulaştıktan sonra, insan suretini bulmuş olma nimetinin fiilen şükredicisi olan insân-ı kâmilin, bu hazlar ve şehvetler yine nurlu bedenine geri verilir. Çünkü artık insân-ı kâmilin bedeninde ve arınmış nefsinde bunların hiçbir zararı olamaz. Nasıl ki yukarıdaki beyitte açıklandı. "Ecel"den murâd, موتوا قبل ان تموتوا ya'ni: "Ölmezden evvel ölünüz!" hadîs-i şerîfinde beyân buyrulan mevt-i ihtiyârîdir ki, bu mevt, köyleri yağma eden bedevî Guz Türkleri'ne teşbîh buyurulmuştur; ve sâlikin vücûd-i abdânîsi dahi köye benzetilmiştir. Zîrâ mevt-i ihtiyârî sâlikin köy mesâbesindeki vücûdundan dünyanın hazlarını ve şehvetlerini yağma edip götürür. Fakat bu mertebe-i kemâle vusûlden sonra sûret-i insâniyyeyi bulmuş olmak ni'metinin fiilen şâkiri olan kâmilin, bu huzûz ve şehevât yine cism-i nûrânîsine reddolunur. Zîrâ artık kâmilin vücûdunda ve nefs-i sâfiyesinde bunların hiçbir zararı olamaz. Nitekim yukarıki beyitte îzah olundu. 1005. Geri verir, onlar ondan onu kabul etmezler. Zîra ki can meta'ından mün'im olmuşlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1005. Geri verir, onlar onu ondan kabul etmezler. Çünkü can metaından nimetlenmişlerdir. Yani, o ihtiyârî ölüm (nefsin isteklerini terk etme), onlardan yağmaladıkları bu huzuru ve şehvetleri geri verir, kabul etmezler. Zira kemâl mertebesine ulaşmadan sonra onların zevkleri ve huzurları ruhanîdir ve ruhun tecellilerinden nimetlenirler. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebir'lerinde şöyle buyururlar: mütemayil gördüm. Ben kendi hakkımdan vazgeçtim." Hz. Gavs Allah rızası için onu müridliğe kabul buyurdu ve ona riyazet ve mücahede emretti. Birkaç gün sonra o kadın oğlunu görmeye geldi, gördü ki arpa ekmeği yer. Az yemekten ve uykusuzluktan zayıf olmuş idi. Oradan kalkıp Hz. Şeyhin huzuruna geldi. Orada üzerinde kuş kemikleri bulunan bir tabak gördü ki, Hz. Şeyh onları yemiş idi. Kadın Hz. Şeyhe hitaben: "Efendim, sen kuş etlerini yiyorsun. Benim oğlum ise arpa ekmeği yiyor." dedi. Hz. Şeyh elini o kemiklerin üzerine koydu ve: قومى باذن الله تعالى الذى يحيى العظام وهي رميم yani "Çürümüş kemikleri dirilten Allah Teâlâ'nın izni ile kalkınız!" dedi. O kuşlar, dirilip ötmeye başladı. Ondan sonra Hz. Şeyh o kadına buyurdu ki: "Senin oğlun da böyle olduğu vakit her ne isterse yesin!" Şimdi sâlik (Hakk Yolcusu) kemâle ulaşmadan evvel yediği gıdayı nefsinin sıfatına ve kuvâ-yı hayvâniyyesine (hayvanî kuvvetlerine) çevirir; ve kâmil ise yediği gıdayı nur-i marifet-i ilahiyye (ilahi marifet nuru) yapar. Bu sebeple ona riyazet ve mücahede lazım gelir. Ya'ni, o mevt-i ihtiyârî, onlardan yağma ettikleri bu huzûzu ve şehevâtı geri verir, kabûl etmezler. Zîrâ mertebe-i kemâle vusûlden sonra onların ezvâkı ve huzûzu rûhânîdir ve rûhun tecelliyâtından mün'ım olurlar. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebir'lerinde şöyle buyururlar: mütemâyil gördüm. Ben kendi hakkımdan vazgeçtim." Hz. Gavs Allah rızâ- sı için onu mürîdliğe kabûl buyurdu ve ona riyâzet ve mücâhede emretti. Bir- kaç gün sonra o kadın oğlunu görmeğe geldi, gördü ki arpa ekmeği yer. Az yemekten ve uykusuzluktan zayıf olmuş idi. Oradan kalkıp Hz. Şeyhin hu- zûruna geldi. Orada üzerinde kuş kemikleri bulunan bir tabak gördü ki, Hz. Şeyh onları yemiş idi. Kadın Hz. Şeyhe hitâben: "Efendim, sen kuş etlerini yiyorsun. Benim oğlum ise arpa ekmeği yiyor." dedi. Hz. Şeyh elini o kemik- lerin üzerine koydu ve: قومى باذن الله تعالى الذى يحيى العظام وهي رميم ya'ni "Çürümüş kemikleri dirilten Allah Teâlâ'nın izni ile kalkınız!" dedi. O kuşlar, dirilip öt- meğe başladı. Ondan sonra Hz. Şeyh o kadına buyurdu ki: "Senin oğlun da böyle olduğu vakit her ne isterse yesin!" İmdi sâlik kemâle vusûlden evvel yediği gıdâyı nefsinin sıfatına ve kuvâ-yı hayvâniyyesine kalb eder; ve kâ- mil ise yediği gıdâyı nûr-i ma'rifet-i ilâhiyye yapar. Bu sebeble ona riyâzet ve mücâhede lâzım gelir. 1004. Ey ecel ve ey köy yağma edici Türk, bu şükredicilerden her ne götürdün ise geri ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1004. Ey ecel ve ey köy yağma edici Türk, bu şükredicilerden her ne götürdün ise geri ver! "Ecel"den kasıt, "Ölmeden önce ölünüz!" hadîs-i şerîfinde açıklanan iradî ölümdür (tasavvufta kişinin nefsanî arzularını ve dünyevî bağlarını kendi iradesiyle terk etmesi); bu ölüm, köyleri yağmalayan bedevî Oğuz Türklerine benzetilmiştir. Hakk Yolcusu'nun bedensel varlığı da köye benzetilmiştir. Çünkü iradî ölüm, Hakk Yolcusu'nun köy hükmündeki bedeninden dünyanın hazlarını ve şehvetlerini yağmalayıp götürür. Fakat bu kemâl mertebesine ulaştıktan sonra, insan suretini bulmuş olma nimetinin fiilen şükredicisi olan insân-ı kâmilin, bu hazlar ve şehvetler yine nûrânî bedenine geri verilir. Çünkü artık insân-ı kâmilin bedeninde ve arınmış nefsinde bunların hiçbir zararı olamaz. Nitekim yukarıdaki beyitte açıklandı. "Ecel"den murâd, موتوا قبل ان تموتوا ya'ni: "Ölmezden evvel ölünüz!" hadîs-i şerîfinde beyân buyrulan mevt-i ihtiyârîdir ki, bu mevt, köyleri yağma eden bedevî Guz Türkleri'ne teşbîh buyurulmuştur; ve sâlikin vücûd-i abdânîsi da- hi köye benzetilmiştir. Zîrâ mevt-i ihtiyârî sâlikin köy mesâbesindeki vücû- dundan dünyanın hazlarını ve şehvetlerini yağma edip götürür. Fakat bu mertebe-i kemâle vusûlden sonra sûret-i insâniyyeyi bulmuş olmak ni'meti- nin fiilen şâkiri olan kâmilin, bu huzûz ve şehevât yine cism-i nûrânîsine red- dolunur. Zîrâ artık kâmilin vücûdunda ve nefs-i sâfiyesinde bunların hiçbir zararı olamaz. Nitekim yukarıki beyitte îzah olundu. 1005. Geri verir, onlar ondan onu kabul etmezler. Zîra ki can meta'ından mün'im olmuşlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1005. Geri verir, onlar onu ondan kabul etmezler. Çünkü can metaından nimetlenmişlerdir. Yani, o ihtiyârî ölüm, onlardan yağmaladıkları bu huzuru ve şehvetleri geri verir, kabul etmezler. Zira kemâl mertebesine ulaşmadan sonra onların zevki ve huzuru ruhanîdir ve ruhun tecellilerinden nimetlenirler. Nasıl ki cenâb-ı Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebirlerinde şöyle buyururlar: Bir kimse gece Kābe kavseyn (iki yay arası kadar) meyhanesindedir. Onun nur dolu gözünün içi, ilahi cemâlin (güzelliğin) buluşmasının mahmurudur. O meyhanenin adı ابيت عند ربی'dir ["Rabbimin yanında geceledim"]. يطعم ويسقيني ["Beni yedirir ve içirir"] nişanı Peygamberimiz tarafından bize gelmiştir. Bu şerefli beyitte ابيت عند ربي يطعمنى يسقینی yani "Ben Rabbimin katında gecelerim, bana yedirir ve içirir" hadis-i şerifine işaret buyrulmuştur. Bu yeme ve içme ruhanî olan bir hâldir ki, etkisi kâmil insanın cisminde de meydana gelir. Ya'ni, o mevt-i ihtiyârî, onlardan yağma ettikleri bu huzûzu ve şehevâtı geri verir, kabûl etmezler. Zîrâ mertebe-i kemâle vusûlden sonra onların ez- vâkı ve huzûzu rûhânîdir ve rûhun tecelliyâtından mün'ım olurlar. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebirlerinde şöyle buyururlar: Bir kimse gece Kābe kavseyn meyhanesindedir. Onun pür-nûr olan gözünün içi, lika-i cemâl-i ilâhînin mahmûrudur. O meyhanenin adı ابيت عند ربی dir ["Rabbimin yanında geceledim"]. يطعم ويسقيني ["Beni yedirir ve içirir"] nişanı Peygamberimiz cânibinden bize gelmiştir. Bu beyt-i şerifte ابيت عند ربي يطعمنى يسقینی ya'ni "Ben Rabbimin indinde gecelerim, bana yedirir ve içirir" hadîs-i şerîfine işâret buyrulmuştur. Bu yeme ve içme rûhânî olan bir haldir ki, te'sîri kâmilin cisminde de vâki' olur. 1006. Biz sûfîyiz ve hırkamızı attık; mâdemki fedâ ettik, geri almayız!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1006. Biz sûfîyiz ve hırkamızı attık; mademki feda ettik, geri almayız! "Sûfi" o kimsedir ki, onun kalbi asla halk ile meşgul olmaz ve halkın reddine ve kabulüne iltifat etmez. Bu şerefli zâtlarda tefrîd (tek başına kalma) ve tecrîd-i vücud (varlıktan soyutlanma) olmakla beraber, Peygamber (a.s.)'ın itaatkârı ve takipçisidirler; ve yüce nebevî sünnetlere son derece riayetkâr olup adımlarını, Resûl-i Ekrem hazretlerinin adımlarına uydururlar. "Hırka"dan maksat, vehmedilmiş olan vücut ve varlıktır. Yani, "Biz sûfiyiz ve vehmedilmiş olan varlığımızı attık. Mademki bu vehmedilmiş varlığımıza ilişkin olan dünyevî hazlarımızı feda ettik, artık bunları geri almayız!" Bilinmeli ki, evliyanın meşrepleri (manevî yolları) farklıdır. Makam-ı kemâle (olgunluk mertebesine) ulaştıktan sonra kimi dünyevî hazların devam etmesinden çekinmez ve kimi dünyevî hazlara asla iltifat etmez; ve kimi bazen dünyevî hazza yönelir. Evliya menkıbelerinde bu üç sınıfın benzerleri çoktur. Fakat Hz. Mevlânâ efendimiz iltifat etmeyenlerdendir. Nitekim Menâkıb-ı Sipehsâlâr'da: "Tam kırk sene benim midemde yemek uyumadı" buyurdukları rivayet olunur. Ve yine söz konusu menkıbelerde şu fıkralar (kısa hikâyeler) yer almaktadır: "Hz. Hüdavendigârımızın riyâzâtındandır ki, daima mübarek ağızlarında sarı helile (bir tür bitki) tutarlar ve müridlerinden her birisi bunu bir şekilde tevil ederler idi. Sebebini araştırmak için Hüsâmeddin Çelebi hazretlerine müracaat ettiler. Buyurdu ki: "Hz. Hüdavendigâr'ın riyâzâtı bir mertebededir ki, suyun ağızlarında değil, boğazlarından dahi lezzetli olarak geçmesini istemezler, aksine buruk ve acı olmasını arzu ederler." "Sûfi" o kimsedir ki, onun kalbi aslâ halk ile meşgül olmaz ve halkın red ve kabûlüne iltifat etmez. Bu zevât-ı şerîfede tefrîd ve tecrîd-i vücud olmakla beraber, cenâb-ı Peygamber'in mutî'i ve peyrevidirler; ve sünen-i seniyyeye-i nebeviyyeye son derece riâyetkâr olup adımlarını, Resûl-i Ekrem hazretlerinin adımlarına uydururlar. "Hırka"dan murâd, mevhûm olan vücûd ve varlıktır. Ya'ni, "Biz sûfiyiz ve mevhûm olan varlığımızı attık. Mâdemki bu mevhûm varlığımıza taalluk eden huzûzât-ı dünyeviyyemizi fedâ ettik, artık bunları geri almayız!" Ma'lum olsun ki, meşârib-i evliyâ muhteliftir. Makām-ı kemâle vusûlden sonra kimi huzûz-ı dünyeviyyenin temâdîsinden çekinmez ve kimi huzûzât-ı dünyeviyyeye asla iltifat etmez; ve kimi ba'zan hazz-ı dünyevîye müteveccih olur. Menâkıb-ı evliyâda bu üç sınıfın nazîrleri çoktur. Fakat Hz. Mevlânâ efendimiz iltifat etmeyenlerdendir. Nitekim Menâkıb-ı Sipehsâlârda: "Tamam kırk sene benim mi'demde taâm uyumadı" buyurdukları rivâyet olunur. Ve yine mezkûr menâkıbde şu fıkralar münderiçtir: "Hz. Hudavendigârımızın riyâzâtındandır ki, dâimâ dehân-ı mübâreklerinde sarı helîle tutarlar ve mürîdlerinden her birisi bunu bir sûretle te'vil ederler idi. Sebebini tahkîk için Hüsâmeddin Çelebi hazretlerine müracaat ettiler. Buyurdu ki: "Hz. Hüdâvendigâr'ın riyâzetı bir mertebededir ki, suyun ağızlarında değil, boğazlarından dahi leziz olarak geçmesini istemezler, belki buruk ve acı olmasını arzu ederler." 1007. Biz waz gördük ve sonra nasıl waz? Bizden hâcet ve hırs ve garaz gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1007. Biz vazgeçtik ve sonra nasıl bir vazgeçiş? Bizden ihtiyaç, hırs ve garaz gitti. Bir kimse gece Kâbe kavseyn (iki yay arası kadar yakınlık) meyhanesindedir. Onun nur dolu gözünün içi, ilahi güzelliğin buluşmasının mahmurluğundadır. O meyhanenin adı "Rabbimin yanında geceledim"dir. "Beni yedirir ve içirir" işareti Peygamberimiz tarafından bize gelmiştir. Bu şerefli beyitte "Ben Rabbimin katında gecelerim, bana yedirir ve içirir" hadis-i şerifine işaret buyrulmuştur. Bu yeme ve içme, ruhani olan bir haldir ki, etkisi insân-ı kâmilin bedeninde de meydana gelir. Bir kimse gece Kābe kavseyn meyhanesindedir. Onun pür-nûr olan gözünün içi, lika-i cemâl-i ilâhînin mahmûrudur. O meyhanenin adı ابيت عند ربی dir ["Rabbimin yanında geceledim"]. يطعم ويسقيني ["Beni yedirir ve içirir"] nişanı Peygamberimiz cânibinden bize gelmiştir. Bu beyt-i şerifte ابيت عند ربي يطعمنى يسقینی ya'ni "Ben Rabbimin indinde gecelerim, bana yedirir ve içirir" hadîs-i şerîfine işâret buyrulmuştur. Bu yeme ve içme rûhânî olan bir haldir ki, te'sîri kâmilin cisminde de vâki' olur. 1006. Biz sûfîyiz ve hırkamızı attık; mâdemki fedâ ettik, geri almayız!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1006. Biz sûfîyiz ve hırkamızı attık; mademki feda ettik, geri almayız! "Sûfi" o kimsedir ki, onun kalbi asla halk ile meşgul olmaz ve halkın reddine ve kabulüne iltifat etmez. Bu şerefli zâtlarda tefrîd (tek olma) ve tecrîd-i vücud (varlıktan soyutlanma) olmakla beraber, Peygamber (a.s.)'ın itaatkârı ve takipçisidirler; ve yüce nebevî sünnetlere son derece riayetkâr olup adımlarını, Resûl-i Ekrem (a.s.)'ın adımlarına uydururlar. "Hırka"dan maksat, vehmedilmiş olan vücut ve varlıktır. Yani, "Biz sûfîyiz ve vehmedilmiş olan varlığımızı attık. Mademki bu vehmedilmiş varlığımıza ilişkin olan dünyevî hazlarımızı feda ettik, artık bunları geri almayız!" Bilinmeli ki, evliyanın meşrepleri (yolları) farklıdır. Makam-ı kemâle (olgunluk mertebesine) ulaştıktan sonra kimi dünyevî hazların devam etmesinden çekinmez ve kimi dünyevî hazlara asla iltifat etmez; ve kimi bazen dünyevî hazza yönelir. Evliya menkıbelerinde bu üç sınıfın benzerleri çoktur. Fakat Hz. Mevlânâ efendimiz iltifat etmeyenlerdendir. Nitekim Menâkıb-ı Sipehsâlâr'da: "Tam kırk sene benim midemde yemek uyumadı" buyurdukları rivayet olunur. Ve yine söz konusu menkıbelerde şu fıkralar (parçalar) yer almaktadır: "Hz. Hüdavendigârımızın riyâzâtındandır ki, daima mübarek ağızlarında sarı helile tutarlar ve müridlerinden her birisi bunu bir suretle tevil ederler idi. Sebebini araştırmak için Hüsâmeddin Çelebi hazretlerine müracaat ettiler. Buyurdu ki: "Hz. Hüdavendigâr'ın riyâzâtı bir mertebededir ki, suyun ağızlarında değil, boğazlarından dahi lezzetli olarak geçmesini istemezler, belki buruk ve acı olmasını arzu ederler." "Sûfi" o kimsedir ki, onun kalbi aslâ halk ile meşgül olmaz ve halkın red ve kabûlüne iltifat etmez. Bu zevât-ı şerîfede tefrîd ve tecrîd-i vücud olmakla beraber, cenâb-ı Peygamber'in mutî'i ve peyrevidirler; ve sünen-i seniyyeye-i nebeviyyeye son derece riâyetkâr olup adımlarını, Resûl-i Ekrem hazretlerinin adımlarına uydururlar. "Hırka"dan murâd, mevhûm olan vücûd ve varlıktır. Ya'ni, "Biz sûfiyiz ve mevhûm olan varlığımızı attık. Mâdemki bu mevhûm varlığımıza taalluk eden huzûzât-ı dünyeviyyemizi fedâ ettik, artık bunları geri almayız!" Ma'lum olsun ki, meşârib-i evliyâ muhteliftir. Makām-ı kemâle vusûlden sonra kimi huzûz-ı dünyeviyyenin temâdîsinden çekinmez ve kimi huzûzât-ı dünyeviyyeye asla iltifat etmez; ve kimi ba'zan hazz-ı dünyevîye müteveccih olur. Menâkıb-ı evliyâda bu üç sınıfın nazîrleri çoktur. Fakat Hz. Mevlânâ efendimiz iltifat etmeyenlerdendir. Nitekim Menâkıb-ı Sipehsâlâr'da: "Tamam kırk sene benim mi'demde taâm uyumadı" buyurdukları rivâyet olunur. Ve yine mezkûr menâkıbde şu fıkralar münderiçtir: "Hz. Hudavendigârımızın riyâzâtındandır ki, dâimâ dehân-ı mübâreklerinde sarı helîle tutarlar ve mürîdlerinden her birisi bunu bir sûretle te'vil ederler idi. Sebebini tahkîk için Hüsâmeddin Çelebi hazretlerine müracaat ettiler. Buyurdu ki: "Hz. Hüdâvendigâr'ın riyâzetı bir mertebededir ki, suyun ağızlarında değil, boğazlarından dahi leziz olarak geçmesini istemezler, belki buruk ve acı olmasını arzu ederler." 1007. Biz waz gördük ve sonra nasıl waz? Bizden hâcet ve hırs ve garaz gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1007. Biz bir karşılık gördük ve sonra nasıl bir karşılık? Bizden ihtiyaç, hırs ve garaz gitti. Biz nefsanî olan hazlarımızın Hak yolunda feda edilmesi karşılığında bir karşılık ve mükâfat gördük ve sonra o nasıl bir karşılıktır bilir misin? O öyle bir mükâfattır ki, bizden beşeriyete özgü olan ihtiyaç, hırs ve nefsanî garaz tamamen gitti. Biz nefsânî olan hazlarımızın Hak yolunda fedâsı mukābilinde bir ıvaz ve mükâfât gördük ve sonra o nasıl ıvazdır bilir misin? O öyle bir mükâfattır ki, bizden beşeriyete mahsûs olan ihtiyaç ve hırs ve garaz-ı nefsânî kâmilen gitti. 1008. Biz acı ve mühlik olan sudan dışarıya gittik, rahîk ve kevser çeşmesi üzerine çarptık.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1008. Biz acı ve helak edici sudan dışarı çıktık, rahîk ve kevser çeşmesi üzerine çarptık. "Acı ve helak edici su"dan kastedilen, bedensel lezzetler ve nefse ait hazlardır. "Rahîk", güzel kokulu hâlis şarap ve su anlamındadır; ve "kevser çeşmesi"nden kastedilen, tecellilerin kaynağı olan hakiki varlıktır. Yani, biz dünyanın acı ve helak edici olan bedensel ve nefse ait lezzetlerinden ve hazlarından dışarı çıktık ve hâlis ve latif olan ilahi aşk şarabına ve feyizlerin kaynağı ve tecellilerin menşei olan hakiki varlığa eriştik. Bedenî varlığın hükmü altından kurtulduk ve Hak'tan gelen varlık ile ayakta durduk. "Acı ve mühlik olan su"dan murâd, lezzât-ı cismâniyye ve huzûzât-ı nefsâniyyedir. "Rahîk", güzel kokulu hâlis şarâb ve su ma'nâsınadır; ve "kevser çeşmesi"nden murâd, menşe-i tecelliyât olan vücûd-i hakîkîdir. Ya'ni, biz dünyanın acı ve mühlik olan cismânî ve nefsânî olan lezzât ve huzûzundan dışarıya çıktık ve hâlis ve latîf olan şarâb-ı aşk-ı ilâhî ve menba'-1 füyûzât ve menşe-i tecelliyât olan vücûd-i hakîkîye eriştik. Vücûd-i abdânînin hükmü altından kurtulduk ve vücûd-i Hakkanî ile kāim olduk. 1009. Ey dünya, o şeyi, vefâsızlığı ve hîleyi ve ağır nâzı ki başkalarına yaptın;✨ ✨ Sade Türkçe flash 1009. Ey dünya, o vefasızlığı, hileyi ve ağır nazı ki başkalarına yaptın; 1010. Ceza için biz senin başın üzerine dökeriz, zîrâ biz gazâ içinden gelmiş [1012] şehidleriz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1010. Ceza için biz senin başın üzerine dökeriz, çünkü biz gazâ içinden gelmiş şehitleriz. Yukarıdaki şerefli beyit, bu beyit ile tam bir cümle oluşturur. Yani, "Ey dünya, senin başkalarına karşı yaptığın vefasızlığı ve hileyi ve ağır nazı, ceza olarak senin başın üzerine dökeriz. Çünkü biz cihâd-ı ekberde (en büyük savaşta) ve nefsi ile mücadelede şehit olmuş kimseleriz" ve şehadet mertebesini elde edenler, dünyevî nimetlere karşı nazlanırlar. Yukarıki beyt-i şerîf bu beyt ile bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya'ni, “Ey dünyâ, senin başkalarına karşı yaptığın vefâsızlığı ve hîleyi ve ağır nâzı, cezâ olarak senin başın üzerine dökeriz. Çünki biz cihâd-ı ekberde ve nefsi ile mücâhedede şehid olmuş kimseleriz" ve mertebe-i şehadeti ihrâz edenler, niam-ı dünyeviyyeye karşı nazlanırlar. 1011. Tâ bilesin ki Hudâ-yı pak için pür-hamle ve pür-inad kullar vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1011. Bilesin ki Yüce Allah için hamle dolu ve inatçı kullar vardır. Yani, ey dünya, senin vefasızlığının, hilenin ve ağır nazının cezasını kâmiller (olgun insanlar) senin başına dökerler. Bunun sebebi şudur ki, sen bütün eksikliklerden arınmış ve uzak olan Hakk'ın Zât'ına özgü olup, senin gösterdiğin gösterişe karşı hamle dolu ve inatçı kullar olduğunu göresin. Bu sebeple sen onların karşısında nazlanamazsın. Çünkü Yüce Allah, onları kendi nurunun zuhuruna mazhar kıldı. Biz nefsanî hazlarımızın Hak yolunda feda edilmesi karşılığında bir karşılık ve mükâfat gördük. Peki, o nasıl bir karşılıktır bilir misin? O öyle bir mükâfattır ki, bizden beşeriyete özgü olan ihtiyaç, hırs ve nefsanî garaz (kişisel çıkar) tamamen gitti. Ya'ni, ey dünyâ senin vefâsızlığın ve hîlenin ve ağır nâzının cezâsını kâmiller ondan dolayı senin başına dökerler ki, sen cemî'-i nakâyıstan pâk ve münezzeh olan Zât-ı Hakk'a mahsûs olup, senin gösterdiğin âlâyişe karşı pür-hamle ve pür-inâd kullar olduğunu göresin. Binâenaleyh sen onların karşısında nazlanamazsın. Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri onları kendi nûrunun zuhû- Biz nefsânî olan hazlarımızın Hak yolunda fedâsı mukābilinde bir ıvaz ve mükâfât gördük ve sonra o nasıl ıvazdır bilir misin? O öyle bir mükâfattır ki, bizden beşeriyete mahsûs olan ihtiyaç ve hırs ve garaz-ı nefsânî kâmilen gitti. 1008. Biz acı ve mühlik olan sudan dışarıya gittik, rahîk ve kevser çeşmesi üzerine çarptık.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1008. Biz acı ve öldürücü olan sudan dışarıya çıktık, rahîk ve kevser çeşmesi üzerine çarptık. "Acı ve öldürücü olan su"dan kastedilen, bedensel lezzetler ve nefse ait hazlardır. "Rahîk", güzel kokulu hâlis şarap ve su anlamındadır; ve "kevser çeşmesi"nden kastedilen, tecellilerin kaynağı olan hakiki varlıktır. Yani, biz dünyanın acı ve öldürücü olan bedensel ve nefsanî lezzetlerinden ve hazlarından dışarıya çıktık ve hâlis ve latif olan ilahi aşk şarabına ve feyizlerin kaynağı ve tecellilerin menşei olan hakiki varlığa eriştik. Bedenî varlığın hükmü altından kurtulduk ve Hak'tan gelen varlık ile ayakta durduk. "Acı ve mühlik olan su"dan murâd, lezzât-ı cismâniyye ve huzûzât-ı nefsâniyyedir. "Rahîk", güzel kokulu hâlis şarâb ve su ma'nâsınadır; ve "kevser çeşmesi"nden murâd, menşe-i tecelliyât olan vücûd-i hakîkîdir. Ya'ni, biz dünyanın acı ve mühlik olan cismânî ve nefsânî olan lezzât ve huzûzundan dışarıya çıktık ve hâlis ve latîf olan şarâb-ı aşk-ı ilâhî ve menba'-ı füyûzât ve menşe-i tecelliyât olan vücûd-i hakîkîye eriştik. Vücûd-i abdânînin hükmü altından kurtulduk ve vücûd-i Hakkanî ile kāim olduk. 1009. Ey dünya, o şeyi, vefâsızlığı ve hîleyi ve ağır nâzı ki başkalarına yaptın;✨ ✨ Sade Türkçe flash 1009. Ey dünya, o vefasızlığı, hileyi ve ağır nazı ki başkalarına yaptın; 1010. Ceza için biz senin başın üzerine dökeriz, zîrâ biz gazâ içinden gelmiş [1012] şehidleriz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1010. Ceza için biz senin başın üzerine dökeriz, çünkü biz gazâ içinden gelmiş şehitleriz. Yukarıdaki şerefli beyit, bu beyit ile tam bir cümle oluşturur. Yani, "Ey dünya, senin başkalarına karşı yaptığın vefasızlığı ve hileyi ve ağır nazı, ceza olarak senin başın üzerine dökeriz. Çünkü biz büyük cihadda ve nefsi ile mücadelede şehit olmuş kimseleriz" ve şehitlik mertebesini elde edenler, dünyevi nimetlere karşı nazlanırlar. Yukarıki beyt-i şerîf bu beyt ile bir cümle-i tâm teşkil eder. Ya’ni, “Ey dünyâ, senin başkalarına karşı yaptığın vefâsızlığı ve hîleyi ve ağır nâzı, cezâ olarak senin başın üzerine dökeriz. Çünki biz cihâd-ı ekberde ve nefsi ile mücâhedede şehid olmuş kimseleriz” ve mertebe-i şehadeti ihrâz edenler, ni-am-ı dünyeviyyeye karşı nazlanırlar. 1011. Tâ bilesin ki Hudâ-yı pak için pür-hamle ve pür-inad kullar vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1011. Bilesin ki, Yüce Allah için saldırgan ve inatçı kullar vardır. Yani, ey dünya, senin vefasızlığının, hilenin ve ağır nazının cezasını kâmiller senin başına dökerler. Çünkü sen, bütün eksikliklerden arınmış ve uzak olan Hakk'ın Zât'ına özgüsün ve senin gösterdiğin gösterişe karşı saldırgan ve inatçı kullar olduğunu göresin. Bu sebeple sen onların karşısında nazlanamazsın. Zira Yüce Allah, onları kendi nurunun ortaya çıkması için yaratmıştır. Nitekim çağının peygamberi ve insân-ı kâmili olan Hz. Musa'ya hitaben "واصطنعتك لنفسي" (Tâhâ, 20/41) yani "Ben seni kendim için ve zâtım için seçtim ve yarattım" buyurdu ki, bu hitap her insân-ı kâmile şamildir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber, Risâle-i Gavsiyye'sinde şöyle buyurur: "سألت يا رب من اى شئ خلقت الملائكة ؟ قال تعالى خلقت من نور الانسان وخلقت الانسان من نور ظهوری" Yani "Ben: 'Ey Rabbim, melekleri neyden yarattın?' diye sordum. Yüce Allah buyurdu ki: 'İnsanın nurundan yarattım ve insanı da benim zuhurumun nurundan yarattım.'" İnsandan maksat insân-ı kâmildir. Ya’ni, ey dünyâ senin vefâsızlığın ve hîlenin ve ağır nâzının cezâsını kâmiller ondan dolayı senin başına dökerler ki, sen cemî’-i nakâyıstan pâk ve münezzeh olan Zât-ı Hakk’a mahsûs olup, senin gösterdiğin âlâyişe karşı pür-hamle ve pür-inâd kullar olduğunu göresin. Binâenaleyh sen onların karşısında nazlanamazsın. Zîrâ Hak Teâlâ hazretleri onları kendi nûrunun zuhû- ru için halk etmiştir. Nitekim asrının nebîsi ve insân-ı kâmili olan cenâb-ı Mûsâ'ya hitaben واصطنعتك لنفسي (Tâhâ, 20/41) ya'ni "Ben seni nefsim için ve zâtım için ıstınâ' ettim ve halk eyledim" buyurdu ki, bu hitâb her insân-ı kâmile şâmildir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber, Risâle-i Gavsiyye'sinde şöyle buyu- rur: سألت يا رب من اى شئ خلقت الملائكة ؟ قال تعالى خلقت من نور الانسان وخلقت الانسان من نور ظهوری Ya'ni "Ben: "Yâ Rab melekleri ne şeyden yarattın?" diye sordum. Hak Teâlâ buyurdu ki: "İnsanın nûrundan yarattım ve insanı da benim zu- hûrumun nûrundan yarattım." İnsandan maksûd insân-ı kâmildir. 1012. Dünyanın tezvîr bıyığını koparırlar; çadırı nusret kal'ası üzerine kurarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1012. Dünyanın aldatıcı bıyığını koparırlar; çadırı zafer kalesi üzerine kurarlar. "Seblet kenden" (bıyık koparmak), âciz bırakmaktan ve önemini düşürmekten kinayedir (Bahâr-ı Acem). "Bârû", kale ve hisar anlamındadır. Yani, o kâmil insanlar, dünyanın aldatıcı süsünü önemsemezler ve onlar çadırlarını ilahi zafer kalesi üzerine kurarlar, yani ilahi zafer sebebiyle dünyanın aldatıcılığından kurtulurlar. "Seblet kenden", bıyık koparmak, âciz bırakmak ve ehemmiyetten ıskāt etmekten kinâyedir (Bahâr-ı Acem). "Bârû", kale ve hisâr ma'nâsınadır. Ya'ni, o kâmiller, dünyanın müzevvirâne olan âlâyişini ehemmiyetten ıskāt ederler ve onlar çadırlarını nusret-i ilâhî kalesi üzerine kurarlar, ya'ni nus- ret-i ilâhiyye sebebiyle tezvîr-i dünyâdan kurtulurlar. 1013. Bu şehidler tekrar yeni gāzî oldular ve bu esirler tekrar nusret üzerine çarptılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1013. Bu şehitler tekrar yeni gaziler oldular ve bu esirler tekrar zafer üzerine çarptılar. Bu şerefli beyitte, fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamından sonra bekā-billah (Allah ile var olma) makamına ulaşma açıklanır. Yani, en büyük cihat olan nefisleriyle savaşta "Ölmeden önce ölünüz!" hadis-i şerifinin sırrına mazhar olarak şehit olan gazilerin nazarında, bu ihtiyari ölüm ile dünya ve dünyanın nefsani hazları yok oldu. Fakat Yüce Allah, kulları irşat etmek (doğru yolu göstermek) için onları tekrar kesret (çokluk) âlemine geri döndürdü. Ve bekā-billah makamında kaim oldular. Onlar bu kesret âleminde tekrar yeniden savaşa başladılar ve gazi oldular; ve onlar fenâ-fillâh makamına gelmeden evvel, bu kesret hükümlerinin esiri idiler. Hakk'ın yardımı ile fenâ-fillâh makamında hür ve azat oldular. Fakat tekrar cismaniyet ve kesret âlemi hükümlerine geri döndürüldüler. Fakat bu esirler bu defa dahi tekrar Hakk'ın yardımına nail oldular. Bu beyt-i şerîfte fenâ-fillâh makāmından sonra bekā-billah makāmına vu- sûl beyân buyrulur. Ya'ni cihâd-ı ekber olan nefisleriyle gazâda موتوا قبل ان تموتوا ["Ölmeden önce ölünüz!"] hadîs-i şerîfinin sırrına mazhar olarak şehîd olan gāzîlerin nazarında, bu ihtiyârî ölüm ile dünyâ ve huzûzât-ı dünyâ zâil oldu. Fakat Hak Teâlâ hazretleri onları, irşâd-ı ibâd için tekrar âlem-i keserâta irca' buyurdu. Ve bekā-billâh makāmında kāim oldular. Onlar bu âlem-i keserâtta tekrar yeniden gazâya başladılar ve gāzî oldular; ve onlar fenâ-fillâh makāmına gelmezden evvel, bu ahkâm-ı keserâtın esîri idiler. Hakk'ın yardı- mı ile fenâ-fillâh makāmında hür ve âzâd oldular. Fakat tekrar cismâniyet ve âlem-i keserât ahkâmına reddolundular. Fakat bu esîrler bu defa dahi tekrar Hakk'ın yardımına nâil oldular. 1014. "Eğer anadan doğma kör değil isen, bizi gör!" diye tekrar yokluktan baş çıkardılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1014. "Eğer anadan doğma kör değilsen, bizi gör!" diye tekrar yokluktan baş çıkardılar. ru için yaratmıştır. Nasıl ki çağının peygamberi ve insân-ı kâmili (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) olan Musa (a.s.)'a hitaben "Ben seni nefsim için ve zâtım için seçtim ve yarattım" (Tâhâ, 20/41) buyurdu ki, bu hitap her insân-ı kâmili kapsar. Nasıl ki Şeyh-i Ekber (İbn Arabî), Risâle-i Gavsiyye'sinde şöyle buyurur: "Ben: 'Ey Rabbim, melekleri neyden yarattın?' diye sordum. Yüce Allah buyurdu ki: 'İnsanın nurundan yarattım ve insanı da benim zuhurumun (ortaya çıkışımın) nurundan yarattım.'" İnsandan maksat insân-ı kâmildir. ru için halk etmiştir. Nitekim asrının nebîsi ve insân-ı kâmili olan cenâb-ı Mûsâ'ya hitaben واصطنعتك لنفسي (Tâhâ, 20/41) ya'ni "Ben seni nefsim için ve zâtım için ıstınâ' ettim ve halk eyledim" buyurdu ki, bu hitâb her insân-ı kâmile şâmildir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber, Risâle-i Gavsiyye'sinde şöyle buyu- rur: سألت يا رب من اى شئ خلقت الملائكة ؟ قال تعالى خلقت من نور الانسان وخلقت الانسان من نور ظهوری Ya'ni "Ben: "Yâ Rab melekleri ne şeyden yarattın?" diye sordum. Hak Teâlâ buyurdu ki: "İnsanın nûrundan yarattım ve insanı da benim zu- hûrumun nûrundan yarattım." İnsandan maksûd insân-ı kâmildir. 1012. Dünyanın tezvîr bıyığını koparırlar; çadırı nusret kal'ası üzerine kurarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1012. Dünyanın aldatıcı bıyığını koparırlar; çadırı zafer kalesi üzerine kurarlar. "Seblet kenden" (bıyık koparmak), âciz bırakmaktan ve önemini düşürmekten kinayedir (Bahâr-ı Acem). "Bârû", kale ve hisar anlamındadır. Yani, o kâmil insanlar, dünyanın aldatıcı süsünü önemsemezler ve onlar çadırlarını ilahi zafer kalesi üzerine kurarlar, yani ilahi zafer sebebiyle dünyanın aldatıcılığından kurtulurlar. "Seblet kenden", bıyık koparmak, âciz bırakmak ve ehemmiyetten ıskāt etmekten kinâyedir (Bahâr-ı Acem). "Bârû", kale ve hisâr ma'nâsınadır. Ya'ni, o kâmiller, dünyanın müzevvirâne olan âlâyişini ehemmiyetten ıskāt ederler ve onlar çadırlarını nusret-i ilâhî kalesi üzerine kurarlar, ya'ni nus- ret-i ilâhiyye sebebiyle tezvîr-i dünyâdan kurtulurlar. 1013. Bu şehidler tekrar yeni gāzî oldular ve bu esirler tekrar nusret üzerine çarptılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1013. Bu şehitler tekrar yeni gaziler oldular ve bu esirler tekrar zafer üzerine çarptılar. Bu şerefli beyitte, fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamından sonra bekā-billah (Allah ile var olma) makamına ulaşma açıklanır. Yani, en büyük cihat olan nefisleriyle savaşta "Ölmeden önce ölünüz!" hadis-i şerifinin sırrına mazhar olarak şehit olan gazilerin nazarında, bu ihtiyari ölüm ile dünya ve dünyanın nefsani hazları yok oldu. Fakat Yüce Allah, kulları irşat etmek (doğru yolu göstermek) için onları tekrar kesret (çokluk) âlemine geri döndürdü. Ve bekā-billah makamında kaim oldular. Onlar bu kesret âleminde tekrar yeniden savaşa başladılar ve gazi oldular; ve onlar fenâ-fillâh makamına gelmeden evvel, bu kesret hükümlerinin esiri idiler. Hakk'ın yardımı ile fenâ-fillâh makamında hür ve azat oldular. Fakat tekrar cismaniyet ve kesret âlemi hükümlerine geri döndürüldüler. Fakat bu esirler bu defa dahi tekrar Hakk'ın yardımına nail oldular. Bu beyt-i şerîfte fenâ-fillâh makāmından sonra bekā-billah makāmına vu- sûl beyân buyrulur. Ya'ni cihâd-ı ekber olan nefisleriyle gazâda موتوا قبل ان تموتوا ["Ölmeden önce ölünüz!"] hadîs-i şerîfinin sırrına mazhar olarak şehîd olan gāzîlerin nazarında, bu ihtiyârî ölüm ile dünyâ ve huzûzât-ı dünyâ zâil oldu. Fakat Hak Teâlâ hazretleri onları, irşâd-ı ibâd için tekrar âlem-i keserâta irca' buyurdu. Ve bekā-billâh makāmında kāim oldular. Onlar bu âlem-i keserâtta tekrar yeniden gazâya başladılar ve gāzî oldular; ve onlar fenâ-fillâh makāmına gelmezden evvel, bu ahkâm-ı keserâtın esîri idiler. Hakk'ın yardı- mı ile fenâ-fillâh makāmında hür ve âzâd oldular. Fakat tekrar cismâniyet ve âlem-i keserât ahkâmına reddolundular. Fakat bu esîrler bu defa dahi tekrar Hakk'ın yardımına nâil oldular. 1014. "Eğer anadan doğma kör değil isen, bizi gör!" diye tekrar yokluktan baş çıkardılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1014. "Eğer anadan doğma kör değilsen, bizi gör!" diye tekrar yokluktan baş çıkardılar. Yani, onlar fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamına gelip yok olduktan sonra, tekrar bu yokluk âleminden varlık ve kesret (çokluk) âlemine bekā-billâh (Allah ile var olma) mertebesinde kâim olarak baş çıkardılar ve bu halka dediler ki: "Eğer anadan doğma kör değilsen ve ezelî yatkınlık ile saadet sahibi isen bizi gör ve irşat ve terbiyemiz altına gir!" Ya'ni, onlar fenâ-fillâh makāmına gelip yok olduktan sonra, tekrar bu yokluk âleminden varlık ve keserât âlemine bekā-billâh mertebesinde kāim olarak baş çıkardılar ve bu halka dediler ki: "Eğer anadan doğma kör değil isen ve is-ti'dâd-ı ezelî ile saâdet sahibi isen bizi gör ve irşâd ve terbiyemiz altına gir!" 1015. Tâ bilesin ki, ademde güneşler vardır. O şey ki burada güneştir, orada Süha'dır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1015. Şunu bil ki, yoklukta güneşler vardır. Bu dünyada güneş olan şey, orada Süha yıldızıdır. Burada "adem"den kasıt, vehmedilmiş varlıktır. Fani olup beşeriyetin yok olması ve ruhaniliğin var olmasıdır. Yani, beşeriyet yönünden yok oldukları hâlde, bekā-billâh (Allah ile bâki olma) hâliyle kâmillerin (olgun insanların) kesret (çokluk) âleminden baş çıkarmaları, senin yoklukta güneşler olduğunu bilmen içindir. Sen bu âlemde birtakım kimseler görüp onları hakikat güneşi zannedersin. Senin güneş kabul ettiğin, ruhanilik âleminde Süha yıldızı gibi küçük bir şeydir. "Adem"den murâd, burada vücûd-i mevhûmdur. Fânî olup beşeriyeti ma'dûm ve rûhâniyeti mevcûd olmaktır. Ya'ni, beşeriyet cihetinden ma'dûm oldukları hâlde, bekā-billâh hâliyle kâmillerin keserât âleminden baş çıkar-maları, senin ademde güneşler olduğunu bilmen içindir. Sen bu âlemde birta-kım kimseler görüp onları hakîkat güneşi zannedersin. Senin güneş addetti-ğin, âlem-i rûhâniyyette Sühâ yıldızı gibi küçük bir şeydir. 1016. "Ey kardeş ademde varlık nasıl olur, zıdd içinde zıd nasıl mestûr olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1016. "Ey kardeş, yoklukta varlık nasıl olur, zıt içinde zıt nasıl gizlenir?" Yani, "Ey kardeş, yoklukta varlık ve fena (yok olma) içinde beka (kalıcılık) nasıl olur? Halbuki yokluk varlığın ve fena bekanın zıddıdır. Bu iki zıt birbirinin içinde nasıl gizlenmiş olur?" diyecek olursan, cevaben deriz ki: Ya'ni, "Ey kardeş, yoklukta varlık ve fenâ içinde bekā nasıl olur? Halbu-ki yokluk varlığın ve fenâ bekānın zıddıdır. Bu iki zıd birbirinin içinde nasıl gizlenmiş olur?" diyecek olursan cevâben deriz ki: 1017. "Ölüden diri çıkarır" bil; zîrâ abidlerin ümîdi adem geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1017. "Ölüden diri çıkarır" bil; çünkü kulların ümidi yokluktan geldi. Yani Âl-i İmrân sûresinde geçen وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيْتَ مِنَ الْحَيِّ yani (Âl-İmrân, 3/27) "Ölüden diri çıkarır ve diriden de ölü çıkarır" ayet-i kerimesinin şerefli anlamını bil! Ve ölünün, dirinin zıddı olduğunu ispatlamaya gerek yoktur. Dördüncü cildin 3622 numaralı beytinden 3633 numaralı beytine kadar geçen açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, ölü hâlinde bulunan cansızdan, yarım hayat sahibi olan bitki, ve bitkiden de iradesiyle hareket eden hayvan ve hayvandan da tam irade sahibi olan insan çıkmaktadır. Ya'ni Âl-i İmrân sûresinde vâki' وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيْتَ مِنَ الْحَيِّ ya'ni (Âl-İmrân, 3/27) "Ölüden diri çıkarır ve diriden dahi ölü çıkarır" âyet-i kerî-mesinin ma'nâ-yı şerîfini bil! Ve ölü, dirinin zıddı olduğunu isbâta hâcet yok-tur. IV. cildin 3622 numaralı beytinden 3633 numaralı beytine kadar geçen îzâhâttan dahi anlaşıldığı üzere, ölü hâlinde bulunan cemâddan, yarım hayat sahibi olan nebât, ve nebâttan dahi irâdesiyle müteharrik olan hayvan ve hayvandan dahi irâde-i kâmil sahibi olan insan çıkmaktadır. 1018. Ekin ekici olan adam ki, onun ambarı boştur, yokluk ümîdi üzerine mesrûr ve hoş değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1018. Ekin eken adam ki, onun ambarı boştur, yokluk ümidi üzerine sevinçli ve hoş değildir. Yani, onlar fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamına gelip yok olduktan sonra, tekrar bu yokluk âleminden varlık ve kesret (çokluk) âlemine bekā-billâh (Allah ile var olma) mertebesinde kâim olarak baş çıkardılar ve bu halka dediler ki: "Eğer anadan doğma kör değilsen ve ezelî yatkınlık ile saadet sahibi isen bizi gör ve irşad (doğru yolu gösterme) ve terbiyemiz altına gir!" Ya'ni, onlar fenâ-fillâh makāmına gelip yok olduktan sonra, tekrar bu yokluk âleminden varlık ve keserât âlemine bekā-billâh mertebesinde kāim olarak baş çıkardılar ve bu halka dediler ki: "Eğer anadan doğma kör değil isen ve isti'dâd-ı ezelî ile saâdet sahibi isen bizi gör ve irşâd ve terbiyemiz altına gir!" 1015. Tâ bilesin ki, ademde güneşler vardır. O şey ki burada güneştir, orada Süha'dır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1015. Şunu bil ki, yoklukta güneşler vardır. Burada güneş olan şey, orada Süha yıldızıdır. Burada "adem"den kasıt, vehmedilmiş varlıktır. Fani olup beşeriyetin yok olması ve ruhaniliğin var olmasıdır. Yani, beşeriyet yönünden yok oldukları hâlde, bekā-billâh (Allah ile bâki olma) hâliyle kâmillerin (olgun insanların) kesret (çokluk) âleminden baş çıkarmaları, senin yoklukta güneşler olduğunu bilmen içindir. Sen bu âlemde birtakım kimseler görüp onları hakikat güneşi zannedersin. Senin güneş kabul ettiğin, ruhanilik âleminde Süha yıldızı gibi küçük bir şeydir. "Adem"den murâd, burada vücûd-i mevhûmdur. Fânî olup beşeriyeti ma'dûm ve rûhâniyeti mevcûd olmaktır. Ya'ni, beşeriyet cihetinden ma'dûm oldukları hâlde, bekā-billâh hâliyle kâmillerin keserât âleminden baş çıkarmaları, senin ademde güneşler olduğunu bilmen içindir. Sen bu âlemde birtakım kimseler görüp onları hakîkat güneşi zannedersin. Senin güneş addettiğin, âlem-i rûhâniyyette Sühâ yıldızı gibi küçük bir şeydir. 1016. "Ey kardeş ademde varlık nasıl olur, zidd içinde zid nasıl mestûr olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1016. "Ey kardeş, yoklukta varlık nasıl olur, zıt içinde zıt nasıl gizlenir?" Yani, "Ey kardeş, yoklukta varlık ve fena (yok olma) içinde beka (kalıcılık) nasıl olur? Hâlbuki yokluk varlığın ve fena bekanın zıddıdır. Bu iki zıt birbirinin içinde nasıl gizlenmiş olur?" diyecek olursan, cevaben deriz ki: که عدم آمد امید عابدان . يُخْرِجُ الحَى مِن الميت بدان Ya'ni, "Ey kardeş, yoklukta varlık ve fenâ içinde bekā nasıl olur? Halbuki yokluk varlığın ve fenâ bekānın zıddıdır. Bu iki zıd birbirinin içinde nasıl gizlenmiş olur?" diyecek olursan cevâben deriz ki: که عدم آمد امید عابدان . يُخْرِجُ الحَى مِن الميت بدان 1017. "Ölüden diri çıkarır" bil; zîrâ abidlerin ümîdi adem geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1017. "Ölüden diri çıkarır" bil; çünkü kulların ümidi yokluktan geldi. Yani Âl-i İmrân sûresinde geçen "Ölüden diri çıkarır ve diriden dahi ölü çıkarır" (Âl-i İmrân, 3/27) ayet-i kerimesinin şerefli anlamını bil! Ve ölünün, dirinin zıddı olduğunu ispatlamaya gerek yoktur. Dördüncü cildin 3622 numaralı beytinden 3633 numaralı beytine kadar geçen açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, ölü hâlinde bulunan cansız maddeden, yarım hayat sahibi olan bitki, bitkiden de iradesiyle hareket eden hayvan ve hayvandan da kâmil irade sahibi olan insan çıkmaktadır. Ya'ni Al-i İmrân sûresinde vaki وتخرج الحي من الميت وتخرج المَيْتَ مِنَ الْحَيِّ ya'ni (Al-Îmrân, 3/27) "Ölüden diri çıkarır ve diriden dahi ölü çıkarır" âyet-i kerîmesinin ma'nâ-yı şerîfini bil! Ve ölü, dirinin zıddı olduğunu isbâta hâcet yoktur. IV. cildin 3622 numaralı beytinden 3633 numaralı beytine kadar geçen îzâhâttan dahi anlaşıldığı üzere, ölü hâlinde bulunan cemâddan, yarım hayat sahibi olan nebât, ve nebâttan dahi irâdesiyle müteharrik olan hayvan ve hayvandan dahi irâde-i kâmil sahibi olan insan çıkmaktadır. 1018. Ekin ekici olan adam ki, onun ambarı boştur, yokluk ümîdi üzerine mesrûr ve hoş değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1018. Ekin eken adam ki, onun ambarı boştur, yokluk ümidi üzerine sevinçli ve hoşnut değildir. Yokluktan varlığın çıktığına dair bir örnek de şudur ki, çiftçi bir yıl önce ekip biçtiği buğdayını ambarına doldurmuş ve yiyip bitirmiş, sonunda ambarı boş kalmıştır. Tekrar toprağa tohumunu ekip, yokluk hâlinde olan ekinin varlık âlemine çıkacağı ümidiyle sevinir ve gönlü hoşnut ve rahat olur. Yokluktan varlık çıktığının bir misâli dahi budur ki, ekinci bir sene evvel ekip biçtiği buğdayını ambarına doldurmuş ve yemiş bitirmiş, nihâyet ambarı boş kalmıştır. Tekrar toprağa tohumunu ekip hâl-i ademde olan ekinin varlık âlemine çıkacağı ümîdiyle sevinir ve gönlü hoş ve müsterîh olur. 1019. Zîrâ yokluk tarafından neşu ü nemâ bulur. Eğer ma`naya vakıf isen anla!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1019. Çünkü yokluk tarafından gelişip büyür. Eğer anlama vâkıf isen anla! Çünkü çiftçinin ekini ve buğdayı yokluk tarafından gelişip büyüyerek varlık alanına gelir. Eğer anlama vâkıf isen, "yokluktan varlık çıkar" ilkesine uygun olarak birçok ilâhî sırrı ve hakikati anla! Örneğin ayet-i kerimede مَن جَاء بالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) yani "Kim ki bir iyilik ile gelirse o kimse için, o iyiliğin on misli vardır" buyrulur. O yapılan iyiliğin on misli, iyilik sahibine yokluk tarafından gelir. Salih amellerin hepsi de böyledir; aynı şekilde o kötü ameller tohumunu ekmek dahi bu ilkeye tâbidir. Zîrâ ekincinin ekini ve buğdayı yokluk tarafından neşv ü nemâ bulup varlık meydanına gelir. Eğer ma'nâya vakıf isen, "yokluktan varlık çıkar" düstûruna tevfikan birçok esrâr ve hakāyık-ı ilâhiyyeyi anla! Meselâ âyet-i kerîmede مَن جَاء بالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) ya'ni "Kim ki bir iyilik ile gelirse o kimse için, o iyiliğin on misli vardır" buyrulur. O yapılan iyiliğin on misli hasene sahibine adem cânibinden gelir. A'mâl-i sâlihanın hepsi de böyledir; ve kezâ o kötü ameller tohumunu ekmek dahi bu düstûra tâbidir. 1020. Sen fehm ve rahatın zevkini ve ihsânı bulasın diye dembedem yokluktan [1022] muntazırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1020. Sen anlayışın ve rahatın zevkini ve ihsanı bulasın diye sürekli yokluktan bekliyorsun. "Birr", iyilik ve ihsan anlamındadır. Yani, sen henüz ortaya çıkmamış olan anlayışının ve rahatlıktan doğacak zevkin ve iyiliğin sana gelmesini, yokluk tarafından bekleyip durursun. Bilinmeli ki, buradaki "yokluk"tan kasıt mutlak yokluk değildir. Çünkü mutlak yokluktan hiçbir şey çıkmaz. Bu "yokluk" izafî yokluktur. Yani, henüz kuvvede (potansiyel olarak) olup fiile (gerçekleşmeye) gelmemiş olmak anlamındadır. Örneğin çekirdeğin içinde bir ağaç vardır. Fakat henüz fiiliyat âleminde (gerçekleşmiş durumda) yok hükmündedir ve mevcut değildir. Her ne kadar mana âleminde mevcut ise de şekil âleminde mevcut değildir. "Birr", iyilik ve ihsân ma'nâsınadır. Ya'ni, sen meydanda olmayan anlayışının ve râhattan hâsıl olacak zevkin ve iyiliğin sana gelmesini, yokluk tarafından bekleyip durursun. Ma'lûm olsun ki, buradaki "yokluk"tan murâd adem-i mutlak değildir. Zîrâ adem-i mutlaktan hiçbir şey çıkmaz. Bu "adem" adem-i izâfidir. Ya'ni, henüz kuvvede olup fiile gelmemiş olmak ma'nâsınadır. Meselâ çekirdeğin içinde bir ağaç vardır. Fakat henüz fiiliyat âleminde ma'dûmdur ve yoktur. Her ne kadar âlem-i ma'nâda mevcûd ise de âlem-i sûrette yoktur. 1021. Bu sırrı açmağa izin yoktur, yoksa Ebhaz'ı Bağdad ederdim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1021. Bu sırrı açmaya izin yoktur, yoksa Ebhaz'ı Bağdat ederdim. "Ebhâz", Türkistan'da bir vilayetin (il) ismidir ki, halkı mecûsîdir (ateşe tapan). Bazı nüshalarda (yazma eserlerde) Ebhâz yerine "Evhâz” geçmiştir. Bu da Hûzistan'da havası kötü olan bir şehrin adıdır; ve Ebhâz şehrinden maksat dünya, ve Bağdat şehrinden maksat ruhlar âlemidir. Nitekim Hz. Pîr (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) Divan-ı Kebirlerinde şöyle buyururlar: Yokluktan varlık çıktığının bir örneği de budur ki, ekinci bir sene evvel ekip biçtiği buğdayını ambarına doldurmuş ve yemiş bitirmiş, nihayet ambarı boş kalmıştır. Tekrar toprağa tohumunu ekip hâl-i ademde (yokluk halinde) olan ekinin varlık âlemine çıkacağı ümidiyle sevinir ve gönlü hoş ve müsterih (rahat) olur. "Ebhâz", Türkistan'da bir vilayetin ismidir ki, ahâlîsi mecûsîdir. Ba'zı nüshalarda Ebhâz yerine "Evhâz” vâki' olmuştur. Bu da Hûzistan'da havası fenâ olan bir şehrin adıdır; ve Ebhâz şehrinden murâd dünyâ, ve Bağdâd şehrinden murâd âlem-i ervâhtır. Nitekim Hz. Pîr Dîvân-ı Kebîrlerinde şöyle buyururlar: Yokluktan varlık çıktığının bir misâli dahi budur ki, ekinci bir sene evvel ekip biçtiği buğdayını ambarına doldurmuş ve yemiş bitirmiş, nihâyet ambarı boş kalmıştır. Tekrar toprağa tohumunu ekip hâl-i ademde olan ekinin varlık âlemine çıkacağı ümîdiyle sevinir ve gönlü hoş ve müsterîh olur. 1019. Zîrâ yokluk tarafından neşu ü nemâ bulur. Eğer ma`naya vakıf isen anla!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1019. Çünkü yokluk tarafından gelişip büyür. Eğer anlama vâkıf isen anla! Çünkü çiftçinin ekini ve buğdayı yokluk tarafından gelişip büyüyerek varlık alanına gelir. Eğer anlama vâkıf isen, "yokluktan varlık çıkar" ilkesine uygun olarak birçok ilâhî sırrı ve hakikati anla! Örneğin ayet-i kerimede مَن جَاء بالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) yani "Kim ki bir iyilik ile gelirse o kimse için, o iyiliğin on misli vardır" buyrulur. O yapılan iyiliğin on misli, iyilik sahibine yokluk tarafından gelir. Salih amellerin hepsi de böyledir; aynı şekilde o kötü ameller tohumunu ekmek dahi bu ilkeye tâbidir. Zîrâ ekincinin ekini ve buğdayı yokluk tarafından neşv ü nemâ bulup varlık meydanına gelir. Eğer ma'nâya vakıf isen, "yokluktan varlık çıkar" düstûruna tevfikan birçok esrâr ve hakāyık-ı ilâhiyyeyi anla! Meselâ âyet-i kerîmede مَن جَاء بالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) ya'ni "Kim ki bir iyilik ile gelirse o kimse için, o iyiliğin on misli vardır" buyrulur. O yapılan iyiliğin on misli hasene sahibine adem cânibinden gelir. A'mâl-i sâlihanın hepsi de böyledir; ve kezâ o kötü ameller tohumunu ekmek dahi bu düstûra tâbidir. 1020. Sen fehm ve rahatın zevkini ve ihsânı bulasın diye dembedem yokluktan [1022] muntazırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1020. Sen anlayışın ve rahatın zevkini ve ihsanı bulasın diye sürekli yokluktan bekliyorsun. "Birr", iyilik ve ihsan anlamındadır. Yani, sen henüz ortaya çıkmamış olan anlayışının ve rahatlıktan doğacak zevkin ve iyiliğin sana gelmesini, yokluk tarafından bekleyip durursun. Bilinmeli ki, buradaki "yokluk"tan kasıt mutlak yokluk değildir. Çünkü mutlak yokluktan hiçbir şey çıkmaz. Bu "yokluk" izafî yokluktur. Yani, henüz kuvvede (potansiyel olarak) olup fiile (gerçekleşmeye) gelmemiş olmak anlamındadır. Örneğin çekirdeğin içinde bir ağaç vardır. Fakat henüz fiiliyat âleminde (gerçekleşmiş durumda) yok hükmündedir ve mevcut değildir. Her ne kadar mana âleminde mevcut ise de şekil âleminde mevcut değildir. "Birr", iyilik ve ihsân ma'nâsınadır. Ya'ni, sen meydanda olmayan anlayışının ve râhattan hâsıl olacak zevkin ve iyiliğin sana gelmesini, yokluk tarafından bekleyip durursun. Ma'lûm olsun ki, buradaki "yokluk"tan murâd adem-i mutlak değildir. Zîrâ adem-i mutlaktan hiçbir şey çıkmaz. Bu "adem" adem-i izâfidir. Ya'ni, henüz kuvvede olup fiile gelmemiş olmak ma'nâsınadır. Meselâ çekirdeğin içinde bir ağaç vardır. Fakat henüz fiiliyat âleminde ma'dûmdur ve yoktur. Her ne kadar âlem-i ma'nâda mevcûd ise de âlem-i sûrette yoktur. 1021. Bu sırrı açmağa izin yoktur, yoksa Ebhaz'ı Bağdad ederdim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1021. Bu sırrı açmaya izin yoktur, yoksa Ebhaz'ı Bağdat ederdim. "Ebhâz", Türkistan'da bir vilayetin ismidir ki, halkı mecûsîdir. Bazı nüshalarda Ebhâz yerine "Evhâz" geçmiştir. Bu da Hûzistan'da havası kötü olan bir şehrin adıdır; ve Ebhâz şehrinden maksat dünya, ve Bağdat şehrinden maksat ruhlar âlemidir. Nitekim Hz. Pîr Divan-ı Kebirlerinde şöyle buyururlar: "Biz Hallâc-ı Mansûr'un kavgası ve nüktesi mevcut olmazdan evvel can âleminin Bağdat'ında "ene'l-hak" (Ben Hakk'ım) nârasını vururduk." Yani, eğer ilâhî izin olsaydı, varlığın yokluktan nasıl çıktığını açık bir şekilde ayrıntılı olarak açıklayıp Ebhâz şehri gibi olan bu dünyayı Bağdat şehri gibi olan ruhlar âlemine dönüştürürdük ve bu dünya ehline gerçek Hakk'ın gayrına tapıldığını gösterip onları bâkî (kalıcı) yüze yöneltirdik. Fakat imtihan yurdu olan bu dünyada bâkî yüzden bu perdenin tamamen kaldırılmasına ruhsat yoktur. Bu müşâhede (gözlem) nimetine, Hakk'ın kendisine çektiği kullar nail olurlar. Çünkü Hakk'ın mutlak varlığının mertebelerini ve bu mertebelerin birliğini idrak etmeye her kulun yatkınlığı uygun değildir. "Ebhâz", Türkistan'da bir vilayetin ismidir ki, ahâlîsi mecûsîdir. Ba'zı nüshalarda Ebhâz yerine "Evhâz” vâki' olmuştur. Bu da Hûzistan'da havası fenâ olan bir şehrin adıdır; ve Ebhâz şehrinden murâd dünyâ, ve Bağdâd şehrinden murâd âlem-i ervâhtır. Nitekim Hz. Pîr Dîvân-ı Kebîrlerinde şöyle buyururlar: "Biz Hallâc-ı Mansûr'un arbedesi ve nüktesi mevcûd olmazdan evvel can âle-minin Bağdad'ında "ene'l-hak" na'rasını vurur idik." Ya'ni, eğer izn-i ilâhî olaydı, varlığın yokluktan nasıl çıktığını açık bir sû-rette tafsîl edip Ebhâz şehri gibi olan bu dünyayı Bağdâd şehri gibi olan er-vâh âlemine kalb ederdik ve bu dünyâ ehline Hakk-ı hakîkînin gayrına tapıl-dığını gösterip onları vech-i bâkîye tevcîh ederdik. Fakat dâr-ı imtihan olan bu dünyâda vech-i bâkîden bu nikābın kâmilen kaldırılmasına rûhsat yoktur. Bu müşâhede ni'metine, Hakk'ın kendisine çektiği kullar nâil olurlar. Zîrâ vü-cûd-i mutlak-ı Hakk'ın merâtibini ve bu merâtibin vahdetini idrâke her kulun isti'dâdı müsâid değildir. 1022. İmdi Hakk'ın sun'unun hazînesi adem olur. Zîrâ ataları dembedem ondan çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1022. Şimdi, Hakk'ın sanatının hazinesi yokluktur. Çünkü bağışları sürekli ondan çıkar. Yukarıda da açıklandığı üzere "yokluk"tan kasıt, izafî yokluktur; ve izafî yokluk, ilâhî isimlerin gölgesi olan sabit hakikatlerdir ki, bunlar ilâhî ilmin suretleridir. Örneğin bir ressam, resim tablosunu dışarıda çizmeden önce o resmin sureti onun ilminde bulunur ve dışarıdaki tablo yokluk halindedir. Ressam tabloyu çizdiği zaman, bu tablo ressamın ilminde bulunan suretin kendisi değil, onun yansıması ve gölgesi olur. Bu sebeple o ressamın sanatının hazinesi bu yokluktur. Bunun gibi Yüce Allah hazretlerinin sanatının hazinesi de izafî yokluk mertebesinde sabit hakikatlerdir. Çünkü Hakk'ın bağışları ve ihsanları an be an daima o hazineden çıkar. Nitekim ayet-i kerîmede وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ (Hicr, 15/21) yani "Bizim katımızda hazineleri olmayan hiçbir şey yoktur, biz ancak o şeyi bilinen bir kaderle indiririz." buyrulur. Yukarıda dahi îzâh olunduğu üzere "adem"den murâd, adem-i izâfidir; ve adem-i izâfî esmâ-ilâhiyyenin zılli olan a'yân-ı sâbitedir ki, bunlar ilm-i ilâhî-nin sûretleridir. Meselâ bir ressam, resim levhasını hariçte tasvîr etmezden mukaddem o resmin sûreti onun ilmindedir ve hâriçteki levha hâl-i ademde-dir. Vaktâki ressam levhayı tasvir eder, bu levha ressamın ilmindeki sûretin kendisi değil, aksi ve zılli olur. Binâenaleyh o ressamın sun'unun hazînesi bu ademdir. Bunun gibi Hak Teâlâ hazretlerinin sun'unun hazînesi dahi adem-i izâfî mertebesinde a'yân-ı sâbitedir. Zîrâ Hakk'ın atâları ve ihsânları ânen-fe-ânen dâimâ o hazîneden çıkar. Nitekim ayet-i kerîmede وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلَّا عِندَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَّعْلُومٍ (Hicr, 15/21) ya'ni "Bizim indimizde hazîneleri olmayan hiçbir şey yoktur, biz ancak o şeyi kader-i ma'lûm ile indiririz." buyrulur. 1023. Hak Mübdi' geldi ve Mübdi' o olur ki, asılsız ve senedsiz fer'i çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1023. Hak Mübdi' olarak geldi ve Mübdi' o olur ki, asılsız ve dayanaksız fer'i (ikincil varlığı) ortaya çıkarır. "İbdâ'", daha önce örneği olmayan bir şeyi icat etmektir. Yani, Yüce Allah Mübdi' olarak ortaya çıktı; ve Mübdi'in anlamı odur ki, asılsız, örneksiz ve dayanaksız, yani inşa araçları ve gereçleri olmaksızın, bu gördüğümüz ikincil olan eşyayı ortaya çıkarır. Yani asıl olan Hakk'ın hakiki varlığıdır ve gördüğümüz bu eşyanın izafî varlıkları o hakiki asılın ikincilidir. "Biz Hallâc-ı Mansûr'un kargaşası ve ince sözü mevcut olmazdan evvel can âleminin Bağdad'ında "ene'l-hak" nârasını atardık." Yani, eğer ilahi izin olsaydı, varlığın yokluktan nasıl çıktığını açık bir şekilde ayrıntılı olarak açıklayıp Ebhâz şehri gibi olan bu dünyayı Bağdat şehri gibi olan ruhlar âlemine çevirirdik ve bu dünya ehline hakiki Hakk'ın gayrına tapıldığını gösterip onları bâki olan yüze yöneltirdik. Fakat imtihan yurdu olan bu dünyada bâki olan yüzden bu perdenin tamamen kaldırılmasına ruhsat yoktur. Bu müşahede nimetine, Hakk'ın kendisine çektiği kullar nail olurlar. Çünkü Hakk'ın mutlak varlığının mertebelerini ve bu mertebelerin birliğini idrak etmeye her kulun yatkınlığı uygun değildir. "İbdâ'", evvelce nümûnesi omayan bir şeyi îcâd etmektir. Ya'ni, Hak Te-âlâ hazretleri Mübdi' olarak zâhir oldu; ve Mübdi'in ma'nâsı odur ki, asılsız ve nümûnesiz ve senedsiz ya'ni âlât ve levâzım-ı inşa olmaksızın bu gördü-ğümüz fer'î olan eşyayı çıkarır. Ya'ni asıl olan Hakk'ın vücûd-i hakîkîsidir ve gördüğümüz bu eşyânın vücûd-i izâfileri o asl-ı hakîkînin fer'idir. "Biz Hallâc-ı Mansûr'un arbedesi ve nüktesi mevcûd olmazdan evvel can âleminin Bağdad'ında "ene'l-hak" na'rasını vurur idik." Ya'ni, eğer izn-i ilâhî olaydı, varlığın yokluktan nasıl çıktığını açık bir sûrette tafsîl edip Ebhâz şehri gibi olan bu dünyayı Bağdâd şehri gibi olan ervâh âlemine kalb ederdik ve bu dünyâ ehline Hakk-ı hakîkînin gayrına tapıldığını gösterip onları vech-i bâkîye tevcîh ederdik. Fakat dâr-ı imtihan olan bu dünyâda vech-i bâkîden bu nikābın kâmilen kaldırılmasına rûhsat yoktur. Bu müşâhede ni'metine, Hakk'ın kendisine çektiği kullar nâil olurlar. Zîrâ vücûd-i mutlak-ı Hakk'ın merâtibini ve bu merâtibin vahdetini idrâke her kulun isti'dâdı müsâid değildir. 1022. İmdi Hakk'ın sun'unun hazînesi adem olur. Zîrâ ataları dembedem ondan çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1022. Şimdi, Hakk'ın sanatının hazinesi yokluktur. Çünkü bağışları sürekli ondan çıkar. Yukarıda da açıklandığı üzere "yokluk"tan kastedilen, izafî yokluktur; ve izafî yokluk, ilahî isimlerin gölgesi olan sabit hakikatlerdir ki, bunlar ilahî ilmin suretleridir. Örneğin bir ressam, resim tablosunu dışarıda çizmeden önce o resmin sureti onun ilminde bulunur ve dışarıdaki tablo yokluk halindedir. Ressam tabloyu çizdiği zaman, bu tablo ressamın ilminde olan suretin kendisi değil, onun yansıması ve gölgesi olur. Bu sebeple o ressamın sanatının hazinesi bu yokluktur. Bunun gibi Yüce Allah hazretlerinin sanatının hazinesi de izafî yokluk mertebesinde sabit hakikatlerdir. Çünkü Hakk'ın bağışları ve ihsanları an be an daima o hazineden çıkar. Nitekim ayet-i kerimede وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ (Hicr, 15/21) yani "Bizim katımızda hazineleri olmayan hiçbir şey yoktur, biz ancak o şeyi bilinen bir kaderle indiririz." buyrulur. Yukarıda dahi îzâh olunduğu üzere "adem"den murâd, adem-i izâfidir; ve adem-i izâfî esmâ-ilâhiyyenin zılli olan a'yân-ı sâbitedir ki, bunlar ilm-i ilâhînin sûretleridir. Meselâ bir ressam, resim levhasını hariçte tasvîr etmezden mukaddem o resmin sûreti onun ilmindedir ve hâriçteki levha hâl-i ademdedir. Vaktâki ressam levhayı tasvir eder, bu levha ressamın ilmindeki sûretin kendisi değil, aksi ve zılli olur. Binâenaleyh o ressamın sun'unun hazînesi bu ademdir. Bunun gibi Hak Teâlâ hazretlerinin sun'unun hazînesi dahi adem-i izâfî mertebesinde a'yân-ı sâbitedir. Zîrâ Hakk'ın atâları ve ihsânları ânen-feânen dâimâ o hazîneden çıkar. Nitekim ayet-i kerîmede وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ (Hicr, 15/21) ya'ni "Bizim indimizde hazîneleri olmayan hiçbir şey yoktur, biz ancak o şeyi kader-i ma'lûm ile indiririz." buyrulur. 1023. Hak Mübdi' geldi ve Mübdi' o olur ki, asılsız ve senedsiz fer'i çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1023. Hak, Mübdi' (yoktan var eden) olarak geldi ve Mübdi' o olur ki, asılsız ve dayanağı olmayan fer'i (türev varlığı) ortaya çıkarır. "İbdâ'", daha önce örneği olmayan bir şeyi yaratmaktır. Yani, Yüce Allah Mübdi' olarak ortaya çıktı; ve Mübdi'in anlamı şudur ki, asılsız, örneksiz ve dayanağı olmayan, yani inşa araçları ve gereçleri olmaksızın, bu gördüğümüz türev olan eşyayı ortaya çıkarır. Yani asıl olan, Hakk'ın gerçek varlığıdır ve gördüğümüz bu eşyanın izafî varlıkları, o gerçek asılın türevidir. "İbdâ'", evvelce nümûnesi olmayan bir şeyi îcâd etmektir. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri Mübdi' olarak zâhir oldu; ve Mübdi'in ma'nâsı odur ki, asılsız ve nümûnesiz ve senedsiz ya'ni âlât ve levâzım-ı inşa olmaksızın bu gördüğümüz fer'î olan eşyayı çıkarır. Ya'ni asıl olan Hakk'ın vücûd-i hakîkîsidir ve gördüğümüz bu eşyânın vücûd-i izâfileri o asl-ı hakîkînin fer'idir. 1024. Yoku var ve muhteşem gösterdi. Varı adem şekli üzere gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1024. Yokluğu var ve muhteşem gösterdi. Varlığı yokluk şeklinde gösterdi. "İhtişam", burada, hizmetçiler sahibi olan demektir ki, kastedilen, hükümdarlar ve servet ile mal sahipleridir. Yani, Yüce Allah, izafî varlık sahibi olup hakikatte yok olan ve Hakk'ın hakiki varlığı ile var ve ayakta duran birtakım hükümdarları ve zenginlik sahiplerini var ve muhteşem gösterdi; ve kendi hakiki varlığını onların kevnî (oluşsal) ve izafî varlıkları ile örterek yok şeklinde gösterdi. O gafiller kendilerini var ve Hakk'ı yok zannettiler ve "Hak nerededir, biz onu göremiyoruz, eğer olsaydı görürdük!" dediler. "İhtişâm", burada, hizmetçiler sahibi olan demektir ki, murâd, hükümdarlar ve ashâb-ı servet ve sâmândır. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, vücûd-i izâfi sahibi olup hakîkatte ma'dûm ve Hakk'ın vücûd-i hakîkîsi ile mevcûd ve kāim olan birtakım hükümdarları ve ashâb-ı gınâyı var ve muhteşem gösterdi; ve kendi vücûd-i hakîkîsini onların vücûd-i kevnîsi ve izâfîsi ile setr edip yok şeklinde gösterdi. O gāfiller kendilerini var ve Hakk'ı yok zannettiler ve "Hak nerededir, biz onu göremiyoruz, eğer olsa idi görür idik!" dediler. 1025. Denizi örttü ve köpüğü aşikâr etti, rüzgârı örttü tozu gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1025. Denizi örttü ve köpüğü aşikâr etti, rüzgârı örttü tozu gösterdi. Yani Yüce Allah hazretlerinin latif lütuflar olan hakiki varlığını izafî varlık ile örtmesinin misali, denizin beyaz köpük ile ve latif olan rüzgârın, yerden yukarı kaldırdığı toz tabakasıyla örtülmesine benzer. Ya'ni Hak Teâlâ hazretlerinin eltaf-ı latîf olan vücûd-i hakîkîsini vücûd-i izâfi ile setr etmesinin misâli, denizin beyaz köpük ile ve latîf olan rüzgârın, yerden yukarı kaldırdığı toz tabakasıyla örtülmesine benzer. 1026. Toprak minâre gibi, havaya sarılıcıdır; toprak kendinden nasıl yukarıya çıkar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1026. Toprak, minare gibi, havaya sarılıcıdır; toprak kendiliğinden nasıl yukarıya çıkar? Örneğin siklon ve tayfun denilen fırtınalarda hava, yoğun olan toprağı ve suyu minare boyu yüksekliğinde yukarıya kaldırır. Fakat duyularla görünen ve hissedilen ancak toprak ve sudur. Onları hareket ettiren hava olduğu hâlde, kendisi tam bir inceliğe sahip olduğundan dolayı görünmez. Çünkü gerek toprak gerekse su, yoğunlukları sebebiyle hiçbir zaman yukarıya çıkamaz. Meselâ siklon ve tayfun denilen fırtınalarda hava, kesif olan toprağı ve suyu minâre boyu yükekliğinde yukarıya kaldırır. Fakat nazar-ı hissî ile manzûr ve mahsüs olan ancak toprak ve sudur. Onların muharriki hava olduğu hâlde, kendisi kemâl-i letâfetinden dolayı görünmez. Zîrâ gerek toprak ve gerek su, kesâfetleri hasebiyle hiçbir vakitte yukarıya çıkamaz. 1024. Yoku var ve muhteşem gösterdi. Varı adem şekli üzere gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1024. Yokluğu var ve muhteşem gösterdi. Varlığı yokluk şeklinde gösterdi. "İhtişam", burada, hizmetçiler sahibi olan demektir ki, kastedilen, hükümdarlar ve mal mülk sahipleridir. Yani, Yüce Allah, izafî varlık sahibi olup hakikatte yok olan ve Hakk'ın hakiki varlığı ile var olan ve ayakta duran birtakım hükümdarları ve zenginlik sahiplerini var ve muhteşem gösterdi; ve kendi hakiki varlığını onların kevnî (oluşsal) ve izafî varlığı ile örterek yok şeklinde gösterdi. O gafiller kendilerini var ve Hakk'ı yok zannettiler ve "Hak nerededir, biz onu göremiyoruz, eğer olsaydı görürdük!" dediler. “İhtişâm”, burada, hizmetçiler sahibi olan demektir ki, murâd, hükümdarlar ve ashâb-ı servet ve sâmândır. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, vücûd-i izâfi sahibi olup hakîkatte ma'dûm ve Hakk'ın vücûd-i hakîkîsi ile mevcûd ve kāim olan birtakım hükümdarları ve ashâb-ı gınâyı var ve muhteşem gösterdi; ve kendi vücûd-i hakîkîsini onların vücûd-i kevnîsi ve izâfîsi ile setr edip yok şeklinde gösterdi. O gäfiller kendilerini var ve Hakk'ı yok zannettiler ve “Hak nerededir, biz onu göremiyoruz, eğer olsa idi görür idik!” dediler. 1025. Denizi örttü ve köpüğü aşikâr etti, rüzgârı örttü tozu gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1025. Denizi örttü ve köpüğü aşikâr etti, rüzgârı örttü tozu gösterdi. Yani Yüce Allah hazretlerinin lütufkâr ve ince olan hakiki varlığını izafî varlık (mutlak varlığa göre bağıntılı varlık) ile örtmesinin misali, denizin beyaz köpük ile ve ince olan rüzgârın, yerden yukarı kaldırdığı toz tabakasıyla örtülmesine benzer. Ya'ni Hak Teâlâ hazretlerinin eltaf-1 latîf olan vücûd-i hakîkîsini vücûd-i izâfi ile setr etmesinin misâli, denizin beyaz köpük ile ve latîf olan rüzgârın, yerden yukarı kaldırdığı toz tabakasıyla örtülmesine benzer. 1026. Toprak minâre gibi, havaya sarılıcıdır; toprak kendinden nasıl yukarıya çıkar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1026. Toprak, minare gibi, havaya sarılıcıdır; toprak kendiliğinden nasıl yukarıya çıkar? Örneğin siklon ve tayfun denilen fırtınalarda hava, yoğun olan toprağı ve suyu minare boyu yüksekliğinde yukarıya kaldırır. Fakat duyularla görünen ve hissedilen ancak toprak ve sudur. Onları hareket ettiren hava olduğu hâlde, kendisi tam bir inceliğe sahip olduğundan dolayı görünmez. Çünkü gerek toprak gerekse su, yoğunlukları sebebiyle hiçbir zaman yukarıya çıkamaz. Meselâ siklon ve tayfun denilen fırtınalarda hava, kesif olan toprağı ve suyu minâre boyu yükekliğinde yukarıya kaldırır. Fakat nazar-ı hissî ile manzûr ve mahsüs olan ancak toprak ve sudur. Onların muharriki hava olduğu hâlde, kendisi kemâl-i letâfetinden dolayı görünmez. Zîrâ gerek toprak ve gerek su, kesâfetleri hasebiyle hiçbir vakitte yukarıya çıkamaz. 1027. Ey alil, yukarıda toprağı görürsün, havayı delil ta'rifinin gayrı ile göremezsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1027. Ey hasta, yukarıda toprağı görürsün, havayı delil tarifi dışında göremezsin. Ey görüşü zayıf olan kişi, sen ancak yoğun olan toprağı görürsün, latif olan havayı göremezsin. Çünkü yoğunluk, latifliğin perdesi olur. Gerçi bu yoğun toprağı gördükten sonra, eğer delil ile tarif edilirse havayı da akıl gözüyle idrak edersin. Fakat bu idrak, doğrudan doğruya hareket ettirici olan latif havayı görmek gibi değildir. Bunun gibi, bu yoğun olan maddiyat âleminin hareket ettiricisi ve onun Kayyım'ı (varlıkları ayakta tutan, işlerini gören) Hak'ın latif varlığıdır. Sen onu maddi suretlerde gözlemleyemeyip ancak varlığını delil ile bilirsin, yani delil olan maddiyatı görürsün; ruhunun görüşü zayıf olduğu için, maddiyatın Kayyım'ı olan o Hak'ın latif varlığını göremezsin. Ey nazarı alîl olan kimse, sen ancak kesîf olan toprağı görürsün, latîf olan havayı göremezsin. Zîrâ kesâfet, letâfetin hicabı olur. Gerçi bu kesîf toprağı gördükten sonra, eğer delîl ile ta'rîf olunursa havayı da nazar-ı aklî ile idrâk edersin. Fakat bu idrâk doğrudan doğruya muharrik olan havâ-yı latîfi görüş gibi değildir. Bunun gibi bu kesîf olan âlem-i maddiyâtın muharriki ve onun Kayyûm'u vücûd-i latîf-i Hak'tır. Sen onu suver-i maddiyyatta müşâhede edemeyip ancak vücudunu delîl ile bilirsin, ya'ni delîl olan maddiyâtı görürsün; rûhunun nazarı alîl olduğu için, maddiyâtın Kayyûm'u olan o vücûd-i latîf-i Hakk'ı göremezsin. 1028. Köpüğü her tarafa gidici görürsün. Köpük deryasız munsaraf tutmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1028. Köpüğü her tarafa gidici görürsün. Köpük denizsiz dönüp dolaşmaz. "Munsaraf", "insirâf" (dönme, geri dönme) anlamında masdar-ı mîmîdir (mastar türü). Yani, deniz üzerinde bulunan beyaz köpükleri her tarafa gidici ve dönüp dolaşıcı bir hâlde görürsün. Tabii ki, köpüğün dönüp dolaşması, denizin zâtı olmaksızın mümkün olmaz. "Munsaraf", "insirâf" ma'nâsında masdar-ı mîmîdir; ve "insirâf" dönmek, rücû' etmek demektir. Ya'ni, deniz üzerinde bulunan beyaz köpükleri her tarafa gidici ve dönüp dolaşıcı bir hâlde görürsün. Tabîîdir ki, köpüğün dönüp dolaşması, denizin zâtı olmaksızın mümkin olmaz. 1029. Köpüğü his ile ve deryayı delîlden görürsün. Fikir gizli ve kıyl ü kāl aşikardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1029. Köpüğü his ile ve denizi delilden görürsün. Fikir gizli ve sözler aşikârdır. Köpüğü his gözüyle görürsün ve onun hareket ettiricisi olan denizi de delile bakarak görüp dersin ki: "Bu köpük kendi kendine dolaşmaz. Bu sebeple onun altında denizin akışı vardır; ve onun hareketi de denizin akışına bağlıdır." Aynı şekilde insanın fikri vücudunda gizlidir ve görünmez. Fakat o fikir sözler kisvesine bürünüp ortaya çıkarsa aşikâr olur. Köpüğü his gözüyle görürsün ve onun muharriki olan denizi de delîle bakarak görüp dersin ki: "Bu köpük kendi kendine dolaşmaz. Binâenaleyh onun altında denizin cereyânı vardır; ve onun hareketi de denizin cereyânına tâbi'dir." Ve kezâ insanın fikri vücûdunda gizlidir ve görünmez. Fakat o fikir elfâz kisvesine bürünüp zâhir olursa âşikâr olur. 1030. Nefyi isbat zannettik; ma`dûmu görücü olan göz tuttuk.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1030. Nefyi ispat zannettik; yokluğu görücü olan göz tuttuk. Menfi ve hakikatte yok olan izafî ve kesif olan varlıkları müspet ve var zannettik. Ancak bu yok ve menfi olan varlıkları görücü olan his gözü- Menfî ve hakîkatte ma'dûm olan izâfî ve kesîf olan vücûdları müsbet ve var zannettik. Ancak bu ma'dûm ve menfi olan vücûdlan görücü olan his gö- 1027. Ey alil, yukarıda toprağı görürsün, havayı delil ta'rifinin gayrı ile göremezsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1027. Ey hasta, yukarıda toprağı görürsün, havayı delil tarifi dışında göremezsin. Ey görüşü zayıf olan kişi, sen ancak yoğun olan toprağı görürsün, latif olan havayı göremezsin. Çünkü yoğunluk, latifliğin perdesi olur. Gerçi bu yoğun toprağı gördükten sonra, eğer delil ile tarif edilirse havayı da akıl gözüyle idrak edersin. Fakat bu idrak, doğrudan doğruya hareket ettirici olan latif havayı görmek gibi değildir. Bunun gibi, bu yoğun olan maddiyat âleminin hareket ettiricisi ve onun Kayyım'ı (varlıkları ayakta tutan, işlerini gören) Hak'ın latif varlığıdır. Sen onu maddi suretlerde gözlemleyemeyip ancak varlığını delil ile bilirsin, yani delil olan maddiyatı görürsün; ruhunun görüşü zayıf olduğu için, maddiyatın Kayyım'ı olan o Hak'ın latif varlığını göremezsin. Ey nazarı alîl olan kimse, sen ancak kesîf olan toprağı görürsün, latîf olan havayı göremezsin. Zîrâ kesâfet, letâfetin hicabı olur. Gerçi bu kesîf toprağı gördükten sonra, eğer delîl ile ta'rîf olunursa havayı da nazar-ı aklî ile idrâk edersin. Fakat bu idrâk doğrudan doğruya muharrik olan havâ-yı latîfi görüş gibi değildir. Bunun gibi bu kesîf olan âlem-i maddiyâtın muharriki ve onun Kayyûm'u vücûd-i latîf-i Hak'tır. Sen onu suver-i maddiyyatta müşâhede edemeyip ancak vücudunu delîl ile bilirsin, ya'ni delîl olan maddiyâtı görürsün; rûhunun nazarı alîl olduğu için, maddiyâtın Kayyûm'u olan o vücûd-i latîf-i Hakk'ı göremezsin. 1028. Köpüğü her tarafa gidici görürsün. Köpük deryasız munsaraf tutmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1028. Köpüğü her tarafa gidici görürsün. Köpük denizsiz dönüp dolaşmaz. "Munsaraf", "insirâf" (dönme, geri dönme) anlamında masdar-ı mîmîdir (mastar türü). Yani, deniz üzerinde bulunan beyaz köpükleri her tarafa gidici ve dönüp dolaşıcı bir hâlde görürsün. Tabii ki, köpüğün dönüp dolaşması, denizin zâtı olmaksızın mümkün olmaz. "Munsaraf", "insirâf" ma'nâsında masdar-ı mîmîdir; ve "insirâf" dönmek, rücû' etmek demektir. Ya'ni, deniz üzerinde bulunan beyaz köpükleri her tarafa gidici ve dönüp dolaşıcı bir hâlde görürsün. Tabîîdir ki, köpüğün dönüp dolaşması, denizin zâtı olmaksızın mümkin olmaz. 1029. Köpüğü his ile ve deryayı delîlden görürsün. Fikir gizli ve kıyl ü kāl aşikardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1029. Köpüğü his ile ve denizi delilden görürsün. Fikir gizli ve sözler aşikârdır. Köpüğü his gözüyle görürsün ve onun hareket ettiricisi olan denizi de delile bakarak görüp dersin ki: "Bu köpük kendi kendine dolaşmaz. Bu sebeple onun altında denizin akışı vardır; ve onun hareketi de denizin akışına bağlıdır." Aynı şekilde insanın fikri vücudunda gizlidir ve görünmez. Fakat o fikir sözler kisvesine bürünüp ortaya çıkarsa aşikâr olur. Köpüğü his gözüyle görürsün ve onun muharriki olan denizi de delîle bakarak görüp dersin ki: "Bu köpük kendi kendine dolaşmaz. Binâenaleyh onun altında denizin cereyânı vardır; ve onun hareketi de denizin cereyânına tâbi'dir." Ve kezâ insanın fikri vücûdunda gizlidir ve görünmez. Fakat o fikir elfâz kisvesine bürünüp zâhir olursa âşikâr olur. 1030. Nefyi isbat zannettik; ma`dûmu görücü olan göz tuttuk. [1032]✨ ✨ Sade Türkçe flash 1030. Yokluğu varlık sandık; yok olanı gören göz tuttuk. [1032] Menfi ve hakikatte yok olan izafî ve yoğun varlıkları, var ve mevcut sandık. Ancak bu yok ve menfi olan varlıkları gören his gözünün sahibi ve maliki olduk. Bu sebeple, yokun varlığını delil getirerek varın varlığını ispat etmeye kalkıştık. Menfî ve hakîkatte ma'dûm olan izâfî ve kesîf olan vücûdları müsbet ve var zannettik. Ancak bu ma'dûm ve menfi olan vücûdları görücü olan his gö- zünün sahibi ve mâliki olduk. Binaenaleyh, yokun vücudunu delîl getirerek varın vücudunu isbâta kıyâm ettik. 1031. Bir göz ki, ona bir nüâs zahir oldu, hayalin ve yokun gayrını ne vakit görür?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1031. Bir göz ki, ona bir nüâs (hafif uyku hâli) zahir oldu, hayalin ve yokun dışındakini ne zaman görür? "Nüâs", uykunun başlangıcına derler ki, pek dalgın olmayan uyku demek olur. Bundan murat, delilin varlığını delil ile idrak eden akıl gözü demek olur. Yani bir göz ki, doğrudan doğruya hakikati müşahede edemeyip, o hakikati idrak etmek için delilin varlığına muhtaç olur. Bu göz hafif uykuda olan bir göz gibidir. Bu sebeple onun gördüğü şey ancak hayal ve hakikatte yok olan maddi yoğunluk olur. Çünkü delil denilen şey, delil ile anlaşılan hakiki varlığın bir gösterisinden ve gösterdiği hayallerden ibarettir. Maddiyat üzerinden hakikat âlemini idrak etmeye çalışan filozofların sarf ettiği çabalar boş bir zahmettir. "Nüâs", uykunun ibtidâsına derler ki, pek dalgın olmayan uyku demek olur. Bundan murâd, medlûlün vücudunu delîl ile idrak eden akıl gözü demek olur. Ya'ni bir göz ki, doğrudan doğruya hakîkati müşâhede edemeyip, o hakîkati idrak için delîlin vücûduna muhtaç olur. Bu göz hafif uykuda olan bir göz mesâbesindedir. Binâenaleyh onun gördüğü şey ancak hayal ve hakîkatte yok olan kesâfet-i maddiyyat olur. Zîrâ delil denilen şey, medlûl olan vücûd-i hakîkînin bir nümayişinden ve gösterdiği hayâlâttan ibârettir. Maddiyâttan âlem-i hakîkati idrâke çalışan feylesofların sarf ettiği mesâî boş bir zahmettir. 1032. Şübhesiz dalâletten hayran olduk. Çünki hakîkat gizli, hayal aşikâr oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1032. Şüphesiz sapkınlıktan dolayı şaşkınlığa düştük. Çünkü hakikat gizli, hayal ise açıkça belirdi. Yani, biz böyle maddiyattan hakikatleri idrak etmeye çalıştığımız için, doğal kanunların dışında ortaya çıkan bir hâli gördüğümüz zaman şaşırıp hayrette kalırız. Çünkü hayal olan maddiyat hakikatin perdesi olduğundan, hakikat gizli ve perde olan hayal açıkça ve görünür bir şekilde belirdi. Ya'ni, biz böyle maddiyâttan hakāyıkı idrâke çalıştığımız için kavânîn-i tabîiyye hâricinde zuhûr eden bir hâli gördüğümüz vakit, şaşırıp hayrette kalırız. Çünki hayâl olan maddiyât hakîkatin perdesi olduğundan, hakîkat gizli ve perde olan hayâl âşikâr ve zâhir oldu. 1033. Bu ademi nazarda nasıl nasb etti; o hakîkati basarda nasıl gizledi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1033. Bu yokluğu nazarda nasıl dikti; o hakikati basarda nasıl gizledi? Yani, hakikatte yok olan bu yoğun izafî varlığı Yüce Allah, his gözlerinin önüne nasıl dikti ve kendisinin o hakiki varlığını, his gözünden nasıl gizledi? Hakikatin, hayal perdesi arkasında saklanması ne kadar acayip bir şeydir! Ya'ni, hakîkatte ma'dûm olan bu vücûd-i kesîf-i izâfiyi Hak Teâlâ hazretleri, his gözlerinin önüne nasıl dikti ve kendisinin o vücûd-i hakîkîsini, his gözünden nasıl gizledi? Hakîkatin, hayâl perdesi arkasında saklanması ne kadar acîb bir şeydir! 1034. Aferin ey sihir dokuyucu üstad ki mu'rizlere tortuyu saf gösterirsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1034. Aferin ey sihir dokuyucu üstad ki yüz çevirenlere tortuyu saf gösterirsin! "Mu'riz", yüz çevirici demektir. "Mu'rizler"den kasıt, mana âleminden yüz çevirip, suret âlemine yönelen kimselerdir. Bu övgü hitabı, Rab- zünün sahibi ve maliki olduk. Bu sebeple, yokun varlığını delil getirerek varın varlığını ispat etmeye kalkıştık. "Mu'riz", yüz çevirici demektir. “Muʻrizler"den murâd, âlem-i ma'nâdan yüz çevirip, âlem-i sûrete müteveccih olan kimselerdir. Bu hitâb-ı tahsîn Rab- zünün sahibi ve mâliki olduk. Binaenaleyh, yokun vücudunu delîl getirerek varın vücudunu isbâta kıyâm ettik. 1031. Bir göz ki, ona bir nüâs zahir oldu, hayalin ve yokun gayrını ne vakit görür?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1031. Bir göz ki, ona bir nüâs (hafif uyku hâli) zahir oldu, hayalin ve yokun dışındakini ne zaman görür? "Nüâs", uykunun başlangıcına derler ki, pek dalgın olmayan uyku demek olur. Bundan murat, delilin varlığını delil ile idrak eden akıl gözü demek olur. Yani bir göz ki, doğrudan doğruya hakikati müşahede edemeyip, o hakikati idrak etmek için delilin varlığına muhtaç olur. Bu göz hafif uykuda olan bir göz gibidir. Bu sebeple onun gördüğü şey ancak hayal ve hakikatte yok olan maddi yoğunluk olur. Çünkü delil denilen şey, delil ile anlaşılan hakiki varlığın bir gösterisinden ve gösterdiği hayallerden ibarettir. Maddiyat üzerinden hakikat âlemini idrak etmeye çalışan filozofların sarf ettiği çabalar boş bir zahmettir. "Nüâs", uykunun ibtidâsına derler ki, pek dalgın olmayan uyku demek olur. Bundan murâd, medlûlün vücudunu delîl ile idrak eden akıl gözü demek olur. Ya'ni bir göz ki, doğrudan doğruya hakîkati müşâhede edemeyip, o hakîkati idrak için delîlin vücûduna muhtaç olur. Bu göz hafif uykuda olan bir göz mesâbesindedir. Binâenaleyh onun gördüğü şey ancak hayal ve hakîkatte yok olan kesâfet-i maddiyyat olur. Zîrâ delil denilen şey, medlûl olan vücûd-i hakîkînin bir nümayişinden ve gösterdiği hayâlâttan ibârettir. Maddiyâttan âlem-i hakîkati idrâke çalışan feylesofların sarf ettiği mesâî boş bir zahmettir. 1032. Şübhesiz dalâletten hayran olduk. Çünki hakîkat gizli, hayal aşikâr oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1032. Şüphesiz sapkınlıktan dolayı şaşkınlığa düştük. Çünkü hakikat gizli, hayal ise açıkça belirdi. Yani, biz böyle maddiyattan hakikatleri idrak etmeye çalıştığımız için, doğal kanunların dışında ortaya çıkan bir hâli gördüğümüz zaman şaşırıp hayrette kalırız. Çünkü hayal olan maddiyat hakikatin perdesi olduğundan, hakikat gizli ve perde olan hayal açıkça ve görünür bir şekilde belirdi. Ya'ni, biz böyle maddiyâttan hakāyıkı idrâke çalıştığımız için kavânîn-i tabîiyye hâricinde zuhûr eden bir hâli gördüğümüz vakit, şaşırıp hayrette kalırız. Çünki hayâl olan maddiyât hakîkatin perdesi olduğundan, hakîkat gizli ve perde olan hayâl âşikâr ve zâhir oldu. 1033. Bu ademi nazarda nasıl nasb etti; o hakîkati basarda nasıl gizledi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1033. Bu yokluğu nazarda nasıl dikti; o hakikati basarda nasıl gizledi? Yani, hakikatte yok olan bu yoğun izafî varlığı Yüce Allah, his gözlerinin önüne nasıl dikti ve kendisinin o hakiki varlığını, his gözünden nasıl gizledi? Hakikatin, hayal perdesi arkasında saklanması ne kadar acayip bir şeydir! Ya'ni, hakîkatte ma'dûm olan bu vücûd-i kesîf-i izâfiyi Hak Teâlâ hazretleri, his gözlerinin önüne nasıl dikti ve kendisinin o vücûd-i hakîkîsini, his gözünden nasıl gizledi? Hakîkatin, hayâl perdesi arkasında saklanması ne kadar acîb bir şeydir! 1034. Aferin ey sihir dokuyucu üstad ki mu'rizlere tortuyu saf gösterirsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1034. Aferin ey sihir dokuyucu üstat ki yüz çevirenlere tortuyu saf gösterirsin! "Mu'riz", yüz çeviren demektir. "Yüz çevirenler"den kasıt, mana âleminden yüz çevirip, suret âlemine yönelen kimselerdir. Bu övgü hitabı, Rablerin Rabbi Yüce Allah hazretlerinedir. "Sihir dokuyucu"dan kasıt, hayali ve yok olanı var göstermektir. Yani, "Aferin ey oluş ve mekanın yaratıcısı olan Yüce Allah hazretleri ki, sen manadan yüz çevirip suret âlemine dönen kimselere tortu ve köpük hükmünde olan bu izafî varlık âlemini saf ve gerçekte var gösterdin ve onlara hayalin varlığını sabit gösterdin!" "Mu'riz", yüz çevirici demektir. “Muʻrizler"den murâd, âlem-i ma'nâdan yüz çevirip, âlem-i sûrete müteveccih olan kimselerdir. Bu hitâb-ı tahsîn Rab- bü'l-erbab Hak Teâlâ hazretlerinedir. "Sihr-bâf" tan murâd, hayâli ve yoku var göstermektir. Ya'ni, "Aferin ey kevn ü mekân hâlikı olan Allah Teâlâ hazretleri ki, sen ma'nâdan yüz çevirip âlem-i sûrete dönen kimselere tortu ve köpük mesâbesinde olan bu vücûd-i izâfî âlemini sâf ve nefsü'l-emrde mevcûd gösterdin ve onlara hayâlin vücudunu sâbit gösterdin!" 1035. Sâhirler tâcirin önünde çabuk ay ışığını ölçerler, fâide tutarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1035. Sihirbazlar, tüccarın önünde ay ışığını çabucak ölçerler, kazanç sağlarlar. Bilinmeli ki sihrin çeşitleri vardır. Bir çeşidi de "simya" dedikleri gizli bir ilimdir. Simya, birtakım hayallerdir. Bazı uygulamalar sebebiyle hazır bulunanların hayal güçlerinde tasarruf etmekle meydana gelir ve hayalî şekiller insanların hayalinde belirir ki, dışarıda onların varlığı olmaz (Matlau'l-Ulûm Mecmau'l-Fünûn). Bu şerefli beyitte açıklanan sihir, simya türünden olan sihirdir. Yani, "Sihirbazlar, tüccarın önünde ay ışığını bir kumaş şeklinde gösterip, arşın ile kumaş ölçer gibi ölçüp satarlar ve karşılığında para alırlar." Ma'lûm olsun ki sihrin envâ'ı vardır. Bir nev'i de "sîmya" dedikleri bir ilm-i hafidir. Sîmyâ, birtakım hayallerdir. Ba'zı ameliyat sebebiyle hâzırûnun kuvve-i mütehayyilelerinde tasarruf etmekle hâsıl olur ve müsülât-ı hayaliyye insanların hayâlinde peyda olur ki, hâriçte onların vücûdu olmaz (Matlau'l-Ulûm Mecmau'l-Fünûn). Bu beyt-i şerîfte beyân buyrulan sihir, sîmyâ nev'inden olan sihirdir. Ya'ni, "Sihirbazlar, tâcirin önünde ay ışığını bir kumaş şeklinde gösterip, arşın ile kumaş ölçer gibi ölçüp satarlar ve mukābilinde para alırlar." 1036. Bu türlü büküm içinde bükümden gümüş kaparlar, gümüş elden gitti, halbuki kirbâs hiçtir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1036. Bu türlü büküm içinde bükümden gümüş kaparlar, gümüş elden gitti, halbuki kirbâs hiçtir. "Pîç pîç", büküm içinde büküm ve kıvrım içinde kıvrım anlamına gelir ve çok fazla dolaşmış ve kıvrılmış olmaktan kinayedir. Yani, sihirbazlar, sihrin böyle kıvrımı ve dolaşıklığı içinde, tüccardan gümüş parayı kaparlar; tüccar da o hayale aldanır ve kumaş aldığını zannederek para verir. Halbuki sihirbaz parayı alıp gittikten sonra, tüccar bakar ki, kirbâs (pamuktan ve ketenden dokunmuş bez) ortada yoktur, fakat para elden gitmiştir. "Kirbâs", pamuktan ve ketenden dokunmuş bez demektir. "Pîç pîç", büküm içinde büküm ve kıvrım içinde kıvrım ma'nâsına olup, pek ziyâde dolaşmış ve kıvrılmış olmaktan kinâyedir. Ya'ni, sihirbazlar, sihrin böyle kıvrımı ve dolaşıklığı içinde, tâcirden gümüş parayı kaparlar; tâcir de o hayâle aldanır ve kumaş aldığını zannederek para verir. Halbuki sihirbaz parayı alıp gittikten sonra, tâcir bakar ki, kirbâs meydanda yoktur, fakat para elden gitmiştir. "Kirbâs", pamuktan ve ketenden dokunmuş bez demektir. 1037. Bu cihan sihirbazdır ve biz o tâciriz ki, ondan ölçülmüş ay ışığını satın alırız.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1037. Bu dünya bir sihirbazdır ve biz, ondan ölçülmüş ay ışığını satın alan tüccarlarız. 1038. O mâhtabın nûrundan sihirbazca acele kirbâsı beş yüz arşın arşınlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1038. O ay ışığının nurundan sihirbazca acele kirbası beş yüz arşın arşınlar. Yani, bu dünya sihirbazdır ve biz insanlar dahi tüccar gibiyiz. O dünya bize ay ışığı aydınlığı gibi olan zevklerini ve hazlarını gösterir. "Sihirbaz"dan kasıt, hayali ve yok olanı var göstermektir. Yani, "Aferin ey kevn ve mekânın yaratıcısı olan Yüce Allah hazretleri ki, sen manadan yüz çevirip suret alemine dönen kimselere tortu ve köpük gibi olan bu izafî varlık alemini saf ve gerçekte mevcut gösterdin ve onlara hayalin varlığını sabit gösterdin!" Ya'ni, bu dünyâ sihirbazdır ve biz insanlar dahi tâcir mesâbesindeyiz. O dünyâ bize mehtâb aydınlığı mesâbesinde olan ezvâk ve huzûzâtını bir mak- bü'l-erbab Hak Teâlâ hazretlerinedir. "Sihr-bâf" tan murâd, hayâli ve yoku var göstermektir. Ya'ni, "Âferin ey kevn ü mekân hâlikı olan Allah Teâlâ hazretleri ki, sen ma'nâdan yüz çevirip âlem-i sûrete dönen kimselere tortu ve köpük mesâbesinde olan bu vücûd-i izâfî âlemini sâf ve nefsü'l-emrde mevcûd gösterdin ve onlara hayâlin vücudunu sâbit gösterdin!" 1035. Sâhirler tâcirin önünde çabuk ay ışığını ölçerler, fâide tutarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1035. Sihirbazlar, tüccarın önünde ay ışığını çabucak ölçerler, kazanç sağlarlar. Bilinmeli ki sihrin çeşitleri vardır. Bir çeşidi de "simya" dedikleri gizli bir ilimdir. Simya, birtakım hayallerdir. Bazı uygulamalar sebebiyle hazır bulunanların hayal güçlerinde tasarruf etmekle meydana gelir ve hayalî şekiller insanların hayalinde belirir ki, dışarıda onların varlığı olmaz (Matlau'l-Ulûm Mecmau'l-Fünûn). Bu şerefli beyitte açıklanan sihir, simya türünden olan sihirdir. Yani, "Sihirbazlar, tüccarın önünde ay ışığını bir kumaş şeklinde gösterip, arşın ile kumaş ölçer gibi ölçüp satarlar ve karşılığında para alırlar." Ma'lûm olsun ki sihrin envâ'ı vardır. Bir nev'i de "sîmya" dedikleri bir ilm-i hafidir. Sîmyâ, birtakım hayallerdir. Ba'zı ameliyat sebebiyle hâzırûnun kuvve-i mütehayyilelerinde tasarruf etmekle hâsıl olur ve müsülât-ı hayaliyye insanların hayâlinde peyda olur ki, hâriçte onların vücûdu olmaz (Matlau'l-Ulûm Mecmau'l-Fünûn). Bu beyt-i şerîfte beyân buyrulan sihir, sîmyâ nev'inden olan sihirdir. Ya'ni, "Sihirbazlar, tâcirin önünde ay ışığını bir kumaş şeklinde gösterip, arşın ile kumaş ölçer gibi ölçüp satarlar ve mukābilinde para alırlar." 1036. Bu türlü büküm içinde bükümden gümüş kaparlar, gümüş elden gitti, halbuki kirbâs hiçtir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1036. Bu türlü büküm içinde bükümden gümüş kaparlar, gümüş elden gitti, halbuki kirbâs hiçtir. "Pîç pîç", büküm içinde büküm ve kıvrım içinde kıvrım anlamına gelir ve çok fazla dolaşmış ve kıvrılmış olmaktan kinayedir. Yani, sihirbazlar, sihrin böyle kıvrımı ve dolaşıklığı içinde, tüccardan gümüş parayı kaparlar; tüccar da o hayale aldanır ve kumaş aldığını zannederek para verir. Halbuki sihirbaz parayı alıp gittikten sonra, tüccar bakar ki, kirbâs (pamuktan ve ketenden dokunmuş bez) ortada yoktur, fakat para elden gitmiştir. "Kirbâs", pamuktan ve ketenden dokunmuş bez demektir. "Pîç pîç", büküm içinde büküm ve kıvrım içinde kıvrım ma'nâsına olup, pek ziyâde dolaşmış ve kıvrılmış olmaktan kinâyedir. Ya'ni, sihirbazlar, sihrin böyle kıvrımı ve dolaşıklığı içinde, tâcirden gümüş parayı kaparlar; tâcir de o hayâle aldanır ve kumaş aldığını zannederek para verir. Halbuki sihirbaz parayı alıp gittikten sonra, tâcir bakar ki, kirbâs meydanda yoktur, fakat para elden gitmiştir. "Kirbâs", pamuktan ve ketenden dokunmuş bez demektir. 1037. Bu cihan sihirbazdır ve biz o tâciriz ki, ondan ölçülmüş ay ışığını satın alırız.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1037. Bu dünya bir sihirbazdır ve biz, ondan ölçülmüş ay ışığını satın alan tüccarlarız. 1038. O mâhtabın nûrundan sihirbazca acele kirbâsı beş yüz arşın arşınlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1038. O ay ışığının nurundan sihirbazca acele kirbası beş yüz arşın arşınlar. Yani, bu dünya sihirbazdır ve biz insanlar da tüccar gibiyiz. O dünya bize ay ışığı aydınlığı gibi olan zevklerini ve nefse ait hazlarını makbul bir kumaş ve mal gibi arşın arşın satar ve karşılığında gümüş para gibi kıymetli olan ömürlerini alır. Ya'ni, bu dünya sihirbazdır ve biz insanlar dahi tâcir mesâbesindeyiz. O dünyâ bize mehtâb aydınlığı mesâbesinde olan ezvâk ve huzûzâtını bir mak- bûl kumaş ve metâ' gibi arşın arşın satar ve mukābilinde gümüş para gibi kıymetli olan ömürlerini alır. 1039. Ey yolcu, vaktaki senin ömrünün gümüşünü alır, gümüş gitti, kirbas yok, kese boş!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1039. Ey yolcu, vaktaki senin ömrünün gümüşünü alır, gümüş gitti, kirbas yok, kese boş! "Rehî" kelimesi, kul ve köle anlamına geldiği gibi, yolcu anlamına da gelir; her iki anlam da metne uygundur. Yani, ey kul veya ahiretin yolcusu, dünya senin gümüş para gibi olan ömrünü, sana arşınlayıp sattığı hayalî lezzetler ve nefsî hazlar karşılığında alır. Ecel günü geldiğinde ve gümüş para değerindeki ömrün bittiğinde, vücudunun kesesinde ömründen hiçbir şey kalmaz. O zaman bakarsın ki, aldığın o haz ve zevk metaından ve kirbasından hiçbir eser yoktur. "Rehî", kul ve köle ma'nâsına olduğu gibi, yolcu ma'nâsına da gelir, ikisi de ma'nâya münasibdir. Ya'ni, ey kul veyâ âhiretin yolcusu, senin gümüş para gibi olan ömrünü, dünyâ sana arşınlayıp sattığı ezvâk ve huzûzât-ı hayâliyye mukābilinde alır. Vaktâki ecel günü gelir ve gümüş para mesâbesinde olan ömrün biter ve vücûdunun kesesinde ömründen bir şey kalmaz. Bakarsın ki, o aldığın haz ve zevk metâ' ve kirbâsından hiçbir eser yoktur. 1040. Agah ol! Sana, "Ey Huda üfürmelerden ve düğümlerden efgan!" diye [1042] "Kul eûzü" okumak lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1040. Bilinmeli ki! Sana, "Ey Allah'ım, üfürmelerden ve düğümlerden feryat!" diye [1042] "Kul eûzü" okumak gerekir. Yani, ey Hakk Yolcusu, dünyanın sihirbazlığından haberdar ol da, "Ey Allah'ım, bu sihirbaz dünyanın sihir yapan nefesinden ve düzenli bir şekilde dizilmiş olan suret düğümlerinden sana feryat ederim" diye "Kul eûzü bi-Rabbi'l-felak" suresini oku! Dördüncü cildin 3178 numaralı beytine denk gelen: [Yani "Vakti geldiğinde seni bu bulaşıcı nehrin içine bıraktı, an be an "Kul eûzü"yü oku ve üfle!"] beytinde bu şerefli sure hakkında açıklamalar verilmiştir; ve dünyanın sihirbazlığı bu beyti takip eden şerefli beyitlerde de zikredilmiştir. Ya'ni, ey yolcu, dünyanın sihirbazlığından âgâh ol da, "Ey Hudâ bu sihirbaz dünyanın sehhâr olan nefesinden ve muntazaman dizilmiş olan sûret düğümlerinden sana feryad ederim" diye "Kul eûzü bi-Rabbi'l-felak" sûresini oku! IV. cildin 3178 numaralı beytine müsâdif olan: [Ya'ni "Vaktâki seni bu bulaşık nehrin içine bıraktı, dembedem "Kul eûzü"yü oku ve üfle!"] beytinde bu sûre-i şerîfe hakkında îzâhât verilmiştir; ve dünyanın sihirbazlığı bu beyti ta'kîb eden ebyât-ı şerîfede dahi mezkûrdur. 1041. O sâhir kadınlar düğümlere okurlar, ey yardım taleb olunmuş olan, berd ü mâttan el-meded!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1041. O sihirbaz kadınlar düğümlere okurlar, ey yardım istenen, yenilgiden medet! "Berd ü mât", satranç oyunu teriminden olup, burada dünya hayatı oyununda mağlup olmaktan kinayedir. Yani, nasıl ki o sihirbaz kadınlar düğümlere birtakım kelimeler okuyup üfürürler. Bir sihirbaz kocakarı olan bu dünya da kendi hayalleri ve süsleriyle sihir yapıp bizleri mağlup eder. "Ey yardım istenen Yüce Allah, bu mağlubiyetten medet ve yardım isteriz, diye Allah'a niyaz et!" der. "Berd ü mât", satranç oyunu ıstılâhından olup, burada hayât-ı dünyeviyye oyununda mağlûb olmaktan kinâyedir. Ya'ni, nitekim o sihirbaz kadınlar düğümlere birtakım kelimeler okuyup üfürürler. Bir sihirbaz kocakarısı olan bu dünyâ dahi kendi hayâlât ve âlâyişiyle sihir yapıp bizleri mağlûb eder. "Ey yardım taleb olunmuş olan Hak Teâlâ, bu mağlûbiyetten meded ve yardım taleb ederiz, diye Hakk'a niyaz et!" bûl kumaş ve metâ' gibi arşın arşın satar ve mukābilinde gümüş para gibi kıymetli olan ömürlerini alır. 1039. Ey yolcu, vaktaki senin ömrünün gümüşünü alır, gümüş gitti, kirbas yok, kese boş!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1039. Ey yolcu, vaktaki senin ömrünün gümüşünü alır, gümüş gitti, kirbas yok, kese boş! "Rehî" kelimesi, kul ve köle anlamına geldiği gibi, yolcu anlamına da gelir; her iki anlam da metne uygundur. Yani, ey kul veya ahiretin yolcusu, dünya senin gümüş para gibi olan ömrünü, sana arşınlayıp sattığı hayalî lezzetler ve nefsî hazlar karşılığında alır. Ecel günü geldiğinde ve gümüş para değerindeki ömrün bittiğinde, vücudunun kesesinde ömründen hiçbir şey kalmaz. O zaman bakarsın ki, aldığın o haz ve zevk metaından ve kirbasından hiçbir eser yoktur. "Rehî", kul ve köle ma'nâsına olduğu gibi, yolcu ma'nâsına da gelir, ikisi de ma'nâya münasibdir. Ya'ni, ey kul veyâ âhiretin yolcusu, senin gümüş para gibi olan ömrünü, dünyâ sana arşınlayıp sattığı ezvâk ve huzûzât-ı hayâliyye mukābilinde alır. Vaktâki ecel günü gelir ve gümüş para mesâbesinde olan ömrün biter ve vücûdunun kesesinde ömründen bir şey kalmaz. Bakarsın ki, o aldığın haz ve zevk metâ' ve kirbâsından hiçbir eser yoktur. 1040. Agah ol! Sana, "Ey Huda üfürmelerden ve düğümlerden efgan!" diye [1042] "Kul eûzü" okumak lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1040. Bilinmeli ki! Sana, "Ey Allah'ım, üflemelerden ve düğümlerden feryat!" diye [1042] "Kul eûzü" okumak gerekir. Yani, ey Hakk Yolcusu, dünyanın sihirbazlığından haberdar ol da, "Ey Allah'ım, bu sihirbaz dünyanın sihir yapan nefesinden ve düzenli bir şekilde dizilmiş olan suret düğümlerinden sana feryat ederim" diye "Kul eûzü bi-Rabbi'l-felak" suresini oku! Dördüncü cildin 3178 numaralı beytine denk gelen: [Yani "Vaktaki seni bu bulaşık nehrin içine bıraktı, an be an "Kul eûzü"yü oku ve üfle!"] beytinde bu şerefli sure hakkında açıklamalar verilmiştir; ve dünyanın sihirbazlığı bu beyti takip eden şerefli beyitlerde de zikredilmiştir. Ya'ni, ey yolcu, dünyanın sihirbazlığından âgâh ol da, "Ey Hudâ bu sihirbaz dünyanın sehhâr olan nefesinden ve muntazaman dizilmiş olan sûret düğümlerinden sana feryad ederim" diye "Kul eûzü bi-Rabbi'l-felak" sûresini oku! IV. cildin 3178 numaralı beytine müsâdif olan: [Ya'ni "Vaktâki seni bu bulaşık nehrin içine bıraktı, dembedem "Kul eûzü"yü oku ve üfle!"] beytinde bu sûre-i şerîfe hakkında îzâhât verilmiştir; ve dünyanın sihirbazlığı bu beyti ta'kîb eden ebyât-ı şerîfede dahi mezkûrdur. 1041. O sâhir kadınlar düğümlere okurlar, ey yardım taleb olunmuş olan, berd ü mâttan el-meded!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1041. O sihirbaz kadınlar düğümlere okurlar, ey yardım istenen, mat olmaktan medet! "Berd ü mât", satranç oyunu teriminden olup, burada dünya hayatı oyununda mağlup olmaktan kinayedir. Yani, nasıl ki o sihirbaz kadınlar düğümlere birtakım kelimeler okuyup üfürürler. Bir sihirbaz kocakarısı olan bu dünya da kendi hayalleri ve süsleriyle sihir yapıp bizleri mağlup eder. "Ey yardım istenen Yüce Allah, bu mağlubiyetten medet ve yardım isteriz, diye Allah'a niyaz et!" "Berd ü mât", satranç oyunu ıstılâhından olup, burada hayât-ı dünyeviyye oyununda mağlûb olmaktan kinâyedir. Ya'ni, nitekim o sihirbaz kadınlar düğümlere birtakım kelimeler okuyup üfürürler. Bir sihirbaz kocakarısı olan bu dünyâ dahi kendi hayâlât ve âlâyişiyle sihir yapıp bizleri mağlûb eder. "Ey yardım taleb olunmuş olan Hak Teâlâ, bu mağlûbiyetten meded ve yardım taleb ederiz, diye Hakk'a niyaz et!" 1042. Lakin fiil dilinden dahi oku, zîrâ ey azîz söz dili gevşektir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1042. Lakin fiil dilinden dahi oku, çünkü ey aziz, söz dili gevşektir! Yani, bu şerefli sûreyi yalnız söz dili ile okumak yeterli değildir, onu fiil diliyle de beraber oku! Çünkü ey aziz olan Hakk Yolcusu, söz dili gevşektir. Fiil dili şudur ki, kul bütün fiillerini ve hareketlerini Hakk'ın güç ve kuvveti dairesinde görmek ve kendi fiillerini ve iradesini bağımsız görmemektir; ve bütün hâllerinde halka değil Hakk'a dayanmaktır. Bir kimsede bu zevk hâli oluşmayınca fiil dili dahi doğru olmaz; ve fiil dili doğru olmayınca söz dili de doğal olarak gevşek olur. Dil söyler fakat kalp, "Acaba etkisi olur mu?" der. Ya'ni, bu sûre-i şerîfeyi yalnız söz dili ile okumak kâfi değildir, onu fiil diliyle de beraber oku! Zîrâ ey azîz olan sâlik, söz dili gevşektir. Fiil dili budur ki, abd bilcümle ef'âl ve harekâtını Hakk'ın havl ve kuvveti dairesinde görmek ve kendi ef'âlini ve irâdesini müstakil görmemektir; ve kâffe-i hâlinde halka değil Hakk'a istinad etmektir. Bir kimsede bu zevk hâli hâsıl olmayınca fiil dili dahi doğru olmaz; ve fiil dili doğru olmayınca söz dili de bittabi' gevşek olur. Lisan söyler fakat kalb, "Acabâ te'sîri olur mu?" der. 1043. Zamânede sana üç yoldaş vardır; o biri vefâ edici ve bu ikisi gadirlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1043. Zamanda sana üç yoldaş vardır; o biri vefa edici ve bu ikisi haindir. Yani, şimdiki halde yaşadığın sürece senin üç yoldaşın vardır ki, birisi vefalı ve diğer ikisi vefasızdır. Ya'ni, şimdiki hâlde yaşadığın müddetçe senin üç yoldaşın vardır ki, birisi vefâkâr ve diğer ikisi vefâsızdır. 1044. O birisi yârân ve diğeri eşya ve maldır; ve o üçüncüsü vefâ edicidir ve güzel fiillerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1044. O birisi dostlar ve diğeri eşya ve maldır; ve o üçüncüsü vefa edicidir ve güzel fiillerdir. Yani üç yoldaşın birisi dostlardır ve ikincisi eşya ve dünya malıdır ve o vefalı olan üçüncüsü senin güzel fiillerindir. Ya'ni üç yoldaşın birisi dostlardır ve ikincisi eşyâ ve dünyâ malıdır ve o vefâlı olan üçüncüsü senin güzel fiillerindir. 1045. Mal seninle beraber köşklerden dışarıya gelmez. Dost gelir, fakat mezara kadar gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1045. Mal seninle beraber köşklerden dışarıya gelmez. Dost gelir, fakat mezara kadar gelir. 1046. Vaktaki senin önünce ecel günü gelir, dost kendi halinin dilinden der:✨ ✨ Sade Türkçe flash 1046. Ecel günü senin önüne geldiği zaman, dost kendi halinin diliyle der: 1047. "Buraya kadardır, ileri yoldaş değilim, senin mezarının başı üzerinde bir zaman dururum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1047. "Buraya kadardır, ileri yoldaş değilim, senin mezarının başı üzerinde bir zaman dururum." Yani, vefasız yoldaşlardan eşyalar ve mal, sen ölüp evinden dışarı çıktığın zaman seninle beraber gelmez, o yine evde kalır. İkinci vefasız yoldaş Ya'ni, vefâsız yoldaşlardan eşyâ ve mal, sen ölüp köşkünden dışarıya çıktığın vakit seninle beraber gelmez, o yine köşkte kalır. İkinci vefâsız yoldaş 1042. Lakin fiil dilinden dahi oku, zîrâ ey azîz söz dili gevşektir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1042. Lakin fiil dilinden dahi oku, çünkü ey aziz, söz dili gevşektir! Yani, bu şerefli sûreyi yalnız söz dili ile okumak yeterli değildir, onu fiil diliyle de beraber oku! Çünkü ey aziz olan Hakk Yolcusu, söz dili gevşektir. Fiil dili şudur ki, kul bütün fiillerini ve hareketlerini Hakk'ın güç ve kuvveti dairesinde görmek ve kendi fiillerini ve iradesini bağımsız görmemektir; ve bütün hâllerinde halka değil Hakk'a dayanmaktır. Bir kimsede bu zevk hâli oluşmayınca fiil dili dahi doğru olmaz; ve fiil dili doğru olmayınca söz dili de doğal olarak gevşek olur. Dil söyler fakat kalp, "Acaba etkisi olur mu?" der. Ya'ni, bu sûre-i şerîfeyi yalnız söz dili ile okumak kâfi değildir, onu fiil diliyle de beraber oku! Zîrâ ey azîz olan sâlik, söz dili gevşektir. Fiil dili budur ki, abd bilcümle ef'âl ve harekâtını Hakk'ın havl ve kuvveti dairesinde görmek ve kendi ef'âlini ve irâdesini müstakil görmemektir; ve kâffe-i hâlinde halka değil Hakk'a istinad etmektir. Bir kimsede bu zevk hâli hâsıl olmayınca fiil dili dahi doğru olmaz; ve fiil dili doğru olmayınca söz dili de bittabi' gevşek olur. Lisan söyler fakat kalb, "Acabâ te'sîri olur mu?" der. 1043. Zamânede sana üç yoldaş vardır; o biri vefâ edici ve bu ikisi gadirlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1043. Zamanda sana üç yoldaş vardır; o biri vefa edici ve bu ikisi haindir. Yani, şimdiki halde yaşadığın sürece senin üç yoldaşın vardır ki, birisi vefalı ve diğer ikisi vefasızdır. Ya'ni, şimdiki hâlde yaşadığın müddetçe senin üç yoldaşın vardır ki, birisi vefâkâr ve diğer ikisi vefâsızdır. 1044. O birisi yârân ve diğeri eşya ve maldır; ve o üçüncüsü vefâ edicidir ve güzel fiillerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1044. O birisi dostlar ve diğeri eşya ve maldır; ve o üçüncüsü vefa edicidir ve güzel fiillerdir. Yani üç yoldaşın birisi dostlardır ve ikincisi eşya ve dünya malıdır ve o vefalı olan üçüncüsü senin güzel fiillerindir. Ya'ni üç yoldaşın birisi dostlardır ve ikincisi eşyâ ve dünyâ malıdır ve o vefâlı olan üçüncüsü senin güzel fiillerindir. 1045. Mal seninle beraber köşklerden dışarıya gelmez. Dost gelir, fakat mezara kadar gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1045. Mal seninle beraber köşklerden dışarıya gelmez. Dost gelir, fakat mezara kadar gelir. 1046. Vaktaki senin önünce ecel günü gelir, dost kendi halinin dilinden der:✨ ✨ Sade Türkçe flash 1046. Ecel günü senin önüne geldiği zaman, dost kendi halinin diliyle der: 1047. "Buraya kadardır, ileri yoldaş değilim, senin mezarının başı üzerinde bir zaman dururum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1047. "Buraya kadardır, ileri yoldaş değilim, senin mezarının başı üzerinde bir zaman dururum." Yani, vefasız yoldaşlardan eşya ve mal, sen ölüp evinden dışarı çıktığın zaman seninle beraber gelmez, o yine evde kalır. İkinci vefasız yoldaş olan dostlar dahi seninle beraber ancak mezara kadar gelir ve orada hâl dili ile sana derler ki: "Bizim sana olan yoldaşlığımız işte buraya kadardır. Daha ileriye gidemez, kabrin içine beraber giremeyiz. Ancak biraz süre mezarının dışında biraz durabiliriz." Ya'ni, vefâsız yoldaşlardan eşyâ ve mal, sen ölüp köşkünden dışarıya çıktığın vakit seninle beraber gelmez, o yine köşkte kalır. İkinci vefâsız yoldaş olan dostlar dahi seninle beraber ancak mezara kadar gelir ve orada hâl dili ile sana derler ki: "Bizim sana olan yoldaşlığımız işte buraya kadardır. Daha ileriye gidemez, kabrin içine beraber giremeyiz. Ancak biraz müddet mezarının hâricinde biraz durabiliriz." 1048. Senin fiilin vefâ edicidir, ondan melce' yap ki, seninle beraber lahdin ka'rına kadar gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1048. Senin fiilin vefalıdır, ondan bir sığınak yap ki, seninle beraber mezarın dibine kadar gelsin! "Mültehad", sığınak ve sığınılacak yer demektir. "Lehad", bir tarafa eğimli olan çukur demektir; burada bilindiği üzere mezar kastedilir. Yani, senin fiilin senden ayrı olmayan bir yoldaştır. Bu sebeple, kabirde kendine o fiillerden bir sığınak yap ki, seninle beraber mezarın dibine kadar gelsin. در تفسير قول مصطفى عليه السلام لا بُدَّ مِنْ قَرِينٍ يُدْفَنُ مَعَكَ وَهُوَ حَىٌّ وَتُدْفَنُ مَعَهُ وَاَنْتَ مَيْتٌ إِنْ كَانَ كَرِيماً أَكْرَمَكَ وإِنْ كانَ لئيماً أَسْلَمَكَ وذَلِكَ القَرِينُ عَمَلُكَ فَاصْلِحْهُ مَاسْتَطَعْتَ Mustafa (a.s.)ın "Diri olduğu hâlde seninle beraber defnedilen bir yoldaş (karîn) gereklidir; ve sen ölü olduğun hâlde onunla beraber defnedilirsin. Eğer cömert olursa sana ikram eder ve eğer alçak olursa seni terk eder; ve bu yoldaş senin amelindir. Gücün yettiğince onu düzelt!" sözünün açıklamasıdır. "Mültehad", melce' ve sığınacak mahal demektir. "Lehad", bir tarafa mâil olan çukur demek olup, burada ma'lum olduğu üzere mezar murâd olunur. Ya'ni, senin fiilin senden ayrı olmayan bir yoldaştır. Binâenaleyh, kabirde kendine o fiillerden sığınacak bir yer yap ki, senin ile beraber mezarın dibine kadar gelsin. در تفسير قول مصطفى عليه السلام لا بُدَّ مِنْ قَرِينٍ يُدْفَنُ مَعَكَ وَهُوَ حَىٌّ وَتُدْفَنُ مَعَهُ وَاَنْتَ مَيْتٌ إِنْ كَانَ كَرِيماً أَكْرَمَكَ وإِنْ كانَ لئيماً أَسْلَمَكَ وذَلِكَ القَرِينُ عَمَلُكَ فَاصْلِحْهُ مَاسْتَطَعْتَ Mustafa (a.s.)ın "Diri olduğu hâlde seninle beraber defn olunan bir karîn lâzımdır; ve sen ölü olduğun hâlde onunla beraber defn olunursun. Eğer kerîm olursa sana ikrâm eder ve eğer leîm olursa seni sokar; ve bu karîn senin amelindir. Gücün yettiğince onu ıslâh et!" kavlinin tefsîridir 1049. İmdi Peygamber bu tarîk için buyurdu: "Amelden daha vefalı refîk olmaz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1049. Şimdi Peygamber bu yol için buyurdu: "Amelden daha vefalı yoldaş olmaz!" Yani, Peygamberimiz (a.s.) Efendimiz bu ahiret yolu için buyurdu: "İnsanın dünya hayatında yaptığı amellerden daha vefalı bir yoldaşı ve arkadaşı olmaz." Olan dostlar dahi seninle beraber ancak mezara kadar gelir ve orada hâl dili ile sana derler ki: "Bizim sana olan yoldaşlığımız işte buraya kadardır. Daha ileriye gidemez, kabrin içine beraber giremeyiz. Ancak biraz süre mezarının dışında biraz durabiliriz." Ya'ni, Peygamberimiz (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimiz bu âhiret yolu için buyurdu: "İnsanın hayât-ı dünyeviyyesinde yaptığı amellerden daha vefâlı bir yoldaş ve refîkı olmaz." olan dostlar dahi seninle beraber ancak mezara kadar gelir ve orada hâl dili ile sana derler ki: "Bizim sana olan yoldaşlığımız işte buraya kadardır. Daha ileriye gidemez, kabrin içine beraber giremeyiz. Ancak biraz müddet mezarının hâricinde biraz durabiliriz." 1048. Senin fiilin vefâ edicidir, ondan melce' yap ki, seninle beraber lahdin ka'rına kadar gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1048. Senin fiilin vefalıdır, ondan bir sığınak yap ki, seninle beraber mezarın dibine kadar gelsin! "Mültehad", sığınak ve sığınılacak yer demektir. "Lehad", bir tarafa eğimli olan çukur demek olup, burada bilindiği üzere mezar kastedilir. Yani, senin fiilin senden ayrı olmayan bir yoldaştır. Bu sebeple, kabirde kendine o fiillerden bir sığınacak yer yap ki, seninle beraber mezarın dibine kadar gelsin. در تفسير قول مصطفى عليه السلام لا بُدَّ مِنْ قَرِينٍ يُدْفَنُ مَعَكَ وَهُوَ حَىٌّ وَتُدْفَنُ مَعَهُ وَأَنْتَ مَيْتَ إِنْ كَانَ كَرِيماً أَكْرَمَكَ وإِنْ كانَ لئيماً أَسْلَمَكَ وذَلِكَ القَرِينُ عَمَلُكَ فَاصْلِحْهُ مَاسْتَطَعْتَ Mustafa (a.s.)ın "Diri olduğu hâlde seninle beraber defnedilen bir yoldaş gereklidir; ve sen ölü olduğun hâlde onunla beraber defnedilirsin. Eğer cömert olursa sana ikram eder ve eğer alçak olursa seni sokar; ve bu yoldaş senin amelindir. Gücün yettiğince onu düzelt!" sözünün tefsiridir. "Mültehad", melce' ve sığınacak mahal demektir. "Lehad", bir tarafa mâ-il olan çukur demek olup, burada ma'lûm olduğu üzere mezar murâd olunur. Ya'ni, senin fiilin senden ayrı olmayan bir yoldaştır. Binâenaleyh, kabirde kendine o fiillerden sığınacak bir yer yap ki, senin ile beraber mezarın dibine kadar gelsin. در تفسير قول مصطفى عليه السلام لا بُدَّ مِنْ قَرِينٍ يُدْفَنُ مَعَكَ وَهُوَ حَىٌّ وَتُدْفَنُ مَعَهُ وَأَنْتَ مَيْتَ إِنْ كَانَ كَرِيماً أَكْرَمَكَ وإِنْ كانَ لئيماً أَسْلَمَكَ وذَلِكَ القَرِينُ عَمَلُكَ فَاصْلِحْهُ مَاسْتَطَعْتَ Mustafa (a.s.)ın "Diri olduğu hâlde seninle beraber defn olunan bir karîn lâzımdır; ve sen ölü olduğun hâlde onunla beraber defn olunursun. Eğer kerîm olursa sana ikrâm eder ve eğer leîm olursa seni sokar; ve bu karîn senin amelindir. Gücün yettiğince onu ıslâh et!" kavlinin tefsîridir 1049. İmdi Peygamber bu tarîk için buyurdu: "Amelden daha vefalı refîk olmaz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1049. Şimdi Peygamber bu yol için buyurdu: "Amelden daha vefalı yoldaş olmaz!" Yani, Peygamberimiz (a.s.) Efendimiz bu ahiret yolu için buyurdu: "İnsanın dünya hayatında yaptığı amellerden daha vefalı bir yoldaşı ve arkadaşı olmaz." Ya'ni, Peygamberimiz (aleyhi's-salâtü ve's-selâm) Efendimiz bu âhiret yolu için buyurdu: "İnsanın hayât-ı dünyeviyyesinde yaptığı amellerden daha vefâlı bir yoldaş ve refîkı olmaz." 1050. Eğer iyi olursa, ebedî senin dostun olur ve eğer kötü olursa lahidde sana yılan olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1050. Eğer iyi olursa, sonsuza dek senin dostun olur ve eğer kötü olursa, mezarda sana yılan olur. Fiillerin ve ahlakın berzah âleminde birer şekil kazanacağı, ikinci cildin 1406 numaralı beytine denk gelen: [yani "Bir huy ki, o senin varlığında baskındır, o tasvir üzerine de haşrin zorunludur"] beyt-i şerifinde açıklanmıştı. Ve Hakim Senâî hazretleri de Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risalesinde bu anlamı şöyle buyururlar: "Eğer sen diriliş vaktinde köpek huyuna mensup isen, kabirden haşir vaktinde de köpek şeklinde kalkarsın ve eğer bu dünyada melek sıfatlı olursan yarın senin haşrin meleklerle beraberdir." Ef'âl ve ahlâkın âlem-i berzahta birer sûret iktisab edeceği II. cildin 1406 numarasına müsâdif olan: [ya'ni "Bir sîret ki, o senin vücudunda gālibdir, o tasvîr üzerine de haşrin vacibdir"] beyt-i şerîfinde beyân buyrulmuştu. Ve Hakîm Senâî hazretleri dahi Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risâlesinde bu ma'nâyı şöyle buyururlar: "Eğer sen vakt-i nüşûrda köpek sîretine mensûb isen, kabirden vakt-i haşirde de köpek sûretinde kalkarsın ve eğer bu dünyâda melek sıfatlı olursan yarın senin haşrin meleklerle beraberdir." 1051. Ey baba, doğru yolda bu ameli ve kesbi üstâdsız ne vakit yapmak mümkün olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1051. Ey baba, doğru yolda bu ameli ve kesbi (irâdî kazanımı) ustasız ne zaman yapmak mümkün olur? 1052. Âlemde giden en aşağı bir kesb, hiçbir üstadın irşadı olmaksızın olur mu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1052. Âlemde en basit bir kesb (irâdî kazanım), hiçbir üstadın yol göstermesi olmaksızın gerçekleşir mi? Yani, iyi amel işlemek ve faydalı kesb yapmak, mutlaka bir üstadın ve bir mürşid-i kâmilin (olgun rehberin) telkini ve öğretimi ile mümkün olur. Çünkü birçok amel vardır ki, görünüşte iyi görünür, fakat iç yüzü kötüdür; ve sonra bazı ameller vardır ki, görünüşü çirkin görünür, fakat iç yüzü doğru ve güzeldir. Bunları insana ancak insân-ı kâmil öğretir ve amellerin iç yüzlerini gösterir. Hatta bu dünyada geçerli olan amellerin, fiillerin ve kesbin en basiti bile bir üstadın öğretimi olmadıkça öğrenilemez. Her kesbin birtakım incelikleri vardır ki, bunları ancak o kesbin üstadı ve öğretmeni bilir. Ya'ni, iyi amel işlemek ve fâideli kesb yapmak, mutlak bir üstâdın ve bir mürşid-i kâmilin telkîni ile ve ta'lîmi ile mümkin olur. Zîrâ birçok ameller vardır ki, zâhirde iyi görünür, fakat iç yüzü kötüdür; ve sonra ba'zı ameller vardır ki, zâhiri çirkin görünür, fakat iç yüzü doğru ve güzeldir. Bunları insana ancak insân-ı kâmil ta'lîm eder ve amellerin iç yüzlerini gösterir. Hattâ bu dünyâda cârî olan a'mâl ve ef'âlin ve kesbin en aşağısı bile bir üstâdın ta'lîmi olmadıkça öğrenilemez. Her kesbin birtakım incelikleri vardır ki, bunları ancak o kesbin üstâdı ve muallimi bilir. 1053. Onun evveli ilimdir, ondan sonra ameldir; tâ ki mühletten veyâ ecelden sonra menfaat versin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1053. Onun evveli ilimdir, ondan sonra ameldir; tâ ki mühletten veya ecelden sonra fayda versin! 1050. Eğer iyi olursa, ebedî senin dostun olur ve eğer kötü olursa lahidde sana yılan olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1050. Eğer iyi olursa, sonsuza dek senin dostun olur ve eğer kötü olursa, mezarda sana yılan olur. Fiillerin ve ahlakın berzah âleminde birer şekil kazanacağı, ikinci cildin 1406 numaralı beytine denk gelen: [yani "Bir huy ki, o senin varlığında baskındır, o tasvir üzerine de haşrin zorunludur"] beyt-i şerifinde açıklanmıştı. Ve Hakim Senâî hazretleri de Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risalesinde bu anlamı şöyle buyururlar: "Eğer sen diriliş vaktinde köpek huyuna mensup isen, kabirden haşir vaktinde de köpek şeklinde kalkarsın ve eğer bu dünyada melek sıfatlı olursan yarın senin haşrin meleklerle beraberdir." Ef'âl ve ahlâkın âlem-i berzahta birer sûret iktisab edeceği II. cildin 1406 numarasına müsâdif olan: [ya'ni "Bir sîret ki, o senin vücudunda gālibdir, o tasvîr üzerine de haşrin vacibdir"] beyt-i şerîfinde beyân buyrulmuştu. Ve Hakîm Senâî hazretleri dahi Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risâlesinde bu ma'nâyı şöyle buyururlar: "Eğer sen vakt-i nüşûrda köpek sîretine mensûb isen, kabirden vakt-i haşirde de köpek sûretinde kalkarsın ve eğer bu dünyâda melek sıfatlı olursan yarın senin haşrin meleklerle beraberdir." 1051. Ey baba, doğru yolda bu ameli ve kesbi üstâdsız ne vakit yapmak mümkin olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1051. Ey baba, doğru yolda bu ameli ve kesbi (irâdî kazanımı) ustasız ne zaman yapmak mümkün olur? 1052. Alemde giden en aşağı bir kesb, hiçbir üstadın irşadı olmaksızın olur mu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1052. Âlemde gerçekleşen en basit bir irâdî kazanım, hiçbir ustanın yol göstermesi olmaksızın olur mu? Yani, iyi amel işlemek ve faydalı irâdî kazanım yapmak, mutlak bir ustanın ve bir insân-ı kâmilin telkini ve öğretmesi ile mümkün olur. Çünkü birçok amel vardır ki, görünüşte iyi görünür, fakat iç yüzü kötüdür; ve sonra bazı ameller vardır ki, görünüşü çirkin görünür, fakat iç yüzü doğru ve güzeldir. Bunları insana ancak insân-ı kâmil öğretir ve amellerin iç yüzlerini gösterir. Hatta bu dünyada geçerli olan amellerin, fiillerin ve irâdî kazanımın en basiti bile bir ustanın öğretmesi olmadıkça öğrenilemez. Her irâdî kazanımın birtakım incelikleri vardır ki, bunları ancak o irâdî kazanımın ustası ve öğretmeni bilir. Ya'ni, iyi amel işlemek ve fâideli kesb yapmak, mutlak bir üstâdın ve bir mürşid-i kâmilin telkîni ile ve ta'lîmi ile mümkin olur. Zîrâ birçok ameller vardır ki, zâhirde iyi görünür, fakat iç yüzü kötüdür; ve sonra ba'zı ameller vardır ki, zâhiri çirkin görünür, fakat iç yüzü doğru ve güzeldir. Bunları insana ancak insân-ı kâmil ta'lîm eder ve amellerin iç yüzlerini gösterir. Hattâ bu dünyâda cârî olan a'mâl ve ef'âlin ve kesbin en aşağısı bile bir üstâdın ta'lîmi olmadıkça öğrenilemez. Her kesbin birtakım incelikleri vardır ki, bunları ancak o kesbin üstâdı ve muallimi bilir. 1053. Onun evveli ilimdir, ondan sonra ameldir; ta ki mühletten veya ecelden sonra menfaat versin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1053. Onun ilki ilimdir, ondan sonra ameldir; tâ ki süreden veya ecelden sonra fayda versin! O kesbin (irâdî kazanım) ilki ilimdir; ondan sonra o ilim ile amel etmektir. Yani her kesbin ve her bir sanatın başlangıçta ilmi ve nazariyesi öğretilir. Ondan sonra o ilim, uygulamalar sahasında tatbik edilir ve o ilim, uygulama sahasında pratik görmekle kuvvetlenir; ve pratik de süreye ve zamana bağlıdır. Bu sebeple ilim, süreden veya belirli bir sürenin geçmesinden sonra faydalı bir sonuç verir. Bunun gibi hakikat ilmi de önce öğrenilir, sonra kişinin kendisinde onun hükümleri tatbik edilir. Zamanlar geçtikten sonra o ilmin zevki ve hakikati bir kimseye kendi nefsinde ve vücudunda açığa çıkar. O kesbin evveli ilimdir; ondan sonra o ilim ile amel etmektir. Ya'ni her kesbin ve her bir san'atın ibtidâ ilmi ve nazariyesi öğretilir. Ondan sonra o ilim ameliyât sâhasında tatbîk olunur ve o ilim tatbikat sahasında mümârese görmekle kuvvetlenir; ve mümârese dahi mühlete ve müddete tâbi'dir. Binâenaleyh ilim, mühletten veyâhud muayyen bir müddetin inkızâsından sonra nâfi' bir netîce verir. Bunun gibi ilm-i hakîkat dahi evvelâ taallüm edilir, sonra nefsinde onun ahkâmı tatbîk olunur. Zamanlar geçtikten sonra o ilmin zevki ve hakîkati bir kimseye kendi nefsinde ve vücudunda münkeşif olur. 1054. Ey akıl sahipleri, hırfetlerde onların ehlinden salih olan kerîmden muâvenet isteyiniz!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1054. Ey akıl sahipleri, mesleklerde onların ehlinden salih olan cömertten yardım isteyiniz! Ey selim akla sahip olan kimseler, sanatlarda o sanatların ehlinden ve fakat salih ve cömert olan ustalardan yardım isteyin! Eğer o öğrenmek istediğiniz sanatın ustası cimri ve fasık olursa, o size sanatın inceliklerini öğretmez, yüzeysel bilgi verir. Bu sebeple öğrenmeden bir fayda göremezsiniz. Ey akl-1 selîme sahib olan kimseler, san'atlarda o san'atların ehlinden ve fakat sâlih ve kerîm olan üstâdlardan yardım isteyin! Eğer o öğrenmek istediğiniz san'atın üstâdı bahîl ve fâsık olursa, o size san'atın dekāyıkını öğretmez, sathî ma'lûmat verir. Binaenaleyh taallümden bir fâide göremezsiniz. 1055. Ey kardeşim inciyi sadefin içinde iste ve fenni hıref erbabından iste!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1055. Ey kardeşim, inciyi istiridyenin içinde iste ve sanatı zanaat erbabından iste! "İnci"den maksat, ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) ve "istiridye"den maksat, insân-ı kâmildir. Yani, ledün ilimlerini ve hakiki ilimleri sâlih ve cömert olan insân-ı kâmilden iste; ve zahirî hüneri de yine sâlih ve cömert olan sanat erbabından iste! "İnci"den murâd, ulûm-i ledünniyye ve "sadef"ten murâd, insân-ı kâmildir. Ya'ni, ulûm-i ledünniyyeyi ve ulûm-i hakîkiyyeyi sâlih ve kerîm olan insân-ı kâmilden iste; ve hüner-i sûrîyi dahi, yine sâlih ve kerîm olan san'at erbâbından iste! 1056. Eğer siz, nâsıhları görürseniz insaf edin, ta'lîme mübâderet edin, istinkâf etmeyin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1056. Eğer siz, nasihat edenleri görürseniz insaf edin, eğitime başlayın, kaçınmayın! Eğer siz, sizden hiçbir menfaat beklemeyerek nasihat eden Hakk yolu mürşitlerini (doğru yolu gösteren rehberleri) görürseniz, onları diğer menfaatperest kimselerle kıyas etmeyip insaf edin ve onlara teslim olup, eğitime başlayın, onların huzurundan kaçınmayın! Eğer siz, sizden hiçbir menfaat beklemeyerek nasîhat eden tarîk-ı Hak mürşidlerini görür iseniz, onları sâir menfaatperest kimselere kıyâs etmeyip insâf edin ve onlara teslîm olup, ta'lîme başlayın, onların huzûrundan istinkâf etmeyin! 1057. Eğer dibağat vaktinde bir adam eski giyse, efendinin efendiliğini o nâkıs etmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1057. Eğer dericilik zamanında bir adam eski giyse, efendinin efendiliğini o eksiltmez. O kesbin (irâdî kazanım) başlangıcı ilimdir; ondan sonra o ilim ile amel etmektir. Yani her kesbin ve her bir sanatın başlangıçta ilmi ve nazariyesi öğretilir. Ondan sonra o ilim uygulama alanında tatbik edilir ve o ilim uygulama sahasında pratik görmekle kuvvetlenir; ve pratik de süreye ve zamana bağlıdır. Bu sebeple ilim, süreden veya belirli bir sürenin geçmesinden sonra faydalı bir sonuç verir. Bunun gibi hakikat ilmi de evvela öğrenilir, sonra kişinin kendisinde onun hükümleri uygulanır. Zamanlar geçtikten sonra o ilmin zevki ve hakikati bir kimseye kendi nefsinde ve varlığında açığa çıkar. O kesbin evveli ilimdir; ondan sonra o ilim ile amel etmektir. Ya'ni her kesbin ve her bir san'atın ibtidâ ilmi ve nazariyesi öğretilir. Ondan sonra o ilim ameliyât sâhasında tatbîk olunur ve o ilim tatbikat sahasında mümârese görmekle kuvvetlenir; ve mümârese dahi mühlete ve müddete tâbi'dir. Binâenaleyh ilim, mühletten veyâhud muayyen bir müddetin inkızâsından sonra nâfi' bir netîce verir. Bunun gibi ilm-i hakîkat dahi evvelâ taallüm edilir, sonra nefsinde onun ahkâmı tatbîk olunur. Zamanlar geçtikten sonra o ilmin zevki ve hakîkati bir kimseye kendi nefsinde ve vücudunda münkeşif olur. 1054. Ey akıl sahipleri, hırfetlerde onların ehlinden salih olan kerîmden muâvenet isteyiniz!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1054. Ey akıl sahipleri, mesleklerde onların ehlinden salih olan cömertten yardım isteyiniz! Ey selim akla sahip olan kimseler, sanatlarda o sanatların ehlinden ve fakat salih ve cömert olan ustalardan yardım isteyin! Eğer o öğrenmek istediğiniz sanatın ustası cimri ve fasık olursa, o size sanatın inceliklerini öğretmez, yüzeysel bilgi verir. Bu sebeple öğrenmeden bir fayda göremezsiniz. Ey akl-1 selîme sahib olan kimseler, san'atlarda o san'atların ehlinden ve fakat sâlih ve kerîm olan üstâdlardan yardım isteyin! Eğer o öğrenmek istediğiniz san'atın üstâdı bahîl ve fâsık olursa, o size san'atın dekāyıkını öğretmez, sathî ma'lûmat verir. Binaenaleyh taallümden bir fâide göremezsiniz. 1055. Ey kardeşim inciyi sadefin içinde iste ve fenni hıref erbabından iste!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1055. Ey kardeşim, inciyi sedefin içinde iste ve sanatı zanaatkârlardan iste! "İnci"den maksat, ledün ilimleri (Allah tarafından doğrudan verilen ilimler) ve "sedef"ten maksat, insân-ı kâmildir. Yani, ledün ilimlerini ve hakiki ilimleri salih ve kerim olan insân-ı kâmilden iste; ve dünyevi hüneri de yine salih ve kerim olan sanat erbabından iste! “İnci”den murâd, ulûm-i ledünniyye ve “sadef”ten murâd, insân-ı kâmildir. Ya'ni, ulûm-i ledünniyyeyi ve ulûm-i hakîkiyyeyi sâlih ve kerîm olan insân-ı kâmilden iste; ve hüner-i sûrîyi dahi, yine sâlih ve kerîm olan san'at erbâbından iste! 1056. Eğer siz, nâsıhları görürseniz insaf edin, ta'lîme mübâderet edin, istinkâf etmeyin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1056. Eğer siz, nasihat edenleri görürseniz insaf edin, eğitime başlayın, kaçınmayın! Eğer siz, sizden hiçbir menfaat beklemeyerek nasihat eden Hakk yolu mürşitlerini (doğru yolu gösteren rehberleri) görürseniz, onları diğer menfaatperest kimselerle kıyas etmeyip insaf edin ve onlara teslim olup, eğitime başlayın, onların huzurundan kaçınmayın! Eğer siz, sizden hiçbir menfaat beklemeyerek nasîhat eden tarîk-ı Hak mürşidlerini görür iseniz, onları sâir menfaatperest kimselere kıyâs etmeyip insâf edin ve onlara teslîm olup, ta'lîme başlayın, onların huzûrundan istinkâf etmeyin! 1057. Eğer dibağat vaktinde bir adam eski giyse, efendinin efendiliğini o nâkıs etmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1057. Eğer tabaklama vaktinde bir adam eski giyse, efendinin efendiliğini o eksiltmez. Yani, hayvan derilerini temizleyip tabaklayan kimse bu temizleme esnasında eski elbiseler giyse, o sanat sahibi olan efendinin efendiliğini bu eski iş elbiseleri eksiltmez. O işten ayrılıp temiz elbisesini giydikten sonra yine önceki efendidir. "Halak" (خلق), eski elbise demektir. Ya'ni, hayvan derilerini temizleyip dibâğat eden kimse bu tathîrât esnâsında eski esvâb giyse, o san'at sâhibi olan efendinin efendiliğini bu eski iş esvâbı eksiltmez. O işten fâriğ olup temiz esvabını giydikten sonra yine evvelki efendidir. "Halak" (خلق), eski libâs demektir. 1058. Eğer körük vaktinde demirci eski giyse halkın önünde onun ihtişamı eksik olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1058. Eğer demirci körük zamanında eski giysi giyse, halkın önünde onun ihtişamı eksilmez. Yani, demirci ateşi körüklerken eski iş elbisesini giyse, halkın gözünde onun itibarı zarar görmez; halk yine o sanat sahibine layık olduğu saygıyı gösterir. Ya'ni, demirci ateşi körüklerken eski iş esvâbını giyse halkın indinde onun haysiyeti haleldâr olmaz; halk yine o san'at sâhibine lâyık olduğu hürmeti gösterir. 1059. Binâenaleyh kibir libasını tenden dışarıya çıkar, öğrenmek vaktinde zillet libâsı giy!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1059. Bu sebeple kibir elbisesini bedenden dışarı çıkar, öğrenme vaktinde alçakgönüllülük elbisesi giy! Yani, her sanat erbabı iş başında eski püskü ve alçakgönüllülük elbisesi giydiği gibi, ey Hakk yolcusu, sen de sülûk (manevi yolculuk) ilmini öğrenmek istediğin zaman bu ilmin uygulamaları esnasında bedeninden kibir ve azamet elbisesini çıkar ve insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) mürşidin huzurunda alçakgönüllülük ve miskinlik elbisesini giy! "Melbes", masdar-ı mîmîdir, "libas" anlamındadır. Ya'ni, her san'at erbâbı iş başında eski püskü ve zillet libâsı giydiği gibi, ey tarîk-ı Hak sâliki, sen de ilm-i sülükü öğrenmek istediğin vakit bu ilmin ameliyatı esnasında cisminden kibir ve azamet libâsını çıkar ve mürşid-i kâmilin huzûrunda zillet ve meskenet libâsını giy! "Melbes", masdar-ı mîmîdir, "libâs" ma'nâsınadır. 1060. İlim öğrenir isen, onun yolu kavlidir. San'at öğrenirisen onun yolu fiilidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1060. İlim öğrenir isen, onun yolu sözdür. Sanat öğrenir isen, onun yolu fiilidir. Yani, herhangi bir mesleğin ilmini öğrenmek istersen, onun yolu sözlüdür ve söz aracılığıyladır. Fakat herhangi bir sanatı ve uygulamayı öğrenmek istersen, onun yolu fiilen uygulamadır. Ya'ni, herhangi bir mesleğin ilmini öğrenmek istersen onun yolu kavlîdir ve söz vâsıtası iledir. Fakat herhangi bir san'atı ve ameliyatı öğrenmek istersen, onun yolu fiilen tatbîkattır. 1061. Fakr istersen bu sıhhat ile kāimdir. Ne senin dilin ne de elin işe gelir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1061. Fakirlik istersen, bu sağlıkla ayakta durur. Ne senin dilin ne de elin işe yarar! "Fakr" (tasavvufta: Allah'a mutlak muhtaçlık hali) hakkında Abdullah Hafif (k.s.) şöyle buyurur: الفقر عدم الاملاك والخروج عن الصفات yani Fakr, mülk edinmenin yokluğu ve sıfatlardan çıkıştır. Yani, fakir hiçbir mülkü kendi nefsine isnat etmez ve beşerî sıfatların hükmü altından çıkar. Bu anlamdan dolayı Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri şöyle der: الفقير لا يملك ولا يملك yani, Fakir ne malik olur ne de malik olunur. Yani, hayvan derilerini temizleyip tabaklayan kimse bu temizleme esnasında eski elbiseler giyse, o sanat sahibi olan efendinin efendiliğini bu eski iş elbiseleri eksiltmez. O işten ayrılıp temiz elbiselerini giydikten sonra yine önceki efendidir. "Halak" (خلق), eski elbise demektir. "Fakr" hakkında Abdullah Hafif (k.s.) buyurur ki: الفقر عدم الاملاك والخروج عن الصفات ya'ni Fakr, imlâkin yokluğu ve sıfâttan hurûcdur. Ya'ni, fakîr hiçbir mülkü kendi nefsine izâfe etmez ve sıfât-ı beşeriyyenin hükmü altından çıkar. Bu ma'nâdan dolayı Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri الفقير لا يملك ولا يملك ya'ni, Ya'ni, hayvan derilerini temizleyip dibâğat eden kimse bu tathîrât esnâsında eski esvâb giyse, o san'at sâhibi olan efendinin efendiliğini bu eski iş esvâbı eksiltmez. O işten fâriğ olup temiz esvabını giydikten sonra yine evvelki efendidir. "Halak" (خلق), eski libâs demektir. 1058. Eğer körük vaktinde demirci eski giyse halkın önünde onun ihtişamı eksik olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1058. Eğer demirci körük zamanında eski giysi giyse, halkın önünde onun ihtişamı eksilmez. Yani, demirci ateşi körüklerken eski iş elbisesini giyse, halkın gözünde onun itibarı zarar görmez; halk yine o sanat sahibine layık olduğu saygıyı gösterir. Ya'ni, demirci ateşi körüklerken eski iş esvâbını giyse halkın indinde onun haysiyeti haleldâr olmaz; halk yine o san'at sâhibine lâyık olduğu hürmeti gösterir. 1059. Binâenaleyh kibir libasını tenden dışarıya çıkar, öğrenmek vaktinde zillet libâsı giy!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1059. Bu sebeple kibir elbisesini bedenden dışarı çıkar, öğrenme vaktinde alçakgönüllülük elbisesi giy! Yani, her sanat ehli iş başında eski püskü ve alçakgönüllülük elbisesi giydiği gibi, ey Hakk yolcusu, sen de sülûk (manevi yolculuk) ilmini öğrenmek istediğin zaman bu ilmin uygulamaları esnasında bedeninden kibir ve azamet elbisesini çıkar ve kâmil mürşidin (manevi rehberin) huzurunda alçakgönüllülük ve miskinlik elbisesini giy! "Melbes", masdar-ı mîmîdir, "libâs" (elbise) anlamındadır. Ya'ni, her san'at erbâbı iş başında eski püskü ve zillet libâsı giydiği gibi, ey tarîk-ı Hak sâliki, sen de ilm-i sülûkü öğrenmek istediğin vakit bu ilmin ameliyâtı esnâsında cisminden kibir ve azamet libâsını çıkar ve mürşid-i kâmilin huzûrunda zillet ve meskenet libâsını giy! "Melbes", masdar-ı mîmîdir, "libâs" ma'nâsınadır. 1060. İlim öğrenir isen, onun yolu kavlidir. San'at öğrenirisen onun yolu fiilidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1060. İlim öğrenir isen, onun yolu sözdür. Sanat öğrenir isen, onun yolu fiilidir. Yani, herhangi bir mesleğin ilmini öğrenmek istersen, onun yolu sözlüdür ve söz aracılığıyladır. Fakat herhangi bir sanatı ve uygulamayı öğrenmek istersen, onun yolu fiilen uygulamadır. Ya'ni, herhangi bir mesleğin ilmini öğrenmek istersen onun yolu kavlîdir ve söz vâsıtası iledir. Fakat herhangi bir san'atı ve ameliyâtı öğrenmek istersen, onun yolu fiilen tatbîkâttır. 1061. Fakr istersen bu sıhhat ile kāimdir. Ne senin dilin ne de elin işe gelir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1061. Fakirlik istersen bu sağlık ile ayakta durur. Ne senin dilin ne de elin işe yarar! "Fakr" (fakirlik) hakkında Abdullah Hafîf (k.s.) şöyle buyurur: الفقير عدم الاملاك والخروج عن الصفات yani "Fakirlik, mülklerin yokluğu ve sıfatlardan çıkıştır." Yani, fakir hiçbir mülkü kendi nefsine isnat etmez ve beşerî sıfatların hükmü altından çıkar. Bu anlamdan dolayı Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri الفقير لا يملك ولا يملك yani, “Fakir o kimsedir ki, hiçbir mülkü kendi nefsine isnat etmez ve kendisi de kimsenin mülkü olmaz.” buyurmuştur. İşte ey Hakk Yolcusu, sen bu anlamı elde etmek istersen bu yol diğer yollar gibi sözlü ve fiilî değildir. Yani, bunu elde etme hususunda ne dilinin ne de elinin bir dahli yoktur. Bu ancak insân-ı kâmil bir mürşidin huzuru ve sağlığı ile meydana gelir. Çünkü ruhun özelliğidir. Cismin bunda hiçbir ilgisi yoktur. "Fakr" hakkında Abdullah Hafîf (k.s.) buyurur ki: الفقير عدم الاملاك والخروج عن الصفات ya'ni "Fakr, imlâkın yokluğu ve sıfâttan hurûcdur. Ya'ni, fakîr hiçbir mülkü kendi nefsine izâfe etmez ve sıfât-ı beşeriyyenin hükmü altından çıkar. Bu ma'nâdan dolayı Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri الفقير لا يملك ولا يملك ya'ni, “Fakîr o kimsedir ki, hiçbir mülkü kendi nefsine izâfe etmez ve kendisi de kimsenin mülkü olmaz.” buyurmuştur. İşte ey sâlik, sen bu ma’nâyı tahsîl etmek istersen bu meslek sâir meslekler gibi kavlî ve fiilî değildir. Ya’ni, bunu tahsîl husûsunda ne dilin ve ne de elin dahli yoktur. Bu ancak mürşid-i kâmilin huzûru ve sıhhati ile hâsıl olur. Zîrâ rûhun hassasıdır.. Cismin bunda hiçbir alâkası yoktur. 1062. Onun ilmini can candan alır, ne defter yolundan ne de delilden almaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1062. Onun ilmini can candan alır, ne defter yolundan ne de delilden almaz. Bir Hakk Yolcusunun ruhu, bu zikredilen fakirlik ilmini insân-ı kâmil olan mürşidin ruhundan alır. Yoksa kitap okumakla ve dilden lafız aracılığıyla işitmekle almaz. Bilinmeli ki, Allah dostlarının bu fakirlik ilmi hakkında yazdıkları kitaplar vardır. Örneğin bu *Mesnevî-i Şerîf*'te birçok konu vardır. "Bu ilim bunlardan alınamaz mı?" sorusu haklı olarak akla gelir. Fakir derim ki, insân-ı kâmillerin kitabı ve insân-ı kâmillerin sözü, onların ruhanî tasarruflarıyla (manevî yönlendirmeleriyle) birliktedir. Eğer bir Hakk Yolcusu bu ilmi bu insân-ı kâmillerin kitabından alırsa, yine onun ruhu, bu insân-ı kâmillerin ruhundan almış olur. Nitekim bu anlama göre Mevlânâ efendimiz: `بعد از ما مثنوی شیخی می کند` yani, "Bizden sonra *Mesnevî* şeyhlik eder." buyurmuşlardır. Fakat bu özellik, dış âlemde yüce ruhları tasarruf eden (manevî etki gösteren) en seçkin kişilere özgüdür. Onların alt mertebelerinde bulunan evliyanın ruhları bu tasarrufu yapamaz. Bu sebeple onların bu gibi eserlerini okumakla fakirlik yolu elde edilemez. Bir sâlikin rûhu bu zikrolunan fakr ilmini mürşid-i kâmilin rûhundan alır. Yoksa kitâb okumakla ve dilden lafız vâsıtasıyla işitmekle almaz.. Ma’lûm olsun ki, evliyâullahın bu fakr ilmi hakkında yazdıkları kitâblar vardır. Ez-cümle bu *Mesnevî-i Şerîf*’te birçok mebâhis vardır. “Bu ilim bunlardan alınamaz mı?” suâli bi-hakkın vârid olur. Fakîr derim ki, kâmillerin kitâbı ve kâmillerin sözü onların tasarrufât-ı rûhâniyyeleriyle berâberdir. Eğer bir sâlik bu ilmi bu kâmillerin kitâbından alırsa yine onun rûhu, bu kâmillerin rûhundan almış olur. Nitekim bu ma’nâya binâenaleyh cenâb-ı Mevlânâ efendimiz: `بعد از ما مثنوی شیخی می کند` ya’ni, “Bizden sonra *Mesnevî* şeyhlik eder.” buyurmuşlardır. Fakat bu hassa âlem-i sûrette ervâh-ı aliyyeleri mutasarrıf olan ehassu’l-havâssa mahsûstur. Onların mâdûnlarında bulunan evliyânın ervâhı bu tasarrufu yapamaz. Binâenaleyh onların bu gibi âsârını okumakla tarîk-ı fakr tahsîl olunamaz. 1063. Egerçi sâlikin kalbinde o rumûz var ise de, sâlike henüz remiz bilicilik yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1063. Hakk Yolcusu'nun kalbinde o semboller olsa da, Hakk Yolcusu'nda henüz sembolleri bilme yeteneği yoktur. Yani, evliya kitaplarını okuyan Hakk Yolcusu'nun kalbinde her ne kadar fakirlik ilmine ilişkin semboller ve terimler mevcut olsa da, Hakk Yolcusu'nda henüz o sembollerin ve terimlerin hakikatini bilme yeteneği yoktur. Ya’ni, kitâb-ı evliyâyı okuyan sâlikin kalbinde her ne kadar ilm-i fakra müteallik rumûz ve ıstılâhat mevcûd ise de sâlike henüz o rumûz ve ıstılâhın hakîkatini bilmek yoktur. 1064. Onun kalbine onun şerhi ziyâ vuruncaya kadar. Binâenaleyh Hudâ “Elem neşrah” buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1064. Onun kalbine onun şerhi ışık verinceye kadar. Bu sebeple Allah "Elem neşrah" buyurdu. Bu beytin birinci mısraı yukarıdaki beyte bağlıdır ve onun tamamlayıcısıdır. "Tâ" (تا) sonu bildiren edattır. Yani, bazı âriflerin kitabını okumakla veya söz- "Fakir o kimsedir ki, hiçbir mülkü kendi nefsine isnat etmez ve kendisi de kimsenin mülkü olmaz." buyurmuştur. İşte ey Hakk Yolcusu, sen bu anlamı elde etmek istersen bu yol diğer yollar gibi sözlü ve fiilî değildir. Yani, bunu elde etme hususunda ne dilinin ne de elinin bir dahli yoktur. Bu ancak insân-ı kâmil bir mürşidin huzuru ve sağlığı ile hâsıl olur. Çünkü ruhun özelliğidir. Cismin bunda hiçbir ilgisi yoktur. Bu beytin birinci mısrâ’ı yukarıki beyte merbûttur ve onun mütemmimi-dir. “Tâ” (تا) edât-ı intihâdır. Ya’ni, ba’zı âriflerin kitâbını okumakla veyâ söz- "Fakîr o kimsedir ki, hiçbir mülkü kendi nefsine izâfe etmez ve kendisi de kimsenin mülkü olmaz." buyurmuştur. İşte ey sâlik, sen bu ma'nâyı tahsîl etmek istersen bu meslek sâir meslekler gibi kavlî ve fiilî değildir. Ya'ni, bunu tahsîl hususunda ne dilin ve ne de elin dahli yoktur. Bu ancak mürşid-i kâmilin huzûru ve sıhhati ile hâsıl olur. Zîrâ rûhun hassasıdır.. Cismin bunda hiçbir alakası yoktur. 1062. Onun ilmini can candan alır, ne defter yolundan ne de delilden almaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1062. Onun ilmini can candan alır, ne defter yolundan ne de delilden almaz. Bir sâlikin (Hakk Yolcusu) ruhu, bu zikredilen fakr (ihtiyaç, yoksulluk) ilmini kâmil mürşidin (irşad eden, doğru yolu gösteren) ruhundan alır. Yoksa kitap okumakla ve dilden lafız (söz) vasıtasıyla (aracılığıyla) işitmekle almaz. Bilinmeli ki, evliyâullahın (Allah dostlarının) bu fakr ilmi hakkında yazdıkları kitaplar vardır. Örneğin bu Mesnevî-i Şerîf'te birçok konu (mebâhis) vardır. "Bu ilim bunlardan alınamaz mı?" sorusu haklı olarak akla gelir. Fakir (yazarın kendisi) derim ki, kâmillerin kitabı ve kâmillerin sözü onların ruhanî tasarruflarıyla (manevî yönlendirmeleriyle) beraberdir. Eğer bir sâlik bu ilmi bu kâmillerin kitabından alırsa yine onun ruhu, bu kâmillerin ruhundan almış olur. Nasıl ki bu anlama göre Mevlânâ efendimiz: "Bizden sonra Mesnevî şeyhlik eder." buyurmuşlardır. Fakat bu özellik, yüce ruhları maddî âlemde tasarruf eden (yönlendiren) ehassu'l-havâssa (seçkinlerin seçkinlerine) mahsustur. Onların alt mertebelerinde bulunan evliyanın ruhları bu tasarrufu yapamaz. Bu sebeple onların bu gibi eserlerini okumakla fakr yolu elde edilemez. Bir sâlikin rûhu bu zikrolunan fakr ilmini mürşid-i kâmilin rûhundan alır. Yoksa kitâb okumakla ve dilden lafız vâsıtasıyla işitmekle almaz.. Ma'lûm olsun ki, evliyâullahın bu fakr ilmi hakkında yazdıkları kitablar vardır. Ezcümle bu Mesnevî-i Şerîf'te birçok mebâhis vardır. "Bu ilim bunlardan alınamaz mı?" suâli bi-hakkın vârid olur. Fakîr derim ki, kâmillerin kitabı ve kâmillerin sözü onların tasarrufât-ı rûhâniyyeleriyle beraberdir. Eğer bir sâlik bu ilmi bu kâmillerin kitabından alırsa yine onun rûhu, bu kâmillerin rûhundan almış olur. Nitekim bu ma'nâya binâenaleyh cenâb-ı Mevlânâ efendimiz: بعد از ما مثنوی شیخی می کند ya'ni, "Bizden sonra Mesnevî şeyhlik eder." buyurmuşlardır. Fakat bu hassa âlem-i sûrette ervâh-1 aliyyeleri mutasarrıf olan ehassu'l-havâssa mahsûstur. Onların mâdûnlarında bulunan evliyânın ervâhı bu tasarrufu yapamaz. Binaenaleyh onların bu gibi âsârını okumakla tarîk-ı fakr tahsil olunamaz. 1063. Eğerçi sâlikin kalbinde o rumûz var ise de, sâlike henüz remiz bilicilik yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1063. Sâlikin kalbinde o semboller var olsa da, sâlikte henüz sembolleri bilme yeteneği yoktur. Yani, evliya kitaplarını okuyan sâlikin kalbinde her ne kadar fakr ilmine (Allah'a muhtaç olma bilgisi) ait semboller ve terimler mevcut olsa da, sâlikte henüz o sembollerin ve terimlerin hakikatini bilme yeteneği yoktur. Ya'ni, kitâb-ı evliyâyı okuyan sâlikin kalbinde her ne kadar ilm-i fakra müteallik rumûz ve ıstılâhat mevcûd ise de sâlike henüz o rumûz ve ıstılâhın hakîkatini bilmek yoktur. 1064. Onun kalbine onun şerhi ziya vuruncaya kadar. Binâenaleyh Hudâ "Elem neşrah" buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1064. Onun kalbine onun açıklaması ışık saçıncaya kadar. Bu sebeple Allah "Elem neşrah" buyurdu. Bu beytin birinci mısraı yukarıdaki beyte bağlıdır ve onun tamamlayıcısıdır. "Ta" edatı, bir şeyin sonunu bildiren edattır. Yani, bazı âriflerin (Allah'ı bilenlerin) kitabını okumakla veya sözlerini onların dilinden dinlemekle bir sâlikin (Hakk Yolcusu) kalbinde her ne kadar hakikat ilminin sembolleri ve terimleri mevcut olsa da, o sembollerin hakikatinin açıklaması, onun kalbinde ışık ve nur saçıncaya kadar, o ilmen öğrendiği sembolü henüz o sâlik bilici değildir. Bu sebeple Yüce Allah "أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ" (İnşirah, 94/1) yani "Ey sevgilim, biz senin sadrını (göğsünü) açıklamadık mı?" buyurup der: Bu beytin birinci mısrâ'ı yukarıki beyte merbûttur ve onun mütemmimidir. "Ta" (تا) edat-ı intihâdır. Ya'ni, ba'zı âriflerin kitabını okumakla veyâ söz- lerini onların lisânından dinlemekle bir sâlikin kalbinde her ne kadar ilm-i hakîkatin rumûzu ve ıstılâhâtı mevcûd olur ise de, o rumûzun hakikatinin şerhi, onun kalbinde ziyâ ve nûr saçıncaya kadar, o ilmen öğrendiği remzi henüz o sâlik bilici değildir. Binâenaleyh Hak Teâlâ أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ (İnşirah, 94/1) ya'ni “Yâ habîbim, biz senin sadrını şerh etmedik mi?" buyurup der: 1065. Ki, senin sînenin içine şerh vermişiz, senin sînenin içine şerh koymuşuz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1065. Ki, senin göğsünün içine genişlik vermişiz, senin göğsünün içine genişlik koymuşuz. "Şerh", sözlükte keşfetmek ve açıklamak ve genişlik vermek anlamlarına gelir. Bu sebeple "şerh-i sadr", göğse genişlik vermek demektir. Bilinmeli ki, bu şerh-i sadr ayeti Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine hitaben inmiştir. Fakat merhamet edilmiş ümmetinden her bir insân-ı kâmilin bu şerh-i sadrdan nasibi vardır. Bu beyitlerde Hz. Pîr efendimiz bu nasibe işaret buyururlar. Bu sebeple fakrda (tasavvufta bir makam) ilm-i zevkî (yaşayarak elde edilen bilgi), ancak şerh-i sadr (göğüs genişlemesi) neticesinde meydana gelir. Çünkü bu ilm-i zevkînin oluşmasında sâlikin (Hakk Yolcusu) vehmedilmiş olan varlığı yok olup, nazarında Hakk'ın varlığından başka bir varlık kalmayacağından, kendisinin okuduğu ve dinlediği ilimden hayalinde meydana gelen anlam dahi kalmaz. Bu bir hâldir ki, tatmayan bilmez ve tarif ile anlaşılmaz. Yüce Allah cümlemize nasip eylesin! Çünkü bu mertebeye ulaşan en seçkin kâmiller "اذا تم القفر فهو الله" ["Fakr tamâm olduğu vakit işte O Allah'tır"] buyurmuşlardır. Bu sözün anlamı idrak ile anlaşılmaz, ancak hâl ile anlaşılır. "Şerh", lügatte keşfetmek ve beyân etmek ve vüs'at vermek ma'nâlarına-dır. Binâenaleyh "şerh-i sadr", sadra genişlik vermek, demek olur. Ma'lûm olsun ki, bu şerh-i sadr âyeti Resûl-i Ekrem hazretlerine hitâben münzeldir. Fakat ümmet-i merhûmesinden her bir kâmilin bu şerh-i sadrdan nasîbi vardır. Bu beyitlerde Hz. Pîr efendimiz bu nasîbe işâret buyururlar. Binâenaleyh fakrda ilm-i zevkî, ancak şerh-i sadr netîce[sin]de hâsıl olur. Zîrâ bu ilm-i zevkî husûlünde sâlikin mevhûm olan varlığı zâil olup, nazarında Hakk'ın varlığından başka bir varlık kalmayacağından, kendinin okuduğu ve dinlediği ilimden hayâlinde peydâ olan ma'nâ dahi kalmaz. Bu bir haldir ki, tatmayan bilmez ve ta'rîf ile anlaşılmaz. Cenâb-ı Hak cümlemize müyesser eylesin! Zîrâ bu mertebeye vâsıl olan ehass-ı kâmilin اذا تم القفر فهو الله ["Fakr tamâm olduğu vakit işte O Allah'tır"] buyurmuşlardır. Bu sözün ma'nâsı idrâk ile anlaşılmaz, ancak hâl ile anlaşılır. 1066. Sen onu henüz hariçten talibsin; sen süt kabısın, niçin başkasından süt sağıcısın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1066. Sen onu henüz dışarıdan istiyorsun; sen süt kabısın, niçin başkasından süt sağıcısın? Sen henüz o fakirlik ilmini dışarıdan isteyensin. Halbuki sen ilim sütünün kabısın, niçin bu ilim sütünü başkasından sağıyorsun? "Mıhleb", içine süt sağdıkları kaptır. Ve "hâlib", süt sağan demektir. Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 9. bölümünde buyururlar ki: "Bütün ameller insanın yaratılışında yoğrulduğundan, ruh gayb âlemini gösterir. Fakat o ruh cismin hükümleriyle karışınca o özellik ve o ilim ondan ayrılır. Peygamberler ve evliyalar ancak o önceki hali hatırlatırlar. Yoksa onun özüne yeni bir şey koymazlar." Ve ledün ilmi Hakk'ın ruha olan tecellisine dayandığından, insan bu ilim sütünün kabı gibidir. Bu sebeple bu sütü başkasından sağmaya gerek yoktur. Bu anlama dayanarak cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. bölümünde onların dilinden dinlemekle bir Hakk Yolcusunun kalbinde her ne kadar hakikat ilminin sembolleri ve terimleri mevcut olursa da, o sembolün hakikatinin açıklaması, onun kalbinde ışık ve nur saçıncaya kadar, o ilmen öğrendiği sembolü henüz o Hakk Yolcusu bilici değildir. Bu sebeple Hak Teâlâ أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ (İnşirah, 94/1) yani “Ey sevgilim, biz senin göğsünü genişletmedik mi?" buyurup der: Sen henüz o ilm-i fakrı hariçten isteyicisin. Halbuki sen ilim sütünün kabısın, niçin bu ilim sütünü başkasından sağıcısın? "Mıhleb", içine süt sağdıkları kaptır. Ve "hâlib", süt sağıcı demektir. Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 9. faslında buyururlar ki: "Bilcümle ameller adamın tıynetinde ta'cîn olduğundan, rûhu mugayyebâtı gösterir. Fakat o rûh cismin ahkâmıyla muhtelit olunca o hâssiyet ve o ilim ondan ayrılır. Enbiyâ ve evliyâ ancak o evvelki hâli müzekkir olurlar. Yoksa onun cevherine yeni bir şey koymazlar." Ve ilm-i ledün Hakk'ın rûha vâki' olan tecellîsine müstenid olduğundan, insan bu ilim sütünün kabı mesâbesindedir. Binâenaleyh bu sütü başkasından sağmağa hâcet yoktur. Bu ma'nâya binâen cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. fas- lerini onların lisânından dinlemekle bir sâlikin kalbinde her ne kadar ilm-i ha- kîkatin rumûzu ve ıstılâhâtı mevcûd olur ise de, o rumûzun hakikatinin şer- hi, onun kalbinde ziyâ ve nûr saçıncaya kadar, o ilmen öğrendiği remzi he- nüz o sâlik bilici değildir. Binâenaleyh Hak Teâlâ أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ (İnşirah, 94/1) ya'ni “Yâ habîbim, biz senin sadrını şerh etmedik mi?" buyurup der: 1065. Ki, senin sînenin içine şerh vermişiz, senin sînenin içine şerh koymuşuz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1065. Ki, senin göğsünün içine genişlik vermişiz, senin göğsünün içine genişlik koymuşuz. "Şerh", sözlükte keşfetmek ve açıklamak ve genişlik vermek anlamlarına gelir. Bu sebeple "şerh-i sadr", göğse genişlik vermek, demek olur. Bilinmeli ki, bu şerh-i sadr ayeti Resûl-i Ekrem hazretlerine hitaben indirilmiştir. Fakat onun merhamet edilmiş ümmetinden her bir insân-ı kâmilin bu şerh-i sadrdan nasibi vardır. Bu beyitlerde Hz. Pîr efendimiz bu nasibe işaret buyururlar. Bu sebeple fakrda (tasavvufî yoksullukta) ilm-i zevkî (manevî tecrübe ile elde edilen bilgi), ancak şerh-i sadr neticesinde elde edilir. Çünkü bu ilm-i zevkînin elde edilmesinde sâlikin vehmedilmiş olan varlığı yok olup, nazarında Hakk'ın varlığından başka bir varlık kalmayacağından, kendinin okuduğu ve dinlediği ilimden hayalinde meydana gelen anlam dahi kalmaz. Bu bir hâldir ki, tatmayan bilmez ve tarif ile anlaşılmaz. Yüce Allah cümlemize nasip eylesin! Çünkü bu mertebeye ulaşan kâmillerin en seçkinleri اذا تم القفر فهو الله ["Fakr tamam olduğu vakit işte O Allah'tır"] buyurmuşlardır. Bu sözün anlamı idrak ile anlaşılmaz, ancak hâl ile anlaşılır. "Şerh", lügatte keşfetmek ve beyân etmek ve vüs'at vermek ma'nâlarına- dır. Binâenaleyh "şerh-i sadr", sadra genişlik vermek, demek olur. Ma'lûm olsun ki, bu şerh-i sadr âyeti Resûl-i Ekrem hazretlerine hitâben münzeldir. Fakat ümmet-i merhûmesinden her bir kâmilin bu şerh-i sadrdan nasîbi var- dır. Bu beyitlerde Hz. Pîr efendimiz bu nasîbe işâret buyururlar. Binâenaleyh fakrda ilm-i zevkî, ancak şerh-i sadr netîce[sin]de hâsıl olur. Zîrâ bu ilm-i zevkî husûlünde sâlikin mevhûm olan varlığı zâil olup, nazarında Hakk'ın varlığından başka bir varlık kalmayacağından, kendinin okuduğu ve dinledi- ği ilimden hayâlinde peydâ olan ma'nâ dahi kalmaz. Bu bir haldir ki, tatma- yan bilmez ve ta'rîf ile anlaşılmaz. Cenâb-ı Hak cümlemize müyesser eylesin! Zîrâ bu mertebeye vâsıl olan ehass-ı kâmilîn اذا تم القفر فهو الله ["Fakr tamâm ol- duğu vakit işte O Allah'tır"] buyurmuşlardır. Bu sözün ma'nâsı idrâk ile an- laşılmaz, ancak hâl ile anlaşılır. 1066. Sen onu henüz hariçten talibsin; sen süt kabısın, niçin başkasından süt sağıcısın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1066. Sen onu henüz dışarıdan arıyorsun; sen süt kabısın, niçin başkasından süt sağıyorsun? Sen henüz o fakirlik ilmini dışarıdan isteyensin. Hâlbuki sen ilim sütünün kabısın, niçin bu ilim sütünü başkasından sağıyorsun? "Mıhleb", içine süt sağdıkları kaptır. Ve "hâlib", süt sağan demektir. Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 9. bölümünde şöyle buyururlar: "Bütün ameller insanın yaratılışında yoğrulduğundan, ruh gayb âlemini gösterir. Fakat o ruh bedenin hükümleriyle karıştığında o özellik ve o ilim ondan ayrılır. Peygamberler ve evliyalar ancak o önceki hâli hatırlatırlar. Yoksa onun özüne yeni bir şey koymazlar." Ve ledün ilmi (Allah katından gelen ilim) Hakk'ın ruha olan tecellîsine dayandığından, insan bu ilim sütünün kabı gibidir. Bu sebeple bu sütü başkasından sağmaya gerek yoktur. Bu anlama dayanarak cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. bölümünde şöyle buyururlar: "Sizin de bu sözleri kendi içinizden işitmenizi Hak'tan ümit ederiz. Çünkü faydalı olan odur. Eğer dışarıdan bin hırsız gelse, onlara içeriden bir hırsız yardım etmedikçe kapıyı açamazlar. Dışarıdan bin söz söylersin, içten tasdik etmedikçe fayda vermez..." Sen henüz o ilm-i fakrı hariçten isteyicisin. Halbuki sen ilim sütünün ka- bısın, niçin bu ilim sütünü başkasından sağıcısın? "Mıhleb", içine süt sağdık- ları kaptır. Ve "hâlib", süt sağıcı demektir. Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 9. faslında buyururlar ki: "Bilcümle ameller adamın tıynetinde ta'cîn olduğun- dan, rûhu mugayyebâtı gösterir. Fakat o rûh cismin ahkâmıyla muhtelit olun- ca o hâssiyet ve o ilim ondan ayrılır. Enbiyâ ve evliyâ ancak o evvelki hâli müzekkir olurlar. Yoksa onun cevherine yeni bir şey koymazlar." Ve ilm-i le- dün Hakk'ın rûha vâki' olan tecellîsine müstenid olduğundan, insan bu ilim sütünün kabı mesâbesindedir. Binâenaleyh bu sütü başkasından sağmağa hâ- cet yoktur. Bu ma'nâya binâen cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 13. fas- lında şöyle buyururlar: “Sizin dahi bu sözleri kendi bâtınınızdan işitmenizi Hak’tan ümîd eyleriz. Zîrâ müfîd olan odur. Eğer hâriçten bin hırsız gelse, onlara içeriden bir hırsız muâvenet etmedikçe kapıyı açamazlar. Hâricen bin söz söylersin, bâtınen musaddık olmadıkça fâide vermez ilh...” 1067. Sende kenarsız süt çeşmesi vardır. Sen niçin çamur leğeninden süt içersin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1067. Sende kenarsız süt çeşmesi vardır. Sen niçin çamur leğeninden süt içersin? "Tegâr", çamur leğeni ve ölçü kabı anlamlarındadır (Burhân ve Şemsü’l-Lügât). "Kenarsız süt çeşmesi"nden kastedilen, Hak'ın mutlak varlığıdır. Yani, senin kimliğin Hak'ın mutlak varlığıdır; ve senin ruhunun o hakiki varlığa niteliksiz bir birleşmesi vardır. Nasıl ki IV. cildin 763 numaralı beytinde şöyle buyrulmuştu: اتصالی بی‌تکیف بی‌قیاس هست رب الناس را با جان ناس ["İnsanların Rabbi ile insanların ruhu arasında niteliksiz ve kıyasa gelmez bir birleşme vardır"] Bu konudaki açıklamalar orada geçti. "Çamur leğeni"nden kastedilen, insan bedenidir. Yani, niçin çamur leğeni hükmünde olan kişilerden ledün ilmini (Allah katından gelen ilim) öğrenmeyi istiyorsun? Halbuki sende ledün ilmi sütünün kaynağı olan hakiki varlık gizlidir. “Tegâr”, çamur leğeni ve peymâne ma’nâlarınadır (Burhân ve Şemsü’l-Lügât). “Kenarsız süt çeşmesi”nden murâd, vücûd-i mutlak-ı Hak’tır. Ya’ni, senin hüviyetin vücûd-i mutlak-ı Hak’tır; ve senin rûhunun o vücûd-i hakîkîye keyfiyetsiz bir ittisâli vardır. Nitekim IV. cildin 763 numaralı beytinde şöyle buyrulmuş idi: اتصالی بی‌تکیف بی‌قیاس هست رب الناس را با جان ناس [“Nâsın Rabbi ile nâsın rûhu arasında keyfiyetsiz ve kıyâsa gelmez bir birleşme vardır”] Bu bâbdaki îzâhât orada geçti. “Çamur leğeni”nden murâd, cism-i beşerîdir. Ya’ni, niçin çamur leğeni mesâbesinde olan eşhâstan ilm-i ledün öğrenmeyi istiyorsun? Halbuki sende ilm-i ledün sütünün menba’ı olan vücûd-i hakîkî gizlidir. 1068. Ey göl, senin denize bir menfezin vardır. Gölden su istemekten utan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1068. Ey göl, senin denize bir geçidin vardır. Gölden su istemekten utan! "Menfez", nüfuz yeri demektir ve maksat ruhtur. "Göl"den maksat, kalptir. Yani, ey kalp sahibi olan insan, senin hakiki varlık denizinde bir geçit olan ruhun vardır. Başkasının kalbine gelen ledün ilmi (Allah katından gelen gizli ilim) suyundan isteme! Aksine ledün ilmi suyunu o denizden iste! “Menfez”, mahall-i nüfuz demek olup murâd, rûhtur. “Göl”den murâd, kalbdir. Ya’ni, ey kalb sâhibi olan insan, senin vücûd-i hakîkî deryâsında bir menfez olan rûhun vardır. Başkasının kalbine vârid olan ilm-i ledünnî suyundan isteme! Belki ilm-i ledünnî suyunu o deryâdan iste! 1069. Zîrâ “Elem neşrah” senin şerhin değil midir? Niçin tekrar şerh isteyici ve dilenici oldun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1069. Çünkü "Elem neşrah" senin açıklaman değil midir? Niçin tekrar açıklama isteyici ve dilenici oldun? "Bâz" kelimesi ikinci mısraya bağlıdır. Yani, her Hakk'ı arayan kişinin Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine hitap buyrulan أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ (İnşirâh, 94/1) [yani, "Biz senin sadrını açıklamadık mı?"] ayet-i kerimesinden doğal olarak nasibi vardır. Ey Hakk'ı arayan Hakk Yolcusu, bu "Biz senin sadrını açıklamadık mı?" sözünde şöyle buyururlar: "Sizin de bu sözleri kendi iç âleminizden işitmenizi Hak'tan ümit ederiz. Çünkü faydalı olan odur. Eğer dışarıdan bin hırsız gelse, onlara içeriden bir hırsız yardım etmedikçe kapıyı açamazlar. Dışarıdan bin söz söylersin, iç âlemden tasdik edilmedikçe fayda vermez ilh..." “Bâz” kelimesi ikinci mısrâ’a merbûttur. Ya’ni, her tâlib-i Hak olan kimsenin Resûl-i Ekrem hazretlerine hitâb buyrulan أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ (İnşirâh, 94/1) [ya’ni, “Biz senin sadrını şerh etmedik mi?”] âyet-i kerîmesinden bit-tabi’ nasîbi vardır. Ey tâlib-i Hak olan sâlik, bu “Biz senin sadrını şerh etme- lında şöyle buyururlar: "Sizin dahi bu sözleri kendi bâtınınızdan işitmenizi Hak'tan ümîd eyleriz. Zîrâ müfid olan odur. Eğer hâriçten bin hırsız gelse, onlara içeriden bir hırsız muâvenet etmedikçe kapıyı açamazlar. Hâricen bin söz söylersin, bâtınen musaddık olmadıkça fâide vermez ilh..." 1067. Sende kenarsız süt çeşmesi vardır. Sen niçin çamur leğeninden süt içersin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1067. Sende kenarsız süt çeşmesi vardır. Sen niçin çamur leğeninden süt içersin? "Tegār", çamur leğeni ve ölçü kabı anlamlarındadır (Burhân ve Şemsü'l-Lügāt). "Kenarsız süt çeşmesi"nden kastedilen, Hak'ın mutlak varlığıdır. Yani, senin kimliğin Hak'ın mutlak varlığıdır; ve senin ruhunun o hakiki varlığa niteliksiz bir bağlantısı vardır. Nitekim IV. cildin 763 numaralı beytinde şöyle buyrulmuştu: هست رب الناس را با جان ناس اتصالی بی تکیف بی قیاس ["İnsanların Rabbi ile insanların ruhu arasında niteliksiz ve kıyasa gelmez bir birleşme vardır"] Bu konudaki açıklamalar orada geçti. "Çamur leğeni"nden kastedilen, insan bedenidir. Yani, niçin çamur leğeni hükmünde olan kişilerden ledün ilmini (Allah katından gelen gizli ilim) öğrenmeyi istiyorsun? Halbuki sende ledün ilmi sütünün kaynağı olan hakiki varlık gizlidir. "Tegār", çamur leğeni ve peymâne ma'nâlarınadır (Burhân ve Şemsü'l-Lügāt). "Kenarsız süt çeşmesi"nden murâd, vücûd-i mutlak-ı Hak'tır. Ya'ni, senin hüviyetin vücûd-i mutlak-ı Hak'tır; ve senin rûhunun o vücûd-i hakîkîye keyfiyetsiz bir ittisâli vardır. Nitekim IV. cildin 763 numaralı beytinde şöyle buyrulmuş idi: هست رب الناس را با جان ناس اتصالی بی تکیف بی قیاس ["Nâsın Rabbi ile nâsın rûhu arasında keyfiyetsiz ve kıyâsa gelmez bir birleşme vardır"] Bu bâbdaki îzâhât orada geçti. "Çamur leğeni"nden murâd, cism-i beşerîdir. Ya'ni, niçin çamur leğeni mesâbesinde olan eşhâstan ilm-i ledün öğrenmeyi istiyorsun? Halbuki sende ilm-i ledün sütünün menba'ı olan vücûd-i hakîkî gizlidir. 1068. Ey göl, senin denize bir menfezin vardır. Gölden su istemekten utan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1068. Ey göl, senin denize bir menfezin vardır. Gölden su istemekten utan! "Menfez", nüfuz yeri demektir ve kastedilen ruhtur. "Göl"den kastedilen ise kalptir. Yani, ey kalp sahibi olan insan, senin hakiki varlık denizinde bir menfez olan ruhun vardır. Başkasının kalbine gelen ledün ilmi suyundan isteme! Aksine ledün ilmi suyunu o denizden iste! "Menfez", mahall-i nüfuz demek olup murâd, rûhtur. "Göl"den murâd, kalbdir. Ya'ni, ey kalb sâhibi olan insan, senin vücûd-i hakîkî deryâsında bir menfez olan rûhun vardır. Başkasının kalbine vârid olan ilm-i ledünnî suyundan isteme! Belki ilm-i ledünnî suyunu o deryâdan iste! 1069. Zîrâ "Elem neşrah" senin şerhin değil midir? Niçin tekrar şerh isteyici ve dilenici oldun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1069. Çünkü "Elem neşrah" senin şerhin değil midir? Niçin tekrar şerh isteyici ve dilenici oldun? "Bâz" kelimesi ikinci mısraya bağlıdır. Yani, her Hakk talibi olan kimsenin Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerine hitap buyrulan ألم نشرح لَكَ صَدْرَكَ (İnşirah, 94/1) [yani, "Biz senin sadrını (göğsünü) açmadık mı?"] ayet-i kerimesinden doğal olarak nasibi vardır. Ey Hakk talibi olan sâlik (Hakk yolcusu), bu "Biz senin sadrını açmadık mı?" hitabı senin sadrının açılması anlamında değil midir? Böyleyken niçin tekrar şundan bundan şerh isteyici ve ulûm-i ledünniyye (Allah katından gelen ilimler) dilenici oldun? "Gedye-sâz", birleşik sıfat olup sual edici ve dilenici anlamındadır. "Bâz" kelimesi ikinci mısrâ'a merbûttur. Ya'ni, her tâlib-i Hak olan kimsenin Resûl-i Ekrem hazretlerine hitâb buyrulan ألم نشرح لَكَ صَدْرَكَ (İnşirah, 94/1) [ya'ni, "Biz senin sadrını şerh etmedik mi?"] âyet-i kerîmesinden bittabi' nasîbi vardır. Ey tâlib-i Hak olan sâlik, bu "Biz senin sadrını şerh etme- dik mi?" hitâbı senin sadrının şerhi ma'nâsında değil midir? Böyle iken niçin tekrâr şundan bundan şerh isteyici ve ulûm-i ledünniyye dilenici oldun? "Gedye-sâz", vasf-ı terkîbî olup suâl edici ve dilenici ma'nâsınadır. 1070. Bâtınında kalbin şerhine bak; ta ki “Lâ tubsırûn"un ta`nesine gelmeyesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1070. Kalbinin içindeki genişliğe bak; ta ki "Görmezler" kınamasına maruz kalmayasın! Bu şerefli beyitte, Zariyat Suresi'nde yer alan وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلا تَبْصِرُونَ yani, (Zariyat, 51/20-21) "Yeryüzünde kesin inananlar için ayetler vardır ve sizin kendi varlığınızda da vardır, görmüyor musunuz?" ayet-i kerimesine işaret buyruluyor. Yani, Hak'ın varlığının ve zâtına ait kuşatıcılığının alametleri, kesin inanç sahipleri için yeryüzünde mevcut olduğu gibi sizin kendi varlığınızda da vardır. Siz bunları görmüyor musunuz ki, kiminiz İlahi Zât'ı gökte ve kiminiz varlığınızın dışında, şurada burada arıyorsunuz? demek olur. Ve bu ayet-i kerimede idraklerini kötüye kullanan kullar hakkında kınama ve ayıplama anlamı vardır. Cenab-ı Pir efendimiz bu kınama ve ayıplamadan sakındırmak için buyururlar ki: "Ey Hakk Yolcusu, sen kendi varlığının içinde bulunan kalbinin genişliğine bak ve anlamları idrak etme hususundaki geniş yatkınlığını gör de, Yüce Allah hazretlerinin zikredilen ayet-i kerimedeki kınama ve ayıplamasına maruz kalma!" Hint nüshalarında لا تبصرون yerine لا يبصرون geçmiştir. Bu durumda A'raf Suresi'nde geçen وتراهم ينظرون إليك وهم لا يبصرون (A'raf, 7/198) yani "Ey habibim, sen onların sana baktıklarını görürsün, halbuki onlar görmezler" ayet-i kerimesine işaret buyrulmuş olur. Ve bu ayette dahi kalp gözü kör olanlara kınama ve ayıplama vardır. Nitekim bu konudaki açıklamalar IV. cildin 3465 numaralı şerefli beytinde geçti. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Zariyat'ta olan وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلا تَبْصِرُونَ ya'ni, (Zariyât, 51/20-21) “Yeryüzünde mûkınîn için âyetler vardır ve sizin nefsinizde de vardır, görmüyor musunuz?" âyet-ikerîmesine işâret buyruluyor. Ya'ni, Hakk'ın vücudunun ve ihâta-i zâtiyyesinin alâmetleri, îkān sahipleri için yeryüzünde mevcûd olduğu gibi sizin nefsinizde de vardır. Siz bunları görmüyor musunuz ki, kiminiz zât-ı ulûhiyyeti gökte ve kiminiz vücûdunuzun hâricinde, şurada burada arıyorsunuz? demek olur. Ve bu âyet-i kerîmede idrâklerini sû-i isti'mâl eden kullar hakkında ta'n ve teşnî maʼnâsı vardır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu ta'n ve teşnî'den tahzîr için buyururlar ki: "Ey sâlik sen vücûdunun içinde bulunan kalbin vüs'atine bak ve idrâk-i maânî hususundaki geniş isti'dâdını gör de, Hak Teâlâ hazretlerinin zikrolunan âyet-i kerîmedeki ta'n ve teşnî'ine ma'rûz kalma!" Hind nüshalarında لا تبصرون yerine لا يبصرون vaki olmuştur. Bu sûrette sûre-i A'raf'ta vâki olan وتراهم ينظرون إليك وهم لا يبصرون (A'raf, 7/198) ya'ni "Ey habîbim, sen onların sana nazar ettiklerini görürsün, halbuki onlar görmezler" âyet-i kerîmesine işâret buyrulmuş olur. Ve bu âyette dahi kalb gözü kör olanlara ta'n ve teşnî vardır. Nitekim bu bâbdaki îzâhât IV. cildin 3465 numaralı beyt-i şerîfinde geçti. dik mi?" hitâbı senin sadrının şerhi ma'nâsında değil midir? Böyle iken niçin tekrâr şundan bundan şerh isteyici ve ulûm-i ledünniyye dilenici oldun? "Gedye-sâz", vasf-ı terkîbî olup suâl edici ve dilenici ma'nâsınadır. ## در تفسير وَهُوَ مَعَكُمْ ["O sizinle beraberdir"] âyet-i kerîmesinin tefsîri hakkındadır 1070. Bâtınında kalbin şerhine bak; ta ki “Lâ tubsırûn"un ta`nesine gelmeyesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1070. Kalbinin içindeki genişliğe bak; ta ki "Görmez misiniz?" kınamasına maruz kalmayasın! Bu şerefli beyitte, Zariyat Suresi'nde yer alan وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلا تَبْصِرُونَ yani, (Zariyât, 51/20-21) "Yeryüzünde kesin inananlar için ayetler vardır ve sizin kendi varlığınızda da vardır, görmüyor musunuz?" ayet-i kerimesine işaret buyruluyor. Yani, Hakk'ın varlığının ve zâtına ait kuşatıcılığının alametleri, kesin inanç sahipleri için yeryüzünde mevcut olduğu gibi sizin kendi varlığınızda da vardır. Siz bunları görmüyor musunuz ki, kiminiz İlahi Zât'ı gökte ve kiminiz varlığınızın dışında, şurada burada arıyorsunuz? demek olur. Ve bu ayet-i kerimede idraklerini kötüye kullanan kullar hakkında kınama ve ayıplama anlamı vardır. Cenab-ı Pîr efendimiz bu kınama ve ayıplamadan sakındırmak için buyururlar ki: "Ey Hakk Yolcusu, sen kendi varlığının içinde bulunan kalbinin genişliğine bak ve anlamları idrak etme hususundaki geniş yatkınlığını gör de, Yüce Allah hazretlerinin zikredilen ayet-i kerimedeki kınama ve ayıplamasına maruz kalma!" Hint nüshalarında لا تبصرون yerine لا يبصرون geçmiştir. Bu durumda A'raf Suresi'nde geçen وَتَرَاهُمْ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ وَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (A'raf, 7/198) yani "Ey sevgilim, sen onların sana baktıklarını görürsün, halbuki onlar görmezler" ayet-i kerimesine işaret buyrulmuş olur. Ve bu ayette de kalp gözü kör olanlara kınama ve ayıplama vardır. Nitekim bu konudaki açıklamalar IV. cildin 3465 numaralı şerefli beytinde geçti. Bu ayet-i kerime Hadid Suresi'nde yer almakta olup tamamı şudur: هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (Hadid, 57/4) Yani "Ve O öyle Yüce Allah'tır ki, gökleri ve yeri altı devrede yarattı; sonra arşa istiva etti. Yere giren şeyi ve yerden çıkan ve gökten inen şeyi ve göğe yükselen şeyi bilir; ve nerede olursanız O sizinle beraberdir ve Yüce Allah yaptığınız şeyi daima görendir." Bu beyt-i şerîfte sûre-i Zariyat'ta olan وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلا تَبْصِرُونَ ya'ni, (Zariyât, 51/20-21) “Yeryüzünde mûkınîn için âyetler vardır ve sizin nefsinizde de vardır, görmüyor musunuz?" âyet-ikerîmesine işâret buyruluyor. Ya'ni, Hakk'ın vücudunun ve ihâta-i zâtiyyesinin alâmetleri, îkān sahipleri için yeryüzünde mevcûd olduğu gibi sizin nefsinizde de vardır. Siz bunları görmüyor musunuz ki, kiminiz zât-ı ulûhiyyeti gökte ve kiminiz vücûdunuzun hâricinde, şurada burada arıyorsunuz? demek olur. Ve bu âyet-i kerîmede idrâklerini sû-i isti'mâl eden kullar hakkında ta'n ve teşnî' maʼnâsı vardır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu ta'n ve teşnî'den tahzîr için buyururlar ki: "Ey sâlik sen vücûdunun içinde bulunan kalbin vüs'atine bak ve idrâk-i maânî hususundaki geniş isti'dâdını gör de, Hak Teâlâ hazretlerinin zikrolunan âyet-i kerîmedeki ta'n ve teşnî'ine ma'rûz kalma!" Hind nüshalarında لا تبصرون yerine لا يبصرون vâki' olmuştur. Bu sûrette sûre-i A'raf'ta vâki' olan وَتَرَاهُمْ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ وَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ (A'raf, 7/198) ya'ni "Ey habîbim, sen onların sana nazar ettiklerini görürsün, halbuki onlar görmezler" âyet-i kerîmesine işâret buyrulmuş olur. Ve bu âyette dahi kalb gözü kör olanlara ta'n ve teşnî vardır. Nitekim bu bâbdaki îzâhât IV. cildin 3465 numaralı beyt-i şerîfinde geçti. Bu âyet-i kerîme sûre-i Hadîd'de vâki' olup tamamı şudur: هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (Hadid, 57/4) Ya'ni "Ve O öyle Allâhü Zülcelâl'dir ki, gökleri ve yeri altı devrede yarattı; sonra arşa müstevî oldu. Arza giren şeyi ve arzdan çıkan ve gökten inen şeyi ve göğe urûc eden şeyi bilir; ve nerede olursanız o sizinle beraberdir ve Allah Teâlâ yaptığınız şeyi dâimâ görücüdür" ## در تفسير وَهُوَ مَعَكُمْ وَهُوَ مَعَكُمْ ["O sizinle beraberdir"] âyet-i kerîmesinin tefsîri hakkındadır 1071. Senin başının tepesi üzerinde ekmek dolu bir sepet vardır, sen ise kapı kapı ekmek kırıntısı istiyorsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1071. Senin başının tepesi üzerinde ekmek dolu bir sepet vardır, sen ise kapı kapı ekmek kırıntısı istiyorsun. "Fark", baş tepesi; "leb-i nân", ekmek kırıntısı demektir. Yani, ey kişi, Hak her yerde seninle beraber olduğu hâlde, Hakk'ı bulacağım diye kapı kapı dolaşıyorsun. Senin hâlin, başında ekmek dolu sepet varken, kapı kapı dolaşarak ekmek parçalarını dilenen kişinin hâline benzer. “Fark” (فرق), baş tepesi; “leb-i nân”, ekmek kırıntısı demek olur. Ya'ni, ey kimse, Hak her yerde seninle beraber olduğu hâlde, Hakk'ı bulacağım diye kapı kapı dolaşıyorsun. Senin hâlin, başında ekmek dolu sepet var iken, kapı kapı dolaşarak ekmek parçalarını dilenen kimsenin hâline benzer. 1072. Kendi başına dolan, sersemliği bırak. Git gönül kapısını çal, niçin her kapıdasın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1072. Kendi başına dolanmayı, sersemliği bırak. Git gönül kapısını çal, niçin her kapıdasın? Yani, hadis-i şerifte "من عرف نفسه فقد عرف ربه" yani, "Nefsini bilen muhakkak rabbini bildi." buyrulmuş olduğundan git, gönül kapısını çal da, Hakk'ı kendi varlığında bul! Sersemliği bırak! Onu dışarıda arayarak şunun bunun kapısını çalma! Yunus Emre'nin (kuddise sırruhû) beyti: Dervişlik baştadır tacda değildir Kızdırmak ateştendir sacda değildir Ararsan Mevlâ'yı kendinde ara Kudüs'te Mekke'de hacda değildir Ya'ni, hadîs-i şerifte من عرف نفسه فقد عرف ربه ya'ni, "Nefsini bilen muhakkak rabbini bildi." buyrulmuş olduğundan git, gönül kapısını çal da, Hakk'ı kendi vücudunda bul! Sersemliği bırak! Onu hâriçte arayarak şunun bunun kapısını çalma! Beyt-i Yûnus Emre (kuddise sırruhû): Dervişlik baştadır tacda değildir Kızdırmak oddadır sacda değildir Ararsan Mevlâ'yı kendinde ara Kudüs'te Mekke'de hacda değildir 1073. Dizine kadar ırmağın suyu içindesin. Sen kendinden gāfilsin. Bundan ve ondan su isteyicisin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1073. Dizine kadar ırmağın suyu içindesin. Sen kendinden habersizsin. Bundan ve ondan su isteyicisin. Birinci mısradaki "âb-ı cû" (ırmak suyu) izafet terkibi, ikinci mısradaki "âb-cû" (su arayan) ise vasıf terkibidir. "Âb-ı cû"dan kasıt, hakiki ilim ırmağıdır. Yani "Kim Allah'a ihlas ederek kırk sabaha ulaşsa, onun kalbinden diline hikmet pınarları ortaya çıkar." hadis-i şerifi gereğince, sen dizine kadar hikmet ve ledün ilmi ırmağının içindesin. يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (Hadid, 57/4) Yani "Ve O öyle Yüce Allah'tır ki, gökleri ve yeri altı devrede yarattı; sonra arşa istiva etti. Yere giren şeyi ve yerden çıkan ve gökten inen şeyi ve göğe yükselen şeyi bilir; ve nerede olursanız o sizinle beraberdir ve Yüce Allah yaptığınız şeyi daima görücüdür." Birinci mısra'daki “âb-ı cû”, terkîb-i izâfî ve ikinci mısra'daki “âb-cû" vasf-ı terkîbîdir. “Ab-ı cû"dan murâd, ilm-i hakîkî ırmağıdır. Ya'ni من اخلص لله اربعين صباحا ظهرت ينابيع الحكمة من قلبه الى لسانه ya'ni "Kim Allah'a ihlâs ederek kırk sabâha dâhil olsa, onun kalbinden lisânına hikmet pınarları zâhir olur." hadîs-i şerîfi mûcibince, sen dizine kadar hikmet ve ilm-i ledün ırmağının için- يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (Hadid, 57/4) Ya'ni "Ve O öyle Allâhü Zülcelâl'dir ki, gökleri ve yeri altı devrede yarattı; sonra arşa müstevî oldu. Arza giren şeyi ve arzdan çıkan ve gökten inen şeyi ve göğe urûc eden şeyi bilir; ve nerede olursanız o sizinle beraberdir ve Allah Teâlâ yaptığınız şeyi dâimâ görücüdür" 1071. Senin başının tepesi üzerinde ekmek dolu bir sepet vardır, sen ise kapı kapı ekmek kırıntısı istiyorsun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1071. Senin başının tepesi üzerinde ekmek dolu bir sepet vardır, sen ise kapı kapı ekmek kırıntısı istiyorsun. "Fark", baş tepesi; "leb-i nân", ekmek kırıntısı demektir. Yani, ey insan, Hak her yerde seninle beraber olduğu hâlde, Hakk'ı bulacağım diye kapı kapı dolaşıyorsun. Senin hâlin, başında ekmek dolu sepet varken, kapı kapı dolaşarak ekmek parçalarını dilenen kimsenin hâline benzer. "Fark" (فرق), baş tepesi; "leb-i nân", ekmek kırıntısı demek olur. Ya'ni, ey kimse, Hak her yerde seninle beraber olduğu hâlde, Hakk'ı bulacağım diye kapı kapı dolaşıyorsun. Senin hâlin, başında ekmek dolu sepet var iken, kapı kapı dolaşarak ekmek parçalarını dilenen kimsenin hâline benzer. 1072. Kendi başına dolan, sersemliği bırak. Git gönül kapısını çal, niçin her kapıdasın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1072. Kendi başına dolanmayı, sersemliği bırak. Git gönül kapısını çal, niçin her kapıdasın? Yani, hadis-i şerifte "من عرف نفسه فقد عرف ربه" yani, "Nefsini bilen muhakkak rabbini bildi." buyrulmuş olduğundan git, gönül kapısını çal da, Hakk'ı kendi varlığında bul! Sersemliği bırak! Onu dışarıda arayarak şunun bunun kapısını çalma! Yunus Emre'nin (kuddise sırruhû) beyti: Dervişlik baştadır tacda değildir Kızdırmak oddadır sacda değildir Ararsan Mevlâ'yı kendinde ara Kudüs'te Mekke'de hacda değildir Ya'ni, hadîs-i şerifte من عرف نفسه فقد عرف ربه ya'ni, "Nefsini bilen muhakkak rabbini bildi." buyrulmuş olduğundan git, gönül kapısını çal da, Hakk'ı kendi vücudunda bul! Sersemliği bırak! Onu hâriçte arayarak şunun bunun kapısını çalma! Beyt-i Yûnus Emre (kuddise sırruhû): Dervişlik baştadır tacda değildir Kızdırmak oddadır sacda değildir Ararsan Mevlâ'yı kendinde ara Kudüs'te Mekke'de hacda değildir 1073. Dizine kadar ırmağın suyu içindesin. Sen kendinden gāfilsin. Bundan ve ondan su isteyicisin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1073. Dizine kadar ırmağın suyu içindesin. Sen kendinden gâfilsin. Bundan ve ondan su isteyicisin. Birinci mısradaki "âb-ı cû" (ırmak suyu) izafet terkibi, ikinci mısradaki "âb-cû" (su arayan) ise vasıf terkibidir. "Âb-ı cû"dan kasıt, hakiki ilim ırmağıdır. Yani "Kim Allah'a ihlâs ederek kırk sabaha ulaşsa, onun kalbinden diline hikmet pınarları ortaya çıkar." hadis-i şerifi gereğince, sen dizine kadar hikmet ve ilm-i ledün (Allah vergisi ilim) ırmağının içindesin; sen ise kendinin bu yatkınlığına karşı gâfilsin. O ilmi ve hikmeti şundan bundan öğrenmeye çabalayıp durursun; ve hakiki ilmin kaynağı Hak Teâlâ'nın Zât'ıdır ki "Bilesiniz ki, O her şeyi kuşatmıştır." (Fussilet, 41/54) ayet-i kerimesi gereğince her şeyi kaplamış ve kuşatmıştır. Birinci mısra'daki “âb-ı cû”, terkîb-i izâfî ve ikinci mısra'daki “âb-cû" vasf-ı terkîbîdir. “Ab-ı cû"dan murâd, ilm-i hakîkî ırmağıdır. Ya'ni من اخلص لله اربعين صباحا ظهرت ينابيع الحكمة من قلبه الى لسانه ya'ni "Kim Allah'a ihlâs ederek kırk sabâha dâhil olsa, onun kalbinden lisânına hikmet pınarları zâhir olur." hadîs-i şerîfi mûcibince, sen dizine kadar hikmet ve ilm-i ledün ırmağının için- desin; sen ise kendinin bu isti'dâdına gāfilsin. O ilim ve hikmeti şundan bun-dan öğrenmeğe çabalayıp durursun; ve ilm-i hakîkînin menba'ı Zât-ı Hak'tır ki أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ (Fussilet, 41/54) [ya'ni "Bilesiniz ki, O her şeyi kuşat-mıştır"] âyet-i kerîmesi mûcibince her şeyi kaplamış ve ihâta etmiştir. 1074. Önünde su ve arkanda da mededli su vardır. Gözlerin önünde sed ve ar-kasında da sed vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1074. Önünde su ve arkanda da yardımlı su vardır. Gözlerinin önünde set ve arkasında da set vardır. Bu sebeple senin hem önünde hem de arkanda yardımlı su olduğu hâlde, senin hem gözünün önünde hem de arkasında set ve duvar vardır. Bu duvar senin görmene engel olur. Binâenaleyh senin hem önünde ve hem de arkanda yardımlı su olduğu hâlde, senin hem gözünün önünde ve hem de arkasında sed ve duvar vardır. Bu duvar senin görmene mâni' olur. 1075. At uyluğu altında, halbuki binici at arayıcıdır. "Bu nedir?" At! "Lâ-kin, at hani?" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1075. At uyluğu altında, halbuki binici at arayıcıdır. "Bu nedir?" At! "Lâ-kin, at hani?" dedi. Senin hâlin, bir süvarinin ata binmiş olduğu hâlde, atı arama niyetine düşmesine benzer. Birisi çıkıp ona dedi ki: "Yahu bu altındaki nedir?" Süvari cevaben: "Attır, fakat at nerededir, görmüyorum!" dedi. İşte Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'inde bütün eşyayı kuşattığını beyan buyurduğu ve هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ (Hadîd, 57/3) yani "Evvel O'dur, âhir O'dur, zâhir O'dur, bâtın O'dur" ayet-i kerimesi bu kuşatmayı açık bir şekilde gösterdiği hâlde, bir kimsenin Hakk'ın varlığını araması, tıpkı altında at olduğu hâlde, atı arayanın hâline benzer ve ona bu ayetler gösterilse, bunları tevil edip: "Evet, bu ayetlerin Kur'an-ı Kerim'de olduğu malumdur. Fakat ben Hakk'ı istiyorum ve arıyorum!" deyip durur. Esasen Hak'tan bir zerre ayrı değildir ve her zerre Hakk'a ulaşmıştır. Fakat aradaki engel, insanın kendi vehmedilmiş varlığıdır. Şimdi bu hâl, gafil dindarların hâlidir. Dinsizlerin hâline gelince, bunlardaki gaflet daha yoğundur. Görmediğimiz Allah'ı kabul etmeyiz derler. Fakat görmedikleri "esir"den bu oluş âlemindeki eşyanın varlığını çıkarırlar; ve esirden şuur ve idraki yok ettikleri hâlde, kendilerinde şuur ve idrak tespit ederler. Halbuki fennen yoktan var çıkmaz ve var da yok olmaz, derler. Buna göre fen düsturuna aykırı olarak, özünde mevcut olmaması gereken şuur ve idraki yoktan çıkarıp, kendi varlıklarında ispat ederler. Ne büyük gaflet ve fiilî çelişkidir. desin; sen ise kendinin bu yatkınlığına gafilsin. O ilim ve hikmeti şundan bundan öğrenmeye çabalayıp durursun; ve hakiki ilmin kaynağı Hak Zât'tır ki أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ (Fussilet, 41/54) [yani "Bilesiniz ki, O her şeyi kuşatmıştır"] ayet-i kerimesi gereğince her şeyi kaplamış ve kuşatmıştır. Senin hâlin ona benzer ki, bir süvâri ata binmiş olduğu hâlde, atı aramak kasdına düşmüştür. Birisi çıkıp ona dedi ki: "Yâhu bu altındaki nedir?" Sü-vâri cevâben: "Attır, fakat at nerededir, görmüyorum!" dedi. İşte Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde bilcümle eşyayı muhît olduğunu beyân buyurduğu ve هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ (Hadîd, 57/3) ya'ni "Evvel O'dur, âhir O'dur, zâhir O'dur, bâtın O'dur" âyet-i kerîmesi bu ihâtayı açık bir sûrette gösterdiği hâl-de, bir kimsenin vücûd-i Hakk'ı araması, tıpkı altında at olduğu hâlde, atı arayanın hâline benzer ve ona bu âyetler gösterilse, bunları te'vîl edip: "Evet, bu âyetlerin Kur'ân-ı Kerim'de olduğu ma'lûmdur. Fakat ben Hakk'ı istiyorum ve arıyorum!" deyip durur. Esâsen Hak'tan bir zerre ayrı değildir ve her zerre Hakk'a vâsıldır. Fakat aradaki sed, insanın kendi vücûd-i mev-hûmudur. İmdi bu hâl, gāfil mütedeyyinlerin hâlidir. Dinsizlerin hâline gelince bun-lardaki gaflet daha kesiftir. Görmediğimiz Allah'ı kabûl etmeyiz derler. Fakat görmedikleri "esîr"den bu eşyâ-yı kevniyyenin vücûdunu çıkarırlar; ve esîr-den şuûr ve idrâki selb ettikleri hâlde, kendilerinde şuûr ve idrâk tesbît eder-ler. Halbuki fennen yoktan var çıkmaz ve var dahi yok olmaz, derler. Binâ-enaleyh fen düstûruna muğāyir olarak hadd-i zâtında mevcûd olmaması lâ-zım gelen şuûr ve idrâki yoktan çıkarıp, kendi varlıklarında isbât ederler. Ne büyük gaflet ve tenâkuz-ı fiilidir. desin; sen ise kendinin bu isti'dâdına gāfilsin. O ilim ve hikmeti şundan bundan öğrenmeğe çabalayıp durursun; ve ilm-i hakîkînin menba'ı Zât-ı Hak'tır ki أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ (Fussilet, 41/54) [ya'ni "Bilesiniz ki, O her şeyi kuşatmıştır"] âyet-i kerîmesi mûcibince her şeyi kaplamış ve ihâta etmiştir. 1074. Önünde su ve arkanda da mededli su vardır. Gözlerin önünde sed ve arkasında da sed vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1074. Önünde su ve arkanda da destekli su vardır. Gözlerinin önünde set ve arkasında da set vardır. Bu sebeple senin hem önünde hem de arkanda destekli su olduğu hâlde, senin hem gözünün önünde hem de arkasında set ve duvar vardır. Bu duvar senin görmene engel olur. Binâenaleyh senin hem önünde ve hem de arkanda yardımlı su olduğu hâlde, senin hem gözünün önünde ve hem de arkasında sed ve duvar vardır. Bu duvar senin görmene mâni' olur. 1075. At uyluğu altında, halbuki binici at arayıcıdır. "Bu nedir?" At! "Lâkin, at hani?" dedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1075. At uyluğu altında, halbuki binici at arayıcıdır. "Bu nedir?" At! "Lâkin, at hani?" dedi. Senin hâlin, bir süvarinin ata binmiş olduğu hâlde, atı arama niyetine düşmesine benzer. Birisi çıkıp ona dedi ki: "Yahu bu altındaki nedir?" Süvari cevaben: "Attır, fakat at nerededir, görmüyorum!" dedi. İşte Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'inde bütün eşyayı kuşattığını beyan buyurduğu ve هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ (Hadîd, 57/3) yani "Evvel O'dur, âhir O'dur, zâhir O'dur, bâtın O'dur" ayet-i kerimesi bu kuşatmayı açık bir şekilde gösterdiği hâlde, bir kimsenin Hakk'ın varlığını araması, tıpkı altında at olduğu hâlde, atı arayanın hâline benzer ve ona bu ayetler gösterilse, bunları tevil edip: "Evet, bu ayetlerin Kur'an-ı Kerim'de olduğu bilinmektedir. Fakat ben Hakk'ı istiyorum ve arıyorum!" deyip durur. Esasen Hak'tan bir zerre ayrı değildir ve her zerre Hakk'a ulaşmıştır. Fakat aradaki engel, insanın kendi vehmedilmiş varlığıdır. Şimdi bu hâl, gafil dindarların hâlidir. Dinsizlerin hâline gelince, bunlardaki gaflet daha yoğundur. Görmediğimiz Allah'ı kabul etmeyiz derler. Fakat görmedikleri "esir"den bu oluş ve bozuluş âleminin eşyasının varlığını çıkarırlar; ve esirden şuur ve idraki (algılamayı) yok ettikleri hâlde, kendilerinde şuur ve idrak tespit ederler. Halbuki fennen yoktan var çıkmaz ve var da yok olmaz, derler. Bu sebeple fen düsturuna aykırı olarak, aslında mevcut olmaması gereken şuur ve idraki yoktan çıkarıp, kendi varlıklarında ispat ederler. Ne büyük gaflet ve fiilî çelişkidir. Senin hâlin ona benzer ki, bir süvâri ata binmiş olduğu hâlde, atı aramak kasdına düşmüştür. Birisi çıkıp ona dedi ki: "Yâhu bu altındaki nedir?" Süvâri cevâben: "Attır, fakat at nerededir, görmüyorum!" dedi. İşte Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde bilcümle eşyayı muhît olduğunu beyân buyurduğu ve هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ (Hadîd, 57/3) ya'ni "Evvel O'dur, âhir O'dur, zâhir O'dur, bâtın O'dur" âyet-i kerîmesi bu ihâtayı açık bir sûrette gösterdiği hâlde, bir kimsenin vücûd-i Hakk'ı araması, tıpkı altında at olduğu hâlde, atı arayanın hâline benzer ve ona bu âyetler gösterilse, bunları te'vîl edip: "Evet, bu âyetlerin Kur'ân-ı Kerim'de olduğu ma'lûmdur. Fakat ben Hakk'ı istiyorum ve arıyorum!" deyip durur. Esâsen Hak'tan bir zerre ayrı değildir ve her zerre Hakk'a vâsıldır. Fakat aradaki sed, insanın kendi vücûd-i mevhûmudur. İmdi bu hâl, gāfil mütedeyyinlerin hâlidir. Dinsizlerin hâline gelince bunlardaki gaflet daha kesiftir. Görmediğimiz Allah'ı kabûl etmeyiz derler. Fakat görmedikleri "esîr"den bu eşyâ-yı kevniyyenin vücûdunu çıkarırlar; ve esîrden şuûr ve idrâki selb ettikleri hâlde, kendilerinde şuûr ve idrâk tesbît ederler. Halbuki fennen yoktan var çıkmaz ve var dahi yok olmaz, derler. Binâenaleyh fen düstûruna muğāyir olarak hadd-i zâtında mevcûd olmaması lâzım gelen şuûr ve idrâki yoktan çıkarıp, kendi varlıklarında isbât ederler. Ne büyük gaflet ve tenâkuz-ı fiilidir. 1076. "Hey! Bu senin altındaki at zâhir değil midir?" dedi. "Evet, lâkin bir atı muhakkak kim gördü?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1076. "Hey! Bu senin altındaki at görünür değil midir?" dedi. "Evet, ama bir atı kesin olarak kim gördü?" Yani, örneğin soruyu soran kişi ısrar edip, "Yahu bu senin altında at görünür ve ortada değil midir?" dedi. Süvari, hâlâ gafletinde devam edip: "Evet, fakat benim aradığım atı kim gördü?" diye cevap verdi. Aynı şekilde Hak mutlak varlıktır. Bu varlık kendisi görünür ve eşyayı görünür kılandır. Bu sebeple gözümüzü açtığımız zaman, etrafımızda, varlıktan başka bir şey göremeyiz. Fakat bizim aklımızın gözü şekil görmeye alışmış olduğu için, Hakk'ı şekiller gibi görmek isteriz. Bu gafletimizden haberimiz yoktur. Varlık hakkındaki açıklamalar I. cildin 610 numarasına denk gelen: [yani "Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir mutlak varlıksın!"] kutsal beytinde geçti. Ya'ni, meselâ suâlci te'kîd edip, "Yahu bu senin altında at zâhir ve meydanda değil midir?" dedi. Süvâri, el-an gafletinde devâm edip: "Evet, fakat benim aradığım atı kim gördü?" diye cevâb verdi. Ve kezâ Hak vücûd-ı mutlak'tır. Bu vücûd kendi zâhir ve eşyâyı muzhirdir. Binâenaleyh gözümüzü açtığımız vakit, etrâfımızda, varlıktan başka bir şey göremeyiz. Fakat bizim aklımızın gözü sûret görmeğe alışmış olduğu için, Hakk'ı sûretler gibi görmek isteriz. Bu gafletimizden haberimiz yoktur. Vücûd hakkındaki îzâhât I. cildin 610 numarasına müsâdif olan: [ya'ni "Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir vücûd-ı mutlaksin!"] beyt-i şerîfinde geçti. 1077. Suyun mestidir ve o, onun yüzü önündedir, su içindedir; halbuki o akıcı sudan bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1077. Suyun mestidir ve o, onun yüzü önündedir, su içindedir; halbuki o akıcı sudan bî-haberdir. Bu şerefli beyit, anlamı açıklamak için bir örnektir. Yani, örneğin bir kimse suyun âşıkı ve mestidir ve su da onun karşısındadır. Su içinde olduğu hâlde, akıcı sudan habersizdir. Varlık da böyledir. Bu beyt-i şerîf, tavzîh-i ma'nâ için bir misâldir. Ya'ni, meselâ bir kimse suyun âşıkı ve mestidir ve su dahi onun muvâcehesindedir. Su içinde olduğu hâlde, akıcı sudan gâfildir. Vücûd dahi böyledir. 1078. Bir şeyin sarhoşudur, halbuki o şey onun yüzü önündedir. O şeyden ve kendinin şerhinden dahi bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1078. Bir şeyin sarhoşudur, halbuki o şey onun yüzü önündedir. O şeyden ve kendinin açıklamasından dahi habersizdir. Yani, bir kimse, herhangi bir şeyin sarhoşu ve âşığıdır ve âşık olduğu şey dahi karşısında durur. Fakat yüz ve elleri gözünün önünde duran kendi maşukundan habersizdir; ve kendinin keşfinden dahi gafildir. Yani kendisinde maşukunu keşfetmek ve bilmek özelliği mevcut olduğu hâlde onun da farkında değildir. Ya'ni, bir kimse, herhangi bir şeyin mesti ve âşıkıdır ve âşık olduğu şey dahi muvâcehesinde durur. Fakat yüz ve elleri gözünün önünde duran kendi ma'şûkundan bî-haberdir; ve kendinin keşfinden dahi gâfildir. Ya'ni kendisinde ma'şûkunu keşfetmek ve bilmek hassası mevcûd olduğu hâlde onun da farkında değildir. 1079. Denizde gevher gibidir ki, "Deniz nerede?" der ve o sadef gibi olan hayâl onun duvarıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1079. Denizde inci gibidir ki, "Deniz nerede?" der ve o sedef gibi olan hayâl onun duvarıdır. 1076. "Hey!. Bu senin altındaki at zahir değil midir?" dedi. "Evet, lakin bir atı muhakkak kim gördü?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1076. "Hey! Bu senin altındaki at görünür değil midir?" dedi. "Evet, ama bir atı kesin olarak kim gördü?" Yani, örneğin soruyu soran kişi ısrar ederek, "Yahu bu senin altında at görünür ve meydanda değil midir?" dedi. Süvari, hâlâ gafletine devam ederek: "Evet, fakat benim aradığım atı kim gördü?" diye cevap verdi. Aynı şekilde Hak mutlak varlıktır. Bu varlık kendisi görünür ve eşyayı görünür kılar. Bu sebeple gözümüzü açtığımız zaman, etrafımızda, varlıktan başka bir şey göremeyiz. Fakat bizim aklımızın gözü şekil görmeye alışmış olduğu için, Hakk'ı şekiller gibi görmek isteriz. Bu gafletimizden haberimiz yoktur. Varlık hakkındaki açıklamalar I. cildin 610 numarasına denk gelen: [yani "Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir mutlak varlıksın!"] şerefli beytinde geçti. Ya'ni, meselâ suâlci te'kîd edip, "Yahu bu senin altında at zâhir ve mey-danda değil midir?" dedi. Süvâri, el-an gafletinde devam edip: "Evet, fakat benim aradığım atı kim gördü?" diye cevab verdi. Ve kezâ Hak vücûd-i mut-lak tır. Bu vücûd kendi zâhir ve eşyayı muzhirdir. Binâenaleyh gözümüzü açtığımız vakit, etrafımızda, varlıktan başka bir şey göremeyiz. Fakat bizim aklımızın gözü sûret görmeğe alışmış olduğu için, Hakk'ı sûretler gibi görmek isteriz. Bu gafletimizden haberimiz yoktur. Vücûd hakkındaki îzâhât I. cildin 610 numarasına müsâdif olan: [ya'ni "Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir vücûd-ı mutlaksın!"] beyt-i şerîfinde geçti. 1077. Suyun mestidir ve o, onun yüzü önündedir, su içindedir; halbuki o akıcı sudan bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1077. Suyun mestidir ve o, onun yüzü önündedir, su içindedir; halbuki o akıcı sudan habersizdir. Bu şerefli beyit, anlamı açıklamak için bir örnektir. Yani, örneğin bir kimse suyun âşıkı ve mestidir ve su da onun karşısındadır. Su içinde olduğu hâlde, akıcı sudan habersizdir. Varlık da böyledir. Bu beyt-i şerîf, tavzîh-i ma'nâ için bir misâldir. Ya'ni, meselâ bir kimse su-yun âşıkı ve mestidir ve su dahi onun muvâcehesindedir. Su içinde olduğu hâlde, akıcı sudan gāfildir. Vücûd dahi böyledir. 1078. Bir şeyin sarhoşudur, halbuki o şey onun yüzü önündedir. O şeyden ve kendinin şerhinden dahi bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1078. Bir şeyin sarhoşudur, halbuki o şey onun yüzü önündedir. O şeyden ve kendinin açıklamasından dahi habersizdir. Yani, bir kimse, herhangi bir şeyin sarhoşu ve âşığıdır ve âşık olduğu şey dahi karşısında durur. Fakat yüzü ve elleri gözünün önünde duran kendi maşukundan habersizdir; ve kendinin keşfinden dahi gafildir. Yani kendisinde maşukunu keşfetmek ve bilmek özelliği mevcut olduğu hâlde onun da farkında değildir. Ya'ni, bir kimse, herhangi bir şeyin mesti ve âşıkıdır ve âşık olduğu şey dahi muvâcehesinde durur. Fakat yüz ve elleri gözünün önünde duran ken-di ma'şûkundan bî-haberdir; ve kendinin keşfinden dahi gāfildir. Ya'ni ken-disinde ma'şûkunu keşfetmek ve bilmek hassası mevcûd olduğu hâlde onun da farkında değildir. 1079. Denizde gevher gibidir ki, "Deniz nerede?" der ve o sadef gibi olan ha-yal onun duvarıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1079. Denizde inci gibidir ki, "Deniz nerede?" der ve o sedef gibi olan hayal onun duvarıdır. Bu şerefli beyitte, Hakk'ın mutlak varlığı "deniz"e, insan "inci"ye ve insanın hayali de incinin "sedef"ine benzetilmiştir. Yani, hakiki varlık denizindeki insan, o varlıkta kaybolmuş olduğu hâlde, onu arayıp "Nerededir?" der. Çünkü onun Hak hakkındaki hayali, incinin sedefi gibi, kendisine denizi göstermeye engel ve duvar olmuştur; ve onun hayali, Hakk'ın varlıkların dışında olduğu merkezindedir; ve bu hayal ile Hakk'ı eksikliklerden arındırdığını zanneder. Bu beyt-i şerîfte, vücûd-i mutlak-ı Hak "derya"ya ve insan "inci"ye ve insanın hayâli de incinin "sadef"ine teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, vücûd-i hakîkî deryâsındaki insan, o vücûdda müstağrak olduğu hâlde, onu arayıp "Nerededir?" der. Zîrâ onun Hak hakkındaki hayâli, incinin sadefi gibi, kendisine deryâyı göstermeğe hicâb ve duvar olmuştur; ve onun hayâli, Hak, mevcûdâtın haricinde olduğu merkezindedir; ve bu hayâl ile Hakk'ı tenzîh ettiğini zanneder. 1080. "O nerededir?" demek, onun hicabı olur. Onun güneşinin ziyasının bu[1081]lutu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1080. "O nerededir?" demek, onun perdesi olur. Onun güneşinin ışığının bulutu olur. Yani bütün varlıkların özleri Hakk'ın varlığında batmışken, gafil birinin, "O nerededir?" demesi, onun perdesi ve örtüsü olur. Çünkü Hakk'ı eşyanın dışında ve görünmez hayal etmiştir; ve bu gaflet, Hak varlığı güneşinin ışığının bulutu olmuştur. Hak varlığı güneşinin ışığı mesabesinde olan sıfatları ve isimleri Âdem'de tecelli etmektedir. Gafil olan kimse, Hakk'ı dışarıda aradığı için onun bu gafleti ve araması bu ışıklara bulut ve perde olmuştur. Çünkü o gafil bunları kendi varlığından ortaya çıktığını zanneder ve ayrıca da Hakk'ı arar. Mısrî-i Niyâzî'nin (k.s.) beyti: Öyle sanırdım ayrıyım, dost başkadır ben başkayım. Ben dışarıda arar idim, o can içinde can imiş. Ya'ni cemî'-i zevât-ı eşyâ vücûd-i Hak'ta müstağrak iken, bir gāfilin, "O nerededir?" demesi, onun hicabı ve perdesi olur. Zîrâ Hakk'ı eşyanın hâricinde ve gaib hayal etmiştir; ve bu gaflet vücûd-ı Hak güneşinin ziyâsının bulutu olmuştur. Vücûd-i Hak güneşinin ziyâsı mesâbesinde olan sıfât ve esmâsı Adem'de mütecellîdir. Gāfil olan kimse, Hakk'ı hariçte aradığı için onun bu gafleti ve araması bu ziyalara bulut ve perde olmuştur. Çünki o gāfil bunları kendi vücûdundan peyda olduğunu zanneder ve ayrıca da Hakk'ı arar. Beyt-i Mısrî-i Niyâzî (k.s.): Öyle sanırdım ayrıyım, dost gayrıdır ben gayrıyım Ben taşrada arar idim, ol cân içinde cân imiş 1081. Onun gözünün bağı dahi kötü gözüdür. Onun seddinin refinin aynı onun seddi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1081. Onun gözünün bağı dahi kötü gözüdür. Onun perdesinin kalkması, aynı zamanda onun perdesi olmuştur. Bilinmeli ki, insanda beşi görünen ve beşi de görünmeyen olmak üzere on duyu vardır. Bunlara "on duyu" derler. Bu duyuların her biri, kendilerine özgü olan idrakler tarafına yönelirler; ve kalbin yönelişi de doğal olarak bu idrakler tarafına bölünür. Bu durumda, onun basiret gözünün bağı ve perdesi, kötü ve yanlış gören bir göz olan görüneni görendir. Çünkü görünen göz, çokluğa yöneliktir ve Hakk yolcusunun kendi benliği mevcutken vahdet (birlik) müşahedesi gerçekleşmez. Bu sebeple, bir kimse duyuları farklı idrakler tarafına yönelmişken, "Ben perdeyi kaldırıp Hakk'a yöneldim," dese; onun bu iddiasının kendisi, onun basiret gözünün perdesi olur. Bu şerefli beyitte, Hakk'ın mutlak varlığı "derya"ya, insan "inci"ye ve insanın hayali de incinin "sedef"ine benzetilmiştir. Yani, hakiki varlık deryasındaki insan, o varlıkta batmış olduğu hâlde, onu arayıp "Nerededir?" der. Çünkü onun Hakk hakkındaki hayali, incinin sedefi gibi, kendisine deryayı göstermeye engel ve duvar olmuştur; ve onun hayali, Hakk'ın varlıkların dışında olduğu merkezindedir; ve bu hayal ile Hakk'ı tenzih ettiğini zanneder. Ma'lûm olsun ki, insanda beşi zâhir ve beşi de bâtın olmak üzere on havâs vardır. Bunlara "meşâir-i aşere" derler. Bu havâssin her biri kendilerine mahsûs olan idrâkât tarafına teveccüh ederler; ve kalbin teveccühü de bittabi' bu idrâkât tarafına münkasim olur. Bu sûrette onun basar-ı basîretinin bağı ve perdesi kötü ve yanlış görücü bir göz olan zâhiri görendir. Zîrâ zâhir gözü keserâta müteveccih ve sâlikin kendisinin kendiliği mevcûd iken müşâhede-i vahdet hâsıl olmaz. Binaenaleyh bir kimse havâssi idrâkât-ı muhtelife tarafına müteveccih iken, "Ben perdeyi kaldırıp Hakk'a müteveccih oldum," dese; onun bu iddiasının "ayn"ı, onun basîret gözünün seddi olur. Bu beyt-i şerîfte, vücûd-i mutlak-ı Hak "derya"ya ve insan "inci"ye ve insanın hayâli de incinin "sadef"ine teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, vücûd-i hakîkî deryâsındaki insan, o vücûdda müstağrak olduğu hâlde, onu arayıp "Nerededir?" der. Zîrâ onun Hak hakkındaki hayâli, incinin sadefi gibi, kendisine deryâyı göstermeğe hicâb ve duvar olmuştur; ve onun hayâli, Hak, mevcûdâtın haricinde olduğu merkezindedir; ve bu hayâl ile Hakk'ı tenzîh ettiğini zanneder. 1080. "O nerededir?" demek, onun hicabı olur. Onun güneşinin ziyasının bulutu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1080. "O nerededir?" demek, onun perdesi olur. Onun güneşinin ışığının bulutu olur. Yani bütün varlıkların özleri Hakk'ın varlığında kaybolmuşken, gafil birinin, "O nerededir?" demesi, onun perdesi ve örtüsü olur. Çünkü Hakk'ı eşyanın dışında ve görünmez hayal etmiştir; ve bu gaflet, Hakk'ın varlığı güneşinin ışığının bulutu olmuştur. Hakk'ın varlığı güneşinin ışığı mesabesinde olan sıfatları ve isimleri Âdem'de tecelli etmiştir. Gafil olan kimse, Hakk'ı dışarıda aradığı için onun bu gafleti ve araması bu ışıklara bulut ve perde olmuştur. Çünkü o gafil bunları kendi varlığından meydana geldiğini zanneder ve ayrıca da Hakk'ı arar. Mısrî Niyâzî'nin (k.s.) beyti: Öyle sanırdım ayrıyım, dost başkadır ben başkayım. Ben dışarıda arardım, o can içinde can imiş. Ya'ni cemî'-i zevât-ı eşyâ vücûd-i Hak'ta müstağrak iken, bir gāfilin, "O nerededir?" demesi, onun hicabı ve perdesi olur. Zîrâ Hakk'ı eşyanın hâricinde ve gaib hayal etmiştir; ve bu gaflet vücûd-ı Hak güneşinin ziyâsının bulutu olmuştur. Vücûd-i Hak güneşinin ziyâsı mesâbesinde olan sıfât ve esmâsı Adem'de mütecellîdir. Gāfil olan kimse, Hakk'ı hariçte aradığı için onun bu gafleti ve araması bu ziyalara bulut ve perde olmuştur. Çünki o gāfil bunları kendi vücûdundan peyda olduğunu zanneder ve ayrıca da Hakk'ı arar. Beyt-i Mısrî-i Niyâzî (k.s.): Öyle sanırdım ayrıyım, dost gayrıdır ben gayrıyım Ben taşrada arar idim, ol cân içinde cân imiş 1081. Onun gözünün bağı dahi kötü gözüdür. Onun seddinin refinin aynı onun seddi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1081. Onun gözünün bağı da kötü gözüdür. Onun perdesinin kalkması, aynı zamanda onun perdesi olmuştur. Bilinmeli ki, insanda beşi görünen ve beşi de görünmeyen olmak üzere on duyu vardır. Bunlara "on duyu" derler. Bu duyuların her biri, kendilerine özgü idrak ettikleri şeylere yönelirler; kalbin yönelişi de doğal olarak bu idrak edilen şeylere bölünür. Bu durumda onun basiret gözünün bağı ve perdesi, kötü ve yanlış gören bir göz olan, görüneni görendir. Çünkü görünen göz, çokluğa yöneliktir ve Hakk yolcusunun kendi benliği mevcutken vahdet (birlik) müşahedesi gerçekleşmez. Bu sebeple bir kimse duyuları farklı idrak edilen şeylere yönelmişken, "Ben perdeyi kaldırıp Hakk'a yöneldim," dese; onun bu iddiasının kendisi, onun basiret gözünün perdesi olur. Ma'lûm olsun ki, insanda beşi zâhir ve beşi de bâtın olmak üzere on havâs vardır. Bunlara "meşâir-i aşere" derler. Bu havâssin her biri kendilerine mahsûs olan idrâkât tarafına teveccüh ederler; ve kalbin teveccühü de bit-tabi' bu idrâkât tarafına münkasim olur. Bu sûrette onun basar-ı basîretinin bağı ve perdesi kötü ve yanlış görücü bir göz olan zâhiri görendir. Zîrâ zâhir gözü keserâta müteveccih ve sâlikin kendisinin kendiliği mevcûd iken müşâhede-i vahdet hâsıl olmaz. Binaenaleyh bir kimse havâssi idrâkât-ı muhtelife tarafına müteveccih iken, "Ben perdeyi kaldırıp Hakk'a müteveccih oldum," dese; onun bu iddiasının "ayn"ı, onun basîret gözünün seddi olur. 1082. Onun kulağının bağı dahi onun aklıdır. Aklını Hakk'a tut! Ey onun medhûşu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1082. Onun kulağının bağı dahi onun aklıdır. Aklını Hakk'a tut! Ey onun şaşkını! "Medhûş", şaşkın olmak anlamına gelen "dehşet" mastarından türemiş bir ism-i mef'ûl olup "şaşkın" anlamındadır. Yani, bu gafil kişinin kulağının bağı ve perdesi de onun aklıdır. Çünkü onun aklı kesretler (çokluklar) tarafına yönelmiştir ve her tarafa dağılmıştır. Ey Hakk'ın şaşkını olan kimse, aklını ayrılıktan topla da tamamen Hakk'a yönelt! در تفسير قوله عليه السلام مَنْ جَعَلَ الْهُمُومَ هَمَا وَاحِدًا كَفَاهُ اللهُ سائِرَ هُمُومَه ومَنْ تَفَرَّقَتْ بِهِ الهُمُومُ لا يُبَالِى اللَّهُ فِي أَيِّ وَادٍ مِنْهَا هَلَكَ Aleyhisselâm'ın "Kim gamlarını tek bir gam yaparsa, Allah onun diğer gamlarına yeter. Kimin gamları dağılırsa, Allah onun hangi vadide helak olduğuna aldırış etmez" sözünün açıklaması hakkındadır. "Medhûş”, mütehayyir olmak ma'nâsına olan "dehşet" masdarından ism-i mef'ûl olup "mütehayyir" ma'nâsınadır. Ya'ni, bu gāfilin kulağının bağı ve perdesi de onun aklıdır. Zîrâ onun aklı keserât tarafına müteveccihtir ve her tarafa taksîm olunmuştur. Ey Hakk'ın mütehayyiri olan kimse, aklını tefrikadan topla da kâmilen Hakk'a tut!" در تفسير قوله عليه السلام مَنْ جَعَلَ الْهُمُومَ هَمَا وَاحِدًا كَفَاهُ اللهُ سائِرَ هُمُومَه ومَنْ تَفَرَّقَتْ بِهِ الهُمُومُ لا يُبَالِى اللَّهُ فِي أَيِّ وَادٍ مِنْهَا هَلَكَ Aleyhisselâm'ın "Bir kimse gamlarını bir gam kılsa, Allah onun sâir gamlarına kifâyet eder ve bir kimse gamlarını müteferrik kılsa Allah kayırmaz onlardan herhangi bir vâdîde helâk olur" kavlinin tefsîri hakkındadır 1083. Aklını cihetlere tevzî eyledin; o türrehât bir yaprağa değmez!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1083. Aklını yönlere dağıttın; o boş sözler bir yaprağa değmez! "Türrehat", anlamsız boş sözler demektir. Halk, "saçma sapan" diye ifade eder. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, sen aklını çeşitli yönlere dağıttın ve dış ve iç duyularını her birinin kendisine özgü olan idrakleriyle meşgul ettin. Halbuki bunların hiçbiri bir yaprağa ve bir buluta değmez. "Türrehat", ma'nâsız boş sözler demek olur. Avâm, "saçma sapan" ta'bîr ederler. Ya'ni, "Ey sâlik, sen aklını muhtelif cihetlere dağıttın ve havâss-i zâhire ve bâtıneni her birinin kendisine mahsûs olan idrâkâtıyla meşgül ettin. Halbuki bunların hiçbirisi bir yaprağa ve bir buluta değmez. 1084. Akıl suyunu her dikenin kökü çeker. Senin aklının suyu meyve tarafına nasıl erişir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1084. Akıl suyunu her dikenin kökü çeker. Senin aklının suyu meyve tarafına nasıl erişir? Bu şerefli beyitte; insan bedeni "bostan"a, duyuların idrakleri "dikenler"e, nefsanî kuvvet de bu dikenlerin köküne ve ruhun kuvveti de "mey-" Bu beyt-i şerîfte; cism-i beşer "bostan"a ve idrâkât-ı havâs "dikenler"e ve nefsânî olan kuvvet dahi bu dikenlerin köküne ve rûhun kuvveti dahi "mey- 1082. Onun kulağının bağı dahi onun aklıdır. Aklını Hakk'a tut! Ey onun medhûşu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1082. Onun kulağının bağı dahi onun aklıdır. Aklını Hakk'a tut! Ey onun şaşkını! "Medhûş", şaşkın olmak anlamına gelen "dehşet" mastarından ism-i mef'ûl olup "şaşkın" anlamındadır. Yani, bu gâfilin kulağının bağı ve perdesi de onun aklıdır. Çünkü onun aklı kesret (çokluk) tarafına yöneliktir ve her tarafa dağılmıştır. Ey Hakk'ın şaşkını olan kimse, aklını ayrılıktan topla da tamamen Hakk'a tut! در تفسير قوله عليه السلام مَنْ جَعَلَ الْهُمُومَ هَمَا وَاحِدًا كَفَاهُ اللهُ سائِرَ هُمُومَه ومَنْ تَفَرَّقَتْ بِهِ الهُمُومُ لا يُبَالِى اللَّهُ فِي أَيِّ وَادٍ مِنْهَا هَلَكَ Aleyhisselâm'ın "Bir kimse gamlarını bir gam kılsa, Allah onun diğer gamlarına yeter ve bir kimse gamlarını dağınık kılsa Allah önemsemez onlardan herhangi bir vadide helâk olur" sözünün açıklaması hakkındadır. “Medhûş”, mütehayyir olmak ma'nâsına olan “dehşet” masdarından ism-i mef'ûl olup “mütehayyir” ma'nâsınadır. Ya'ni, bu gāfilin kulağının bağı ve perdesi de onun aklıdır. Zîrâ onun aklı keserât tarafına müteveccihtir ve her tarafa taksîm olunmuştur. Ey Hakk'ın mütehayyiri olan kimse, aklını tefrikadan topla da kâmilen Hakk'a tut! در تفسير قوله عليه السلام مَنْ جَعَلَ الْهُمُومَ هَمَا وَاحِدًا كَفَاهُ اللهُ سائِرَ هُمُومَه ومَنْ تَفَرَّقَتْ بِهِ الهُمُومُ لا يُبَالِى اللَّهُ فِي أَيِّ وَادٍ مِنْهَا هَلَكَ Aleyhisselâm'ın "Bir kimse gamlarını bir gam kılsa, Allah onun sâir gamlarına kifâyet eder ve bir kimse gamlarını müteferrik kılsa Allah kayırmaz onlardan herhangi bir vâdîde helâk olur" kavlinin tefsîri hakkındadır 1083. Aklını cihetlere tevzî eyledin; o türrehât bir yaprağa değmez!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1083. Aklını yönlere dağıttın; o boş sözler bir yaprağa değmez! "Türrehat", anlamsız boş sözler demektir. Halk, "saçma sapan" diye ifade eder. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, sen aklını çeşitli yönlere dağıttın ve dış ve iç duyularını her birinin kendisine özgü olan idrakleriyle meşgul ettin. Halbuki bunların hiçbiri bir yaprağa ve bir buluta değmez. “Türrehat”, ma'nâsız boş sözler demek olur. Avâm, “saçma sapan” ta'bîr ederler. Ya'ni, “Ey sâlik, sen aklını muhtelif cihetlere dağıttın ve havâss-i zâhire ve bâtıneni her birinin kendisine mahsûs olan idrâkâtıyla meşgül ettin. Halbuki bunların hiçbirisi bir yaprağa ve bir buluta değmez. 1084. Akıl suyunu her dikenin kökü çeker. Senin aklının suyu meyve tarafına nasıl erişir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1084. Akıl suyunu her dikenin kökü çeker. Senin aklının suyu meyve tarafına nasıl erişir? Bu şerefli beyitte; insan bedeni "bostan"a, duyuların idrakleri "dikenler"e, nefsanî kuvvet de bu dikenlerin köküne ve ruhun kuvveti de "meyve"ye benzetilmiştir. Yani, insan bedeninin bostanına yağan akıl suyunu, duyuların idraklerinden her birinin kökü olan nefsanî kuvvetler çeker ve emer. Bu sebeple bu akıl suyu ruhanî kuvvetler tarafına ulaşamadığından o kuvvetler gelişip büyüyemez. Bu beyt-i şerîfte; cism-i beşer “bostan”a ve idrâkât-ı havâs “dikenler”e ve nefsânî olan kuvvet dahi bu dikenlerin köküne ve rûhun kuvveti dahi “mey- ve"ye teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, cism-i beşer bostanına yağan akıl suyunu, idrâkât-ı havâstan her birinin kökü olan kuvâ-yı nefsâniyye çeker ve emer. Binâenaleyh bu akıl suyu kuvâ-yı rûhânî tarafına vâsıl olamadığından o kuvvetler neşv ü nemâ bulamaz. 1085. Âgâh ol, o kötü dalı vur, onu uzaklaştır! Bu latîf dala su ver, onu ye-ni et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1085. Bilinçli ol, o kötü dalı kes, onu uzaklaştır! Bu latif dala su ver, onu taze et! "Hav kerden", "kenden" ve "dûr kerden" yani koparmak ve uzaklaştırmak anlamındadır (Burhan ve Şemsü'l-Lügât). Yani, "Bilinçli ol, akıl suyunu çeken o kötü nefsanî kuvvet dalını kes, onu kopar ve uzaklaştır! O suyu, bu latif olan ruhanî kuvvet dalına ver! Bu beden bahçesinde onu taze ve canlı yap!" "Hav kerden", "kenden" ve "dûr kerden" Ya'ni koparmak ve uzaklaştırmak ma'nâsınadır (Burhân ve Şemsü'l-Lügât). Ya'ni, "Âgâh ol, akıl suyunu çeken o kötü kuvve-i nefsânî dalını vur, onu kopar ve uzaklaştır! O suyu, bu latîf olan kuvve-i rûhânî dalına ver! Bu cisim bostanında onu ter ü tâze yap!" 1086. Bu zamanda her ikisi de yeşildirler; sona bak ki bu bâtıl olur, ondan meyve biter.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1086. Bu zamanda her ikisi de yeşildirler; sona bak ki bu bâtıl olur, ondan meyve biter. Şimdi bu dünya hayatında, hem nefsanî kuvvetin hem de ruhanî kuvvetin her ikisi de yeşildir; ve her ikisinin de hükmü geçerlidir. Fakat sonunda zahirî ölüm vasıtasıyla bu nefsanî kuvvet söner ve yeşilliği tamamen bâtıl olur. Aksine o ruhanî kuvvetten hem bu âlemde hem de berzah âleminde (ölümden sonraki âlem) iyi amellerin meyvesi gelişir ve büyür. Şimdi bu hayât-ı dünyeviyyede, hem kuvve-i nefsâniyyenin ve hem de kuvve-i rûhâniyyenin her ikisi de yeşildir; ve her ikisinin de hükmü cârîdir. Fakat sonunda sûrî ölüm vâsıtasıyla bu nefsânî kuvvet söner ve yeşilliği bi-tip bâtıl olur. Halbuki o kuvve-i rûhâniyyeden hem bu âlemde ve hem de âlem-i berzahta a'mâl-i hasene meyvesi neşv ü nemâ bulur. 1087. Bağın suyu buna helâl ve ona harâmdır. Farkı sonunda görürsün ves-selâm!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1087. Bağın suyu buna helâl, ona haramdır. Farkı sonunda görürsün, vesselam! İnsan bedeninin bağının akıl suyu, bu ruhanî kuvvete helâl, nefsanî kuvvete haramdır. Sen bu ikisini sulamanın farkını sonunda, yani iradî ölümle bu âlemde veya zorunlu ölümle ahiret âleminde görürsün. Cism-i beşer bağının akıl suyu bu kuvve-i rûhâniye helâl ve kuvve-i nef-sâniye harâmdır. Sen bu ikisini sulamanın farkını sonunda, ya'ni mevt-i ih-tiyârî ile bu âlemde veyâhud mevt-i ıztırârî ile âlem-i âhirette görürsün. 1088. Adl ne olur? Ağaçlara su verici olmaktır. Zulüm ne olur? Dikene su vermektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1088. Adalet ne olur? Ağaçlara su verici olmaktır. Zulüm ne olur? Dikene su vermektir. Yani, adaletin anlamı, faydası olan işi yapmaktır; ve zulmün anlamı faydasız bir işi yapmaktır. Bu sebeple, meyve veren ağaçları sulamak adalettir; ve buna benzetilmiştir. Yani, insan bedeninin bahçesine yağan akıl suyunu, duyuların idraklerinden her birinin kökü olan nefsanî kuvvetler çeker ve emer. Bu sebeple bu akıl suyu ruhanî kuvvetler tarafına ulaşamadığından o kuvvetler gelişip büyüyemez. Ya'ni, adlin ma'nâsı, fâidesi olan işi işlemek; ve zulmün ma'nâsı fâide-siz bir işi yapmaktır. Binâenaleyh, meyve veren ağaçları sulamak adldir; ve ve"ye teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, cism-i beşer bostanına yağan akıl suyunu, idrâkât-ı havâstan her birinin kökü olan kuvâ-yı nefsâniyye çeker ve emer. Binâenaleyh bu akıl suyu kuvâ-yı rûhânî tarafına vâsıl olamadığından o kuvvetler neşv ü nemâ bulamaz. 1085. Âgâh ol, o kötü dalı vur, onu uzaklaştır! Bu latif dala su ver, onu yeni et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1085. Bilinçli ol, o kötü dalı kes, onu uzaklaştır! Bu latif dala su ver, onu taze et! "Hav kerden", "kenden" ve "dûr kerden" yani koparmak ve uzaklaştırmak anlamındadır (Burhan ve Şemsü'l-Lügat). Yani, "Bilinçli ol, akıl suyunu çeken o kötü nefsanî kuvvet dalını kes, onu kopar ve uzaklaştır! O suyu, bu latif olan ruhanî kuvvet dalına ver! Bu beden bahçesinde onu taze ve canlı yap!" "Hav kerden", "kenden" ve "dûr kerden" Ya'ni koparmak ve uzaklaştırmak ma'nâsınadır (Burhân ve Şemsü'l-Lügāt). Ya'ni, "Âgâh ol, akıl suyunu çeken o kötü kuvve-i nefsânî dalını vur, onu kopar ve uzaklaştır! O suyu, bu latîf olan kuvve-i rûhânî dalına ver! Bu cisim bostanında onu ter ü tâze yap!" 1086. Bu zamanda her ikisi de yeşildirler; sona bak ki bu bâtıl olur, ondan meyve biter.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1086. Bu zamanda her ikisi de yeşildirler; sona bak ki bu bâtıl olur, ondan meyve biter. Şimdi bu dünya hayatında, hem nefsanî kuvvetin hem de ruhanî kuvvetin her ikisi de yeşildir; ve her ikisinin de hükmü geçerlidir. Fakat sonunda zahirî ölüm aracılığıyla bu nefsanî kuvvet söner ve yeşilliği bitip bâtıl olur. Aksine o ruhanî kuvvetten hem bu âlemde hem de berzah âleminde (ölümden sonraki âlem) iyi amellerin meyvesi gelişir ve büyür. Şimdi bu hayât-ı dünyeviyyede, hem kuvve-i nefsâniyyenin ve hem de kuvve-i rûhâniyyenin her ikisi de yeşildir; ve her ikisinin de hükmü cârîdir. Fakat sonunda sûrî ölüm vâsıtasıyla bu nefsânî kuvvet söner ve yeşilliği bitip bâtıl olur. Halbuki o kuvve-i rûhâniyyeden hem bu âlemde ve hem de âlem-i berzahta a'mâl-i hasene meyvesi neşv ü nemâ bulur. 1087. Bağın suyu buna helâl ve ona harâmdır. Farkı sonunda görürsün vesselâm!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1087. Bağın suyu buna helâl ve ona haramdır. Farkı sonunda görürsün vesselâm! İnsan bedeninin (cism-i beşer) bağının akıl suyu, bu ruhanî kuvvete (kuvve-i rûhânîye) helâl ve nefsanî kuvvete (kuvve-i nefsânîye) haramdır. Sen bu ikisini sulamanın farkını sonunda, yani iradî ölüm (mevt-i ihtiyârî) ile bu âlemde veya zorunlu ölüm (mevt-i iztırârî) ile ahiret âleminde görürsün. Cism-i beşer bağının akıl suyu bu kuvve-i rûhânîye helâl ve kuvve-i nefsânîye harâmdır. Sen bu ikisini sulamanın farkını sonunda, ya'ni mevt-i ihtiyârî ile bu âlemde veyâhud mevt-i iztırârî ile âlem-i âhirette görürsün. 1088. Adl ne olur? Ağaçlara su verici olmaktır. Zulüm ne olur? Dikene su vermektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1088. Adalet ne olur? Ağaçlara su verici olmaktır. Zulüm ne olur? Dikene su vermektir. Yani, adaletin anlamı, faydası olan işi yapmaktır; ve zulmün anlamı faydasız bir işi yapmaktır. Bu sebeple, meyve veren ağaçları sulamak adalettir; ve Ya'ni, adlin ma'nâsı, fâidesi olan işi işlemektir; ve zulmün ma'nâsı fâidesiz bir işi yapmaktır. Binâenaleyh, meyve veren ağaçları sulamak adldir; ve 1089. Adl bir ni'meti yerine koymaktır. Her bir su çekici olan kök için değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1089. Adalet, bir nimeti yerine koymaktır. Her bir su çekici olan kök için değil! Zararlı olan dikenlere su vermek ise zulümdür. Çünkü "zulüm", sözlükte bir şeyi yerinden başka bir yere koymaktır. "Adalet" ise bir şeyi yerine koymaktır. Adalet, her bir suyu çeken kökü sulamak değil, bu su nimetini lâyık bir yer olan meyve verici ağaçların köküne koymaktır. muzır olan dikenlere su vermek ise zulümdür. Zîrâ “zulüm", lügatte bir şeyi mevzi'inin gayrına koymaktır. "Adl", ise bir şeyi yerine koymaktır. Adl, her bir suyu çeken kökü sulamak değil, bu su ni'metini lâyık bir mahal olan meyve verici ağaçların köküne koymaktır. 1090. Zulüm ne olur? Bir nâ-mevzi'e koymaktır ki, beladan başkasına bir [1091] menba' olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1090. Zulüm ne olur? Bir şeyi uygun olmayan bir yere koymaktır ki, beladan başkasına bir kaynak olmaz. Yani zulmün sözlük anlamı, bir şeyi kendi yerinden başka bir yere koymaktır ki, bu tersine koyma, beladan başka bir şeye kaynak olmaz. Örneğin gazilerin eline silah vermek adalettir. Fakat eşkıyanın eline silah vermek bir bela kaynağı hazırlamak demek olduğundan, zulümdür. Bunun gibi akıl suyuyla nefsanî kuvvetlerini sulayıp onların gelişmesine hizmet etmek, bir şakinin eline silah vermek mahiyetinde olur. Ya'ni zulmün ma'nâ-yı lügavîsi, bir şeyi mahallinin gayrına koymaktır ki, bu ma'kûs koyma, belâdan başka bir şeye menba' olmaz. Meselâ gāzilerin eline silâh vermek adldir. Fakat eşkıyânın eline silâh vermek bir belâ menba'ı ihzâr etmek demek olduğundan, zulümdür. Bunun gibi akıl suyuyla nefsânî kuvvetlerini sulayıp onların neşv ü nemâsına hizmet etmek, bir şakînin eline silâh vermek mâhiyetinde olur. 1091. Hakk'ın ni'metini cana ve akla ver! Zahîr ve düğüm dolu olan tab'a değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1091. Hakk'ın nimetini cana ve akla ver! Sıkıntılı ve düğüm dolu olan tabiata değil! "Zahîr", şiddetle nefes almak ve inlemek, karın ağrısı, ishal ve dizanteri demektir. "Girih", düğüm anlamındadır. "Zahîr" ve "girih"ten maksat, burada hayvanlık tabiatının üzüntülü emelleri ve kördüğüm mesabesinde olan hazları ve lezzetleridir. "Hakk'ın nimeti"nden maksat, irade ve kudrettir. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, bu dünya hayatında Hakk'ın sana bir nimet olarak verdiği irade ve kudreti canına ve aklına sarf et! Hayvanlık tabiatının karın ağrısı mesabesinde olan üzüntülü emellerine ve kördüğüm mesabesinde olan onun hazlarına ve lezzetlerine sarf etme! "Zahîr" (زحير), şiddetle nefes almak ve nâle etmek ve karın ağrısı ve ishal ve dizanteri demektir. "Girih", düğüm ma'nâsınadır. "Zahîr" ve "girih"ten murâd, burada hayvanlık tab'ının üzüntülü emelleri ve kördüğüm mesâbesinde olan huzûzat ve telezzüzâtıdır. “Ni'met-i Hak"tan murâd, irâde ve kudrettir. Ya'ni, "Ey sâlik bu hayât-ı dünyeviyyede Hakk'ın sana bir ni'met olarak verdiği irâde ve kudreti canına ve aklına sarfet! Hayvanlık tabîatının karın ağrısı mesâbesinde olan üzüntülü emellerine ve kördüğüm mesâbesinde olan onun huzûz ve telezzüzâtına sarfetme! 1092. Gamın cengini tenin üzerine yüklet! O can çekişmeyi kalb ve can üzerine koy!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1092. Gamın savaşını bedenin üzerine yükle! O can çekişmeyi kalp ve can üzerine koy! Hayat mücadelesinin gamını ancak bedenin üzerine yükle, o senin can çekişmeni kalbine ve insan ruhunun üzerine az yükle! Yani, bu âlemde bedenin zararlı olan dikenlere su vermek ise zulümdür. Çünkü "zulüm", sözlükte bir şeyi yerinden başka bir yere koymaktır. "Adalet" ise bir şeyi yerine koymaktır. Mücadele-i hayat gamını ancak cismin üzerine yüklet, o senin can çekişmeni kalbine ve rûh-i insânînin üzerine az yüklet! Ya'ni, bu âlemde cismin muzır olan dikenlere su vermek ise zulümdür. Zîrâ “zulüm", lügatte bir şeyi mevzi'inin gayrına koymaktır. "Adl", ise bir şeyi yerine koymaktır. 1089. Adl bir ni'meti yerine koymaktır. Her bir su çekici olan kök için değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1089. Adalet, bir nimeti yerine koymaktır. Her bir su çekici olan kök için değil! Adalet, her bir suyu çeken kökü sulamak değil, bu su nimetini lâyık bir yer olan meyve verici ağaçların köküne koymaktır. Adl, her bir suyu çeken kökü sulamak değil, bu su ni'metini lâyık bir mahal olan meyve verici ağaçların köküne koymaktır. 1090. Zulüm ne olur? Bir nâ-mevzi'e koymaktır ki, beladan başkasına bir [1091] menba' olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1090. Zulüm ne olur? Bir şeyi uygun olmayan bir yere koymaktır ki, beladan başkasına bir kaynak olmaz. Yani zulmün sözlük anlamı, bir şeyi kendi yerinden başka bir yere koymaktır ki, bu tersine koyma, beladan başka bir şeye kaynak olmaz. Örneğin gazilerin eline silah vermek adalettir. Fakat eşkıyanın eline silah vermek bir bela kaynağı hazırlamak demek olduğundan, zulümdür. Bunun gibi akıl suyuyla nefsanî kuvvetlerini sulayıp onların gelişmesine hizmet etmek, bir şakinin eline silah vermek mahiyetinde olur. Ya'ni zulmün ma'nâ-yı lügavîsi, bir şeyi mahallinin gayrına koymaktır ki, bu ma'kûs koyma, belâdan başka bir şeye menba' olmaz. Meselâ gāzilerin eline silâh vermek adldir. Fakat eşkıyânın eline silâh vermek bir belâ menba'ı ihzâr etmek demek olduğundan, zulümdür. Bunun gibi akıl suyuyla nefsânî kuvvetlerini sulayıp onların neşv ü nemâsına hizmet etmek, bir şakînin eline silâh vermek mâhiyetinde olur. 1091. Hakk'ın ni'metini cana ve akla ver! Zahîr ve düğüm dolu olan tab'a değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1091. Hakk'ın nimetini cana ve akla ver! Sıkıntılı ve düğüm dolu olan tabiata değil! "Zahîr", şiddetle nefes almak ve inlemek, karın ağrısı, ishal ve dizanteri demektir. "Girih", düğüm anlamındadır. "Zahîr" ve "girih"ten burada kastedilen, hayvanlık tabiatının üzüntülü emelleri ve kördüğüm gibi olan hazları ve lezzetleridir. "Hakk'ın nimeti"nden kastedilen, irade ve kudrettir. Yani, "Ey Hakk Yolcusu, bu dünya hayatında Hakk'ın sana bir nimet olarak verdiği irade ve kudreti canına ve aklına harca! Hayvanlık tabiatının karın ağrısı gibi olan üzüntülü emellerine ve kördüğüm gibi olan onun hazlarına ve lezzetlerine harcama!" “Zahîr” (زحیر) , şiddetle nefes almak ve nâle etmek ve karın ağrısı ve ishal ve dizanteri demektir. “Girih”, düğüm ma'nâsınadır. “Zahîr” ve “girih”ten murâd, burada hayvanlık tab'ının üzüntülü emelleri ve kördüğüm mesâbesinde olan huzûzat ve telezzüzâtıdır. “Ni'met-i Hak"tan murâd, irâde ve kudrettir. Ya'ni, "Ey sâlik bu hayât-ı dünyeviyyede Hakk'ın sana bir ni'met olarak verdiği irâde ve kudreti canına ve aklına sarfet! Hayvanlık tabîatının karın ağrısı mesâbesinde olan üzüntülü emellerine ve kördüğüm mesâbesinde olan onun huzûz ve telezzüzâtına sarfetme! 1092. Gamın cengini tenin üzerine yüklet! O can çekişmeyi kalb ve can üzerine koy!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1092. Gamın savaşını bedenin üzerine yükle! O can çekişmeyi kalp ve can üzerine koy! Hayat mücadelesinin gamını ancak cismin üzerine yükle, o senin can çekişmeni kalbine ve insan ruhunun üzerine az yükle! Yani, bu âlemde cismin ihtiyaçları da vardır; fakat o ihtiyaçların tedariki için yapacağın mücadelelerden ancak cismin etkilensin! Yapamadım, edemedim, diye kalbini ve canını çok etkileme ve o mücadele gamını tamamen bunlara yükleme! Cismin idare olmakla beraber kalbini ve ruhunu geniş tut! Onların manevî zevklerine engel olma! Mücadele-i hayat gamını ancak cismin üzerine yüklet, o senin can çekişmeni kalbine ve rûh-i insânînin üzerine az yüklet! Ya'ni, bu âlemde cismin ihtiyâcâtı da vardır; fakat o ihtiyâcâtın tedariki için yapacağın mücâdelâttan ancak cismin müteessir olsun! Yapamadım, edemedim, diye kalbini ve canını çok müteessir etme ve o mücadele gamını kâmilen bunlara yükletme! Cismin idare olmakla beraber kalbini ve ruhunu geniş tut! Onların ezvâk-ı ma'neviyyelerine mâni' olma! 1093. Yük ve dengi Isa'nın başı üzerine konulmuş eşek yeşillikte çifte vurur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1093. Yük ve dengi İsa'nın başı üzerine konulmuş eşek yeşillikte çifte vurur! "Teng", eşek üzerine yükledikleri "yük dengi" anlamındadır. "Merg-zâr", yeşillik; "sikîze" ve "iskîze", hayvanın çifte atması ve sıçraması demektir. Yani, ne yapalım ki ilâhî hikmet olarak bu dünyada cisim yükünün dengi ruh olan İsa'nın başı üstüne konulmuştur. O cismin ihtiyacı da vardır. O eşek mesabesinde olan cisim bu dünya yeşilliği içinde kendi arzularını isteyerek çifte atıp durur. Fakat sen onun sıçramasına ve çifte atmasına çok önem verme ve onun arzularına pek kulak asma, ruh olan İsa'ya hizmet et! "Teng", eşek üzerine yükledikleri "yük dengi" ma'nâsınadır. "Merg-zâr", yeşillik; "sikîze" ve "iskîze", hayvanın çifte atması ve sıçraması demektir. Ya'ni, ne yapalım hikmet-i ilâhî olarak bu dünyâda cisim yükünün dengi Îsâ-yı rûhun başı üstüne konulmuştur. O cismin ihtiyacı da vardır. O eşek mesâbesinde olan cisim bu dünyâ yeşilliği içinde kendi arzularını isteyerek çifte atıp durur. Fakat sen onun sıçramasına ve çifte atmasına çok ehemmiyet verme ve onun arzularına pek kulak asma, Îsâ-yı rûha hizmet et! 1094. Sürmeyi kulağa yapmak şart değildir. Kalbin işini cisimden istemek şart değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1094. Sürmeyi kulağa yapmak şart değildir. Kalbin işini cisimden istemek şart değildir. Yani, sürmenin yeri gözdür, kulağa sürme çekmek caiz değildir. Sürme kulağa sürülürse sürmeye zulüm olur. Bu sebeple her işi ehlinden istemek lazımdır. Terziden mimarlık beklemek anlamsız olduğu gibi, kalbin işini ve amelini de cisimden beklemek ve istemek anlamsız olur. Ya'ni, sürmenin mahalli gözdür, kulağa sürme çekmek câiz değildir. Sürme kulağa sürülürse sürmeye zulüm olur. Binâenaleyh her işi ehlinden istemek lâzımdır. Terziden mî'marlık beklemek abes olduğu gibi, kalbin işini ve amelini de cisimden beklemek ve istemek abes olur. 1095. Eğer gönül isen, git nazar et, horluk çekme ve eğer ten isen, şeker içme ve zehir tat!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1095. Eğer gönül isen, git bak, horluk çekme ve eğer ten isen, şeker içme ve zehir tat! Ey Hakk Yolcusu, eğer gönül isen ve kalp mertebesine ulaştın ise, git dünyaya naz et ve onun hazları, lezzetleri ve işleri için zillet ve horluk çekme! Ve eğer ten isen ve henüz cismaniyet (bedensellik) mertebesinde isen, bu dünyanın lezzetlerini ve hazlarını yeme ve içme ve onun zehrini tat ve cefalarına katlan! Ey sâlik, eğer gönül isen ve mertebe-i kalbe vâsıl oldun ise, git dünyâya nâz et ve onun huzûz ve lezzâtı ve umûru için zillet ve horluk çekme! Ve eğer ten isen ve henüz cismâniyet mertebesinde isen, bu dünyânın lezzetlerini ve hazlarını yeme ve içme ve onun zehrini tat ve cefâlarına katlan! 1096. Cisme zehir nâfi'dir ve şeker fenâdır, ten heman daha iyidir ki mededsiz ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1096. Cisme zehir faydalıdır ve şeker zararlıdır, beden hemen daha iyidir ki yardımsız olsun! ihtiyaçları da vardır; fakat o ihtiyaçların karşılanması için yapacağın mücadelelerden ancak bedenin etkilensin! Yapamadım, edemedim diye kalbini ve canını çok etkileme ve o mücadele gamını tamamen bunlara yükleme! Bedenin idare olmakla beraber kalbini ve ruhunu geniş tut! Onların manevî zevklerine engel olma! ihtiyâcâtı da vardır; fakat o ihtiyâcâtın tedariki için yapacağın mücâdelâttan ancak cismin müteessir olsun! Yapamadım, edemedim, diye kalbini ve canı- nı çok müteessir etme ve o mücadele gamını kâmilen bunlara yükletme! Cis- min idare olmakla beraber kalbini ve ruhunu geniş tut! Onların ezvâk-ı ma'neviyyelerine mâni' olma! 1093. Yük ve dengi Isa'nın başı üzerine konulmuş eşek yeşillikte çifte vurur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1093. Yük ve dengi İsa'nın başı üzerine konulmuş eşek yeşillikte çifte vurur! "Teng", eşek üzerine yükledikleri "yük dengi" anlamındadır. "Merg-zâr", yeşillik; "sikîze" ve "iskîze", hayvanın çifte atması ve sıçraması demektir. Yani, ne yapalım ki ilâhî hikmet olarak bu dünyada cisim yükünün dengi ruh olan İsa'nın başı üstüne konulmuştur. O cismin ihtiyacı da vardır. O eşek mesabesinde (derecesinde) olan cisim bu dünya yeşilliği içinde kendi arzularını isteyerek çifte atıp durur. Fakat sen onun sıçramasına ve çifte atmasına çok önem verme ve onun arzularına pek kulak asma, ruh olan İsa'ya hizmet et! "Teng", eşek üzerine yükledikleri "yük dengi" ma'nâsınadır. "Merg-zâr", yeşillik; "sikîze" ve "iskîze", hayvanın çifte atması ve sıçraması demektir. Ya'ni, ne yapalım hikmet-i ilâhî olarak bu dünyâda cisim yükünün dengi Îsâ- yı rûhun başı üstüne konulmuştur. O cismin ihtiyacı da vardır. O eşek mesâ- besinde olan cisim bu dünyâ yeşilliği içinde kendi arzularını isteyerek çifte atıp durur. Fakat sen onun sıçramasına ve çifte atmasına çok ehemmiyet ver- me ve onun arzularına pek kulak asma, Îsâ-yı rûha hizmet et! 1094. Sürmeyi kulağa yapmak şart değildir. Kalbin işini cisimden istemek şart değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1094. Sürmeyi kulağa yapmak şart değildir. Kalbin işini cisimden istemek şart değildir. Yani, sürmenin yeri gözdür, kulağa sürme çekmek caiz değildir. Sürme kulağa sürülürse sürmeye zulüm olur. Buna göre her işi ehlinden istemek lazımdır. Terziden mimarlık beklemek anlamsız olduğu gibi, kalbin işini ve amelini de cisimden beklemek ve istemek anlamsız olur. Ya'ni, sürmenin mahalli gözdür, kulağa sürme çekmek câiz değildir. Sür- me kulağa sürülürse sürmeye zulüm olur. Binâenaleyh her işi ehlinden iste- mek lâzımdır. Terziden mî'marlık beklemek abes olduğu gibi, kalbin işini ve amelini de cisimden beklemek ve istemek abes olur. 1095. Eğer gönül isen, git nazar et, horluk çekme ve eğer ten isen, şeker içme ve zehir tat!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1095. Eğer gönül isen, git bak, horluk çekme ve eğer ten isen, şeker içme ve zehir tat! Ey Hakk Yolcusu, eğer gönül isen ve kalp mertebesine ulaştın ise, git dünyaya naz et ve onun hazları, lezzetleri ve işleri için zillet ve horluk çekme! Ve eğer ten isen ve henüz cismaniyet (bedensellik) mertebesinde isen, bu dünyanın lezzetlerini ve hazlarını yeme ve içme ve onun zehrini tat ve cefalarına katlan! Ey sâlik, eğer gönül isen ve mertebe-i kalbe vâsıl oldun ise, git dünyaya nâz et ve onun huzûz ve lezzâtı ve umûru için zillet ve horluk çekme! Ve eğer ten isen ve henüz cismâniyet mertebesinde isen, bu dünyânın lezzetlerini ve hazlarını yeme ve içme ve onun zehrini tat ve cefâlarına katlan! 1096. Cisme zehir nâfidir ve şeker fenâdır, ten heman daha iyidir ki meded- siz ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1096. Bedene zehir faydalıdır ve şeker kötüdür, beden hemen daha iyidir ki yardımsız olsun! Bedene bu dünyanın zehri ve onun isteklerine ve arzularına karşı zehir gibi olan mücâhede (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) faydalıdır ve yararlıdır; aksine dünyanın bedene şeker gibi tatlı görünen hazları ve lezzetleri kötüdür. Bedenin kendi heveslerine ve arzularına karşı bir yardım görememesi, kendisi hakkında daha hayırlıdır. Cisme bu dünyanın zehri ve onun isteklerine ve arzularına karşı zehir gibi olan mücâhede ve riyâzât nâfi'dir ve fâidelidir; ve bilâkis dünyânın cisme şeker gibi tatlı görünen hazları ve lezzetleri fenâdır. Cismin kendi heveslerine ve arzularına karşı bir yardım görememesi, hakkında daha hayırlıdır. 1097. Cehennemin odunu cisimdir, onu eksik yap; ve eğer yeni odun biterse onu kopar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1097. Cehennemin odunu cisimdir, onu eksik yap; ve eğer yeni odun biterse onu kopar! Yani, cismin mayası, cehennemin ta kendisi olan tabiat ve unsurlar âlemindendir. Bu sebeple o, cehennemin odunudur. Cehennemin ateşi, onun güçlenmesiyle şiddet kazanır. Bu sebeple onun gücünü ve gelişimini azalt ve yok et; ve eğer onun kuvvetleri ve sıfatları yeniden gelişirse, onun çalı çırpı gibi olan bu sıfatlarını mücâhede (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) aracılığıyla kopar! Ya'ni, cismin mayası ayn-ı cehennem olan âlem-i tabîat ve anâsırdandır. Binâenaleyh o cehennemin odunudur. Cehennemin ateşi onun kuvvetlenmesiyle şiddet kesb eder. Binâenaleyh onun kuvvetini ve neşv ü nemâsını eksilt ve gider; ve eğer onun kuvvetleri ve sıfatları yeniden neşv ü nemâ bulursa, onun çalı çırpı gibi olan bu sıfatlarını mücâhede ve riyâzât vâsıtasıyla kopar! 1098. Ve yoksa odun hamalı olursun odun; her iki alemde Bû Leheb'in eşi gibi olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1098. Yoksa odun hamalı olursun odun; her iki âlemde Ebû Leheb'in eşi gibi olursun. "Cüft-i Ebû Leheb"den kastedilen, Ebû Leheb'in karısı olan Ümmü Cemîl'dir. Bu şerefli beyitte "Tebbet yedâ Ebî Leheb'in ve teb" sûresindeki وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ (Tebbet, 111/4) [yani "Onun karısı da odun hamalıdır. Boynunda hurma lifinden ip vardır!"] ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerimenin işârî anlamı (Kur'an ayetlerinin zahirî anlamı dışında, tasavvuf ehlinin keşfettiği gizli anlam) III. cildin 1659 numarasına denk gelen: ["Ebû Leheb'in karısının sırtı üzerinde odun dengini gördü; "O odun hamalı!" dedi.] şerefli beytinde geçti. Burada tekrarı fazladır. Yani, eğer cehennem odunu olan bedenin nefse ait sıfatlarını eksiltmez isen, odun hamalı olursun! Dünyada ve ahirette Ebû Leheb'in eşi ve karısı olan Ümmü Cemîl gibi olursun. "Cüft-i Bû-Leheb"den murâd, Ebû Leheb'in karısı olan Ümmü Cemîl'dir. Bu beyt-i şerîfte "Tebbet yedâ Ebî Leheb'in ve teb" sûre-i şerîfindeki وامرأته حمالة الحطب (Tebbet, 111/4) [ya'nî "Onun karısı da odun hammalıdır. Boynunda hurma lifinden ip vardır!"] âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîmenin ma'nâ-yı işârîsi III. cildin 1659 numarasına müsâdif olan: ["Ebû Leheb'in karısının sırtı üzerinde odun dengini gördü; "O odun hamalı!" dedi.] beyt-i şerîfinde geçti. Burada tekrârı zâiddir. Ya'ni, eğer cehennem odunu olan cismin sıfât-ı nefsâniyyesini eksiltmez isen, odun hamalı olursun! Dünyâda ve âhirette Ebû Leheb'in eşi ve karısı olan Ümmü Cemîl gibi olursun. 1099. Ey delikanlı, her ne kadar her ikisi de yeşil olurlar ise de, Sidre'nin dalını odundan tanı!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1099. Ey delikanlı, her ne kadar her ikisi de yeşil olsalar da, Sidre'nin dalını odundan ayırt et! Bedene bu dünyanın zehri ve onun isteklerine ve arzularına karşı zehir gibi olan mücâhede ve riyâzât faydalıdır ve yararlıdır; aksine dünyanın bedene şeker gibi tatlı görünen hazları ve lezzetleri kötüdür. Bedenin kendi heveslerine ve arzularına karşı bir yardım görememesi, kendisi için daha hayırlıdır. Cisme bu dünyanın zehri ve onun isteklerine ve arzularına karşı zehir gi-bi olan mücâhede ve riyâzât nâfi'dir ve fâidelidir; ve bilâkis dünyânın cisme şeker gibi tatlı görünen hazları ve lezzetleri fenâdır. Cismin kendi heveslerine ve arzularına karşı bir yardım görememesi, hakkında daha hayırlıdır. 1097. Cehennemin odunu cisimdir, onu eksik yap; ve eğer yeni odun biterse onu kopar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1097. Cehennemin odunu cisimdir, onu eksik yap; ve eğer yeni odun biterse onu kopar! Yani, cismin mayası, cehennemin ta kendisi olan tabiat ve unsurlar âlemindendir. Bu sebeple o, cehennemin odunudur. Cehennemin ateşi, onun güçlenmesiyle şiddet kazanır. Bu sebeple onun gücünü ve gelişimini azalt ve yok et; ve eğer onun kuvvetleri ve sıfatları yeniden gelişirse, onun çalı çırpı gibi olan bu sıfatlarını mücâhede (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) aracılığıyla kopar! Ya'ni, cismin mayası ayn-ı cehennem olan âlem-i tabîat ve anâsırdandır. Binâenaleyh o cehennemin odunudur. Cehennemin ateşi onun kuvvetlenmesiyle şiddet kesb eder. Binâenaleyh onun kuvvetini ve neşv ü nemâsını eksilt ve gider; ve eğer onun kuvvetleri ve sıfatları yeniden neşv ü nemâ bulursa, onun çalı çırpı gibi olan bu sıfatlarını mücâhede ve riyâzât vâsıtasıyla kopar! 1098. Ve yoksa odun hamalı olursun odun; her iki âlemde Bû Leheb'in eşi gibi olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1098. Yoksa odun hamalı olursun odun; her iki âlemde Ebû Leheb'in eşi gibi olursun. "Ebû Leheb'in eşi"nden kastedilen, Ebû Leheb'in karısı olan Ümmü Cemîl'dir. Bu şerefli beyitte "Tebbet yedâ Ebî Leheb'in ve teb" sûresindeki وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ (Tebbet, 111/4) [yani "Onun karısı da odun hamalıdır. Boynunda hurma lifinden ip vardır!"] ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerimenin işârî anlamı, III. cildin 1659 numarasına denk gelen: ["Ebû Leheb'in karısının sırtı üzerinde odun dengini gördü; "O odun hamalı!" dedi.] şerefli beyitte geçti. Burada tekrarı fazladır. Yani, eğer cehennem odunu olan bedenin nefse ait sıfatlarını eksiltmez isen, odun hamalı olursun! Dünyada ve ahirette Ebû Leheb'in eşi ve karısı olan Ümmü Cemîl gibi olursun. "Cüft-i Bû-Leheb"den murâd, Ebû Leheb'in karısı olan Ümmü Cemîl'dir. Bu beyt-i şerîfte "Tebbet yedâ Ebî Leheb'in ve teb" sûre-i şerîfindeki وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ (Tebbet, 111/4) [ya'nî "Onun karısı da odun hammalıdır. Boynunda hurma lifinden ip vardır!"] âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîmenin ma'nâ-yı işârîsi III. cildin 1659 numarasına müsâdif olan: ["Ebû Leheb'in karısının sırtı üzerinde odun dengini gördü; "O odun hamalı!" dedi.] beyt-i şerîfinde geçti. Burada tekrârı zâiddir. Ya'ni, eğer cehennem odunu olan cismin sıfât-ı nefsâniyyesini eksiltmez isen, odun hamalı olursun! Dünyada ve âhirette Ebû Leheb'in eşi ve karısı olan Ümmü Cemîl gibi olursun. 1099. Ey delikanlı, her ne kadar her ikisi de yeşil olurlar ise de, Sidre'nin dalını odundan tanı!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1099. Ey delikanlı, her ne kadar her ikisi de yeşil olsalar da, Sidre'nin dalını odundan ayırt et! "Sidre", sözlükte, Arabistan'da yetişen bir ağacın adıdır ki gölgesi çok koyu ve hoş olur. Tasavvuf ilminde ise, gölge varlığın başlangıcı ve hakiki varlığın başkalık elbisesiyle ilk ortaya çıkışı olan ruhlar âlemidir. Bu sebeple "Sidre dalı"ndan kastedilen, insan ruhu olur; "odun"dan kastedilen ise, unsurlardan oluşan varlık olan cisimdir. Yani, ey delikanlı, gerek ruh gerekse cisim bu dünyada yeşil olup, her ne kadar ikisinin hükümleri ve eserleri geçerli olsa da, odunu Sidre'nin dalından ayırmak ve fark etmek gerekir. Çünkü nefsin sıfatları bazen ruhun sıfatları altında dolaşmak suretiyle ortaya çıkar. Bunu ayırmak ve sağlamını çürüğünü bilmek çok zordur. Bunun için, Hakk yolcusuna içindeki hastalıkları keşfedecek usta bir tabip ve mürşid-i kâmil (olgun rehber) lazımdır. “Sidre”, lügatte, Arabistan’da biten bir ağacın ismidir ki gölgesi gayet koyu ve latîf olur. İlm-i tasavvufta, vücûd-ı zıllînin ibtidâsı ve vücûd-ı hakîkînin libâs-ı gayriyet ile bidâyet-i zuhûru olan âlem-i ervâhtır. Binâenaleyh “şâh-ı sidre”den murâd, rûh-ı insânî olur; ve “hatab”dan murâd, vücûd-ı unsurî olan cisimdir. Ya’nî, ey delikanlı gerek rûh ve gerek cisim bu dünyâda yeşil olup, her ne kadar ikisinin ahkâm ve âsârı cârî ise de, odunu sidrenin dalından fark ve temyîz etmek lâzımdır. Zîrâ nefsin sıfatları ba’zan rûhun sıfatları altında gezinmek sûretiyle zâhir olur. Bunu tefrîk edip, sağlamını ve çürüğünü bilmek gâyet müşküldür. Bunun [için], sâlike bâtınındaki emrâzı keşf edecek bir tabîb-i hâzık ve mürşid-i kâmil lâzımdır. 1100. O dalın aslı yedinci göktedir. Bu dalın aslı ateşten ve dumandandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1100. O dalın aslı yedinci göktedir. Bu dalın aslı ateşten ve dumandandır. “Yedinci gök”ten kastedilen, ahadiyyet (Allah'ın birliği) mertebesidir. Çünkü insanlık mertebesinden yukarı doğru: Şehadet (görünen âlem), misâl (misâl âlemi), ervâh (ruhlar âlemi), vâhidiyyet (birlik mertebesi), vahdet (tekillik mertebesi) ve ahadiyyet mertebelerine kadar altı mertebe vardır ve insanlık yedinci mertebededir. “Gökler”den kastedilen, bu mertebelerdir. Gerçi cismaniyet âlemi de ahadiyyet mertebesinden meydana gelmiş olsa da, onun doğrudan doğruya bu mertebeye bağlantısı yoktur. Arada cüz’iyât (parçalar) itibarıyla pek çok mertebeler vardır. İnsan ruhu böyle değildir. Onun doğrudan doğruya hakiki varlığa ve ahadiyyet mertebesine, niteliksiz ve tarife sığmaz bir bağlantısı vardır. Nitekim yukarıda 1067 numaralı beyitte açıklanmıştır. Hz. Pîr efendimiz, cismin aslında ateşten ve dumandan olmasını şu hadîs-i şerîfe dayanarak buyururlar: ان الله تعالى خلق درة بيضاء فنظر اليها والهيبة فذابت حياء فصار نصفها ماء ونصفها نارا فحصل منها دخان من دخان والارض من زبدها وكان عرشه على الماء Yani “Yüce Allah bir büyük beyaz inci yarattı, celâl ve heybet ile baktı, hayâdan eridi, onun yarısı su oldu ve yarısı ateş oldu. Ondan bir duman meydana geldi. Gökleri dumandan ve yeri onun köpüğünden yarattı. Bu sebeple onun arşı su üzerinde meydana geldi.” Bu hadîs-i şerîfin, gözlemcilerin çıkarımına göre şerhi şudur ki, “bir büyük beyaz inci”den kastedilen, milyonlarca kilometre çapında ve küre şeklinde uzayda oluşan parlak buluttur ki, bu küre zerrelerinin şiddetli titreşimlerinden ısı meydana gelip yoğun duman hâline geldi; ve ondan sonra bir ateş küresi oldu. Sonra köpük hükmünde olan nârî (ateşî) sıvı hâlini kazandı. Yer bu küreden ayrıldı. Sular ve tufanlar ortaya çıktı. Gökleri de yani yedi gezegeni de böyle dumandan yarattı. Sonra yerküre soğudu. "Sidre", lügatte, Arabistan'da biten bir ağacın ismidir ki gölgesi çok koyu ve hoş olur. Tasavvuf ilminde, zıllî (gölge) varlığın başlangıcı ve hakiki varlığın gayriyet (başkalık) elbisesiyle zuhurunun başlangıcı olan ruhlar âlemidir. Bu sebeple "şâh-ı sidre"den kastedilen, insan ruhu olur; ve "hatab"dan kastedilen, unsurlardan oluşan cisimdir. Yani, ey delikanlı, gerek ruh gerek cisim bu dünyada yeşil olup, her ne kadar ikisinin hükümleri ve eserleri geçerli ise de, odunu sidrenin dalından fark ve ayırt etmek lazımdır. Çünkü nefsin sıfatları bazen ruhun sıfatları altında gezinmek suretiyle ortaya çıkar. Bunu ayırıp, sağlamını ve çürüğünü bilmek çok zordur. Bunun [için], sâlike (Hakk yolcusuna) bâtınındaki hastalıkları keşfedecek bir uzman hekim ve kâmil bir mürşid (manevi rehber) lazımdır. “Yedinci gök”ten murâd, mertebe-i ahadiyyedir. Zîrâ mertebe-i insâniyyeden yukarı doğru: Şehâdet, misâl, ervâh, vâhidiyyet, vahdet ve ahadiyyet mertebelerine kadar altı mertebe vardır ve insanlık yedinci mertebededir. “Gökler”den murâd, bu merâtibdir. Gerçi cismâniyet âlemi dahi mertebe-i ahadiyyeden sâdır olmuş ise de, onun doğrudan doğruya bu mertebeye ittisâli yoktur. Arada cüz’iyât i’tibâriyle pek çok mertebeler vardır. Rûh-ı insânî böyle değildir. Onun doğrudan doğruya vücûd-ı hakîkîye ve mertebe-i ahadiyyete bî-tekeyyüf ve ta’rîfe sığmaz bir ittisâli vardır. Nitekim yukarıda 1067 numaralı beyitte îzâh olundu. Hz. Pîr efendimiz, cismin aslında ateşten ve dumandan olmasını şu hadîs-i şerîfe istinâden buyururlar: ان الله تعالى خلق درة بيضاء فنظر اليها والهيبة فذابت حياء فصار نصفها ماء ونصفها نارا فحصل منها دخان من دخان والارض من زبدها وكان عرشه على الماء Ya’nî “Allah Teâlâ bir büyük beyaz inci yarattı, celâl ve heybet ile nazar etti, hayâdan eridi, onun yarısı su oldu ve yarısı ateş oldu. Ondan bir duman hâsıl oldu. Semâvâtı dumandan ve arzı onun köpüğünden halk eyledi. Binâenaleyh onun arşı su üzerinde vâki’ oldu.” Bu hadîs-i şerîfin ehl-i rasadın istidlâline göre şerhi budur ki, “bir büyük beyaz inci”den murâd, milyonlarca kilometre kutrunda ve küre şeklinde fezâda tekevvün eden sehâb-ı muzîdir ki, bu küre zerrelerinin şiddet-i ihtizâzâtından harâret hâsıl olup kesîf duman hâline geldi; ve ondan sonra bir küre-i âteşîn oldu. Sonra köpük mesâbesinde olan mâyi-i nârî hâlini iktisâb etti. Arz bu küreden ayrıldı. Sular ve tûfanlar peydâ oldu. Semâvâtı da ya’ni seb’a-i seyyârâtı da böyle dumandan yarattı. Sonra küre-i arz teberrüd etti. "Sidre", lügatte, Arabistan'da biten bir ağacın ismidir ki gölgesi gāyet koyu ve latîf olur. İlm-i tasavvufta, vücûd-i zıllînin ibtidâsı ve vücûd-i hakîkînin libâs-ı gayriyet ile bidâyet-i zuhûru olan âlem-i ervâhtır. Binâenaleyh "şâh-ı sidre"den murâd, rûh-i insânî olur; ve "hatab"dan murâd, vücûd-i unsurî olan cisimdir. Ya'ni, ey delikanlı gerek rûh ve gerek cisim bu dünyâda yeşil olup, her ne kadar ikisinin ahkâm ve âsârı cârî ise de, odunu sidrenin dalından fark ve temyîz etmek lâzımdır. Zîrâ nefsin sıfatları ba'zan rûhun sıfatları altında gezinmek sûretiyle zâhir olur. Bunu tefrîk edip, sağlamını ve çürüğünü bilmek gäyet müşkildir. Bunun [için], sâlike bâtınındaki emrâzı keşf edecek bir tabîb-i hâzık ve mürşid-i kâmil lâzımdır. 1100. O dalın aslı yedinci göktedir. Bu dalın aslı ateşten ve dumandandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1100. O dalın aslı yedinci göktedir. Bu dalın aslı ateşten ve dumandandır. "Yedinci gök"ten kastedilen, ahadiyyet mertebesidir. Çünkü insanlık mertebesinden yukarı doğru: Şehadet, misâl, ervâh, vâhidiyyet, vahdet ve ahadiyyet mertebelerine kadar altı mertebe vardır ve insanlık yedinci mertebededir. "Gökler"den kastedilen, bu mertebelerdir. Gerçi cismaniyet âlemi de ahadiyyet mertebesinden meydana gelmiş olsa da, onun doğrudan doğruya bu mertebeye bir bağlantısı yoktur. Arada cüziyat itibarıyla pek çok mertebeler vardır. İnsan ruhu böyle değildir. Onun doğrudan doğruya hakiki varlığa ve ahadiyyet mertebesine, nitelendirilemez ve tarif edilemez bir bağlantısı vardır. Nitekim yukarıda 1067 numaralı beyitte açıklanmıştır. Hz. Pîr efendimiz, cismin aslında ateşten ve dumandan olmasını şu hadis-i şerife dayanarak buyururlar: ان الله تعالى خلق درة بيضاء فنظر الجلال والهيبة فذابت حياء فصار نصفها ماء ونصفها نارا فحصل منها دخان فخلق السماوات من دخان والارض من زبدها وكان عرشه على الماء Yani "Yüce Allah bir büyük beyaz inci yarattı, celâl ve heybet ile baktı, hayâdan eridi, onun yarısı su oldu ve yarısı ateş oldu. Ondan bir duman meydana geldi. Gökleri dumandan ve yeri onun köpüğünden yarattı. Bu sebeple onun arşı su üzerinde meydana geldi." Bu hadis-i şerifin, gözlemcilerin çıkarımına göre şerhi şudur ki, “bir büyük beyaz inci"den kastedilen, milyonlarca kilometre çapında ve küre şeklinde uzayda oluşan parlak buluttur ki, bu küre zerrelerinin şiddetli titreşimlerinden ısı meydana gelip yoğun duman hâline geldi; ve ondan sonra bir ateş küresi oldu. Sonra köpük mesabesinde olan ateşli sıvı hâlini kazandı. Yer bu küreden ayrıldı. Sular ve tufanlar ortaya çıktı. Gökleri de yani yedi gezegeni de böyle dumandan yarattı. Sonra yerküre soğudu. Önce bitki, sonra hayvan ve sonra insan bedenleri en güzel biçimde meydana geldi. Bu sebeple insan bedeninin aslı ateşten ve dumandan oldu. Sözün özü, cisimde bu değişimler mevcut olsa da ruhta böyle değişimler yoktur. O, doğrudan doğruya kendi aslına bağlıdır. "Yedinci gök"ten murâd, mertebe-i ahadiyyedir. Zîrâ mertebe-i insâniyyeden yukarı doğru: Şehadet, misâl, ervâh, vâhidiyyet, vahdet ve ahadiyyet mertebelerine kadar altı mertebe vardır ve insanlık yedinci mertebededir. "Gökler"den murâd, bu merâtibdir. Gerçi cismâniyet âlemi dahi mertebe-i ahadiyyeden sâdır olmuş ise de, onun doğrudan doğruya bu mertebeye ittisâli yoktur. Arada cüzi'yat i'tibariyle pek çok mertebeler vardır. Rûh-i insânî böyle değildir. Onun doğrudan doğruya vücûd-i hakîkîye ve mertebe-i ahadiyyete bî-tekeyyüf ve ta'rîfe sığmaz bir ittisâli vardır. Nitekim yukarıda 1067 numaralı beyitte îzah olundu. Hz. Pîr efendimiz, cismin aslında ateşten ve dumandan olmasını şu hadîs-i şerîfe istinaden buyururlar: ان الله تعالى خلق درة بيضاء فنظر الجلال والهيبة فذابت حياء فصار نصفها ماء ونصفها نارا فحصل منها دخان فخلق السماوات من دخان والارض من زبدها وكان عرشه على الماء Ya'ni "Allah Teâlâ bir büyük beyaz inci yarattı, celâl ve heybet ile nazar etti, hayâdan eridi, onun yarısı su oldu ve yarısı ateş oldu. Ondan bir duman hâsıl oldu. Semâvâtı dumandan ve arzı onun köpüğünden halk eyledi. Binâenaleyh onun arşı su üzerinde vâki' oldu." Bu hadîs-i şerîfin ehl-i rasadın istidlâline göre şerhi budur ki, “bir büyük beyaz inci"den murâd, milyonlarca kilometre kutrunda ve küre şeklinde fezâda tekevvün eden sehâb-ı muzîdir ki, bu küre zerrelerinin şiddet-i ihtizâzâtından harâret hâsıl olup kesîf duman hâline geldi; ve ondan sonra bir küre-i âteşîn oldu. Sonra köpük mesâbesinde olan mâyi-i nârî hâlini iktisâb etti. Arz bu küreden ayrıldı. Sular ve tûfanlar peyda oldu. Semâvâtı da ya'ni seb'a-i seyyârâtı da böyle dumandan yarattı. Sonra küre-i arz teberrüd etti. Evvelâ nebât, sonra hayvan ve sonra ecsâm-ı insaniyye ahsen-i takvîm üzere tekevvün etti. Binâenaleyh cism-i beşerin aslı ateşten ve dumandan oldu. Velhâsıl cisimde bu istihâlât mevcûd ise de rûhta böyle istihâlât yoktur. O, doğrudan doğruya kendi aslına muttasıldır. 1101. Sûrette his önünde bu mümâsildir. Zîrâ hissin gözü ve mezhebi galat görücüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1101. Şekilde hissin önünde bu benzerdir. Çünkü hissin gözü ve anlayışı yanlış görendir. Yani, cismin hisse göre şeklinde, aslı yedinci gök olan insan ruhu ile cismin doğuştan gelen sıcaklığından ve kan buharından oluşan hayvanî ruhun ikisi de birbirine benzerdir. Çünkü hissin gözü ve anlayışı yanlış görendir. Eğer akıl gözü olmasa, his gözü aldanır. Örneğin, his gözü ayı bir okkalık ekmek büyüklüğünde görür. Akıl gözü ise uzakta olan cismin büyük olacağını hatırlatır ve onun hatasını önüne koyar; ve akıl, insan ruhunun bir sıfatıdır. Ya'ni, cismin his indinde sûretâ bu aslı yedinci gök olan rûh-i insânî ile cismin harâret-i garîziyyesinden ve kan buhârından hâsıl olan rûh-i hayvânînin ikisi de birbirine mümâsildir. Zîrâ hissin gözü ve mezhebi yanlış görücüdür. Eğer akıl gözü olmasa his gözü aldanır. Meselâ his gözü ayı bir okkalık ekmek cesâmetinde görür. Akıl gözü ise uzakta olan cismin büyük olacağını ihtâr eder ve onun hatâsını önüne koyar; ve akıl rûh-i insânînin sıfatıdır. 1102. Kalb gözünün önünde o zahirdir. Mukılin cehdi gibi cehd et, gönül tarafına gel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1102. Kalp gözünün önünde o açıktır. Fakirin çabası gibi çabala, gönül tarafına gel! "Mukıl", fakir ve iflas etmiş anlamına gelir. "Cehdü'l-mukıl" ise, fakirin nafakasını sağlamak için çalışması gibi çalış demektir. Yani, insan ruhu ile hayvanî ruhun bedende ortaya çıkan etkileri ve hükümleri, kalp gözünün önünde birbirinden ayrı ve farklı olarak belirgindir. Bu kalp gözünü açmak için, bir fakirin nafakasını sağlamak amacıyla çalışması gibi çalış! "Mukıl", fakir ve müflis ma'nâsına olup, “cehdü'l-mukıl", fakîrin nafakasını tedarik için çalışması gibi çalış, demek olur. Ya'ni, rûh-i insânî ile rûh-i hayvânînin cisimde zahir olan âsârı ve ahkâmı kalb gözünün önünde birbirinden ayrı ve farklı olarak zâhirdir. Bu kalb gözünü açmak için bir fakîrin nafakasını tedarik etmek kasdıyla çalışması gibi çalış! 1103. Ve eğer ayağın yok ise kendini tahrik et, tâ ki her nâkısı ve her kamili göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1103. Ve eğer ayağın yok ise kendini hareket ettir, tâ ki her noksanı ve her kamili göresin! Birinci mısradaki ifade, aşırı çabadan kinayedir. Yani, eğer Hakk yolunda koşacak ayağın yok ise, yuvarlana yuvarlana koş! Tâ ki kâmil olan insan ruhu ile noksan olan hayvan ruhunun farkını ve tesirlerini göresin! Ve bu gözlem sonucunda insan fertlerinden hangisinde insan ruhunun hükümleri ve hangisinde hayvan ruhunun tesirleri ortaya çıktığını ve bu sebeple her kamili ve noksanı tanıyasın! Önce bitki, sonra hayvan ve sonra insan bedenleri en güzel biçimde oluştu. Bu sebeple insan bedeninin aslı ateşten ve dumandan oldu. Sözün özü, bedende bu dönüşümler mevcut ise de ruhta böyle dönüşümler yoktur. O, doğrudan doğruya kendi aslına bağlıdır. Birinci mısra'daki ifâde fart-ı sa'yden kinâyedir. Ya'ni, eğer tarîk-ı Hak'ta koşacak ayağın yok ise, yuvarlana yuvarlana koş! Tâ ki kâmil olan rûh-i insânî ile nâkıs olan rûh-i hayvânînin farkı ve âsârını göresin! Ve bu müşâhede neticesinde efrâd-ı beşerden hangisinde rûh-i insânînin ahkâmı ve hangisinde rûh-i hayvânînin âsârı zâhir olduğunu ve binâenaleyh her kâmili ve nâkısı tanıyasın! Evvelâ nebât, sonra hayvan ve sonra ecsâm-ı insaniyye ahsen-i takvîm üzere tekevvün etti. Binâenaleyh cism-i beşerin aslı ateşten ve dumandan oldu. Velhâsıl cisimde bu istihâlât mevcûd ise de rûhta böyle istihâlât yoktur. O, doğrudan doğruya kendi aslına muttasıldır. 1101. Sûrette his önünde bu mümâsildir. Zîrâ hissin gözü ve mezhebi galat görücüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1101. Şekilde hissin önünde bu benzerdir. Çünkü hissin gözü ve anlayışı yanlış görendir. Yani, cismin hisse göre şeklinde, aslı yedinci gök olan insan ruhu ile cismin doğuştan gelen sıcaklığından ve kan buharından oluşan hayvanî ruhun ikisi de birbirine benzerdir. Çünkü hissin gözü ve anlayışı yanlış görendir. Eğer akıl gözü olmasa, his gözü aldanır. Örneğin, his gözü ayı bir okkalık ekmek büyüklüğünde görür. Akıl gözü ise uzakta olan cismin büyük olacağını hatırlatır ve onun hatasını önüne koyar; ve akıl, insan ruhunun bir sıfatıdır. Ya'ni, cismin his indinde sûretâ bu aslı yedinci gök olan rûh-i insânî ile cismin harâret-i garîziyyesinden ve kan buhârından hâsıl olan rûh-i hayvânînin ikisi de birbirine mümâsildir. Zîrâ hissin gözü ve mezhebi yanlış görücüdür. Eğer akıl gözü olmasa his gözü aldanır. Meselâ his gözü ayı bir okkalık ekmek cesâmetinde görür. Akıl gözü ise uzakta olan cismin büyük olacağını ihtâr eder ve onun hatâsını önüne koyar; ve akıl rûh-i insânînin sıfatıdır. 1102. Kalb gözünün önünde o zahirdir. Mukılin cehdi gibi cehd et, gönül tarafına gel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1102. Kalp gözünün önünde o açıktır. Fakirin çabası gibi çabala, gönül tarafına gel! "Mukıl", fakir ve iflas etmiş anlamına gelir. "Cehdü'l-mukıl" ise, fakirin nafakasını sağlamak için çalışması gibi çalış demektir. Yani, insan ruhu ile hayvanî ruhun bedende ortaya çıkan etkileri ve hükümleri, kalp gözünün önünde birbirinden ayrı ve farklı olarak belirgindir. Bu kalp gözünü açmak için, bir fakirin nafakasını sağlamak amacıyla çalışması gibi çalış! "Mukıl", fakir ve müflis ma'nâsına olup, “cehdü'l-mukıl", fakîrin nafakasını tedarik için çalışması gibi çalış, demek olur. Ya'ni, rûh-i insânî ile rûh-i hayvânînin cisimde zahir olan âsârı ve ahkâmı kalb gözünün önünde birbirinden ayrı ve farklı olarak zâhirdir. Bu kalb gözünü açmak için bir fakîrin nafakasını tedarik etmek kasdıyla çalışması gibi çalış! 1103. Ve eğer ayağın yok ise kendini tahrik et, tâ ki her nâkısı ve her kamili göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1103. Ve eğer ayağın yok ise kendini tahrik et, tâ ki her noksanı ve her kemâli göresin! Birinci mısradaki ifade, aşırı çabadan kinayedir. Yani, eğer Hakk yolunda koşacak ayağın yok ise, yuvarlana yuvarlana koş! Tâ ki kâmil olan insan ruhu ile noksan olan hayvan ruhunun farkını ve eserlerini göresin! Ve bu gözlem sonucunda, insanlar arasından hangisinde insan ruhunun hükümleri ve hangisinde hayvan ruhunun eserleri ortaya çıktığını ve bu sebeple her kâmili ve noksanı tanıyasın! Bu beytin anlamı şunun hakkındadır: "Eğer yola gidici isen senin üzerine yolu açarlar; ve eğer yok olur isen sana varlık ile meylederler." "Girâyisten", meyil, istek, sarılış, kasıt ve ahenk anlamlarındadır (Burhan). "Bigirâvend", bu masdarın muzari ve cem'-i gâib (üçüncü çoğul şahıs) kipidir. Yani, "Ey kimse, eğer sen Hakk yolunun yolcusu isen, senin üzerine bu yolu açarlar; ve yolda yürümenin ilk şartı kişi kendi vehmedilmiş varlığından ve benliğinden geçmektir. Eğer bu benlikten ve enaniyet iddiasından geçip yok olur isen, sana Hakk'ın varlığını ihsan etmeye meylederler." Bu beytin söyleyeni hakkında değerli şârihlerin hiçbir mütalaası yoktur. Fakirin zannı budur ki, bu şerefli beyit, ya Hakîm Senâî veyahut Hz. Attar gibi büyüklerden birinin olsa gerektir. Hint nüshalarına göre, bu beyit bir rubainin ilk beytidir. Rubainin tamamı şudur: "Eğer yola gidici isen senin üzerine yolu açarlar ve eğer yok olur isen sana varlık ile meylederler; ve eğer alçakgönüllü ve mütevazı olursan âleme sığamazsın ve ondan sonra seni sana sensiz gösterirler." Birinci mısra'daki ifâde fart-ı sa'yden kinâyedir. Ya'ni, eğer tarîk-ı Hak'ta koşacak ayağın yok ise, yuvarlana yuvarlana koş! Tâ ki kâmil olan rûh-i insânî ile nâkıs olan rûh-i hayvânînin farkı ve âsârını göresin! Ve bu müşâhede neticesinde efrâd-ı beşerden hangisinde rûh-i insânînin ahkâmı ve hangisinde rûh-i hayvânînin âsârı zâhir olduğunu ve binâenaleyh her kâmili ve nâkısı tanıyasın! Bu beytin ma'nâsı hakkındadır: "Eğer yola gidici isen senin üzerine yolu açarlar; ve eğer yok olur isen sana varlık ile meylederler." "Girâyisten", meyl ve hâhiş ve sarılış ve kasd ve âhenk ma'nâlarınadır (Burhân). "Bigirâvend", bu masdarın muzârii ve cem'-i gāibi sîgasıdır. Ya'ni, "Ey kimse eğer sen tarîk-ı Hakk'ın yolcusu isen, senin üzerine bu yolu açarlar; ve yolda yürümenin ilk şartı kişi kendi mevhûm varlığından ve benliğinden geçmektir. Eğer bu benlikten ve da'vâ-yı enâniyyetten geçip yok olur isen, sana vücûd-i Hakkānî ihsânına meylederler. Bu beytin kāili hakkında şurrâh-ı kirâm hazarâtının hiçbir mütâlaası yoktur. Fakîrin zannı budur ki, bu beyt-i şerîf, ya Hakîm Senâî veyâhud Hz. Attar gibi ekâbirden birinin olsa gerektir. Hind nüshalarına nazaran, bu beyit bir rubâînin ilk beytidir. Rubâînin tamâmı şudur: "Eğer yola gidici isen senin üzerine yolu açarlar ve eğer yok olur isen sana varlık ile meylederler; ve eğer alçak ve mütevâzı' olursan âleme sığamazsın ve ondan sonra seni sana sensiz gösterirler." 1104. Gerçi Züleyha her tarafta kapılarını bağladı. Yûsuf dahi hareket cihetinden munsaraf oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1104. Gerçi Züleyha her tarafta kapılarını bağladı. Yûsuf da hareket etme yönünden geri döndü. "Munsaraf", ism-i mekândır (yer ismi), "dönecek yer" demektir. Kıssası Yûsuf sûresinde açıklandığı üzere, Mısır azîzinin karısı Züleyha, Yûsuf (a.s.)'ı "Munsaraf", ism-i mekândır, "dönecek mahal" demektir. Kıssası sûre-i Yûsuf'ta beyân olunduğu üzere, Mısır azîzinin karısı Züleyha Yûsuf (a.s.)'ı 1104. Gerçi Züleyha her tarafta kapılarını bağladı. Yûsuf dahi hareket cihetinden munsaraf oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1104. Gerçi Züleyha her tarafta kapılarını bağladı. Yusuf da hareket etme yerinden geri döndü. "Munsaraf", ism-i mekândır (bir fiilin gerçekleştiği yeri belirten isim), "dönecek yer" demektir. Kıssası Yusuf Suresi'nde beyan olunduğu üzere, Mısır azizinin karısı Züleyha Yusuf (a.s.)'ı satın aldı ve onun güzelliğine aşık olduğundan bir odaya çekti ve kapıları her taraftan kilitleyip yakınlaşmak için kendine davet etti. Yusuf (a.s.) şanlı bir peygamber olup, evli bir kadına yakınlaşmanın meşru bir nikaha dayanma ihtimali olmadığından "Zinadan Allah'a sığınırım!" diyerek, oraya buraya kaçarak kurtulmak için bir yer aradı. "Munsaraf", ism-i mekândır, "dönecek mahal" demektir. Kıssası sûre-i Yûsuf'ta beyân olunduğu üzere, Mısır azîzinin karısı Züleyha Yûsuf (a.s.)'ı satın aldı ve onun cemâline âşık olduğundan bir odaya çekti ve kapıları her taraftan kilitleyip mukārenet için kendine da'vet etti. Yûsuf (a.s.) bir nebiyy-i zîşân olup, kocalı bir kadına mukārenetin meşrû bir nikâha müstenid olmak ihtimali olmadığından "Zinâdan Allah'a sığınırım!" diyerek, oraya buraya kaçarak kurtulmak için bir yer aradı. 1105. Kilit ve kapı açık oldu ve yol zâhir oldu. Çünki Yûsuf tevekkül etti ve sıçradı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1105. Kilit ve kapı açıldı ve yol göründü. Çünkü Yusuf tevekkül etti ve sıçradı. Yusuf (a.s.)'ın o zinadan yüz çevirmesinden ve hareketinden, kilit ve kapı harika bir şekilde açıldı ve kaçmak için yol göründü. Çünkü Yusuf (a.s.) tamamen Hakk'a tevekkül etti ve tevekkül eden bir şekilde Züleyha'dan sıçrayıp kaçtı. Yûsuf (a.s.)ın o zinâdan insırâfından ve hareketinden kilit ve kapı bir hârika olarak açıldı ve kaçmak için yol zâhir oldu. Çünki Yûsuf (a.s.) tamamen Hakk'a mütevekkil oldu ve mütevekkilâne bir sûrette Züleyhâ tarafından sıçrayıp kaçtı. 1106. Gerçi dünyanın rahnesi zahir değildir. Yûsuf gibi mütehayyir olarak koşmak lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1106. Gerçi dünyanın yırtığı/açıklığı görünür değildir. Yusuf gibi şaşkın bir halde koşmak gerekir. "Rahne", yırtık, yıkık ve aralık anlamındadır. Yani, bu dünya alanından kaçıp onun dışına ve melekût âlemine (melekler ve ruhlar âlemi) çıkacak bir aralık görünür değildir; ve duyu organlarının gözüne göre böyle bir geçit görünmez. Fakat duyu organlarının gözünün görmediği bir geçit vardır. Yusuf (a.s.) gibi hayran olarak koşmak gerekir. Bu şerefli beyit, yukarıda 1103 numaralı beyitte geçen "ور نداری پا بجنبان خویش را" mısraına bağlıdır. "Rahne", yırtık ve yıkık ve aralık ma'nâsınadır. Ya'ni, bu dünyâ sâhasından kaçıp onun hâricine ve âlem-i melekûta çıkacak bir aralık zâhir değildir; ve his gözüne nazaran böyle bir menfez görünmez. Fakat his gözünün görmediği bir menfez vardır. Yûsuf (a.s.) gibi hayrân olarak koşmak lâzımdır. Bu beyt-i şerîf yukarıda 1103 numaralı beyitte geçen ور نداری پا بجنبان خویش را misrâ'ına merbûttur. 1107. Tâ ki kilit açılsın ve kapı zahir olsun; yersizlik tarafı size yer olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1107. Ta ki kilit açılsın ve kapı görünsün; yersizlik tarafı size yer olsun! Yani, bu şaşkınlıkla koşma ve hareket etme sonucunda, sonunda melekût âlemine ait olan bu dünyanın kilidi açılsın ve kapısı görünsün ve mekânsızlık tarafı size mekân olsun! Çünkü mekân, yoğunluk âleminin özelliğidir. Mana âlemi mekân açısından bağımsızdır. Ya'ni, bu mütehayyirâne koşma ve hareket neticesinde âkıbet âlem-i melekûta olan bu dünyânın kilidi açılsın ve kapısı zâhir olsun ve mekânsızlık tarafı size mekân olsun! Zîrâ mekân âlem-i kesâfetin şânındandır. Alem-i ma'nâ mekân i'tibârından vârestedir. 1108. Ey imtihan olmuş, cihana geldin; gelmek yolunu hiç görmüyor musun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1108. Ey imtihan olmuş, cihana geldin; gelmek yolunu hiç görmüyor musun? "Mümtehan", imtihan olmuş veya mihnet sahibi demektir. Bu anlamların ikisi de uygundur. Sen babanın nutfesi olmazdan ve ana rahmine iniş satın aldı ve onun cemâline âşık olduğundan bir odaya çekti ve kapıları her taraftan kilitleyip yakınlaşmak için kendine davet etti. Yusuf (a.s.) şanlı bir peygamber olup, kocası olan bir kadına yakınlaşmanın meşru bir nikâha dayanma ihtimali olmadığından "Zinadan Allah'a sığınırım!" diyerek, oraya buraya kaçarak kurtulmak için bir yer aradı. "Mümtehan", imtihan olmuş veyâ mihnet sahibi demektir. Bu ma'nâların ikisi de münasibdir. Sen pederinin nutfesi olmazdan ve ana rahmine nüzûl- satın aldı ve onun cemâline âşık olduğundan bir odaya çekti ve kapıları her taraftan kilitleyip mukārenet için kendine da'vet etti. Yûsuf (a.s.) bir nebiyy-i zîşân olup, kocalı bir kadına mukārenetin meşrû bir nikâha müstenid olmak ihtimali olmadığından "Zinâdan Allah'a sığınırım!" diyerek, oraya buraya kaçarak kurtulmak için bir yer aradı. 1105. Kilit ve kapı açık oldu ve yol zâhir oldu. Çünki Yûsuf tevekkül etti ve sıçradı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1105. Kilit ve kapı açıldı ve yol göründü. Çünkü Yusuf tevekkül etti ve sıçradı. Yusuf'un (a.s.) o zinadan yüz çevirmesi ve hareket etmesiyle kilit ve kapı harika bir şekilde açıldı ve kaçmak için yol göründü. Çünkü Yusuf (a.s.) tamamen Allah'a tevekkül etti ve tevekkül eden bir şekilde Züleyha'dan sıçrayıp kaçtı. Yûsuf (a.s.)ın o zinâdan insırâfından ve hareketinden kilit ve kapı bir hârika olarak açıldı ve kaçmak için yol zâhir oldu. Çünki Yûsuf (a.s.) tamâmen Hakk'a mütevekkil oldu ve mütevekkilâne bir sûrette Züleyhâ tarafından sıçrayıp kaçtı. 1106. Gerçi dünyanın rahnesi zahir değildir. Yûsuf gibi mütehayyir olarak koşmak lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1106. Gerçi dünyanın yırtığı/açıklığı görünür değildir. Yusuf gibi şaşkın bir halde koşmak gerekir. "Rahne", yırtık, yıkık ve aralık anlamındadır. Yani, bu dünya alanından kaçıp onun dışına ve melekût âlemine (melekler ve ruhlar âlemi) çıkacak bir aralık görünür değildir; ve duyu organlarının gözüne göre böyle bir geçit görünmez. Fakat duyu organlarının gözünün görmediği bir geçit vardır. Yusuf (a.s.) gibi hayran olarak koşmak gerekir. Bu şerefli beyit, yukarıda 1103 numaralı beyitte geçen "ور نداری پا بجنبان خویش را" mısraına bağlıdır. “Rahne”, yırtık ve yıkık ve aralık ma'nâsınadır. Ya'ni, bu dünyâ sâhasından kaçıp onun hâricine ve âlem-i melekûta çıkacak bir aralık zâhir değildir; ve his gözüne nazaran böyle bir menfez görünmez. Fakat his gözünün görmediği bir menfez vardır. Yûsuf (a.s.) gibi hayrân olarak koşmak lâzımdır. Bu beyt-i şerîf yukarıda 1103 numaralı beyitte geçen ور نداری پا بجنبان خویش را misrâ'ına merbûttur. 1107. Tâ ki kilit açılsın ve kapı zahir olsun; yersizlik tarafı size yer olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1107. Ta ki kilit açılsın ve kapı görünsün; mekânsızlık tarafı size yer olsun! Yani, bu şaşkınlıkla koşma ve hareket etme sonucunda, sonunda melekût âlemine ait olan bu dünyanın kilidi açılsın ve kapısı görünsün ve mekânsızlık tarafı size mekân olsun! Çünkü mekân, yoğunluk âleminin özelliğindendir. Mana âlemi mekân kavramından uzaktır. Ya'ni, bu mütehayyirâne koşma ve hareket neticesinde âkıbet âlem-i melekûta olan bu dünyânın kilidi açılsın ve kapısı zâhir olsun ve mekânsızlık tarafı size mekân olsun! Zîrâ mekân âlem-i kesâfetin şânındandır. Âlem-i ma'nâ mekân i'tibârından vârestedir. 1108. Ey imtihan olmuş, cihana geldin; gelmek yolunu hiç görmüyor musun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1108. Ey imtihan olmuş, cihana geldin; gelmek yolunu hiç görmüyor musun? "Mümtehan", imtihan olmuş veya mihnet (sıkıntı) sahibi demektir. Bu anlamların ikisi de uygundur. Sen babanın nutfesi olmadan ve ana rahmine inmeden önce neredeydin de cihana geldin ve babanın sulbüne (bel kemiğine) hangi yoldan geldin? Bu gelmek yolunu his gözüyle hiç görüyor musun? “Mümtehan”, imtihan olmuş veyâ mihnet sahibi demektir. Bu ma'nâların ikisi de münasibdir. Sen pederinin nutfesi olmazdan ve ana rahmine nüzûl- den evvel nerede idin de cihâna geldin ve sulb-i pedere hangi yoldan geldin? Bu gelmek yolunu his gözüyle hiç görüyor musun? 1109. Sen bir yerden ve bir mevtından geldin, hiç gelmenin yolunu bilir misin? Hayır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1109. Sen bir yerden ve bir mekândan geldin, hiç gelmenin yolunu bilir misin? Hayır! Sen bu âleme gelmeden önce, elbette bir yerde ve bir mekânda idin. Çünkü yoktan var çıkmaz. Her şey vardan var olur. Bu sebeple bu dünyaya daha önce bulunduğun bir yerden ve bir mekândan geldin. Oradan gelişinin yolunu hiç biliyor musun? Hayır! İkinci mısra soru ve cevabı içerir. Sen bu âleme gelmezden evvel, elbet bir yerde ve bir mevtında idin. Zîrâ yoktan var çıkmaz. Her şey vardan var olur. Binâenaleyh bu dünyaya evvelce bulunduğun bir yerden ve bir mevtından geldin. Oradan gelişinin yolunu hiç biliyor musun? Hayır! İkinci mısra' suâl ve cevabı hâvîdir. 1110. Eğer bilmez isen, tâ yol yoktur demeyesin! Bu yolsuz yoldan bize gitmek- [1111] lik vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1110. Eğer bilmez isen, sakın yol yoktur demeyesin! Bu yolsuz yoldan bize gitmek vardır. Yani, mademki gayb âleminden bu görünen âleme geldiğin yolu bilmiyorsun, bu sebeple yine o gayb âlemine gitmek ve geri dönmek için yol yoktur, deme! Bu görünüşte görünmeyen yoldan bizim için gitmek ve geri dönmek vardır. Ya'ni, mâdemki âlem-i gaybdan bu âlem-i şehadete geldiğin yolu bilmiyorsun, binâenaleyh yine o âlem-i gayba gitmek ve rücû' etmek için yol yoktur, deme! Bu zâhiren görünmeyen yoldan bizim için gitmek ve rücû' etmek vardır. 1111. Rüyada mesrûr olarak sola sağa gidersin; hiç bilir misin o sadânın yolu nerededir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1111. Rüyada sevinçli olarak sola sağa gidersin; hiç bilir misin o sesin yolu nerededir? Örneğin güzel bir rüya görüp bir geniş bağda ve bostanda tam bir sevinçle sola ve sağa gezinti yaparsın. Hiç bilir misin ki, o meydana hangi yoldan girdin ve o meydanın yolu hangi taraftadır? Meselâ güzel bir rü'yâ görüp bir geniş bağda ve bostanda kemâl-i sürür ile sola ve sağa gezinti yaparsın. Hiç bilir misin ki, o meydana hangi yoldan girdin ve o meydanın yolu hangi taraftadır? 1112. Sen o bağlı olan gözü ve kendini teslîm et! Kendini o eski şehir içinde göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1112. Sen o bağlı olan gözü ve kendini teslim et! Kendini o eski şehir içinde göresin! Sen o aşağı âlemin suretleriyle bağlı olan dış gözünü ve kendi varlığını Hakk'ın iradesine teslim et ki, kendini evvelce bu âleme gelmeden önce, bulunduğun eski şehir içinde, yani ruhlar âlemi içinde göresin! "Gözünü ve kendini insân-ı kâmile teslim et!" demek de sonraki beyitlerin anlamına göre caizdir. Dünyaya gelmeden önce neredeydin ve babanın sulbüne hangi yoldan geldin? Bu gelme yolunu his gözüyle hiç görüyor musun? Sen o suver-i âlem-i süflî ile bağlı olan zâhir gözünü ve kendi varlığını Hakk'ın iradesine teslîm et ki, kendini evvelce bu âleme gelmezden evvel, bulunduğun eski şehir içinde, ya'ni âlem-i ervâh içinde göresin! "Gözünü ve kendini mürşid-i kâmile teslîm et!" demek dahi âtîdeki beyitlerin ma'nâsına göre câizdir. den evvel nerede idin de cihâna geldin ve sulb-i pedere hangi yoldan geldin? Bu gelmek yolunu his gözüyle hiç görüyor musun? 1109. Sen bir yerden ve bir mevtından geldin, hiç gelmenin yolunu bilir misin? Hayır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1109. Sen bir yerden ve bir mekândan geldin, hiç gelmenin yolunu bilir misin? Hayır! Sen bu âleme gelmeden önce, elbette bir yerde ve bir mekânda idin. Çünkü yoktan var çıkmaz. Her şey vardan var olur. Bu sebeple bu dünyaya daha önce bulunduğun bir yerden ve bir mekândan geldin. Oradan gelişinin yolunu hiç biliyor musun? Hayır! İkinci mısra soru ve cevabı içerir. Sen bu âleme gelmezden evvel, elbet bir yerde ve bir mevtında idin. Zîrâ yoktan var çıkmaz. Her şey vardan var olur. Binâenaleyh bu dünyaya evvelce bulunduğun bir yerden ve bir mevtından geldin. Oradan gelişinin yolunu hiç biliyor musun? Hayır! İkinci mısra' suâl ve cevabı hâvîdir. 1110. Eğer bilmez isen, tâ yol yoktur demeyesin! Bu yolsuz yoldan bize gitmeklik vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1110. Eğer bilmez isen, tâ yol yoktur demeyesin! Bu yolsuz yoldan bize gitmeklik vardır. Yani, mademki gayb âleminden bu görünen âleme geldiğin yolu bilmiyorsun, bu sebeple yine o gayb âlemine gitmek ve geri dönmek için yol yoktur, deme! Bu görünüşte görünmeyen yoldan bizim için gitmek ve geri dönmek vardır. Ya'ni, mâdemki âlem-i gaybdan bu âlem-i şehadete geldiğin yolu bilmiyorsun, binâenaleyh yine o âlem-i gayba gitmek ve rücû' etmek için yol yoktur, deme! Bu zâhiren görünmeyen yoldan bizim için gitmek ve rücû' etmek vardır. 1111. Rüyada mesrûr olarak sola sağa gidersin; hiç bilir misin o sadânın yolu nerededir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1111. Rüyada sevinçli olarak sola sağa gidersin; hiç bilir misin o sesin yolu nerededir? Örneğin güzel bir rüya görüp bir geniş bağda ve bostanda tam bir sevinçle sola ve sağa gezinti yaparsın. Hiç bilir misin ki, o meydana hangi yoldan girdin ve o meydanın yolu hangi taraftadır? Meselâ güzel bir rü'yâ görüp bir geniş bağda ve bostanda kemâl-i sürür ile sola ve sağa gezinti yaparsın. Hiç bilir misin ki, o meydana hangi yoldan girdin ve o meydanın yolu hangi taraftadır? 1112. Sen o bağlı olan gözü ve kendini teslîm et! Kendini o eski şehir içinde göresin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1112. Sen o bağlı olan gözü ve kendini teslim et! Kendini o eski şehir içinde göresin! Sen o aşağı âlemin suretleriyle bağlı olan görünen gözünü ve kendi varlığını Hakk'ın iradesine teslim et ki, kendini daha önce bu âleme gelmeden evvel, bulunduğun eski şehir içinde, yani ruhlar âlemi içinde göresin! "Gözünü ve kendini insân-ı kâmile teslim et!" demek de sonraki beyitlerin anlamına göre caizdir. Sen o suver-i âlem-i süflî ile bağlı olan zâhir gözünü ve kendi varlığını Hakk'ın iradesine teslîm et ki, kendini evvelce bu âleme gelmezden evvel, bulunduğun eski şehir içinde, ya'ni âlem-i ervâh içinde göresin! "Gözünü ve kendini mürşid-i kâmile teslîm et!" demek dahi âtîdeki beyitlerin ma'nâsına göre câizdir. 1113. Gözü nasıl bağlarsın ki, yüz mahmûr göz bu tarafta gırârdan senin gözünün bağıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1113. Gözü nasıl bağlarsın ki, yüz mahmur göz bu tarafta aldatmaktan senin gözünün bağıdır. Sen bu görünen gözünü bu aşağı âlemden nasıl bağlarsın ki, birçok mahmur gözlü güzeller bu dünyada aldatma yönünden melekût âlemine karşı senin gözünün bağı olmuştur. "Gırâr", müfâale babının ikinci masdarı olup "aldatmak" demektir. Sen bu zâhir gözünü bu âlem-i süflîden nasıl bağlarsın ki, birçok mahmûr gözlü güzeller bu dünyâda aldadışmak cihetinden âlem-i melekûta karşı senin gözünün bağı olmuştur. “Gırâr”, müfâale bâbının ikinci masdarı olup “aldadışmak” demektir. 1114. Büyüklük ve reislik ümîdi üzere sen müşterînin aşkından dört gözlüsün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1114. Büyüklük ve reislik ümidiyle sen müşterinin aşkından dört gözlüsün. Sen gözünü ve kendini insân-ı kâmil olan mürşide nasıl teslim edersin ki, bu dünyanın süsü senin gözünü bağlamıştır; ve sen şeyh olup halk nazarında büyük ve reis olmak ümidiyle, kendine müşteri ve mürid bulmak aşkından dört gözlü olmuşsun ve halk nereden başına toplanacak diye beklemektesin. Sen gözünü ve kendini mürşid-i kâmile nasıl teslîm edersin ki, bu dünyânın âlâyişi senin gözünü bağlamıştır; ve sen şeyh olup halk nazarında büyük ve reîs olmak ümîdiyle, kendine müşterî ve mürîd bulmak aşkından dört gözlü olmuşsun ve halk nereden başına toplanacak diye beklemektesin. 1115. Ve eğer uyursan rü’yâda müşterî görürsün; kötü baykuş harâbın gayrını ne vakit görür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1115. Ve eğer uyursan rüyada müşteri görürsün; kötü baykuş harabenin dışında ne zaman bir şey görür! Ey şeyh ve mürşid (manevi rehber) olmak iddiasında bulunan kişi, kendine mürid (manevi öğrenci) ve müşteri bulmaya o kadar heveslisin ki, eğer uyursan bu fikrinin üstün gelmesinden dolayı rüyanda kendine müşteri ve mürid görürsün. Çünkü uğursuz ve kötü baykuş ancak harabeler görür. Zira onun hazzı ve zevki harabelerdedir. Ey şeyh ve mürşid olmak dâiyesinde bulunan kimse, kendine mürîd ve müşterî bulmağa o kadar heveskârsın ki, eğer uyursan bu fikrin galebesinden nâşî rü’yânda kendine müşterî ve mürîd görürsün. Zîrâ uğursuz ve kötü baykuş ancak harâbeler görür. Çünkü onun hazzı ve zevki harâbelerdedir. 1116. Her demde birbirine dolaşmış müşterî istersin. Sen ne tutarsın ki satasın? Hiç, hiç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1116. Her an birbirine karışmış müşteri istersin. Sen ne tutarsın ki satasın? Hiç, hiç! Ey şeyhlik arzusunda olan kişi, sen her an çokluğundan birbirine girmiş ve birbirini ite kaka senin huzuruna gelmiş olan müşterileri ve müridleri istersin. Bu isteğine göre senin neyin vardır ki bunlara satacaksın? Hiçin hiç! Ey şeyhlik arzusunda bulunan kimse, sen her demde çokluğundan birbirine girift olup dolaşmış ve birbirini ite kaka senin huzûruna gelmiş olan müşterîleri ve mürîdleri itersin. Bu talebine göre senin nen vardır ki bunlara satacaksın? Hiçin hiç! 1117. Eğer senin bir ekmeğin veyâ bir kuşluğun olaydı, müşterîlerden ferâgat tutardın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1117. Eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluğun olsaydı, müşterilerden vazgeçerdin! 1113. Gözü nasıl bağlarsın ki, yüz mahmûr göz bu tarafta gırârdan senin gözünün bağıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1113. Gözü nasıl bağlarsın ki, yüz mahmur göz bu tarafta aldatmaktan senin gözünün bağıdır. Sen bu görünen gözünü bu aşağı âlemden nasıl bağlarsın ki, birçok mahmur gözlü güzeller bu dünyada aldatma yönünden melekût âlemine karşı senin gözünün bağı olmuştur. "Gırâr", müfâale babının ikinci masdarı olup "aldatmak" demektir. Sen bu zâhir gözünü bu âlem-i süflîden nasıl bağlarsın ki, birçok mahmûr gözlü güzeller bu dünyâda aldadışmak cihetinden âlem-i melekûta karşı senin gözünün bağı olmuştur. "Gırâr", müfâale bâbının ikinci masdarı olup "aldadışmak" demektir. 1114. Büyüklük ve reîslik ümîdi üzere sen müşterînin aşkından dört gözlüsün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1114. Büyüklük ve reislik ümidiyle sen müşterinin aşkından dört gözlüsün. Sen gözünü ve kendini insân-ı kâmil olan mürşide nasıl teslim edersin ki, bu dünyanın süsleri senin gözünü bağlamıştır; ve sen şeyh olup halk nazarında büyük ve reis olmak ümidiyle, kendine müşteri ve mürid bulmak aşkından dört gözlü olmuşsun ve halk nereden başına toplanacak diye beklemektesin. Sen gözünü ve kendini mürşid-i kâmile nasıl teslîm edersin ki, bu dünyânın âlâyişi senin gözünü bağlamıştır; ve sen şeyh olup halk nazarında büyük ve reîs olmak ümîdiyle, kendine müşterî ve mürîd bulmak aşkından dört gözlü olmuşsun ve halk nereden başına toplanacak diye beklemektesin. 1115. Ve eğer uyursan rüyada müşteri görürsün; kötü baykuş harabın gayrını ne vakit görür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1115. Ve eğer uyursan rüyada müşteri görürsün; kötü baykuş harabın gayrını ne vakit görür! Ey şeyh ve mürşid (manevi rehber) olma iddiasında bulunan kişi, kendine mürid (manevi öğrenci) ve müşteri bulmaya o kadar heveslisin ki, eğer uyursan bu fikrin üstün gelmesinden dolayı rüyanda kendine müşteri ve mürid görürsün. Çünkü uğursuz ve kötü baykuş ancak harabeler görür. Zira onun hazzı ve zevki harabelerdedir. Ey şeyh ve mürşid olmak dâiyesinde bulunan kimse, kendine mürid ve müşterî bulmağa o kadar heveskârsın ki, eğer uyursan bu fikrin galebesinden nâşî rü'yânda kendine müşteri ve mürîd görürsün. Zîrâ uğursuz ve kötü baykuş ancak harâbeler görür. Çünki onun hazzı ve zevki harâbelerdedir. 1116. Her demde birbirine dolaşmış müşterî istersin. Sen ne tutarsın ki satasın? Hiç, hiç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1116. Her an birbirine karışmış müşteri istersin. Sen ne tutarsın ki satasın? Hiç, hiç! Ey şeyhlik arzusunda bulunan kimse, sen her an çokluğundan birbirine girmiş ve birbirini ite kaka senin huzuruna gelmiş olan müşterileri ve müridleri istersin. Bu isteğine göre senin neyin vardır ki bunlara satacaksın? Hiçin hiçi! Ey şeyhlik arzûsunda bulunan kimse, sen her demde çokluğundan birbirine girift olup dolaşmış ve birbirini ite kaka senin huzûruna gelmiş olan müşterîleri ve mürîdleri itersin. Bu talebine göre senin nen vardır ki bunlara satacaksın? Hiçin hiçi! 1117. Eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluğun olaydı, müşterilerden feragat tutardın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1117. Eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluğun olsaydı, müşterilerden vazgeçerdin! "Çâşt", burada "kuşluk vaktinde yenilen yemek" anlamındadır. Yani, ey iddiacı şeyh, eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluk yemeğin olsaydı, başına müşteri ve mürid toplamaktan vazgeçerdin. Çünkü senin şeyhliğin ve başkanlığın, menfaat elde etmek içindir. Bu şerh, yukarıdaki 1117 numaralı beyte bağlıdır. Orada şeyhlik iddiasında bulunanlara hitaben: "Eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluk vaktinde yiyecek yemeğin olsaydı, müşterilerden ve müridlerden vazgeçerdin", denilmişti. Burada da sahte peygamberin ihtiyaçtan dolayı bu O şahsın hikâyesidir ki, peygamberlik iddiasında bulunurdu. Ona dediler ki: "Ne yemişsin ki böyle ahmak olmuşsun ve boş söz söylüyorsun?" Dedi: "Eğer bir şey bulsaydım ve yeseydim ne ahmak olurdum ne de boş söz söylerdim!" Çünkü her iyi sözü ehlinin dışındakine söyleseler boşuna söylenmiş olur. Her ne kadar o boş sözü söylemeye memur olsalar da! Bu şerh, yukarıdaki 1117 numaralı beyte bağlıdır. Orada şeyhlik iddiasında bulunanlara hitaben: "Eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluk vaktinde yiyecek yemeğin olsaydı, müşterilerden ve müridlerden vazgeçerdin", denilmişti. Burada da sahte peygamberin ihtiyaçtan dolayı bu "Çâşt", burada "kuşluk vaktinde yenilen yemek" ma'nâsınadır. Ya'ni, ey şeyh-i müddeî, eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluk taâmın olaydı, başına müşterî ve mürîd toplamaktan ferâgat ederdin. Zîrâ senin şeyhliğin ve riyâsetin, celb-i menfaat içindir. Bu sürh-i şerîf yukarıdaki 1117 numaralı beyte merbûttur. Orada şeyhlik iddiasında bulunanlara hitâben: "Eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluk vaktinde yiyecek taâmın olsa idi, müşterilerden ve mürîdlerden ferâgat ederdin", buyrulmuş idi. Burada da sahte peyg "Çâşt", burada "kuşluk vaktinde yenilen yemek" ma'nâsınadır. Ya'ni, ey şeyh-i müddeî, eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluk taâmın olaydı, başına müşterî ve mürîd toplamaktan ferâgat ederdin. Zîrâ senin şeyhliğin ve riyâ-setin, celb-i menfaat içindir. O şahsın kıssasıdır ki, peygamberlik da'vâsı ederdi. Ona dediler ki: "Ne yemişsin ki böyle ahmak olmuşsun ve boş söz söylüyorsun?" Dedi: "Eğer bir şey bula idim ve yiye idim ne ahmak olurdum ve ne boş söz söylerdim!" Zîrâ her iyi sözü ehlinin gayrına söyleseler beyhûde söylenmiş olur. Her ne kadar o boş sözü söylemeye me'mûr iseler de! Bu sürh-ı şerîf yukarıdaki 1117 numaralı beyte merbûttur. Orada şeyhlik iddiasında bulunanlara hitâben: "Eğer senin bir ekmeğin veya bir kuşluk vaktinde yiyecek taâmın olsa idi, müşterilerden ve mürîdlerden ferâgat eder-din", buyrulmuş idi. Burada da sahte peygamberin ihtiyaçtan dolayı bu 1119. Onun boynunu bağladılar ve onu, "Bu hep Allah tarafından resûlüm!" diyor diye şaha götürdüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1119. Onun boynunu bağladılar ve onu, "Bu hep Allah tarafından resûlüm!" diyor diye şaha götürdüler. 1120. Halk, "Bu ne mekrdir ve ne tezvîrdir ve ne tuzaktır!" diye onun üzerine karınca ve çekirge gibi toplandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1120. Halk, "Bu ne hiledir, ne aldatmadır ve ne tuzaktır!" diye onun üzerine karınca ve çekirge gibi toplandı. "Melah", çekirge; "fah", tuzak demektir. Türkçe bozularak "fak" derler. Örneğin "faka bastım" derler ki, "tuzağa tutuldum" anlamına gelir. "Melah", çekirge; "fah", tuzak demektir. Türkçe tahrîf ile "fak" derler. Meselâ "faka bastım" derler ki, "tuzağa tutuldum", demek olur. 1121. "Eğer resûl bu ise ki, ademden geldi, biz hep peygamberiz ve muhteşemiz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1121. "Eğer resûl bu ise ki, yokluktan geldi, biz hep peygamberiz ve muhteşemiz!" Bu söz, sahte peygamberin başında toplanan halkın dilindendir. Fakat sadık peygamberin inkârcılarına da şamildir. Yani, inkârcılar peygambere karşı dediler ki: "Eğer izafî yokluk âleminden gelen bu adam peygamber ise, biz de buraya o âlemden geldik. Bu sebeple biz de onun gibi peygamberiz ve ihtişam sahibiyiz!" Bù söz sahte peygamberin başında toplanan halkın lisânındandır. Fakat sâdık peygamberin münkirlerine de şâmildir. Ya'ni, münkirler peygambere karşı dediler ki: “Eğer adem-i izâfî âleminden gelen bu adam peygamber ise, biz de buraya o âlemden geldik. Binâenaleyh biz de onun gibi peygamberiz ve ihtişam sahibiyiz!" 1122. "Biz oradan buraya garib geldik; ey edib sen niçin mahsus olasın?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1122. "Biz oradan buraya garip geldik; ey edip sen niçin özel olasın?" "Edip", "edeb" mastarından türemiş sıfat-ı müşebbehedir (benzetme sıfatı). "Edeb" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "ziyafet tertip etmek" demektir ve ilahi bilgiler ziyafeti tertip etmekten kinaye olur. Yani, inkârcılar, peygamberlere ve onların varisleri olan evliyalara derler ki: "Ey ilahi bilgiler ziyafeti tertip eden kimse, biz insanların hepsi o mana âleminden bu suret âlemine garip olarak geldik. Bu sebeple bu gelişte hepimiz eşitiz. Peygamberlik denilen mana niçin yalnız sana özel olsun?" Bu mana, birinci cildin 269 numarasına denk gelen: [yani "Peygamberler ile beraberlik davasına kalktılar; evliyayı kendileri gibi zannettiler"] beyt-i şerifinde de geçti. Yüce Allah hazretleri Kur'an-ı Kerim'de onların dilinden haber verip: قَالُواْ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مثلنا (İbrahim, 14/10) yani "Siz de ancak bizim gibi beşersiniz, dediler" buyurur. "Edîb", "edeb" masdarından sıfat-ı müşebbehedir. "Edeb" kelimesinin muhtelif ma'nâları vardır. Burada "ziyafet tertib etmek" demek olup, maârif-i ilâhiyye ziyafeti tertîb etmekten kinâye olur. Ya'ni, münkirler, enbiyaya ve onların vârisleri olan evliyâya derler ki: "Ey maârif-i ilâhiyye ziyafeti tertîb edici olan kimse, biz insanların cümlesi o âlem-i ma'nâdan bu âlem-i sûrete garîb olarak geldik. Binâenaleyh bu gelişte hepimiz müsâvîyiz. Nübüvvet de-nilen ma'nâ niçin yalnız sana mahsûs olsun?" Bu ma'nâ I. cildin 269 numa-rasına müsâdif olan: [ya'ni "Peygamberler ile beraberlik da'vâsına kalktılar; evliyâyı kendileri gibi zannettiler"] beyt-i şerîfinde de geçti. Hak Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Ke-rim'de onların lisânından haber verip: قَالُواْ إِنْ أَكسَتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مثلنا (İbrâhîm, 14/10) ya'ni "Siz de ancak bizim gibi beşersiniz, dediler" buyurur. 1119. Onun boynunu bağladılar ve onu, "Bu hep Allah tarafından resûlüm!" diyor diye şaha götürdüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1119. Onun boynunu bağladılar ve onu, "Bu hep Allah tarafından resûlüm!" diyor diye şaha götürdüler. 1120. Halk, "Bu ne mekrdir ve ne tezvîrdir ve ne tuzaktır!" diye onun üzerine karınca ve çekirge gibi toplandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1120. Halk, "Bu ne hiledir, ne aldatmadır ve ne tuzaktır!" diye onun üzerine karınca ve çekirge gibi toplandı. "Melah", çekirge; "fah", tuzak demektir. Türkçe bozularak "fak" derler. Örneğin "faka bastım" derler ki, "tuzağa tutuldum" anlamına gelir. "Melah", çekirge; "fah", tuzak demektir. Türkçe tahrîf ile "fak" derler. Meselâ "faka bastım" derler ki, "tuzağa tutuldum", demek olur. 1121. "Eğer resûl bu ise ki, ademden geldi, biz hep peygamberiz ve muhteşemiz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1121. "Eğer resûl bu ise ki, yokluktan geldi, biz hep peygamberiz ve muhteşemiz!" Bu söz, sahte peygamberin başında toplanan halkın dilindendir. Fakat sâdık peygamberin inkârcılarına da şâmildir. Yani, inkârcılar peygambere karşı dediler ki: “Eğer izafî yokluk âleminden gelen bu adam peygamber ise, biz de buraya o âlemden geldik. Bu sebeple biz de onun gibi peygamberiz ve ihtişam sahibiyiz!" Bû söz sahte peygamberin başında toplanan halkın lisânındandır. Fakat sâdık peygamberin münkirlerine de şâmildir. Ya'ni, münkirler peygambere karşı dediler ki: “Eğer adem-i izâfî âleminden gelen bu adam peygamber ise, biz de buraya o âlemden geldik. Binâenaleyh biz de onun gibi peygamberiz ve ihtişam sahibiyiz!" 1122. "Biz oradan buraya garib geldik; ey edib sen niçin mahsus olasın?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1122. "Biz oradan buraya garip geldik; ey edip sen niçin özel olasın?" "Edip", "edeb" mastarından türemiş sıfat-ı müşebbehedir (kalıcı sıfat). "Edeb" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "ziyafet düzenlemek" demektir ve ilahi bilgiler ziyafeti düzenlemekten kinaye olur. Yani, inkârcılar, peygamberlere ve onların varisleri olan evliyalara derler ki: "Ey ilahi bilgiler ziyafeti düzenleyen kimse, biz insanların hepsi o mana âleminden bu suret âlemine garip olarak geldik. Bu sebeple bu gelişte hepimiz eşitiz. Nübüvvet (peygamberlik) denilen mana niçin yalnız sana özel olsun?" Bu mana, birinci cildin 269 numarasına denk gelen: [yani "Peygamberler ile beraberlik davasına kalktılar; evliyayı kendileri gibi zannettiler"] şerefli beytinde de geçti. Yüce Allah, Kur'an-ı Kerim'de onların dilinden haber verip: قَالُواْ إِنْ أَكْسَتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مثلنا (İbrahim, 14/10) yani "Siz de ancak bizim gibi beşersiniz, dediler" buyurur. "Edîb", "edeb" masdarından sıfat-ı müşebbehedir. "Edeb" kelimesinin muhtelif ma'nâları vardır. Burada "ziyafet tertib etmek" demek olup, maârif-i ilâhiyye ziyafeti tertîb etmekten kinâye olur. Ya'ni, münkirler, enbiyaya ve onların vârisleri olan evliyâya derler ki: "Ey maârif-i ilâhiyye ziyafeti tertîb edici olan kimse, biz insanların cümlesi o âlem-i ma'nâdan bu âlem-i sûrete garîb olarak geldik. Binâenaleyh bu gelişte hepimiz müsâvîyiz. Nübüvvet de-nilen ma'nâ niçin yalnız sana mahsûs olsun?" Bu ma'nâ I. cildin 269 numarasına müsâdif olan: [ya'ni "Peygamberler ile beraberlik da'vâsına kalktılar; evliyâyı kendileri gibi zannettiler"] beyt-i şerîfinde de geçti. Hak Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerim'de onların lisânından haber verip: قَالُواْ إِنْ أَكْسَتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مثلنا (İbrâhîm, 14/10) ya'ni "Siz de ancak bizim gibi beşersiniz, dediler" buyurur. 1123. O hoş resûl onlara cevab verdi ki. "Ey câhil ve boş sözlü taife!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1123. O hoş resûl onlara cevap verdi ki: "Ey cahil ve boş sözlü topluluk!" O latif peygamber, inkârcılara cevap olarak buyurdu ki: "Ey cahiller ve ey hadlerini bilmeyerek boş sözler söyleyen topluluk ve ey inkârcı kavim! Evet, siz de gayb âleminden bizim gibi bu âleme garip (yabancı) olarak geldiniz. Fakat bilmediniz ki, isti'dâd (yatkınlık, kabiliyet) azlığınıza dayanarak meydana gelen ilâhî kazâdan (Allah'ın küllî hükmü) dolayı, o âlemden bu âleme gelinceye kadar geçtiğiniz yolları ve menzilleri kör ve gözleri kapalı olarak geçtiniz ve bu âleme kör olarak geldiniz." Ve ilâhî kazâ hakkında ayrıntılar, birinci cildin 625 numaralı beytinin açıklamalarında geçti. O latîf olan peygamber, münkirlere cevâben buyurdu ki: "Ey câhiller ve ey hadlerini bilmeyerek boş sözler söyleyici olan tâife ve ey kavm-i münki-rîn! Evet siz de âlem-i gaybdan bizim gibi bu âleme garîb olarak geldiniz. Fa-kat bilmediniz ki, isti'dâd azlığınıza müsteniden vâki' olan kazâ-yı ilâhîden nâşî, o âlemden bu âleme gelinceye kadar geçtiğiniz yolları ve menzilleri kör ve gözleri kapalı olarak geçtiniz ve bu âleme kör olarak geldiniz." Ve kazâ-yı ilâhî hakkında tafsîlât I. cildin 625 numaralı beytinin îzâhâtında geçti. 1124. "Ey kavim, kazadan nâşî körlük cihetinden buraya habersiz olarak eriş-tiniz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1124. "Ey kavim, ilâhî kazâdan kaynaklanan körlük yüzünden buraya habersiz olarak geldiniz!" 1125. "Siz uyumuş çocuk gibi gelmediniz mi? Yoldan ve menzilden bî-haber oldunuz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1125. "Siz uyumuş çocuk gibi gelmediniz mi? Yoldan ve menzilden habersiz oldunuz!" Yani, "Ey inkârcılar, siz o gayb âleminden bu âleme, babasının veya anasının kucağında uyumuş bir çocuk gibi geldiniz. Geçtiğiniz yolları ve indiğiniz menzilleri göremediniz. Örneğin, Rahman'ın nefesinden esir âlemine, esirden göklere, göklerden yeryüzüne, yeryüzünden bitkiye, bitkiden hayvana ve hayvandan insana gelinceye kadar birçok yollar ve menziller geçtiğiniz hâlde bunlardan haberiniz yoktur." Ya'ni, "Ey münkirler, siz o âlem-i gaybdan bu âlemde babasının veyâ anasının kucağında uyumuş bir çocuk gibi geldiniz. Geçtiğiniz yolları ve in-diğiniz menzilleri göremediniz. Meselâ nefes-i rahmânîden âlem-i esîre ve esîrden eflâke ve eflâkten arza ve arzdan nebâta ve nebâttan hayvana ve hayvandan insana gelinceye kadar birçok yollar ve menziller geçtiğiniz hâl-de bunlardan haberiniz yoktur." 1126. "Menzillerden uyumuş ve sarhoş bir hâlde yoldan ve yukarıdan ve aşa-ğıdan bî-haber olarak geldiniz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1126. "Menzillerden uyumuş ve sarhoş bir hâlde yoldan ve yukarıdan ve aşağıdan habersiz olarak geldiniz!" Ey gafil, sen zikredilen menzillerden uyumuş ve sarhoş olmuş bir hâlde geçtin. Geçtiğin yollardan ve latiflik âlemi olan yüce âlemden ve yoğunluk âlemi olan unsurlar âleminden habersiz olarak geçip şimdiki insan şeklini buldun. Senin bakış açın ancak baba sulbüyle ana rahmine sınırlı kalmıştır. Kökenin olan vahdet deryasından (birlik denizi) ve ruhlar âleminden beri geldiğinin farkında değilsin! Hz. Pîr (Mevlânâ) Fîhi Mâ Fîh'in 15. bölümünde bu anlama dair şöyle buyururlar: "Zannedersin ki, bütün âlem dırâbhâneden (darphane, basımevi) gelip yine dırâbhâneye dönecek." "Ey gāfil, sen zikrolunan menzillerden uyumuş ve sarhoş olmuş bir hâlde geçtin. Geçtiğin yollardan ve âlem-i letâfet olan âlem-i ulvîden ve âlem-i ke-sâfet olan âlem-i unsuriyattan bî-haber olarak geçip şimdiki insan sûretini buldun. Senin nazarın ancak baba sulbüyle ana rahmine münhasır kalmıştır. Menşein olan deryâ-yı vahdetten ve âlem-i ervâhtan beri geldiğinin farkında değilsin!" Hz. Pîr Fîhi Mâ Fîh'in 15. faslında bu ma'nâya dâir şöyle buyurur-lar: "Zannedersin ki, cemî'-i âlem dırâbhâneden gelip yine dırâbhâneye rücû' 1123. O hoş resûl onlara cevâb verdi ki: "Ey câhil ve boş sözlü tâife!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1123. O hoş resûl onlara cevâb verdi ki: "Ey câhil ve boş sözlü tâife!" O latif peygamber, inkârcılara cevaben şöyle buyurdu: "Ey cahiller ve ey hadlerini bilmeyerek boş sözler söyleyen topluluk ve ey inkârcı kavim! Evet, siz de gayb âleminden bizim gibi bu âleme garip olarak geldiniz. Fakat bilmediniz ki, isti'dâd (yatkınlık, kabiliyet) azlığımıza dayanarak meydana gelen ilâhî kazâdan (Allah'ın küllî hükmü) dolayı, o âlemden bu âleme gelinceye kadar geçtiğiniz yolları ve menzilleri kör ve gözleri kapalı olarak geçtiniz ve bu âleme kör olarak geldiniz." Ve ilâhî kazâ hakkında ayrıntılar, I. cildin 625 numaralı beytinin açıklamalarında geçti. O latîf olan peygamber, münkirle-re cevâben buyurdu ki: "Ey câhiller ve ey hadlerini bilmeyerek boş sözler söyleyici olan tâife ve ey kavm-i münki-rîn! Evet siz de âlem-i gaybdan bizim gibi bu âleme garîb olarak geldiniz. Fa-kat bilmediniz ki, isti'dâd azlığımıza müsteniden vâki' olan kazâ-yı ilâhîden nâşî, o âlemden bu âleme gelinceye kadar geçtiğiniz yolları ve menzilleri kör ve gözleri kapalı olarak geçtiniz ve bu âleme kör olarak geldiniz." Ve kazâ-yı ilâhî hakkında tafsîlât I. cildin 625 numaralı beytinin îzâhâtında geçti. 1125. "Siz uyumuş çocuk gibi gelmediniz mi? Yoldan ve menzilden bî-haber oldunuz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1125. "Siz uyumuş çocuk gibi gelmediniz mi? Yoldan ve menzilden habersiz oldunuz!" Yani, "Ey inkârcılar, siz o gayb âleminden bu âleme, babasının veya anasının kucağında uyumuş bir çocuk gibi geldiniz. Geçtiğiniz yolları ve indiğiniz menzilleri göremediniz. Örneğin, Rahman'ın nefesinden esir âlemine, esirden göklere, göklerden yeryüzüne, yeryüzünden bitkiye, bitkiden hayvana ve hayvandan insana gelinceye kadar birçok yollar ve menziller geçtiğiniz hâlde bunlardan haberiniz yoktur." Ya'ni, "Ey münkirler, siz o âlem-i gaybdan bu âlemde babasının veyâ anasının kucağında uyumuş bir çocuk gibi geldiniz. Geçtiğiniz yolları ve in-diğiniz menzilleri göremediniz. Meselâ nefes-i rahmânîden âlem-i esîre ve esîrden eflâke ve eflâkten arza ve arzdan nebâta ve nebâttan hayvana ve hayvandan insana gelinceye kadar birçok yollar ve menziller geçtiğiniz hâl-de bunlardan haberiniz yoktur." 1126. "Menzillerden uyumuş ve sarhoş bir hâlde yoldan ve yukarıdan ve aşağıdan bî-haber olarak geldiniz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1126. "Menzillerden uyumuş ve sarhoş bir hâlde yoldan ve yukarıdan ve aşağıdan habersiz olarak geldiniz!" Ey gafil, sen bahsedilen menzillerden uyumuş ve sarhoş bir hâlde geçtin. Geçtiğin yollardan ve latif âlem olan yüce âlemden ve kesif âlem olan unsurlar âleminden habersiz olarak geçip şimdiki insan şeklini buldun. Senin bakış açın ancak baba sulbüyle ana rahmine sınırlı kalmıştır. Aslın olan vahdet denizinden ve ruhlar âleminden beri geldiğinin farkında değilsin! Hz. Pîr (Mevlânâ) Fîhi Mâ Fîh'in 15. bölümünde bu anlama dair şöyle buyururlar: "Zannedersin ki, bütün âlem dırâbhâneden gelip yine dırâbhâneye döner." (Dırâbhâne: Hayvanların üreme yeri anlamına gelip, yeryüzünün yüzeyi kastedilir.) (إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعونَ) Bakara/156) [yani, "Biz Allah'a aidiz ve O'na dönücüyüz"]. Yani, bütün parçalarımız o mahalden geldiler ve o mahalin örnekleridir; ve yine küçük ve büyük ve hayvanlar o mahale döner. Ama bu tabla içinde ortaya çıkıyorlar. Bu tabla olmaksızın meydana çıkmıyorlar. Çünkü o âlem latiftir, görünmez. "Ey gâfil, sen zikrolunan menzillerden uyumuş ve sarhoş olmuş bir hâlde geçtin. Geçtiğin yollardan ve âlem-i letâfet olan âlem-i ulvîden ve âlem-i ke-sâfet olan âlem-i unsuriyattan bî-haber olarak geçip şimdiki insan sûretini buldun. Senin nazarın ancak baba sulbüyle ana rahmine münhasır kalmıştır. Menşein olan deryâ-yı vahdetten ve âlem-i ervâhtan beri geldiğinin farkında değilsin!" Hz. Pîr Fîhi Mâ Fîh'in 15. faslında bu ma'nâya dâir şöyle buyurur-lar: "Zannedersin ki, cemî'-i âlem dırâbhâneden gelip yine dırâbhâneye rücû'" eder. (Dırâbhâne: Hayvânâtın tenâsülgâhı ma'nâsına olup, küre-i arzın sathı murad buyrulur( إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعونَ )Bakara/156) [ya'ni, “Biz Allah'a âidiz ve O'na dönücüyüz”]. Ya'ni, cemî'-i eczâmız o mahalden geldiler ve o mahallin nümûneleridir; ve yine küçük ve büyük ve hayvânât o mahalle rücû' eder. Amma bu tabla içinde zahir oluyorlar. Bu tabla olmaksızın meydana çıkmıyorlar. Zîrâ o âlem latîftir, görünmez." 1127. "Biz beşin ve altının verâsından beşe ve altıya kadar uyanık ile hoşluk ile revân olduk."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1127. "Biz beşin ve altının ötesinden beşe ve altıya kadar uyanık ve hoş bir şekilde akıp geldik." "Beş"ten kastedilen, beş dış duyu organıdır; "altı"dan kastedilen ise sağ, sol, ön, arka, yukarı ve aşağı olmak üzere altı yöndür ki, yönlerle sınırlı olmak bu maddi âlemin ve belirlenimlerin özelliğidir; beş duyu organının ve altı yönün ötesi ve arkası ise latif (maddî olmayan) âlemdir. Yani, bu maddi âleme kadar uyanık ve hoş bir şekilde akıp geldin. Nasıl ki Bayezid-i Bistami (k.s.) hazretlerine: "Elestü bi-rabbiküm (Ben sizin Rabbiniz değil miyim?) hitabını hatırlıyor musun?" diye sormuşlar. O hazret de "Bu hitabın üzerinden hiçbir gün geçmedi," buyurmuşlardır. Bu sebeple peygamberler ve evliya hazretleri gördüklerini bilirler ve bildiklerini söylerler. Körler ise kendilerini onlara kıyas edip, onların bu haberlerini inkâr ederler. "Beş"ten murâd, havâss-i hamse-i zâhire; ve "altı"dan murâd, sağ ve sol ve ön ve arka ve yukarı ve aşağı olmak üzere altı cihettir ki, cihetler ile mukayyed olmak bu âlem-i kesâfetin ve taayyünâtın şânıdır; ve havâss-i hamsenin ve altı cihetin mâverâsı ve arkası âlem-i letâfettir. Ya'ni, bu âlem-i kesâfete kadar uyanık ve hoş olarak akıp geldin. Nitekim Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretlerine: "Elestü bi-rabbiküm hitâbını tahattur ediyor musun?" diye sormuşlar. O hazret dahi "Bu hitâb üzerinden hiçbir gün geçmedi", buyurmuşlardır. Binâenaleyh enbiyâ ve evliyâ hazarâtı gördüklerini bilirler ve bildiklerini söylerler. Körler ise kendilerine kıyâs edip, onların bu haberlerini inkâr ederler. 1128. "Habîr ve yol tanıyan kılavuzlar gibi asıldan ve esastan menzilleri görmüşüz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1128. "Habîr ve yol tanıyan kılavuzlar gibi asıldan ve esastan menzilleri görmüşüz!" Yani, "Biz peygamberler ve evliyalar topluluğu, geçtikleri menzilleri ve yolları bilip tanıyan kılavuzlar gibi, asıldan ve esastan ortaya çıkan menzilleri görüp haber vermişizdir." Ya'ni, "Biz gürûh-i enbiyâ ve evliyâ, geçtikleri menzilleri ve yolları bilip tanıyan kılavuzlar gibi, asıldan ve esastan neş'et eden menzilleri görüp haber vermişizdir." 1129. Şaha dediler ki: "Ona işkence et, tâ ki onun cinsi asla bu sözleri söylemesin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1129. Şaha dediler ki: "Ona işkence et, tâ ki onun cinsi asla bu sözleri söylemesin!" Peygamberlik iddiasında bulunan kişinin başına toplanan halk, şahlarına dediler ki: "Bu kişiye işkence ve ceza ver ki, başkaları da bundan ibret alıp, bunun söylediği sözlerin benzerini bir daha söylemesinler!" (Dırâbhâne: Hayvanların üreme yeri anlamına gelir ve yeryüzünün yüzeyi kastedilir.) (إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعونَ) Bakara/156) [yani, "Biz Allah'a aidiz ve O'na döneceğiz"]. Yani, bütün parçalarımız o yerden geldiler ve o yerin örnekleridir; ve yine küçük ve büyük ve hayvanlar o yere döner. Ama bu tabla içinde görünürler. Bu tabla olmaksızın ortaya çıkmazlar. Çünkü o âlem latiftir, görünmez. Peygamberlik da'vâsı eden şahsın başına toplanan halk, şahlarına dediler ki: "Bu şahsa işkence ve cezâ et ki, başkaları da bundan ibret alıp, bunun söylediği sözlerin cinsini bir daha söylemesinler!" eder. (Dırâbhâne: Hayvânâtın tenâsülgâhı ma'nâsına olup, küre-i arzın sathı murad buyrulur( إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعونَ )Bakara/156) [ya'ni, “Biz Allah'a âidiz ve O'na dönücüyüz”]. Ya'ni, cemî'-i eczâmız o mahalden geldiler ve o mahallin nümûneleridir; ve yine küçük ve büyük ve hayvânât o mahalle rücû' eder. Amma bu tabla içinde zahir oluyorlar. Bu tabla olmaksızın meydana çıkmıyorlar. Zîrâ o âlem latîftir, görünmez." 1127. Biz beşin ve altının verâsından beşe ve altıya kadar uyanık ile hoşluk ile revân olduk.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1127. Biz beşin ve altının ötesinden beşe ve altıya kadar uyanık ve hoş bir şekilde akıp geldik. "Beş"ten kasıt, beş dış duyu organıdır; ve "altı"dan kasıt ise sağ, sol, ön, arka, yukarı ve aşağı olmak üzere altı yöndür ki, yönlerle sınırlı olmak bu yoğunluk âleminin ve belirlenimlerin özelliğidir; ve beş duyu organının ve altı yönün ötesi ve arkası latiflik (maddî olmayan) âlemidir. Yani, bu yoğunluk âlemine kadar uyanık ve hoş bir şekilde akıp geldin. Nasıl ki Bayezid-i Bistamî (k.s.) hazretlerine: "Elestü bi-rabbiküm (Ben sizin Rabbiniz değil miyim?) hitabını hatırlıyor musun?" diye sormuşlar. O hazret de "Bu hitabın üzerinden hiçbir gün geçmedi", buyurmuşlardır. Bu sebeple peygamberler ve evliyalar gördüklerini bilirler ve bildiklerini söylerler. Körler ise kendilerini onlara kıyas edip, onların bu haberlerini inkâr ederler. "Beş"ten murâd, havâss-i hamse-i zâhire; ve "altı"dan murâd, sağ ve sol ve ön ve arka ve yukarı ve aşağı olmak üzere altı cihettir ki, cihetler ile mukayyed olmak bu âlem-i kesâfetin ve taayyünâtın şânıdır; ve havâss-i hamsenin ve altı cihetin mâverâsı ve arkası âlem-i letâfettir. Ya'ni, bu âlem-i kesâfete kadar uyanık ve hoş olarak akıp geldin. Nitekim Bâyezîd-i Bistâmî (k.s.) hazretlerine: "Elestü bi-rabbiküm hitâbını tahattur ediyor musun?" diye sormuşlar. O hazret dahi "Bu hitâb üzerinden hiçbir gün geçmedi", buyurmuşlardır. Binâenaleyh enbiyâ ve evliyâ hazarâtı gördüklerini bilirler ve bildiklerini söylerler. Körler ise kendilerine kıyâs edip, onların bu haberlerini inkâr ederler. 1128. Habîr ve yol tanıyan kılavuzlar gibi asıldan ve esastan menzilleri görmüşüz!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1128. Haberdar ve yol tanıyan kılavuzlar gibi asıldan ve esastan menzilleri görmüşüz! Yani, "Biz peygamberler ve evliyalar topluluğu, geçtikleri menzilleri ve yolları bilip tanıyan kılavuzlar gibi, asıldan ve esastan kaynaklanan menzilleri görüp haber vermişizdir." Ya'ni, "Biz gürûh-i enbiyâ ve evliyâ, geçtikleri menzilleri ve yolları bilip tanıyan kılavuzlar gibi, asıldan ve esastan neş'et eden menzilleri görüp haber vermişizdir." 1129. Şâha dediler ki: "Ona işkence et, tâ ki onun cinsi asla bu sözleri söylemesin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1129. Şaha dediler ki: "Ona işkence et ki, onun cinsi asla bu sözleri söylemesin!" Peygamberlik iddiasında bulunan kişinin başına toplanan halk, şahlarına şöyle dediler: "Bu kişiye işkence ve ceza ver ki, başkaları da bundan ders alıp, onun söylediği sözlerin benzerini bir daha söylemesinler!" Peygamberlik da'vâsı eden şahsın başına toplanan halk, şahlarına dediler ki: "Bu şahsa işkence ve cezâ et ki, başkaları da bundan ibret alıp, bunun söylediği sözlerin cinsini bir daha söylemesinler!" 1130. Şah onu çok çelimsiz ve çok zayıf gördü ki, bir tokat ile o zayıf ölür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1130. Şah onu çok çelimsiz ve çok zayıf gördü ki, bir tokat ile o zayıf ölür. Bu şerefli beyitte, peygamberlerin ve evliyaların maddî zayıflıklarına ve maddî zayıflıklarıyla birlikte, Yüce Allah'ın onları zorba hükümdarlara karşı koruduğuna işaret vardır. Bu beyt-i şerîfte, enbiyâ ve evliyâ hazarâtının za'f-ı maddîlerine ve za'f-ı maddîleriyle beraber, cebbâr hükûmdarlara karşı Hak Teâlâ hazretlerinin onları muhâfaza buyurduğuna işâret vardır. 1131. "Onu sıkmak ve dövmek ne vakit mümkün olur? Zîrâ onun bedeni şişe gibi olmuştur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1131. "Onu sıkmak ve dövmek ne zaman mümkün olur? Çünkü onun bedeni şişe gibi olmuştur." Yani, padişah kendi kendine dedi ki: "Şişe nasıl küçük bir darbe ile kırılırsa bu şahsın vücudu da hafif bir darbe ile harap olur. Bu sebeple onu sıkmak ve dövmek uygun değildir." Ya'ni, pâdişah kendi kendine dedi ki: "Şişe nasıl küçük bir darbe ile kırılırsa bu şahsın vücûdu da hafif bir darbe ile berbâd olur. Binâenaleyh onu sıkmak ve döğmek muvâfık değildir." 1132. "Lâkin ona, "Sen niçin serkeşlik lâfını tutarsın?" diye lûtuf yolundan söyleyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1132. "Lâkin ona, "Sen niçin serkeşlik lâfını tutarsın?" diye lûtuf yolundan söyleyim!" Fakat bu zayıf kişiye lütuf ve yumuşaklık yoluyla "Sen niçin böyle güçlüler gibi serkeşlik sözünü ve iddiasını ediyorsun?" diyeyim. Fakat bu zayıf şahsa lûtuf ve mülâyemet tarîkıyla "Sen niçin böyle kavîler gibi serkeşlik lâfını ve iddiasını ediyorsun?" diyeyim. 1133. "Zîrâ burada sertlik hiç işe gelmez. Yumuşaklık ile yılan bile gardan baş eder."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1133. "Çünkü burada sertlik hiç işe yaramaz. Yumuşaklık ile yılan bile ininden çıkar." Yani, fikri anlaşılarak doğru yola getirilmek istenen bir kimseye karşı yapılacak sertlik ve ters muamele asla fayda vermez. Nitekim Kur'ân-ı Kerîm'de, Âl-i İmrân sûresinde, Resûl-i Ekrem Efendimiz (a.s.) hakkında Yüce Allah şöyle buyurur: ﴿فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ﴾ (Âl-i İmrân 3/159). Yani "Ey sevgilim, Allah tarafından bir rahmettir ki, sen onlara yumuşak davrandın ve eğer sen kötü huylu, katı kalpli olsaydın, elbette senin etrafından dağılırlardı." Hatta "Tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır" atasözü meşhurdur. Ya'ni, fikri anlaşılarak doğru yola getirilmek istenilen bir kimseye karşı yapılacak sertlik ve ters muâmele aslâ fâide vermez. Nitekim Kur'ân-ı Kerîm'de sûre-i Âl-i İmrân'da Resûl-i Ekrem Efendimiz hakkında Cenâb-ı Hak buyurur: ﴿فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ﴾ (Âl-i İmrân 3/159). Ya'ni "Ey habîbim, Allah tarafından rahmettir ki, sen onlara mülâyemet ettin ve eğer sen kötü huylu olarak katı kalbli olaydın, elbette senin etrâfından dağılırlar idi." Hattâ tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır" darb-ı meseli meşhûrdur. 1134. Adamları onun etrâfından uzaklaştırdı. Şah bir latîf ve onun âdeti yumuşaklık idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1134. Adamları onun etrafından uzaklaştırdı. Şah latif (hoş, nazik) idi ve onun âdeti yumuşaklık idi. 1130. Şah onu çok çelimsiz ve çok zayıf gördü ki, bir tokat ile o zayıf ölür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1130. Şah onu çok çelimsiz ve çok zayıf gördü ki, bir tokat ile o zayıf ölür. Bu şerefli beyitte, peygamberler ve evliyâların maddî zayıflıklarına ve maddî zayıflıklarıyla birlikte, Yüce Allah'ın onları zorba hükümdarlara karşı koruduğuna işaret vardır. Bu beyt-i şerîfte, enbiyâ ve evliyâ hazarâtının za'f-ı maddîlerine ve za'f-ı maddîleriyle beraber, cebbâr hükümdarlara karşı Hak Teâlâ hazretlerinin onları muhafaza buyurduğuna işâret vardır. 1131. "Onu sıkmak ve dövmek ne vakit mümkin olur? Zîrâ onun bedeni şişe gibi olmuştur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1131. "Onu sıkmak ve dövmek ne zaman mümkün olur? Çünkü onun bedeni şişe gibi olmuştur." Yani, padişah kendi kendine dedi ki: "Şişe nasıl küçük bir darbe ile kırılırsa bu şahsın vücudu da hafif bir darbe ile harap olur. Bu sebeple onu sıkmak ve dövmek uygun değildir." Ya'ni, pâdişah kendi kendine dedi ki: "Şişe nasıl küçük bir darbe ile kırılırsa bu şahsın vücûdu da hafif bir darbe ile berbâd olur. Binâenaleyh onu sıkmak ve döğmek muvâfik değildir." 1132. "Lakin ona, "Sen niçin serkeşlik lafını tutarsın?" diye lutuf yolundan söyleyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1132. "Lakin ona, "Sen niçin serkeşlik lafını tutarsın?" diye lutuf yolundan söyleyim!" Fakat bu zayıf şahsa lutuf ve yumuşaklık yoluyla "Sen niçin böyle güçlüler gibi serkeşlik lafını ve iddiasını ediyorsun?" diyeyim. Fakat bu zayıf şahsa lutuf ve mülâyemet tarîkıyla "Sen niçin böyle kavîler gibi serkeşlik lâfını ve iddiasını ediyorsun?" diyeyim. 1133. "Zîrâ burada sertlik hiç işe gelmez. Yumuşaklık ile yılan bile gardan baş eder."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1133. "Çünkü burada sertlik hiç işe yaramaz. Yumuşaklık ile yılan bile ininden çıkar." Yani, fikri anlaşılarak doğru yola getirilmek istenen bir kimseye karşı yapılacak sertlik ve ters muamele asla fayda vermez. Nitekim Kur'ân-ı Kerîm'de, Âl-i İmrân sûresinde, Resûl-i Ekrem Efendimiz hakkında Yüce Allah buyurur: فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ الله لنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ (Al-i İmran 3/159). Yani “Ey sevgilim, Allah tarafından bir rahmettir ki, sen onlara yumuşak davrandın ve eğer sen kötü huylu, katı kalpli olaydın, elbette senin etrafından dağılırlardı." Hatta "tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır" atasözü meşhurdur. Ya'ni, fikri anlaşılarak doğru yola getirilmek istenilen bir kimseye karşı yapılacak sertlik ve ters muâmele aslâ fâide vermez. Nitekim Kur'ân-ı Kerîm'de sûre-i Âl-i İmrân'da Resûl-i Ekrem Efendimiz hakkında Cenâb-ı Hak buyurur: فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ الله لنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ (Al-i İmran 3/159). Ya'ni “Éy habîbim, Allah tarafından rahmettir ki, sen onlara mülâyemet ettin ve eğer sen kötü huylu olarak katı kalbli olaydın, elbette senin etrâfından dağılırlar idi." Hattâ tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır" darb-ı meseli meşhûrdur. 1134. Adamları onun etrafından uzaklaştırdı. Şah bir latîf ve onun âdeti yumuşaklık idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1134. Adamları onun etrafından uzaklaştırdı. Şah bir latîf (nazik, hoş) ve onun âdeti yumuşaklık idi. Şah, peygamberlik iddiasında bulunan kişinin etrafından adamları uzaklaştırdı. Çünkü şah nazik ve cömert bir zât olup onun âdeti yumuşak davranmak idi. Şah, adamları da'vâ-yı nübüvvet eden şahsın etrâfından uzaklaştırdı. Zî-râ şah bir latîf ve kerîm zât olup onun âdeti mülâyemet etmek idi. 1135. Müteâkıben onu oturttu, “Mültecâ ve maaşın nerededir?” diye tekrar ona sordu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1135. Ardından onu oturttu, "Sığınacağın yer ve geçim kaynağın nerededir?" diye tekrar ona sordu. "Mültecâ", sığınılacak yer demektir. Yani, padişah onu oturttu, "Sen nerede yatıp kalkarsın ve ne yönden geçinirsin?" diye sordu. “Mültecâ”, sığınacak mahal demektir. Ya'ni, pâdişah onu oturttu, “Sen nerede yatıp kalkarsın ve ne cihetten taayyüş edersin?” diye sordu. 1136. Dedi: “Ey pâdişah, dârü's-selâmdanım, yoldan bu dârü'l-melâma geldim.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1136. Dedi: “Ey padişah, dârü's-selâm'danım (esenlik yurdundanım), yoldan bu dârü'l-melâm'a (kınanma yurduna) geldim.” "Selâm", sözlükte, eksikliklerden ve ayıplardan emin olma anlamındadır. "Melâm", rüsvaylık (rezillik) anlamındadır. "Dârü's-selâm"dan kastedilen, eksikliklerden ve ayıplardan arınmış olan gayb âlemidir ve "dârü'l-melâm"dan kastedilen, aşağıların aşağısı olan kesafet (yoğunluk, maddilik) âlemidir. Bu cevap her ne kadar sahte peygamber tarafından gelmiş olsa da, sadık olan yüce peygamberler hazretlerinin dilindendir. Yani: “Ey şah, ben eksikliklerden ve ayıplardan pak olan letafet (incelik, ruhaniyet) âleminden birtakım yollardan ve menzillerden geçerek dârü'l-melâm olan bu kesafet âlemine ve izafî varlık âlemine geldim.” “Selâm”, lügatte, nekâyıstan ve uyûbdan emîn ma'nâsınadır. “Melâm”, rüsvaylık ma'nâsınadır. “Dârü's-selâm”dan murâd, nekâyısdan ve uyûbdan müberrâ olan âlem-i gayb ve “dârü'l-melâm”dan murâd, esfel-i sâfilîn olan âlem-i kesâfettir. Bu cevâb her ne kadar sahte peygamber tarafından vârid olmuşsa da, sâdık olan peygamberân-ı izâm hazarâtının lisânındandır. Ya'ni: “Ey şah, ben nekâyıstan ve uyûbdan pâk olan âlem-i letâfetten birtakım yollardan ve menzillerden geçerek dârü'l-melâm olan bu âlem-i kesâfet ve vücûd-i izâfî âlemine geldim.” 1137. “Benim ne evim ne de refîkım vardır. Bir ay ne vakit yeryüzünde ev yapmıştır?”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1137. “Benim ne evim ne de yoldaşım vardır. Bir ay ne zaman yeryüzünde ev yapmıştır?” Bu şerefli beyit de aynı şekilde doğru sözlü peygamberin dilindendir. Yani, “Benim, sahiplenecek ne evim vardır ne de sırdaş olan bir yoldaşım vardır. Çünkü ben ay gibi yüce âleme mensubum. Bir ayın yeryüzünde ikametgâhı olur mu?” Bu beyt-i şerîf dahi kezâlik nebiyy-i sâdık lisânındandır. Ya'ni, “Benim, benimseyecek ne evim vardır ve ne de sırdaş olan bir refîkım vardır. Zîrâ ben ay gibi âlem-i ulvîye mensûbum. Bir ayın yeryüzünde ikâmetgâhı olur mu?” 1138. Pâdişah ona latîfe cihetinden tekrar dedi ki: “Ne yedin ve kuşluk tedâriki nen vardır?”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1138. Padişah ona şaka yollu tekrar dedi ki: "Ne yedin ve kuşluk yemeği olarak neyin var?" "Çâşt", kuşluk vakti; "sâz", tertip ve hazırlık; "çâşt-sâz", "sâz-ı çâşt" demektir ve "kuşluk için hazırlanan yemek" anlamına gelir. "Lâğ", şaka, hezl (eğlence) ve zarafet demektir. Yani, şah şaka yollu ona dedi ki: "Ne yedin ve kuşluk yemeği olarak ne hazırladın?" “Çâşt”, kuşluk vakti; “sâz”, tertîb ve tedârik; “çâşt-sâz”, “sâz-ı çâst” demek olup “kuşluk için tertîb olunan taâm” ma'nâsınadır. “Lâğ”, latîfe ve hezl ve zarâfet demektir. Ya'ni, şâh latîfe cihetinden ona dedi ki: “Ne yedin ve kuşluk taâmı olarak ne tertîb ettin?” 1135. Müteakiben onu oturttu, "Mültecâ ve maaşın nerededir?" diye tekrar ona sordu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1135. Ardından onu oturttu, "Sığınacağın ve geçim kaynağın nerededir?" diye tekrar ona sordu. "Mültecâ", sığınacak yer demektir. Yani, padişah onu oturttu, "Sen nerede yatıp kalkarsın ve ne yönden geçimini sağlarsın?" diye sordu. "Mültecâ", sığınacak mahal demektir. Ya'ni, padişah onu oturttu, "Sen nerede yatıp kalkarsın ve ne cihetten taayyüş edersin?" diye sordu. 1136. Dedi: "Ey padişah, dârü's-selâmdanım, yoldan bu dârü'l-melâma geldim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1136. Dedi: "Ey padişah, dârü's-selâmdanım, yoldan bu dârü'l-melâma geldim." "Selâm", sözlükte, eksikliklerden ve ayıplardan emin olma anlamındadır. "Melâm", rüsvaylık anlamındadır. "Dârü's-selâm"dan kastedilen, eksikliklerden ve ayıplardan arınmış olan gayb âlemidir ve "dârü'l-melâm"dan kastedilen, aşağıların aşağısı olan kesafet (maddî yoğunluk) âlemidir. Bu cevap her ne kadar sahte peygamber tarafından verilmişse de, doğru olan yüce peygamberler hazretlerinin dilindendir. Yani: "Ey şah, ben eksikliklerden ve ayıplardan pak olan letafet (incelik) âleminden birtakım yollardan ve menzillerden geçerek dârü'l-melâm olan bu kesafet âlemine ve izafî varlık âlemine geldim." "Selâm", lügatte, nekāyıstan ve uyûbdan emîn ma'nâsınadır. “Melâm”, rüsvaylık ma'nâsınadır. "Dâru's-selâm"dan murâd, nekāyısdan ve uyûbdan müberrâ olan âlem-i gayb ve "dârü'l-melâm”dan murâd, esfel-i sâfilîn olan âlem-i kesâfettir. Bu cevâb her ne kadar sahte peygamber tarafından vârid olmuşsa da, sâdık olan peygamberân-ı ızâm hazarâtının lisânındandır. Ya'ni: "Ey şah, ben nekāyıstan ve uyûbdan pâk olan âlem-i letâfetten birtakım yollardan ve menzillerden geçerek dârü'l-melâm olan bu âlem-i kesâfet ve vücûd-i izâfî âlemine geldim." 1137. "Benim ne evim ne de refîkım vardır. Bir ay ne vakit yeryüzünde ev yapmıştır?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1137. "Benim ne evim ne de yoldaşım vardır. Bir ay ne zaman yeryüzünde ev yapmıştır?" Bu şerefli beyit de aynı şekilde doğru sözlü peygamberin dilindendir. Yani, "Benim, benimseyecek ne evim vardır ne de sırdaş olan bir yoldaşım vardır. Çünkü ben ay gibi yüce âleme aidim. Bir ayın yeryüzünde ikametgâhı olur mu?" Bu beyt-i şerîf dahi kezâlik nebiyy-i sâdık lisânındandır. Ya'ni, “Benim, benimseyecek ne evim vardır ve ne de sırdaş olan bir refîkım vardır. Zîrâ ben ay gibi âlem-i ulvîye mensûbum. Bir ayın yeryüzünde ikāmetgâhı olur mu?" 1138. Padişah ona latîfe cihetinden tekrar dedi ki: "Ne yedin ve kuşluk tedâriki nen vardır?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1138. Padişah ona şaka yollu tekrar dedi ki: "Ne yedin ve kuşluk yemeği olarak neyin var?" "Çâşt", kuşluk vakti; "sâz", düzenleme ve hazırlık; "çâşt-sâz", "sâz-ı çâşt" demektir ve "kuşluk için hazırlanan yemek" anlamına gelir. "Lâğ", şaka, hezl (eğlence) ve zarafet demektir. Yani, şah şaka yollu ona dedi ki: "Ne yedin ve kuşluk yemeği olarak ne hazırladın?" "Çâşt", kuşluk vakti; "sâz", tertîb ve tedarik; “çâşt-sâz", "sâz-ı çâst" demek olup "kuşluk için tertib olunan taâm" ma'nâsınadır. "Lâğ", latîfe ve hezl ve zarâfet demektir. Ya'ni, şâh latîfe cihetinden ona dedi ki: "Ne yedin ve kuşluk taâmı olarak ne tertîb ettin?" 1139. “İştihân var mı, sabahleyin ne yedin ki, böyle sermestsin ve pür-lâf ve pür-hevâsın?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1139. "İştahın var mı, sabahleyin ne yedin ki, böyle sarhoşsun ve boş sözlerle ve boş heveslerle dolusun?" "Lâf", anlamsız söz, övünme ve hayâsızlık (Burhân). "Bâd", hava, rüzgâr, kibir ve gurur ve bencillik anlamlarına gelir. Bu sorudaki incelik şudur ki, dünya ehli, ancak bedenin hayvaniyetten ibaret olan hâllerini bilirler ve bunun dışındaki lâtif âlemin varlığını akıllarına aykırı görürler. Peygamberler ve evliyalar ise lâtif âleme davet ettiklerinden, onları, yemeden ve içmeden sarhoş olmuş ve nefsanî bir dürtüyle boş davaya ve bencillik ve gurur göstermeye kalkışmış zannederler. “Lâf", ma'nâsız söz ve öğünmek ve hayâsızlık (Burhân). "Bâd", hava ve rüzgâr ve nahvet ve gurûr ve hodbînlik ma'nâlarına. Bu suâlde nükte budur ki, ehl-i dünyâ, ancak cismin hayvâniyetten ibaret olan ahvâlini bilirler ve bunun hâricinde olan âlem-i letâfetin vücudunu akıllarına muhalif görürler. Enbiyâ ve evliyâ ise âlem-i letâfete da'vet ettiklerinden onları, yemeden ve içmeden sarhoş olmuş ve sâika-i nefsâniyyet ile boş da'vâya ve hodbînlik ve gurûr ızhârına kıyâm etmiş zannederler. 1140. Dedi: "Eğer bayat ve tâze ekmeğim olaydı, ne vakit peygamberlik da'vâ- [1139] sı ederdim?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1140. Dedi: "Eğer bayat ve taze ekmeğim olsaydı, ne zaman peygamberlik davası ederdim?" "Huşk", kuru demektir ve ekmek kelimesiyle birlikte burada "bayat" anlamındadır. "Tarî", taze demektir. Yani, "Benim bu kesafet (maddi yoğunluk) âleminin bayatından ve tazesinden, kurusundan ve yaşından nasibim olsaydı ve sizin gibi cismaniyet (bedensellik) hükümleri altında zayıf ve mağlup olsaydım, peygamberlik davası edip sizi bu kesafet ve cismaniyet âleminin üstünde olan letafet (incelik, ruhaniyet) âlemine davet eder miydim?" "Huşk", kuru demek olup, ekmek karînesiyle burada "bayat" ma'nâsınadır. "Tarî", tâze demektir. Ya'ni, "Benim bu âlem-i kesâfetin bayatından ve tâzesinden ve kurusundan ve yaşından nasîbim olaydı ve sizin gibi cismâniyet ahkâmı altında zebûn ve mağlûb olaydım, peygamberlik da'vâsı edip sizi bu âlem-i kesâfet ve cismâniyetin fevkı olan âlem-i letâfete da'vet eder mi idim?" 1141. Bu taifeye peygamberlik da'vâsı dağdan gönül istemek gibi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1141. Bu topluluğa peygamberlik iddiası, dağdan gönül istemek gibi olur. Cismaniyet ve bedenin yoğunluğu âleminde boğulmuş olup cansız varlıklar hükmünde kalan bu topluluğa karşı, peygamberlik iddiasında bulunup onları mana âlemine davet etmek, cansız bir varlık olan dağdan manaları idrak etme yeri olan kalbi istemek gibi olur. Dağda idrak eden bir kalp aramak ise boşunadır. Cismâniyet ve kesâfet âleminde müstağrak olup cemâdât hükmünde kalan bu tâifeye karşı, peygamberlik da'vâsı edip onları ma'nâ âlemine da'vet etmek, bir cemâd olan dağdan idrâk-i maânî mahalli olan kalb istemek gibi olur. Dağda bir kalb-i müdrik aramak ise abestir. 1142. Kimse dağdan ve taştan akıl ve kalb istemedi. Anlayış ve zabt ve müşkil nükte istemedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1142. Kimse dağdan ve taştan akıl ve kalp istemedi. Anlayış ve zapt ve zor mesele istemedi. Cansız varlıklardan ibaret olan dağdan ve taştan hiçbir kimse akıl ve kalp istemedi ve: "Ey dağ, benim söylediğim sözün anlamını anla ve zapt et ve sözüm- Cemâddan ibaret olan dağdan ve taştan hiçbir kimse akıl ve kalb istemedi ve: "Ey dağ, benim söylediğim sözün ma'nâsını anla ve zabt et ve sözüm- 1139. İştihân var mı, sabahleyin ne yedin ki, böyle sermestsin ve pür-lâf ve pür-hevâsın?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1139. "İştahın var mı, sabahleyin ne yedin ki, böyle sarhoşsun ve boş sözlerle, boş heveslerle dolusun?" "Lâf", anlamsız söz, övünme ve hayâsızlık anlamlarına gelir (Burhan). "Bâd", hava, rüzgâr, kibir, gurur ve bencillik anlamlarına gelir. Bu sorudaki incelik şudur ki, dünya ehli, ancak bedenin hayvansal durumlarını bilirler ve bunun dışındaki latif âlemin (maddî olmayan, ince ve ruhânî âlem) varlığını akıllarına aykırı görürler. Peygamberler ve evliyalar ise latif âleme davet ettiklerinden, onları, yemeden ve içmeden sarhoş olmuş ve nefsanî bir dürtüyle boş davaya, bencillik ve gurur göstermeye kalkışmış zannederler. “Lâf", ma'nâsız söz ve öğünmek ve hayâsızlık (Burhân). "Bâd", hava ve rüzgâr ve nahvet ve gurûr ve hodbînlik ma'nâlarına. Bu suâlde nükte budur ki, ehl-i dünyâ, ancak cismin hayvâniyetten ibaret olan ahvâlini bilirler ve bunun hâricinde olan âlem-i letâfetin vücudunu akıllarına muhalif görürler. Enbiyâ ve evliyâ ise âlem-i letâfete da'vet ettiklerinden onları, yemeden ve içmeden sarhoş olmuş ve sâika-i nefsâniyyet ile boş da'vâya ve hodbînlik ve gurûr ızhârına kıyâm etmiş zannederler. 1140. Dedi: "Eğer bayat ve tâze ekmeğim olaydı, ne vakit peygamberlik da'vâsı ederdim?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1140. Dedi: "Eğer bayat ve taze ekmeğim olsaydı, ne zaman peygamberlik iddiasında bulunurdum?" "Huşk", kuru demektir ve ekmek bağlamında burada "bayat" anlamına gelir. "Tarî", taze demektir. Yani, "Benim bu oluş ve bozuluş âleminin (âlem-i kevn) bayatından ve tazesinden, kurusundan ve yaşından nasibim olsaydı ve sizin gibi bedensel hükümler altında zayıf ve yenik olsaydım, peygamberlik iddiasında bulunup sizi bu oluş ve bozuluş âleminin ve bedenselliğin üstünde olan lâtiflik âlemine davet eder miydim?" "Huşk", kuru demek olup, ekmek karînesiyle burada "bayat" ma'nâsınadır. "Tarî", tâze demektir. Ya'ni, "Benim bu âlem-i kesâfetin bayatından ve tâzesinden ve kurusundan ve yaşından nasîbim olaydı ve sizin gibi cismâniyet ahkâmı altında zebûn ve mağlûb olaydım, peygamberlik da'vâsı edip sizi bu âlem-i kesâfet ve cismâniyetin fevkı olan âlem-i letâfete da'vet eder mi idim?" 1141. Bu taifeye peygamberlik da'vâsı dağdan gönül istemek gibi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1141. Bu topluluğa peygamberlik iddiası, dağdan gönül istemek gibi olur. Cismaniyet ve bedenin yoğunluğu âleminde boğulmuş olup cansız varlıklar hükmünde kalan bu topluluğa karşı, peygamberlik iddiasında bulunup onları mana âlemine davet etmek, cansız bir varlık olan dağdan manaları idrak etme yeri olan kalbi istemek gibi olur. Dağda idrak eden bir kalp aramak ise boşunadır. Cismâniyet ve kesâfet âleminde müstağrak olup cemâdât hükmünde kalan bu tâifeye karşı, peygamberlik da'vâsı edip onları ma'nâ âlemine da'vet etmek, bir cemâd olan dağdan idrâk-i maânî mahalli olan kalb istemek gibi olur. Dağda bir kalb-i müdrik aramak ise abestir. 1142. Kimse dağdan ve taştan akıl ve kalb istemedi. Anlayış ve zabt ve müşkil nükte istemedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1142. Kimse dağdan ve taştan akıl ve kalp istemedi. Anlayış ve zapt ve zor nükte istemedi. Cansız varlıklardan ibaret olan dağdan ve taştan hiçbir kimse akıl ve kalp istemedi ve: "Ey dağ, benim söylediğim sözün anlamını anla ve zapt et ve sözümdeki zor olan incelikleri düşünerek çöz demedi!" Çünkü dağın bunlara yatkınlığı yoktur. Cismanîler de birer dağ gibi olup anlamları idrak etmekten nasipsizdirler. Cemâddan ibaret olan dağdan ve taştan hiçbir kimse akıl ve kalb istemedi ve: "Ey dağ, benim söylediğim sözün ma'nâsını anla ve zabt et ve sözüm- deki müşkil olan nükteleri i'mâl-i fikr ile hallet demedi!" Zîrâ dağın bunlara isti'dâdı yoktur. Cismânîler dahi birer dağ gibi olup idrâk-i maânîden bî-beh-redirler. 1143. Her ne söylersek tekrar ancak onu söyler. Müstehzîler gibi efsûs eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1143. Her ne söylersek, ancak onu tekrar söyler. Alaycılar gibi alay eder. "Efsûs" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "alay etmek" ve "eğlenmek" demektir. Örneğin dağdan ses ve söz gelir. Fakat bu ses ve söz, senin sesinin ve sözünün yankısı ve aynısıdır. Sen söylersen, alaycılar gibi sözünü tekrar edip seninle eğlenir ve alay eder. Cismanîler de tıpkı bu dağa benzerler. “Efsûs” kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada “istihzâ etmek” ve “eğlenmek” demektir. Meselâ dağdan sadâ ve kelâm gelir. Fakat bu sadâ ve kelâm, senin sadânın ve kelâmının aksi ve aynıdır. Sen söylersen müstehzîler gibi sözünü tekrar edip seninle eğlenir ve alay eder. Cismânîler de tıpkı bu dağa benzerler. 1144. Bu tâife nereden ve peygām nereden! Bir cemâddan kime can ümîdi olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1144. Bu topluluk nereden, ilahi haber nereden! Bir cansızdan kime can ümidi olur? "Peygâm", haber demektir. Buradaki "peygâm"dan kasıt, ilahi haber ve Rabbanî vahiydir. Yani, bedensel hükümlerle dolu olan topluluk hayvan hükmündedir. Yüce Allah onları insan suretinde yaratmış ve onlara insanlara özgü olan idrak eden kalbi ihsan etmiş olduğu halde, onlar bu yatkınlıklarını hayvani hükümlerinin altında işlevsiz bıraktıklarından, idraksiz olan cansız varlık (cemâd) seviyesinde kalmışlardır. Buna göre bu topluluk nerede, ilahi vahiy nerede! Bir cansızda insan ruhu aramak ne kadar anlamsız ise, bunlarda da bu ruhun hükümlerini ve tesirlerini istemek ve aramak o derece anlamsızdır. “Peygām”, haber demektir. Buradaki “peygām”dan murâd, haber-i ilâhî ve vahy-i rabbânî olur. Ya'ni, ahkâm-ı cismâniyetle müstağrak olan tâife hayvan hükmündedir. Hak Teâlâ onları sûret-i insâniyyede yaratmış ve onlara insanlara mahsûs olan kalb-i müdriki ihsân etmiş olduğu hâlde, onlar bu isti'dâdlarını ahkâm-ı hayvâniyyeleri altında muattal bırakmış olduklarından, idrâksiz olan cemâd mesâbesinde kalmışlardır. Binâenaleyh bu tâife nerede ve vahy-i ilâhî nerede! Bir cemâdda rûh-i insânî aramak ne kadar abes ise, bunlarda dahi bu rûhun ahkâmını ve âsârını istemek ve aramak dahi o derece abestir. 1145. Eğer sen bunlara bir kadının ve altının haberini getirsen senin önüne bütün gümüş ve baş koyarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1145. Eğer sen bunlara bir kadının ve altının haberini getirsen senin önüne bütün gümüş ve baş koyarlar. 1146. Desen ki, filân yerde bir mahbub seni da'vet ediyor. Sana âşık geldi ve seni biliyor.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1146. Desen ki, filan yerde bir sevgili seni davet ediyor. Sana âşık geldi ve seni biliyor. "Şâhid", Farsçada sevgili demektir. Önceki beytin ikinci mısraı, birinci mısraıyla ikinci beytin cezası ve haberi olur. Yani, bu topluluk cismaniyet ve nefsaniyet âleminde o kadar batmıştır ki, eğer sen bunlara, "Filan yerde bir güzel kadın yahut altın yığını vardır," diye bir haber getirsen; yahut de ki, "Müşkil olan incelikleri düşünerek çöz!" demedi. Çünkü dağın bunlara yatkınlığı yoktur. Cismanîler dahi birer dağ gibi olup anlamları idrak etmekten nasipsizdirler. “Şâhid”, Fârisî'de mahbûb demektir. Evvelki beytin ikinci mısrâ'ı, birinci mısrâ'ıyla ikinci beytin cezâsı ve haberi olur. Ya'ni, bu tâife cismâniyet ve nefsâniyet âleminde o kadar müstağraktır ki, eğer sen bunlara, “Filân yerde bir güzel kadın veyâhud altın yığını vardır,” diye bir haber getirsen; veyâhud deki müşkil olan nükteleri i'mâl-i fikr ile hallet demedi!" Zîrâ dağın bunlara isti'dâdı yoktur. Cismânîler dahi birer dağ gibi olup idrâk-i maânîden bî-beh-redirler. 1143. Her ne söylersek tekrar ancak onu söyler. Müstehzîler gibi efsûs eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1143. Her ne söylersek, ancak onu tekrar söyler. Alaycılar gibi alay eder. "Efsûs" kelimesinin birden çok anlamı vardır. Burada "alay etmek" ve "eğlenmek" demektir. Örneğin, dağdan ses ve söz gelir. Fakat bu ses ve söz, senin sesinin ve sözünün yankısı ve aynısıdır. Sen söylersen, alaycılar gibi sözünü tekrar edip seninle eğlenir ve alay eder. Cismanîler de tıpkı bu dağa benzerler. "Efsûs" kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada "istihzâ etmek" ve "eğlenmek" demektir. Meselâ dağdan sadâ ve kelâm gelir. Fakat bu sadâ ve kelâm, senin sadânın ve kelâmının aksi ve aynıdır. Sen söylersen müstehzîler gibi sözünü tekrar edip seninle eğlenir ve alay eder. Cismânîler de tıpkı bu dağa benzerler. 1144. Bu tâife nereden ve peygām nereden! Bir cemâddan kime can ümîdi olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1144. Bu topluluk nereden ve ilahi haber nereden! Bir cansızdan kime can ümidi olur? "Peygâm", haber demektir. Buradaki "peygâm"dan kasıt, ilahi haber ve Rabbanî vahiydir. Yani, bedensel hükümlerle dolu olan topluluk hayvan hükmündedir. Yüce Allah onları insan suretinde yaratmış ve onlara insanlara özgü olan idrak eden kalbi ihsan etmiş olduğu hâlde, onlar bu yatkınlıklarını hayvansal hükümlerinin altında işlevsiz bırakmış olduklarından, idraksiz olan cansız varlıklar seviyesinde kalmışlardır. Bu sebeple bu topluluk nerede ve ilahi vahiy nerede! Bir cansızda insan ruhu aramak ne kadar anlamsız ise, bunlarda da bu ruhun hükümlerini ve eserlerini istemek ve aramak da o derece anlamsızdır. "Peygām", haber demektir. Buradaki "peygām"dan murâd, haber-i ilâhî ve vahy-i rabbânî olur. Ya'ni, ahkâm-ı cismâniyetle müstağrak olan tâife hayvan hükmündedir. Hak Teâlâ onları sûret-i insâniyyede yaratmış ve onlara insanlara mahsûs olan kalb-i müdriki ihsân etmiş olduğu hâlde, onlar bu isti'dâdlarını ahkâm-ı hayvâniyyeleri altında muattal bırakmış olduklarından, idrâksiz olan cemâd mesâbesinde kalmışlardır. Binâenaleyh bu tâife nerede ve vahy-i ilâhî nerede! Bir cemâdda rûh-i insânî aramak ne kadar abes ise, bunlarda dahi bu rûhun ahkâmını ve âsârını istemek ve aramak dahi o derece abestir. 1145. Eğer sen bunlara bir kadının ve altının haberini getirsen senin önüne bütün gümüş ve baş koyarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1145. Eğer sen bunlara bir kadının ve altının haberini getirsen senin önüne bütün gümüş ve baş koyarlar. 1146. Desen ki, filân yerde bir mahbûb seni da'vet ediyor. Sana âşık geldi ve seni biliyor.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1146. Desen ki, filan yerde bir sevgili seni davet ediyor. Sana âşık geldi ve seni biliyor. "Şâhid", Farsçada sevgili demektir. Önceki beytin ikinci mısraı, birinci mısraıyla ikinci beytin cezası ve haberi olur. Yani, bu topluluk cismaniyet ve nefsaniyet (bedensel ve nefsî arzular) âleminde o kadar batmıştır ki, eğer sen bunlara, "Filan yerde bir güzel kadın yahut altın yığını vardır," diye bir haber getirsen; yahut "Filan yerde bir sevgili vardır, seni biliyor ve sana âşık olmuştur, seni davet ediyor," desen senin bu haberine mükâfat olarak önüne paralar koyarlar ve sana başlarını feda edercesine hizmet ederler. "Şâhid", Fârisî'de mahbûb demektir. Evvelki beytin ikinci mısrâ'ı, birinci mısrâ'ıyla ikinci beytin cezâsı ve haberi olur. Ya'ni, bu tâife cismâniyet ve nefsâniyet âleminde o kadar müstağraktır ki, eğer sen bunlara, "Filân yerde bir güzel kadın veyâhud altın yığını vardır," diye bir haber getirsen; veyâhud "Filân yerde bir mahbub vardır, seni biliyor ve sana âşık olmuştur, seni da'vet ediyor," desen senin bu haberine mükâfat olarak önüne paralar koyarlar ve sana başlarını fedâ edercesine hizmet ederler. 1147. Ve eğer sen Hudâ'nın bal gibi haberini getirsen, desen ki: "Ey iyi ahidli, Hak tarafına gel!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1147. Ve eğer sen Allah'ın bal gibi haberini getirsen, desen ki: "Ey iyi ahidli, Hak tarafına gel!" 1148. "Ölüm cihanından kudret tarafına git, mâdemki bekā mümkin olur, fânî olma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1148. "Ölüm dünyasından kudret tarafına git, mademki beka mümkün olur, fani olma!" Yani, "Ey peygamber ve veli, sen bu gibi cismani insanlara Yüce Allah'ın bal gibi tatlı ve latif olan haberlerini ve marifetlerini söylesen ve desen ki: "Ey bir şeyle layıkıyla korunan insan! Cismaniyet ve bedenin yoğunluğu âlemi ölüm âlemidir; ruhanilik ve maneviyat âlemi ise kudret âlemidir. Bu sebeple ölüm âlemini bırak da, kudret âlemine git! Mademki bu fani dünyayı bırakmak ile beka mümkün oluyor, bu sebeple fani olma! Baki olan ruhanilik ve meleklik dünyasına gel!" "Ahd"in çeşitli anlamları vardır. Burada "et-tehaffuz bi'ş-şey'" anlamındadır. Yani "Bir şey sebebiyle korunmak" demek olur. Ya'ni, "Ey nebî ve velî, sen bu gibi cismânî insanlara Hak Teâlâ'nın bal gibi tatlı ve latîf olan haberlerini ve maârifini söylesen ve desen ki: "Ey bir şeyle lâyıkıyla tahaffuz eden insan! Cismâniyet ve kesâfet âlemi ölüm âlemidir; rûhâniyet ve ma'neviyet âlemi ise kudret âlemidir. Binâenaleyh ölüm âlemini bırak da, kudret âlemine git! Mâdemki bu fânî cihânı bırakmak ile bekā mümkin oluyor, binâenaleyh fânî olma! Bâkî olan rûhâniyet ve melekiyet cihânına gel! "Ahd"in müteaddid ma'nâsı vardır. Burada "et-tehaffuz bi'ş-şey'" ma'nâsınadır. Ya'ni "Bir şey sebebiyle tehaffuz etmek" demek olur. 1149. Senin kanına kasd ve başına kasd ederler. Hımyet-i dîn ve hünerlerinden dolayı değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1149. Senin kanına kastederler ve başına kastederler. Din gayretlerinden ve hünerlerinden dolayı değil! Bu topluluk, peygamberlerin varlığını ortadan kaldırmaya azmederler ve kanlarını dökmeye kastederler. Onların bu azimleri ve kastları, daha önce bağlı oldukları dini ve mezhebi koruma gayesiyle ve hüner ve marifet gösterme sebebiyle değildir. Örneğin İsa (a.s.) geldi, onları Hak yoluna davet etti. Museviler o hazrete suikast düzenlediler. Fakat onların bu kastları, dinî gayretlerinden dolayı değildi. Aksine, nefsanî dürtüyle kurdukları batıl düzenin bozulmasından kaynaklanıyordu. Aynı şekilde Âlemlerin Efendisi Peygamberimiz geldi, onları Hak yoluna davet etti. Musevilik ve İsevilik adına icat ettikleri "Batıl fikirleri ve inançları terk ediniz, Hak yoluna dönünüz!" buyurdu, düşman oldular. Bunların düşmanlıkları da aynı şekilde dinî gayretlerinden değildi. Çünkü kabul etselerdi, ruhani reislerinin maddi menfaatleri altüst olacaktı. Her asırda evliya-yı kiram hazretlerinin nasihatleri de bunlara şöyle etki eder: "Falan yerde bir sevgili vardır, seni biliyor ve sana âşık olmuştur, seni davet ediyor," desen, senin bu haberine karşılık olarak önüne paralar koyarlar ve sana başlarını feda edercesine hizmet ederler. Bu tâife enbiyânın vücudunu kaldırmağa azm ederler ve kanını dökmeğe kasd ederler. Onların bu azimleri ve kasdları evvelce sâlik oldukları dîni ve mezhebi himaye kasdıyla ve hüner ve ma'rifet ibrâzı sebebiyle değildir. Meselâ Îsâ (a.s.) geldi, onları tarîk-ı Hakk'a da'vet etti. Mûsevîler o hazrete sû'-i kasd ettiler. Fakat onların bu kasdları hamiyyet-i dîniyyelerinden dolayı değildi. Belki sâika-i nefsâniyyet ile kurdukları bâtıl dolabın bozulmasından idi. Ve kezâ Server-i âlem Efendimiz geldi, onları tarîk-ı Hakk'a da'vet etti. Mûseviyet ve Îseviyet nâmına îcâd eyledikleri "Bâtıl efkâr ve i'tikādâtı terk ediniz, Hak yoluna dönünüz!" buyurdu, düşman oldular. Bunların düşmanlıkları da kezâ hamiyyet-i dîniyyelerinden değil idi. Zîrâ kabûl etseler rüesâ-yı rûhaniyyelerinin menâfi'-i mâddiyyeleri herc ü merc olacak idi. Her asırda evliyâ-yı kirâm hazarâtının nasâyıhı da bunlara böy- "Filân yerde bir mahbûb vardır, seni biliyor ve sana âşık olmuştur, seni da'vet ediyor," desen senin bu haberine mükâfat olarak önüne paralar koyarlar ve sana başlarını fedâ edercesine hizmet ederler. 1147. Ve eğer sen Hudâ'nın bal gibi haberini getirsen, desen ki: "Ey iyi ahidli, Hak tarafına gel!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1147. Ve eğer sen Allah'ın bal gibi haberini getirsen, desen ki: "Ey iyi ahidli, Hak tarafına gel!" 1148. “Ölüm cihanından kudret tarafına git, mâdemki bekā mümkin olur, fanî olma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1148. "Ölüm dünyasından kudret tarafına git, mademki beka mümkün olur, fani olma!" Yani, "Ey nebi ve veli, sen bu gibi cismani insanlara Yüce Allah'ın bal gibi tatlı ve latif olan haberlerini ve marifetlerini söylesen ve desen ki: "Ey bir şeyle layıkıyla korunan insan! Cismaniyet ve bedenin yoğunluğu âlemi ölüm âlemidir; ruhanilik ve maneviyat âlemi ise kudret âlemidir. Bu sebeple ölüm âlemini bırak da, kudret âlemine git! Mademki bu fani dünyayı bırakmak ile beka mümkün oluyor, bu sebeple fani olma! Baki olan ruhanilik ve melekiyet dünyasına gel!" "Ahd"in çeşitli anlamları vardır. Burada "et-tehaffuz bi'ş-şey'" anlamındadır. Yani "Bir şey sebebiyle korunmak" demek olur. Ya'ni, "Ey nebî ve velî, sen bu gibi cismânî insanlara Hak Teâlâ'nın bal gibi tatlı ve latîf olan haberlerini ve maârifini söylesen ve desen ki: "Ey bir şeyle lâyıkıyla tahaffuz eden insan! Cismâniyet ve kesâfet âlemi ölüm âlemidir; rûhâniyet ve ma'neviyet âlemi ise kudret âlemidir. Binâenaleyh ölüm âlemini bırak da, kudret âlemine git! Mâdemki bu fânî cihânı bırakmak ile bekā mümkin oluyor, binâenaleyh fânî olma! Bâkî olan rûhâniyet ve melekiyet cihânına gel! "Ahd"in müteaddid ma'nâsı vardır. Burada "et-tehaffuz bi'ş-şey'" ma'nâsınadır. Ya'ni "Bir şey sebebiyle tehaffuz etmek" demek olur. 1149. Senin kanına kasd ve başına kasd ederler. Hımyet-i dîn ve hünerlerinden dolayı değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1149. Senin kanına kastederler ve başına kastederler. Din gayretlerinden ve hünerlerinden dolayı değil! Bu topluluk, peygamberlerin varlığını ortadan kaldırmaya azmederler ve kanlarını dökmeye kastederler. Onların bu azimleri ve kastları, daha önce bağlı oldukları dini ve mezhebi koruma gayesiyle ve hüner ve marifet gösterme sebebiyle değildir. Örneğin İsa (a.s.) geldi, onları Hak yoluna davet etti. Museviler o hazrete suikast ettiler. Fakat onların bu kastları, dinî gayretlerinden dolayı değildi. Aksine, nefsanî dürtüyle kurdukları batıl düzenin bozulmasından idi. Ve aynı şekilde Âlemlerin Efendisi Peygamberimiz geldi, onları Hak yoluna davet etti. Musevilik ve İsevilik adına icat ettikleri "Batıl fikirleri ve inançları terk ediniz, Hak yoluna dönünüz!" buyurdu, düşman oldular. Bunların düşmanlıkları da aynı şekilde dinî gayretlerinden değildi. Çünkü kabul etselerdi, ruhani reislerinin maddi menfaatleri altüst olacaktı. Her asırda evliya-yı kiram hazretlerinin nasihatleri de bunlara böyle kötü tesirler yaptı. Onların hayatına suikast ettiler. "Himyet", zarar veren şeyden sakınmak anlamına gelir (Akrebü'l-mevarid). "Himyet-i dîn", kendi dinlerine zarar veren bir şeyden sakınmak demek olur. Halkın Hakk evliyasına düşmanlığının ve onlara yabancı yaşamasının sebebi şundadır ki, onlar Hakk'a ve ebedî olan âb-ı hayata davet ederler. Bu tâife enbiyânın vücudunu kaldırmağa azm ederler ve kanını dökmeğe kasd ederler. Onların bu azimleri ve kasdları evvelce sâlik oldukları dîni ve mezhebi himaye kasdıyla ve hüner ve ma'rifet ibrâzı sebebiyle değildir. Meselâ Îsâ (a.s.) geldi, onları tarîk-ı Hakk'a da'vet etti. Mûsevîler o hazrete sû'-i kasd ettiler. Fakat onların bu kasdları hamiyyet-i dîniyyelerinden dolayı değildi. Belki sâika-i nefsâniyyet ile kurdukları bâtıl dolabın bozulmasından idi. Ve kezâ Server-i âlem Efendimiz geldi, onları tarîk-ı Hakk'a da'vet etti. Mûseviyet ve Îseviyet nâmına îcâd eyledikleri "Bâtıl efkâr ve i'tikādâtı terk ediniz, Hak yoluna dönünüz!" buyurdu, düşman oldular. Bunların düşmanlıkları da kezâ hamiyyet-i dîniyyelerinden değil idi. Zîrâ kabûl etseler rüesâ-yı rûhaniyyelerinin menâfi'-i mâddiyyeleri herc ü merc olacak idi. Her asırda evliyâ-yı kirâm hazarâtının nasâyıhı da bunlara böy- le fenâ te'sîrler yaptı. Onların hayatına sû'-i kasd ettiler. "Himyet", zarar veren şeyden perhîz etmek ma'nâsınadır (Akrebü'l-mevarid). "Himyet-i dîn", kendi dînlerine zarar veren bir şeyden perhîz demek olur. Avâmın evliyâ-yı Hakk'a düşmanlığının ve onlara yabancı yaşamasının sebebi bayânındadır ki, onlar Hakk'a ve ebedî olan âb-ı hayâta da'vet ederler 1150. Belki hanuman üzerine yapışmadandır. Bu beyânı işitmek onlara acı gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1150. Aksine, evlerine bağlı olmalarındandır. Bu açıklamayı işitmek onlara acı gelir. Peygamberlere ve evliyalara karşı, cismanî (bedensel) olan kimselerin kötü niyetleri, onların dinî gayretlerinden, yani dinlerine zarar veren bir şeyden sakınmalarından ve kaçınmalarından dolayı değil, aksine evlerine bağlı olmalarından ve onlardan ayrılmalarından dolayıdır. Onların sevgilerini kalpten çıkarıp Allah'a yönelmelerine dair olan peygamberlerin ve evliyaların yüce açıklamaları, onlara acı gelir. Çünkü bu açıklamalar onların nefislerinin rahatını bozar. Enbiyâ ve evliyâya karşı, cismânî olan kimselerin sû'-i kasdları, onların hamiyyet-i dîniyyelerinden, ya'ni dînlerine zarar veren bir şeyden tevakkî ve perhîz ettiklerinden nâşî değil, belki hânumanlarına yapışmış olmalarından ve onlardan ayrılmalarından nâşîdir. Onların muhabbetlerini kalbden çıkarıp Hakk'a teveccüh etmelerine dâir olan enbiyâ ve evliyânın beyânât-ı aliyye-leri, onlara acı gelir. Zîrâ bu beyânât onların nefislerinin râhatını bozar. 1151. Eşeğin yarası üzerine sıkı yapışmış olan bezi ondan parça parça koparmak istediğin vakit...✨ ✨ Sade Türkçe flash 1151. Eşeğin yarası üzerine sıkı yapışmış olan bezi ondan parça parça koparmak istediğin vakit... Peygamberlerin ve evliyanın bedenlerinin daveti ve onları terbiye etmesi, eşeğin yarası üzerine çok sıkı yapışmış olan bir bezi parça parça çıkarmak istediğin zamanki duruma benzer. Enbiyâ ve evliyânın cismânîleri da'veti ve onları tımarı ona benzer ki, eşeğin yarası üzerine pek yapışmış olan bir bezi parça parça çıkarmak istediğin vakit... 1152. O eşek muhakkaktır ki acıdan dolayı çifte atar. Ne güzeldir o kimse ki, ondan perhîz etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1152. O eşek muhakkaktır ki acıdan dolayı çifte atar. Ne güzeldir o kimse ki, ondan perhîz etti. fenâ tesirler yaptı. Onların hayatına suikast ettiler. "Himyet", zarar veren şeyden perhîz etmek anlamındadır (Akrebü'l-mevarid). "Himyet-i dîn", kendi dinlerine zarar veren bir şeyden perhîz etmek demektir. Halkın Hakk dostlarına düşmanlığının ve onlara yabancı yaşamasının sebebi şundadır ki, onlar Hakk'a ve ebedî olan âb-ı hayâta (ebedî hayat veren suya) davet ederler. le fenâ te'sîrler yaptı. Onların hayatına sû'-i kasd ettiler. "Himyet", zarar veren şeyden perhîz etmek ma'nâsınadır (Akrebü'l-mevarid). "Himyet-i dîn", kendi dînlerine zarar veren bir şeyden perhîz demek olur. Avâmın evliyâ-yı Hakk'a düşmanlığının ve onlara yabancı yaşamasının sebebi bayânındadır ki, onlar Hakk'a ve ebedî olan âb-ı hayâta da'vet ederler 1150. Belki hanuman üzerine yapışmadandır. Bu beyânı işitmek onlara acı gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1150. Aksine, evlerine bağlı olmalarındandır. Bu açıklamayı işitmek onlara acı gelir. Peygamberlere ve evliyalara karşı, cismanî olan kimselerin kötü niyetleri, onların dinî gayretlerinden, yani dinlerine zarar veren bir şeyden sakınmalarından ve kaçınmalarından dolayı değil, aksine evlerine bağlı olmalarından ve onlardan ayrılmalarından dolayıdır. Onların sevgilerini kalpten çıkarıp Allah'a yönelmelerine dair peygamberlerin ve evliyaların yüce açıklamaları, onlara acı gelir. Çünkü bu açıklamalar onların nefislerinin rahatını bozar. Enbiyâ ve evliyâya karşı, cismânî olan kimselerin sû'-i kasdları, onların hamiyyet-i dîniyyelerinden, ya'ni dînlerine zarar veren bir şeyden tevakkî ve perhîz ettiklerinden nâşî değil, belki hânumanlarına yapışmış olmalarından ve onlardan ayrılmalarından nâşîdir. Onların muhabbetlerini kalbden çıkarıp Hakk'a teveccüh etmelerine dâir olan enbiyâ ve evliyânın beyânât-ı aliyyeleri, onlara acı gelir. Zîrâ bu beyânât onların nefislerinin râhatını bozar. 1151. Eşeğin yarası üzerine sıkı yapışmış olan bezi ondan parça parça koparmak istediğin vakit...✨ ✨ Sade Türkçe flash 1151. Eşeğin yarası üzerine sıkı yapışmış olan bezi ondan parça parça koparmak istediğin vakit... Peygamberlerin ve evliyanın bedenlerinin daveti ve onları terbiye etmesi, eşeğin yarası üzerine çok sıkı yapışmış olan bir bezi parça parça çıkarmak istediğin zamanki duruma benzer. Enbiyâ ve evliyânın cismânîleri da'veti ve onları tımarı ona benzer ki, eşeğin yarası üzerine pek yapışmış olan bir bezi parça parça çıkarmak istediğin vakit... 1152. O eşek muhakkaktır ki acıdan dolayı çifte atar. Ne güzeldir o kimse ki, ondan perhîz etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1152. O eşek muhakkaktır ki acıdan dolayı çifte atar. Ne güzeldir o kimse ki, ondan perhîz etti. Yani, çifte yememek için, eşeğin sırtındaki yaradan bezleri koparmaktan sakınan kimse ne güzeldir! Ve bedensel zevklere düşkün olanları nasihatle yola getirmek boş olduğundan, onlarla boş yere uğraşıp düşmanlıklarını kazanmayan kimse ne güzeldir! Ya'ni, çifte yememek için, eşeğin sırtındaki yaradan bezleri koparmaktan perhîz eden kimse ne güzeldir! Ve cismânîleri nasîhatle yola getirmek boş olduğundan onlarla beyhûde uğraşıp düşmanlıklarını kazanmayan kimse ne güzeldir! 1153. Hususiyle elli yara ve her yerde bir bez. Islaklığa gark olarak onun başı üzerine yapışmış.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1153. Özellikle elli yara ve her yerde bir bez. Islaklığa batarak onun başı üzerine yapışmış. Özellikle beden bineğinin üzerinde elli yara ve her yerde yara üzerinde de bir bez var ve o yaralar daima taze ve sızan irinlerden bezler ıslanıp o yaraların başı üzerine yapışmış bir hâldedir. Husûsiyle cisim merkebinin üzerinde elli yara ve her yerde yara üzerinde de bir bez var ve o yaralar dâimâ tâze ve sızan cerâhatlardan bezler ıslanıp o yaraların başı üzerine yapışmış bir hâldedir. 1154. Altın ve gümüş bir bez parçası ve hırs yara gibidir. Her kimin hırsı ziyâde olursa, yarası da ziyâdedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1154. Altın ve gümüş bir bez parçası, hırs ise yara gibidir. Kimin hırsı çok olursa, yarası da çoktur. Dünyanın altını ve gümüşü bir bez parçası, nefsin hırsı da yara gibidir. Nefsinin hırsı çok olan kimsenin beden merkebinin yarası da çoktur. Bu sebeple, cismanî ve nefsanî olan kimselerin bu hırs yaraları üzerinden altın ve gümüş bezleri koparılmak istendiği zaman, çok fazla ıstırap çekip çifte atarlar. Dünyanın altını ve gümüşü bir bez parçası ve nefsin hırsı dahi yara gibidir. Nefsinin hırsı çok olan kimsenin cisim merkebinin yarası da çoktur. Binâenaleyh cismânî ve nefsânî olan kimselerin, bu hırs yaraları üzerinden altın ve gümüş bezleri koparılmak istendiği zaman, pek ziyâde muztarip olup çifte atarlar. 1155. Baykuşun hanumanı ancak vîrânedir. O Bağdad'ın ve Tabes'in evsâfını işitmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1155. Baykuşun yuvası ancak virânedir. O, Bağdat'ın ve Tabes'in özelliklerini işitmez. "Tabes", Horasan tarafında bilinen bir şehrin adıdır. Yani cismanî olan kimseler baykuş gibidir. Baykuşun yuvası viran ve harap yerler olduğu gibi, cismanîlerin yuvası da viran ve harap olan bu dünya evidir. Onlar, Bağdat ve Tabes şehirleri gibi mamur olan ruhlar âleminin ve mana dünyasının özelliklerini işitmekten haz ve zevk almazlar. Onlara bu fani ve harap dünyadan bahsetmek lazımdır. "Tabes", Horasan tarafında ma'rûf bir şehrin adıdır. Ya'ni cismânî olan kimseler baykuş mesâbesindedir. Baykuşun hânumânı vîrâne ve harâb mahaller olduğu gibi, cismânîlerin hânumânı dahi vîran ve harâb olan bu dâr-ı dünyâdır. Onlar Bağdâd ve Tabes şehirleri gibi ma'mûr olan âlem-i ervâhın ve cihân-ı ma'nânın evsâfını işitmekten haz ve zevk almazlar. Onlara bu fânî ve harâb dünyâdan bahsetmek lâzımdır. 1156. Eğer sultanın doğanı yoldan gelse bu baykuşlara şâhtan yüz haber getirse;✨ ✨ Sade Türkçe flash 1156. Eğer sultanın doğanı yoldan gelse bu baykuşlara şahtan yüz haber getirse; Yani, çifte yememek için, eşeğin sırtındaki yaradan bezleri koparmaktan sakınan kimse ne güzeldir! Ve bedensel olanları (cismânîleri) nasihatle yola getirmek boş olduğundan onlarla boş yere uğraşıp düşmanlıklarını kazanmayan kimse ne güzeldir! Ya'ni, çifte yememek için, eşeğin sırtındaki yaradan bezleri koparmaktan perhîz eden kimse ne güzeldir! Ve cismânîleri nasîhatle yola getirmek boş olduğundan onlarla beyhûde uğraşıp düşmanlıklarını kazanmayan kimse ne güzeldir! 1153. Hususiyle elli yara ve her yerde bir bez. Islaklığa gark olarak onun başı üzerine yapışmış.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1153. Özellikle elli yara ve her yerde bir bez. Islaklığa batarak onun başı üzerine yapışmış. Özellikle beden bineğinin üzerinde elli yara ve her yerde yara üzerinde de bir bez var ve o yaralar daima taze ve sızan irinlerden bezler ıslanıp o yaraların başı üzerine yapışmış bir hâldedir. Husûsiyle cisim merkebinin üzerinde elli yara ve her yerde yara üzerinde de bir bez var ve o yaralar dâimâ tâze ve sızan cerâhatlardan bezler ıslanıp o yaraların başı üzerine yapışmış bir hâldedir. 1154. Altın ve gümüş bir bez parçası ve hırs yara gibidir. Her kimin hırsı ziyâde olursa, yarası da ziyâdedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1154. Altın ve gümüş bir bez parçası, hırs ise yara gibidir. Kimin hırsı çok olursa, yarası da çoktur. Dünyanın altını ve gümüşü bir bez parçası, nefsin hırsı da yara gibidir. Nefsinin hırsı çok olan kimsenin beden merkebinin yarası da çoktur. Bu sebeple, cismanî ve nefsanî olan kimselerin bu hırs yaraları üzerinden altın ve gümüş bezleri koparılmak istendiği zaman, çok fazla ıstırap çekip çifte atarlar. Dünyanın altını ve gümüşü bir bez parçası ve nefsin hırsı dahi yara gibidir. Nefsinin hırsı çok olan kimsenin cisim merkebinin yarası da çoktur. Binâenaleyh cismânî ve nefsânî olan kimselerin, bu hırs yaraları üzerinden altın ve gümüş bezleri koparılmak istendiği zaman, pek ziyâde muztarip olup çifte atarlar. 1155. Baykuşun hanumanı ancak vîrânedir. O Bağdad'ın ve Tabes'in evsâfını işitmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1155. Baykuşun yuvası ancak virânedir. O, Bağdat'ın ve Tabes'in özelliklerini işitmez. "Tabes", Horasan tarafında bilinen bir şehrin adıdır. Yani cismanî olan kimseler baykuş gibidir. Baykuşun yuvası viran ve harap yerler olduğu gibi, cismanîlerin yuvası da viran ve harap olan bu dünya evidir. Onlar, Bağdat ve Tabes şehirleri gibi mamur olan ruhlar âleminin ve mana dünyasının özelliklerini işitmekten haz ve zevk almazlar. Onlara bu fani ve harap dünyadan bahsetmek lazımdır. "Tabes", Horasan tarafında ma'rûf bir şehrin adıdır. Ya'ni cismânî olan kimseler baykuş mesâbesindedir. Baykuşun hânumânı vîrâne ve harâb mahaller olduğu gibi, cismânîlerin hânumânı dahi vîran ve harâb olan bu dâr-ı dünyâdır. Onlar Bağdâd ve Tabes şehirleri gibi ma'mûr olan âlem-i ervâhın ve cihân-ı ma'nânın evsâfını işitmekten haz ve zevk almazlar. Onlara bu fânî ve harâb dünyâdan bahsetmek lâzımdır. 1156. Eğer sultanın doğanı yoldan gelse bu baykuşlara şâhtan yüz haber getirse;✨ ✨ Sade Türkçe flash 1156. Eğer sultanın doğanı yoldan gelse, bu baykuşlara şahtan yüz haber getirse; 1157. O dâru'l-mülkün ve bağlığın ve ırmağın şerhini getirse, her düşman onun üzerine efsûs tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1157. O, mülk evinin, bağın ve ırmağın açıklamasını getirse, her düşman onun üzerine alay eder. "Sultan"dan kasıt, Yüce Allah hazretleridir; "doğan"dan kasıt ise peygamberler ve onların varisleri olan evliya zevatıdır. "Baykuşlar"dan kasıt, cismanî ve dünya ehli olan kimselerdir. Yani, hakiki sultan olan Hakk'ın doğanları mesabesinde olan peygamberler ve evliya zevatı ruhlar âleminden gelse ve bu harabede oturan dünya ehline ve cismanîlere birçok haberler getirse ve ruhlar âleminin mamur yerlerinin, bağ ve bostanlarının ve ırmaklarının hal ve şanını açıklasa ve tavsif etse, onların düşmanları bu haberlerle eğlenirler ve alay ederler de derler ki: "Sultan"dan murâd, Hak Teâlâ hazretleridir; ve "doğan"dan murâd, dahi enbiyâ ve onların varisleri olan evliyâ hazarâtıdır. "Baykuşlar”dan murâd, cismânî ve ehl-i dünyâ olan kimselerdir. Ya'ni, sultân-ı hakîkî olan Hakk'ın doğanları mesâbesinde olan enbiyâ ve evliyâ hazarâtı âlem-i ervâhtan gelse ve bu harâbede sâkin olan ehl-i dünyâya ve cismânîlere birçok haberler getirse ve âlem-i ervâhın ma'mûrelerinin ve bağ ve bostanlarının ve ırmaklarının hâl ve şânını şerh ve tavsîf etse, onların düşmanları bu haberler ile eğlenirler ve istihzâ ederler de derler ki: 1158. "Doğan yine eski efsaneyi getirdi ki, beyhûde ve lâf cihetinden söz söyler!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1158. "Doğan yine eski efsaneyi getirdi ki, boş ve laf yönünden söz söyler!" Bu yüce beyitte "Bu ancak evvelkilerin masallarıdır" (Mü'minûn, 23/83) ayet-i kerimesine işaret buyruluyor. Yani, cismanîler (bedensel zevklere düşkün olanlar) peygamberlerin ve evliyanın vasıflandırmalarını ve haberlerini dinledikleri zaman, "Bu, eskiden beri söylenen efsaneler ve masallardır ve boş sözlerdir!" diye alay ederler. Bu beyt-i şerifte إِنْ هَذَا إِلَّا أَساطير الأولين (Mü'minûn, 23/83) ya'ni “Bu ancak evvelkilerin masallarıdır" âyet-i kerîmesine işaret buyruluyor. Ya'ni, cismânîler enbiyâ ve evliyânın tavsîflerini ve ihbârlarını dinledikleri vakit, "Bu evvelden beri söylenen efsaneler ve masallardır ve boş sözlerdir!" diye istihzâ ederler. 1159. Eski onlardır ve ebedin çürümüşüdürler; ve yoksa o dem eskiyi yeni eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1159. Eskiler onlardır ve ebediyetin çürümüşüdürler; yoksa o an eskileri yeni yapar. Yani, cismanî varlıkların kendileri eskidir. Çünkü cisimler karbon, azot, hidrojen ve oksijen, klor, sodyum ve kireç gibi birtakım basit elementlerin birbiriyle birleşmesinden meydana gelir. Ondan sonra, o elementler dağılır; bu yoğunluk âleminde sürekli bir döngü yaparlar ve dolaşa dolaşa gelip hayvanî ruhları devam ettiği sürece yine onların cisimlerini düzenler ve artırırlar; ve hayvanî ruhları kesilip cisimleri çürüdükten sonra yine döngüye başlarlar. Bu sebeple o cismanî varlıklar eski ve ebediyetin çürümüşleridir. O "an"a yani Rahman'ın nefesine gelince, eskileri yeni yapar. Eskiyi yeni yapmakta iki yön vardır. Birisi maddî, diğeri manevîdir. Maddî olanı şudur ki, maddî zerreler ve cisimlerin suretleri Rahman'ın nefesiyle her bölünmez anda hayat bulur. Yani bir tecelli (ilahi görünme) ile yok olur ve bir tecelli ile var olur. Ya'ni, cismânîlerin kendileri eskidir. Çünki cisimler karbon, azot, müvellidü'l-mâ ve müvellidü'l-hamûza, klor, sodyum ve kils ilh. gibi birtakım anâsır-ı basîtanın yekdiğeriyle terekkübünden hâsıl olur. Ondan sonra, o anâsır dağılır; bu kesâfet âleminde devr-i dâim yaparlar ve dolaşa dolaşa gelip rûh-i hayvânîleri devam ettiği müddetçe yine onların cisimlerini tertîb ve tezyîd ederler; ve rûh-i hayvânîleri munkati' olup cisimleri çürüdükten sonra yine devre başlarlar. Binâenaleyh o cismânîler eski ve ebedin çürümüşleridir. O "dem"e ya'ni nefes-i rahmânîye gelince, eskileri yeni yapar. Eskiyi yeni yapmakta iki vecih vardır. Birisi maddî, diğeri ma'nevîdir. Maddîsi budur ki, zerrât-ı maddiyyat ve suver-i ecsâm nefes-i rahmânî ile her ân-ı gayr-ı münkasimde hayat bulur. Ya'ni bir tecellî ile ma'dûm ve bir tecellî ile mevcûd olur. 1157. O dâru'l-mülkün ve bağlığın ve ırmağın şerhini getirse, her düşman onun üzerine efsûs tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1157. O, mülk evinin, bağın ve ırmağın açıklamasını getirse, her düşman onun üzerine alay eder. "Sultan"dan kasıt, Yüce Allah hazretleridir; "doğan"dan kasıt ise peygamberler ve onların varisleri olan evliya zevatıdır. "Baykuşlar"dan kasıt, cismanî ve dünya ehli olan kimselerdir. Yani, hakiki sultan olan Hakk'ın doğanları mesabesinde olan peygamberler ve evliya zevatı ruhlar âleminden gelse ve bu harabede oturan dünya ehline ve cismanîlere birçok haberler getirse ve ruhlar âleminin mamur yerlerinin, bağ ve bostanlarının ve ırmaklarının hal ve şanını açıklasa ve tavsif etse, onların düşmanları bu haberlerle eğlenirler ve alay ederler de derler ki: "Sultan"dan murâd, Hak Teâlâ hazretleridir; ve "doğan"dan murâd, dahi enbiyâ ve onların varisleri olan evliyâ hazarâtıdır. "Baykuşlar”dan murâd, cismânî ve ehl-i dünyâ olan kimselerdir. Ya'ni, sultân-ı hakîkî olan Hakk'ın doğanları mesâbesinde olan enbiyâ ve evliyâ hazarâtı âlem-i ervâhtan gelse ve bu harâbede sâkin olan ehl-i dünyâya ve cismânîlere birçok haberler getirse ve âlem-i ervâhın ma'mûrelerinin ve bağ ve bostanlarının ve ırmaklarının hâl ve şânını şerh ve tavsîf etse, onların düşmanları bu haberler ile eğlenirler ve istihzâ ederler de derler ki: 1158. "Doğan yine eski efsaneyi getirdi ki, beyhûde ve lâf cihetinden söz söyler!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1158. "Doğan yine eski efsaneyi getirdi ki, boş ve laf yönünden söz söyler!" Bu yüce beyitte "Bu ancak evvelkilerin masallarıdır" (Mü'minûn, 23/83) ayet-i kerimesine işaret buyruluyor. Yani, cismanîler (bedensel zevklere düşkün olanlar) peygamberlerin ve evliyanın vasıflandırmalarını ve haberlerini dinledikleri zaman, "Bu, eskiden beri söylenen efsaneler ve masallardır ve boş sözlerdir!" diye alay ederler. Bu beyt-i şerifte إِنْ هَذَا إِلَّا أَساطير الأولين (Mü'minûn, 23/83) ya'ni “Bu ancak evvelkilerin masallarıdır" âyet-i kerîmesine işaret buyruluyor. Ya'ni, cismânîler enbiyâ ve evliyânın tavsîflerini ve ihbârlarını dinledikleri vakit, "Bu evvelden beri söylenen efsaneler ve masallardır ve boş sözlerdir!" diye istihzâ ederler. 1159. Eski onlardır ve ebedin çürümüşüdürler; ve yoksa o dem eskiyi yeni eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1159. Eski onlardır ve ebedin çürümüşüdürler; ve yoksa o an eskileri yeni eder. Yani, cismanî varlıkların kendileri eskidir. Çünkü cisimler karbon, azot, hidrojen ve oksijen, klor, sodyum ve kireç gibi birtakım basit elementlerin birbiriyle birleşmesinden meydana gelir. Ondan sonra, o elementler dağılır; bu yoğunluk âleminde sürekli döngü yaparlar ve dolaşa dolaşa gelip hayvanî ruhları devam ettiği sürece yine onların cisimlerini düzenler ve artırırlar; ve hayvanî ruhları kesilip cisimleri çürüdükten sonra yine döngüye başlarlar. Bu sebeple o cismanî varlıklar eski ve ebedin çürümüşleridir. O "an"a yani Rahman'ın nefesine gelince, eskileri yeni yapar. Eskiyi yeni yapmakta iki yön vardır. Birisi maddî, diğeri manevîdir. Maddîsi budur ki, maddî zerreler ve cisimlerin şekilleri Rahman'ın nefesiyle her bölünmez anda hayat bulur. Yani bir tecelli (ilahi görünme) ile yok olur ve bir tecelli ile var olur. Buna tasavvuf dilinde "teceddüd-i emsâl" (benzerlerin yenilenmesi) derler. Bu husustaki açıklamalar I. cildin 2066 ve 1170 numaralı beyitlerinde geçti. İkincisi budur ki, ilahi hakikatlerin ve bilgilerin sonu yoktur; ve bu ilimler ve bilgiler her peygambere ümmetinin yatkınlığı oranında verilir. Yatkınlıklarından ne fazla ne de eksiktir. Bu sebeple şeriatlar ve peygamberlerin ilimleri eskiyi artırma ve ayrıntılandırma suretiyle yeni yapar. Ya'ni, cismânîlerin kendileri eskidir. Çünki cisimler karbon, azot, müvellidü'l-mâ ve müvellidü'l-hamûza, klor, sodyum ve kils ilh. gibi birtakım anâsır-ı basîtanın yekdiğeriyle terekkübünden hâsıl olur. Ondan sonra, o anâsır dağılır; bu kesâfet âleminde devr-i dâim yaparlar ve dolaşa dolaşa gelip rûh-i hayvânîleri devam ettiği müddetçe yine onların cisimlerini tertîb ve tezyîd ederler; ve rûh-i hayvânîleri munkati' olup cisimleri çürüdükten sonra yine devre başlarlar. Binâenaleyh o cismânîler eski ve ebedin çürümüşleridir. O "dem"e ya'ni nefes-i rahmânîye gelince, eskileri yeni yapar. Eskiyi yeni yapmakta iki vecih vardır. Birisi maddî, diğeri ma'nevîdir. Maddîsi budur ki, zerrât-ı maddiyyat ve suver-i ecsâm nefes-i rahmânî ile her ân-ı gayr-ı münkasimde hayat bulur. Ya'ni bir tecellî ile ma'dûm ve bir tecellî ile mevcûd olur. Buna lisân-ı tasavvufta "teceddüd-i emsâl" derler. Bu husutaki îzâhât I. cildin 2066 [ve 1170] numaralı beyit[ler]inde geçti. İkincisi budur ki, hakāyık ve maarif-i ilâhiyyenin nihâyeti yoktur; ve bu ulûm ve maârif her peygambere ümmetinin isti'dâdı nisbetinde verilir. İsti'dâdlarından ne fazla ve ne de noksandır. Binâenaleyh şerâyi' ve ulûm-i enbiyâ eskiyi tezyîd ve tafsîl sûretiyle yeni yapar. 1160. Eski ölülere can verir; akıl ve îman nûrunun tacını verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1160. Eski ölülere can verir; akıl ve iman nurunun tacını verir. O Rahmanî nefes, kesintisiz yeni tecellileriyle, eski ölü olan cismanîlere hayvanî ruh verir; ve yine o Rahmanî nefes, hayvanî ruhu yönünden diri fakat insanî ruhu yönünden ölü olan o cismanîlere, peygamberler ve evliya diliyle manevî hayat bağışlayıp akıl ve iman nurunun tacı olan Rabbanî marifetleri ve hakikatleri verir. O nefes-i rahmânî gayr-ı münkatı' olan tecelliyât-ı cedîdesi ile, eski ölü olan cismânîlere rûh-i hayvânî verir; ve yine o nefes-i rahmânî, rûh-i hayvânîsi cihetinden diri ve fakat rûh-i insânîsi cihetinden ölü olan o cismânîlere, enbiyâ ve evliyâ lisânıyle hayât-ı ma'neviyye ihsân edip akıl ve îman nûrunun tâcı olan maârif ve hakāyık-ı rabbâniyyeyi verir. 1161. Rûh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan gönül çalma! Zîrâ seni rahşın hayretine bindirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1161. Ruh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan gönül çalma! Çünkü seni hayret atına bindirir. Yani, bir insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), senin kalbini kapmış ve seni kendi tarafına çekmişse, artık ondan kalbini çalma! Yani onun gönlünden düşecek fiillere kalkışma ve onun gönlünün rızası dairesinde çalış! Çünkü seni, ilahi bir at mesabesinde olan insani ruha bindirir. "Rahş", beyaz ile kızıl rengin birbirine karışmasından meydana gelen renktir. İran pehlivanlarından meşhur Rüstem'in atı bu renkte olduğundan onun atına bu isim verilmiştir. Sonra mecazen her ata "rahş" denilmiştir (Reşîdî ve Burhân ve Gıyâsü'l-Lügat). Ya'ni, bir insân-ı kâmil, senin kalbini kapmış ve seni kendi tarafına celb etmiş, artık ondan kalbini çalma! Ya'ni onun gönlünden düşecek ef'âle tasaddî etme ve onun gönlünün rızâsı dâiresinde çalış! Zîrâ seni, ilâhî bir at mesâbesinde olan rûh-i insânîye bindirir. "Rahş", beyaz ile kızıl rengin birbirine karışmış olmasından husûle gelen renktir. Îran pehlivanlarından meşhûr Rüstem'in atı bu renkte olduğundan onun atına bu isim verilmiştir. Sonra mecâzen her ata "rahş" denilmiştir (Reşîdî ve Burhân ve Gıyâsü'l-Lügat). 1162. Tâc verici ser-efrâzdan baş çalma! Zîrâ o kalbin ayağından yüz düğüm açar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1162. Taç verici yüce kişiden baş çevirme! Çünkü o, kalbin ayağından yüz düğüm çözer. "Ser-efrâz", başı yüksekte olan demektir ve şerefli, yüce ve manevî ikbal sahibi olandan kinayedir. "Ser-medüzd"de "ser", meyil anlamına gelir ve "meylini geri almak" demektir. "Pây-i dil"den kasıt, hayvanî ruhtur. Yani, Rabbanî marifet tacını verici ve manevî ikbal sahibi olan insân-ı kâmilden. Buna tasavvuf dilinde "teceddüd-i emsâl" (benzerlerin yenilenmesi) derler. Bu konudaki açıklamalar I. cildin 2066 [ve 1170] numaralı beyitlerinde geçti. İkincisi şudur ki, ilahî hakikatlerin ve marifetlerin sonu yoktur; ve bu ilimler ve marifetler her peygambere ümmetinin yatkınlığı oranında verilir. Yatkınlıklarından ne fazla ne de eksiktir. Bu sebeple peygamberlerin şeriatları ve ilimleri, eskiyi artırma ve ayrıntılandırma yoluyla yeni yapar. "Ser-efrâz", başı yüksekte olan demek olup, şerîf ve âlî ve sahib-i ikbal olandan kinâyedir. "Ser-medüzd"de "ser", meyil ma'nâsına olup, "meylini geri almak" demek olur. "Pây-i dil"den murâd, rûh-i hayvânîdir. Ya'ni, ma'rifet-i rabbâniyye tâcını verici ve ikbâl-i ma'nevî sâhibi olan insân-ı kâmilden Buna lisân-ı tasavvufta "teceddüd-i emsâl" derler. Bu husutaki îzâhât I. cildin 2066 [ve 1170] numaralı beyit[ler]inde geçti. İkincisi budur ki, hakāyık ve maarif-i ilâhiyyenin nihâyeti yoktur; ve bu ulûm ve maârif her peygambere ümmetinin isti'dâdı nisbetinde verilir. İsti'dâdlarından ne fazla ve ne de noksandır. Binâenaleyh şerâyi ve ulûm-i enbiyâ eskiyi tezyîd ve tafsîl sûretiyle yeni yapar. 1160. Eski ölülere can verir; akıl ve îman nûrunun tacını verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1160. Eski ölülere can verir; akıl ve iman nurunun tacını verir. O Rahmanî nefes, kesintisiz yeni tecellileriyle, eski ölü olan cismanîlere hayvanî ruh verir; ve yine o Rahmanî nefes, hayvanî ruhu yönünden diri fakat insanî ruhu yönünden ölü olan o cismanîlere, peygamberler ve evliya diliyle manevî hayat bağışlayıp akıl ve iman nurunun tacı olan Rabbanî marifetleri ve hakikatleri verir. O nefes-i rahmânî gayr-ı münkatı' olan tecelliyât-ı cedîdesi ile, eski ölü olan cismânîlere rûh-i hayvânî verir; ve yine o nefes-i rahmânî, rûh-i hayvânîsi cihetinden diri ve fakat rûh-i insânîsi cihetinden ölü olan o cismânîlere, enbiyâ ve evliyâ lisânıyle hayât-ı ma'neviyye ihsân edip akıl ve îman nûrunun tâcı olan maârif ve hakāyık-ı rabbâniyyeyi verir. 1161. Rûh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan gönül çalma! Zîrâ seni rahşın hayretine bindirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1161. Ruh bağışlayıcı olan gönül kapıcıdan gönül çalma! Çünkü seni hayret atına bindirir. Yani, bir insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), senin kalbini kapmış ve seni kendi tarafına çekmişse, artık ondan kalbini çalma! Yani onun gönlünden düşecek fiillere kalkışma ve onun gönlünün rızası dairesinde çalış! Çünkü seni, ilahi bir at mesabesinde olan insani ruha bindirir. "Rahş", beyaz ile kızıl rengin birbirine karışmasından meydana gelen renktir. İran pehlivanlarından meşhur Rüstem'in atı bu renkte olduğundan onun atına bu isim verilmiştir. Sonra mecazen her ata "rahş" denilmiştir (Reşîdî ve Burhân ve Gıyâsü'l-Lügat). Ya'ni, bir insân-ı kâmil, senin kalbini kapmış ve seni kendi tarafına celb etmiş, artık ondan kalbini çalma! Ya'ni onun gönlünden düşecek ef'âle tasaddî etme ve onun gönlünün rızâsı dâiresinde çalış! Zîrâ seni, ilâhî bir at mesâbesinde olan rûh-i insânîye bindirir. "Rahş", beyaz ile kızıl rengin birbirine karışmış olmasından husûle gelen renktir. Îran pehlivanlarından meşhûr Rüstem'in atı bu renkte olduğundan onun atına bu isim verilmiştir. Sonra mecâzen her ata "rahş" denilmiştir (Reşîdî ve Burhân ve Gıyâsü'l-Lügat). 1162. Tâc verici ser-efrâzdan baş çalma! Zîrâ o kalbin ayağından yüz düğüm açar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1162. Başı yüce olandan tacı almaktan vazgeçme! Çünkü o, kalbin ayağından yüz düğüm açar. "Ser-efrâz", başı yüksekte olan demektir ve şerefli, yüce ve ikbal sahibi olandan kinayedir. "Ser-medüzd"deki "ser", meyil anlamına gelir ve "meylini geri almak" demek olur. "Pây-i dil"den kasıt, hayvanî ruhtur. Yani, ilahî bilgi tacını veren ve manevî ikbal sahibi olan insân-ı kâmilden kalbinin meylini geri alma ve ondan yüz çevirme! Çünkü o, senin kalbinin ayağı olan hayvanî ruhundaki beş duyu (havâss-ı hamsen) vasıtasıyla bağlanmış olan birçok düğümleri açar ve perdeleri yırtar. "Ser-efrâz", başı yüksekte olan demek olup, şerîf ve âlî ve sahib-i ikbal olandan kinâyedir. "Ser-medüzd"de "ser", meyil ma'nâsına olup, "meylini geri almak" demek olur. "Pây-i dil"den murâd, rûh-i hayvânîdir. Ya'ni, ma'rifet-i rabbâniyye tâcını verici ve ikbâl-i ma'nevî sâhibi olan insân-ı kâmilden meyl-i kalbini geri alma ve ondan yüz çevirme! Zîrâ o senin kalbinin ayağı olan rûh-i hayvânîndeki havâss-ı hamsen vâsıtasıyla bağlanmış olan birçok düğümleri açar ve perdeleri yırtar. 1163. Kime söyleyeyim, bütün köyde diri hani? Âb-ı hayât tarafına koşucu hani?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1163. Kime söyleyeyim, bütün köyde diri hani? Âb-ı hayât tarafına koşucu hani? "Âb-ı zindegî", yani "âb-ı hayât"tan kastedilen, ilâhî aşktır. Bu şerefli beyit, zamanının insân-ı kâmili olan Hz. Pîr efendimizin yüce bir üzüntüsüdür. Şöyle buyururlar: "Ben bu dünyanın fâniliğini ve mâna âleminin bâkiliğini çevremde bulunan insan fertlerinden kime söyleyeyim ki, bütün köy ve mahalle halkı arasında insan ruhuyla diri olan bir kimse nerededir ve ilâhî aşk tarafına yönelip koşan bir fert nerededir? Hepsi cisimlerinin ve nefislerinin işleriyle meşgul ve beka âleminden habersizdir." “Âb-ı zindegî”, ya’ni “âb-ı hayât”tan murâd, aşk-ı ilâhîdir. Bu beyt-i şerîf, vaktinin insân-ı kâmili olan Hz. Pîr efendimizin teessüf-i âlîleridir. Buyururlar ki: “Ben bu dünyânın fânîliğini ve cihân-ı ma’nânın bâkîliğini muhîtimde bulunan efrâd-ı beşerden kime söyleyeyim ki, bütün köy ve mahalle ahâlisi arasında rûh-i insânî ile diri olan bir kimse nerededir ve aşk-ı ilâhî tarafına meyl edip koşan bir ferd nerededir? Hepsi cisimlerinin ve nefislerinin umûruyla meşgûl ve âlem-i bekâdan bî-haberdir.” 1164. Sen bir zillet ile aşktan kaçıcısın. Sen aşktan bir nâmın gayrını ne bilirsin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1164. Sen bir zillet ile aşktan kaçıcısın. Sen aşktan bir addan başkasını ne bilirsin? Ey bana mürid olup kendisini tarikata sâlik olmuş sayan kimse! Sen Hakk Yolculuğu esnasında karşılaştığın görünüşte bir zillet sebebiyle, ilahi aşktan kaçıcı ve yüz çeviricisin. Eğer sen gerçekten kalbinde ilahi aşk duygusunu bulmuş olsaydın, bu görünüşteki zillete asla önem vermez ve aşk yolunda devam ederdin. Bu sebeple sen ancak ilahi aşkın adını duymuşsun. O aşkın kendisinden asla haberin yoktur. Çünkü ilahi aşk çok zillet ve zorluğa tahammül etmek ister. Ey bana mürîd olup kendisini tarîkate sâlik olmuş addeden kimse! Sen sülûkün esnâsında dûçâr olduğun bir zillet-i sûrî sebebiyle, aşk-ı ilâhîden kaçıcı ve yüz çeviricisin. Eğer sen hakîkaten kalbinde aşk-ı ilâhî duygusunu bulmuş olsa idin, bu zillet-i sûrîye aslâ ehemmiyet vermez ve tarîk-ı aşkta devam ederdin. Binâenaleyh sen ancak aşk-ı ilâhînin adını duymuşsun. O aşkın kendisinden aslâ haberin yoktur. Zîrâ aşk-ı ilâhî çok zillet ve zorluğa tahammül etmek ister. 1165. Aşkın yüz nâz ve istikbârı vardır; aşk yüz nâz ile ele gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1165. Aşkın yüz nazı ve kibri vardır; aşk yüz naz ile ele gelir. Yani, ilahi aşk çok nazlı ve kibirlidir. Öyle kolay kolay ele gelmez. Ona çok hizmet etmek ve yalvarmak gerekir ki, birçok nazlandıktan sonra ele gelebilsin! Ya’ni, aşk-ı ilâhî çok nazlı ve kibirlidir. Öyle kolay kolay ele gelmez. Ona çok hizmet etmek ve niyâz etmek lâzımdır ki, birçok nazlandıktan sonra ele gelebilsin! 1166. Aşk vefâ edici olduğundan vefâ ediciyi satın alır. Vefâsız olan hem-ni-şîne bakmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1166. Aşk vefalı olduğundan vefalı olanı satın alır. Vefasız olana yoldaş olmaz. Kalbinin eğilimini geri alma ve ondan yüz çevirme! Çünkü o, senin kalbinin ayağı olan hayvanî ruhundaki beş duyu (havâss-i hams) aracılığıyla bağlanmış olan birçok düğümü çözer ve perdeleri yırtar. meyl-i kalbîni geri alma ve ondan yüz çevirme! Zîrâ o senin kalbinin ayağı olan rûh-i hayvânîndeki havâss-i hamsen vâsıtasıyla bağlanmış olan birçok düğümleri açar ve perdeleri yırtar. 1163. Kime söyleyim, bütün köyde diri hani? Ab-ı hayat tarafına koşucu hani?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1163. Kime söyleyeyim, bütün köyde diri olan nerede? Âb-ı hayat tarafına koşan nerede? "Âb-ı zindegî", yani "âb-ı hayât"tan kastedilen, ilâhî aşktır. Bu şerefli beyit, zamanının insân-ı kâmili olan Hz. Pîr efendimizin yüce bir teessüfüdür. Şöyle buyururlar: "Ben bu dünyanın fâniliğini ve mâna âleminin bâkiliğini çevremde bulunan insanlardan kime söyleyeyim ki, bütün köy ve mahalle halkı arasında insan ruhuyla diri olan bir kimse nerede ve ilâhî aşk tarafına yönelip koşan bir fert nerede? Hepsi cisimlerinin ve nefislerinin işleriyle meşgul ve beka âleminden habersizdir." "Ab-ı zindegî", ya'ni "âb-ı hayât"tan murâd, aşk-ı ilâhîdir. Bu beyt-i şerîf, vaktinin insân-ı kâmili olan Hz. Pîr efendimizin teessüf-i âlîleridir. Buyururlar ki: "Ben bu dünyanın fânîliğini ve cihân-ı maʻnânın bâkîliğini muhîtimde bulunan efrâd-ı beşerden kime söyleyeyim ki, bütün köy ve mahalle ahâlîsi arasında rûh-i insânî ile diri olan bir kimse nerededir ve aşk-ı ilâhî tarafına meyl edip koşan bir ferd nerededir? Hepsi cisimlerinin ve nefislerinin umûruyla meşgül ve âlem-i bekādan bî-haberdir." 1164. Sen bir zillet ile aşktan kaçıcısın. Sen aşktan bir namın gayrını ne bilirsin?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1164. Sen bir zillet yüzünden aşktan kaçıyorsun. Sen aşktan bir isimden başka ne bilirsin? Ey bana mürid olup kendisini tarikata Hakk Yolcusu sayan kimse! Sen yolculuğun esnasında karşılaştığın görünüşte bir zillet sebebiyle, ilâhî aşktan kaçan ve yüz çevirensin. Eğer sen gerçekten kalbinde ilâhî aşk duygusunu bulmuş olsaydın, bu görünüşteki zillete asla önem vermez ve aşk yolunda devam ederdin. Bu sebeple sen ancak ilâhî aşkın adını duymuşsun. O aşkın kendisinden asla haberin yoktur. Çünkü ilâhî aşk çok zillet ve zorluğa tahammül etmeyi ister. Ey bana mürid olup kendisini tarîkate sâlik olmuş addeden kimse! Sen sülûkün esnasında dûçâr olduğun bir zillet-i sûrî sebebiyle, aşk-ı ilâhîden kaçıcı ve yüz çeviricisin. Eğer sen hakîkaten kalbinde aşk-ı ilâhî duygusunu bulmuş olsa idin, bu zillet-i sûrîye aslâ ehemmiyet vermez ve tarîk-ı aşkta devâm ederdin. Binâenaleyh sen ancak aşk-ı ilâhînin adını duymuşsun. O aşkın kendisinden asla haberin yoktur. Zîrâ aşk-ı ilâhî çok zillet ve zorluğa tahammül etmek ister. 1165. Aşkın yüz nâz ve istikbârı vardır; aşk yüz nâz ile ele gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1165. Aşkın yüz nazı ve kibri vardır; aşk yüz naz ile ele gelir. Yani, ilâhî aşk çok nazlı ve kibirlidir. Öyle kolay kolay ele gelmez. Ona çok hizmet etmek ve niyaz etmek lazımdır ki, birçok nazlandıktan sonra ele gelebilsin! Ya'ni, aşk-ı ilâhî çok nazlı ve kibirlidir. Öyle kolay kolay ele gelmez. Ona çok hizmet etmek ve niyâz etmek lâzımdır ki, birçok nazlandıktan sonra ele gelebilsin! 1166. Aşk vefâ edici olduğundan vefâ ediciyi satın alır. Vefâsız olan hem-nişîne bakmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1166. Aşk vefalı olduğundan vefalı olanı satın alır. Vefasız olana arkadaş olmaz. "Harîf", iş ve sanat arkadaşı olan kimse, dost ve arkadaş olan adam anlamındadır. Yani, ilâhî aşk, vefalı bir arkadaştır. Bu sebeple kendisi de vefalı olanı kabul eder, vefasız olanlara arkadaş olmaz. "Harîf", iş ve san'at refîkı olan kimse, dost ve hemnişîn olan adam ma'nâ- sınadır. Ya'ni, aşk-ı ilâhî, vefâkâr olan bir arkadaştır. Binâenaleyh kendisi de vefâkâr olanı kabûl eder, vefâsız olanlara hemnişîn olmaz. 1167. Ademî, ağaç; ve ahid kök gibidir, köke cehd ile tımar lâzımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1167. İnsan, ağaç; ve ahit kök gibidir, köke çabayla bakım gereklidir. "Ahit"ten kastedilen, öncesiz olarak gerçekleşen kulluk ahdi olduğu gibi, insân-ı kâmile bağlanma sırasında pîr ile mürîd arasında gerçekleşen ahit olması da mümkündür. Yani, insan sureti bir ağaç gibi olup, onun kökü de onun ahdidir. Bu sebeple onun insan suretine ilişkin söz ne kadar parlak olursa olsun itibar edilmez. Onun kökü ve anlamı olan ahde riayet etmek ve ona hizmet etmek gereklidir. "Ahid"ten murâd, ezelde vâki' olan ahd-i ubûdiyyet olduğu gibi, insân-ı kâmile intisâb esnasında pîr ile mürîd arasında vâki' olan ahid olmak dahi muhtemeldir. Ya'ni, sûret-i insâniyye bir ağaç gibi olup, onun kökü de onun ahdidir. Binâenaleyh onun sûret-i insâniyyesine taalluk eden söz ne kadar parlak olursa olsun îtibâr yoktur. Onun kökü ve ma'nâsı olan ahde riâyet et- mek ve ona hizmet lâzımdır. 1168. Ahid fâsid, kök çürümüş olur; ve latif olan meyveden munkatı' olmuş olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1168. Ahit bozuk olursa, kök çürümüş olur; ve latif olan meyveden kesilmiş olur. Bir kimsenin Hakk'a veya insân-ı kâmile karşı olan ahdi bozuk olursa, onun insanlık sureti ağacının kökü çürümüş olur. Artık onun meyvesi olan latif haller ve güzel ameller ondan kesilmiş olur. Bir kimsenin Hakk'a veyâhud insân-ı kâmile karşı olan ahdi bozuk olur- sa, sûret-i insâniyyesi ağacının kökü çürümüş olur. Artık onun meyvesi olan ahvâl-i latîfe ve a'mâl-i hasene ondan munkatı' olur. 1169. Hurma ağacının dalı ve yaprağı her ne kadar yeşil oldu ise de, kökün fesâdıyla beraber yeşillik faide değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1169. Hurma ağacının dalı ve yaprağı her ne kadar yeşil oldu ise de, kökün bozukluğuyla beraber yeşillik fayda değildir. Sözünde durmayan bir kimsenin, kökü bozuk olan hurma ağacının yeşil yaprağı konumundaki zahirî ilimleri ve sözleri ne kadar parlak olsa da asla fayda vermez ve kalplere tesiri olmaz. Ahdi bozuk olan bir kimsenin, kökü bozuk olan hurma ağacının yeşil yaprağı mesâbesindeki ulûm-i zâhiriyyesi ve sözleri ne kadar parlak olsa as- lâ fayda vermez ve kalblere te'sîri olmaz. 1170. Ve eğer yeşil yaprağı olmaz ve kökü olursa, akıbet yüz yaprak dışarı el yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1170. Ve eğer yeşil yaprağı olmaz ve kökü olursa, sonunda yüz yaprak dışarıya uzanır. Ve eğer ahdine vefalı olan kimsenin, her ne kadar görünüşte bir ilmi ve konuşma gücü olmasa dahi, sonunda ledün ilimleri (Allah tarafından doğrudan verilen ilimler) ve dilin akıcılığı yaprakları ortaya çıkar. "Harîf", iş ve sanat arkadaşı olan kimse, dost ve sohbet arkadaşı olan adam anlamına gelir. Yani, ilahi aşk, vefalı bir arkadaştır. Bu sebeple kendisi de vefalı olanı kabul eder, vefasız olanlarla sohbet arkadaşı olmaz. Ve eğer ahdine vefâkâr olan kimsenin her ne kadar zâhiren bir ilmi ve kuvve-i nutkıyyesi olmasa dahi, âkıbet ulûm-i ledünniyye ve talâkat-i lisâ- niyye yaprakları zâhir olur. "Harîf", iş ve san'at refîkı olan kimse, dost ve hemnişîn olan adam ma'nâ- sınadır. Ya'ni, aşk-ı ilâhî, vefâkâr olan bir arkadaştır. Binâenaleyh kendisi de vefâkâr olanı kabûl eder, vefâsız olanlara hemnişîn olmaz. 1167. Ademî, ağaç; ve ahid kök gibidir, köke cehd ile tımar lâzımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1167. İnsan, ağaç; ve ahit kök gibidir, köke çabayla bakım gereklidir. "Ahit"ten kastedilen, öncesiz olarak gerçekleşen kulluk ahdi olduğu gibi, insân-ı kâmile bağlanma sırasında pîr ile mürîd arasında gerçekleşen ahit olması da mümkündür. Yani, insan sureti bir ağaç gibi olup, onun kökü de onun ahdidir. Bu sebeple onun insan suretine ilişkin söz ne kadar parlak olursa olsun itibar edilmez. Onun kökü ve anlamı olan ahde riayet etmek ve ona hizmet etmek gereklidir. "Ahid"ten murâd, ezelde vâki' olan ahd-i ubûdiyyet olduğu gibi, insân-ı kâmile intisâb esnasında pîr ile mürîd arasında vâki' olan ahid olmak dahi muhtemeldir. Ya'ni, sûret-i insâniyye bir ağaç gibi olup, onun kökü de onun ahdidir. Binâenaleyh onun sûret-i insâniyyesine taalluk eden söz ne kadar parlak olursa olsun îtibâr yoktur. Onun kökü ve ma'nâsı olan ahde riâyet et- mek ve ona hizmet lâzımdır. 1168. Ahid fâsid, kök çürümüş olur; ve latif olan meyveden munkatı' olmuş olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1168. Ahit bozuk olursa, kök çürümüş olur; ve latif olan meyveden kesilmiş olur. Bir kimsenin Hakk'a veya insân-ı kâmile karşı olan ahdi bozuk olursa, onun insanlık sureti ağacının kökü çürümüş olur. Artık onun meyvesi olan latif haller ve güzel ameller ondan kesilmiş olur. Bir kimsenin Hakk'a veyâhud insân-ı kâmile karşı olan ahdi bozuk olur- sa, sûret-i insâniyyesi ağacının kökü çürümüş olur. Artık onun meyvesi olan ahvâl-i latîfe ve a'mâl-i hasene ondan munkatı' olur. 1169. Hurma ağacının dalı ve yaprağı her ne kadar yeşil oldu ise de, kökün fesâdıyla beraber yeşillik faide değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1169. Hurma ağacının dalı ve yaprağı her ne kadar yeşil oldu ise de, kökün bozukluğuyla beraber yeşillik fayda değildir. Sözünde durmayan bir kimsenin, kökü bozuk olan hurma ağacının yeşil yaprağı konumundaki zahirî ilimleri ve sözleri ne kadar parlak olsa da asla fayda vermez ve kalplere tesiri olmaz. Ahdi bozuk olan bir kimsenin, kökü bozuk olan hurma ağacının yeşil yaprağı mesâbesindeki ulûm-i zâhiriyyesi ve sözleri ne kadar parlak olsa as- lâ fayda vermez ve kalblere te'sîri olmaz. 1170. Ve eğer yeşil yaprağı olmaz ve kökü olursa, akıbet yüz yaprak dışarı el yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1170. Ve eğer yeşil yaprağı olmaz ve kökü olursa, sonunda yüz yaprak dışarıya el yapar. Ve eğer ahdine vefalı olan kimsenin her ne kadar görünüşte bir ilmi ve konuşma kuvveti olmasa dahi, sonunda ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) ve dilin akıcılığı yaprakları ortaya çıkar. Ve eğer ahdine vefâkâr olan kimsenin her ne kadar zâhiren bir ilmi ve kuvve-i nutkıyyesi olmasa dahi, âkıbet ulûm-i ledünniyye ve talâkat-i lisâ- niyye yaprakları zâhir olur. 1171. Sen onun ilmine aldanma, ahd iste! İlim kabuk, onun ahdi onun içi gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1171. Sen onun ilmine aldanma, ahit iste! İlim kabuktur, onun ahdi onun içi gibidir. Ey Hakk yolcusu, sen bir kimsenin ilmine aldanma, ahit iste! Yani ahdine vefalı olan kimsenin ilmine bakma ve ilmi yoktur diye aldanma! Onun Hak'la veya pîriyle olan ahdinde sadık olup olmadığına bak! Çünkü zahirî ilim kabuk gibidir ve o kimsenin ahdi de o aradığın ilmin içi gibidir. Çünkü ilimden maksat ameldir ve amel ise ahde vefa etmektir. Onun açıklamasındadır ki, kötü fiilli adam kötü fiillilikte yerleştiği zaman ve iyi fiillilerin devletinin eserini gördüğü zaman, şeytan olur. Harmanı yanmış şeytan gibi hasetten dolayı hayrın engeli olur ve herkesin harmanının yanmasını ister. Nitekim ayet-i kerimede, "Gördün mü şu kimseyi ki, namaz kıldığı vakit kulu engeller!" buyrulur. "Harmanı yanmış", sermayesi havaya gitmiş ve iflas etmiş kimseden kinayedir. Bu şerhin şerifinde açıklanan ayet-i kerime Alak suresindedir. İniş sebebi şudur ki: Ebu Cehil habisi demiştir ki: "Eğer ben Muhammed'i (a.s.) secde ederken görürsem boynunu çiğnerim!" O habis bu kasıtla Resûl-i Ekrem hazretleri tarafına gitti ve o hazreti namaz kılarken gördü ve geri geri çekilmeye başladı. "Niçin böyle yapıyorsun?" dediler. Cevaben dedi ki: "Muhammed ile benim aramda ateşten bir hendek görüyorum!" Bu ayet-i kerimenin anlamı her asırda mevcut olan münafıklar ile inkarcıların hepsini kapsar. Ey sâlik, sen bir kimsenin ilmine aldanma, ahid iste! Ya'ni ahdine vefâkâr olan kimsenin ilmine bakma ve ilmi yoktur diye aldanma! Onun Hak'la veyâ pîriyle olan ahdinde sâdık olup olmadığına bak! Zîrâ ilm-i zâhirî kabuk gibi ve o kimsenin ahdi dahi o aradığın ilmin içi gibidir. Zîrâ ilimden maksûd olan ameldir ve amel ise ahde vefâ etmektir. Onun beyânındadır ki, kötü fiilli adam vaktâki kötü fiillilikte mütemekkin olur ve iyi fiillilerin devletinin eserini görür, şeytan olur. Harmanı yanmış şeytan gibi hasedden dolayı hayrın mâni'i olur ve cümleyi harmanı yanmış ister. Nitekim âyet-i kerîmede, "Gördün mü şu kimseyi ki, namaz kıldığı vakit abdi nehyeder!" buyrulur "Hirmen-sûhte", sermâyesi havaya gitmiş ve müflis olmuş kimseden kinâyedir. Bu sürh-ı şerîfte beyân buyrulan âyet-i kerîme sûre-i Alak'tadır. Sebeb-i nüzülü budur ki: Ebû Cehil habîsi demiştir ki: "Eğer ben Muhammed'i (a.s.) secde ederken görürsem boynunu çiğnerim!" O habîs bu kasd ile Resûl-i Ekrem hazretleri tarafına gitti ve o hazreti namaz kılarken gördü ve geri geri çekilmeğe başladı. "Niçin böyle yapıyorsun?" dediler. Cevâben dedi ki: "Muhammed ile benim aramda ateşten bir hendek görüyorum!" Bu âyet-i kerîmenin ma'nâsı her asırda mevcûd olan münafıklar ile münkirlerin cümlesine şâmildir. 1171. Sen onun ilmine aldanma, ahd iste! İlim kabuk, onun ahdi onun içi gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1171. Sen onun ilmine aldanma, ahit iste! İlim kabuk, onun ahdi onun içi gibidir. Ey Hakk Yolcusu, sen bir kimsenin ilmine aldanma, ahit iste! Yani ahdine vefalı olan kimsenin ilmine bakma ve ilmi yoktur diye aldanma! Onun Hak'la veya pîriyle olan ahdinde sadık olup olmadığına bak! Çünkü zahirî ilim kabuk gibidir ve o kimsenin ahdi de o aradığın ilmin içi gibidir. Çünkü ilimden maksat ameldir ve amel ise ahde vefa etmektir. Onun açıklamasındadır ki, kötü fiilli adam kötü fiillilikte yerleşik hale geldiği ve iyi fiillilerin devletinin eserini gördüğü zaman, şeytan olur. Harmanı yanmış şeytan gibi hasetten dolayı hayrın engeli olur ve herkesin harmanı yanmış olmasını ister. Nitekim ayet-i kerimede, "أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى عَبْدًا إِذَا صَلَّى" buyrulur. "Hirmen-sûhte", sermayesi havaya gitmiş ve müflis olmuş kimseden kinayedir. Bu şerifte açıklanan ayet-i kerime Alak suresindedir. İniş sebebi şudur ki: Ebu Cehil habisi demiştir ki: "Eğer ben Muhammed'i (a.s.) secde ederken görürsem boynunu çiğnerim!" O habis bu kasıtla Resûl-i Ekrem hazretleri tarafına gitti ve o hazreti namaz kılarken gördü ve geri geri çekilmeye başladı. "Niçin böyle yapıyorsun?" dediler. Cevaben dedi ki: "Muhammed ile benim aramda ateşten bir hendek görüyorum!" Bu ayet-i kerimenin anlamı her asırda mevcut olan münafıklar ile inkarcıların hepsine şamildir. Ey sâlik, sen bir kimsenin ilmine aldanma, ahid iste! Ya'ni ahdine vefâkâr olan kimsenin ilmine bakma ve ilmi yoktur diye aldanma! Onun Hak'la veyâ pîriyle olan ahdinde sâdık olup olmadığına bak! Zîrâ ilm-i zâhirî kabuk gibi ve o kimsenin ahdi dahi o aradığın ilmin içi gibidir. Zîrâ ilimden maksûd olan ameldir ve amel ise ahde vefâ etmektir. Onun beyânındadır ki, kötü fiilli adam vaktâki kötü fiillilikte mütemekkin olur ve iyi fiillilerin devletinin eserini görür, şeytan olur. Harmanı yanmış şeytan gibi hasedden dolayı hayrın mâni'i olur ve cümleyi harmanı yanmış ister. Nitekim âyet-i kerîmede, "أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى عَبْدًا إِذَا صَلَّى" buyrulur "Hirmen-sûhte", sermâyesi havaya gitmiş ve müflis olmuş kimseden kinâyedir. Bu sürh-ı şerîfte beyân buyrulan âyet-i kerîme sûre-i Alak'tadır. Sebeb-i nüzülü budur ki: Ebû Cehil habîsi demiştir ki: "Eğer ben Muhammed'i (a.s.) secde ederken görürsem boynunu çiğnerim!" O habîs bu kasd ile Resûl-i Ekrem hazretleri tarafına gitti ve o hazreti namaz kılarken gördü ve geri geri çekilmeğe başladı. "Niçin böyle yapıyorsun?" dediler. Cevâben dedi ki: "Muhammed ile benim aramda ateşten bir hendek görüyorum!" Bu âyet-i kerîmenin ma'nâsı her asırda mevcûd olan münafıklar ile münkirlerin cümlesine şâmildir. 1172. Vefâ edicileri fâide etmiş gördüğün vakit, sen orada hasûd bir şeytan gibi olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1172. Vefalı olanları fayda elde etmiş gördüğün zaman, sen orada kıskanç bir şeytan gibi olursun. Ey nefsine düşkün kimse, sen Hakk'a veya mürşidine karşı ahdine vefa edenleri, fayda elde etmiş bir halde gördüğün zaman, sen onların karşısında, Adem'e haset eden bir şeytan gibi olursun. Nitekim Hz. Pîr'in yüce zamanlarında kendisine intisap eden müridlerinden bir grup, o hazretin Salahaddin Zerkûb hazretlerine olan teveccüh ve iltifatını çekemeyip haset ederek aleyhinde bulunmuşlardır. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da bu hali şu tarzda beyan buyurur: "Kıskançlar topluluğu, Şeyh Salâhaddin'in haddinden fazla Hz. Pîr'e yakınlığını gördüklerinde yine kin ve haset ile meşgul olup düşmanlığa başladılar ve aşırı katılıklarından ve nihayetsiz bedbahtlıklarından dolayı yüce zatını cehalete nispet ettiler. Halbuki onun ledünnî hakikatlerinden habersiz idiler." Fakir tarafından tercüme edilmiş olan bu menâkıbta Sultan Veled (k.s.) hazretlerinin bu haset meselesi hakkında nazım şeklinde yüce beyanları da vardır. Ey nefsânî olan kimse, sen Hakk'a veyâ pîrine karşı olan ahdine vefâ edenleri, fâide hâsıl etmiş bir hâlde gördüğün vakit, sen onların müvâcehesinde, Adem'e hased eden bir şeytan gibi olursun. Nitekim Hz. Pîr'in zamân-ı âlîlerinde kendilerine intisâb eden mürîdânından bir gürûh, o hazretin Salahaddin Zerkûb hazretlerine olan teveccüh ve iltifatını çekemeyip hased ederek aleyhinde bulunmuşlardır. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da bu hâli şu tazda beyân buyurur: "Cemâat-i hasûdân Şeyh Salâhaddin'in hadden ziyâde Hz. Pîr'e yakınlığını müşâhede eylediklerinde yine hıkd ü hased ile meşgül olup adâvete başladılar ve gāyet-i kasâvet ve nihâyet-i şekāvetlerinden zât-ı âlîlerini cehle mensûb kıldılar. Halbuki onun hakāik-ı ledünniyyesinden bîhaber idiler." Fakir tarafından tercüme olunmuş olan bu menâkıbta Sultan Veled (k.s.) hazretlerinin bu mes'ele-i hased hakkında manzûm beyânât-ı aliyyeleri de vardır. 1173. Her kimin mizacı ve tab'ı gevşek olsa, o hiç kimseyi sağlam istemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1173. Her kimin mizacı ve tabiatı gevşek olsa, o hiç kimseyi sağlam istemez. Bu şerefli beyitte iki yön vardır: Birisi maddî ve diğeri manevîdir. Maddî olanı şudur ki, nefsine düşkün bir kimsenin mizacı ve tabiatı gevşek, zayıf ve hastalıklı olsa, o kimse herkesi de kendisi gibi hastalıklı ve zayıf görmek ister; ve onun nefsi bu görüş ile teselli bulur; ve kendisi o kimselerin arkadaşı ve dostu olur. Vücudu sağlam olanlara haset eder. Ve manevî olanı şudur ki, her kimin mizacı ve manevî tabiatı, kötü ahlâklarla bozulmuş olsa, o kimse herkesi kendi gibi hilekâr, düzenbaz, fâsık (günahkâr) ve fâcir (kötülük yapan) görmek ister; ve kendisi o gibi adamların arkadaşı ve dostu olur; ve güzel ahlâk sahibi olanlara haset eder. Nasıl ki meşhur bir atasözüdür: Kuyruksuz olan tilkiye: "Hep tilkiler senin gibi kuyruksuz mu olsun, yoksa sen de onlar gibi kuyruklu mu olasın?" diye sormuşlar. Tilki cevaben: "Bütün tilkilerin benim gibi kuyruksuz olmalarını isterim!" demiş. Bu beyt-i şerîfte iki vecih vardır: Birisi maddî ve diğeri ma'nevîdir. Maddîsi budur ki, nefsânî olan bir kimsenin mizâcı ve tab'ı gevşek ve zayıf ve hastalıklı olsa, o kimse herkesi de kendisi gibi hastalıklı ve zayıf görmek ister; ve onun nefsi bu görüş ile mütesellî olur; ve kendisi o kimselerin musâhibi ve refîkı olur. Vücûdu sağlam olanlara hased eder. Ve ma'nevîsi budur ki, her kimin mizâcı ve tab'-ı ma'nevîsi, ahlâk-ı mezmûme ile ma'lûl olsa, o kimse herkesi kendi gibi hîlekâr ve müzevvir ve fâsık ve fâcir görmek ister; ve kendisi o gibi adamların musâhibi ve refîkı olur; ve ahlâk-ı hamîde sahiblerine hased eder. Nitekim meşhûr bir darb-ı meseldir: Kuyruksuz olan tilkiye: "Hep tilkiler senin gibi kuyruksuz mu olsun, yoksa sen de onlar gibi kuyruklu mu olasın?" diye sormuşlar. Tilki cevâben: "Bütün tilkilerin benim gibi kuyruksuz olmalarını isterim!" demiş. 1174. Eğer İblîs'in hasedini istemez isen, da'vâ derdinden Huda'nın dergâhına gel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1174. Eğer İblis'in kıskançlığını istemezsen, iddia derdinden Allah'ın dergâhına gel! 1172. Vefâ edicileri fâide etmiş gördüğün vakit, sen orada hasûd bir şeytan gibi olursun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1172. Vefâ edenleri fayda elde etmiş gördüğün zaman, sen orada kıskanç bir şeytan gibi olursun. Ey nefsine düşkün olan kimse, sen Yüce Allah'a veya mürşidine karşı olan ahdine vefâ edenleri, fayda elde etmiş bir durumda gördüğün zaman, sen onların karşısında, Âdem'e haset eden bir şeytan gibi olursun. Nasıl ki Hz. Pîr'in yüce zamanlarında kendisine intisap eden müridlerinden bir grup, o hazretin Salahaddin Zerkûb hazretlerine olan teveccüh ve iltifatını çekemeyip haset ederek aleyhinde bulunmuşlardır. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da bu hâli şu tarzda beyan buyurur: “Kıskançlar topluluğu, Şeyh Salâhaddin'in haddinden fazla Hz. Pîr'e yakınlığını gördüklerinde yine kin ve haset ile meşgul olup düşmanlığa başladılar ve aşırı katılıkları ve nihayetsiz bedbahtlıklarından dolayı yüce zatını cehalete nispet ettiler. Halbuki onun ledünnî (Allah katından gelen) hakikatlerinden habersiz idiler.” Fakir tarafından tercüme edilmiş olan bu menâkıbta Sultan Veled (k.s.) hazretlerinin bu haset meselesi hakkında nazım şeklinde yüce beyanları da vardır. Ey nefsânî olan kimse, sen Hakk'a veyâ pîrine karşı olan ahdine vefâ edenleri, fâide hâsıl etmiş bir hâlde gördüğün vakit, sen onların müvâcehesinde, Âdem'e hased eden bir şeytan gibi olursun. Nitekim Hz. Pîr'in zamân-ı âlîlerinde kendilerine intisâb eden mürîdânından bir gürûh, o hazretin Salahaddin Zerkûb hazretlerine olan teveccüh ve iltifatını çekemeyip hased ederek aleyhinde bulunmuşlardır. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da bu hâli şu tazda beyân buyurur: “Cemâat-i hasûdân Şeyh Salâhaddin'in hadden ziyâde Hz. Pîr'e yakınlığını müşâhede eylediklerinde yine hıkd ü hased ile meşgül olup adâvete başladılar ve gāyet-i kasâvet ve nihâyet-i şekāvetlerinden zât-ı âlîlerini cehle mensûb kıldılar. Halbuki onun hakāik-ı ledünniyyesinden bîhaber idiler.” Fakir tarafından tercüme olunmuş olan bu menâkıbta Sultan Veled (k.s.) hazretlerinin bu mes'ele-i hased hakkında manzûm beyânât-ı aliyyeleri de vardır. 1173. Her kimin mizacı ve tab'ı gevşek olsa, o hiç kimseyi sağlam istemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1173. Her kimin mizacı ve tabiatı gevşek olsa, o hiç kimseyi sağlam istemez. Bu şerefli beyitte iki yön vardır: Birisi maddî ve diğeri manevîdir. Maddî olanı şudur ki, nefsine düşkün bir kimsenin mizacı ve tabiatı gevşek, zayıf ve hastalıklı olsa, o kimse herkesi de kendisi gibi hastalıklı ve zayıf görmek ister; ve onun nefsi bu görüş ile teselli bulur; ve kendisi o kimselerin arkadaşı ve dostu olur. Vücudu sağlam olanlara haset eder. Ve manevî olanı şudur ki, her kimin mizacı ve manevî tabiatı, kötü ahlâk ile bozulmuş olsa, o kimse herkesi kendi gibi hilekâr, düzenbaz, fâsık (günahkâr) ve fâcir (kötülük yapan) görmek ister; ve kendisi o gibi adamların arkadaşı ve dostu olur; ve güzel ahlâk sahiplerine haset eder. Nasıl ki meşhur bir atasözüdür: Kuyruksuz olan tilkiye: “Hep tilkiler senin gibi kuyruksuz mu olsun, yoksa sen de onlar gibi kuyruklu mu olasın?” diye sormuşlar. Tilki cevaben: “Bütün tilkilerin benim gibi kuyruksuz olmalarını isterim!” demiş. Bu beyt-i şerîfte iki vecih vardır: Birisi maddî ve diğeri ma'nevîdir. Maddîsi budur ki, nefsânî olan bir kimsenin mizâcı ve tab'ı gevşek ve zayıf ve hastalıklı olsa, o kimse herkesi de kendisi gibi hastalıklı ve zayıf görmek ister; ve onun nefsi bu görüş ile mütesellî olur; ve kendisi o kimselerin musâhibi ve refîkı olur. Vücûdu sağlam olanlara hased eder. Ve ma'nevîsi budur ki, her kimin mizâcı ve tab'-ı ma'nevîsi, ahlâk-ı mezmûme ile ma'lûl olsa, o kimse herkesi kendi gibi hîlekâr ve müzevvir ve fâsık ve fâcir görmek ister; ve kendisi o gibi adamların musâhibi ve refîkı olur; ve ahlâk-ı hamîde sahiblerine hased eder. Nitekim meşhûr bir darb-ı meseldir: Kuyruksuz olan tilkiye: “Hep tilkiler senin gibi kuyruksuz mu olsun, yoksa sen de onlar gibi kuyruklu mu olasın?” diye sormuşlar. Tilki cevâben: “Bütün tilkilerin benim gibi kuyruksuz olmalarını isterim!” demiş. 1174. Eğer İblîs'in hasedini istemez isen, da'vâ derdinden Huda'nın dergâhına gel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1174. Eğer İblis'in hasedini istemez isen, iddia derdinden Allah'ın dergâhına gel! "İblisî"deki "ya" eki, masdarlık, birlik ve nispet için olabilir. Masdarlık için olursa "iblislik", birlik için olursa "bir iblisin hasedi" ve nispet için olursa "İblis'e ait olan hasedin" demek olur; ve her üç durumda da anlam doğru olur. Yani, ey nefsine düşkün olan kimse, eğer sen "şeytanlığın hasedini" veya "bir şeytanın hasedini" veya "şeytana ait olan hasedi" istemez isen; "Ben ondan daha hayırlıyım!" iddiasının derdinden vazgeç de Yüce Allah hazretlerinin izzet dergâhına yönel ve kendi nefsinin kötü sıfatlarını gör de, başkalarının nefsindeki kötülükleri söylemekten vazgeç! Nefsani sıfatlardan kurtuluşunu Cenab-ı Hak'tan dile! Çünkü şeytanlığın özü أنا خير منه (A'râf, 7/12) yani, "Ben ondan daha hayırlıyım ve üstünüm!" iddiasından ibarettir; ve kendini beğenip başkalarını kötülemektir. Ve Cenab-ı Hak Bakara suresinde nefsani sıfatlarla nitelenmişken başkalarını düzeltmeye kalkanları kötüleyerek: أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (Bakara, 2/44) yani "Nefsinizi unuttuğunuz hâlde insanlara iyilik ve takva ile mi emrediyorsunuz?" buyurur. “İblîsî”deki “ya”, masdariyet, vahdet ve nisbet için olması câizdir. Masdariyet için olursa “iblislik”, vahdet için olursa “bir iblisin hasedi” ve nisbet için olursa “İblîse mensûb olan hasedin” demek olur; ve her üç sûrette ma'nâ doğru olur. Ya'ni, ey nefsânî olan kimse, eğer sen “şeytanlığın hasedini” veya “bir şeytanın hasedini” veyâ “şeytana mensûb olan hasedi” istemez isen; “Ben ondan daha hayırlıyım!” da'vâsının derdinden vazgeç de Hak Teâlâ hazretlerinin dergâh-ı izzetine teveccüh et ve kendi nefsinin kötü sıfatlarını gör de, başkalarının nefsindeki fenâlıkları söylemekten sarf-ı nazar et! Sıfât-ı nefsâniyyeden halâsını Cenâb-ı Hak'tan niyâz et! Zîrâ şeytanlığın hulasası أنا خير منه (A'râf, 7/12) ya'ni, “Ben ondan daha hayırlıyım ve efdalim!” da'vâsından ibârettir; ve kendini beğenip başkalarını takbîh etmektir. Ve Cenâb-ı Hak sûre-i Bakara'da sıfât-ı nefsâniyye ile muttasıf iken başkalarını ıslaha kıyâm edenleri takbîhen: أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (Bakara, 2/44) ya'ni “Nefsinizi unuttuğunuz hâlde nâsa birr ve takvâ ile mi emrediyorsunuz?” buyurur. 1175. Mâdemki vefân yoktur, bâri dem vurma! Zîrâ söz ağleb olarak bizlik ve benlik da'vâsıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1175. Mademki vefan yoktur, bari söz etme! Çünkü söz, çoğunlukla bizlik ve benlik davasıdır. Yani, ey kişi, mademki senin Hakk'a veya pîrine karşı verdiğin ahitte vefan yoktur ve onların emrine muhalefetin vardır, bari salâhtan (iyilikten, dindarlıktan) söz edip kemâl ehli (olgun kişiler) olanlara özgü tavrı takınarak konuşma! Çünkü nefsanî sıfatlarından kurtulmamış olan kimselerin sözleri çoğunlukla bizlik ve benlik davasıdır. Ancak kendilerinde varlık göremeyen peygamberler ve evliya hazretlerinin sözleri bu davadan hariçtir. Ya'ni, ey kimse mâdemki senin Hakk'a veyâ pîrine karşı ettiğin ahidde vefân yoktur ve onların emrine muhalefetin vardır, bâri salahtan dem vurup ehl-i kemâle mahsûs olan tavrı takınarak söyleme! Zîrâ, sıfât-ı nefsâniyyesinden kurtulmamış olan kimselerin sözleri ekseriyâ bizlik ve benlik da'vâsıdır. Ancak kendilerinde vücûd ve varlık göremeyen enbiyâ ve evliyâ hazarâtının sözleri bu da'vâdan hariçtir. 1176. Bu söz sînede mağzların îrâdıdır. Sükûtta can mağzına yüz nemâ vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1176. Bu söz, sinelerde özlerin ifadesidir. Sükûtta canın özüne yüzlerce gelişim vardır. Yani, bu söz, harf ve ses ile dışarıya çıkmadan önce sinelerde ve kalplerde içlerin ve bâtınların ifadesidir; ve o sözü dışarıya çıkarmayıp susmakta ise canın içine ve bâtınına birçok gelişim ve büyüme vardır. Mesela bir kimse birinin yalan söz söylediğini öğrense ve onun bu yalanını yüzüne vurup ortaya çıkarmak mümkün iken kendisinin de yalan söylediğini düşünüp, bu hususta söz söylemekten vazgeçerek sabretse, o kimsenin, bu hali nefsine karşı bir mücadele olur; ve bu mücadeleden ruhunun kuvvetinde gelişim ve büyüme meydana gelir. “İblîsî”deki “ya”, masdariyet (mastar yapma), vahdet (birlik) ve nispet (aitlik) için olması caizdir. Masdariyet için olursa “iblislik”, vahdet için olursa “bir iblisin hasedi” ve nispet için olursa “İblis'e mensup olan hasedin” demek olur; ve her üç surette mana doğru olur. Yani, ey nefsanî olan kimse, eğer sen “şeytanlığın hasedini” veya “bir şeytanın hasedini” veya “şeytana mensup olan hasedi” istemez isen; “Ben ondan daha hayırlıyım!” iddiasının derdinden vazgeç de Yüce Allah hazretlerinin izzet dergahına yönel ve kendi nefsinin kötü sıfatlarını gör de, başkalarının nefsindeki kötülükleri söylemekten vazgeç! Nefsanî sıfatlardan kurtuluşunu Cenab-ı Hak'tan niyaz et! Zira şeytanlığın özü أنا خير منه (A'râf, 7/12) yani, “Ben ondan daha hayırlıyım ve üstünüm!” iddiasından ibarettir; ve kendini beğenip başkalarını kötülemektir. Ve Cenab-ı Hak Bakara suresinde nefsanî sıfatlarla muttasıf (vasıflanmış) iken başkalarını ıslaha kalkanları kötüleyerek: أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (Bakara, 2/44) yani “Nefsinizi unuttuğunuz halde insanlara iyilik ve takva ile mi emrediyorsunuz?” buyurur. Ya'ni, bu söz, harf ve savt ile dışarıya çıkmazdan evvel sînede ve kalbde içlerin ve bâtınların îrâdıdır; ve o sözü dışarıya çıkarmayıp sükût etmekte ise canın içine ve bâtınına birçok neşv ü nemâ vardır. Meselâ bir kimse birinin yalan söz söylediğine muttali' olsa ve onun bu yalanını yüzüne vurup meydana çıkarmak kābil iken kendisinin dahi yalan söylediğini düşünüp, bu husûsta söz söylemekten vazgeçerek sabretse, o kimsenin, bu hâli nefsine karşı bir mücâhede olur; ve bu mücâhededen rûhunun kuvvetinde neşv ü nemâ hâsıl olur. “İblîsî”deki “ya”, masdariyet, vahdet ve nisbet için olması câizdir. Masdariyet için olursa “iblislik”, vahdet için olursa “bir iblisin hasedi” ve nisbet için olursa “İblîse mensûb olan hasedin” demek olur; ve her üç sûrette ma'nâ doğru olur. Ya'ni, ey nefsânî olan kimse, eğer sen “şeytanlığın hasedini” veya “bir şeytanın hasedini” veyâ “şeytana mensûb olan hasedi” istemez isen; “Ben ondan daha hayırlıyım!” da'vâsının derdinden vazgeç de Hak Teâlâ hazretlerinin dergâh-ı izzetine teveccüh et ve kendi nefsinin kötü sıfatlarını gör de, başkalarının nefsindeki fenâlıkları söylemekten sarf-ı nazar et! Sıfât-ı nefsâniyyeden halâsını Cenâb-ı Hak'tan niyâz et! Zîrâ şeytanlığın hulasası أنا خير منه (A'râf, 7/12) ya'ni, “Ben ondan daha hayırlıyım ve efdalim!” da'vâsından ibârettir; ve kendini beğenip başkalarını takbîh etmektir. Ve Cenâb-ı Hak sûre-i Bakara'da sıfât-ı nefsâniyye ile muttasıf iken başkalarını ıslaha kıyâm edenleri takbîhen: أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ (Bakara, 2/44) ya'ni “Nefsinizi unuttuğunuz hâlde nâsa birr ve takvâ ile mi emrediyorsunuz?” buyurur. 1175. Mâdemki vefân yoktur, bâri dem vurma! Zîrâ söz ağleb olarak bizlik ve benlik da'vâsıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1175. Mademki vefan yoktur, bari söz etme! Çünkü söz, çoğunlukla bizlik ve benlik davasıdır. Yani, ey kişi, mademki senin Hakk'a veya pîrine karşı verdiğin ahitte vefan yoktur ve onların emrine muhalefetin vardır, bari salâhtan (iyilikten, dindarlıktan) söz edip kemâl ehli (olgun kişiler) olanlara özgü tavrı takınarak konuşma! Çünkü nefsanî sıfatlarından kurtulmamış olan kimselerin sözleri çoğunlukla bizlik ve benlik davasıdır. Ancak kendilerinde varlık göremeyen peygamberler ve evliya hazretlerinin sözleri bu davadan hariçtir. Ya'ni, ey kimse mâdemki senin Hakk'a veyâ pîrine karşı ettiğin ahidde vefân yoktur ve onların emrine muhalefetin vardır, bâri salahtan dem vurup ehl-i kemâle mahsûs olan tavrı takınarak söyleme! Zîrâ, sıfât-ı nefsâniyyesinden kurtulmamış olan kimselerin sözleri ekseriyâ bizlik ve benlik da'vâsıdır. Ancak kendilerinde vücûd ve varlık göremeyen enbiyâ ve evliyâ hazarâtının sözleri bu da'vâdan hariçtir. 1176. Bu söz sînede mağzların îrâdıdır. Sükûtta can mağzına yüz nemâ vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1176. Bu söz, gönüldeki özlerin ortaya çıkışıdır. Susmakta canın özüne yüzlerce gelişim vardır. Yani, bu söz, harf ve ses ile dışarıya çıkmadan önce gönülde ve kalpteki içlerin ve bâtınların ortaya çıkışıdır; ve o sözü dışarıya çıkarmayıp susmakta ise canın içine ve bâtınına birçok gelişim ve büyüme vardır. Örneğin bir kimse birinin yalan söylediğini öğrense ve onun bu yalanını yüzüne vurup ortaya çıkarmak mümkün iken kendisinin de yalan söylediğini düşünüp, bu hususta söz söylemekten vazgeçerek sabretse, o kimsenin bu hâli nefsine karşı bir mücadele olur; ve bu mücadeleden ruhunun kuvvetinde gelişim ve büyüme meydana gelir. Ya'ni, bu söz, harf ve savt ile dışarıya çıkmazdan evvel sînede ve kalbde içlerin ve bâtınların îrâdıdır; ve o sözü dışarıya çıkarmayıp sükût etmekte ise canın içine ve bâtınına birçok neşv ü nemâ vardır. Meselâ bir kimse birinin yalan söz söylediğine muttali' olsa ve onun bu yalanını yüzüne vurup meydana çıkarmak kābil iken kendisinin dahi yalan söylediğini düşünüp, bu husûsta söz söylemekten vazgeçerek sabretse, o kimsenin, bu hâli nefsine karşı bir mücâhede olur; ve bu mücâhededen rûhunun kuvvetinde neşv ü nemâ hâsıl olur. 1177. Vaktâki dile gelir mağzın masrafı olur. Masrafı az yap, tâ ki mağz, nağz olarak kalsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1177. Ne zaman ki öz dile gelir, harcanır. Harcamayı az yap ki öz, güzel olarak kalsın! Yani, ne zaman ki söz dile gelir ve harf ve ses ile dışarıya çıkarılır, özün ve bâtının (içsel olanın) geliri harcanmış ve sarf edilmiş olur. Bu sebeple, harcamayı az yap ve sözü ihtiyaç ve zorunluluk miktarı söyle ki, bâtının güzel ve latif olarak kalsın! Çünkü Hakk Yolcusu'nun dilini tutması düşünmesine sebep olur; ve düşünmekte nefsî mücadele vardır; ve mücadele ile bâtında güzellik ve letafet meydana gelir. Ya'ni, vaktâki söz dile gelir ve harf ve savt ile dışarıya çıkarılır, mağzın ve bâtının îrâdı harc ve sarf edilmiş olur. Binâenaleyh, masrafı az yap ve sözü ihtiyaç ve zarûret mikdârı söyle ki, bâtının güzel ve latîf olarak kalsın! Zîrâ sâlikin lisânını zabt etmesi düşünmesine sebeb olur; ve düşünmekde mücâhede-i nefsiyye vardır; ve mücâhede ile bâtında güzellik ve letâfet hâsıl olur. 1178. Az söyleyici adamın azîm bir fikri vardır. Söylemek hışrı ziyâde olduğu vakit iç gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1178. Az konuşan adamın büyük bir fikri vardır. Konuşma hırsı çok olduğu zaman iç gitti. Yani, az konuşan adamın elbette büyük büyük düşünceleri vardır. Nasıl ki çok konuşan adamların sözlerinde çoğunlukla fikir bağıntıları olmadığı her zaman görülmektedir. Çünkü sözlerle dışarıya çıkarılan şey, meyvenin kabuğu gibidir. Kabuk ne kadar kalın ve çok olursa iç o kadar az olur. Ya'ni, az söyleyen adamın elbet büyük büyük düşünceleri vardır. Nitekim çok söyleyen adamların sözlerinde ekseriyâ revâbıt-ı fikriyye olmadığı her zaman görülmektedir. Zîrâ elfâz ile dışarıya çıkarılan söz meyvenin kabuğu gibidir. Kabuk ne kadar kalın ve çok olursa iç o kadar az olur. 1179. Kabuk ziyâde oldu, iç zayıf oldu. Letâfet kâmil olduğu vakit kabuk za-yıf oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1179. Kabuk çok oldu, iç zayıf oldu. İç incelip olgunlaştığı zaman kabuk zayıf oldu. "Nağz", sözlükte güzel ve iyi ve ince ve şaşırtıcı ve eşsiz şey anlamına gelir. "Nağzın kâmil olması"ndan kasıt, meyvenin ince ve güzel olan iç kısmıdır. Yani, ceviz ve badem gibi meyvelerin kabuğu kalın olduğu zaman içi az ve zayıf olur ve ince olan içi olgun ve çok olduğu zaman da kabuk zayıf ve ince olur. Bunun gibi, kabuk hükmünde olan sözler çok ve kalın olursa, iç olan fikir az olur ve iç olan fikir iyi ve ince ve olgun olduğu zaman sözler de az olur. "Nağz", lügatte güzel ve iyi ve latîf ve şey'-i acîb ve bedî' ma'nâsınadır. "Nağzın kâmil olması"ndan murâd, meyvenin latîf ve güzel olan içidir. Ya'ni, ceviz ve bâdem gibi meyvelerin kabuğu kalın olduğu vakit içi az ve zayıf olur ve latîf olan içi kâmil ve ziyâde olduğu vakit dahi kabuk zayıf ve ince olur. Bunun gibi kabuk mesâbesinde olan elfâz çok ve kalın olursa, iç olan fikir az olur ve iç olan fikir iyi ve latîf ve kâmil olduğu vakit elfâz dahi az olur. 1180. Bu üç hamlıktan kurtulmuş, cevize ve bâdeme ve fıstığa bak!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1180. Bu üç hamlıktan kurtulmuş, cevize, bademe ve fıstığa bak! "Levz" badem ve "pisteh" fıstık demektir. Yani, kabuk ve iç örneğinde hamlıktan kurtulmuş ve olgunlaşmış olan ceviz, badem ve fıstıktan ibaret olan üç meyvenin hâline dikkat et! Bunlardan her birinin olgunluğu, kabuklarının inceliğinde ve içlerinin çokluğundadır. İşte insan düşüncesi bunların içine, görünen söz ise bunların kabuklarına benzer. "Levz", bâdem ve "pisteh" fıstık. Ya'ni, kabuk ve iç misâlinde hamlıktan kurtulmuş ve kemâle gelmiş olan ceviz ve bâdem ve fıstıktan ibâret olan üç meyvenin hâline nazar et! Bunlardan her birinin kemâli, kabuklarının inceliği ve içlerinin çokluğundadır. İşte fikr-i insânî bunların içine ve kelâm-ı zâhirî dahi bunların kabuklarına benzer. 1177. Vaktaki dile gelir mağzın masrafı olur. Masrafı az yap, tâ ki mağz, nağz olarak kalsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1177. Vaktaki dile gelir mağzın masrafı olur. Masrafı az yap, tâ ki mağz, nağz olarak kalsın! Yani, vaktaki söz dile gelir ve harf ve ses ile dışarıya çıkarılır, özün ve bâtının (içsel olanın) harcaması ve sarf edilmesi gerçekleşmiş olur. Bu sebeple, harcamayı az yap ve sözü ihtiyaç ve zorunluluk miktarı söyle ki, bâtının güzel ve latif olarak kalsın! Çünkü Hakk Yolcusu'nun dilini tutması düşünmesine sebep olur; ve düşünmekte nefsî mücadele vardır; ve mücadele ile bâtında güzellik ve letafet meydana gelir. Ya'ni, vaktāki söz dile gelir ve harf ve savt ile dışarıya çıkarılır, mağzın ve bâtının îrâdı harc ve sarf edilmiş olur. Binâenaleyh, masrafı az yap ve sözü ihtiyaç ve zarûret mikdârı söyle ki, bâtının güzel ve latîf olarak kalsın! Zîrâ sâlikin lisânını zabt etmesi düşünmesine sebeb olur; ve düşünmekde mücâhede-i nefsiyye vardır; ve mücâhede ile bâtında güzellik ve letâfet hâsıl olur. 1178. Az söyleyici adamın azîm bir fikri vardır. Söylemek kışrı ziyade olduğu vakit iç gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1178. Az konuşan adamın büyük bir fikri vardır. Konuşmak kabuğu çok olduğu zaman iç gitti. Yani, az konuşan adamın elbette büyük büyük düşünceleri vardır. Nasıl ki çok konuşan adamların sözlerinde çoğunlukla fikir bağıntıları olmadığı her zaman görülmektedir. Çünkü sözlerle dışarıya çıkarılan şey meyvenin kabuğu gibidir. Kabuk ne kadar kalın ve çok olursa iç o kadar az olur. Ya'ni, az söyleyen adamın elbet büyük büyük düşünceleri vardır. Nitekim çok söyleyen adamların sözlerinde ekseriyâ revâbıt-ı fikriyye olmadığı her zaman görülmektedir. Zîrâ elfâz ile dışarıya çıkarılan söz meyvenin kabuğu gibidir. Kabuk ne kadar kalın ve çok olursa iç o kadar az olur. 1179. Kabuk ziyade oldu, iç zayıf oldu. Letâfet kâmil olduğu vakit kabuk zayıf oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1179. Kabuk çok oldu, iç zayıf oldu. İncelik tam olduğu zaman kabuk zayıf oldu. "Nağz", sözlükte güzel ve iyi ve ince ve şaşırtıcı ve eşsiz şey anlamına gelir. "Nağzın tam olması"ndan kasıt, meyvenin ince ve güzel olan iç kısmıdır. Yani, ceviz ve badem gibi meyvelerin kabuğu kalın olduğu zaman içi az ve zayıf olur ve ince olan içi tam ve çok olduğu zaman da kabuk zayıf ve ince olur. Bunun gibi, kabuk hükmünde olan sözler çok ve kalın olursa, iç olan fikir az olur ve iç olan fikir iyi ve ince ve tam olduğu zaman sözler de az olur. "Nağz", lügatte güzel ve iyi ve latîf ve şey'-i acîb ve bedî' ma'nâsınadır. "Nağzın kâmil olması"ndan murâd, meyvenin latîf ve güzel olan içidir. Ya'ni, ceviz ve bâdem gibi meyvelerin kabuğu kalın olduğu vakit içi az ve zayıf olur ve latîf olan içi kâmil ve ziyâde olduğu vakit dahi kabuk zayıf ve ince olur. Bunun gibi kabuk mesâbesinde olan elfâz çok ve kalın olursa, iç olan fikir az olur ve iç olan fikir iyi ve latîf ve kâmil olduğu vakit elfâz dahi az olur. 1180. Bu üç hamlıktan kurtulmuş, cevize ve bâdeme ve fıstığa bak! [1179]✨ ✨ Sade Türkçe flash 1180. Bu üç hamlıktan kurtulmuş, cevize ve bademe ve fıstığa bak! "Levz", badem ve "pisteh" fıstıktır. Yani, kabuk ve iç örneğinde hamlıktan kurtulmuş ve olgunluğa erişmiş olan ceviz ve badem ve fıstıktan ibaret olan üç meyvenin hâline dikkat et! Bunlardan her birinin olgunluğu, kabuklarının inceliği ve içlerinin çokluğundadır. İşte insan düşüncesi bunların içine ve dışa ait söz de bunların kabuklarına benzer. "Levz", bâdem ve "pisteh" fıstık. Ya'ni, kabuk ve iç misâlinde hamlıktan kurtulmuş ve kemâle gelmiş olan ceviz ve bâdem ve fıstıktan ibaret olan üç meyvenin hâline nazar et! Bunlardan her birinin kemâli, kabuklarının inceliği ve içlerinin çokluğundadır. İşte fikr-i insânî bunların içine ve kelâm-ı zâhirî dahi bunların kabuklarına benzer. 1181. Her o kimse ki isyan ede, şeytan olur. Zîrâ iyilerin devletine hased edici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1181. Her kim isyan ederse, şeytan olur. Çünkü iyilerin devletine haset edici olur. "İsyan", serkeşlik etmek anlamındadır. Her kim serkeşlik ederse, o kimse şeytan olur. Nasıl ki bu cildin 524 numarasında "اسب سرکش را عرب شیطانش خواند" (Serkeş at için Arap ona "şeytan" tabir etti); ve 525 numarasında dahi "شیطنت گرد نکشی بد در لغت" (Şeytanlık lügatte gerdenkeşlik oldu) buyrulmuş idi. Bu sebeple şeytanlığın esası serkeşlik ve isyandan ibaret olur; ve serkeşlik dahi haset sıfatından kaynaklanır ve böyle serkeş olan kimse iyilerin ulaştığı devlete ve saadete haset edici olur. "İsyân", serkeşlik etmek ma'nâsınadır. Her kim ki serkeşlik ederse, o kimse şeytan olur. Nitekim bu cildin 524 numarasında اسب سرکش را عرب شیطانش خواند ]Serkeş at için Arap ona "şeytan" ta'bîr etti"]; ve 525 numarasında dahi شیطنت گرد نکشی بد در لغت Şeytanet lügatte gerdenkeşlik oldu"] buyrulmuş idi. Binâenaleyh şeytanlığın esâsı serkeşlik ve isyandan ibaret olur; ve serkeşlik dahi sıfat-ı hasedden neş'et eder ve böyle serkeş olan kimse iyilerin nâil olduğu devlete ve saâdete hased edici olur. 1182. Vaktaki Huda'nın ahdine vefâ ettin, Huda kerem cihetinden senin ahdini hifz eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1182. Ne zaman ki Allah'ın ahdine vefa ettin, Allah kerem yönünden senin ahdini korur. Yani, ey insan, sen Yüce Allah'ın emrine itaat ve yasaklarından sakınmak suretiyle O'nun ahdine vefa ettiğin zaman, Yüce Allah da vaat ettiği ecir ve mükâfatı yerine getirmek suretiyle kerem yönünden sana karşı olan ahdi korur ve seni ödülsüz bırakmaz. Ya'ni, ey kimse, sen Hak Teâlâ hazretlerinin emrine itâat ve nehyinden ictinâb etmek sûretiyle onun ahdine vefâ ettiğin vakit, Hak Teâlâ hazretleri dahi va'd buyurduğu ecir ve mükâfâtı icrâ buyurmak sûretiyle kerem cihetinden sana karşı olan ahdi hifz eder ve seni ecirsiz bırakmaz. 1183. Sen Hakk'ın vefâsından gözü bağlamışsın, "Üzkürü ezkürküm!"ü işitmemişsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1183. Sen Hakk'ın vefâsından gözünü bağlamışsın, "Beni anın ki ben de sizi anayım!" sözünü işitmemişsin. Bu şerefli beyitte, Bakara Suresi'nde geçen "فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلَا تَكْفُرُون" (Bakara, 2/152) yani, "Beni zikrediniz, ben de sizi zikredeyim ve bana şükrediniz ve nankörlük etmeyiniz!" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, ey insan, senin kalp ve idrak gözün Yüce Allah'ın kullarına karşı olan vefâsını görmekten bağlanmıştır; ve sen bu zikredilen ayet-i kerimeyi işitmemişsin. Bu sebeple sen Hakk'ın emrine itaat ve yasaklarından sakınmak suretiyle O'nu zikret ki, Hak da seni bağışlamak ve karşılık ile mükâfat vermek suretiyle seni zikretsin! Bu beyt-i şerîfte, sûre-i Bakara'da olan فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلَا تَكْفُرُون (Bakara, 2/152) Ya'ni, "Beni zikrediniz, ben de sizi zikredeyim ve bana şükrediniz ve küfran etmeyiniz!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ya'ni, ey kimse, senin kalb ve idrak gözün Hak Teâlâ hazretlerinin kullarına karşı olan vefâsını görmekten bağlanmıştır; ve sen bu zikrolunan âyet-i kerîmeyi işitmemişsin. Binâenaleyh sen Hakk'ın emrine itâat ve nehyinden ictinâb etmek sûretiyle onu zikret ki, Hak dahi seni mağfiret etmek ve ecir ve mükâfat vermek sûretiyle seni zikretsin! 1184. "Evfû bi-ahdi"ye kulak ver, akıl tut, tâ ki yârdan “Üfi ahdeküm" gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1184. "Ahdime vefâ edin"e kulak ver, aklını tut ki yârdan "Ben de ahdinize vefâ edeyim" gelsin! 1181. Her o kimse ki isyan ede, şeytan olur. Zîrâ iyilerin devletine hased edici olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1181. Her kim isyan ederse, şeytan olur. Çünkü iyilerin devletine haset edici olur. "İsyan", serkeşlik etmek anlamındadır. Her kim serkeşlik ederse, o kimse şeytan olur. Nasıl ki bu cildin 524 numarasında "Serkeş at için Arap ona "şeytan" tabir etti"; ve 525 numarasında da "Şeytanlık lügatte gerdenkeşlik oldu" buyrulmuştu. Bu sebeple şeytanlığın esası serkeşlik ve isyandan ibaret olur; ve serkeşlik de haset sıfatından kaynaklanır ve böyle serkeş olan kimse iyilerin ulaştığı devlete ve saadete haset edici olur. "İsyân", serkeşlik etmek ma'nâsınadır. Her kim ki serkeşlik ederse, o kimse şeytan olur. Nitekim bu cildin 524 numarasında اسب سرکش را عرب شیطانش خواند ["Serkeş at için Arap ona "şeytan" ta'bîr etti"]; ve 525 numarasında dahi شیطنت گرد نکشی بد در لغت ["Şeytanet lügatte gerdenkeşlik oldu"] buyrulmuş idi. Binâenaleyh şeytanlığın esâsı serkeşlik ve isyandan ibaret olur; ve serkeşlik dahi sıfat-ı hasedden neş'et eder ve böyle serkeş olan kimse iyilerin nâil olduğu devlete ve saâdete hased edici olur. 1182. Vaktaki Huda'nın ahdine vefâ ettin, Huda kerem cihetinden senin ahdini hifz eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1182. Ne zaman ki Allah'ın ahdine vefa ettin, Allah kerem yönünden senin ahdini korur. Yani, ey insan, sen Yüce Allah'ın emrine itaat ve yasaklarından sakınmak suretiyle O'nun ahdine vefa ettiğin zaman, Yüce Allah da vaat ettiği ecir ve mükâfatı yerine getirmek suretiyle kerem yönünden sana karşı olan ahdi korur ve seni ödülsüz bırakmaz. Ya'ni, ey kimse, sen Hak Teâlâ hazretlerinin emrine itâat ve nehyinden ictinâb etmek sûretiyle onun ahdine vefâ ettiğin vakit, Hak Teâlâ hazretleri dahi va'd buyurduğu ecir ve mükâfâtı icrâ buyurmak sûretiyle kerem cihetinden sana karşı olan ahdi hifz eder ve seni ecirsiz bırakmaz. 1183. Sen Hakk'ın vefâsından gözü bağlamışsın, "Üzkürü ezkürküm!"ü işitmemişsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1183. Sen Hakk'ın vefâsından gözünü bağlamışsın, "Beni anın ki ben de sizi anayım!" sözünü işitmemişsin. Bu şerefli beyitte, Bakara Suresi'nde geçen "فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلَا تَكْفُرُون" (Bakara, 2/152) yani, "Beni zikrediniz, ben de sizi zikredeyim ve bana şükrediniz ve nankörlük etmeyiniz!" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, ey insan, senin kalp ve idrak gözün Yüce Allah'ın kullarına karşı olan vefâsını görmekten bağlanmıştır; ve sen bu zikredilen ayet-i kerimeyi işitmemişsin. Bu sebeple sen Hakk'ın emrine itaat ve yasaklarından sakınmak suretiyle O'nu zikret ki, Hak da seni bağışlamak ve karşılık ile mükâfat vermek suretiyle seni zikretsin! Bu beyt-i şerîfte, sûre-i Bakara'da olan فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُواْ لِي وَلَا تَكْفُرُون (Bakara, 2/152) Ya'ni, "Beni zikrediniz, ben de sizi zikredeyim ve bana şükrediniz ve küfran etmeyiniz!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ya'ni, ey kimse, senin kalb ve idrak gözün Hak Teâlâ hazretlerinin kullarına karşı olan vefâsını görmekten bağlanmıştır; ve sen bu zikrolunan âyet-i kerîmeyi işitmemişsin. Binâenaleyh sen Hakk'ın emrine itâat ve nehyinden ictinâb etmek sûretiyle onu zikret ki, Hak dahi seni mağfiret etmek ve ecir ve mükâfat vermek sûretiyle seni zikretsin! 1184. "Evfû bi-ahdi'ye kulak ver, akıl tut, tâ ki yârdan “Üfi ahdeküm" gelsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1184. "Evfû bi-ahdi'ye kulak ver, akıl tut, tâ ki yârdan “Üfi ahdeküm" gelsin! Bu şerefli beyitte de aynı şekilde Bakara Suresi'nde yer alan وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ (Bakara, 2/40) yani “Size bildirdiğim ahde vefa edin! Ben de sizin vefanıza karşılık vereyim!” ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bazı nüshalarda (گوش نه) yerine (گوش کن) geçmiştir. Bu, “Kulak ver!” demektir. Yani, bu zikredilen ayet-i kerimeye kulak ver ve onun aydınlatıcı anlamını idrak etmek için aklını yönelt ve bu işitme ve idrak etme sonucunda imanını güçlendirip amel et ki, gerçek dost olan Hak'tan da vaat edilmiş ve söz verilmiş olan karşılık ve mükafat gelsin! Bu beyt-i şerîfte de kezâ sûre-i Bakara'da olan وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ (Bakara, 2/40) Ya'ni “Size beyân ettiğim ahde vefâ edin! Ben de sizin vefânıza mükâfât edeyim!” âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ba'zı nüshalarda (گوش نه) yerine (گوش کن) vâki' olmuştur. “Kulak koy!” demek olur. Ya'ni, bu zikrolunan âyet-i kerîmeye kulak ver ve ma'nâ-yı münîfini idrâk için aklını tevcîh et ve bu işitme ve idrâk etme netîcesinde îmânını takviye edip amel et ki, yâr-ı hakîkî olan Hak'tan dahi mev'ûd ve ma'hûd olan ecir ve mükâfât gelsin! 1185. Ey hazîn, bizim ahdimiz ve karzımız ne olur? Yere kuru dâne ekmek gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1185. Ey hüzünlü kişi, bizim ahdimiz ve ödüncümüz ne olur? Yere kuru tohum ekmek gibidir. "Hazîn", gamlı ve hüzünlü anlamındadır. İnsan bireyleri hakikatte hiçbir şeye sahip olmayıp her ihtiyacını mülkün sahibi olan Yüce Allah hazretlerinden beklediği için, hakikatte boynu bükük, hüzünlü bir kul durumundadır. Bu münasebetle cenâb-ı Pîr (Mevlânâ) insan bireylerine hitaben: "Ey hüzünlü kişi!" buyuruyor. Ve "karz"dan (ödünçten) maksat, وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا (Müzzemmil, 73/20) yani, "Yüce Allah'a güzel bir ödünçle ödünç verin!" ayet-i kerimesinde beyan buyrulan ödünçtür ki, bu da Hak yolunda infak ve mal harcamaktır. Her bir iyiliğin karşılığında Yüce Allah on mislini vermeyi ahdetmiş olduğundan, bu infakı ve mal harcamayı İlahi Zât'a ödünç verilmiş gibi kabul etmiştir. Yani, "Ey hüzünlü bir durumda bulunan kul, bizim Hakk'a karşı olan ahdimiz ve ödünç vermemiz ne demektir bilir misin? Bir tarla sahibinin toprağına tohum ekmek gibidir." “Hazîn”, gamlı ve mahzûn ma'nâsınadır. Efrâd-ı beşer hakîkatte hiçbir şeye mâlik olmayıp her ihtiyâcını mülkün mâliki olan Hak Teâlâ hazretlerinden beklediği cihetle, hakîkatte boynu bükük mahzûn bir bende vaziyetindedir. Bu münâsebetle cenâb-ı Pîr efrâd-ı beşere hitâben: “Ey hazîn!” buyuruyor. Ve “karz”dan murâd, وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا (Müzzemmil, 73/20) ya'ni, “Allah Teâlâ'ya karz-ı hasen ile ikrâz edin!” âyet-i kerîmesinde beyân buyrulan karzdır ki, bu da Hak yolunda infâk ve sarf-ı maldır. Her bir iyiliğin mukâbilinde Hak Teâlâ on mislini vermeyi ahd buyurmuş olduğundan, bu infâkı ve sarf-ı malı zât-ı ulûhiyyete ödünç verilmiş mesâbesinde tutmuştur. Ya'ni, “Ey mahzûn bir vaziyette bulunan kul, bizim Hakk'a karşı olan ahdimiz ve ödünç vermemiz ne demektir bilir misin? Bir tarla sâhibinin toprağına dâne ekmek gibidir.” 1186. Ne ondan zemîne revnak ve semizlik vardır ne de zemînin sâhibine zenginlik vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1186. Ne ondan toprağa parlaklık ve verimlilik vardır ne de toprağın sahibine zenginlik vardır! "Lemtür", semiz ve kuvvetli demektir, "ya" masdarlık içindir. Yani, bu bizim ektiğimiz amel tohumundan ilahi mülk ne parlaklık ne de verimlilik ve kuvvet kazanır; ve ne de mülkün sahibi zengin olur! “Lemtür”, semiz ve kavî demektir, “yâ” masdariyet içindir. Ya'ni, bu bizim ektiğimiz dâne-i a'mâlden mülk-i ilâhî ne revnak ve ne de semizlik ve kuvvet kesb eder; ve ne de mülkün sâhibi zengin olur! 1187. Ancak işâreten demektir ki, "Bana bundan lâzımdır. Zîrâ bunun aslını ademden sen verdin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1187. Ancak işaret yoluyla demektir ki, "Bana bundan gereklidir. Çünkü bunun aslını yokluktan sen verdin." Bu şerefli beyitte de aynı şekilde Bakara Suresi'nde bulunan "Ahdime vefa gösterin ki, ben de ahdinize vefa göstereyim." (Bakara, 2/40) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bazı nüshalarda (gûş ne) yerine (gûş kon) geçmiştir. "Kulak koy!" demek olur. Yani, bu zikredilen ayet-i kerimeye kulak ver ve yüce anlamını idrak etmek için aklını yönelt ve bu işitme ve idrak etme neticesinde imanını güçlendirip amel et ki, gerçek dost olan Hak'tan da vaat edilmiş ve söz verilmiş olan ecir ve mükâfat gelsin! Bu beyt-i şerîfte de kezâ sûre-i Bakara'da olan وَأَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ (Bakara, 2/40) Ya'ni "Size beyân ettiğim ahde vefâ edin! Ben de sizin vefânı-za mükâfât edeyim!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ba'zı nüshalarda (گوش نه) yerine (گوش کن) vâki' olmuştur. "Kulak koy!" demek olur. Ya'ni, bu zikrolunan âyet-i kerîmeye kulak ver ve ma'nâ-yı münîfini idrâk için ak-lını tevcîh et ve bu işitme ve idrak etme neticesinde îmânını takviye edip amel et ki, yâr-ı hakîkî olan Hak'tan dahi mev'ûd ve ma'hûd olan ecir ve mükâfât gelsin! 1185. Ey hazîn, bizim ahdimiz ve karzımız ne olur? Yere kuru dâne ekmek gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1185. Ey hüzünlü kişi, bizim ahdimiz ve ödüncümüz ne olur? Yere kuru tohum ekmek gibidir. "Hazîn", gamlı ve hüzünlü anlamındadır. İnsan bireyleri gerçekte hiçbir şeye sahip olmayıp her ihtiyacını mülkün sahibi olan Yüce Allah hazretlerinden beklediği için, gerçekte boynu bükük, hüzünlü bir kul durumundadır. Bu münasebetle cenâb-ı Pîr (Hz. Mevlânâ) insan bireylerine hitaben: "Ey hüzünlü kişi!" buyuruyor. Ve "karz"dan (ödünçten) maksat وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا (Müzzemmil, 73/20) yani, "Yüce Allah'a güzel bir ödünç ile ödünç verin!" ayet-i kerimesinde beyan buyrulan ödünçtür ki, bu da Hak yolunda infak etmek ve mal harcamaktır. Her bir iyiliğin karşılığında Yüce Allah on mislini vermeyi ahdetmiş olduğundan, bu infakı ve mal harcamayı İlahi Zât'a ödünç verilmiş gibi tutmuştur. Yani, "Ey hüzünlü bir durumda bulunan kul, bizim Hakk'a karşı olan ahdimiz ve ödünç vermemiz ne demektir bilir misin? Bir tarla sahibinin toprağına tohum ekmek gibidir." "Hazîn", gamlı ve mahzûn ma'nâsınadır. Efrâd-ı beşer hakîkatte hiçbir şeye mâlik olmayıp her ihtiyacını mülkün mâliki olan Hak Teâlâ hazretlerin-den beklediği cihetle, hakîkatte boynu bükük mahzûn bir bende vaziyetin-dedir. Bu münasebetle cenâb-ı Pîr efrâd-ı beşere hitâben: "Ey hazîn!" buyu-ruyor. Ve "karz"dan murad وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا (Müzzemmil, 73/20) ya'ni, "Allah Teâlâ'ya karz-ı hasen ile ikrâz edin!" âyet-i kerîmesinde beyân buy-rulan karzdır ki, bu da Hak yolunda infâk ve sarf-ı maldır. Her bir iyiliğin mukābilinde Hak Teâlâ on mislini vermeyi ahd buyurmuş olduğundan, bu infâkı ve sarf-ı mâli zât-ı ulûhiyyete ödünç verilmiş mesâbesinde tutmuştur. Ya'ni, "Ey mahzûn bir vaziyette bulunan kul, bizim Hakk'a karşı olan ahdi-miz ve ödünç vermemiz ne demektir bilir misin? Bir tarla sahibinin toprağı-na dâne ekmek gibidir." 1186. Ne ondan zemîne revnak ve semizlik vardır ne de zemînin sahibine zenginlik vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1186. Ne ondan toprağa parlaklık ve semizlik vardır ne de toprağın sahibine zenginlik vardır! "Lemtür", semiz ve kuvvetli demektir, "ya" mastar içindir. Yani, bizim ektiğimiz amel tohumundan ilâhî mülk ne parlaklık ne de semizlik ve kuvvet kazanır; ve ne de mülkün sahibi zengin olur! "Lemtür", semiz ve kavî demektir, "ya" masdariyet içindir. Ya'ni, bu bi-zim ektiğimiz dâne-i a'mâlden mülk-i ilâhî ne revnak ve ne de semizlik ve kuvvet kesb eder; ve ne de mülkün sahibi zengin olur! 1187. Ancak işareten demektir ki, "Bana bundan lazımdır. Zîra bunun aslını ademden sen verdin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1187. Ancak işaret yoluyla demektir ki, "Bana bundan gereklidir. Çünkü bunun aslını yokluktan sen verdin." 1188. "Yedim ve dâneyi bizim tarafımıza bu ni'metten çek diye nişan olarak getirdim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1188. "Yedim ve taneyi bizim tarafımıza bu nimetten çek diye işaret olarak getirdim." Yani, bizim amel tanemizi Allah'ın mülküne ekmekte ancak bir işaret vardır. O da şu demektir: "Ey mülkün sahibi, bana bu tohumun mahsulü lazımdır. Çünkü bunun aslı olan varlığı, izafî yokluktan sen çıkarıp verdin. Ben o varlıktan faydalandım. Bizim tarafımıza bu nimetin benzerini ihsan et diye şimdi bu amel tanesini işaret olarak getirdim ve yine senin mülküne saçtım." Ya'ni, bizim amel dânemizi mülk-i Hudâ'ya ekmekte ancak bir işaret vardır. O da bu demektir ki: "Ey mülkün sahibi, bana bu tohumun mahsûlü lâzımdır. Zîrâ bunun aslı olan vücûdu, adem-i izâfiden sen çıkarıp verdin. Ben o vücûddan istifade ettim. Bizim tarafımıza bu ni'metin emsâlini ihsân et, diye şimdi bu dâne-i ameli nişan olarak getirdim ve yine senin mülküne saçtım." 1189. Binâenaleyh ey talihli, kuru duâyı bırak! Zîrâ ağaç, saçılmış dâne ister.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1189. Bu sebeple ey talihli, kuru duayı bırak! Çünkü ağaç, saçılmış dane ister. "Ey talihli"den kasıt, insân-ı kâmilin huzuru kendisine nasip olup Hakk yoluna giren kişidir. "Kuru dua"dan kasıt, amel etmeyip sadece dille talep etmektir. Yani, ey Hakk yolunun sâliki, ahde vefa, salih amel işlemekle olur. Ameli terk edip: "Ya Rab, bana şunu bunu ihsan et!" demek doğru bir hareket değildir. Çünkü dünya, Zâhir isminin (Allah'ın görünen, açıkça beliren isminin) tecelli yeri olduğundan, zahirî amel gereklidir. Nasıl ki bir ağacın ortaya çıkmasını isteyen kimse, mutlaka onun çekirdeğini ve tohumunu toprağa ekmiş olmalıdır. Tohumu ekmeden ağaç istemek tam bir talep değildir, eksik bir taleptir. "Ey tâlihli"den murâd, insân-ı kâmilin huzûru kendisine nasîb olup tarîk-1 Hakk'a sülük eden kimsedir. "Kuru duâ"dan murâd, amel etmeyip lisânen taleb etmektir. Ya'ni, ey tarîk-ı Hakk'ın sâliki ahde vefâ, amel-i sâlih işlemekle olur. Ameli terk edip: "Ya Rab, bana şunu bunu ihsân et!" demek doğru bir hareket değildir. Zîrâ dünyâ, ism-i Zâhir'in mazharı olduğundan amel-i zâhirî lâzımdır. Nitekim bir ağacın zuhûrunu murâd eden kimse, mutlakā onun çekirdeğini ve tohumunu toprağa ekmiş olmalıdır. Tohumu ekmeden ağaç istemek taleb-i kâmil değildir, bir taleb-i nâkıstır. 1190. Eğer dânen yok ise Halık o duâdan sana, "Ne güzel sa`ydir!" diye bir [1189] nahl bağışlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1190. Eğer tohumun yok ise, Yaratıcı o duadan sana, "Ne güzel çabadır!" diye bir hurma ağacı bağışlar. Fakat birtakım görünen sebepler ve acizliklerin engellemesiyle tohuma sahip olamamış ve amele muvaffak olamamış isen, ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (Sebe', 40/60) yani "Dua edin, size icabet edeyim!" ayet-i kerimesi gereğince, için yanarak dua ettiğin takdirde, Yüce Allah senin o duanı çaba makamında tutup, "Ne güzel çabadır!" diye sana meyveleriyle dolu bir hurma ağacı yaratarak bağışlar. Fakat birtakım zâhirî sebebler ve aczler haylûletiyle dâneye mâlik ve amele muvaffak olamamış isen ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ )Sebe', 40/60) ya'ni "Duâ edin, size icâbet edeyim!" âyet-i kerîmesi mûcibince, için yanarak duâ ettiğin takdirde, Hâlık Teâlâ senin o duânı sa'y makāmında tutup, "Ne güzel sa'ydir!" diye sana meyveleriyle dolu bir hurma ağacı halk ederek bağışlar. 1191. Meryem gibi ki, onun derdi var idi, dânesi yok idi. O nahli bir sahib-i fen yeşil yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1191. Meryem gibi ki, onun derdi vardı, tanesi yoktu. O hurma ağacını bir fen sahibi (bilgili kişi) yeşil yaptı. 1188. "Yedim ve dâneyi bizim tarafımıza bu ni'metten çek diye nişan olarak getirdim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1188. "Yedim ve taneyi bizim tarafımıza bu nimetten çek diye işaret olarak getirdim." Yani, bizim amel tanemizi Allah'ın mülküne ekmekte ancak bir işaret vardır. O da şu demektir: "Ey mülkün sahibi, bana bu tohumun mahsulü lazımdır. Çünkü bunun aslı olan varlığı, izafî yokluktan sen çıkarıp verdin. Ben o varlıktan faydalandım. Bizim tarafımıza bu nimetin benzerini ihsan et diye şimdi bu amel tanesini işaret olarak getirdim ve yine senin mülküne saçtım." Ya'ni, bizim amel dânemizi mülk-i Hudâ'ya ekmekte ancak bir işaret vardır. O da bu demektir ki: "Ey mülkün sahibi, bana bu tohumun mahsûlü lâzımdır. Zîrâ bunun aslı olan vücûdu, adem-i izâfiden sen çıkarıp verdin. Ben o vücûddan istifade ettim. Bizim tarafımıza bu ni'metin emsâlini ihsân et, diye şimdi bu dâne-i ameli nişan olarak getirdim ve yine senin mülküne saçtım." 1189. Binâenaleyh ey talihli, kuru duâyı bırak! Zîrâ ağaç, saçılmış dâne ister.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1189. Bu sebeple ey talihli, kuru duayı bırak! Çünkü ağaç, saçılmış dane ister. "Ey talihli"den kasıt, insân-ı kâmilin huzuru kendisine nasip olup Hakk yoluna giren kişidir. "Kuru dua"dan kasıt, amel etmeyip sadece dille talep etmektir. Yani, ey Hakk yolunun sâliki, ahde vefa, salih amel işlemekle olur. Ameli terk edip: "Ya Rab, bana şunu bunu ihsan et!" demek doğru bir hareket değildir. Çünkü dünya, Zâhir isminin (Allah'ın görünen, açıkça beliren isminin) tecelli yeri olduğundan, zahirî amel gereklidir. Nasıl ki bir ağacın ortaya çıkmasını isteyen kimse, mutlaka onun çekirdeğini ve tohumunu toprağa ekmiş olmalıdır. Tohumu ekmeden ağaç istemek tam bir talep değildir, eksik bir taleptir. "Ey tâlihli"den murâd, insân-ı kâmilin huzûru kendisine nasîb olup tarîk-1 Hakk'a sülük eden kimsedir. "Kuru duâ"dan murâd, amel etmeyip lisânen taleb etmektir. Ya'ni, ey tarîk-ı Hakk'ın sâliki ahde vefâ, amel-i sâlih işlemekle olur. Ameli terk edip: "Ya Rab, bana şunu bunu ihsân et!" demek doğru bir hareket değildir. Zîrâ dünyâ, ism-i Zâhir'in mazharı olduğundan amel-i zâhirî lâzımdır. Nitekim bir ağacın zuhûrunu murâd eden kimse, mutlakā onun çekirdeğini ve tohumunu toprağa ekmiş olmalıdır. Tohumu ekmeden ağaç istemek taleb-i kâmil değildir, bir taleb-i nâkıstır. 1190. Eğer dânen yok ise Hâlık o duâdan sana, "Ne güzel sa`ydir!" diye bir [1189] nahl bağışlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1190. Eğer o duadan sana ait bir tohum yoksa, Yaratıcı sana "Ne güzel bir çabadır!" diye bir hurma ağacı bağışlar. Fakat birtakım görünen sebepler ve acizlikler (engel olma durumu) yüzünden tohuma sahip olamamış ve amele muvaffak olamamış isen, "Bana dua edin, size icabet edeyim!" (Sebe', 40/60) ayet-i kerimesi gereğince, için yanarak dua ettiğin takdirde, Yüce Allah senin o duanı çaba yerinde tutup, "Ne güzel bir çabadır!" diye sana meyveleriyle dolu bir hurma ağacı yaratıp bağışlar. Fakat birtakım zâhirî sebebler ve aczler haylûletiyle dâneye mâlik ve amele muvaffak olamamış isen ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (Sebe', 40/60) ya'ni "Duâ edin, size icâbet edeyim!" âyet-i kerîmesi mûcibince, için yanarak duâ ettiğin takdirde, Hâlık Teâlâ senin o duânı sa'y makāmında tutup, "Ne güzel sa'ydir!" diye sana meyveleriyle dolu bir hurma ağacı halk ederek bağışlar. 1191. Meryem gibi ki, onun derdi var idi, dânesi yok idi. O nahli bir sahib-i fen yeşil yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1191. Meryem gibi ki, onun derdi vardı, tanesi yoktu. O hurma ağacını bir hüner sahibi yeşil yaptı. Yani, çabadan âciz kalanın duasının çaba makamında kabul buyrulduğunun delili şudur ki, Hz. Meryem'in doğuracağı bir yerde hiçbir yardımcı olmadığı gibi yiyeceği dahi yoktu. Fiilî talep ve duadan âciz bir hâlde olduğundan, lisanî dua ile Hakk'a niyaz etti. Onun fiil ve amel tanesi olmadığı hâlde, hüner sahibi olan Yüce Allah kuru bir hurma ağacını yeşil yaptı ve meyveli bir hâle girdi. Nasıl ki Meryem Suresi'nde buyrulur: فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضِ إِلَى جذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِت قَبْلَ هَذَا وَكُنت نسيا منسيا فناداها من تحتها ألا تحزني قد جعل ربك تحتك سَرِيَّا وهزي إِلَيْكَ بجذع النخلة تساقط عليك رطبا جنياً (Meryem 19/23-25) yani "Doğum ağrısı onu bir kuru hurma ağacına dayanmaya mecbur etti. Dedi ki: "Keşke ben bundan evvel ölüp tamamen unutulmuş olaydım!" Altından Hz. İsa seslenip dedi ki: "Mahzun olma, Rabbin senin altından ırmak akıttı ve kuru hurma ağacını salla ki üzerine taze hurma düşsün!" Ya'ni, sa'yden âciz kalanın duâsının sa'y makāmında kabûl buyrulduğunun delîli budur ki, Hz. Meryem'in doğuracağı bir yerde hiçbir yardımcı olmadığı gibi yiyeceği dahi yok idi. Taleb ve duâ-yı fiilîden âciz bir hâlde olduğundan, duâ-yı lisânî ile Hakk'a niyâz etti. Onun dâne-i fiili ve ameli olmadığı hâlde, hüner sahibi olan Hak Teâlâ kuru bir hurma ağacını yeşil yaptı ve meyveli bir hâle girdi. Nitekim sûre-i Meryem'de buyrulur: فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضِ إِلَى جذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِت قَبْلَ هَذَا وَكُنت نسيا منسيا فناداها من تحتها ألا تحزني قد جعل ربك تحتك سَرِيَّا وهزي إِلَيْكَ بجذع النخلة تساقط عليك رطبا جنياً (Meryem 19/23-25) ya'ni "Doğum ağrısı onu bir kuru hurma ağacına dayanmağa mecbûr etti. Dedi ki: "Keşke ben bundan evvel ölüp külliyyen unutulmuş olaydım!" Altından cenâb-ı Îsâ nidâ edip dedi ki: "Mahzun olma, rabbin senin altından ırmak akıttı ve kuru hurma ağacını salla ki üzerine hurma düşsün!" 1192. Zîrâ ki, o himmet sahibi olan hâtûn vefâ edici idi. Hâlık onun muradı olmaksızın yüz murad verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1192. Çünkü o himmet sahibi kadın vefalı idi. Yaratıcı, onun isteği olmaksızın yüz istek verdi. "Râd", cömert, civanmert, himmet ve cömertlik sahibi anlamındadır. Başka anlamları da vardır. Burada "himmet sahibi" anlamı uygundur. "Hâtûn", kadın demektir; ve "kadın" kelimesi bu "hâtûn" kelimesinden bozulmuştur. Yani, o Meryem ve o yüce himmet sahibi kadın, Hakk'a karşı olan ahdine vefalı idi. Yüce Allah da onun çabadan aciz kaldığı zamanda, onun isteği olmaksızın birçok isteğini verdi; ve onun sözlü talepten uzak olan hâlî talebini derhal yerine getirdi. "Râd", kerim ve civanmerd ve sahib-i himmet ve sehâvet ma'nâsınadır. Ve diğer ma'nâları da vardır. Burada "sâhib-i himmet" ma'nâsı münasibdir. "Hâtûn", kadın demektir; ve "kadın" bu "hâtûn" kelimesinden muharreftir. Ya'ni, o Meryem ve o himmet-i âlî sâhibi olan kadın, Hakk'a karşı olan ahdine vefâ edici idi. Hâlık Teâlâ hazretleri dahi onun sa'yden aczi zamânında, onun murâdı olmaksızın birçok murâdlarını verdi; Ve onun taleb-i lisânîden ârî olan taleb-i hâlîsini derhal is'af buyurdu. 1193. O cemaat ki, vefâ edici olmuş idiler, bütün sınıflar üzerine onları ziyadeleştirmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1193. O cemaat ki, vefalı olmuş idiler, bütün sınıflar üzerine onları artırmıştır. Allah'ın emrine itaat ve nehyinden (yasaklarından) sakınmak suretiyle ahitlerine vefa eden cemaati, diğer insan sınıfları üzerine üstün kılmıştır. Nasıl ki Yüce Allah Kur'ân-ı Kerim'de "Şüphesiz Allah katında en değerli olanınız, O'na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır." (Hucurat, 49/13) buyurur. Hakk'ın emrine itâat ve nehyinden ictinâb etmek sûretiyle ahidlerine vefâ eden cemâati diğer asnâf-ı beşer üzerine efdal etmiştir. Nitekim Hak Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerim'de إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ (Hucurat, 49/13) ya'ni “Allah indinde en mükerrem olanınız en müttakî olanınızdır" buyrulur. 1194. Denizler ve dağ onlara müsahhar oldu. Dört unsur dahi o taifenin bendesidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1194. Denizler ve dağ onlara boyun eğdi. Dört unsur dahi o topluluğun kuludur. Yani, çabalamaktan âciz kalanın duasının, çaba makamında kabul edildiğinin delili şudur ki, Hz. Meryem'in doğum yapacağı bir yerde hiçbir yardımcı olmadığı gibi yiyeceği de yoktu. Fiilî talep ve duadan âciz bir halde olduğundan, sözlü dua ile Hakk'a niyaz etti. Onun fiilî bir tanesi ve ameli olmadığı halde, hüner sahibi olan Yüce Allah kuru bir hurma ağacını yeşil yaptı ve meyveli bir hale girdi. Nitekim Meryem Suresi'nde buyrulur: فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضِ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِت قَبْلَ هَذَا وَكُنت نَسْيًا مَنْسِيًّا فَنَادَاهَا مِن تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا (Meryem 19/23-25) yani "Doğum ağrısı onu bir kuru hurma ağacına dayanmaya mecbur etti. Dedi ki: "Keşke ben bundan evvel ölüp tamamen unutulmuş olaydım!" Altından Hz. İsa seslenip dedi ki: "Üzülme, Rabbin senin altından ırmak akıttı ve kuru hurma ağacını salla ki üzerine taze hurma düşsün!" Ya'ni, sa'yden âciz kalanın duâsının sa'y makāmında kabûl buyrulduğunun delîli budur ki, Hz. Meryem'in doğuracağı bir yerde hiçbir yardımcı olmadığı gibi yiyeceği dahi yok idi. Taleb ve duâ-yı fiilîden âciz bir hâlde olduğundan, duâ-yı lisânî ile Hakk'a niyâz etti. Onun dâne-i fiili ve ameli olmadığı hâlde, hüner sahibi olan Hak Teâlâ kuru bir hurma ağacını yeşil yaptı ve meyveli bir hâle girdi. Nitekim sûre-i Meryem'de buyrulur: فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضِ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِت قَبْلَ هَذَا وَكُنت نَسْيًا مَنْسِيًّا فَنَادَاهَا مِن تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا (Meryem 19/23-25) ya'ni "Doğum ağrısı onu bir kuru hurma ağacına dayanmağa mecbûr etti. Dedi ki: "Keşke ben bundan evvel ölüp külliyyen unutulmuş olaydım!" Altından cenâb-ı Îsâ nidâ edip dedi ki: "Mahzun olma, rabbin senin altından ırmak akıttı ve kuru hurma ağacını salla ki üzerine hurma düşsün!" 1192. Zîrâ ki, o himmet sahibi olan hâtûn vefâ edici idi. Hâlık onun murâdı olmaksızın yüz murad verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1192. Çünkü o himmet sahibi kadın vefalı idi. Yaratıcı, onun isteği olmaksızın yüz istek verdi. "Râd", cömert, civanmert, himmet ve cömertlik sahibi anlamındadır. Başka anlamları da vardır. Burada "himmet sahibi" anlamı uygundur. "Hâtûn", kadın demektir; ve "kadın" kelimesi bu "hâtûn" kelimesinden bozulmuştur. Yani, o Meryem ve o yüce himmet sahibi kadın, Hakk'a karşı olan ahdine vefalı idi. Yüce Allah da onun çabadan aciz kaldığı zamanda, onun isteği olmaksızın birçok isteğini verdi; ve onun sözlü talepten uzak olan hâlî talebini derhal yerine getirdi. "Râd", kerim ve civanmerd ve sahib-i himmet ve sehâvet ma'nâsınadır. Ve diğer ma'nâları da vardır. Burada "sâhib-i himmet" ma'nâsı münasibdir. "Hâtûn", kadın demektir; ve "kadın" bu "hâtûn" kelimesinden muharreftir. Ya'ni, o Meryem ve o himmet-i âlî sâhibi olan kadın, Hakk'a karşı olan ahdine vefâ edici idi. Hâlık Teâlâ hazretleri dahi onun sa'yden aczi zamânında, onun murâdı olmaksızın birçok murâdlarını verdi; Ve onun taleb-i lisânîden ârî olan taleb-i hâlîsini derhal is'af buyurdu. 1193. O cemaat ki, vefâ edici olmuş idiler, bütün sınıflar üzerine onları ziyâdeleştirmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1193. O topluluk ki, vefalı olmuş idiler, bütün sınıflar üzerine onları artırmıştır. Allah'ın emrine itaat ve yasaklarından kaçınmak suretiyle ahitlerine vefa eden topluluğu, diğer insan sınıfları üzerine üstün kılmıştır. Nasıl ki Yüce Allah Kur'ân-ı Kerim'de "Şüphesiz Allah katında en değerli olanınız, O'na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır." (Hucurat, 49/13) yani "Allah katında en değerli olanınız, en takvalı olanınızdır" buyurur. Hakk'ın emrine itâat ve nehyinden ictinâb etmek sûretiyle ahidlerine vefâ eden cemâati diğer asnâf-ı beşer üzerine efdal etmiştir. Nitekim Hak Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerim'de إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ (Hucurat, 49/13) ya'ni “Allah indinde en mükerrem olanınız en müttakî olanınızdır" buyrulur. 1194. Denizler ve dağ onlara müsahhar oldu. Dört unsur dahi o tâifenin bendesidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1194. Denizler ve dağ onlara boyun eğdi. Dört unsur dahi o topluluğun kölesidir. Yani, ahitlerine vefa eden peygamberlere ve evliyalara denizler ve dağlar boyun eğmiş olup denizlerden yürüyüp geçmek ve dağlarda tasarruf etmek gibi haller meydana geldi. Örneğin Musa (a.s.) denizi asasıyla yarıp geçti; ve Resûl-i Ekrem Efendimiz Hz. Sıddîk ve Hz. Ömer ve Hz. Osman ve Hz. Ali ile Uhud dağı üzerinde oturdukları sırada hareket meydana geldi. Buyurdular ki: "Ey Uhud sakin ol, senin üzerinde Nebî ve Sıddîk ve şehit vardır!" Derhal hareket sakin oldu. Ve aynı şekilde bu yüce zatlara dört unsur yani toprak, su, hava, ateş köle oldular. Nasıl ki Musa (a.s.)'ın işaretiyle yer Karun'u batırdı ve denizi yardı; ve Süleyman (a.s.) havada tasarruf etti; ve ateş İbrahim (a.s.)'a gül bahçesi oldu. Yüce evliyaların dahi mucizelerden mirasları vardır ki, ona şeriat dilinde "keramet" derler. Ya'ni, ahidlerine vefâ eden enbiyâ ve evliyâya deryâlar ve dağlar müsahhar olup denizlerden yürüyüp geçmek ve dağlarda tasarruf etmek gibi ahvâl vâki' oldu. Meselâ Mûsâ (a.s.) denizi asâsıyla yarıp geçti; ve Resûl-i Ekrem Efendimiz Hz. Sıddîk ve Hz. Ömer ve Hz. Osman ve Hz. Ali ile Uhud dağı üzerinde oturdukları sırada hareket vâki' oldu. Buyurdular ki: "Ey Uhud sâkin ol, senin üzerinde Nebî ve Sıddîk ve şehîd vardır!" Derhal hareket sâkin oldu. Ve kezâ bu zevât-ı kirâma dört unsur ya'ni toprak, su, hava, ateş bende oldular. Nitekim Mûsâ (a.s.)ın işaretiyle arz Kārun'u batırdı ve denizi yardı; ve Süleyman (a.s.) havada tasarruf etti; ve ateş İbrâhim (a.s.)a gülzâr oldu. Evliyâ-yı kirâm hazarâtının dahi mûcizâttan mîrâsları vardır ki, ona lisân-ı şer'de "kerâmet" derler. 1195. Bu ise nişan için bir ikramdır, tâ ki ehl-i inkâr onu aşikâr göreler!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1195. Bu ise nişan için bir ikramdır, tâ ki inkâr ehli onu açıkça görsünler! Yani, peygamberlerin ve evliyaların bu oluş ve bozuluş âleminde ve görünen âlemde gösterdikleri olağanüstü haller (havârık), onların Allah katındaki değerlerine işaret ve alâmet olmak üzere bir ikramdır; ve onların Allah katındaki değerlerini inkâr edenlerin onu açık bir şekilde görmeleri içindir. Ya'ni, enbiyâ ve evliyânın bu âlem-i kesâfette ve zâhirde gösterdikleri havârık, onların ind-i ilâhîdeki kıymetlerine nişan ve alâmet [olmak] üzere bir ikramdır; ve onların ind-i ilâhîdeki kıymetlerini inkâr edenler onu aşikâr bir sûrette görmek içindir. 1196. Onların o gizli kerâmetleri ki, o havâsse ve beyâna gelmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1196. Onların o gizli kerâmetleri ki, o havâssa ve beyana gelmez. Ahidlerine vefalı olan peygamberlerin ve evliyaların, bu görünen kerâmetlerinden başka birtakım gizli kerâmetleri daha vardır ki, o kerâmetleri dış ve iç duyularla idrak etmek mümkün değildir ve tarif ve açıklamak mümkün değildir. Çünkü onları açıklamak için bu görünen âlemde kullanılan kelimeler yeterli gelmez. O ahidlerine vefâkâr olan enbiyâ ve evliyânın bu zâhir olan kerâmetlerinden başka birtakım gizli kerâmetleri daha vardır ki, o kerâmetleri havâss-i zâhire ve bâtıne ile idrâk etmek mümkin değildir ve ta'rîf ve beyân kābil değildir. Çünki onları beyân için bu âlem-i zâhirde müsta'mel elfaz kifayet etmez. 1197. Kârı o tutar ki, muhakkak o ebed ola, dâimâ ne munkatı'dır ne de reddi taleb olunmuştur..✨ ✨ Sade Türkçe flash 1197. Kârı o tutar ki, muhakkak o ebedî ola, dâimâ ne kesintiye uğrar ne de reddi talep olunmuştur. Yani, işe yarayan şey ebedî olandır ki, o da gizli keramet olan manevî kerametlerdir; ve bu kerametler çeşmeye ait değil ruha ait olduğundan, maddî kerametler gibi kesintiye uğramaz ve reddi de istenmez. Maddî kerametler ise maddî ölüm ile kesintiye uğrar; ve fani olan maddî âleme ait bulunan kerametler evliya tarafından makbul olmadığından çoğunlukla reddedilmiştir; ve onlar maddî ve kevnî (oluşsal) kerametlerden kaçarlar. Fakat manevî kerametler, yani, ahitlerine vefa eden peygamberlere ve evliyaya deryalar ve dağlar boyun eğip denizlerden yürüyüp geçmek ve dağlarda tasarruf etmek gibi haller meydana geldi. Örneğin Musa (a.s.) denizi asasıyla yarıp geçti; ve Resûl-i Ekrem Efendimiz Hz. Sıddîk ve Hz. Ömer ve Hz. Osman ve Hz. Ali ile Uhud dağı üzerinde oturdukları sırada hareket meydana geldi. Buyurdular ki: "Ey Uhud sakin ol, senin üzerinde Nebî ve Sıddîk ve şehîd vardır!" Derhal hareket sakin oldu. Ve aynı şekilde bu yüce zatlara dört unsur yani toprak, su, hava, ateş kul oldular. Nitekim Musa (a.s.)'ın işaretiyle arz Karun'u batırdı ve denizi yardı; ve Süleyman (a.s.) havada tasarruf etti; ve ateş İbrahim (a.s.)'a gül bahçesi oldu. Yüce evliya hazretlerinin de mucizelerden mirasları vardır ki, ona şeriat dilinde "keramet" derler. Ya'ni, işe yarayan şey ebedî olandır ki, o da gizli kerâmet olan kerâmât-ı ma'neviyyedir; ve bu kerâmât çeşme âid değil rûha âid olduğundan. kerâmât-ı sûrî gibi munkatı' değildir ve reddi dahi matlûb değildir. Kerâmât-ı sûrî ise mevt-i sûrî ile munkatı' olur; ve fânî olan âlem-i sûrete âid bulunan kerâmât evliyâ tarafından makbûl olmadığından ekseriyâ reddolunmuştur; ve onlar kerâmât-ı sûriyye ve kevniyyeden kaçarlar. Fakat kerâmât-ı ma'neviy- Ya'ni, ahidlerine vefâ eden enbiyâ ve evliyâya deryâlar ve dağlar müsahhar olup denizlerden yürüyüp geçmek ve dağlarda tasarruf etmek gibi ahvâl vâki' oldu. Meselâ Mûsâ (a.s.) denizi asâsıyla yarıp geçti; ve Resûl-i Ekrem Efendimiz Hz. Sıddîk ve Hz. Ömer ve Hz. Osman ve Hz. Ali ile Uhud dağı üzerinde oturdukları sırada hareket vâki' oldu. Buyurdular ki: "Ey Uhud sâkin ol, senin üzerinde Nebî ve Sıddîk ve şehîd vardır!" Derhal hareket sâkin oldu. Ve kezâ bu zevât-ı kirâma dört unsur ya'ni toprak, su, hava, ateş bende oldular. Nitekim Mûsâ (a.s.)ın işaretiyle arz Kārun'u batırdı ve denizi yardı; ve Süleyman (a.s.) havada tasarruf etti; ve ateş İbrâhim (a.s.)a gülzâr oldu. Evliyâ-yı kirâm hazarâtının dahi mûcizâttan mîrâsları vardır ki, ona lisân-ı şer'de "kerâmet" derler. 1195. Bu ise nişan için bir ikramdır, tâ ki ehl-i inkâr onu aşikâr göreler!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1195. Bu ise nişan için bir ikramdır, tâ ki inkâr ehli onu açıkça görsünler! Yani, peygamberlerin ve evliyaların bu oluş ve bozuluş âleminde ve görünen âlemde gösterdikleri olağanüstü haller (havârık), onların Allah katındaki değerlerine işaret ve alâmet olmak üzere bir ikramdır; ve onların Allah katındaki değerlerini inkâr edenlerin onu açık bir şekilde görmeleri içindir. Ya'ni, enbiyâ ve evliyânın bu âlem-i kesâfette ve zâhirde gösterdikleri havârık, onların ind-i ilâhîdeki kıymetlerine nişan ve alâmet [olmak] üzere bir ikramdır; ve onların ind-i ilâhîdeki kıymetlerini inkâr edenler onu aşikâr bir sûrette görmek içindir. 1196. Onların o gizli kerâmetleri ki, o havâsse ve beyâna gelmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1196. Onların o gizli kerâmetleri ki, o havâssa ve beyana gelmez. Ahidlerine vefalı olan peygamberlerin ve evliyaların, bu görünen kerâmetlerinden başka birtakım gizli kerâmetleri daha vardır ki, o kerâmetleri dış ve iç duyularla idrak etmek mümkün değildir ve tarif ve açıklamak mümkün değildir. Çünkü onları açıklamak için bu görünen âlemde kullanılan kelimeler yeterli gelmez. O ahidlerine vefâkâr olan enbiyâ ve evliyânın bu zâhir olan kerâmetlerinden başka birtakım gizli kerâmetleri daha vardır ki, o kerâmetleri havâss-i zâhire ve bâtıne ile idrâk etmek mümkin değildir ve ta'rîf ve beyân kābil değildir. Çünki onları beyân için bu âlem-i zâhirde müsta'mel elfaz kifayet etmez. 1197. Kârı o tutar ki, muhakkak o ebed ola, dâimâ ne munkatı'dır ne de reddi taleb olunmuştur..✨ ✨ Sade Türkçe flash 1197. Kârı o tutar ki, muhakkak o ebedî ola, dâimâ ne kesintiye uğrar ne de reddi talep olunmuştur. Yani, işe yarayan şey ebedî olandır ki, o da gizli keramet olan manevî kerametlerdir; ve bu kerametler çeşmeye ait değil ruha ait olduğundan, maddî kerametler gibi kesintiye uğramaz ve reddi de istenmez. Maddî kerametler ise maddî ölüm ile kesintiye uğrar; ve fani olan maddî âleme ait bulunan kerametler evliya tarafından makbul olmadığından çoğunlukla reddedilmiştir; ve onlar maddî ve kevnî (oluşsal) kerametlerden kaçarlar. Fakat manevî kerametler Hak ile kendi aralarında ve daimî olduğundan onların makbulüdür; ve hakikat ehlinin çoğunun katında manevî kerametler ilim ve hikmettir. Nasıl ki ayet-i kerimede وَمَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا (Bakara, 2/269) yani "Hikmet verilmiş kimseye, muhakkak çok hayır verildi" buyrulur. Nasıl ki ilahî cezbelilerden birisine: "Kevnî kerametler mi daha üstündür, yoksa ilim ve hikmet mi daha üstündür?" diye sormuşlar. "Elbette ilim ve hikmet daha üstündür. Çünkü kevnî kerametler için daima abdestli bulunmak lazımdır. Fakat ilim ve hikmet cünüp olsa bile sahibinden ayrılmaz" diye cevap vermiştir. Münâcât Ya'ni, işe yarayan şey ebedî olandır ki, o da gizli kerâmet olan kerâmât-ı ma'neviyyedir; ve bu kerâmât çeşme âid değil rûha âid olduğundan. kerâmât-ı sûrî gibi munkatı' değildir ve reddi dahi matlûb değildir. Kerâmât-ı sûrî ise mevt-i sûrî ile munkatı' olur; ve fânî olan âlem-i sûrete âid bulunan kerâmât evliyâ tarafından makbûl olmadığından ekseriyâ reddolunmuştur; ve onlar kerâmât-ı sûriyye ve kevniyyeden kaçarlar. Fakat kerâmât-ı ma'neviy- ye Hak ile kendi aralarında ve dâimî olduğundan onların makbûlüdür; ve muhakkıklarının çoğunun indinde kerâmât-ı ma'neviyye ilim ve hikmettir. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَن يُؤْتَ الْحَكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا (Bakara, 2/269) ya'ni "Hikmet verilmiş kimseye, muhakkak hayr-ı kesîr verildi" buyrulur. Nitekim mecâzîb-i ilâhiyyeden birisine: "Kerâmât-ı kevniyye mi efdaldir, yoksa ilim ve hikmet mi efdaldir?" diye sormuşlar. "Elbette ilim ve hikmet efdaldir. Zîrâ kerâmât-ı kevniyye için dâimâ abdestli bulunmak lâzımdır. Fakat ilim ve hikmet cünüb olsa bile sahibinden münfekk olmaz" diye cevâb vermiştir. Münâcât 1198. Ey kūt ve temkîn ve sebât verici, halka bu sebatsızlıktan necât ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1198. Ey gıda, temkin ve sebat verici, halkı bu sebatsızlıktan kurtar! "Kut", gıda demektir. Burada kastedilen, ruhanî gıda olan ilahî bilgilerdir. "Temkin", istikamet üzerinde kökleşme ve istikrar makamı demektir. Çünkü Hakk Yolcusu bu kökleşme makamına ulaşıncaya kadar telvin (bir halden bir hale geçiş) sahibidir ve bir halden bir hale ilerler, bir vasıftan bir vasfa intikal eder. Ne zaman ki kökleşme makamına ulaşır ve ona bağlanır, temkin meydana gelir (Seyyid Şerif Cürcanî'nin Ta'rîfât'ından tercüme). Yani, ey manevî gıdayı ve temkin makamını ve ahde vefada sebatı veren Yüce Allah hazretleri, halkı telvinden ve sebatsızlıktan kurtar ve onları ahde vefada sabit kıl! "Kut", gıdâ demektir. Burada murâd, gıdâ-yı rûhânî olan maârif-i ilâhîdir. "Temkîn", istikāmet üzerinde rüsûh ve istikrar makāmı demektir. Zîrâ sâlik-i tarîk-ı Hak bu makām-ı rüsûha vâsıl oluncaya kadar sahib-i telvîndir ve bir hâlden bir hâle terakkî ve bir vasıftan bir vasfa intikāl eder. Vaktâki makām-ı rüsûha vâsıl ve muttasıl olur, temkin husûle gelir (Ta'rîfât-ı Seyyid'den tercüme). Ya'ni, ey gıdâ-yı ma'nevîyi ve temkîn makāmını ve ahde vefâda sebâtı verici olan Hak Teâlâ hazretleri, halkı telvînden ve sebâtsızlıktan kurtar ve onları ahde vefâda sâbit kıl! 1199. O bir işte ki, sabit olmak lâyıktır, münsenî olan nefse kāimlik ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1199. O bir işte ki, sabit olmak lâyıktır, iki kat olmuş nefse ayakta durma gücü ver! "Münsenî", iki kat olmuş, bükülmüş ve baş aşağı gelmiş demektir. "Bûdenî"deki "yâ", liyakat yâ'sıdır. Yani, Ey Rabbim, sabit olmak lâyık ve gerekli olan riyâzât ve mücâhedât işinde âciz kalıp iki kat olmuş ve bükülmüş olan nefse ayakta durma gücü ve doğru duruş ver! Bu, Hak ile kendi aralarında ve sürekli olduğundan onların makbulüdür; ve hakikat ehli âlimlerin çoğuna göre manevî kerametler ilim ve hikmettir. Nitekim kutsal ayette وَمَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا (Bakara, 2/269) yani "Hikmet verilmiş kimseye, muhakkak çok hayır verildi" buyrulur. Nitekim ilahî cezbe sahiplerinden birine: "Kevnî kerametler mi daha üstündür, yoksa ilim ve hikmet mi daha üstündür?" diye sormuşlar. "Elbette ilim ve hikmet daha üstündür. Çünkü kevnî kerametler için daima abdestli bulunmak lâzımdır. Fakat ilim ve hikmet cünüp olsa bile sahibinden ayrılmaz" diye cevap vermiştir. "Münsenî", iki kat olan ve bükülmüş ve baş aşağı olan demektir. "Bûdenî"deki "yâ", yâ-yı liyâkattır. Ya'ni, Yâ Rab sabit olmak lâyık ve lâzım olan riyâzât ve mücâhedât emrinde âciz kalıp iki kat olmuş ve bükülmüş olan nefse kāimlik ve doğru duruculuk ver! ye Hak ile kendi aralarında ve dâimî olduğundan onların makbûlüdür; ve muhakkıklarının çoğunun indinde kerâmât-ı ma'neviyye ilim ve hikmettir. Nitekim âyet-i kerîmede وَمَن يُؤْتَ الْحَكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا (Bakara, 2/269) ya'ni "Hikmet verilmiş kimseye, muhakkak hayr-ı kesîr verildi" buyrulur. Nitekim mecâzîb-i ilâhiyyeden birisine: "Kerâmât-ı kevniyye mi efdaldir, yoksa ilim ve hikmet mi efdaldir?" diye sormuşlar. "Elbette ilim ve hikmet efdaldir. Zîrâ kerâmât-ı kevniyye için dâimâ abdestli bulunmak lâzımdır. Fakat ilim ve hikmet cünüb olsa bile sahibinden münfekk olmaz" diye cevâb vermiştir. ## Münâcât 1198. Ey kūt ve temkîn ve sebât verici, halka bu sebatsızlıktan necât ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1198. Ey gıda, temkin ve sebat verici, halka bu sebatsızlıktan kurtuluş ver! "Kût", gıda demektir. Burada kastedilen, ruhsal gıda olan ilahi bilgilerdir. "Temkin", istikamet üzerinde kökleşme ve istikrar makamı demektir. Çünkü Hakk yolcusu bu kökleşme makamına ulaşıncaya kadar telvin (hâlden hâle geçme) sahibidir ve bir hâlden bir hâle ilerler, bir vasıftan bir vasfa geçer. Ne zaman ki kökleşme makamına ulaşır ve ona bağlanır, temkin meydana gelir (Seyyid Şerif Cürcânî'nin Ta'rîfât adlı eserinden tercüme). Yani, ey manevi gıdayı, temkin makamını ve ahde vefada sebatı veren Yüce Allah, halkı telvinden ve sebatsızlıktan kurtar ve onları ahde vefada sabit kıl! "Kūt", gıdâ demektir. Burada murâd, gıdâ-yı rûhânî olan maârif-i ilâhî-dir. "Temkîn", istikāmet üzerinde rüsûh ve istikrâr makāmı demektir. Zîrâ sâlik-i tarîk-ı Hak bu makām-ı rüsûha vâsıl oluncaya kadar sahib-i telvîndir ve bir hâlden bir hâle terakkî ve bir vasıftan bir vasfa intikāl eder. Vaktâki makām-ı rüsûha vâsıl ve muttasıl olur, temkin husûle gelir (Ta'rîfât-ı Seyyid'den tercüme). Ya'ni, ey gıdâ-yı ma'nevîyi ve temkîn makāmını ve ahde vefâda sebâtı verici olan Hak Teâlâ hazretleri, halkı telvînden ve sebâtsızlık-tan kurtar ve onları ahde vefâda sâbit kıl! 1199. O bir işte ki, sabit olmak lâyıktır, münsenî olan nefse kāimlik ver!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1199. O bir işte ki, sabit olmak lâyıktır, iki kat olmuş nefse ayakta durma gücü ver! "Münsenî", iki kat olmuş, bükülmüş ve baş aşağı gelmiş demektir. "Bûdenî"deki "yâ", liyakat yâ'sıdır. Yani, Ey Rabbim, sabit olmak lâyık ve gerekli olan riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) işinde âciz kalıp iki kat olmuş ve bükülmüş olan nefse ayakta durma gücü ve doğru duruş ver! Menkıbe: Hz. Pîr'in müridlerinden Mevlânâ Mecdüddîn Atabek, daima çileye girmek isterdi. Bir gün Hz. Hudavendigâr'dan rica ve iltimas etti. Kabul edildikten sonra onu kendi arkadaşı ile medresede birbirine bitişik iki hücrede çileye oturttular. Birkaç gün sonra ona açlık tesir edip gücü tükendi. Arkadaşı ile açlık zaruretinden bahsederek gece birlikte hücrelerinden çıkıp arkadaşlarından birinin evine gittiler ve açlıklarının derecesini söylediler. O aziz kişi onlar için bir kaz dolması hazırladı. Onu yedikten sonra gelip hücrelerinde oturdular. Sabah olduğunda Hz. Hüdâvendigâr, yüce âdetleri üzere hücrenin kapısına geldiler ve mübarek parmaklarını hücrenin kapısına sürüp kokladılar ve ondan sonra buyurdular ki: "Ey arkadaşlarımız, bu hücreden riyâzât kokusu değil, kaz dolması kokusu geliyor!" Her ikisi de mübarek ayaklarına kapandılar ve tövbe istiğfar edip, "Böyle bir rahmet dururken, insanın kendisini halvet köşelerinde hapsetmesi sadakatsizliktir dediler!" (Menâkıb-ı Sipehsâlâr'dan nakledilmiştir) "Münsenî", iki kat olan ve bükülmüş ve baş aşağı olan demektir. "Bûdenî"deki "yâ", yâ-yı liyâkattır. Ya'ni, Yâ Rab sabit olmak lâyık ve lâzım olan riyâzât ve mücâhedât emrinde âciz kalıp iki kat olmuş ve bükülmüş olan nefse kāimlik ve doğru duruculuk ver! Menkıbe: Hz. Pîr'in müridlerinden Mevlânâ Mecdüddîn Atabek, dâimâ çileye girmek isterdi. Bir gün Hz. Hudavendigâr'dan ricâ ve iltimas etti. Ba'delkabûl onu kendi refîkı ile medresede yekdiğerine muttasıl iki hücrede çileye oturttular. Birkaç gün sonra ona açlık te'sîr edip tâkati tak oldu. Refîkı ile açlık zarûretinden bahisle gece müttefikan hücrelerinden çıkıp ahbablarından birinin evine gittiler ve açlıklarının derecesini söylediler. O azîz onlar için bir kaz dolması tertîb etti. Onu yedikten sonra gelip hücrelerinde oturdular. Sabâh oldukta Hz. Hüdâvendigâr, âdet-i seniyyeleri vech ile hücrenin kapısına geldiler ve mübarek parmaklarını hücrenin kapısına sürüp kokladılar ve ondan sonra buyurdular ki: "Ey ashâbımız bu hücreden riyâzât kokusu değil, kaz dolması kokusu geliyor!" Her ikisi de mübarek ayaklarına kapandılar ve tövbe istiğfar edip, "Böyle bir rahmet dururken, insanın kendisini halvet köşelerinde habsetmesi sadakatsizliktir dediler!" (Menâkıb-ı Sipehsâlâr'dan menkuldür) 1200. Onlara sabır bahş et, mîzânın kefesini ağır et! Onları sûret-gerlerin hî-[1199] lesinden kurtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1200. Onlara sabır bahşet, mizanının kefesini ağır et! Onları suret yapanların hilesinden kurtar. Birinci mısrada, "Kimin iyilikleri ağır gelirse, o hoşnut olacağı bir hayat içindedir." (Karia, 101/6) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Suret yapanlar"dan maksat, suret ile sınırlı olanlardır ki, onlar nefislerinin hazlarını ve lezzetlerini elde etmek için çalışırlar. Yani, "Ey Rabbim, senin yoluna giren sâliklere riyâzât ve mücâhedâta sabır bağışla ve onların amelleri tartıldığı zaman mizanının iyilikler kefesini ağır yap ve onları suretle sınırlı olan kimselerin hilelerinden ve aldatmalarından kurtar!" Birinci mısra'da فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينَهُ فَهُوَ فِي عيشة راضية (Karia, 101/6) ya'ni, "Mevâzîn-i hasenâtı ağır gelen kimseye gelince, imdi o kimse râzı olduğu bir yaşayış içindedir." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "Sûret-gerân"dan murâd, sûret ile mukayyed olanlardır ki, onlar nefislerinin huzûzât ve lezzetlerini tahsîl için çalışırlar. Ya'ni, "Yâ Rab, senin tarîkına sülük edenlere riyâzât ve mücâhedâta sabır bağışla ve onların a'mâli tartıldığı vakit mîzânın hasenât kefesini ağır yap ve onları sûretle mukayyed olan kimselerin hîlelerinden ve iğvâlarından kurtar!" 1201. Ey Kerîm onları hasûdluktan kurtar, tâ ki hasedden şeytan-ı racîm olmayalar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1201. Ey Kerîm, onları hasetçilikten kurtar ki, hasetten kovulmuş şeytan olmasınlar! "Bâz harîden", kurtarmaktan ve halâs etmekten kinayedir (Bahâr-ı Acem). Ey kerîm olan Allah'ım, tarikat ehlini hasetçilikten kurtar. Hakk Yolculuğunda birinin ilerlemesini görüp ona haset ederek incitmesinler ve sonunda bu haset sıfatının kendisinde üstün gelmesi yüzünden kovulmuş ve sürülmüş bir şeytan olmasınlar ve senin yolundan kovulmasınlar! "Bâz harîden", halâs etmek ve kurtarmaktan kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Ey kerîm olan Allah'ım, ehl-i tarîki hasûdluktan kurtar. Sülükünde birinin terakkîsini görüp ona hased ederek incitmesinler ve âkıbet bu hased sıfatının kendisinde galebesi yüzünden bir şeytân-ı racîm ve matrûd olmasınlar ve senin yolundan koğulmasınlar! 1200. Onlara sabır bahş et, mîzânın kefesini ağır et! Onları sûret-gerlerin hîlesinden kurtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1200. Onlara sabır bahşet, mizanının kefesini ağır et! Onları suret yapanların hilesinden kurtar. Birinci mısrada, "Fakat kimin tartıları ağır gelirse, işte o, hoşnut olacağı bir hayat içindedir." (Karia, 101/6) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Suret yapanlar"dan kasıt, suret ile kayıtlı olanlardır ki, onlar nefislerinin hazlarını ve lezzetlerini elde etmek için çalışırlar. Yani, "Ey Rabbim, senin yoluna giren Hakk Yolcularına riyâzât ve mücâhedâta sabır bağışla ve onların amelleri tartıldığı zaman mizanının iyilikler kefesini ağır yap ve onları suretle kayıtlı olan kimselerin hilelerinden ve aldatmalarından kurtar!" Birinci mısra'da فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينَهُ فَهُوَ فِي عيشة راضية (Karia, 101/6) ya'ni, “Mevâzîn-i hasenâtı ağır gelen kimseye gelince, imdi o kimse râzı olduğu bir yaşayış içindedir.” âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. “Sûret-gerân”dan murâd, sûret ile mukayyed olanlardır ki, onlar nefislerinin huzûzât ve lezzetlerini tahsîl için çalışırlar. Ya'ni, “Yâ Rab, senin tarîkına sülük edenlere riyâzât ve mücâhedâta sabır bağışla ve onların a'mâli tartıldığı vakit mîzânın hasenât kefesini ağır yap ve onları sûretle mukayyed olan kimselerin hîlelerinden ve iğvâlarından kurtar!” 1201. Ey Kerîm onları hasûdluktan kurtar, tâ ki hasedden şeytan-ı racîm olmayalar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1201. Ey Kerîm, onları hasetçilikten kurtar ki, hasetten kovulmuş şeytan olmasınlar! "Bâz harîden", kurtarmaktan ve halâs etmekten kinayedir (Bahâr-ı Acem). Ey kerîm olan Allah'ım, tarikat ehlini hasetçilikten kurtar. Hakk Yolculuğunda birinin ilerlemesini görüp ona haset ederek incitmesinler ve sonunda bu haset sıfatının kendisinde üstün gelmesi yüzünden kovulmuş ve sürülmüş bir şeytan olmasınlar ve senin yolundan kovulmasınlar! "Bâz harîden", halâs etmek ve kurtarmaktan kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Ey kerîm olan Allah'ım, ehl-i tarîki hasûdluktan kurtar. Sülükünde birinin terakkîsini görüp ona hased ederek incitmesinler ve âkıbet bu hased sıfatının kendisinde galebesi yüzünden bir şeytân-ı racîm ve matrûd olmasınlar ve senin yolundan koğulmasınlar! 1202. Fânî olan mülk ve cesedin naîminde avâm, hasedden nasıl yanıyorlar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1202. Fani olan mülk ve bedenin nimetlerinde avam, hasetten nasıl yanıyorlar! Fani olan bu dünyanın mülkünün nimetleri ve bedene ait olan hazlar ve lezzetler hakkında, cismani olan halk tabakası, birbirlerine karşı hasetlerinden dolayı nasıl yanıp tutuşuyorlar ve birbirlerini çekemiyorlar. Fani olduğu kendilerince de açık olan bu nimetlere karşı bir türlü hasetten vazgeçemiyorlar. Şimdi, nefsinde bu haset sıfatı kalıcı olan bir kimsenin, kalıcı mülk nimetine nail olanlara karşı ne derece şiddetli muamele edeceği kıyas edilsin! Fânî olan bu dünyanın mülkünün ni'metleri ve cesede âid bulunan hu- zûzat ve telezzüzât hakkında, cismânî olan avâm-ı halk, birbirlerine karşı hasedlerinden nâşî nasıl yanıp tutuşuyorlar ve birbirlerini çekemiyorlar. Fânî olduğu kendilerince de âşikâr olan bu ni'metlere karşı bir türlü hased- den vazgeçemiyorlar. Ya nefsinde bu sıfat-ı hased bâkî olan bir kimsenin, mülk-i bâkî ni'metine nâil olanlara karşı ne derece şedîd muâmele edeceği kıyâs olunsun! 1203. Padişahları gör ki ordu çekerler, hasedden kendi akrabalarını öldürürler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1203. Padişahları gör ki ordu çekerler, kıskançlıktan kendi akrabalarını öldürürler. Padişahlara bak ki, güç ve ihtişamını çekemedikleri bir padişah üzerine ordu çekip savaşırlar; ve akıl ve dirayette kendilerinden daha yüksek gördükleri akrabalarını kıskançlıktan dolayı öldürürler. Nasıl ki zamanımızda meydana gelen genel savaş, Alman milletinin ticaretinin gelişmesini kıskanmaları yüzünden meydana geldi ve bu yüzden dokuz milyon kadar tahmin edilen insan bireyleri helak toprağına serildi. Padişahlara bak ki, satvet ve şevketini çekemedikleri bir padişah üzerine ordu çekip harb ederler; ve akıl ve dirâyette kendilerinden daha yüksek gör- dükleri akrabalarını hasedden nâşî öldürürler. Nitekim zamânımızda vâki' olan harb-i umûmî, Alman milletinin inkişaf-ı ticaretine hased etmeleri yü- zünden vâki' oldu ve bu yüzden dokuz milyon kadar tahmîn olunan efrâd-ı beşer hâk-i helâke serildi. 1204. Necis dolu olan kuklaların âşıkları, kana ve birbirlerinin canına kasd etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1204. Necis dolu olan kuklaların âşıkları, kana ve birbirlerinin canına kasd etmişlerdir. "Lu'bet", kukla ve çocukların oynadıkları yapma bebek anlamındadır. Yani, bağırsakları pislik dolu olan, o topraktan yapılmış bir kukla mesabesinde bulunan sevgililerin âşıkları, kıskançlıktan dolayı kana ve cinayete ve birbirlerinin canına kast etmişlerdir; ve hatta bazıları kendi canlarına kıyıp intihar bile ederler. "Lu'bet", kukla ve çocukların oynadıkları yapma bebek ma'nâsınadır. Ya'ni, bağırsakları necâset dolu olan, o topraktan ma'mûl bir kukla mesâbe- sinde bulunan mahbub ve mahbübelerin âşıkları, hasedden dolayı kana ve cinâyete ve birbirlerininin canına kasd etmişlerdir; ve hatta ba'zıları kendi canlarına kıyıp intihâr bile ederler. 1205. Vîs'i ve Râmîn'i ve Husrev ve Şîrîn'i oku ki, hasedden nâşî o ahmak- lar ne yaptılar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1205. Vis'i ve Ramin'i ve Hüsrev ve Şirin'i oku ki, o ahmaklar kıskançlıktan dolayı neler yaptılar! "Vis", bir kadının ismidir ve "Ramin" de onun âşığının adıdır. "Hüsrev", Şirin ismindeki kadının âşığı olup, rakibi olan Ferhad'ı kıskançlık yüzünden öl- "Vis", bir kadının ismi ve “Râmîn” dahi onun âşığının adıdır. “Hüsrev”, Şîrin ismindeki kadının âşıkı olup, rakîbi olan Ferhad'ı hased yüzünden öl- 1202. Fânî olan mülk ve cesedin naîminde avâm, hasedden nasıl yanıyorlar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1202. Fani olan mülk ve bedenin nimetlerinde avam, hasetten nasıl yanıyorlar! Fani olan bu dünyanın mülkünün nimetleri ve bedene ait olan hazlar ve lezzetler hakkında, cismani olan halk tabakası, birbirlerine karşı hasetlerinden dolayı nasıl yanıp tutuşuyorlar ve birbirlerini çekemiyorlar. Fani olduğu kendilerince de açık olan bu nimetlere karşı bir türlü hasetten vazgeçemiyorlar. Şimdi, nefsinde bu haset sıfatı kalıcı olan bir kimsenin, kalıcı mülk nimetine nail olanlara karşı ne derece şiddetli muamele edeceği kıyas edilsin! Fânî olan bu dünyanın mülkünün ni'metleri ve cesede âid bulunan hu- zûzat ve telezzüzât hakkında, cismânî olan avâm-ı halk, birbirlerine karşı hasedlerinden nâşî nasıl yanıp tutuşuyorlar ve birbirlerini çekemiyorlar. Fânî olduğu kendilerince de âşikâr olan bu ni'metlere karşı bir türlü hased- den vazgeçemiyorlar. Ya nefsinde bu sıfat-ı hased bâkî olan bir kimsenin, mülk-i bâkî ni'metine nâil olanlara karşı ne derece şedîd muâmele edeceği kıyâs olunsun! 1203. Padişahları gör ki ordu çekerler, hasedden kendi akrabalarını öldürürler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1203. Padişahları gör ki ordu çekerler, kıskançlıktan kendi akrabalarını öldürürler. Padişahlara bak ki, güç ve ihtişamını çekemedikleri bir padişah üzerine ordu çekip savaşırlar; ve akıl ve dirayette kendilerinden daha yüksek gördükleri akrabalarını kıskançlıktan dolayı öldürürler. Nasıl ki zamanımızda meydana gelen genel savaş, Alman milletinin ticaretinin gelişmesini kıskanmaları yüzünden meydana geldi ve bu yüzden dokuz milyon kadar tahmin edilen insan bireyleri helak toprağına serildi. Padişahlara bak ki, satvet ve şevketini çekemedikleri bir padişah üzerine ordu çekip harb ederler; ve akıl ve dirâyette kendilerinden daha yüksek gör- dükleri akrabalarını hasedden nâşî öldürürler. Nitekim zamânımızda vâki' olan harb-i umûmî, Alman milletinin inkişaf-ı ticaretine hased etmeleri yü- zünden vâki' oldu ve bu yüzden dokuz milyon kadar tahmîn olunan efrâd-ı beşer hâk-i helâke serildi. 1204. Necis dolu olan kuklaların âşıkları, kana ve birbirlerinin canına kasd etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1204. Necis dolu olan kuklaların âşıkları, kana ve birbirlerinin canına kasd etmişlerdir. "Lu'bet", kukla ve çocukların oynadıkları yapma bebek anlamındadır. Yani, bağırsakları pislik dolu olan, o topraktan yapılmış bir kukla mesabesinde bulunan sevgililerin âşıkları, kıskançlıktan dolayı kana ve cinayete ve birbirlerinin canına kast etmişlerdir; ve hatta bazıları kendi canlarına kıyıp intihar bile ederler. "Lu'bet", kukla ve çocukların oynadıkları yapma bebek ma'nâsınadır. Ya'ni, bağırsakları necâset dolu olan, o topraktan ma'mûl bir kukla mesâbe- sinde bulunan mahbub ve mahbübelerin âşıkları, hasedden dolayı kana ve cinâyete ve birbirlerininin canına kasd etmişlerdir; ve hatta ba'zıları kendi canlarına kıyıp intihâr bile ederler. 1205. Vîs'i ve Râmîn'i ve Husrev ve Şîrîn'i oku ki, hasedden nâşî o ahmak- lar ne yaptılar!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1205. Vis'i ve Ramin'i ve Hüsrev ve Şirin'i oku ki, o ahmaklar kıskançlıktan dolayı neler yaptılar! "Vis", bir kadının ismidir ve "Ramin" de onun âşığının adıdır. "Hüsrev", Şirin ismindeki kadının âşığı olup, rakibi olan Ferhad'ı kıskançlık yüzünden öldürmüş ve Şirin'i almıştır. Bunların aşkları hakkında ayrıca kitaplar yazılmıştır. Nitekim Ferhad ile Şirin'in hikâyesi dillerde destandır; ve Hüsrev'in Ferhad'ı öldürüp Şirin'i aldığı hakkında şairler türlü türlü şiirler söylemişlerdir ki, birinin bir beyti şöyledir: Haclegâh-ı Hüsrev'i ol dem ki tezyîn ettiler Hûn-i Ferhad'ı hınâ-yı pây-ı Şîrîn ettiler Yani, bu murdar kuklaların âşıkları birbirlerine karşı kıskançlık yüzünden neler yaptıklarını anlamak istersen Vis ile Ramin'in ve Hüsrev ile Şirin'in maceralarını içeren hikâye kitabını oku! "Vis", bir kadının ismi ve “Râmîn” dahi onun âşığının adıdır. “Hüsrev”, Şîrin ismindeki kadının âşıkı olup, rakîbi olan Ferhad'ı hased yüzünden öl- dürmüş ve Şîrîn'i almıştır. Bunların muâşakaları hakkında ayrıca kitablar yazılmıştır. Nitekim Ferhâd ile Şîrîn'in hikâyesi dillerde destandır; ve Hüsrev'in Ferhad'ı öldürüp Şîrîn'i aldığı hakkında şairler türlü türlü şiirler söylemişlerdir ki, birinin bir beyti şöyledir: Haclegâh-ı Hüsrev'i ol dem ki tezyîn ettiler Hûn-i Ferhad'ı hınâ-yı pây-ı Şîrîn ettiler Ya'ni, bu murdar kuklaların âşıkları birbirlerine karşı hased yüzünden ne yaptıklarını anlamak istersen Vîs ile Râmîn'in ve Hüsrev ile Şîrîn'in mâcerâlarını hâvî olan hikâye kitabını oku! 1206. Nihayet âşık ve ma'şûk dahi fânî oldu. Hem nâçârdırlar ve hem de muhabbetleri nâçîzdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1206. Sonunda âşık ve ma'şûk da fânî oldu. Hem çaresizdirler hem de sevgileri değersizdir. O ahmak âşıkların kitabını okuduğun zaman görürsün ki, sonunda hem âşık hem de ma'şûk fânî oldu; ve ikisi de buz gibi eriyip yok oldular. Onların kendileri hiç idiler. Sevgileri de kendileri gibi hiç ve değersiz oldu. O ahmak âşıkların kitabını okuduğun vakit görürsün ki, nihâyet hem âşık ve hem ma'şûk fânî oldu; ve ikisi de buz gibi eriyip yok oldular. Onların kendileri hîç idiler. Muhabbetleri de kendileri gibi hîç ve nâçîz oldu. 1207. Bir pâk ilâh ki, ademi birbirine vurur, ademi adem üzerine âşık eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1207. Bir pak ilâh ki, yokluğu birbirine vurur, yokluğu yokluk üzerine âşık eder. Yani, her türlü eksiklikten uzak ve kutsal olan bir ilâh ki, ilâhî isim ve sıfatlarının tecellîleri olmak üzere izafî yokluk âlemini ortaya çıkarıp, onun fertlerini birbirine çarpıştırır; ve aslında yokluktan ibaret olan o fertlerden her birini diğerine âşık yapar. Bu hâl, buzdan yapılmış bir erkekle bir kadının birbirine âşık olmasına benzer. Buzlar eridiği zaman, ne kendileri ne de aşkları kalmaz, yok olup giderler. Ya'ni, her türlü nakāyıstan pâk ve mukaddes olan bir ilâh ki, esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyesinin mezâhiri olmak üzere adem-i izâfî âlemini ızhâr edip, onun efrâdını birbirine çarpıştırır; ve hadd-i zâtında ademden ibaret olan o efrâddan her birini diğerine âşık yapar. Bu hâl, buzdan yapılmış bir erkekle bir kadının yekdiğerine âşık olmasına benzer. Buzlar eridiği vakit, ne kendileri ve ne de aşkları kalmaz, mahvolup giderler. 1208. Âşıkın kalbinde hasedler zahir olur; yoku, var böyle muztar eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1208. Âşıkın kalbinde kıskançlıklar belirir; onu yok eder, böylece çaresiz bırakır. "Bî-dil", âşık anlamına gelir. Yani, yokluktan ibaret olan âşıkın kalbinde kıskançlık belirir ve o âşık bu kıskançlık sebebiyle çaresiz ve güçsüz bir hâle gelir. İşte gerçek varlığın sahibi olan Yüce Allah, hakikatte yok olan âşıkı böyle çaresiz ve güçsüz kılar. Bunların aşkları hakkında ayrıca kitaplar yazılmıştır. Nasıl ki Ferhad ile Şirin'in hikâyesi dillerde destandır; ve Hüsrev'in Ferhad'ı öldürüp Şirin'i aldığı hakkında şairler türlü türlü şiirler söylemişlerdir ki, birinin bir beyti şöyledir: Haclegâh-ı Hüsrev'i ol dem ki tezyîn ettiler Hûn-i Ferhad'ı hınâ-yı pây-ı Şîrîn ettiler Yani, bu murdar kuklaların âşıkları birbirlerine karşı kıskançlık yüzünden ne yaptıklarını anlamak istersen Vis ile Ramin'in ve Hüsrev ile Şirin'in maceralarını içeren hikâye kitabını oku! "Bî-dil", âşık ma'nâsınadır. Ya'ni, ademden ibaret olan âşıkın kalbinde hased zahir olur ve o âşık bu hased sebebiyle muztar ve nâçâr bir hâle gelir. İşte vücûd-i hakîkî sâhibi olan Allâhü zülcelâl hazretleri, hakîkatte yok olan âşıkı böyle muztar ve nâçâr kılar. dürmüş ve Şîrîn'i almıştır. Bunların muâşakaları hakkında ayrıca kitablar yazılmıştır. Nitekim Ferhâd ile Şîrîn'in hikâyesi dillerde destandır; ve Hüsrev'in Ferhad'ı öldürüp Şîrîn'i aldığı hakkında şairler türlü türlü şiirler söylemişlerdir ki, birinin bir beyti şöyledir: Haclegâh-ı Hüsrev'i ol dem ki tezyîn ettiler Hûn-i Ferhad'ı hınâ-yı pây-ı Şîrîn ettiler Ya'ni, bu murdar kuklaların âşıkları birbirlerine karşı hased yüzünden ne yaptıklarını anlamak istersen Vîs ile Râmîn'in ve Hüsrev ile Şîrîn'in mâcerâlarını hâvî olan hikâye kitabını oku! 1206. Nihayet âşık ve ma'şûk dahi fânî oldu. Hem nâçârdırlar ve hem de muhabbetleri nâçîzdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1206. Sonunda âşık ve ma'şûk da fânî oldu. Hem çaresizdirler hem de sevgileri değersizdir. O ahmak âşıkların kitabını okuduğun zaman görürsün ki, sonunda hem âşık hem de ma'şûk fânî oldu; ve ikisi de buz gibi eriyip yok oldular. Onların kendileri hiç idiler. Sevgileri de kendileri gibi hiç ve değersiz oldu. O ahmak âşıkların kitabını okuduğun vakit görürsün ki, nihâyet hem âşık ve hem ma'şûk fânî oldu; ve ikisi de buz gibi eriyip yok oldular. Onların kendileri hîç idiler. Muhabbetleri de kendileri gibi hîç ve nâçîz oldu. 1207. Bir pâk ilâh ki, ademi birbirine vurur, ademi adem üzerine âşık eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1207. Bir pak ilâh ki, yokluğu birbirine vurur, yokluğu yokluk üzerine âşık eder. Yani, her türlü eksiklikten uzak ve kutsal olan bir ilâh ki, ilâhî isim ve sıfatlarının tecellîleri olmak üzere izafî yokluk âlemini ortaya çıkarıp, onun fertlerini birbirine çarpıştırır; ve aslında yokluktan ibaret olan o fertlerden her birini diğerine âşık yapar. Bu hâl, buzdan yapılmış bir erkekle bir kadının birbirine âşık olmasına benzer. Buzlar eridiği zaman, ne kendileri ne de aşkları kalmaz, yok olup giderler. Ya'ni, her türlü nakāyıstan pâk ve mukaddes olan bir ilâh ki, esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyesinin mezâhiri olmak üzere adem-i izâfî âlemini ızhâr edip, onun efrâdını birbirine çarpıştırır; ve hadd-i zâtında ademden ibaret olan o efrâddan her birini diğerine âşık yapar. Bu hâl, buzdan yapılmış bir erkekle bir kadının yekdiğerine âşık olmasına benzer. Buzlar eridiği vakit, ne kendileri ve ne de aşkları kalmaz, mahvolup giderler. 1208. Âşıkın kalbinde hasedler zahir olur; yoku, var böyle muztar eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1208. Âşıkın kalbinde kıskançlıklar ortaya çıkar; yokluk, onu böyle çaresiz bırakır. "Bî-dil", âşık anlamına gelir. Yani, yokluktan ibaret olan âşıkın kalbinde kıskançlık ortaya çıkar ve o âşık bu kıskançlık sebebiyle çaresiz ve güçsüz bir hâle gelir. İşte gerçek varlığın sahibi olan Yüce Allah, hakikatte yok olan âşıkı böyle çaresiz ve güçsüz kılar. "Bî-dil", âşık ma'nâsınadır. Ya'ni, ademden ibaret olan âşıkın kalbinde hased zahir olur ve o âşık bu hased sebebiyle muztar ve nâçâr bir hâle gelir. İşte vücûd-i hakîkî sâhibi olan Allâhü zülcelâl hazretleri, hakîkatte yok olan âşıkı böyle muztar ve nâçâr kılar. 1209. Bu kadınlar ki, cümleden daha müşfiktirler, hasedden dolayı iki ortak kendilerini yerler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1209. Bu kadınlar ki, herkesten daha şefkatlidirler, kıskançlıktan dolayı iki ortak kendilerini yerler. "Darre", bir erkeğin nikâhı altında bulunan iki kadın demektir ve Türkçede "ortak" derler. Yani, bu kadın topluluğu ki, Yüce Allah onların kalbine şiddetli bir şefkat duygusu koymuştur ve bu şefkat hissiyle erkeklerden ayrıcalıklı bir haldedirler, kendilerinde bu kadar şefkat varken, her biri kendi ortağını eşinden kıskanıp haset eder; ve bu haset duygusu onun kalbindeki şefkat duygusunu giderip kendi kendini yer. "Darre", bir erkeğin taht-ı nikâhında bulunan iki kadın demek olup Türkçe'de "ortak" derler. Ya'ni, bu kadın tâifesi ki, Hak Teâlâ hazretleri onların kalbine şiddetli bir şefkat duygusu koymuştur, ve bu hiss-i şefkatle, erkeklerden mümtaz bir hâldedirler, kendilerinde bu kadar şefkat varken, her birisi kendi ortağını zevcinden kıskanıp hased eder; Ve bu hased duygusu onun kalbinde şefkat duygusunu izâle edip kendi kendini yer. 1210. Hatta erkekler ki, muhakkak taş kalblidirler, nihayet hasedden hangi menzildedirler!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1210. Hatta erkekler ki, muhakkak taş kalplidirler, nihayet hasetten hangi mertebededirler! Hatta katı yürekli ve kadınlardan daha az şefkatli olan erkeklerin nihayet, haset sıfatının hangi mertebesinde ve derecesinde bulunduğunu var kıyas et! Hattâ katı yürekli ve kadınlardan daha az şefîk olan erkeklerin nihâyet, sıfat-ı hasedin hangi mertebesinde ve menzilinde bulunduğunu var kıyas et! 1211. Eğer şerîat efsûn-ı latif yapmasa idi, her bir kimse refîkının cismini yırtar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1211. Eğer şeriat latif bir büyü yapmasaydı, her bir kimse arkadaşının bedenini yırtardı. "Efsun", azimetler (büyü sözleri), hile ve sihir anlamlarına gelir. Yani, eğer şeriat ve ilâhî kanun, latif sihri ile insan bireyleri üzerinde etkili olmasaydı, her bir kimse kıskançlık sebebiyle kendi arkadaşının bedenini yırtar ve öldürürdü. Bereket versin ki, şeriatin kısas hükmü, kıskançların ellerini bağlamıştır. "Efsun", azâim ve hîle ve sihir ma'nâlarına gelir. Ya'ni, eğer şerîat ve kānûn-i ilâhî sihr-i latîfi ile efrâd-ı beşer üzerinde müessir olmasa idi, her bir kimse hased sebebiyle kendi refîkının cismini yırtar ve öldürür idi. Bereket versin ki, şerîatin hükm-i kısâsı, hasûdların ellerini bağlamıştır. 1212. Şerîat şerrin defi için bir re'y vurur. Şeytanı hüccet şişesi içine koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1212. Şeriat, şerrin defedilmesi için bir görüş ortaya koyar. Şeytanı delil şişesi içine koyar. "Der şîşe kerden", yani şişeye koymak, kuvvetli olanı zayıf bir vasıta ile mağlup etmekten kinayedir. Yani, şeriat ve ilâhî kanun, insan topluluğundaki şerrin defedilmesi için bir hüküm verir ve aynen şeytan gibi olup kuvvetli bir şekilde insanlara musallat olan haset duygusunu, birkaç satırlık yazıyı içeren bir kâğıt parçasıyla mağlup ve perişan eder. "Der şîşe kerden", şişeye koymak, kavîyi zayıf vâsıtasıyla mağlûb etmekten kinâyedir. Ya'ni, şerîat ve kānûn-ı ilâhî, câmia-i beşeriyyetteki şerrin def'i için bir hüküm verir ve ayn-ı şeytan mesâbesinde olup kaviyyen beşere musallat olan hased duygusunu birkaç satırlık yazıyı hâvi bir kâğıt parçasıyla mağlûb ve makhûr eder. 1209. Bu kadınlar ki, cümleden daha müşfiktirler, hasedden dolayı iki ortak kendilerini yerler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1209. Bu kadınlar ki, herkesten daha şefkatlidirler, kıskançlıktan dolayı iki ortak kendilerini yerler. "Darre", bir erkeğin nikâhı altında bulunan iki kadın demektir ve Türkçede "ortak" derler. Yani, bu kadın topluluğu ki, Yüce Allah onların kalbine şiddetli bir şefkat duygusu koymuştur ve bu şefkat hissiyle erkeklerden ayrıcalıklı bir haldedirler, kendilerinde bu kadar şefkat varken, her biri kendi ortağını eşinden kıskanıp haset eder; ve bu haset duygusu onun kalbindeki şefkat duygusunu giderip kendi kendini yer. "Darre", bir erkeğin taht-ı nikâhında bulunan iki kadın demek olup Türkçe'de "ortak" derler. Ya'ni, bu kadın tâifesi ki, Hak Teâlâ hazretleri onların kalbine şiddetli bir şefkat duygusu koymuştur, ve bu hiss-i şefkatle, erkeklerden mümtaz bir hâldedirler, kendilerinde bu kadar şefkat varken, her birisi kendi ortağını zevcinden kıskanıp hased eder; Ve bu hased duygusu onun kalbinde şefkat duygusunu izâle edip kendi kendini yer. 1210. Hatta erkekler ki, muhakkak taş kalblidirler, nihayet hasedden hangi menzildedirler!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1210. Hatta erkekler ki, muhakkak taş kalplidirler, nihayet hasetten hangi mertebededirler! Hatta katı yürekli ve kadınlardan daha az şefkatli olan erkeklerin nihayet, haset sıfatının hangi mertebesinde ve derecesinde bulunduğunu var kıyas et! Hattâ katı yürekli ve kadınlardan daha az şefîk olan erkeklerin nihâyet, sıfat-ı hasedin hangi mertebesinde ve menzilinde bulunduğunu var kıyas et! 1211. Eğer şerîat efsûn-ı latif yapmasa idi, her bir kimse refîkının cismini yırtar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1211. Eğer şeriat latif bir büyü yapmasaydı, her bir kimse arkadaşının bedenini yırtardı. "Efsun", azimetler (büyü sözleri), hile ve sihir anlamlarına gelir. Yani, eğer şeriat ve ilâhî kanun, latif sihri ile insan bireyleri üzerinde etkili olmasaydı, her bir kimse kıskançlık sebebiyle kendi arkadaşının bedenini yırtar ve öldürürdü. Bereket versin ki, şeriatin kısas hükmü, kıskançların ellerini bağlamıştır. "Efsun", azâim ve hîle ve sihir ma'nâlarına gelir. Ya'ni, eğer şerîat ve kānûn-i ilâhî sihr-i latîfi ile efrâd-ı beşer üzerinde müessir olmasa idi, her bir kimse hased sebebiyle kendi refîkının cismini yırtar ve öldürür idi. Bereket versin ki, şerîatin hükm-i kısâsı, hasûdların ellerini bağlamıştır. 1212. Şerîat şerrin defi için bir re'y vurur. Şeytanı hüccet şişesi içine koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1212. Şeriat, şerrin defedilmesi için bir görüş ortaya koyar. Şeytanı delil şişesi içine koyar. "Der şîşe kerden", yani şişeye koymak, kuvvetli olanı zayıf bir vasıta ile mağlup etmekten kinayedir. Yani, şeriat ve ilâhî kanun, insan topluluğundaki şerrin defedilmesi için bir hüküm verir ve aynen şeytan gibi olup kuvvetli bir şekilde insanlara musallat olan haset duygusunu, birkaç satırlık yazıyı içeren bir kâğıt parçasıyla mağlup ve perişan eder. "Der şîşe kerden", şişeye koymak, kavîyi zayıf vâsıtasıyla mağlûb etmekten kinâyedir. Ya'ni, şerîat ve kānûn-ı ilâhî, câmia-i beşeriyyetteki şerrin def'i için bir hüküm verir ve ayn-ı şeytan mesâbesinde olup kaviyyen beşere musallat olan hased duygusunu birkaç satırlık yazıyı hâvi bir kâğıt parçasıyla mağlûb ve makhûr eder. 1213. Şâhidden ve yeminden ve nükûlden akıbet, fuzûl olan şeytan şişeye gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1213. Şahitten, yeminden ve yeminden kaçınmaktan sonra, fuzulî olan şeytan şişeye girer. Yani, kıskançlık saikasıyla (itici gücüyle) cinayet işleyen ve şeytanın kıskançlık sıfatını temsil eden bir kimse, şeriat mahkemesinde ve kanun önünde aleyhine açılan bir davada dinlenen şahitten, gerçekleşen yeminden veya teklif edilen yeminden kaçınmaktan ve yeminden imtina etmekten dolayı şer'î delil şişesinin içine girip yenilmiş ve mağlup olur. Ya'ni, sâika-i hased ile cinâyet işleyen ve şeytanın sıfat-ı hasedini temsîl eden bir kimse, huzûr-i şerîatte ve kānûnda aleyhine açılan bir da'vâda dinlenen şâhidden ve vâki' olan yeminden veyâhud teklif olunan yeminden nükûlden ve istinkâftan dolayı hüccet-i şer'iyye şişesinin içine girip makhûr ve mağlûb olur. 1214. İki zıddın hoşnutsuzluğu olan terazi gibi muhakkak hezlde ve cidde cem` gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1214. İki zıddın hoşnutsuzluğu olan terazi gibi muhakkak şakada ve ciddiyette bir araya gelir. Yani, şeriat, birbirine zıt ve aykırı olan iki kişiyi hoşnut ve razı eden bir teraziye benzer. Örneğin, şaka ve latife yoluyla iki kiloluk bir maddeye üç kilo desek veya ciddi olarak iki kilo olduğunu söylesek, terazi ne şakaya ne de ciddiyete bakıp görevini yapar; ve şaka ile ciddiyeti birleştirip kaç kilo ise tamamen onu gösterir; ve satan ile alan, terazinin gösterdiği miktara razı olur. Ya'ni, şerîat birbirine zıd ve muhâlif olan iki kimseyi hoşnud ve râzı eden bir terâzîye benzer. Meselâ latîfe ve hezl tarîkıyla iki kiloluk bir maddeye üç kilo desek veyâhud ciddî olarak iki kilo olduğunu söylesek, terâzi ne hezle ne de cidde nazar edip vazîfesini yapar; ve hezl ile ciddî birleştirip kaç kilo ise tamâmen onu gösterir; ve satan ile alan, terâzinin gösterdiği mikdâra râzı olur. 1215. Şerîati muhakkak kile ve terazi bil; zîrâ onun sebebiyle hasımlar niza'dan ve kînden kurtulurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1215. Şeriatı muhakkak kile ve terazi bil; çünkü onun sebebiyle hasımlar çekişmeden ve kinden kurtulurlar. Örneğin, bir maddenin ağırlığında anlaşmazlığa düşüp kavga eden kimseleri, terazi o şeyin ağırlığını göstererek onları kavgadan ve kinden kurtardığı gibi, şeriatın hükmü de bir hak davasında birbirine düşman olan iki kimseyi düşmanlıktan kurtarır. Meselâ bir maddenin sıkletinde ihtilâfa düşüp kavga eden kimseleri, terâzi o şeyin sıkletini göstererek onları kavgadan ve kinden kurtardığı gibi, şerîatin hükmü dahi bir hak da'vâsında birbirine muhâsım olan iki kimseyi husûmetten kurtarır. 1216. Eğer terâzi olmasa o hasım cidâlden ve hayf ve ihtiyâl vehminden ne vakit kurtulur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1216. Eğer terazi olmasa o hasım, kavgadan ve haksızlık ile hile vehminden ne zaman kurtulur? "Hayf", eziyet etmek, zulmetmek ve zulüm anlamındadır. "İhtiyâl", hile yapmak demektir. Yani, terazi olmasa bir malı satın alan ve satıcıya karşı hasım konumunda bulunan kimse, kavgadan ve kendisine zulüm ile hile edilmiş olduğu vehminden asla kurtulamaz. "Hayf", cevr ve zulmetmek ve zulüm ma'nâsınadır. "İhtiyâl", hîle etmek demektir. Ya'ni, terâzi olmasa bir malı satın alan ve satıcıya karşı hasım mevki'inde bulunan kimse, cidâlden ve kendisine zulüm ve hîle edilmiş olmak vehminden aslâ kurtulamaz. 1213. Şâhidden ve yeminden ve nükûlden akıbet, fuzûl olan şeytan şişeye gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1213. Şahitten, yeminden ve yeminden kaçınmaktan sonra, fuzulî olan şeytan şişeye girer. Yani, kıskançlık saikasıyla (itici gücüyle) cinayet işleyen ve şeytanın kıskançlık sıfatını temsil eden bir kimse, şeriat mahkemesinde ve kanun önünde aleyhine açılan bir davada dinlenen şahitten, gerçekleşen yeminden veya teklif edilen yeminden kaçınmaktan ve yeminden imtina etmekten dolayı şer'î delil şişesinin içine girip yenilmiş ve mağlup olur. Ya'ni, sâika-i hased ile cinâyet işleyen ve şeytanın sıfat-ı hasedini temsîl eden bir kimse, huzûr-i şerîatte ve kānûnda aleyhine açılan bir da'vâda dinlenen şâhidden ve vâki' olan yeminden veyâhud teklif olunan yeminden nükûlden ve istinkâftan dolayı hüccet-i şer'iyye şişesinin içine girip makhûr ve mağlûb olur. 1214. İki zıddın hoşnutsuzluğu olan terazi gibi muhakkak hezlde ve cidde cem` gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1214. İki zıddın hoşnutsuzluğu olan terazi gibi muhakkak şakada ve ciddiyette bir araya gelir. Yani, şeriat birbirine zıt ve aykırı olan iki kişiyi hoşnut ve razı eden bir teraziye benzer. Örneğin, şaka ve latife yoluyla iki kiloluk bir maddeye üç kilo desek veya ciddi olarak iki kilo olduğunu söylesek, terazi ne şakaya ne de ciddiyete bakıp görevini yapar; ve şaka ile ciddiyeti birleştirip kaç kilo ise tamamen onu gösterir; ve satan ile alan, terazinin gösterdiği miktara razı olur. Ya'ni, şerîat birbirine zid ve muhâlif olan iki kimseyi hoşnud ve râzı eden bir terâzîye benzer. Meselâ latîfe ve hezl tarîkıyla iki kiloluk bir maddeye üç kilo desek veyâhud ciddî olarak iki kilo olduğunu söylesek, terâzi ne hezle ne de cidde nazar edip vazîfesini yapar; ve hezl ile ciddi birleştirip kaç kilo ise tamâmen onu gösterir; ve satan ile alan, terâzinin gösterdiği mikdâra râzı olur. 1215. Şerîati muhakkak kile ve terazi bil; zîrâ onun sebebiyle hasımlar niza'dan ve kînden kurtulurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1215. Şeriatı muhakkak kile ve terazi bil; çünkü onun sebebiyle hasımlar çekişmeden ve kinden kurtulurlar. Örneğin, bir maddenin ağırlığında anlaşmazlığa düşüp kavga eden kimseleri, terazi o şeyin ağırlığını göstererek onları kavgadan ve kinden kurtardığı gibi, şeriatın hükmü de bir hak davasında birbirine düşman olan iki kimseyi düşmanlıktan kurtarır. Meselâ bir maddenin sıkletinde ihtilafa düşüp kavga eden kimseleri, terâzi o şeyin sıkletini göstererek onları kavgadan ve kinden kurtardığı gibi, şerîatin hükmü dahi bir hak da'vâsında birbirine muhâsım olan iki kimseyi husûmetten kurtarır. 1216. Eğer terâzi olmasa o hasım cidâlden ve hayf ve ihtiyal vehminden ne vakit kurtulur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1216. Eğer terazi olmasa o hasım, çekişmeden ve haksızlık ile hile sanısından ne zaman kurtulur? "Hayf", eziyet etmek, zulmetmek ve zulüm anlamındadır. "İhtiyâl", hile yapmak demektir. Yani, terazi olmasa bir malı satın alan ve satıcıya karşı hasım konumunda bulunan kişi, çekişmeden ve kendisine zulüm ile hile edilmiş olduğu sanısından asla kurtulamaz. "Hayf", cevr ve zulmetmek ve zulüm ma'nâsınadır. "İhtiyâl", hîle etmek demektir. Ya'ni, terâzi olmasa bir malı satın alan ve satıcıya karşı hasım mevki'inde bulunan kimse, cidâlden ve kendisine zulüm ve hîle edilmiş olmak vehminden aslâ kurtulamaz. 1217. İmdi bu vefâsız olan çirkin cîfede bütün bu hased ve hasım ve cefâ vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1217. Şimdi bu vefasız olan çirkin leşte bütün bu kıskançlık, düşmanlık ve eziyet vardır. Şimdi bir leş ve vefasız olan bu çirkin dünyada hep bu kıskançlık, düşmanlık ve zulüm vardır. Dünya bu kötü sıfatların tecelli ettiği bir yerdir. Nitekim hadis-i şerifte كلاب الدنيا جيفة و طالبها yani, “Dünya leştir ve onun talipleri köpeklerdir” buyrulmuştur. Bu sebeple dünyanın talipleri arasında kıskançlık, düşmanlık ve zulüm olması tabiidir. İmdi bir cîfe [ve] vefâsız olan bu çirkin dünyâda hep bu hased ve hasım ve zulüm vardır. Dünyâ bu kötü sıfatların tecellîgâhı olan bir yerdir. Nitekim hadîs-i şerîfte كلاب الدنيا جيفة و طالبها ya’ni, “Dünyâ cîfedir ve onun tâlibleri kalblerdir” buyrulmuştur. Binâenaleyh dünyânın tâlibleri arasında hased ve husûmet ve zulüm olmak tabîîdir. 1218. Binâenaleyh onda ikbâl ve devlet nasıl olur; cinnî ve insî nasıl hased içinde olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1218. Bu sebeple onda ikbal ve devlet nasıl olur; cin ve insan nasıl haset içinde olur? Yani, dünya leşi haset ve düşmanlığın ve zulmün bir tecelli yeri olunca, o dünyadaki ikbal ve devletin hâli nasıl olur? Bu dünya ehlinden olan cin taifesinin ve insanların, bu dünyevi devlet ve ikbal için birbirlerine karşı hasetleri nasıl ve ne derecede olur, var kıyas et! Ya’ni, dünyâ cîfesi hased ve husûmetin ve zulmün bir tecellîgâhı olunca, o dünyâdaki ikbâl ve devletin hâli nasıl olur? Bu dünyâ ehlinden olan cin tâifesinin ve insanların, bu devlet ve ikbâl-i dünyeviyyeye için birbirlerine karşı hasedleri nasıl ve ne derecede olur, var kıyâs et! 1219. O şeytanlar muhakkak eski hasûddurlar, yol vuruculuktan bir zaman hâlî değildirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1219. O şeytanlar muhakkak eski kıskançlardır, yol kesicilikten bir an bile geri durmazlar. "Şeytanlar"dan kasıt, kötü ruhlardır. Yani, kötü ruhlar, Hakk yolundan gidenlerin eski kıskançları olup, onların kalplerine türlü türlü vesveseler (kötü düşünceler) vererek yollarını kesmekten bir an bile geri kalmazlar. Çünkü onlar, ism-i Mudill'in (saptıran isminin) tecelligâhı (ortaya çıktığı yer) olup, ism-i Hâdî (doğru yolu gösteren isminin) yolunda yürüyenleri çekemezler. “Şeytanlar”dan murâd, ervâh-ı habîsedir. Ya’ni, hele ervâh-ı habîse Hak yolundan gidenlerin eski hasûdu olup onların kalblerine türlü türlü vesveseler ittisâliyle yollarını vurmaktan bir an hâlî kalmazlar. Zîrâ onlar, ism-i Mu-dill’in mazharı olup ism-i Hâdî hazretinin yolunda yürüyenleri çekemezler. 1220. Kur’ân’dan oku ki insan şeytanları, Hakk’ın meşinden şeytan ile cins olmuşlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1220. Kur’an’dan oku ki insan şeytanları, Hakk’ın meşinden şeytan ile cins olmuşlardır. Bu şerefli beyitte, İsrâ suresinde bulunan "Muhakkak ki savurganlar şeytanların kardeşleridir ve şeytan Rabbine karşı çok nankördür." (İsrâ, 17/27) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Ve "tebzîr" (savurganlık), nefsin heveslerine ve şeytanî ayartmalara uyarak şeriat sınırları dışında gerçekleşen mal ve kuvvet harcamasıdır; ve şeytanın kardeşi doğal olarak şeytanın cinsinden olur. Ve En'âm suresinde bulunan "Şeytanlar, sizinle tartışmaları için dostlarına mutlaka fısıldarlar. Eğer onlara uyarsanız, şüphesiz siz de müşrik olursunuz." ayeti de buna delildir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i İsrâ’da olan إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُورًا (İsrâ, 17/27) ya’ni “Mübezzirler muhakkak şeytanların kardeşleridir ve şeytan Rabbine kefûrdur” âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ve “tebzîr” hevâ-yı nefsâniyeye ve iğvâât-ı şeytâniyyeye tebean hadd-i şer’î hâricinde vâki' olan mal ve kuvvet sarfıdır; ve şeytanın kardeşi bittabi' şeytanın cinsi olur. Ve sûre-i En’âmda olan وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ 1217. İmdi bu vefâsız olan çirkin cîfede bütün bu hased ve hasım ve cefâ vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1217. Şimdi bu vefasız olan çirkin leşte bütün bu kıskançlık, düşmanlık ve eziyet vardır. Şimdi bir leş ve vefasız olan bu çirkin dünyada hep bu kıskançlık, düşmanlık ve zulüm vardır. Dünya bu kötü sıfatların tecelli ettiği bir yerdir. Nitekim hadis-i şerifte الدنيا جيفة و طالبها كلاب yani, "Dünya leştir ve onun taliplileri köpeklerdir" buyrulmuştur. Bu sebeple dünyanın taliplileri arasında kıskançlık, düşmanlık ve zulüm olması tabiidir. İmdi bir cîfe [ve] vefâsız olan bu çirkin dünyada hep bu hased ve hasım ve zulüm vardır. Dünyâ bu kötü sıfatların tecellîgâhı olan bir yerdir. Nitekim hadis-i şerifte الدنيا جيفة و طالبها كلاب ya'ni, "Dünya cîfedir ve onun tâlibleri kelblerdir" buyrulmuştur. Binâenaleyh dünyanın tâlibleri arasında hased ve husûmet ve zulüm olmak tabîîdir. 1218. Binâenaleyh onda ikbâl ve devlet nasıl olur; cinnî ve insî nasıl hased içinde olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1218. Bu sebeple onda ikbal ve devlet nasıl olur; cin ve insan nasıl haset içinde olur? Yani, dünya leşi haset ve düşmanlığın ve zulmün bir tecelli yeri olunca, o dünyadaki ikbal ve devletin hâli nasıl olur? Bu dünya ehlinden olan cin taifesinin ve insanların, bu dünyevi devlet ve ikbal için birbirlerine karşı hasetleri nasıl ve ne derecede olur, var kıyas et! Ya'ni, dünyâ cîfesi hased ve husûmetin ve zulmün bir tecellîgâhı olunca, o dünyadaki ikbâl ve devletin hâli nasıl olur? Bu dünyâ ehlinden olan cin tâifesinin ve insanların, bu devlet ve ikbâl-i dünyeviyye için birbirlerine karşı hasedleri nasıl ve ne derecede olur, var kıyâs et! 1219. O şeytanlar muhakkak eski hasûddurlar, yol vuruculuktan bir zaman hâlî değildirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1219. O şeytanlar muhakkak eski kıskançlardır, yol kesicilikten bir an bile geri durmazlar. "Şeytanlar"dan kastedilen, kötü ruhlardır. Yani, kötü ruhlar, Hakk yolundan gidenlerin eski kıskançları olup, onların kalplerine türlü türlü vesveseler (kötü düşünceler) vererek yollarını kesmekten bir an bile geri kalmazlar. Çünkü onlar, saptırıcı olan Mudill isminin tecelligâhı (mazharı) olup, doğru yolu gösteren Hâdî isminin yolunda yürüyenleri çekemezler. "Şeytanlar"dan murâd, ervâh-ı habîsedir. Ya'ni, hele ervâh-ı habîse Hak yolundan gidenlerin eski hasûdu olup onların kalblerine türlü türlü vesveseler ittisâliyle yollarını vurmaktan bir an hâlî kalmazlar. Zîrâ onlar, ism-i Mudill'in mazharı olup ism-i Hâdî hazretinin yolunda yürüyenleri çekemezler. 1220. Kur'ân'dan oku ki insan şeytanları, Hakk'ın meshinden şeytan ile cins olmuşlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1220. Kur'an'dan oku ki insan şeytanları, Hakk'ın meshinden şeytan ile cins olmuşlardır. Bu şerefli beyitte, İsra suresinde bulunan "İsraf edenler muhakkak şeytanların kardeşleridir ve şeytan Rabbine karşı nankördür." (İsra, 17/27) ayet-i kerimesine işaret edilir. Ve "israf", nefsin heveslerine ve şeytanın ayartmalarına uyarak şeriat sınırları dışında gerçekleşen mal ve kuvvet harcamasıdır; ve şeytanın kardeşi doğal olarak şeytanın cinsi olur. Ve En'am suresinde bulunan "Muhakkak şeytanlar, insanlardan olan dostlarına, sizinle mücadele etmek için vesvese verirler. Eğer onlara itaat ederseniz, muhakkak siz müşriklersiniz!" (En'am, 6/121) ayet-i kerimesine de işaret edilir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i İsrâ'da olan إِنَّ الْمُبَدِّرِينَ كَانُواْ إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً (İsrâ, 17/27) ya'ni "Mübezzirler muhakkak şeytanların kardeşleridir ve şeytan Rabbine kefûrdur" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ve "tebzîr" hevâ-yı nefsânîye ve iğvâât-ı şeytâniyyeye tebean hadd-i şerî hâricinde vâki' olan mal ve kuvvet sarfıdır; ve şeytanın kardeşi bittabi' şeytanın cinsi olur. Ve sûre-i En'amda olan وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ (En'âm, 6/121) ya'ni "Muhakkak şeytanlar, insanlardan olan dostlarına, sizin ile mücadele etmek için vesvese verirler. Eğer onlara itâat ederseniz, muhakkak siz müşriklersiniz!" âyet-i kerîmesine de işaret buyrulur. 1221. Şeytan iftitânda aciz olursa o, bu enîslerden istiane ister.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1221. Şeytan, fitneye düşürmekte aciz kalırsa, o, bu dostlarından yardım ister. "İftitân", fitneye düşürmek demektir. Yani, şeytan iğvalarıyla (baştan çıkarmalarıyla) ve vesveseleriyle insanları fitneye düşürmekte aciz kalırsa, kendi dostları olan, azdırdığı insanları saptırma konusunda aracı kılar ve bu insan şeytanlarından yardım ister. "İftitân", fitneye düşürmek. Ya'ni, şeytan iğvââtıyla ve vesvesesiyle insanları fitneye düşürmekte âciz kalırsa kendi dostları olan azdırdığı insanları ıdlâl hususunda tavsît edip bu insan şeytanlarından yardım ister. 1222. Der ki: "Siz bize dostsunuz, bize yâr ve muhiblik edin! Bizim tarafımızsınız, tarafdarlık edin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1222. Der ki: "Siz bize dostsunuz, bize yâr ve sevgi gösterin! Bizim tarafımızdasınız, taraftarlık edin!" 1223. Eğer cihanda bir kimsenin yolunu vursalar, her iki nevi' şeytan mesrûr gelirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1223. Eğer dünyada bir kimsenin yolunu kesseler, her iki tür şeytan sevinçli gelirler. Yani, eğer görünen ve görünmeyen insan ve cin şeytanları, Hakk yoluna giden bir kimsenin yolunu kesip onu saptırsalar, bu iki tür şeytan onu sapkınlığa düşürdükleri için sevinirler. Ya'ni, eğer görünen ve görünmeyen insan ve cin şeytanları Hak yoluna giden bir kimsenin yolunu vurup ıdlâl etseler, bu iki nevi' şeytan onu dalâlete düşürdüklerinden dolayı sevinirler. 1224. Ve eğer bir kimse can götürdü ve dînde âlî oldu ise, o iki hasûd nevha tutarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1224. Ve eğer bir kimse can götürdü ve dinde yüce oldu ise, o iki hasetçi feryat ederler. Ve eğer bir kimse insan ve cin şeytanlarının vesvesesine kulak asmayıp, canını doğru yola götürdü ve dinde mertebesi yükseldi ise, o iki tür hasetçi feryat ederler. Ve eğer bir kimse insan ve cin şeytanlarının vesvesesine kulak asmayıp, canını doğru yola götürdü ve dinde mertebesi yükseldi ise, o iki nevi' hasedci feryâd ederler. 1225. Her ikisi hased dişi çiğnerler, bir kimse üzerine ki edib ona akıl verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1225. Her ikisi de, kendisine edip akıl veren bir kimse üzerine haset dişi çiğnerler. "Edip", burada mürşit (manevi rehber) ve muallim (öğretmen) anlamındadır. Yani, o iki tür şeytan, dinde mertebesi yükselen kimseyi gördükleri ve kâmil mürşidin o kimseye ahiret aklının zevkini verdiğini gözlemledikleri zaman, haset dişini gıcırdatırlar ve öfkelenirler. (En'âm, 6/121) yani "Muhakkak şeytanlar, insanlardan olan dostlarına, sizinle mücadele etmek için vesvese verirler. Eğer onlara itaat ederseniz, muhakkak siz müşriksiniz!" ayet-i kerimesine de işaret buyrulur. "Edîb", burada mürşid ve muallim ma'nâsınadır. Ya'ni, o iki nevi' şeytan, dinde mertebesi yükselen kimseyi gördükleri ve mürşid-i kâmilin o kimseye akl-ı maâd zevkini verdiğini müşâhede ettikleri vakit, hased dişini gıcırdatırlar ve öfkelenirler. (En'âm, 6/121) ya'ni "Muhakkak şeytanlar, insanlardan olan dostlarına, sizin ile mücadele etmek için vesvese verirler. Eğer onlara itâat ederseniz, muhakkak siz müşriklersiniz!" âyet-i kerîmesine de işaret buyrulur. 1221. Şeytan iftitânda aciz olursa o, bu enîslerden istiane ister.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1221. Şeytan, fitneye düşürmekte aciz kalırsa, o, bu dostlarından yardım ister. "İftitân", fitneye düşürmek demektir. Yani, şeytan iğvalarıyla (baştan çıkarmalarıyla) ve vesveseleriyle insanları fitneye düşürmekte aciz kalırsa, kendi dostları olan, azdırdığı insanları saptırma konusunda aracı kılar ve bu insan şeytanlarından yardım ister. "İftitân", fitneye düşürmek. Ya'ni, şeytan iğvââtıyla ve vesvesesiyle insanları fitneye düşürmekte âciz kalırsa kendi dostları olan azdırdığı insanları ıdlâl hususunda tavsît edip bu insan şeytanlarından yardım ister. 1222. Der ki: "Siz bize dostsunuz, bize yâr ve muhiblik edin! Bizim tarafımızsınız, tarafdarlık edin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1222. Der ki: "Siz bize dostsunuz, bize yâr ve sevgi gösterin! Bizim tarafımızdasınız, taraftarlık edin!" 1223. Eğer cihanda bir kimsenin yolunu vursalar, her iki nevi' şeytan mesrûr gelirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1223. Eğer dünyada bir kimsenin yolunu kesseler, her iki tür şeytan sevinçli gelirler. Yani, eğer görünen ve görünmeyen insan ve cin şeytanları, Hakk yoluna giden bir kimsenin yolunu kesip onu saptırsalar, bu iki tür şeytan onu sapkınlığa düşürdükleri için sevinirler. Ya'ni, eğer görünen ve görünmeyen insan ve cin şeytanları Hak yoluna giden bir kimsenin yolunu vurup ıdlâl etseler, bu iki nevi' şeytan onu dalâlete düşürdüklerinden dolayı sevinirler. 1224. Ve eğer bir kimse can götürdü ve dînde âlî oldu ise, o iki hasûd nevha tutarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1224. Ve eğer bir kimse can götürdü ve dinde yüce oldu ise, o iki hasetçi feryat ederler. Ve eğer bir kimse insan ve cin şeytanlarının vesvesesine kulak asmayıp, canını doğru yola götürdü ve dinde mertebesi yükseldi ise, o iki tür hasetçi feryat ederler. Ve eğer bir kimse insan ve cin şeytanlarının vesvesesine kulak asmayıp, canını doğru yola götürdü ve dinde mertebesi yükseldi ise, o iki nevi' hasedci feryâd ederler. 1225. Her ikisi hased dişi çiğnerler, bir kimse üzerine ki edib ona akıl verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1225. Her ikisi de, kendisine edip akıl veren bir kimse üzerine haset dişi çiğnerler. "Edip", burada mürşit ve muallim anlamındadır. Yani, o iki tür şeytan, dinde mertebesi yükselen kimseyi gördükleri ve kâmil mürşidin o kimseye ahiret aklının zevkini verdiğini gözlemledikleri zaman, haset dişini gıcırdatırlar ve öfkelenirler. Padişahın o peygamberlik iddiasında bulunan kimseye sormasıdır: "O kimse ki, sadık peygamber ola ve sabit de ola, onunla ne olur ki bir kimseye bağışlaya? Yahut onun sohbeti ve hizmeti sebebiyle dil ile söylediği nasihatten başka ne ihsan bulurlar?" Yani padişah, peygamberlik iddiasında bulunan kimseye şu soruları sorup diyor ki: "Bir kimse sadık peygamber olsa ve iddiasının doğruluğu da sabit olsa, böyle bir kimsenin insanlara bağışlayacak nesi olur? Yahut onun sohbetinde ve hizmetinde bulunan kimseler, onun dili ile söylediği nasihatlerden başka ne gibi bir fayda ve ihsana nail olabilirler?" Çünkü dil ile nasihat söylemek herkesin işidir. Fakat onların kalplerinde ve iç dünyalarında etkili olmak herkesin işi değildir. "Edîb", burada mürşid ve muallim ma'nâsınadır. Ya'ni, o iki nevi' şeytan, dinde mertebesi yükselen kimseyi gördükleri ve mürşid-i kâmilin o kimseye akl-ı maâd zevkini verdiğini müşâhede ettikleri vakit, hased dişini gıcırdatırlar ve öfkelenirler. Pâdişahın o peygamberlik da'vâsı eden kimseye sormasıdır: "O kimse ki, sâdık peygamber ola ve sâbit de ola, onunla ne olur ki bir kimseye bağışlaya? Yâhud onun sohbeti ve hizmeti sebebiyle dil ile söylediği nasîhatten başka ne ihsân bulurlar?" Ya'ni pâdişah da'vâ-yı nübüvvet eden kimseye şu suâlleri sorup diyor ki: "Bir kimse sâdık peygamber olsa ve da'vâsının doğruluğu da sâbit olsa, böyle bir kimsenin nâsa bağışlayacak nesi olur? Yahud onun sohbetinde ve hizmetinde bulunan kimseler, onun dili ile söylediği nasîhatlerden başka ne gibi bir fâide ve ihsâna nâil olabilirler?" Zîrâ dil ile nasîhat söylemek herkesin kârıdır. Fakat onların kalblerinde ve bâtınlarında müessir olmak herkesin kârı değildir. 1226. Şah ona sordu ki: "Bir kerre vahiy nedir, yahud ne hâsıl tutar o ki nebîdir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1226. Şah ona sordu ki: "Bir kere vahiy nedir, yahut neyi elde tutar o ki peygamberdir?" Padişah o iddia sahibine sordu ki: "Öncelikle söyle bakalım vahiy nedir? Yahut peygamber olan kimsenin elde ettiği şey ve diğer insanlardan üstünlüğü ve mertebesi ne gibi bir şeydir?" Padişah o müddeîye sordu ki: "Evvelâ söyle bakalım vahiy nedir? Yâhud peygamber olan kimsenin hâsılı ve sair nâstan fazl ve mertebesi ne gibi şeydir?" 1227. Dedi: "O nedir ki muhakkak ona hâsıl olmadı; yahud ne devlet kaldı ki o vâsıl olmadı?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1227. Dedi: "O nedir ki muhakkak ona elde edilmedi; yahut ne devlet kaldı ki o ulaşmadı?" Yani padişah, peygamberlik iddiasında bulunan kişiye şu soruları sorup diyor ki: "Bir kimse doğru peygamber olsa ve iddiasının doğruluğu da sabit olsa, böyle bir kimsenin insanlara bağışlayacak nesi olur? Yahut onun sohbetinde ve hizmetinde bulunan kimseler, onun dili ile söylediği nasihatlerden başka ne gibi bir fayda ve ihsana nail olabilirler?" Çünkü dil ile nasihat söylemek herkesin işidir. Fakat onların kalplerinde ve iç dünyalarında etkili olmak herkesin işi değildir. Ya'ni pâdişah da'vâ-yı nübüvvet eden kimseye şu suâlleri sorup diyor ki: "Bir kimse sâdık peygamber olsa ve da'vâsının doğruluğu da sâbit olsa, böyle bir kimsenin nâsa bağışlayacak nesi olur? Yahud onun sohbetinde ve hizmetinde bulunan kimseler, onun dili ile söylediği nasîhatlerden başka ne gibi bir fâide ve ihsâna nâil olabilirler?" Zîrâ dil ile nasîhat söylemek herkesin kârıdır. Fakat onların kalblerinde ve bâtınlarında müessir olmak herkesin kârı değildir. 1226. Şah ona sordu ki: "Bir kerre vahiy nedir, yahud ne hâsıl tutar o ki nebîdir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1226. Şah ona sordu ki: "Bir kere vahiy nedir, yahut neyi elde tutar o ki peygamberdir?" Padişah o iddia sahibine sordu ki: "Öncelikle söyle bakalım vahiy nedir? Yahut peygamber olan kimsenin elde ettiği şey ve diğer insanlardan üstünlüğü ve mertebesi ne gibi bir şeydir?" Padişah o müddeîye sordu ki: "Evvelâ söyle bakalım vahiy nedir? Yâhud peygamber olan kimsenin hâsılı ve sair nâstan fazl ve mertebesi ne gibi şeydir?" 1227. Dedi: "O nedir ki muhakkak ona hâsıl olmadı; yahud ne devlet kaldı ki o vâsıl olmadı?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1227. Dedi: "O nedir ki muhakkak ona hâsıl olmadı; yahut ne devlet kaldı ki o vâsıl olmadı?" Davacı, padişaha cevap olarak dedi ki: "Sadık olan peygamberin elde etmediği ne vardır! Yahut onun maddî ve manevî devletten ulaşmadığı şey mi kalmıştır. Ona her şey elde edilmiş ve o her türlü devlete nail olmuştur." Müddeî pâdişâha cevâben dedi ki: "Sâdık olan peygamberin tahsîl etmediği ne vardır! Yâhud onun sûrî ve manevî devletten vâsıl olmadığı şey mi kalmıştır. Ona her şey hâsıl ve o her türlü devlete nâildir." 1228. Tutayım ki bu nebînin vahyi hazîne sahibi değildir. Bal arısının kalbinin vahyinden dahi nâkıs değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1228. Diyelim ki bu peygamberin vahyi hazine sahibi değildir. Bal arısının kalbinin vahyinden dahi eksik değildir. "Gencûr", hazinedar, hazine sahibi (Burhan). "Vahy", gizli söz ve gizli işaret demektir. Yüce Allah'tan her yaratılmışın içine gelen işarete ve gizli söze, bu özel anlamı itibarıyla vahiy denir. Nasıl ki kutsal ayette, Nahl suresinde: وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشجر وَمِمَّا يَعْرِسُونَ (Nahl, 16/68). Yani "Senin Rabbin bal arısına, dağlarda ve ağaçlarda ve insanların sizin için yaptığı mekanlarda evler edinin, diye vahyetti" buyrulur; ve diğer bir kutsal ayette dahi وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا (Fussilet, 41/12) Yani "Yüce Allah her bir semaya emirlerini vahyetti" buyrulur. Özel anlamına göre peygamberlere melek aracılığıyla gelen ilahi öğretim ve Rabbanî bildirimdir. Şeriat teriminde bu işaret ve gizli söz peygamberlere olursa "vahiy" ve evliyaya olursa "ilhâm" denir; ve eğer gizli söz şeytanlar tarafından insanın kalbine bırakılırsa "vesvese" denir. Yani, "Farz edelim ki, bu sadık olan peygamberin vahyi, ilahi ilimlerin hazinedarı değildir; acaba bal arısının içine gelen işaretlerden ve gizli sözden de aşağı ve eksik midir? Ve o bal arısı ki süslü petekler içinde ballar yapar!" "Gencûr", hazînedar, hazîne sahibi (Burhân). "Vahy", kelâm-ı hafi ve işâret-i hafi demektir. Cenâb-ı Hak'tan her mahlûkun bâtınına vâki' olan işâret ve kelâm-ı hafiye, bu ma'nâ-yı husûsî i'tibariyle vahiy denir. Nitekim âyet-i kerîmede sûre-i Nahl'de : وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشجر وَمِمَّا يَعْرِسُونَ (Nahl, 16/68). Ya'ni "Senin Rabbin bal arısına, dağlarda ve ağaçlarda ve nâsın sizin için yaptığı mekânlarda evler ittihâz edin, diye vahyetti" buyrulur; ve diğer bir âyet-i kerimede dahi وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا (Fussilet, 41/12) Ya'ni "Hak Teâlâ her bir semâya emirlerini vahyetti" buyrulur. Ma'nâ-yı husûsîsine göre enbiyâya melek vâsıtasıyla vâki' olan ta'lîm-i ilâhî ve tefhîm-i rabbânîdir. Istılâh-ı şer'îde bu işaret ve kelâm-ı hafî enbiyaya olursa "vahiy” ve evliyâya olursa "ilhâm" denir; ve eğer kelâm-ı hafi şeyâtîn tarafından kalb-i beşere ilkā olunursa "vesvese" denir. Ya'ni, "Farz edelim ki, bu sâdık olan peygamberin vahyi, ulûm-i ilâhiyyenin hazînedârı değildir; acabâ bal arısının bâtınına vârid olan işârât ve kelâm-ı hafîden de aşağı ve nâkıs mıdır? Ve o bal arısı ki süslü petekler içinde ballar yapar!" 1229. Vaktaki bal arısına "Rab vahy etti" gelmiştir, onun vahyinin evi tatlıdan dolu olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1229. Bal arısına "Rab vahyetti" geldiği zaman, onun vahyinin evi tatlıyla dolu olmuştur. Yukarıdaki beytin açıklamasında zikredilen ayet-i kerimeye işaret buyrulmuştur. Yani, Yüce Rab hazretlerinin bal arısına vahyetmesi gerçekleştiği zaman, o arının vahyinin evi olan kovan tatlı bal ile dolmuştur. Yukarıki beytin îzâhında zikr olunan âyet-i kerîmeye işâret buyrulmuştur. Ya'ni, vaktâki Rab Teâlâ hazretlerinin bal arısına vahy etmesi vukūa gelmiştir, o arının vahyinin evi olan kovan tatlı bal ile dolmuştur. 1230. O, Hak (azze ve celle)nin vahyinin nûru sebebiyle âlemi bal mumundan ve baldan dolu etmiştir. Müddeî pâdişâha cevâben dedi ki: "Sâdık olan peygamberin tahsîl etmediği ne vardır! Yâhud onun sûrî ve manevî devletten vâsıl olmadığı şey mi kalmıştır. Ona her şey hâsıl ve o her türlü devlete nâildir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1230. O, Yüce Hakk'ın vahyinin nuru sebebiyle âlemi bal mumundan ve baldan dolu etmiştir. İddiacı, padişaha cevap olarak dedi ki: "Sadık olan peygamberin elde etmediği ne vardır! Yahut onun maddî ve manevî devletten ulaşmadığı şey mi kalmıştır. Ona her şey elde edilmiş ve o her türlü devlete nail olmuştur." 1228. "Tutayım ki bu nebînin vahyi hazîne sahibi değildir. Bal arısının kalbinin vahyinden dahi nâkıs değildir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1228. "Farz edelim ki bu peygamberin vahyi hazine sahibi değildir. Bal arısının kalbinin vahyinden dahi eksik değildir." "Gencûr", hazinedar, hazine sahibi (Burhan). "Vahiy", gizli söz ve gizli işaret demektir. Yüce Allah'tan her yaratılmışın içine gelen işarete ve gizli söze, bu özel anlamı itibarıyla vahiy denir. Nitekim Nahl Suresi'nde geçen ayet-i kerimede: وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشجر وَمِمَّا يَعْرِسُونَ (Nahl, 16/68). Yani "Senin Rabbin bal arısına, dağlarda ve ağaçlarda ve insanların sizin için yaptığı mekanlarda evler edinin, diye vahyetti" buyrulur; ve diğer bir ayet-i kerimede dahi وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا (Fussilet, 41/12) Yani "Yüce Allah her bir semaya emirlerini vahyetti" buyrulur. Özel anlamına göre peygamberlere melek aracılığıyla gelen ilahi öğretim ve Rabbanî bildirimdir. Şer'î ıstılahta (teriminde) bu işaret ve gizli söz peygamberlere olursa "vahiy" ve evliyaya olursa "ilhâm" denir; ve eğer gizli söz şeytanlar tarafından insan kalbine bırakılırsa "vesvese" denir. Yani, "Farz edelim ki, bu sadık olan peygamberin vahyi, ilahi ilimlerin hazinedarı değildir; acaba bal arısının içine gelen işaretlerden ve gizli sözden de aşağı ve eksik midir? Ve o bal arısı ki süslü petekler içinde ballar yapar!" "Gencûr", hazînedar, hazîne sahibi (Burhân). "Vahy", kelâm-ı hafi ve işâret-i hafi demektir. Cenâb-ı Hak'tan her mahlûkun bâtınına vâki' olan işâret ve kelâm-ı hafiye, bu ma'nâ-yı husûsî i'tibariyle vahiy denir. Nitekim âyet-i kerîmede sûre-i Nahl'de : وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشجر وَمِمَّا يَعْرِسُونَ (Nahl, 16/68). Ya'ni "Senin Rabbin bal arısına, dağlarda ve ağaçlarda ve nâsın sizin için yaptığı mekânlarda evler ittihâz edin, diye vahyetti" buyrulur; ve diğer bir âyet-i kerimede dahi وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاء أَمْرَهَا (Fussilet, 41/12) Ya'ni "Hak Teâlâ her bir semâya emirlerini vahyetti" buyrulur. Ma'nâ-yı husûsîsine göre enbiyâya melek vâsıtasıyla vâki' olan ta'lîm-i ilâhî ve tefhîm-i rabbânîdir. Istılâh-ı şer'îde bu işaret ve kelâm-ı hafî enbiyaya olursa "vahiy” ve evliyâya olursa "ilhâm" denir; ve eğer kelâm-ı hafi şeyâtîn tarafından kalb-i beşere ilkā olunursa "vesvese" denir. Ya'ni, "Farz edelim ki, bu sâdık olan peygamberin vahyi, ulûm-i ilâhiyyenin hazînedârı değildir; acabâ bal arısının bâtınına vârid olan işârât ve kelâm-ı hafîden de aşağı ve nâkıs mıdır? Ve o bal arısı ki süslü petekler içinde ballar yapar!" 1229. Vaktaki bal arısına "Rab vahy etti" gelmiştir, onun vahyinin evi tatlıdan dolu olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1229. Bal arısına "Rab vahyetti" geldiği zaman, onun vahyinin evi tatlıyla dolu olmuştur. Yukarıdaki beytin açıklamasında zikredilen ayet-i kerimeye işaret buyrulmuştur. Yani, Yüce Rab hazretlerinin bal arısına vahyetmesi gerçekleştiği zaman, o arının vahyinin evi olan kovan tatlı bal ile dolmuştur. Yukarıki beytin îzâhında zikr olunan âyet-i kerîmeye işâret buyrulmuştur. Ya'ni, vaktâki Rab Teâlâ hazretlerinin bal arısına vahy etmesi vukūa gelmiştir, o arının vahyinin evi olan kovan tatlı bal ile dolmuştur. 1230. O, Hak (azze ve celle)nin vahyinin nûru sebebiyle âlemi bal mumundan ve baldan dolu etmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1230. O, Yüce Allah'ın vahyinin nuru sebebiyle âlemi bal mumundan ve baldan dolu etmiştir. "O" zamiri bal arısına aittir. Yani, o bal arısı, aziz ve yüce olan Yüce Allah hazretlerinin onun iç dünyasına gerçekleşen gizli kelamı (ilahi ilham) sebebiyle, dünyayı yaptığı bal mumu ve bal ile doldurmuştur ki, o bal saf şifadır. Çünkü Yüce Allah bal hakkında "Balda insanlar için şifa vardır" (Nahl, 16/69) buyurur. “O” zamîri bal arısına râci‘dir. Ya‘ni, o bal arısı, azîz ve celîl olan Hak Teâlâ hazretlerinin onun bâtınına vâki‘ olan kelâm-ı hafîsi sebebiyle, dünyâyı yaptığı bal mumu ve bal ile doldurmuştur ki, o bal şifâ-yı mahzdır. Zîrâ Hak Teâlâ bal hakkında فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ (Nahl, 16/69) ya‘ni “Balda nâs için şifâ vardır” buyurur. 1231. Bu ki, “Kerremnâ”dır ve yukarıya gider; onun vahyi, ne vakit bal arısından daha aşağı olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1231. Bu ki, "Kerremnâ"dır ve yukarıya gider; onun vahyi, ne vakit bal arısından daha aşağı olur! Bu insanoğlu ki Yüce Allah onun hakkında وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ (İsrâ, 17/70) yani "Biz insanoğlunu şerefli kıldık" buyurur ve bu şereflendirme sebebiyle maddi yoğunluk âleminden ve aşağıların aşağısından yüce âleme ve yücelerin yücesine gider. Ona olan ilahi vahiy hiç bal arısına olan vahyden daha aşağı olur mu? Bu benî-âdem ki Hak Teâlâ onun hakkında وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ (İsrâ, 17/70) ya‘ni “Biz benî-âdemi mükerrem kıldık” buyurur ve bu mükerrimiyeti hasebiyle âlem-i kesâfetten ve esfel-i sâfilînden âlem-i bâlâya ve a‘lâ-yı illiyyîne gider. Ona olan vahy-i ilâhî hiç bal arısına olan vahiyden daha aşağı olur mu? 1232. “Sana Kevseri verdik”i okumadın mı? Öyle ise niçin kurusun ve susamış kalmışsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1232. “Sana Kevseri verdik”i okumadın mı? Öyle ise niçin kurusun ve susamış kalmışsın? Yani, Yüce Allah Kur’ân-ı Kerîm’de “Biz sana muhakkak Kevser’i verdik” (Kevser, 108/1) buyuruyor. Bunu okumadın mı ve şerefli anlamına nüfuz etmedin mi? Eğer okudun ve anlamını anladın ise, niçin kupkuru bir zühd içinde ve hakikati idrak etmeye susamış bir hâlde kaldın? Bilinmeli ki, Ruzbihan Baklî (k.s.) hazretleri Tefsîru Arâisü’l-Beyân’ında buyurur ki: “Kevser’den maksat, hakiki kevserdir. Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin Hakk’ın cemâlinin deryasında istiğrakıdır (tamamen batması, kendini kaybetmesidir) ve onun için kalbin kevseri vardır ki, o kalbe öncesizlik ve sonsuzluk deryalarından Hakk’ın müşâhedesinin (görülmesinin) nurlarının nehri akar.” İbn Atâ hazretleri, “Risâlet ve nübüvvete ve Hakk’ın rubûbiyetine (Rab oluşuna) ve vahdaniyeti (birliği) ile tekliğine dair marifettir” buyurur; ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri “marifet nuru ve Hakk’ın vahdaniyeti ile tekliğidir” buyurur; ve Ni‘metullah Nahcivânî hazretleri de, tefsirinde “Zât birliği ve onunla inkişaf (açığa çıkma) ve onun üzerinde vukuf (bilgi sahibi olma) ile tahakkuktan (gerçekleşmeden) ibarettir” buyurur. Bunların hepsi Hakk’ın varlığının birliğini ve eşyanın çokluklarının gerçekte meydana gelmeyip vehmedilmiş bir varlıktan ibaret olduğunu idrak etmek anlamından ibarettir. Ve kevser, lügatte “kesret”ten (çokluktan) alınmış olup ilimden ve amelden aşırı derecede çok hayır anlamına almışlardır. Şimdi âbidler ve zâhidler, amel cihetinden "O" zamiri bal arısına aittir. Yani, o bal arısı, aziz ve celil olan Yüce Allah’ın onun bâtınına (içine) vâki olan gizli kelâmı sebebiyle, dünyayı yaptığı bal mumu ve bal ile doldurmuştur ki, o bal tam bir şifadır. Çünkü Yüce Allah bal hakkında “Balda insanlar için şifa vardır” (Nahl, 16/69) buyurur. Ya‘ni, Hak Teâlâ hazretleri Kur’ân-ı Kerîm’de إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ (Kevser, 108/1) Ya‘ni “Biz sana muhakkak Kevser’i verdik” buyuruyor. Bunu okumadın mı ve ma‘nâ-yı şerîfine nüfûz etmedin mi? Eğer okudun ve ma‘nâsını anladın ise, niçin kupkuru bir zühd içinde ve hakîkati idrâke teşne ve susamış bir hâlde kaldın? Ma‘lûm olsun ki, Ruzbihan Baklî (k.s.) hazretleri Tefsîru Arâisü’l-Beyân’ında buyurur ki: “Kevser’den murâd, kevser-i hakîkîdir. Resûl-i Ekrem hazretlerinin Hakk’ın cemâlinin deryâsında istiğrâkıdır ve onun için kevser-i kalb vardır ki, o kalbe ezel ve ebed deryâlarından Hakk’ın müşâhedesinin nûrlarının nehri akar.” İbn Atâ hazretleri, “Risâlet ve nübüvvete ve Hakk’ın rubûbiyetine ve vahdâniyeti ile infirâdına ma‘rifettir” buyurur; ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri nûr-i ma‘rifet ve Hakk’ın vahdâniyeti ile infirâdıdır”, buyurur; ve Ni‘metullah Nahcivânî hazretleri dahi, tefsîrinde “Vahdet-i zât ve onunla inkişâf ve onun üzerinde vukūf ile tahakkuktan ibârettir”, buyurur. Bunların hepsi vücûd-i Hakk’ın vahdetini ve keserât-ı eşyânın nefsü’l-emrde vâki‘ olmayıp mevhûm bir varlıktan ibâret olduğunu idrâk etmek ma‘nâsından ibârettir. Ve kevser, lügatte “kesret”ten me’hûz olup ilimden ve amelden hayr-ı kesîr-i müfrit ma‘nâsına almışlardır. İmdi âbidler ve zâhidler, amel cihetinden "O" zamîri bal arısına râci'dir. Ya'ni, o bal arısı, azîz ve celîl olan Hak Teâlâ hazretlerinin onun bâtınına vâki' olan kelâm-ı hafîsi sebebiyle, dünyayı yaptığı bal mumu ve bal ile doldurmuştur ki, o bal şifâ-yı mahzdır. Zîrâ Hak Teâlâ bal hakkında فيه شفاء للناس (Nahl, 16/69) ya'ni “Balda nâs için şifâ vardır" buyurur. 1231. Bu ki, "Kerremnâ"dır ve yukarıya gider; onun vahyi, ne vakit bal arısından daha aşağı olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1231. Bu ki, "Kerremnâ"dır ve yukarıya gider; onun vahyi, ne zaman bal arısından daha aşağı olur! Bu insanoğlu ki Yüce Allah onun hakkında وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ (İsrâ, 17/70) yani "Biz insanoğlunu şerefli kıldık" buyurur ve bu şereflendirme sebebiyle maddi yoğunluk âleminden ve en aşağıların aşağısından yüce âleme ve en yükseklerin en yükseğine gider. Ona olan ilâhî vahiy hiç bal arısına olan vahiyden daha aşağı olur mu? Bu benî-âdem ki Hak Teâlâ onun hakkında وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ (İsrâ, 17/70) ya'ni "Biz benî-âdemi mükerrem kıldık" buyurur ve bu mükerrimeyeti hasebiyle âlem-i kesâfetten ve esfel-i sâfilînden âlem-i bâlâya ve a'lâ-yı illîyîne gider. Ona olan vahy-i ilâhî hiç bal arısına olan vahiyden daha aşağı olur mu? 1232. "Sana Kevseri verdik"i okumadın mı? Öyle ise niçin kurusun ve susamış kalmışsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1232. "Sana Kevser'i verdik"i okumadın mı? Öyleyse niçin kurusun ve susamış kalmışsın? Yani, Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'de "Biz sana muhakkak Kevser'i verdik" (Kevser, 108/1) buyuruyor. Bunu okumadın mı ve şerefli anlamına nüfuz etmedin mi? Eğer okudun ve anlamını anladın ise, niçin kupkuru bir zühd içinde ve hakikati idrak etmeye susamış bir halde kaldın? Bilinmeli ki, Ruzbihan Baklî (k.s.) hazretleri Tefsîru Arâisü'l-Beyân'ında buyurur ki: "Kevser'den maksat, hakiki kevserdir. Resûl-i Ekrem (a.s.) hazretlerinin Hakk'ın cemâlinin deryasında istiğrakıdır (tamamen batması, kendini kaybetmesidir) ve onun için kalbin kevseri vardır ki, o kalbe ezel ve ebed deryalarından Hakk'ın müşâhedesinin nurlarının nehri akar." İbn Atâ hazretleri, "Risâlet ve nübüvvete ve Hakk'ın rubûbiyetine (Rab oluşuna) ve vahdâniyeti (birliği) ile tekliğine dair marifettir" buyurur; ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri "marifet nuru ve Hakk'ın vahdâniyeti ile tekliğidir" buyurur; ve Ni'metullah Nahcıvânî hazretleri dahi, tefsirinde "Vahdet-i zât (Zât'ın birliği) ve onunla inkişaf (açığa çıkma) ve onun üzerinde vukuf (durma, bilme) ile tahakkuktan (gerçekleşmeden) ibarettir" buyurur. Bunların hepsi Hakk'ın varlığının birliğini ve eşyanın kesretlerinin (çokluklarının) gerçekte meydana gelmeyip vehmedilmiş bir varlıktan ibaret olduğunu idrak etmek anlamından ibarettir. Ve kevser, lügatte "kesret"ten (çokluktan) alınmış olup ilimden ve amelden aşırı derecede çok hayır anlamına almışlardır. Şimdi abidler ve zahitler, amel yönünden zengin iseler de varlığın birliğini ve tekliğini müşâhede zevkiyle idrak etme yönünden fakirdirler ve bu yönden fakir olduklarını da idrak etmeyip, hakikat ehlinin beyan ettikleri marifetler ve hakikatler ile istihfaf (küçümseme) ederler; ve hakikat ehlini Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat sınıfından hariç sayarlar ve eşyanın kesretlerine varlık verdikleri gibi, kendilerine de varlık verirler. Yüksek makamlar sahibi olmaya ve cennette nefislerinin arzu ettiği ilahi nimetlerin elde edilmesine aşıktırlar. Buna göre bunlar fer'den (aslın bir dalı, cüz'ü olmaktan) ibaret olan zahirlere (dış görünüşlere) aşık olup aslın aslı olan Hakk'a aşık olmamış olurlar. Nitekim cenab-ı Pir efendimiz ilerideki beyitlerde ve bundan sonra gelecek olan şerefli şerhte bunların hallerine işaret buyururlar: Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri Kur'ân-ı Kerîm'de إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ (Kevser, 108/1) Ya'ni "Biz sana muhakkak Kevser'i verdik" buyuruyor. Bunu okumadın mı ve ma'nâ-yı şerîfine nüfüz etmedin mi? Eğer okudun ve ma'nâsını anladın ise, niçin kupkuru bir zühd içinde ve hakîkati idrâke teşne ve susamış bir hâlde kaldın? Ma'lûm olsun ki, Ruzbihan Baklî (k.s.) hazretleri Tefsîru Arâisü'l-Beyân'ında buyurur ki: "Kevser'den murâd, kevser-i hakîkîdir. Resûl-i Ekrem hazretlerinin Hakk'ın cemâlinin deryâsında istiğrâkıdır ve onun için kevser-i kalb vardır ki, o kalbe ezel ve ebed deryalarından Hakk'ın müşâhedesinin nûrlarının nehri akar." İbn Atâ hazretleri, "Risâlet ve nübüvvete ve Hakk'ın rubûbiyetine ve vahdâniyeti ile infirâdına ma'rifettir" buyurur; ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri nûr-i ma'rifet ve Hakk'ın vahdâniyeti ile infirâdıdır", buyurur; ve Ni'metullah Nahcıvânî hazretleri dahi, tefsîrinde "Vahdet-i zât ve onunla inkişaf ve onun üzerinde vuküf ile tahakkuktan ibarettir", buyurur. Bunların hepsi vücûd-i Hakk'ın vahdetini ve keserât-ı eşyânın nefsü'l-emrde vâki' olmayıp mevhûm bir varlıktan ibaret olduğunu idrak etmek ma'nâsından ibarettir. Ve kevser, lügatte "kesret"ten me'hûz olup ilimden ve amelden hayr-ı kesîr-i müfrit ma'nâsına almışlardır. İm­di âbidler ve zâhidler, amel cihetinden zengin iseler de vücûdun vahdetini ve infirâdını zevk-ı müşâhede ile idrâk cihetinden fakirdirler ve bu cihetten fakîr olduklarını da müdrik olmayıp, ehl-i hakîkatin beyân ettikleri maârif ve hakāyık ile istihfaf ederler; ve ehl-i hakîkati ehl-i sünnet ve'l-cemâat sınıfından hâriç addederler ve keserât-ı eşyâya vücûd verdikleri gibi, kendilerine de vücûd verirler. Makāmât-ı âliye sahibi olmağa ve cennette nefislerinin iştihâ eylediği niam-i ilahiyyenin tahsîline âşıktırlar. Binâenaleyh bunlar fer'den ibaret olan zavâhire âşık olup aslın aslı olan Hakk'a âşık olmamış olurlar. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz âtîdeki beyitlerde ve bundan sonra gelecek olan sürh-i şerîfte bunların hallerine işaret buyururlar: 1233. Yahud galiba Fir'avn'sun, kevser senin üzerine kan ve nâhoş olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1233. Yahut galiba Firavun'sun, kevser senin üzerine kan ve nahoş olmuştur. Ey dış görünüşe bakan kimse, galiba sen Firavun gibi vehmedilmiş enaniyetinde (benliğinde) boğulmuşsun. Nil nehri Firavun'a kan ve iğrenç olduğu gibi, hakikat ehlinin kevser (bolluk ve bereket) bilgileri de sana Nil gibi iğrenç ve tiksindirici olmuştur. Sana varlığın birliğinden ve varlığın tekliğinden bahsedilse; "Hayır, iki varlık vardır, birisi Hakk'ın varlığı, biri de eşyanın ve benim varlığım!" dersin. Bu sebeple açık şirk ile hastasın. Ey zâhir-bîn olan kimse, gālibâ sen Fir'avn gibi mevhûm olan enâniyetinde müstağraksın, Nil nehri Fir'avn'a kan ve iğrenç olduğu gibi, ehl-i hakîkatin kevser maârifi de sana Nil gibi iğrenç ve müstekreh olmuştur. Sana vücûdun vahdetinden ve varlığın birliğinden bahs olunsa; "Hayır ikidir, birisi Hakk'ın varlığı, biri de eşyânın ve benim varlığım!" dersin. Binâenaleyh şirk-i alenî ile ma'lûlsün. 1234. Tövbe et, âb-ı kevsere boğaz tutmayan her düşmandan bîzar ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1234. Tövbe et, âb-ı kevsere boğaz tutmayan her düşmandan bîzar ol! "Boğaz"dan maksat, isti'dâttır (yatkınlık, kabiliyet). Yani, ey kimse, senin birtakım düşmanların vardır. Bunların en büyüğü senin nefsindir ki, daima Hakk'ın varlığı karşısında kendi varlığını ispat eder ve seni daima Hak yolundan alıkoyup vehmedilmiş hazlar ve lezzetler tarafına çevirir. Ve diğer düşmanlardan birisi de cin şeytanlarıdır; ve diğer düşmanlar da insan şeytanlarıdır ki, bunların hiçbirisinde âb-ı kevser olan ilahi marifetleri ve rabbani hakikatleri içebilecek isti'dâd yoktur. Bunlar seni Hak yoluna yönelmiş bir halde gördükleri zaman, hasetlerinden ve isti'dâdsızlıklarından dolayı senin himmetini ve gayretini kırmaya çalışırlar. Sen bunlardan tövbe ve rücû' et (geri dön) ve insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) tarafına gel! Eğer "Ben insân-ı kâmili ne bileyim?" dersen dikkat et! Zengin olsalar da varlığın birliğini ve tekliğini müşâhede zevkiyle idrak etme açısından fakirdirler ve bu açıdan fakir olduklarını da idrak etmeyip, hakikat ehlinin beyan ettikleri marifetler ve hakikatler ile istihfaf ederler (hafife alırlar); ve hakikat ehlini ehl-i sünnet ve'l-cemâat sınıfından hariç addederler ve eşyanın kesretine (çokluğuna) varlık verdikleri gibi, kendilerine de varlık verirler. Yüksek makamlar sahibi olmağa ve cennette nefislerinin iştah ettiği ilahi nimetlerin tahsiline aşıktırlar. Buna göre bunlar fer'den (cüz'den) ibaret olan zahirlere aşık olup asılın aslı olan Hakk'a aşık olmamış olurlar. Nasıl ki cenâb-ı Pîr efendimiz ilerideki beyitlerde ve bundan sonra gelecek olan şerh-i şerifte bunların hallerine işaret buyururlar: "Boğaz"dan murâd, isti'dâddır. Ya'ni, ey kimse senin birtakım düşmanların vardır. Bunların en büyüğü senin nefsindir ki, dâimâ Hakk'ın varlığı muvâcehesinde, kendi varlığını isbât eder ve seni dâimâ tarîk-ı Hak'tan alıkoyup ve huzûzât ve lezzât-ı mevhûme tarafına çevirir. Ve diğer düşmanlardan birisi de şeyâtîn-i cindir; ve diğer düşmanlar dahi insan şeytanlarıdır ki, bunların hiçbirisinde âb-ı kevser olan maârif-i ilâhiyye ve hakāyık-ı rabbâniyyeyi içebilecek isti'dâd yoktur. Bunlar seni Hak yoluna teveccüh etmiş bir hâlde gördükleri vakit, hasedlerinden ve isti'dâdsızlıklarından nâşî senin himmetini ve gayretini kırmağa çabalarlar. Sen bunlardan tövbe ve rücû' et ve insân-ı kâmil tarafına gel! Eğer ben insân-ı kâmili ne bileyim? dersen dikkat et! zengin iseler de vücûdun vahdetini ve infirâdını zevk-ı müşâhede ile idrâk cihetinden fakirdirler ve bu cihetten fakîr olduklarını da müdrik olmayıp, ehl-i hakîkatin beyân ettikleri maârif ve hakāyık ile istihfaf ederler; ve ehl-i hakîkati ehl-i sünnet ve'l-cemâat sınıfından hâriç addederler ve keserât-ı eşyâya vücûd verdikleri gibi, kendilerine de vücûd verirler. Makāmât-ı âliye sahibi olmağa ve cennette nefislerinin iştihâ eylediği niam-i ilahiyyenin tahsîline âşıktırlar. Binâenaleyh bunlar fer'den ibaret olan zavâhire âşık olup aslın aslı olan Hakk'a âşık olmamış olurlar. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz âtîdeki beyitlerde ve bundan sonra gelecek olan sürh-i şerîfte bunların hallerine işaret buyururlar: 1233. Yahud galiba Fir'avn'sun, kevser senin üzerine kan ve nâhoş olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1233. Yahut galiba Firavun'sun, kevser senin üzerine kan ve nahoş olmuştur. Ey dış görünüşe bakan kimse, galiba sen Firavun gibi vehmedilmiş enaniyetinde (benliğinde) boğulmuşsun. Nil nehri Firavun'a kan ve iğrenç olduğu gibi, hakikat ehlinin kevser (bolluk ve bereket) bilgileri de sana Nil gibi iğrenç ve tiksindirici olmuştur. Sana varlığın birliğinden ve varlığın tekliğinden bahsedilse; "Hayır, iki varlık vardır, birisi Hakk'ın varlığı, biri de eşyanın ve benim varlığım!" dersin. Bu sebeple açık şirk ile hastasın. Ey zâhir-bîn olan kimse, gālibâ sen Fir'avn gibi mevhûm olan enâniyetinde müstağraksın, Nil nehri Fir'avn'a kan ve iğrenç olduğu gibi, ehl-i hakîkatin kevser maârifi de sana Nil gibi iğrenç ve müstekreh olmuştur. Sana vücûdun vahdetinden ve varlığın birliğinden bahs olunsa; "Hayır ikidir, birisi Hakk'ın varlığı, biri de eşyânın ve benim varlığım!" dersin. Binâenaleyh şirk-i alenî ile ma'lûlsün. 1234. Tövbe et, âb-ı kevsere boğaz tutmayan her düşmandan bîzar ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1234. Tövbe et, âb-ı kevsere boğaz tutmayan her düşmandan bîzar ol! "Boğaz"dan kasıt, isti'dâddır (yatkınlık, kabiliyet). Yani, ey kişi, senin birtakım düşmanların vardır. Bunların en büyüğü senin nefsindir ki, daima Hakk'ın varlığı karşısında kendi varlığını ispat eder ve seni daima Hak yolundan alıkoyup vehmedilmiş hazlar ve lezzetler tarafına çevirir. Diğer düşmanlardan birisi de cin şeytanlarıdır; diğer düşmanlar da insan şeytanlarıdır ki, bunların hiçbirisinde âb-ı kevser olan ilâhî marifetleri ve rabbanî hakikatleri içebilecek isti'dâd yoktur. Bunlar seni Hak yoluna yönelmiş bir hâlde gördükleri zaman, kıskançlıklarından ve isti'dâdsızlıklarından dolayı senin himmetini ve gayretini kırmaya çalışırlar. Sen bunlardan tövbe ve geri dönüş yap ve insân-ı kâmil tarafına gel! Eğer ben insân-ı kâmili ne bileyim? dersen dikkat et! "Boğaz"dan murâd, isti'dâddır. Ya'ni, ey kimse senin birtakım düşmanların vardır. Bunların en büyüğü senin nefsindir ki, dâimâ Hakk'ın varlığı muvâcehesinde, kendi varlığını isbât eder ve seni dâimâ tarîk-ı Hak'tan alıkoyup ve huzûzât ve lezzât-ı mevhûme tarafına çevirir. Ve diğer düşmanlardan birisi de şeyâtîn-i cindir; ve diğer düşmanlar dahi insan şeytanlarıdır ki, bunların hiçbirisinde âb-ı kevser olan maârif-i ilâhiyye ve hakāyık-ı rabbâniyyeyi içebilecek isti'dâd yoktur. Bunlar seni Hak yoluna teveccüh etmiş bir hâlde gördükleri vakit, hasedlerinden ve isti'dâdsızlıklarından nâşî senin himmetini ve gayretini kırmağa çabalarlar. Sen bunlardan tövbe ve rücû' et ve insân-ı kâmil tarafına gel! Eğer ben insân-ı kâmili ne bileyim? dersen dikkat et! 1235. Her kimi ki, kevserden kırmızı yüzlü görsen, o Muhammed huyludur, onunla huy tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1235. Her kimi ki, kevserden kırmızı yüzlü görsen, o Muhammed huyludur, onunla huy tut! İlahi marifetleri ve hakikatleri kevser şarabı gibi içip yüzü güleç ve latif olan her kimi görürsen, o kimse, Muhammed (s.a.v.) hazretlerinin yüce ahlakının vârisi olup, o ahlak ile ahlaklanmıştır. Bu sebeple o şerefli zâtın mübarek ahlakını kendine örnek edin! Ve böyle bir kimse insân-ı kâmildir ve hakkıyla mürşiddir. Bilinmeli ki, Hakk yoluna girmek isteyen kimselerden pek çoğu mürşit edinmede aldanmıştır. İmam Gazâlî hazretleri Eyyühe'l-Veled risalesinde mürşidin şu alametlerini beyan buyururlar: "Mürşit olan kimsede makam sevgisi (hubb-i câh) ve mal sevgisi (hubb-i mâl) olmamalı. Takip ettiği yol, silsile halinde ta Resûlullah (s.a.v.) hazretlerine kadar ulaşan basiretli bir kişiye dayanmalı; ve az yemek, az uyumak, az konuşmak, çok namaz kılmak, çok sadaka vermek ve çok oruç tutmak gibi her türlü riyâzâtı çekmiş olmalı; ve sabır ve şükür, tevekkül, yakîn (kesin bilgi), tuma'nînet (kalp huzuru), sehâvet (cömertlik), kanâat, emânet, mal bağışlama (bezl-i mâl), hilm (yumuşak huyluluk), tevazu' ve irfan (bilgelik), sıdk (doğruluk) ve vakār (ağırbaşlılık), hayâ, sükûn (dinginlik) ve teennî (ağırdan alma) ve bunların benzeri güzel ahlak onun yaşam biçimi olmuş olmalı; ve Muhammed (s.a.v.) Efendimiz'in nurlarından bir nur iktibas etmiş bulunmalı; ve kibir ve buhl (cimrilik), hased, hıkd (kin), hırs, tûl-i emel (uzun emeller besleme), hiffet (hafiflik) ve acûllük (acelecilik) gibi kötü ahlaktan arınmış bulunmalı; ve tekellüf ehli (yapmacık davrananlar) ve mutaassıpların (bağnazların) ilminden müstağni (ihtiyaçsız) olmalı. İşte tarikat pirlerinin alametlerinden bazıları zikredildi. Böyle bir kimseye uymak doğru yoldur." Maârif ve hakāyık-ı ilâhiyye kevser şarabını içip yüzü beşûş ve latîf olan her kimi görürsen, o kimse, Muhammed (s.a.v.) hazretlerinin ahlâk-ı seniyyelerinin vârisi olup, o ahlâk ile mütehallık olmuştur. Binâenaleyh o zât-ı şerîfin ahlâk-ı mübarekesini kendine örnek ittihâz et! Ve böyle bir kimse insân-ı kâmildir ve hakkıyla mürşiddir. Ma'lum olsun ki, tarîk-ı Hakk'a sülûk etmek isteyen kimselerden pek çokları mürşid ittihazında aldanmıştır. İmâm-ı Gazâlî hazretleri Eyyühe'l-Veled risâlesinde mürşidin şu alâmetlerini beyân buyururlar: "Mürşid olan kimsede hubb-i câh ve hubb-i mâl olmamalı. Mütâbaatı müteselsilen tâ Resûlullah (s.a.v.) hazretlerine kadar vâsıl olan bir şahs-ı bînâya mütâbaatı bulunmalı; ve az yemek ve az uyumak ve az söylemek ve çok namaz kılmak ve çok sadaka vermek ve çok oruç tutmak gibi her bir riyâzeti çekmiş olmalı; ve sabır ve şükür, tevekkül, yakîn, tuma'nînet, sehâvet, kanâat, emânet, bezl-i mâl, hilm, tevâzu' ve irfan, sıdk u vakār, hayâ, sükûn ve teennî ve bunların emsâli hüsn-i ahlâk onun sîreti olmuş olmalı; ve Muhammed (s.a.v.) Efendimiz'in nûrlarından bir nûr iktibas etmiş bulunmalı; ve kibir ve buhl, hased, hıkd, hırs, tûl-i emel, hiffet ve acûllük gibi ahlâk-ı zemîmeden pâk olmuş bulunmalı; ve mütekelliflerin ve mutaassıbların ilminden müstağnî olmalı. İşte pîrân-ı tarîkatin alâmetlerinden baʻzısı zikrolundu. Böyle bir kimseye iktidâ etmek tarîk-ı savabdır." 1236. Tâ ki hesabda "Ehabballâh" gelesin, zîrâ Ahmed'in ağacındansın, elma onunla beraberdir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1236. Tâ ki hesapta "Allah'ın en sevdiği" olasın, çünkü Ahmed'in ağacındansın, elma onunla beraberdir! "Hisîb", "hesâb" kelimesinin imâle edilmiş hâlidir. Bu şerefli beyitte Ümâme (r.a.) hazretlerinden rivayet edilen "Kim Allah için sever ve Allah için buğz eder ve Allah için verir ve Allah için men' ederse muhakkak onun îmânı kâmil oldu" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Yani, ahlâk-ı Muhammediyye (Hz. Muhammed'in ahlakı) ile ahlaklanmış olan insân-ı kâmilin huyunu edin ve onunla sohbet et ki, Allah için muhabbet eden topluluk arasında sayılasın! Çünkü sen Ahmed (a.s.v.)a mensup olan nübüvvet “Hisîb”, “hesâb” kelimesinin imâle olunmuşudur. Bu beyt-i şerîfte Ümâme (r.a.) hazretlerinden mervî olan من احب لله و ابغض لله و اعطى لله و منع لله فقد استكمل ايمانه Ya'ni. "Kim Allah için sever ve Allah için buğz eder ve Allah için verir ve Allah için men' ederse muhakkak onun îmânı kâmil oldu" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Ya'ni, ahlâk-ı Muhammediyye ile mütehallik olan insân-ı kâmilin huyunu tut ve onunla sohbet et ki, Allah için muhabbet eden tâife arasında sayılasın! Zîrâ sen Ahmed (a.s.v.)a mensûb olan nübüvvet 1235. Her kimi ki, kevserden kırmızı yüzlü görsen, o Muhammed huyludur, onunla huy tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1235. Her kimi ki, kevserden kırmızı yüzlü görsen, o Muhammed huyludur, onunla huy tut! İlahi marifetleri ve hakikatleri kevser şarabı gibi içip yüzü güleç ve latif olan her kimi görürsen, o kimse, Muhammed (s.a.v.) hazretlerinin yüce ahlakının vârisi olup, o ahlak ile ahlaklanmıştır. Bu sebeple o şerefli zâtın mübarek ahlakını kendine örnek edin! Ve böyle bir kimse insân-ı kâmildir ve hakkıyla mürşiddir. Bilinmeli ki, Hakk yoluna girmek isteyen kimselerden pek çoğu mürşit edinmede aldanmıştır. İmam Gazâlî hazretleri Eyyühe'l-Veled risalesinde mürşidin şu alametlerini beyan buyururlar: "Mürşit olan kimsede makam sevgisi (hubb-i câh) ve mal sevgisi (hubb-i mâl) olmamalı. Takip ettiği yol, silsile halinde ta Resûlullah (s.a.v.) hazretlerine kadar ulaşan basiretli bir kişiye dayanmalı; ve az yemek, az uyumak, az konuşmak, çok namaz kılmak, çok sadaka vermek ve çok oruç tutmak gibi her türlü riyâzâtı çekmiş olmalı; ve sabır ve şükür, tevekkül, yakîn (kesin bilgi), tuma'nînet (kalp huzuru), sehâvet (cömertlik), kanâat, emânet, mal bağışlama (bezl-i mâl), hilm (yumuşak huyluluk), tevazu' ve irfan (bilgelik), sıdk (doğruluk) ve vakār (ağırbaşlılık), hayâ, sükûn (dinginlik) ve teennî (ağırdan alma) ve bunların benzeri güzel ahlak onun yaşam biçimi olmuş olmalı; ve Muhammed (s.a.v.) Efendimiz'in nurlarından bir nur iktibas etmiş bulunmalı; ve kibir ve buhl (cimrilik), hased, hıkd (kin), hırs, tûl-i emel (uzun emeller besleme), hiffet (hafiflik) ve acûllük (acelecilik) gibi kötü ahlaktan arınmış bulunmalı; ve tekellüf ehli (yapmacık davrananlar) ve mutaassıpların (bağnazların) ilminden müstağni (ihtiyaçsız) olmalı. İşte tarikat pirlerinin alametlerinden bazıları zikredildi. Böyle bir kimseye uymak doğru yoldur." Maârif ve hakāyık-ı ilâhiyye kevser şarabını içip yüzü beşûş ve latîf olan her kimi görürsen, o kimse, Muhammed (s.a.v.) hazretlerinin ahlâk-ı seniyyelerinin vârisi olup, o ahlâk ile mütehallık olmuştur. Binâenaleyh o zât-ı şerîfin ahlâk-ı mübarekesini kendine örnek ittihâz et! Ve böyle bir kimse insân-ı kâmildir ve hakkıyla mürşiddir. Ma'lum olsun ki, tarîk-ı Hakk'a sülûk etmek isteyen kimselerden pek çokları mürşid ittihazında aldanmıştır. İmâm-ı Gazâlî hazretleri Eyyühe'l-Veled risâlesinde mürşidin şu alâmetlerini beyân buyururlar: "Mürşid olan kimsede hubb-i câh ve hubb-i mâl olmamalı. Mütâbaatı müteselsilen tâ Resûlullah (s.a.v.) hazretlerine kadar vâsıl olan bir şahs-ı bînâya mütâbaatı bulunmalı; ve az yemek ve az uyumak ve az söylemek ve çok namaz kılmak ve çok sadaka vermek ve çok oruç tutmak gibi her bir riyâzeti çekmiş olmalı; ve sabır ve şükür, tevekkül, yakîn, tuma'nînet, sehâvet, kanâat, emânet, bezl-i mâl, hilm, tevâzu' ve irfan, sıdk u vakār, hayâ, sükûn ve teennî ve bunların emsâli hüsn-i ahlâk onun sîreti olmuş olmalı; ve Muhammed (s.a.v.) Efendimiz'in nûrlarından bir nûr iktibas etmiş bulunmalı; ve kibir ve buhl, hased, hıkd, hırs, tûl-i emel, hiffet ve acûllük gibi ahlâk-ı zemîmeden pâk olmuş bulunmalı; ve mütekelliflerin ve mutaassıbların ilminden müstağnî olmalı. İşte pîrân-ı tarîkatin alâmetlerinden baʻzısı zikrolundu. Böyle bir kimseye iktidâ etmek tarîk-ı savabdır." 1236. Tâ ki hesabda "Ehabballâh" gelesin, zîrâ Ahmed'in ağacındansın, elma onunla beraberdir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1236. Hesapta "Allah'ın en sevdiği" olasın, çünkü Ahmed'in ağacındansın, elma onunla beraberdir! "Hisîb", "hesâb" kelimesinin imâle edilmiş şeklidir. Bu şerefli beyitte Ümâme (r.a.) hazretlerinden rivayet edilen "Kim Allah için sever ve Allah için buğz eder ve Allah için verir ve Allah için men' ederse muhakkak onun îmânı kâmil oldu" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani, ahlâk-ı Muhammediyye ile ahlaklanmış olan insân-ı kâmilin huyunu edin ve onunla sohbet et ki, Allah için muhabbet eden topluluk arasında sayılasın! Çünkü sen Ahmed (a.s.v.)a mensup olan nübüvvet ağacından bitmiş bir dalsın ve ledün ilimleri ve ilahi marifetler elması o ağaç ile beraberdir. Bu sebeple sen onun bir dalı olmak itibarıyla o ledün ilimleri meyvesi sende de ortaya çıkar. "Hisîb", "hesâb" kelimesinin imâle olunmuşudur. Bu beyt-i şerîfte Ümâme (r.a.) hazretlerinden mervî olan من احب لله و ابغض لله و اعطى لله و منع لله فقد استكمل ايمانه Ya'ni. "Kim Allah için sever ve Allah için buğz eder ve Allah için verir ve Allah için men' ederse muhakkak onun îmânı kâmil oldu" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Ya'ni, ahlâk-ı Muhammediyye ile mütehallik olan insân-ı kâmilin huyunu tut ve onunla sohbet et ki, Allah için muhabbet eden tâife arasında sayılasın! Zîrâ sen Ahmed (a.s.v.)a mensûb olan nübüvvet ağacından bitmiş bir dalsın ve ulûm-i ledünniyye ve maârif-i ilâhiyye elması o ağaç ile beraberdir. Binâenaleyh sen onun bir dalı olmak i'tibâriyle o ulûm-i ledünniyye meyvesi sende dahi peydâ olur. 1237. Her kimi kevserden dudağı kuru gördün ise, onu da ölüm ve sıtma gibi düşman tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1237. Her kimi kevserden dudağı kuru gördün ise, onu da ölüm ve sıtma gibi düşman tut! Her kimi ki, peygamberlerin ve evliyaların ilimleri olan ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) kevserinden dudağını kuru görür ve onu inkârcı bulur isen, o kimse senin ruhunun ölümü ve sıtmasıdır. Onu ölüm ve sıtma gibi kendine düşman kabul et! Her kimi ki, ulûm-i enbiyâ ve evliyâ olan ulûm-i ledünniyye kevserinden dudağını kuru görür ve onu münkir bulur isen, o kimse senin ruhunun ölümü ve sıtmasıdır. Onu ölüm ve sıtma gibi kendine düşman addet! 1238. Her ne kadar senin baban ve anan ise de; zîrâ o hakikatte senin kanını içicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1238. Her ne kadar senin baban ve anan ise de; çünkü o hakikatte senin kanını içicidir. Birinci mısra yukarıdaki beyte bağlı olan bir cümledir; ve ikinci mısra o cümlenin sebebi ve illetidir. Yani, ilahi bilgilerden ve ledün ilimlerinden (Allah katından gelen gizli ilimler) nasipsiz ve onu inkâr eden her kim senin baban ve anan olsa bile, onu ölüm ve sıtma gibi düşman say! Çünkü o hakikatte seni manen öldürücüdür. Birinci mısra' yukarıki beyte merbût olan bir cümledir; ve ikinci mısra' o cümlenin sebeb ve illetidir. Ya'ni, maârif-i ilâhiyyeden ve ulûm-i ledünniyyeden bî-behre ve onu münkir olan her ne kadar senin baban ve anan olsa bile, onu ölüm ve sıtma gibi düşman addet! Zîrâ o hakîkatte seni ma'nen öldürücüdür. 1239. Bu sîretleri Hakk'ın Halil'inden öğren ki, o evvelâ babasından bîzar oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1239. Bu davranışları Hakk'ın Halil'inden öğren ki, o önce babasından uzaklaştı. Bu şerefli beyitte, Tevbe suresinde bulunan şu ayet-i kerimeye işaret buyrulur: وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لأبيه إلا عَن مَوْعِدَة وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُو لِلَّهِ تَبَرَأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لأَوَّاهُ حَلِيمٌ (Tevbe, 9/114) Yani "İbrahim'in (a.s.) babası için mağfiret dilemesi, ancak daha önce ona 'senin için ben mağfiret dilerim' diye söz vermesinden dolayı idi. Ne zaman ki İbrahim'e (a.s.) babasının Yüce Allah'ın düşmanı olduğu açıkça belirdi, ondan uzaklaştı. Muhakkak İbrahim (a.s.) çok ah eden, kalbi ince ve kendisine eziyet edeni affedici idi." Yani, Allah'ın düşmanından, baban ve anan dahi olsa yüz çevirme özelliğini İbrahim'den (a.s.) öğren ki, o şanlı peygamber, babası Azer'in hak ve hakikate düşman olduğunu gördüğü zaman ondan uzaklaşıp yüz çevirdi. ağacından bitmiş bir dalsın ve ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) ve ilahi marifetler elması o ağaç ile beraberdir. Bu sebeple sen onun bir dalı olmak itibarıyla o ledün ilimleri meyvesi sende de ortaya çıkar. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Tevbe'de olan şu âyet-i kerîmeye işaret buyrulur: وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لأبيه إلا عَن مَوْعِدَة وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُو لِلَّهِ تَبَرَأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لأَوَّاهُ حَلِيمٌ (Tevbe, 9/114) Ya'ni "İbrahim (a.s.)ın babası için mağfiret taleb etmesi ancak mukaddemâ ona senin için ben mağfiret taleb ederim diye va'detmesinden nâşî idi. Vaktaki İbrahim (a.s.) a babasının Allah Teâlâ'nın düşmanı olduğu zâhir oldu ondan vazgeçti. Muhakkak İbrâhim (a.s.) çok âh edici rakîku'l-kalb ve kendine ezâ edeni affedici idi." Ya'ni, Allah'ın düşmanından, baban ve anan dahi olsa yüz çevirmek hasletini İbrahim (a.s.) dan öğren ki, o nebiyy-i zîşan, babası Azer'in, hak ve hakîkate düşman olduğunu gördüğü vakit ondan bîzâr olup yüz çevirdi. ağacından bitmiş bir dalsın ve ulûm-i ledünniyye ve maârif-i ilâhiyye elması o ağaç ile beraberdir. Binâenaleyh sen onun bir dalı olmak i'tibâriyle o ulûm-i ledünniyye meyvesi sende dahi peyda olur. 1237. Her kimi kevserden dudağı kuru gördün ise, onu da ölüm ve sıtma gibi düşman tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1237. Her kimi kevserden dudağı kuru gördün ise, onu da ölüm ve sıtma gibi düşman tut! Her kimi ki, peygamberlerin ve evliyaların ilimleri olan ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) kevserinden dudağını kuru görür ve onu inkârcı bulur isen, o kimse senin ruhunun ölümü ve sıtmasıdır. Onu ölüm ve sıtma gibi kendine düşman kabul et! Her kimi ki, ulûm-i enbiyâ ve evliyâ olan ulûm-i ledünniyye kevserinden dudağını kuru görür ve onu münkir bulur isen, o kimse senin ruhunun ölümü ve sıtmasıdır. Onu ölüm ve sıtma gibi kendine düşman addet! 1238. Her ne kadar senin baban ve anan ise de; zîrâ o hakikatte senin kanını içicidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1238. Her ne kadar senin baban ve anan ise de; çünkü o hakikatte senin kanını içicidir. Birinci mısra, yukarıdaki beyte bağlı olan bir cümledir; ve ikinci mısra o cümlenin sebebi ve illetidir. Yani, ilahi bilgilere ve ledün ilimlerine (Allah katından gelen gizli bilgilere) sahip olmayan ve onu inkâr eden kişi her ne kadar senin baban ve anan olsa bile, onu ölüm ve sıtma gibi düşman say! Çünkü o hakikatte seni manen öldürücüdüdür. Birinci mısra' yukarıki beyte merbût olan bir cümledir; ve ikinci mısra' o cümlenin sebeb ve illetidir. Ya'ni, maarif-i ilâhiyyeden ve ulûm-i ledünniyeden bî-behre ve onu münkir olan her ne kadar senin baban ve anan olsa bile, onu ölüm ve sıtma gibi düşman addet! Zîrâ o hakîkatte seni ma'nen öldürücüdür. 1239. Bu sîretleri Hakk'ın Halil'inden öğren ki, o evvelâ babasından bîzar oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1239. Bu davranışları Hakk'ın Halil'inden öğren ki, o önce babasından uzaklaştı. Bu şerefli beyitte, Tevbe suresinde bulunan şu ayet-i kerimeye işaret buyrulur: وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لأبيه إلا عَن مَوْعِدَة وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُو لِلَّهِ تَبَرَأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لأَوَّاهُ حَلِيمٌ (Tevbe, 9/114) Yani "İbrahim'in (a.s.) babası için mağfiret dilemesi, ancak daha önce ona 'senin için ben mağfiret dilerim' diye söz vermesinden kaynaklanıyordu. Ne zaman ki İbrahim'e (a.s.) babasının Yüce Allah'ın düşmanı olduğu açıkça belirdi, ondan uzaklaştı. Şüphesiz İbrahim (a.s.) çok ah eden, kalbi yumuşak ve kendisine eziyet edeni affedici idi." Yani, Allah'ın düşmanından, baban ve anan dahi olsa yüz çevirme özelliğini İbrahim'den (a.s.) öğren ki, o şanlı peygamber, babası Azer'in hak ve hakikate düşman olduğunu gördüğü zaman ondan uzaklaşıp yüz çevirdi. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Tevbe'de olan şu âyet-i kerîmeye işaret buyrulur: وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لأبيه إلا عَن مَوْعِدَة وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُو لِلَّهِ تَبَرَأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لأَوَّاهُ حَلِيمٌ (Tevbe, 9/114) Ya'ni "İbrahim (a.s.)ın babası için mağfiret taleb etmesi ancak mukaddemâ ona senin için ben mağfiret taleb ederim diye va'detmesinden nâşî idi. Vaktaki İbrahim (a.s.) a babasının Allah Teâlâ'nın düşmanı olduğu zâhir oldu ondan vazgeçti. Muhakkak İbrâhim (a.s.) çok âh edici rakîku'l-kalb ve kendine ezâ edeni affedici idi." Ya'ni, Allah'ın düşmanından, baban ve anan dahi olsa yüz çevirmek hasletini İbrahim (a.s.) dan öğren ki, o nebiyy-i zîşan, babası Azer'in, hak ve hakîkate düşman olduğunu gördüğü vakit ondan bîzâr olup yüz çevirdi. 1240. Tâ ki Hak indinde “Ebğaza lillâh” gelesin! Tâ ki senin üzerine aşkın reşki ta’n tutmasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1240. Tâ ki Hak katında "Allah için buğz eden" olasın! Tâ ki aşkın kıskançlığı sana dil uzatmasın! Yukarıdaki 1236 numaralı beytin açıklamasında zikredilen hadis-i şerife işaret buyrulur. "Dakk", dövmek ve dil uzatmak demektir. Yani, Hakk'ın muradı, dostlarının kulları tarafından sevilmesi ve düşmanlarının sevilmemesidir. Bu sebeple Allah'ı sevenler, O'nun sevdiğini sevmek ve sevmediğinden yüz çevirmek ve ona Allah için buğz etmek zorundadır. Çünkü aşk ve muhabbet denilen anlamda kıskançlık ve gayret vardır; ve o anlam nereye yönelmişse herkesin de o tarafa toplanmasını ister. Yönelmediği tarafa gidenlere onun kıskançlığı ve gayreti darbeler vurmaya başlar; ve ilahi aşk gayretinin vuracağı darbelerin dehşeti açıklamaya muhtaç değildir. Yukarıdaki 1236 numaralı beytin îzâhında mezkûr olan hadîs-i şerîfe işâret buyrulur. “Dakk”, döğmek ve ta’netmek demektir. Ya’ni, Hakk’ın murâdı, dostlarının kulları tarafından sevilmesi ve düşmanlarının sevilmemesidir. Binâenaleyh Allah’ı sevenler, O’nun sevdiğini sevmek ve sevmediğinden yüz çevirmek ve ona Allah için buğz etmek lâzımdır. Zîrâ aşk ve muhabbet denilen ma’nâda kıskançlık ve gayret vardır; ve o ma’nâ nereye müteveccih ise herkesin de o tarafa ictimâ’ını ister. Müteveccih olmadığı tarafa gidenlere onun reşki ve kıskançlığı darbeler vurmağa başlar; ve aşk-ı ilâhî gayretinin vuracağı darbelerin dehşeti muhtâc-ı îzâh değildir. 1241. Sen “lâ” ve “illallah”ı okumadıkça bu yolun açığını bulamazsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1241. Sen "lâ" ve "illallah"ı okumadıkça bu yolun açığını bulamazsın. Bilinmeli ki, "Lâ ilâhe illallah" kelimesinin anlamı "ilâh yoktur, ancak Allah vardır" demektir. Mesnevî şârihi İsmail Ankaravî (kuddise sırru-hû) hazretleri Fâtiha Tefsîri'nde buyurur ki: "İlâh, cins isimlerdendir, hak olsun bâtıl olsun her ma'bûda söylenir. Fakat "Allah", ancak gerçek ma'bûda özgü olan bir isimdir, O'ndan başkasına söylenmez." "İlâh" kelimesinin türemesi hakkında çeşitli görüşler vardır. Bir türemesi de kalbin sükûneti anlamına gelen "eleh" kelimesindendir. Bu durumda "ilâh", "zikriyle kalbin mutmain olup sükûnet bulduğu şey" demek olur. Şimdi bu anlama göre, Allah'tan başkasından her ne şey ile bir insanın kalbi sükûnet bulur ve mutmain olursa, o şey onun ilâhı olmuş olur ki, bunların her birisi birer bâtıl ilâhtır. Bu sebeple bir kimsenin kalbi, Hakk'tan başka olan eşya ile sükûnet bulmuş iken "Lâ ilâhe illallah" dese, bu kimsenin tevhîdi ancak lisânî olur, kalbî olmaz ve onun kalbi lisânını yalanlar. Böyle olunca tevhîd; "lisânî", "fikrî" ve "kalbî" olmak üzere üç derece üzerine olur. Fikir ile lisân birleşir ve fakat kalp Hakk'tan başka şeylerle mutmain olursa, o kimse resmî tevhîd sahibi olan bir mü'mindir ve onun îmânı taklidîdir. Eğer kalbi Hakk'tan başka şeylerle mutmain ve sakin ve fikren tevhîdi inkâr edip lisânen kelime-i tevhîdi zikrederse münâfıktır; ve lisânen dahi inkâr ederse kâfirdir. Fakat kalben Hakk'tan başka şeyleri nefy edip onlara itimadı ve dayanması olmaz ve Ma’lûm olsun ki, “Lâ ilâhe illallah” kelimesinin ma’nâsı “ilâh yoktur, ancak Allah vardır” demektir. Şârih-i Mesnevî İsmâil Ankaravî (kuddise sırru-hû) hazretleri Fâtiha Tefsîri’nde buyurur ki: “İlâh, esmâ-i ecnâsdandır, hak olsun bâtıl olsun her ma’bûda ıtlâk olunur. Fakat “Allah”, ancak ma’bûd-i hakîkîye mahsûs olan bir isimdir, O’ndan başkasına ıtlâk olunmaz.” “İlâh” kelimesinin iştikakı hakkında muhtelif mütâlaalar vardır. Bir iştikakı da sükûnet-i kalb ma’nâsına olan “eleh” kelimesindendir. Bu sûrette “ilâh”, “zikriyle kalbin mutmain olup sükûnet bulduğu şey” demek olur. İm_di bu ma’nâya göre, Allah’ın gayrından her ne şey ile bir insanın kalbi sükûnet bulur ve mutmain olursa, o şey onun ilâhı olmuş olur ki, bunların her birisi birer ilâh-ı bâtıldır. Binâenaleyh bir kimsenin kalbi, Hakk’ın gayrı olan eşyâ ile sükûnet bulmuş iken “Lâ ilâhe illallah” dese, bu kimsenin tevhîdi ancak lisânî olur, kalbî olmaz ve onun kalbi lisânını tekzîb eder. Böyle olunca tevhîd; “lisânî”, “fikrî” ve “kalbî” olmak üzere üç derece üzerine olur. Fikr ile lisân ictimâ eder ve fakat kalb mâsivâ-i Hak ile mutmain olursa, o kimse tevhîd-i resmî sâhibi olan bir mü’mindir ve onun îmânı taklîdîdir. Eğer kalbi mâsivâ-yı Hak ile mutmain ve sâkin ve fikren tevhîdi münkir olup lisânen kelime-i tevhîdi zikr ederse münâfıktır; ve lisânen dahi inkâr ederse kâfirdir. Fakat kalben mâsivâ-yı Hakk’ı nefy edip onlara i’timâdı ve istinâdı olmaz ve 1240. Tâ ki Hak indinde "Ebğaza lillâh" gelesin! Tâ ki senin üzerine aşkın reşki ta'n tutmasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1240. Tâ ki Hak katında "Allah için en sevilmeyen" olasın! Tâ ki aşkın kıskançlığı sana dil uzatmasın! Yukarıdaki 1236 numaralı beytin açıklamasında zikredilen hadis-i şerife işaret edilir. "Dakk", dövmek ve dil uzatmak demektir. Yani, Hakk'ın muradı, dostlarının kulları tarafından sevilmesi ve düşmanlarının sevilmemesidir. Bu sebeple Allah'ı sevenler, O'nun sevdiğini sevmek ve sevmediğinden yüz çevirmek ve ona Allah için buğz etmek (sevmemek) zorundadır. Çünkü aşk ve muhabbet denilen anlamda kıskançlık ve gayret vardır; ve o anlam nereye yönelmişse herkesin de o tarafa toplanmasını ister. Yönelmediği tarafa gidenlere onun kıskançlığı ve hasedi darbeler vurmaya başlar; ve ilahi aşk gayretinin vuracağı darbelerin dehşeti açıklamaya muhtaç değildir. Yukarıdaki 1236 numaralı beytin îzâhında mezkûr olan hadîs-i şerîfe işâret buyrulur. "Dakk", döğmek ve ta'netmek demektir. Ya'ni, Hakk'ın murâdı, dostlarının kulları tarafından sevilmesi ve düşmanlarının sevilmemesidir. Binâenaleyh Allah'ı sevenler, O'nun sevdiğini sevmek ve sevmediğinden yüz çevirmek ve ona Allah için buğz etmek lâzımdır. Zîrâ aşk ve muhabbet denilen ma'nâda kıskançlık ve gayret vardır; ve o ma'nâ nereye müteveccih ise herkesin de o tarafa ictimâ'ını ister. Müteveccih olmadığı tarafa gidenlere onun reşki ve kıskançlığı darbeler vurmağa başlar; ve aşk-ı ilâhî gayretinin vuracağı darbelerin dehşeti muhtâc-ı îzâh değildir. 1241. Sen "la" ve "illallah'ı okumadıkça bu yolun açığını bulamazsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1241. Sen "la" ve "illallah"ı okumadıkça bu yolun açığını bulamazsın. Bilinmeli ki, "Lâ ilahe illallah" kelimesinin anlamı "İlâh yoktur, ancak Allah vardır" demektir. Mesnevî şârihi İsmail Ankaravî (kuddise sirruhû) hazretleri Fâtiha Tefsîri'nde buyurur ki: "İlâh, cins isimlerdendir, hak olsun bâtıl olsun her ma'buda uygulanır. Fakat "Allah", ancak gerçek ma'buda özgü olan bir isimdir, O'ndan başkasına uygulanmaz." "İlâh" kelimesinin türemesi hakkında çeşitli görüşler vardır. Bir türemesi de kalbin sükûneti anlamına gelen "eleh" kelimesindendir. Bu durumda "ilâh", "zikriyle kalbin mutmain olup sükûnet bulduğu şey" demek olur. Şimdi bu anlama göre, Allah'tan başkasından her ne şey ile bir insanın kalbi sükûnet bulur ve mutmain olursa, o şey onun ilâhı olmuş olur ki, bunların her birisi birer bâtıl ilâhtır. Bu sebeple bir kimsenin kalbi, Hakk'tan başka olan eşya ile sükûnet bulmuş iken "Lâ ilâhe illallah" dese, bu kimsenin tevhidi ancak lisânî olur, kalbî olmaz ve onun kalbi lisanını yalanlar. Böyle olunca tevhid; "lisânî", "fikrî" ve "kalbî" olmak üzere üç derece üzerine olur. Fikir ile lisan birleşir ve fakat kalp Hak'tan başka şeylerle mutmain olursa, o kimse resmî tevhid sahibi olan bir mümindir ve onun imanı taklidîdir. Eğer kalbi Hak'tan başka şeylerle mutmain ve sakin ve fikren tevhidi inkâr edip lisanen kelime-i tevhidi zikrederse münafıktır; ve lisanen dahi inkâr ederse kâfirdir. Fakat kalben Hak'tan başka şeyleri nefyedip onlara güveni ve dayanması olmaz ve fikren kabul ve lisanen kelime-i tevhidi zikrederse bu kimse kâmil iman sahibidir; ve ancak Hak yolunu açık ve belirgin bir şekilde bulmuş olan bu kimsedir. Bu sebeple şerefli beyitte "Lâ ilâhe illallah"ı okumak bu son anlama göredir; ve böyle bir kimse sadık bir Hakk Yolcusu'dur. O âşıkın hikâyesidir ki, kendi ma'şûkuna kendisinin hizmetlerini ve vefalarını ve uzun gecelerde yattığı yerlerden yanlarının uzaklaşmasını ve bî-nevâlığını ve uzun günlerde ciğerinin susamışlığını sayardı ve derdi ki: "Ben bundan başkasını bilmiyorum. Eğer başka hizmet varsa beni irşâd et ki her ne buyurursan itaatkârım. Eğer Halil (a.s.) gibi ateşe gitmek ve eğer Yûnus (a.s.) gibi denizde timsahın ağzına düşmek ve eğer Circis (a.s.) gibi yetmiş kere ölmek ve eğer Şuayb (a.s.) gibi ağlamaktan âmâ olmak olsa bile. Ve peygamberlerin (aleyhimü's-selâm) vefasına ve can oyunculuğuna ise sayı yoktur; ve ma'şûkun ona cevabı Bu şerefli şerhte "ma'şûk"tan maksat, Hak'tır ve "âşık"tan maksat, âbid ve zâhid olan Hak yolunun Hakk Yolcusu'dur. Şerefli şerhin metninde zikredilen تتجافى جنوبهم عَنِ الْمَضَاجِعِ يدعون ربهم خوفًا وطمعًا (Secde, 32/16) ibaresi Secde sûresinde yer alan âyet-i kerîmedir ki şerefli anlamı: "Vücutlarını yataklarından ayırıp Rablerinin azabından korkarak ve rahmetini umarak dua ederler" demek olur ki, âbid ve zâhid olan sülûk ehlinin hâli budur. Onlar gece sıcak yataklarından kalkıp kış günleri soğuk sular ile abdestlerini alıp ve teheccüd namazlarını kılıp ilâhî azaptan kurtuluşlarını ve rahmete ve rahatlığa nailiyetlerini Hak'tan niyaz ederler. Halbuki azap korkusu ve rahatlığa nailiyet umudu, nefse olan muhabbetten kaynaklanır ve İbrahim Halil ve Yûnus ve Circis ve Şuayb (aleyhimü's-selâm)ın kıssaları tefsirlerde geçtiğinden burada zikri uzun olur. Ma'lûm olsun ki, “Lâ ilahe illallah" kelimesinin ma'nâsı “İlâh yoktur, ancak Allah vardır" demektir. Şârih-i Mesnevî İsmail Ankaravî (kuddise sirruhû) hazretleri Fâtiha Tefsîri'nde buyurur ki: "İlâh, esmâ-i ecnâsdandır, hak olsun bâtıl olsun her ma'bûda ıtlâk olunur. Fakat "Allah", ancak ma'bûd-i hakîkîye mahsûs olan bir isimdir, O'ndan başkasına ıtlâk olunmaz.” “İlâh" kelimesinin iştikākı hakkında muhtelif mütâlaalar vardır. Bir iştikākı da sükûnet-i kalb ma'nâsına olan "eleh" kelimesindendir. Bu sûrette "ilâh", "zikriyle kalbin mutmain olup sükûnet bulduğu şey" demek olur. İmdi bu ma'nâya göre, Allah'ın gayrından her ne şey ile bir insanın kalbi sükûnet bulur ve mutmain olursa, o şey onun ilâhı olmuş olur ki, bunların her birisi birer ilâh-ı bâtıldır. Binâenaleyh bir kimsenin kalbi, Hakk'ın gayrı olan eşyâ ile sükûnet bulmuş iken "Lâ ilâhe illallah" dese, bu kimsenin tevhîdi ancak lisânî olur, kalbî olmaz ve onun kalbi lisânını tekzîb eder. Böyle olunca tevhîd; "lisânî", "fikrî" ve "kalbî" olmak üzere üç derece üzerine olur. Fikr ile lisân ictimâ eder ve fakat kalb mâsivâ-i Hak ile mutmain olursa, o kimse tevhîd-i resmî sahibi olan bir mü'mindir ve onun îmânı taklîdîdir. Eğer kalbi mâsivâ-yı Hak ile mutmain ve sâkin ve fikren tevhîdi münkir olup lisânen kelime-i tevhîdi zikr ederse münâfıktır; ve lisânen dahi inkâr ederse kâfirdir. Fakat kalben mâsivâ-yı Hakk'ı nefy edip onlara i'timâdı ve istinadı olmaz ve fikren kabûl ve lisânen kelime-i tevhîdi zikr ederse bu kimse îmân-ı kâmil sahibidir; ve ancak Hak yolunu açık ve vâzıh bir sûrette bulmuş olan bu kimsedir. Binâenaleyh beyt-i şerîfte "Lâ ilâhe illallâh"ı okumak bu son ma'nâya göredir; ve böyle bir kimse sâlik-i sâdıktır. O âşıkın hikâyesidir ki, kendi ma'şûkuna kendisinin hizmetlerini ve vefâlarını ve uzun gecelerde yattığı yerlerden yanlarının tebâudunu ve bî-nevâlığını ve uzun günlerde ciğeri susamışlığını sayardı ve derdi ki: "Ben bundan başkasını bilmiyorum. Eğer başka hizmet varsa beni irşâd et ki her ne buyurur isen münkādım. Eğer Halil (a.s.) gibi ateşe gitmek ve eğer Yûnus (a.s.) gibi denizde timsahın ağzına düşmek ve eğer Circis (a.s.) gibi yetmiş kere ölmek ve eğer Şuayb (a.s.) gibi ağlamaktan a'mâ olmak olsa bile. Ve enbiyâ (aleyhimü's-selâm)ın vefâsına ve can oyunculuğuna ise sayı yoktur; ve ma'şûkun ona cevabı Bu sürh-ı şerîfte "ma'şûk"tan murâd, Hak'tır ve "âşık"tan murâd, âbid ve zâhid olan tarîk-ı Hak sâlikidir. Sürh-ı şerîfin metninde mezkûr olan تتجافى جنوبهم عَنِ الْمَضَاجِعِ يدعون ربهم خوفًا وطمعًا (Secde, 32/16) ibâresi sûre-i Secde'de vâ-ki' olan âyet-i kerîmedir ki ma'nâ-yı şerîfi: "Vücûdlarını yataklarından ayırıp Rablerinin azabından korkarak ve rahmetini tama' ederek duâ ederler" de-mek olur ki, âbid ve zâhid olan ehl-i sülükün hâli budur. Onlar gece sıcak ya- fikren kabûl ve lisânen kelime-i tevhîdi zikr ederse bu kimse îmân-ı kâmil sahibidir; ve ancak Hak yolunu açık ve vâzıh bir sûrette bulmuş olan bu kimsedir. Binâenaleyh beyt-i şerîfte "Lâ ilâhe illallâh"ı okumak bu son ma'nâya göredir; ve böyle bir kimse sâlik-i sâdıktır. O âşıkın hikâyesidir ki, kendi ma'şûkuna kendisinin hizmetlerini ve vefâlarını ve uzun gecelerde yattığı yerlerden yanlarının tebâudunu ve bî-nevâlığını ve uzun günlerde ciğeri susamışlığını sayardı ve derdi ki: "Ben bundan başkasını bilmiyorum. Eğer başka hizmet varsa beni irşâd et ki her ne buyurur isen münkādım. Eğer Halil (a.s.) gibi ateşe gitmek ve eğer Yûnus (a.s.) gibi denizde timsahın ağzına düşmek ve eğer Circis (a.s.) gibi yetmiş kere ölmek ve eğer Şuayb (a.s.) gibi ağlamaktan a'mâ olmak olsa bile. Ve enbiyâ (aleyhimü's-selâm)ın vefâsına ve can oyunculuğuna ise sayı yoktur; ve ma'şûkun ona cevabı Bu sürh-ı şerîfte "ma'şûk"tan murâd, Hak'tır ve "âşık"tan murâd, âbid ve zâhid olan tarîk-ı Hak sâlikidir. Sürh-ı şerîfin metninde mezkûr olan تتجافى جنوبهم عَنِ الْمَضَاجِعِ يدعون ربهم خوفًا وطمعًا (Secde, 32/16) ibâresi sûre-i Secde'de vâ-ki' olan âyet-i kerîmedir ki ma'nâ-yı şerîfi: "Vücûdlarını yataklarından ayırıp Rablerinin azabından korkarak ve rahmetini tama' ederek duâ ederler" de-mek olur ki, âbid ve zâhid olan ehl-i sülükün hâli budur. Onlar gece sıcak ya- taklarından kalkıp kış günleri soğuk sular ile abdestlerini alıp ve teheccüd namazlarını kılıp azâb-ı ilâhîden halâslarını ve rahmete ve râhata nâiliyetlerini Hak'tan niyâz ederler. Halbuki azâb korkusu ve râhata nâiliyet tama'ı, nefse olan muhabbetten neş'et eder ve İbrâhim Halîl ve Yûnus ve Circîs ve Şuayb (aleyhimü's-selâm)ın kıssaları tefsîrlerde münderic olduğundan burada zikri uzun olur. 1242. O bir âşık kendi yârinin huzurunda, kendinin hizmetinden ve işinden saydı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1242. O bir âşık, kendi sevgilisinin huzurunda, kendisinin hizmetinden ve işinden saydı. 1243. Dedi ki: "Senin için böyle ve öyle yaptım. Bu cenkte oklar ve mızraklar yedim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1243. Dedi ki: "Senin için böyle ve öyle yaptım. Bu savaşta oklar ve mızraklar yedim." Bu yüce beyitte, Hakk Yolcusu kulun mücâhedât (nefisle mücadeleler) ve riyâzâtını (nefsî perhizler) yüce dergâha sayıp döktüğüne işaret buyrulur. Bu beyt-i şerîfte sâlik-i abidin mücâhedât ve riyâzâtını dergâh-ı izzete sayıp döktüğüne işâret buyrulur. 1244. "Mal gitti ve kuvvet gitti ve nam gitti; senin aşkından benim üzerime birçok muradsızlıklar vāki' oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1244. "Mal gitti ve kuvvet gitti ve nam gitti; senin aşkından benim üzerime birçok muratsızlıklar meydana geldi." Yani, "Ey sevgilim, وَأَنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ (Bakara, 2/195) yani 'Allah yolunda malınızı harcayın' buyurdun; malımı dağıttım, elimde hiçbir şey kalmadı. Nefsimi terbiye etmek için riyâzât (nefsî perhizler) yapıp az yedim, az uyudum, kuvvetim gitti. Kibir ve azameti nefsimden defetmek için halkın gözünde kendimi zelil ettim ve namım ve şerefim gitti. Sözün özü, senin aşkından dolayı bana birçok dünyevî muratsızlıklar meydana geldi." Ya'ni, "Ey ma'şukum وَأَنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ (Bakara, 2/195) ya'ni "Allah yolunda malınızı infâk ediniz" buyurdun; malımı dağıttım, elimde bir şey kalmadı. Terbiye-i nefsim için riyâzet yapıp az yedim, az uyudum, kuvvetim gitti. Kibir ve azameti nefsimden def' için enzâr-ı halkta kendimi zelîl ettim ve nâm ve şerefim gitti. Velhâsıl senin aşkından dolayı bana birçok dünyevî muradsızlıklar vaki' oldu." 1245. "Hiçbir sabah beni uyumuş veyahud gülücü bulmadı. Hiçbir akşam beni ser ü sâmânlı bulmadı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1245. "Hiçbir sabah beni uyumuş veya gülen bulmadı. Hiçbir akşam beni kuvvetli ve rahat bulmadı." "Ser", burada "kuvvet" ve "sâmân", sükûnet ve rahatlık ve "bâ-ser ü sâmân", kuvvetli ve rahat demektir. "Ser", burada "kuvvet" ve "sâmân”, sükûn ve ârâm ve "bâ-ser ü sâmân", kuvvetli ve rahatlı demek olur. 1246. O şey ki o, acıdan ve derdden içmiş idi, o onu tafsil ile bir bir saydı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1246. O şey ki o, acıdan ve dertten içmiş idi, o onu ayrıntısıyla tek tek saydı. yataklarından kalkıp kış günleri soğuk sular ile abdestlerini alıp ve teheccüd namazlarını kılarak ilâhî azaptan kurtuluşlarını ve rahmete ve rahatlığa erişmelerini Hak'tan niyaz ederler. Halbuki azap korkusu ve rahatlığa erişme tamahı, nefse olan sevgiden kaynaklanır ve İbrahim Halil, Yunus, Circis ve Şuayb (a.s.)'ın kıssaları tefsirlerde yer aldığından burada zikri uzun olur. taklarından kalkıp kış günleri soğuk sular ile abdestlerini alıp ve teheccüd namazlarını kılıp azâb-ı ilâhîden halâslarını ve rahmete ve râhata nâiliyetlerini Hak'tan niyâz ederler. Halbuki azâb korkusu ve râhata nâiliyet tama'ı, nefse olan muhabbetten neş'et eder ve İbrâhim Halîl ve Yûnus ve Circîs ve Şuayb (aleyhimü's-selâm)ın kıssaları tefsîrlerde münderic olduğundan burada zikri uzun olur. 1242. O bir âşık kendi yârinin huzurunda, kendinin hizmetinden ve işinden saydı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1242. O bir âşık, kendi sevgilisinin huzurunda, kendisinin hizmetinden ve işinden saydı. 1243. Dedi ki: "Senin için böyle ve öyle yaptım. Bu cenkte oklar ve mızraklar yedim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1243. Dedi ki: "Senin için böyle ve öyle yaptım. Bu savaşta oklar ve mızraklar yedim." Bu yüce beyitte, Hakk Yolcusu kulun mücâhedât (nefisle mücadeleler) ve riyâzâtını (nefsî perhizler) yüce dergâha sayıp döktüğüne işaret buyrulur. Bu beyt-i şerîfte sâlik-i abidin mücâhedât ve riyâzâtını dergâh-ı izzete sayıp döktüğüne işâret buyrulur. 1244. "Mal gitti ve kuvvet gitti ve nam gitti; senin aşkından benim üzerime birçok muradsızlıklar vāki' oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1244. "Mal gitti ve kuvvet gitti ve nam gitti; senin aşkından benim üzerime birçok muratsızlıklar meydana geldi." Yani, "Ey maşukum, وَأَنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ (Bakara, 2/195) yani "Allah yolunda malınızı infak ediniz" buyurdun; malımı dağıttım, elimde bir şey kalmadı. Nefsimi terbiye etmek için riyâzât (nefsî perhizler) yapıp az yedim, az uyudum, kuvvetim gitti. Kibir ve azameti nefsimden defetmek için halkın gözünde kendimi zelil ettim ve nam ve şerefim gitti. Sözün özü, senin aşkından dolayı bana birçok dünyevî muratsızlıklar meydana geldi." Ya'ni, "Ey ma'şûkum وَأَنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ (Bakara, 2/195) ya'ni "Allah yolunda malınızı infâk ediniz" buyurdun; malımı dağıttım, elimde bir şey kalmadı. Terbiye-i nefsim için riyâzet yapıp az yedim, az uyudum, kuvvetim gitti. Kibir ve azameti nefsimden def' için enzâr-ı halkta kendimi zelîl ettim ve nâm ve şerefim gitti. Velhâsıl senin aşkından dolayı bana birçok dünyevî muradsızlıklar vaki' oldu." 1245. "Hiçbir sabah beni uyumuş veyahud gülücü bulmadı. Hiçbir akşam beni ser ü sâmânlı bulmadı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1245. "Hiçbir sabah beni uyumuş veya gülen bulmadı. Hiçbir akşam beni kuvvetli ve rahat bulmadı." "Ser", burada "kuvvet" ve "sâmân", sükûnet ve rahatlık ve "bâ-ser ü sâmân", kuvvetli ve rahat demektir. "Ser", burada "kuvvet" ve "sâmân”, sükûn ve ârâm ve "bâ-ser ü sâmân", kuvvetli ve rahatlı demek olur. 1246. O şey ki o, acıdan ve derdden içmiş idi, o onu tafsil ile bir bir saydı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1246. O şey ki o, acıdan ve dertten içmiş idi, o onu ayrıntısıyla bir bir saydı. Yani, âşık hayatında çektiği acıları ve zorlukları, ayrıntılarıyla beraber maşukuna bir bir sayıp döktü. "Dürd", tortu demektir ki, burada zahmet ve zorluktan kinayedir. Ya'ni, âşık hayatında çektiği acıları ve meşakkatleri, tafsîlâtıyle beraber ma'şûkuna bir bir saydı döktü. "Dürd", tortu demektir ki, burada zahmet ve meşakkatten kinâyedir. 1247. Bir minnet için değil, belki muhabbetin sıdkı üzerine yüz şuhûd gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1247. Bir minnet için değil, aksine muhabbetin doğruluğu üzerine yüz şahit gösterdi. Yani, âşıkın bunları sayıp dökmesi, maşukunun kendisine minnettar kalması için değildi; aksine maşukuna karşı olan muhabbetinin doğruluğunu ispat etmek üzere birçok şahitler göstermiş olmak içindi. Ya'ni, âşıkın bunları sayıp dökmesi, ma'şûkunun kendisine minnetdâr kalması için değil idi; belki ma'şûkuna karşı olan muhabbetinin doğruluğunu isbât etmek üzere birçok şâhidler göstermiş olmak için idi. 1248. Âkillere bir işâret kâfi olur; âşıkların ondan dolayı susamışlığı ne vakit gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1248. Akıl sahiplerine bir işaret yeterlidir; âşıkların ondan dolayı susamışlığı ne zaman gider? Yani, ben söylediğim bu sözleri akıl mertebesinden söylüyorum; ve akıl mertebesinde akıl sahiplerine iddiayı ispat etmek için bir söz ve bir delil yeterlidir. Aşk mertebesinde ise, söz ile susuzluk gitmez ve söz âşıkları kandırmaz. Bu beyit âşığın dilinden olduğuna göre böyledir. Hazret-i Pîr'in dilinden olduğuna göre âşıkın ve akıl sahibinin hâlini tasvirdir. Yani, akıl sahipleri sözlerini uzatmazlar, âşıklar ise çok söylerler. Bu sebeple bizim âşık da maşukuna hitaben sözünü uzattı durdu demek olur. Ya'ni, ben söylediğim bu sözleri akıl mertebesinden söylüyorum; ve akıl mertebesinde âkillere isbât-ı müddeâ için bir söz ve bir delîl kifâyet eder. Aşk mertebesinde ise, söz ile susuzluk gitmez ve söz âşıkları kandırmaz. Bu beyt âşıkın lisânından olduğuna göre böyledir. Hazret-i Pîrin lisânından olduğuna göre âşıkın ve âkilin hâlini tasvîrdir. Ya'ni, âkiller sözlerini uzatmazlar âşıklar ise çok söylerler. Binâenaleyh bizim âşık dahi ma'şûka hitâben sözünü uzattı durdu demek olur. 1249. Usanmaksızın söylemeyi tekrar eder; balık sâf su için ne vakit bir işâretten kanâat eder?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1249. Usanmaksızın söylemeyi tekrar eder; balık saf su için ne zaman bir işaretten kanaat eder? (Ez zülâl)deki (ez) ta'lîl (sebep bildirme) anlamındadır. Yani, âşık bıkmaksızın sözünü uzatır ve tekrar eder durur, aşktan bir işarete kanaat etmez. Nasıl ki balık saf su için bir işarete, yani az bir miktara kanaat etmez. (از زلال) deki (از) ta'lîl ma'nâsınadır. Ya'ni, âşık bıkmaksızın sözünü uzatır ve tekrâr eder durur, aşktan bir işârete kanâat etmez. Nitekim balık sâf su için bir işârete ya'ni az bir mikdâra kanâat etmez. 1250. "Bir söz söylemedim!" diye şikâyet içinde. O eski dertden yüz söz söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1250. "Bir söz söylemedim!" diye şikâyet içinde. O eski dertten yüz söz söyledi. Bu bizim âşık da maşukuna karşı birçok sözler söylediği hâlde, "Hâlimden bir söz söylemiş olmadım!" diyerek kendisinin eskiden beri devam eden ayrılığından ve uzaklığından birçok sözler söyledi. Yani, âşık hayatında çektiği acıları ve zorlukları, ayrıntılarıyla beraber maşukuna bir bir sayıp döktü. "Dürd", tortu demektir ki, burada zahmet ve meşakkatten kinayedir (üstü kapalı anlatım). Bu bizim âşık dahi ma'şûkuna karşı birçok sözler söylediği hâlde, "Hâlimden bir söz söylemiş olmadım!" diyerek kendinin eskiden beri devâm eden firâkından ve ayrılığından birçok sözler söyledi. Ya'ni, âşık hayatında çektiği acıları ve meşakkatleri, tafsîlâtıyle beraber ma'şûkuna bir bir saydı döktü. “Dürd", tortu demektir ki, burada zahmet ve meşakkatten kinâyedir. 1247. Bir minnet için değil, belki muhabbetin sıdkı üzerine yüz şuhûd gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1247. Bir minnet için değil, aksine muhabbetin doğruluğu üzerine yüz şahit gösterdi. Yani, âşıkın bunları sayıp dökmesi, maşukunun kendisine minnettar kalması için değildi; aksine maşukuna karşı olan muhabbetinin doğruluğunu ispat etmek üzere birçok şahitler göstermiş olmak içindi. Ya'ni, âşıkın bunları sayıp dökmesi, ma'şûkunun kendisine minnetdar kalması için değil idi; belki ma'şûkuna karşı olan muhabbetinin doğruluğunu isbât etmek üzere birçok şâhidler göstermiş olmak için idi. 1248. Akıllere bir işaret kafi olur; âşıkların ondan dolayı susamışlığı ne vakit gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1248. Akıllara bir işaret yeterli olur; âşıkların ondan dolayı susamışlığı ne zaman gider? Yani, ben söylediğim bu sözleri akıl mertebesinden söylüyorum; ve akıl mertebesinde akıllara iddiayı ispat etmek için bir söz ve bir delil yeterlidir. Aşk mertebesinde ise, söz ile susuzluk gitmez ve söz âşıkları kandırmaz. Bu beyit âşığın dilinden olduğuna göre böyledir. Hazret-i Pîr'in dilinden olduğuna göre âşığın ve akıllının hâlini tasvirdir. Yani, akıllılar sözlerini uzatmazlar, âşıklar ise çok söylerler. Bu sebeple bizim âşık dahi maşukuna hitaben sözünü uzattı durdu demek olur. Ya'ni, ben söylediğim bu sözleri akıl mertebesinden söylüyorum; ve akıl mertebesinde akıllere isbât-ı müddeâ için bir söz ve bir delîl kifayet eder. Aşk mertebesinde ise, söz ile susuzluk gitmez ve söz âşıkları kandırmaz. Bu beyt âşıkın lisânından olduğuna göre böyledir. Hazret-i Pîrin lisânından olduğuna göre âşıkın ve âkılin hâlini tasvîrdir. Ya'ni, âkıller sözlerini uzatmazlar âşıklar ise çok söylerler. Binâenaleyh bizim âşık dahi ma'şûka hitâben sözünü uzattı durdu demek olur. 1249. Usanmaksızın söylemeyi tekrar eder; balık saf su için ne vakit bir işâretten kanâat eder?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1249. Usanmaksızın söylemeyi tekrar eder; balık saf su için ne vakit bir işaretten kanaat eder? (Ez zülâl)deki (ez) ta'lil (sebep bildirme) anlamındadır. Yani, âşık bıkmaksızın sözünü uzatır ve tekrar eder durur, aşktan bir işarete kanaat etmez. Nitekim balık saf su için bir işarete yani az bir miktara kanaat etmez. (از زلال) deki (از) ta'lil ma'nasınadır. Ya'ni, âşık bıkmaksızın sözünü uzatır ve tekrar eder durur, aşktan bir işârete kanâat etmez. Nitekim balık sâf su için bir işârete ya'ni az bir mikdâra kanâat etmez. 1250. "Bir söz söylemedim!" diye şikâyet içinde. O eski derdden yüz söz söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1250. "Bir söz söylemedim!" diye şikâyet içinde. O eski dertten yüz söz söyledi. Bu bizim âşık da maşukuna karşı birçok sözler söylediği hâlde, "Hâlimden bir söz söylemiş olmadım!" diyerek kendisinin eskiden beri devam eden ayrılığından ve uzaklığından birçok sözler söyledi. Bu bizim âşık dahi ma'şûkuna karşı birçok sözler söylediği hâlde, “Hâlimden bir söz söylemiş olmadım!" diyerek kendinin eskiden beri devam eden firâkından ve ayrılığından birçok sözler söyledi. 1251. Onun bir ateşi var idi, bilmezdi ki nedir; fakat şem' gibi onun harâretinden ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1251. Onun bir ateşi vardı, ne olduğunu bilmezdi; fakat mum gibi onun hararetinden ağladı. Âşığın içinde bir ateş vardı, fakat bu ateşin kaynağını ve niteliğini ne olduğunu bilmezdi. Bu bilgisizliğiyle birlikte, bir mumun hararetten eriyerek damlalar döktüğü gibi gözlerinden yaş dökerek ağlardı. Âşıkın bâtınında bir ateş var idi, fakat bu ateşin menşeini ve mâhiyetini bilmezdi ki nedir. Bu bilgisizliği ile berâber, bir mumun harâretten eriyerek damlalar döktüğü gibi gözlerinden yaş dökerek ağlardı. 1252. Ma'şûk dedi, "Bunun hepsini yaptın; ve fakat kulağını geniş aç ve iyi anla!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1252. Maşuk dedi ki, "Bunun hepsini yaptın; fakat kulağını geniş aç ve iyi anla!" 1253. "Zîrâ o şey ki aşkın ve vilânın aslının aslıdır, onu yapmadın ve bunu ki yaptın, fer'lerdir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1253. "Çünkü o şey ki aşkın ve vilânın (Allah'a yakınlık ve dostluğun) aslının aslıdır, onu yapmadın ve bunu ki yaptın, fer'lerdir (tali şeylerdir)." "Vilâ", muhabbet anlamındadır. Yani, sadık Hakk yolcusunun gerçek maşuka karşı ibadetlerinden, amellerinden, mücahede ve riyâzâtından (nefsî perhizlerinden) sayıp dökmesine ve daha ne emredersen yapayım demesine gerçek maşuk tarafından cevaben buyrulur ki: "Evet bu sayıp döktüğün şeylerin hepsini yaptın. Gece uyumadın birçok namazlar kıldın, oruçlar tuttun, nefsinin hazzına muhalefet ettin. Fakat iyi dinle ki, bu yaptığın şeylerin hepsi asıl değil, birtakım fer'lerden ibaret idi. Asıl yapılacak şey aslın aslı olan şey idi ki onu yapmadın." “Vilâ”, muhabbet ma'nâsınadır. Ya'ni, sâlik-i sâdıkın ma'şûk-ı hakîkîye karşı ibâdetinden ve amellerinden ve mücâhede ve riyâzetlerinden sayıp dökmesine ve daha ne emredersen yapayım demesine ma'şûk-ı hakîkî tarafından cevâben buyrulur ki: “Evet bu sayıp döktüğün şeylerin hepsini yaptın. Gece uyumadın birçok namazlar kıldın, oruçlar tuttun, nefsinin hazzına muhâlefet ettin. Fakat iyi dinle ki, bu yaptığın şeylerin hepsi asıl değil, birtakım fer'lerden ibâret idi. Asıl yapılacak şey aslın aslı olan şey idi ki onu yapmadın.” 1254. O âşık ona dedi ki: "O asıl nedir?" Dedi: "Onun aslı ölmektir ve yokluktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1254. O âşık ona dedi ki: "O asıl nedir?" Dedi: "Onun aslı ölmektir ve yokluktur." 1255. "Sen hepsini yaptın, ölmedin, dirisin. Âgâh ol, eğer can oynayıcı yâr isen öl!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1255. "Sen hepsini yaptın, ölmedin, dirisin. Uyanık ol, eğer canını ortaya koyan bir sevgili isen öl!" Yani, "Ey âşık, benim karşımda yapılacak şey canına olan sevgiden vazgeçmekti, sen ise henüz canının derdindesin. Eğer canını ortaya koyan ve benim aşkım için can feda eden isen öl!" Bilinmeli ki, şerefli beyitteki "öl" emri, zorunlu ve doğal ölümle öl demek değildir. Aksine, benim aşkım uğruna kendi canına karşı kayıtsız ol demektir. Çünkü aşk ve sevgi bölünme kabul etmez. Ya'ni, “Ey âşık, benim karşımda yapılacak şey canına olan muhabbetten vazgeçmek idi, sen ise henüz canının kaydındasın. Eğer can oynayıcı ve benim aşkım için can fedâ edici isen öl!” Ma'lûm olsun ki, beyt-i şerîfteki “öl” emri mevt-i ıztırârî ve tabîî ile öl, demek değildir. Belki benim aşkımın uğrunda kendi canına karşı lâkayd ol, demektir. Zîrâ aşk ve muhabbet inkısâm ka- 1251. Onun bir ateşi var idi, bilmez ki nedir; fakat şem' gibi onun harâretinden ağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1251. Onun bir ateşi vardı, ne olduğunu bilmezdi; fakat mum gibi onun hararetinden ağladı. Aşığın iç dünyasında bir ateş vardı, fakat bu ateşin kaynağını ve niteliğini bilmezdi. Bu bilgisizliği ile birlikte, bir mumun hararetten eriyerek damlalar döktüğü gibi gözlerinden yaş dökerek ağlardı. Aşıkın bâtınında bir ateş var idi, fakat bu ateşin menşeini ve mâhiyetini bilmezdi ki nedir. Bu bilgisizliği ile beraber, bir mumun harâretten eriyerek damlalar döktüğü gibi gözlerinden yaş dökerek ağlardı. 1252. Ma'şûk dedi, "Bunun hepsini yaptın; ve fakat kulağını geniş aç ve iyi anla!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1252. Maşuk dedi ki, "Bunun hepsini yaptın; fakat kulağını geniş aç ve iyi anla!" 1253. "Zîrâ o şey ki aşkın ve vilânın aslının aslıdır, onu yapmadın ve bunu ki yaptın, fer'lerdir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1253. "Çünkü o şey ki aşkın ve vilânın (sevginin) aslının aslıdır, onu yapmadın ve bunu ki yaptın, fer'lerdir (tali şeylerdir)." "Vila", sevgi anlamındadır. Yani, sadık Hakk yolcusunun gerçek maşuka karşı ibadetlerinden ve amellerinden ve mücâhede (nefisle mücadeleler) ve riyâzâtlarından (nefsî perhizler) bahsedip dökmesine ve daha ne emredersen yapayım demesine gerçek maşuk tarafından cevaben buyrulur ki: "Evet bu bahsedip döktüğün şeylerin hepsini yaptın. Gece uyumadın birçok namazlar kıldın, oruçlar tuttun, nefsinin hazzına muhalefet ettin. Fakat iyi dinle ki, bu yaptığın şeylerin hepsi asıl değil, birtakım tali şeylerden ibaret idi. Asıl yapılacak şey aslın aslı olan şey idi ki onu yapmadın." "Vila", muhabbet ma'nâsınadır. Ya'ni, sâlik-i sâdıkın ma'şûk-ı hakîkîye karşı ibâdetinden ve amellerinden ve mücâhede ve riyâzetlerinden sayıp dökmesine ve daha ne emredersen yapayım demesine ma'şûk-ı hakîkî tarafından cevâben buyrulur ki: "Evet bu sayıp döktüğün şeylerin hepsini yaptın. Gece uyumadın birçok namazlar kıldın, oruçlar tuttun, nefsinin hazzına muhalefet ettin. Fakat iyi dinle ki, bu yaptığın şeylerin hepsi asıl değil, birtakım fer'lerden ibâret idi. Asıl yapılacak şey aslın aslı olan şey idi ki onu yapmadın." 1254. O âşık ona dedi ki: "O asıl nedir?" Dedi: "Onun aslı ölmektir ve yokluktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1254. O âşık ona dedi ki: "O asıl nedir?" Dedi: "Onun aslı ölmektir ve yokluktur." 1255. "Sen hepsini yaptın, ölmedin, dirisin. Agah ol, eğer can oynayıcı yar isen öl!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1255. "Sen hepsini yaptın, ölmedin, dirisin. Agah ol, eğer can oynayıcı yar isen öl!" Yani, "Ey âşık, benim karşımda yapılacak şey canına olan sevgiden vazgeçmekti, sen ise henüz canının derdindesin. Eğer canını ortaya koyan ve benim aşkım için canını feda eden isen öl!" Bilinmeli ki, şerefli beyitteki "öl" emri, zorunlu ve doğal ölümle öl, demek değildir. Aksine benim aşkımın uğrunda kendi canına karşı kayıtsız ol, demektir. Çünkü aşk ve sevgi bölünme kabul etmeyen bir anlamdır. مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ (Ahzâb, 33/4) Yani "Yüce Allah bir adamın içinde iki kalp yaratmadı" ayet-i kerimesi gereğince insanın ancak bir kalbi vardır. Eğer o bir kalbi ilahi aşk istila etmiş ise, artık o kalbe başka bir şeyin sevgisi ve aşkı sığmaması gerekir. Eğer sığmış ise, o aşk ve sevgi hakiki bir aşk ve sevgi değildir, aksine bir meyildir. Bu sebeple Hakk'a ulaşanlar yalnız ibadetler ve itaatlerle değil, aksine bu ibadetler ve itaatlere candan geçmeyi de ekledikten sonra ulaşmışlardır. Yalnız ibadetler ve itaatler ve mücadeleler ve riyâzât insanları, nefsin hazlarını içeren cennete ulaştırır, Hakk'a ulaştırmaz. Aşk yolu candan geçmek yoludur. Allâhümme yessir lenâ! [=Allah'ım onu bize kolaylaştır!]. Mısrî Niyâzî'nin (kuddise sırruhû) beyti: Aşk yolu belalıdır her işi cefalıdır Canından ümidini kes canana erem dersen. Nasıl ki şerefli şerhte, can derdinden geçmiş olan peygamberlerin (a.s.) şerefli isimleri zikredilmişti; ve böyle canından geçmiş olan zatların yanında doğal ölümün hiç önemi yoktur ve aksine onlar doğal olan ölüme âşıktırlar. Nasıl ki muhterem üstadım Mesnevîhân Selânikli Mehmed Es'ad Dede Efendi (kuddise sırruhû) hazretlerine Mesnevî-i Şerîf'i şerh buyurmalarını rica etmiştim. Cevaben buyurdular ki: "Bu şerh için yirmi sene lazımdır, bakalım bizim yirmi sene ömrümüz var mı? Bu kadar ömrümüz olsa bile, canımız sıkılmadan bu dünyada nasıl dururuz." İşte görülüyor ki, bu gibi zatlar, dünyada durunca canları sıkılan topluluğundandır. Biz ise yaşamadan zevk alan gruptanız. Ya'ni, "Ey âşık, benim karşımda yapılacak şey canına olan muhabbetten vazgeçmek idi, sen ise henüz canının kaydındasın. Eğer can oynayıcı ve benim aşkım için can fedâ edici isen öl!" Ma'lum olsun ki, beyt-i şerîfteki "öl" emri mevt-i ıztırârî ve tabîî ile öl, demek değildir. Belki benim aşkımın uğrunda kendi canına karşı lâkayd ol, demektir. Zîrâ aşk ve muhabbet inkısâm ka- bûl etmeyen bir ma'nâdır. مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ (Ahzâb, 33/4) Ya'ni “Allah Teâlâ bir adamın içinde iki kalb yapmadı” âyet-i kerîmesi mûcibince insanın ancak bir kalbi vardır. Eğer o bir kalbi aşk-ı ilâhî istîlâ etmiş ise, artık o kalbe başka bir şeyin muhabbet ve aşkı sığmamak icâb eder. Eğer sığmış ise, o aşk ve muhabbet hakîkî bir aşk ve muhabbet değildir, belki bir meyildir. Binâenaleyh Hakk'a vâsıl olanlar yalnız ibâdât ve tâât ile değil, belki bu ibâdât ve tââta candan geçmeyi de ilâve ettikten sonra vâsıl olmuşlardır. Yalnız ibâdât ve tâât ve mücâhedât ve riyâzât insanları, nefsin telezzüzâtını muhtevî olan cennete vâsıl eder, Hakk'a vâsıl etmez. Aşk yolu candan geçmek yoludur. Allâhümme yessir lenâ! [=Allah'ım onu bize kolaylaştır!]. Beyt-i Mısrî Niyâzî (kuddise sırruhû) Aşk yolu belâlıdır her kârı cefâlıdır Cânından ümîdin kes cânâna erem dersen Nitekim şürh-ı şerîfte, can kaydından geçmiş olan enbiyâ (aleyhimüsselâm)ın ism-i şerîfleri mezkûr idi; ve böyle canından geçmiş olan zevâtın indinde mevt-i tabîînin hiç ehemmiyeti yoktur ve belki onlar tabîî olan ölüme âşıktırlar. Nitekim üstâd-ı muhteremim Mesnevîhân Selânikli Mehmed Es'ad Dede Efendi (kuddise sırruhû) hazretlerine Mesnevî-i Şerîf'i şerh buyurmalarını niyâz etmiştim. Cevâben buyurdular ki: “Bu şerh için yirmi sene lâzımdır, bakalım bizim yirmi sene ömrümüz var mı? Bu kadar ömrümüz olsa bile, canımız sıkılmadan bu dünyâda nasıl dururuz.” İşte görülüyor ki, bu gibi zevât, dünyâda durunca canları sıkılan tâifesindendir. Biz ise yaşamadan zevk alan gürûhdanz. 1256. O anda da uzandı ve can verdi. Gül gibi gülücü ve şâd olarak dahi baş oynattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1256. O anda da uzandı ve can verdi. Gül gibi gülücü ve şâd olarak dahi baş oynattı. Yani o sadık sâlik, maşukundan bu tavsiyeyi işittiği vakit, derhal uzandı, yani canının kaydından geçti ve canını maşukun emrine teslim etti ve ne istersen yap dedi. Bu beyitte sadık sâlikin zâtî tecelliye (Allah'ın zâtının tecellisine) nailiyetine işaret buyrulur; ve zâtî tecellinin hükmü budur ki kulun vehmedilmiş bedensel varlığı kalkar, yerine Hakk'ın Hakk'a ait varlığı kâim olur ve bu zât insân-ı kâmildir; ve sülûkü (tasavvuf yolculuğu) nihayet bulduğundan, kulları irşad etmeye ehliyet kazanır. Her an sâdır olan ilahi iradeye karşı gülücü ve mesrur olarak baş oynatır, yani razı ve boyun eğen olur. Kabul etmeyen bir manadır. مَا جَعَلَ اللّٰهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ ف۪ي جَوْفِه۪ (Ahzab, 33/4) Yani "Yüce Allah bir adamın içinde iki kalp yapmadı" ayet-i kerimesi gereğince insanın ancak bir kalbi vardır. Eğer o bir kalbi ilahi aşk istila etmiş ise, artık o kalbe başka bir şeyin muhabbet ve aşkı sığmamak icap eder. Eğer sığmış ise, o aşk ve muhabbet hakiki bir aşk ve muhabbet değildir, belki bir meyildir. Bu sebeple Hakk'a vasıl olanlar yalnız ibadetler ve taatler ile değil, belki bu ibadetler ve taatlere candan geçmeyi de ilave ettikten sonra vasıl olmuşlardır. Yalnız ibadetler ve taatler ve mücahedeler ve riyazatlar insanları, nefsin hazlarını içeren cennete vasıl eder, Hakk'a vasıl etmez. Aşk yolu candan geçmek yoludur. Allâhümme yessir lenâ! [=Allah'ım onu bize kolaylaştır!]. Mısrî Niyâzî (kuddise sırruhû) Beyti: Aşk yolu belalıdır her kârı cefalıdır Canından ümidini kes canana erem dersen Nitekim şerif kırmızıda, can kaydından geçmiş olan peygamberlerin (a.s.) şerefli isimleri zikredilmişti; ve böyle canından geçmiş olan zatların nezdinde tabii ölümün hiç önemi yoktur ve belki onlar tabii olan ölüme aşıktırlar. Nitekim muhterem üstadım Mesnevihan Selanikli Mehmed Es'ad Dede Efendi (kuddise sirruhû) hazretlerine Mesnevî-i Şerîf'i şerh buyurmalarını rica etmiştim. Cevaben buyurdular ki: "Bu şerh için yirmi sene lazımdır, bakalım bizim yirmi sene ömrümüz var mı? Bu kadar ömrümüz olsa bile, canımız sıkılmadan bu dünyada nasıl dururuz." İşte görülüyor ki, bu gibi zatlar, dünyada durunca canları sıkılan taifedendir. Biz ise yaşamadan zevk alan gruptanız. Ya'ni o sâlik-i sâdık ma'şûkundan bu tavsiyeyi işittiği vakit, derhal uzandı, ya'ni canının kaydından geçti ve canını ma'şûkun emrine teslîm etti ve ne istersen yap dedi. Bu beyt-i şerîfte sâlik-i sâdıkın tecellî-i zâtiye nâiliyetine işâret buyrulur; ve tecellî-i zâtînin hükmü budur ki abdin vücûd-i mevhûm-ı abdânîsi kalkar, yerine Hakk'ın vücûd-i Hakkânîsi kâim olur ve bu zât insân-ı kâmildir; ve sülûkü nihâyet bulduğundan, irşâd-ı ibâda ehliyet kesbeder. Her an sâdır olan irâde-i ilâhiyyeye karşı gülücü ve mesrûr olarak baş oynatır, ya'ni râzı ve münkâd olur. bûl etmeyen bir ma'nâdır. ما جعل الله لرجل من قلبين في جوفه (Ahzab, 33/4) Ya'ni "Allah Teâlâ bir adamın içinde iki kalb yapmadı" âyet-i kerîmesi mûcibince insanın ancak bir kalbi vardır. Eğer o bir kalbi aşk-ı ilâhî istîlâ etmiş ise, artık o kalbe başka bir şeyin muhabbet ve aşkı sığmamak îcâb eder. Eğer sığmış ise, o aşk ve muhabbet hakîkî bir aşk ve muhabbet değildir, belki bir meyildir. Binâenaleyh Hakk'a vâsıl olanlar yalnız ibâdât ve tâât ile değil, belki bu ibâdât ve tââta candan geçmeyi de ilave ettikten sonra vâsıl olmuşlardır. Yalnız ibâdât ve tâât ve mücâhedât ve riyâzât insanları, nefsin telezzüzâtını muhtevî olan cennete vâsıl eder, Hakk'a vâsıl etmez. Aşk yolu candan geçmek yoludur. Allâhümme yessir lenâ! [=Allah'ım onu bize kolaylaştır!]. Beyt-i Mısrî Niyâzî (kuddise sırruhû) Aşk yolu belalıdır her kârı cefalıdır Cânından ümîdin kes cânâna erem dersen Nitekim sürh-ı şerîfte, can kaydından geçmiş olan enbiyâ (aleyhimüsselâm)ın ism-i şerîfleri mezkûr idi; ve böyle canından geçmiş olan zevâtın indinde mevt-i tabîînin hiç ehemmiyeti yoktur ve belki onlar tabîî olan ölüme âşıktırlar. Nitekim üstâd-ı muhteremim Mesnevîhân Selânikli Mehmed Es'ad Dede Efendi (kuddise sirruhû) hazretlerine Mesnevî-i Şerîf'i şerh buyurmalarını niyâz etmiştim. Cevâben buyurdular ki: "Bu şerh için yirmi sene lâzımdır, bakalım bizim yirmi sene ömrümüz var mı? Bu kadar ömrümüz olsa bile, canımız sıkılmadan bu dünyâda nasıl dururuz." İşte görülüyor ki, bu gibi zevât, dünyada durunca canları sıkılan tâifesindendir. Biz ise yaşamadan zevk alan gürûhdanız. 1256. O anda da uzandı ve can verdi. Gül gibi gülücü ve şad olarak dahi baş oynattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1256. O anda da uzandı ve can verdi. Gül gibi gülücü ve şad olarak dahi baş oynattı. Yani o sadık Hakk yolcusu (sâlik) maşukundan bu tavsiyeyi işittiği zaman, derhal uzandı, yani canının kaydından geçti ve canını maşukun emrine teslim etti ve "ne istersen yap" dedi. Bu şerefli beyitte sadık Hakk yolcusunun zâtî tecelliye (Allah'ın zâtının tecellisi) nailiyetine işaret buyrulur; ve zâtî tecellinin hükmü şudur ki kulun vehmedilmiş (mevhûm) bedensel varlığı (vücûd-i mevhûm-i abdânîsi) kalkar, yerine Hakk'ın Hakk'a ait varlığı (vücûd-i Hakkānîsi) kaim olur ve bu zât insân-ı kâmildir; ve sülûkü (Hakk yolculuğu) nihayet bulduğundan, kulları irşad etmeye (doğru yolu göstermeye) ehliyet kazanır. Her an sâdır olan ilahi iradeye karşı gülücü ve mesrur olarak baş oynatır, yani razı ve boyun eğmiş olur. Ya'ni o sâlik-i sâdık ma'şûkundan bu tavsiyeyi işittiği vakit, derhal uzandı, ya'ni canının kaydından geçti ve canını ma'şûkun emrine teslîm etti ve ne istersen yap dedi. Bu beyt-i şerîfte sâlik-i sâdıkın tecellî-i zâtîye nâiliyetine işâret buyrulur; ve tecellî-i zâtînin hükmü budur ki abdin vücûd-i mevhûm-i abdânîsi kalkar, yerine Hakk'ın vücûd-i Hakkānîsi kāim olur ve bu zât insân-ı kâmildir; ve sülükü nihâyet bulduğundan, irşâd-ı ibâda ehliyet kesbeder. Her an sâdır olan irâde-i ilâhiyyeye karşı gülücü ve mesrûr olarak baş oynatır, ya'ni râzı ve münkād olur. 1257. O hande onun üzerinde ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi ebedin vakfı kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1257. O gülüş onun üzerinde, ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi sonsuzluğun vakfı olarak kaldı. "Vakf", hapsetmek demektir, burada "hapsedilmiş" demektir. "Kebed", sıkıntı ve meşakkat anlamındadır. Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) o zâtî tecelli (Allah'ın özünden gelen tecelli) ile fani olduktan sonra, o gülüş onun üzerinde, ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi sonsuza kadar hapsedilmiş ve kalıcı kaldı. Bu şerefli beyitte ârif, insân-ı kâmilden ayrılmıştır. Çünkü her ârif insân-ı kâmil değildir. İnsân-ı kâmil ancak zâtî tecelliye ulaşan kimsedir. Çünkü birçok ârif bu tecelliye ulaşamadıkları için vehmedilmiş olan varlıklarından kurtulamamışlardır. Onların canları ve akılları, ancak bu marifet sayesinde dünya hayatının meşakkatlerinden kurtulmuştur. Ârif olmayanların canı ve aklı ise daima sıkıntı içindedir. "Vakf", habsetmek demektir, burada "mahbûs" demektir. "Kebed", sıkıntı ve meşakkat ma'nâsınadır. Ya'ni, kâmil o tecellî-i zâtî ile fânî olduktan sonra o gülüş onun üzerinde, ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi ebede kadar mahbûs ve bâkî kaldı. Bu beyt-i şerîfte ârif, kâmilden tefrîk buyrulmuştur. Zîrâ her ârif kâmil değildir. Kâmil ancak tecellî-i zâtîye nâil olan kimsedir. Zîrâ birçok ârifler bu tecellîye nâil olamadıkları cihetle mevhûm olan varlıklarından kurtulmamışlardır. Onların canları ve akılları, ancak bu ma'rifet sâyesinde hayât-ı dünyâ meşakkatlerinden kurtulmuştur. Ârif olmayanların canı ve aklı ise dâimâ sıkıntı içindedir. 1258. Ayın nûru ne vakit ebedî âlûde olur, eğer o nûr iyi ve kötü üzerine çarpsa bile?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1258. Ayın nuru ne zaman ebediyen kirlenir, eğer o nur iyi ve kötü üzerine çarpsa bile? "Ayın nuru"ndan kastedilen, zâtî tecellî nurudur (Allah'ın özünden gelen tecelli). Yani, zâtî tecellî nuru, beşerî sıfatlarla nitelenmiş bir kimse üzerine çarpsa, o sıfatlara bulaşmaz. Nasıl ki cismanî olan ayın nuru iyi ve kötü eşya üzerine çarpsa bile, hiçbir zaman birinin sıfatına bulaşmaz ve rengine boyanmaz. "Ayın nûru"ndan murâd tecellî-i zâtî nûrudur. Ya'ni, tecellî-i zâtî nûru sıfât-ı beşeriyetle muttasıf olan bir kimse üzerine çarpsa o sıfâta bulaşmaz. Nitekim cismânî olan ayın nûru iyi ve kötü eşya üzerine çarpsa bile, hiçbir vakit birinin sıfatına bulaşmaz ve rengine boyanmaz. 1259. İlâh tarafına olan akıl ve canın nûru gibi, o cümleden pak olarak aya rücû' eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1259. İlâh tarafına olan akıl ve canın nuru gibi, o cümleden pak olarak aya geri döner. O zâtî tecellî nuru, Hak tarafına yönelmiş olan aklın ve canın nuru gibi, yoğunluktan ve yaratılmışlık sıfatlarından pak ve temiz olarak tecellî sahibi olan Hakk'a geri döner. O tecellî-i zâtî nûru, Hak tarafına müteveccih olan aklın ve canın nûru gibi, kesâfetten ve sıfât-ı kevniyyeden pâk ve tâhir olarak sâhib-i tecellî olan Hakk'a rücû' eder. 1260. Paklik vasfı ayın nûru üzerinde mahbûstur, her ne kadar onun pertevi yolun necâsetleri üzerine olsa da!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1260. Paklık vasfı ayın nuru üzerinde hapsedilmiştir, her ne kadar onun ışığı yolun pislikleri üzerine olsa da! Yani, ayın nuru üzerinde paklık ve temizlik vasfı asıldır, her ne kadar ayın nuru yolun pislikleri üzerine de düşse, o nur kirlenmez ve pis olmaz. Ya'ni, ayın nûru üzerinde pâklik ve temizlik vasfı aslîdir, her ne kadar ayın nûru yolun necâsetleri üzerine de düşse, o nûr kirlenmez ve münecces 1257. O hande onun üzerinde ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi ebedin vakfı kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1257. O gülüş onun üzerinde, ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi sonsuzluğun vakfı olarak kaldı. "Vakf", hapsetmek demektir, burada "hapsedilmiş" demektir. "Kebed", sıkıntı ve meşakkat anlamındadır. Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) o zâtî tecelli (Allah'ın özünden gelen tecelli) ile fani olduktan sonra, o gülüş onun üzerinde, ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi sonsuza kadar hapsedilmiş ve kalıcı kaldı. Bu şerefli beyitte ârif, insân-ı kâmilden ayrılmıştır. Çünkü her ârif insân-ı kâmil değildir. İnsân-ı kâmil ancak zâtî tecelliye ulaşan kimsedir. Çünkü birçok ârif bu tecelliye ulaşamadıkları için vehmedilmiş olan varlıklarından kurtulamamışlardır. Onların canları ve akılları, ancak bu marifet sayesinde dünya hayatının meşakkatlerinden kurtulmuştur. Ârif olmayanların canı ve aklı ise daima sıkıntı içindedir. "Vakf", habsetmek demektir, burada "mahbûs" demektir. "Kebed", sıkıntı ve meşakkat ma'nâsınadır. Ya'ni, kâmil o tecellî-i zâtî ile fânî olduktan sonra o gülüş onun üzerinde, ârifin meşakkatsiz olan canı ve aklı gibi ebede kadar mahbûs ve bâkî kaldı. Bu beyt-i şerîfte ârif, kâmilden tefrîk buyrulmuştur. Zîrâ her ârif kâmil değildir. Kâmil ancak tecellî-i zâtîye nâil olan kimsedir. Zîrâ birçok ârifler bu tecellîye nâil olamadıkları cihetle mevhûm olan varlıklarından kurtulmamışlardır. Onların canları ve akılları, ancak bu ma'rifet sâyesinde hayât-ı dünyâ meşakkatlerinden kurtulmuştur. Ârif olmayanların canı ve aklı ise dâimâ sıkıntı içindedir. 1258. Ayın nûru ne vakit ebedî âlûde olur, eğer o nûr iyi ve kötü üzerine çarpsa bile?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1258. Ayın nuru ne zaman ebediyen kirlenir, eğer o nur iyi ve kötü üzerine çarpsa bile? "Ayın nuru"ndan kastedilen, zâtî tecellî nurudur (Allah'ın özünden gelen tecelli). Yani, zâtî tecellî nuru, beşerî sıfatlarla nitelenmiş bir kimse üzerine çarpsa, o sıfatlara bulaşmaz. Nasıl ki cismanî olan ayın nuru iyi ve kötü eşya üzerine çarpsa bile, hiçbir zaman birinin sıfatına bulaşmaz ve rengine boyanmaz. "Ayın nûru"ndan murâd tecellî-i zâtî nûrudur. Ya'ni, tecellî-i zâtî nûru sıfât-ı beşeriyetle muttasıf olan bir kimse üzerine çarpsa o sıfâta bulaşmaz. Nitekim cismânî olan ayın nûru iyi ve kötü eşya üzerine çarpsa bile, hiçbir vakit birinin sıfatına bulaşmaz ve rengine boyanmaz. 1259. İlâh tarafına olan akıl ve canın nûru gibi, o cümleden pak olarak aya rücû' eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1259. İlâh tarafına olan akıl ve canın nuru gibi, o cümleden pak olarak aya geri döner. O zâtî tecellî nuru, Hak tarafına yönelmiş olan aklın ve canın nuru gibi, yoğunluktan ve oluşa ait sıfatlardan pak ve temiz olarak tecellî sahibi olan Hakk'a geri döner. O tecellî-i zâtî nûru, Hak tarafına müteveccih olan aklın ve canın nûru gibi, kesâfetten ve sıfât-ı kevniyyeden pâk ve tâhir olarak sahib-i tecellî olan Hakk'a rücû' eder. 1260. Paklik vasfı ayın nûru üzerinde mahbûstur, her ne kadar onun pertevi yolun necâsetleri üzerine olsa da!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1260. Paklık vasfı ayın nuru üzerinde hapsedilmiştir, her ne kadar onun ışığı yolun pislikleri üzerine olsa da! Yani, ayın nuru üzerinde paklık ve temizlik vasfı asıldır, her ne kadar ayın nuru yolun pislikleri üzerine de düşse, o nur kirlenmez ve pis olmaz. Bunun gibi zâtî tecellî (Allah'ın zâtının tecellisi) nuru da beşerî sıfatların kirleri üzerine düşse bile kutsallık ve temizlik onun asıl vasfıdır. Ya'ni, ayın nûru üzerinde pâklik ve temizlik vasfı aslîdir, her ne kadar ayın nûru yolun necâsetleri üzerine de düşse, o nûr kirlenmez ve münecces olmaz. Bunun gibi tecellî-i zâtî nûru da sıfât-ı beşeriyye kirleri üzerine vâki' olsa bile kudsiyyet ve tahâret onun vasf-ı aslîsidir. 1261. Yolun necâsetlerinden ve bulaşıklarından nûra kötü damarlılık hâsıl olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1261. Yolun pisliklerinden ve bulaşıklarından nura kötü damarlılık oluşmaz. Yukarıdaki anlamın pekiştirilmesi ve açıklanmasıdır. Yukarıki ma'nânın te'kîd ve tavzîhidir. 1262. Güneşin nûru “İrciî!” yi işitti. Kendi aslı tarafına acele gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1262. Güneşin nuru "Dön!" emrini işitti. Kendi aslına doğru aceleyle gitti. "Güneş"ten kasıt, Hak Zât'tır; "nur"dan kasıt ise insan ruhu ve konuşan nefistir. "Dön!" emriyle "Ey mutmain olmuş nefis, Rabbine razı olmuş ve kendisinden razı olunmuş olarak dön!" (Fecr, 89/27-28) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, nasıl ki Hak Zât'ın Hayat sıfatının mazharı (tecelli yeri) olan insan ruhu "Rabbine dön!" hitabını işitince, kendi aslı olan Hak Zât'a doğru aceleyle gitti. “Güneş”ten murâd, zât-ı Hak ve “nûr”dan murâd, rûh-i insânî ve nefs-i nâtıkadır. “İrciî!” ile ﴿يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً﴾ (Fecr, 89/27-28) ya'ni “Ey nefs-i mutmainne, Rabbine râzıye ve marziyye olarak rücû' et!” âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, nitekim zât-ı Hakk'ın sıfat-ı Hayât'ının mazharı olan rûh-i insânî “Rabbine rücû' et!” hitâbını işitince, kendi aslı olan zât-ı Hak tarafına acele gitti. 1263. Onun üzerinde ne külhanlardan bir ayıp kaldı, ne de onun üzerinde gülşenlerden bir renk kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1263. Onun üzerinde ne külhanlardan bir ayıp kaldı, ne de onun üzerinde gülşenlerden bir renk kaldı. Yani, zâtî tecellînin (Allah'ın zâtının tecellî etmesi) kutsallığı ve temizliği, İlahi Hayat sıfatının mazharı (tecellî yeri) olan insan ruhuna benzer. İnsan ruhu aslında temizlikle nitelenmiş iken, bu yoğunluk âleminde iyiye ve kötüye ışığını saldı. "Rabbine dön!" emrini duyduğu zaman, yine kendi aslına tam bir temizlikle döndü. Onun üzerinde ne külhandan ne de gülşenden bir kusur ve renk kalmadı. Ya'ni, tecellî-i zâtînin kudsiyeti ve tahâreti, sıfat-ı Hayât-ı İlâhiyyenin mazharı olan rûh-i insâniyeye benzer. Rûh-i insânî aslında tahâretle muttasıf iken, bu âlem-i kesâfette iyiye ve kötüye pertevini saldı, “İrciî!” emrini duyduğu vakit, yine kendi aslına kemâl-i tahâretle döndü. Onun üzerinde ne külhandan ve ne de gülşenden bir kusûr ve renk kalmadı. 1264. Gözün nûru ve nûr görmüş olan rücû' etti, sahrâ ve çöl onun verâsında kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1264. Gözün nuru ve nuru görmüş olan geri döndü, sahra ve çöl onun ötesinde kaldı. "Gözün nuru"ndan kasıt, insân-ı kâmilin ruhudur. Çünkü insân-ı kâmil Hak için gözbebeği konumundadır; ve Hak, isimlerinin ve sıfatlarının suretlerini insân-ı kâmilin mazharından (tecelli ettiği yer) müşâhede buyurur. Nitekim Şeyh-i Ekber (kuddise sırruhû) hazretleri Fass-ı Âdemî'de ﴿وَهُوَ لِلْحَقِّ بِمَنْزِلَةِ الْإِنْنِ الْعَيْنِ مِنْ خَلْقِهِ فَرَحِمَهُمْ﴾ yani "İnsân-ı kâmil Hak için gözbebeği konumundadır." der. Bunun gibi zâtî tecelli nuru da beşerî sıfatların kirleri üzerine vâki olsa bile kudsiyet ve temizlik onun asıl vasfıdır. “Gözün nûru”ndan murâd, insân-ı kâmilin rûhudur. Zîrâ insân-ı kâmil Hak için gözbebeği mesâbesindedir; ve Hak, esmâ ve sıfâtının sûretlerini insân-ı kâmilin mazharından müşâhede buyurur. Nitekim Şeyh-i Ekber (kuddise sırruhû) hazretleri Fass-ı Âdemî'de ﴿وَهُوَ لِلْحَقِّ بِمَنْزِلَةِ الْإِنْسَانِ الْعَيْنِ مِنْ خَلْقِهِ فَرَحِمَهُمْ﴾ ya'ni “İnsân-ı kâmil Hak için gözbebeği mesâbesindedir.” olmaz. Bunun gibi tecellî-i zâtî nûru da sıfât-ı beşeriyye kirleri üzerine vâki' olsa bile kudsiyyet ve tahâret onun vasf-ı aslîsidir. 1261. Yolun necâsetlerinden ve bulaşıklarından nûra kötü damarlılık hasıl olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1261. Yolun pisliklerinden ve bulaşıklarından nura kötü damarlılık oluşmaz. Yukarıdaki anlamın pekiştirilmesi ve açıklanmasıdır. Yukarıki ma'nânın te'kîd ve tavzîhidir. 1262. Güneşin nûru "İrciî!"yi işitti. Kendi aslı tarafına acele gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1262. Güneşin nuru "Dön!" emrini işitti. Kendi aslına doğru aceleyle gitti. "Güneş"ten kasıt, Hak'ın zâtı; "nur"dan kasıt ise insan ruhu ve konuşan nefistir. "Dön!" ile "Ey mutmain olmuş nefis, Rabbine razı olmuş ve kendisinden razı olunmuş olarak dön!" (Fecr, 89/27-28) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, nasıl ki Hak'ın zâtının Hayat sıfatının tecellisi olan insan ruhu "Rabbine dön!" hitabını işitince, kendi aslı olan Hak'ın zâtına doğru aceleyle gitti. "Güneş"ten murâd, zât-ı Hak ve "nûr"dan murâd, rûh-i insânî ve nefs-i nâtıkadır. “İrciî!” ile يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً (Fecr, 89/27-28) ya'ni "Ey nefs-i mutmainne, Rabbine râzıye ve marziyye olarak rücû' et!" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, nitekim zât-ı Hakk'ın sıfat-ı Hayât'ının mazharı olan rûh-i insânî “Rabbine rücû' et!" hitâbını işitince, kendi aslı olan zât-ı Hak tarafına acele gitti. 1263. Onun üzerinde ne külhanlardan bir ayıp kaldı, ne de onun üzerinde gülşenlerden bir renk kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1263. Onun üzerinde ne külhanlardan bir ayıp kaldı, ne de onun üzerinde gülşenlerden bir renk kaldı. Yani, zâtî tecellînin (Allah'ın özünün tecellî etmesi) kutsallığı ve temizliği, ilâhî Hayat sıfatının tecellî ettiği yer olan insan ruhuna benzer. İnsan ruhu aslında temizlikle nitelenmişken, bu yoğunluk âleminde iyiye ve kötüye ışığını saldı; “Dön!” emrini duyduğu zaman, yine kendi aslına tam bir temizlikle döndü. Onun üzerinde ne külhandan ne de gülşenden bir kusur ve renk kalmadı. Ya'ni, tecellî-i zâtînin kudsiyeti ve tahâreti, sıfat-ı Hayât-ı ilâhiyyenin mazharı olan rûh-i insânîye benzer. Rûh-i insânî aslında tahâretle muttasıf iken, bu âlem-i kesâfette iyiye ve kötüye pertevini saldı, “İrciî!” emrini duyduğu vakit, yine kendi aslına kemâl-i tahâretle döndü. Onun üzerinde ne külhandan ve ne de gülşenden bir kusûr ve renk kalmadı. 1264. Gözün nuru ve nûr görmüş olan rücû' etti, sahrâ ve çöl onun verâsında kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1264. Gözün nuru ve nuru görmüş olan geri döndü, sahra ve çöl onun arkasında kaldı. "Gözün nuru"ndan maksat, insân-ı kâmilin ruhudur. Çünkü insân-ı kâmil, Hak için gözbebeği gibidir; ve Hak, isim ve sıfatlarının suretlerini insân-ı kâmilin zuhur yerinden müşahade eder. Nitekim Şeyh-i Ekber (kuddise sirruhû) hazretleri Fass-ı Ademî'de وَهُوَ لِلْحَقِّ بِمَنْزِلَةِ إِنْسَانِ الْعَيْنِ yani "İnsân-ı kâmil Hak için gözbebeği gibidir." فَإِنَّهُ بِهِ نَظَرَ الْحَقِّ إِلَى خَلْقِهِ فَرَحِمَهُمْ yani "Çünkü Hak onunla halkına baktı ve onlara rahmet etti" buyurur. Ve "nur görmüş olanlar"dan maksat, insân-ı kâmilin zâtıdır. Çünkü insân-ı kâmil kendi hakikatine bakar. Ne zaman ki insân-ı kâmil "İrciî!" emrine uyarak bu yoğunluk âleminden incelik âlemine intikal eder; sahra ve çöl, yani tabiat sahrası ve kesret çölü onun ayrılığı sevdasıyla kalır. Birisi bir âlimden, bir âriften sordu ki: "Eğer bir kimse namazda sesli ağlarsa ve âh edip feryat ederse, onun namazı bozulur mu yoksa bozulmaz mı?" Cevap verdi ki: "Onun adı gözyaşıdır. Acaba o ağlayan ne görmüştür? Eğer Allah'ın şevkini görmüştür de ağlarsa, yahut günah pişmanlığından ağlarsa, onun namazı bozulmaz. Aksine kemale erer. Çünkü namaz ancak kalbin huzuruyladır; ve eğer o cismin hastalığını yahut evlat ayrılığını görmüşse onun namazı bozulur. Çünkü namazın aslı cismi terk etmek ve evladı terk etmektir. İbrahim gibi ki, namazın tamamlanması için oğlunu kurban etti ve cismini Nemrut'un ateşine teslim etti. Mustafa (a.s.)a da فَاتَّبِعْ مِلَّةَ ابراهيمَ (Nahl, 16/123) yani “İbrahim'in milletine tabi ol!", "Ve sizin için İbrahim'de güzel bir örnek vardır" (Mümtahine, 60/4) diye bu haller ile emir geldi. Bu şerefli açıklama, bundan önceki şerefli açıklamada geçen "Peygamberlerin (aleyhimü's-selâm) vefasına ve can oyunculuğuna sayı yoktur" ifadesinin anlamına ve 1255 numaralı beyitte geçen “Uyanık ol eğer can oynayıcı yâr isen öl!” mısraının manevi ruhuna bağlıdır. Çünkü namaz, insanın bütün kuvvetleriyle Hakk'a yönelmesidir. Eğer yönelişi tamamen Hakk'a olur da ağlarsa, Hakk'ın dışındaki şeyleri Hakk'a feda etmiş olur ve namazı kâmil olur; ve eğer Hakk'ın gayrına yöneldiği için ağlarsa, onun namazı suretten ibaret olup bozulur. Çünkü hadis-i şerifte `لَا صَلَاةَ إِلَّا بِحُضُورِ الْقَلْبِ` ["Namaz ancak kalb huzuruyla namaz olur"] buyrulmuştur; ve bu surette Hakk'ı Hakk'ın gayrına tercih etmiş olur; ve Hakk'a yönelişin kemali Hakk'ı, halka tercih etmekledir. Nitekim İbrahim (a.s.) böyle yaptı ve Yüce Allah Resûl-i Ekrem Efendimiz'e bu haller ile emir buyurdu ve ayet-i kerimede: “Ve İbrahim (a.s.)da sizin için güzel örnek ve uyulacak kimse vardır” buyurdu (Mümtahine, 60/4). Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 38. faslında da birinin: “Birisi namazda nara vurup ağlasa namazı bozulur mu, yoksa bozulmaz mı?” sorusuna cevaben şöyle buyururlar: “Bunun ayrıntısı vardır, eğer o ağlama ona özgü şeylerin dışında başka bir âlem görünmesinden kaynaklanıyorsa, gerçi ona gözyaşı derler, acaba gözü ne gördü? Eğer namaz cinsinden ve namazı mükemmel kılan böyle bir şey görmüş ise, namazdan maksat o olduğundan, onun namazı sahih ve daha kâmil olur. Eğer bunun aksine olarak dünya için ağlamış ise yahut ona bir düşman üstün gelip kin sebebiyle ağlama gelmiş ise yahut “Onun bu kadar serveti vardır; benim yoktur”, diye bir kimse hakkında haset eylemiş ise namazı eksik ve noksan ve bozulur.” (*) `فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ` (Âl-i İmrân suresinde olan Âl-i İmrân, 3/95) ayet-i kerimesinden alınmıştır. "Gözün nûru”ndan murâd, insân-ı kâmilin rûhudur. Zîrâ insân-ı kâmil Hak için gözbebeği mesâbesindedir; ve Hak, esmâ ve sıfatının sûretlerini insân-ı kâmilin mazharından müşâhede buyurur. Nitekim Şeyh-i Ekber (kuddise sirruhû) hazretleri Fass-ı Ademî'de وَهُوَ لِلْحَقِّ بِمَنْزِلَةِ إِنْسَانِ الْعَيْنِ ya'ni "İnsân-ı kâmil Hak için gözbebeği mesâbesindedir ." فَإِنَّهُ بِهِ نَظَرَ الْحَقِّ إِلَى خَلْقِهِ فَرَحِمَهُمْ Ya'ni "Zîrâ Hak onunla halkına nazar eyledi ve onlara rahmet etti" buyurur. Ve "nûr görmüş olanlar"dan murâd, insân-ı kâmilin zâtıdır. Zîrâ insân-ı kâmil kendi hakîkatine nâzırdır. Vaktâki insân-ı kâmil "İrciî!" emrine imtisâlen bu âlem-i kesâfetten âlem-i letâfete intikāl eder; sahrâ ve çöl, ya'ni tabîat sahrâsı ve keserât çölü onun firâkı sevdâsında kalır. Birisi bir âlim, bir âriften sordu ki: "Eğer bir kimse namazda ses ile ağlarsa ve âh ve nevha ederse, onun namazı bâtıl olur mu veyâ olmaz mı?" Cevâb verdi ki: "Onun adı göz yaşıdır. Acabâ o ağlayan ne görmüştür? Eğer Hudâ'nın şevkını görmüştür de ağlarsa, yâhud günah pişmanlığından ağlarsa, onun namazı bâtıl olmaz. Belki kemâl tutar. Zîrâ namaz ancak kalbin huzûruyladır; ve eğer o cismin hastalığını veyâ evlâd firâkını görmüşse onun namazı bâtıl olur. Zîrâ namazın aslı cismin terki ve evlâdın terkidir. İbrâhim gibi ki, namazın tekmîli için oğlunu kurban etti ve cismini Nemrûd'un ateşine tevdî' etti. Mustafa (a.s.)a da فَاتَّبِعْ مِلَّةَ ابراهيمَ (Nahl, 16/123) ya'ni “İbrahim'in milletine tâbi' ol!", "Ve sizin için İbrâhim'de üsve-i hasene vardır" (Mümtahine, 60/4) diye bu hisâl ile emir geldi. Bu sürh-i şerîf bundan evvelki sürh-i şerîfte vâki' "Enbiyâ (aleyhimü's-selâm)ın vefâsına ve can oyunculuğuna sayı yoktur" ibâresinin ma'nâsına Zîrâ Hak onunla halkına nazar eyledi ve onlara rahmet etti" buyurur. Ve "nûr görmüş olanlar"dan murâd, insân-ı kâmilin zâtıdır. Zîrâ insân-ı kâmil kendi hakîkatine nâzırdır. Vaktâki insân-ı kâmil "İrciî!" emrine imtisâlen bu âlem-i kesâfetten âlem-i letâfete intikāl eder; sahrâ ve çöl, ya'ni tabîat sahrâsı ve keserât çölü onun firâkı sevdâsında kalır. Birisi bir âlim, bir âriften sordu ki: "Eğer bir kimse namazda ses ile ağlarsa ve âh ve nevha ederse, onun namazı bâtıl olur mu veyâ olmaz mı?" Cevâb verdi ki: "Onun adı göz yaşıdır. Acabâ o ağlayan ne görmüştür? Eğer Hudâ'nın şevkını görmüştür de ağlarsa, yâhud günah pişmanlığından ağlarsa, onun namazı bâtıl olmaz. Belki kemâl tutar. Zîrâ namaz ancak kalbin huzûruyladır; ve eğer o cismin hastalığını veyâ evlâd firâkını görmüşse onun namazı bâtıl olur. Zîrâ namazın aslı cismin terki ve evlâdın terkidir. İbrâhim gibi ki, namazın tekmîli için oğlunu kurban etti ve cismini Nemrûd'un ateşine tevdî' etti. Mustafa (a.s.)a da فَاتَّبِعْ مِلَّةَ ابراهيمَ (Nahl, 16/123) ya'ni “İbrahim'in milletine tâbi' ol!", "Ve sizin için İbrâhim'de üsve-i hasene vardır" (Mümtahine, 60/4) diye bu hisâl ile emir geldi Bu sürh-i şerîf bundan evvelki sürh-i şerîfte vâki' "Enbiyâ (aleyhimü's-selâm)ın vefâsına ve can oyunculuğuna sayı yoktur" ibâresinin ma'nâsına ve 1255 numaralı beyitte vâki' “Âgâh ol eğer can oynayıcı yâr isen öl!” mısrâ'ının rûh-ı ma'nâsına merbûttur. Zîrâ namaz insanın bilcümle kuvâsıyla Hakk'a teveccühüdür. Eğer teveccühü kâmilen Hakk'a olur da ağlarsa, Hakk'ın mâsivâsını Hakk'a fedâ etmiş olur ve namazı kâmil olur; ve eğer Hakk'ın gayrına müteveccih olduğu için ağlarsa, onun namazı sûretten ibâret olup bâtıl olur. Zîrâ hadîs-i şerîfte `لَا صَلَاةَ إِلَّا بِحُضُورِ الْقَلْبِ` ["Namaz ancak kalb huzûruyla namaz olur"] buyrulmuştur; ve bu sûrette Hakk'ı Hakk'ın gayrına tercîh etmiş olur; ve Hakk'a teveccühün kemâli Hakk'ı, halka tercîh iledir. Nitekim İbrâhim (a.s.) böyle yaptı ve Hak Teâlâ Resûl-i Ekrem Efendimiz'e bu hisâl ile emir buyurdu ve âyet-i kerîmede: “Ve İbrâhim (a.s.)da sizin için güzel üsve ve muktedâlık vardır” buyurdu (Mümtahine, 60/4). Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'in 38. faslında da birinin: “Birisi namazda na'ra vurup ağlasa namazı bâtıl olur mu, yoksa olmaz mı?” suâline cevâben şöyle buyururlar: “Bunun tafsîli vardır, eğer o girye ona mahsûsât hâricinde başka bir âlem görünmesinden münbais ise, gerçi ona göz yaşı derler, acabâ gözü ne gördü? Eğer namaz cinsinden ve namazı mükemmel kılan böyle bir şey görmüş ise, namazdan maksûd o olduğundan, onun namazı sahîh ve kâmil-ter olur. Eğer bunun aksine olarak dünyâ için ağlamış ise veyâ ona bir düşman gâlib gelip kînî sebebiyle girye gelmiş ise veyâhud “Onun bu kadar serveti vardır; benim yoktur”, diye bir kimse hakkında hased eylemiş ise namazı ebter ve nâkıs ve bâtıl olur.” (*) `فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ` (Âl-i İmrân sûresinde olan Âl-i İmrân, 3/95) âyet-i kerîmesinden muktebestir. 1265. O bir kimse müftîden hafiyyen sordu: “Eğer bir kimse namazda na'ra ile ağlasa,”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1265. O bir kimse müftüden gizlice sordu: “Eğer bir kimse namazda yüksek sesle ağlasa,” 1266. “Onun namazı acaba bâtıl olur mu? Yâhud onun namazı câiz ve kâmil olur mu?”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1266. "Onun namazı acaba geçersiz mi olur? Yahut onun namazı geçerli ve tam mı olur?" 1267. Ona dedi: “Göz yaşının adı ne içindir, bakasın; tâ ki acabâ o ne gördü ve ağladı?”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1267. Ona dedi: "Gözyaşının adı ne içindir, bakasın; acaba o ne gördü de ağladı?" Bu, Fîhi Mâ Fîh'te (hazırlayan: Selçuk Eraydın), s.134, İz Yayıncılık, 2001'de geçen ve 1255 numaralı beyitteki "Âgâh ol eğer can oynayıcı yâr isen öl!" mısraının manevi ruhuna bağlıdır. Çünkü namaz, insanın bütün kuvvetleriyle Hakk'a yönelmesidir. Eğer yönelişi tam olarak Hakk'a olur da ağlarsa, Hakk'ın dışındaki her şeyi Hakk'a feda etmiş olur ve namazı tam olur; ve eğer Hakk'ın gayrına yöneldiği için ağlarsa, onun namazı sadece şekilden ibaret olup geçersiz olur. Çünkü hadis-i şerifte "Namaz ancak kalb huzuruyla namaz olur" buyrulmuştur; ve bu durumda Hakk'ı Hakk'ın gayrına tercih etmiş olur; ve Hakk'a yönelişin kemali, Hakk'ı halka tercih etmekledir. Nitekim İbrahim (a.s.) böyle yaptı ve Yüce Allah Resûl-i Ekrem Efendimiz'e bu özelliklerle emir buyurdu ve ayet-i kerimede: "Ve İbrahim (a.s.) da sizin için güzel örnek ve uyulacak bir önderlik vardır" buyurdu (Mümtahine, 60/4). Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih'in 38. bölümünde de birinin: "Birisi namazda feryat edip ağlasa namazı geçersiz olur mu, yoksa olmaz mı?" sorusuna cevaben şöyle buyururlar: "Bunun ayrıntısı vardır, eğer o ağlama, ona duyular âlemi dışında başka bir âlem görünmesinden kaynaklanıyorsa, gerçi ona gözyaşı derler, acaba gözü ne gördü? Eğer namaz cinsinden ve namazı mükemmel kılan böyle bir şey görmüş ise, namazdan maksat o olduğundan, onun namazı sahih ve daha kâmil olur. Eğer bunun aksine olarak dünya için ağlamış ise veya ona bir düşman galip gelip kin sebebiyle ağlama gelmiş ise veya "Onun bu kadar serveti vardır; benim yoktur" diye bir kimse hakkında haset eylemiş ise namazı eksik, noksan ve geçersiz olur." Bu, "İbrahim'in dinine uyun" (Âl-i İmrân, 3/95) ayet-i kerimesinden alınmıştır. (*) Bk. Fîhi Mâ Fîh, (hazırlayan: Selçuk Eraydın), s.134, İz yayıncılık, 2001. ve 1255 numaralı beyitte vâki' "Âgâh ol eğer can oynayıcı yâr isen öl!" mısrâ'ının rûh-ı ma'nâsına merbûttur. Zîrâ namaz insanın bilcümle kuvâsıyle Hakk'a teveccühüdür. Eğer teveccühü kâmilen Hakk'a olur da ağlarsa, Hakk'ın mâsivâsını Hakk'a fedâ etmiş olur ve namazı kâmil olur; ve eğer Hakk'ın gayrına müteveccih olduğu için ağlarsa, onun namazı sûretten ibâret olup bâtıl olur. Zîrâ hadîs-i şerifte لَا صَلَاةَ إِلَّا بِحُضُورِ الْقَلْبِ ["Namaz ancak kalb huzûruyla namaz olur"] buyrulmuştur; ve bu sûrette Hakk'ı Hakk'ın gayrına tercih etmiş olur; ve Hakk'a teveccühün kemâli Hakk'ı, halka tercîh iledir. Nitekim İbrâhim (a.s.) böyle yaptı ve Hak Teâlâ Resûl-i Ekrem Efendimiz'e bu hisâl ile emir buyurdu ve âyet-i kerîmede: "Ve İbrahim (a.s.) da sizin için güzel üsve ve muktedâlık vardır" buyurdu (Mümtahine, 60/4). Hz. Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fih'in 38. faslında da birinin: "Birisi namazda na'ra vurup ağlasa namazı bâtıl olur mu, yoksa olmaz mı?" suâline cevâben şöyle buyururlar: "Bunun tafsîli vardır, eğer o girye ona mahsüsât hâricinde başka bir âlem görünmesinden münbais ise, gerçi ona göz yaşı derler, acabâ gözü ne gördü? Eğer namaz cinsinden ve namazı mükemmel kılan böyle bir şey görmüş ise, namazdan maksûd o olduğundan, onun namazı sahîh ve kâmil-ter olur. Eğer bunun aksine olarak dünyâ için ağlamış ise veyâ ona bir düşman galib gelip kîni sebebiyle girye gelmiş ise veyâhud "Onun bu kadar serveti vardır; benim yoktur", diye bir kimse hakkında hased eylemiş ise namazı ebter ve nâkıs ve bâtıl olur." (*) فَاتَّبِعُواْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ (Âl-i İmrân, 3/95) âyet-i kerîmesinden muktebestir. (*) Bk. Fîhi Mâ Fih, (hazırlayan: Selçuk Eraydın), s.134, İz yayıncılık, 2001. 1265. O bir kimse müftîden hafiyyen sordu: "Eğer bir kimse namazda na'ra ile ağlasa,"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1265. O bir kimse müftüden gizlice sordu: "Eğer bir kimse namazda yüksek sesle ağlasa," 1266. "Onun namazı acaba bâtıl olur mu? Yâhud onun namazı câiz ve kâmil olur mu?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1266. "Onun namazı acaba geçersiz olur mu? Yahut onun namazı geçerli ve tam olur mu?" 1267. Ona dedi: "Göz yaşının adı ne içindir, bakasın; tâ ki acaba o ne gördü ve ağladı?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1267. Ona dedi: "Gözyaşının adı ne içindir, bakasın; tâ ki acaba o ne gördü ve ağladı?" Yani, "Gözden akan yaşa bir isim vermek gerekir. O isim de onun sebebine göre verilir. Bu sebeple bakalım o gözyaşı ne için aktı ve ağlayan kimse acaba ne gördü de ağladı?" Ya'ni, "Gözden akan yaşa bir isim vermek lazımdır. O isim de onun sebebine göre verilir. Binâenaleyh bakalım o göz yaşı ne için aktı ve ağlayan kimse acabâ ne gördü de ağladı?" 1268. O göz yaşı acaba gizliden ne görmüştür; hatta o sebeble o kendi çeşmesinden akıcı oldu?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1268. O gözyaşı acaba gizliden ne görmüştür; hatta o sebeple o kendi çeşmesinden akıcı oldu? 1269. Eğer o pür-niyaz o cihanı görmüş ise, o namazın na'rasından bir revnak bulur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1269. Eğer o çok muhtaç kişi o cihanı görmüş ise, o namazın narasından bir güzellik bulur. Yani, "O münâcât (Allah'a yakarış) ile meşgul olan kişi namazında o mana âlemini görmüş ise, bu müşahedesinden (gözleminden) dolayı namazda attığı nâradan ve ağlamadan bir güzellik bulur ve onun kalbi ve ruhu bir incelik kazanır." Ya'ni, “O münâcât ile meşgül kimse namazında o cihân-ı ma'nâyı görmüş ise, bu müşâhedesinden dolayı namazda attığı na'radan ve ağlamadan bir revnak bulur ve onun kalbi ve rûhu bir letâfet kesbeder." 1270. Eğer o girye cisim zahmetinden ve mâtemden oldu ise, iplik koptu ve iğ dahi kırıldı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1270. Eğer o ağlama, bedenin zahmetinden ve matemden oldu ise, iplik koptu ve iğ de kırıldı. "Sûg", matem ve "dûg" iplik büktükleri alet olup, Türkçede "iğ" diye adlandırılır. Yani, namazda ağlamak bedensel bir sebepten kaynaklandığı takdirde, Hakk'a olan yöneliş bağıntısının ipliği koptu ve ihlâs iği de kırıldı ve namaz geçersiz oldu. Yani, "Gözden akan yaşa bir isim vermek gerekir. O isim de onun sebebine göre verilir. Bu sebeple bakalım o gözyaşı ne için aktı ve ağlayan kimse acaba ne gördü de ağladı?" "Sûg", mâtem ve "dûg" iplik büktükleri âlet ki, Türkçe "iğ" ta'bîr ederler. Ya'ni, namazda ağlamak cismâniyete müteallik bir sebebden olduğu takdirde Hakk'a olan teveccüh râbıtasının ipliği koptu ve ihlâs iği dahi kırıldı ve namaz bâtıl oldu. Ya'ni, "Gözden akan yaşa bir isim vermek lazımdır. O isim de onun sebebine göre verilir. Binâenaleyh bakalım o göz yaşı ne için aktı ve ağlayan kimse acabâ ne gördü de ağladı?" 1268. O göz yaşı acaba gizliden ne görmüştür; hatta o sebeble o kendi çeşmesinden akıcı oldu?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1268. O gözyaşı acaba gizliden ne görmüştür; hatta o sebeple o kendi çeşmesinden akıcı oldu? 1269. Eğer o pür-niyaz o cihanı görmüş ise, o namazın na'rasından bir revnak bulur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1269. Eğer o çok muhtaç kişi o cihanı görmüş ise, o namazın narasından bir güzellik bulur. Yani, "O münâcât (Allah'a yakarış) ile meşgul olan kişi namazında o mana âlemini görmüş ise, bu müşahedesinden (gözleminden) dolayı namazda attığı nâradan ve ağlamadan bir güzellik bulur ve onun kalbi ve ruhu bir incelik kazanır." Ya'ni, “O münâcât ile meşgül kimse namazında o cihân-ı ma'nâyı görmüş ise, bu müşâhedesinden dolayı namazda attığı na'radan ve ağlamadan bir revnak bulur ve onun kalbi ve rûhu bir letâfet kesbeder." 1270. Eğer o girye cisim zahmetinden ve mâtemden oldu ise, iplik koptu ve iğ dahi kırıldı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1270. Eğer o ağlama bedenin zahmetinden ve matemden oldu ise, iplik koptu ve iğ de kırıldı. "Sûg", matem ve "dûg" iplik büktükleri alet ki, Türkçede "iğ" denir. Yani, namazda ağlamak bedensel bir sebepten olduğu takdirde, Hak'ka olan yöneliş bağıntısının ipliği koptu ve ihlas iği de kırıldı ve namaz geçersiz oldu. Bir mürid kendi şeyhinin huzuruna geldi. Bu şeyhten yaşlı olanı kastetmiyorum, aksine beşikte İsa ve çocukların mektebinde Yahya olsa bile, akıl ve marifet pîrini kastediyorum. Mürid şeyhi ağlarken gördü, o da uyum sağladı ve ağladı; ne zaman ki işi bitti, o dışarı çıktı. Diğer mürid ki, şeyhin haline daha ziyade vakıf idi; gayret sebebiyle onun arkasından derhal dışarı çıktı ve ona dedi: "Ey kardeşim, ben sana söylemiş olayım; sakın, sakın ha! Düşünmeyesin ve demeyesin ki şeyh ağladı, ben de ağladım; çünkü birçok sene riyasız riyazet yapmak lazımdır ve engellerden ve timsah dolu denizlerden ve aslan ve kaplan dolu yüksek dağlardan geçmek lazımdır, ta ki şeyhin ağlamasına erişesin! yahut erişmeyesin! Eğer erişir isen, 'Arz benim için dürüldü'nün şükrünü çok söyleyesin!" Bu şerif açıklama, ağlamadan ağlamaya çok farklar olduğunu beyan etmek için buyrulmuş ve bu anlam ile yukarıdaki şerif açıklamaya bağlı bulunmuştur. Cenab-ı Pîr buyururlar ki: "Benim şeyh dediğim kimse saçı ve sakalı ağarmış ve yaşlanmış olan kimse değildir; aksine akıl ve marifet sahibi olan kimsedir. Bu kimse velev ki İsa (a.s.) gibi beşikte bir çocuk olsun; çünkü İsa (a.s.) hakkında Meryem Suresi'nde beşikte iken إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا (Meryem, 19/30) yani "Ben Allah'ın kuluyum ve bana kitap verdi ve beni peygamber yaptı" ayet-i kerimesi zikredilmiştir. Veyahut Yahya (a.s.) gibi çocukların mektebine devam etmekte bulunsun. Nitekim onun hakkında Hak Teâlâ aynı şekilde Meryem Suresi'nde وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا (Meryem, 19/12) yani "Biz ona çocukluğunda hikmet verdik" buyurur. Ve şerif açıklamanın son cümlesinde zikredilen زُوِيَتْ لِيَ الْأَرْضُ لِيَ ibaresiyle زُوِيَتْ لِيَ الْأَرْضُ فَأُرِيتُ مَشَارِقَهَا وَ مَغَارِبَهَا لِيَ yani "Yeryüzü benim için dürülüp büküldü, bana arzın şarkları ve garpları gösterildi" hadis-i şerifine işaret buyruluyor. Hazret-i Pîr hakiki olan bir şeyhin haline bu şekilde işaret buyururlar. Bu halin dışında kalıp şeyhlik davasında bulunanların hepsi taklitçidirler. "Sûg", mâtem ve "dûg" iplik büktükleri âlet ki, Türkçe "iğ" ta'bîr ederler. Ya'ni, namazda ağlamak cismâniyete müteallik bir sebebden olduğu takdirde Hakk'a olan teveccüh râbıtasının ipliği koptu ve ihlâs iği dahi kırıldı ve namaz bâtıl oldu. Bir mürîd kendi şeyhinin huzûruna geldi. Bu şeyhden yaş ihtiyârını murâd etmiyorum, belki beşikte Îsâ ve çocukların mektebinde Yahyâ olsa bile, akıl ve ma’rifet pîrini murâd ediyorum. Mürîd şeyhi ağlayıcı gördü, o da muvâfakat etti ve ağladı; vaktâki fâriğ oldu o dışarıya çıktı. Diğer mürîd ki, şeyhin hâline daha ziyâde vâkıf idi; gayret cihetinden onun arkasından derhal dışarıya çıktı ve ona dedi: “Ey kardeşim, ben sana söylemiş olayım; sakın, sakın ha! Düşünmeyesin ve demeyesin ki şeyh ağladı, ben de ağladım; zîrâ birçok sene riyâsız riyâzet yapmak lâzımdır ve akabelerden ve timsah dolu deryâlardan ve arslan ve kaplan dolu yüksek dağlardan geçmek lâzımdır, tâ ki şeyhin ağlamasına erişesin! yâhud erişmeyesin! Eğer erişir isen, “Arz benim için dürüldü”nün şükrünü çok söyleyesin!” Bu sürh-ı şerîf ağlamadan ağlamaya çok farklar olduğunu beyân için irâd buyrulmuş ve bu ma’nâ ile yukarıki sürh-ı şerîfe merbût bulunmuştur. Cenâb-ı Pîr buyururlar ki: “Benim şeyh dediğim kimse saçı ve sakalı ağarmış ve yaşlanmış olan kimse değildir; belki akıl ve ma’rifet sâhibi olan kimsedir. Bu kimse velev ki Îsâ (a.s.) gibi beşikte bir çocuk olsun; zîrâ Îsâ (a.s.) hakkında sûre-i Meryem’de beşikte iken إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا (Meryem, 19/30) ya’ni “Ben Allah’ın kuluyum ve bana kitâb verdi ve beni peygamber yaptı” âyet-i kerîmesi mezkûrdur. Veyâhud Yahyâ (a.s.) gibi çocukların mektebine devâm etmekte bulunsun. Nitekim onun hakkında Hak Teâlâ kezâ sûre-i Meryem’de وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا (Meryem, 19/12) ya’ni “Biz ona çocukluğunda hikmet verdik” buyurur. Ve sürh-ı şerîfin son cümlesinde mezkûr olan زُوِيَتْ لِيَ الْأَرْضُ لِيَ ibâresiyle زُوِيَتْ لِيَ الْأَرْضُ فَأُرِيتُ مَشَارِقَهَا وَ مَغَارِبَهَا لِيَ ya’ni “Yeryüzü benim için dürülüp büküldü, bana arzın şarkları ve garbları gösterildi” hadîs-i şerîfine işâret buyruluyor. Hazret-i Pîr hakîkî olan bir şeyhin hâline bu sûretle işâret buyururlar. Bu hâlin hâricinde kalıp şeyhlik da’vâsında bulunanların hepsi mukalliddirler. 1271. Bir mürîd şeyhin huzûruna içeriye geldi, şeyh ağlamada ve nevhada idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1271. Bir mürîd şeyhin huzuruna içeriye geldi, şeyh ağlamakta ve inlemekteydi. Bir mürîd kendi şeyhinin huzuruna geldi. Bu şeyhten yaşlı olanı kastetmiyorum, aksine beşikteki İsa ve çocukların mektebindeki Yahya olsa bile, akıl ve marifet pîrini (mürşidini) kastediyorum. Mürîd şeyhi ağlar hâlde gördü, o da uyum sağladı ve ağladı; ne zaman ki işi bitti, dışarı çıktı. Diğer mürîd ki, şeyhin hâline daha çok vâkıftı; gayretinden dolayı onun arkasından derhal dışarı çıktı ve ona dedi: "Ey kardeşim, ben sana söylemiş olayım; sakın, sakın ha! Düşünmeyesin ve demeyesin ki şeyh ağladı, ben de ağladım; çünkü birçok sene riyasız riyâzet (nefsî perhizler) yapmak lazımdır ve sarp yokuşlardan ve timsah dolu denizlerden ve aslan ve kaplan dolu yüksek dağlardan geçmek lazımdır, tâ ki şeyhin ağlamasına erişesin! Yahut erişmeyesin! Eğer erişir isen, "Arz benim için dürüldü"nün şükrünü çok söyleyesin!" Bu şerif açıklama, ağlamadan ağlamaya çok farklar olduğunu belirtmek için söylenmiş ve bu anlam ile yukarıdaki şerif açıklamaya bağlı bulunmuştur. Cenâb-ı Pîr buyururlar ki: "Benim şeyh dediğim kimse saçı ve sakalı ağarmış ve yaşlanmış olan kimse değildir; aksine akıl ve marifet sahibi olan kimsedir. Bu kimse velev ki İsa (a.s.) gibi beşikte bir çocuk olsun; çünkü İsa (a.s.) hakkında Meryem Suresi'nde beşikte iken إني عبد الله آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا (Meryem, 19/30) yani "Ben Allah'ın kuluyum ve bana kitap verdi ve beni peygamber yaptı" ayet-i kerimesi zikredilmiştir. Yahut Yahya (a.s.) gibi çocukların mektebine devam etmekte bulunsun. Nitekim onun hakkında Yüce Allah aynı şekilde Meryem Suresi'nde وآتيناه الحكم صبيا (Meryem, 19/12) yani "Biz ona çocukluğunda hikmet verdik" buyurur. Ve şerif açıklamanın son cümlesinde zikredilen زويت الارض لى ifadesiyle زويت الأرض فاريت مشارقها و مغاربها لی yani "Yeryüzü benim için dürülüp büküldü, bana arzın şarkları ve garpları gösterildi" hadis-i şerifine işaret buyruluyor. Hazret-i Pîr hakiki olan bir şeyhin hâline bu şekilde işaret buyururlar. Bu hâlin dışında kalıp şeyhlik davasında bulunanların hepsi taklitçidirler. Bir mürîd kendi şeyhinin huzûruna geldi. Bu şeyhden yaş ihtiyarını murâd etmiyorum, belki beşikte Îsâ ve çocukların mektebinde Yahyâ olsa bile, akıl ve ma'rifet pîrini murâd ediyorum. Mürîd şeyhi ağlayıcı gördü, o da muvâfakat etti ve ağladı; vaktâki fâriğ oldu o dışarıya çıktı. Diğer mürîd ki, şeyhin hâline daha ziyâde vâkıf idi; gayret cihetinden onun arkasından derhal dışarıya çıktı ve ona dedi: "Ey kardeşim, ben sana söylemiş olayım; sakın, sakın ha! Düşünmeyesin ve demeyesin ki şeyh ağladı, ben de ağladım; zîrâ birçok sene riyâsız riyâzet yapmak lâzımdır ve akabelerden ve timsah dolu deryâlardan ve arslan ve kaplan dolu yüksek dağlardan geçmek lâzımdır, tâ ki şeyhin ağlamasına erişesin! yâhud erişmeyesin! Eğer erişir isen, "Arz benim için dürüldü"nün şükrünü çok söyleyesin!" Bu sürh-ı şerîf ağlamadan ağlamaya çok farklar olduğunu beyân için îrâd buyrulmuş ve bu ma'nâ ile yukarıki sürh-ı şerîfe merbût bulunmuştur. Cenâb-ı Pîr buyururlar ki: "Benim şeyh dediğim kimse saçı ve sakalı ağarmış ve yaşlanmış olan kimse değildir; belki akıl ve ma'rifet sahibi olan kimsedir. Bu kimse velev ki Îsâ (a.s.) gibi beşikte bir çocuk olsun; zîrâ Îsâ (a.s.) hakkında sûre-i Meryem'de beşikte iken إني عبد الله آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا (Meryem, 19/30) ya'ni "Ben Allah'ın kuluyum vé bána kitab verdi ve bení peygamber yaptı" âyet-i kerîmesi mezkûrdur. Veyâhud Yahyâ (a.s.) gibi çocukların mektebine devâm etmekte bulunsun. Nitekim onun hakkında Hak Teâlâ kezâ sûre-i Meryem'de وآتيناه الحكم صبيا (Meryem, 19/12) ya'ni "Biz ona çocukluğunda hikmet verdik" buyurur. Ve sürh-ı şerîfin son cümlesinde mezkûr olan زويت الارض لى ibâresiyle زويت الأرض فاريت مشارقها و مغاربها لی ya'ni "Yeryüzü benim için dürülüp büküldü, bana arzın şarkları ve garbları gösterildi" hadîs-i şerîfine işaret buyruluyor. Hazret-i Pîr hakîkî olan bir şeyhin hâline bu sûretle işâret buyururlar. Bu hâlin hâricinde kalıp şeyhlik da'vâsında bulunanların hepsi mukalliddirler. 1271. Bir mürîd şeyhin huzuruna içeriye geldi, şeyh ağlamada ve nevhada idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1271. Bir mürid şeyhin huzuruna içeriye geldi, şeyh ağlamakta ve feryat etmekteydi. 1272. Vaktaki o mürid şeyhi ağlayıcı gördü, onun gözünden su koştu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1272. O mürid şeyhi ağlar görünce, onun gözünden yaşlar aktı. Yani, mürid şeyhi ağlar bir hâlde görünce ona da merhamet gelip ağlamaya başladı ve gözünden yaşlar aktı; onun ağlaması taklit idi. Çünkü şeyhi ağlatan sebebi bilmiş ve görmüş değildi. O yalnız his gözüyle şeyhin ağladığını gördü. Ya'ni, mürid şeyhi ağlar bir hâlde görünce ona da rikkat gelip ağlamağa başladı ve gözünden yaşlar aktı; onun ağlaması taklîd idi. Zîrâ şeyhi ağlatan sebebi bilmiş görmüş değil idi. O yalnız his gözüyle şeyhin ağladığını gördü. 1273. Bir dost, dosta latîfe imla ettiği vakit; kulaklı bir kere, sağır iki kere güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1273. Bir dost, dosta şaka yaptığı zaman; kulaklı bir kere, sağır iki kere güler. "Gûş-ver", işiten ve kulaklı demektir; "imlî" ise "imla" kelimesinin imâle edilmiş (uzatılmış) hâlidir, "doldurmak" anlamına gelir. Yani, bir mecliste bir dost, dostunun kulağına bir şaka ve latife fısıldasa ve o mecliste de bir sağır bulunsa, o latifeyi işitenler güler, sağır da güler. “Gûş-ver”, işiten ve kulaklı; ve “imlî”, “imla” kelimesinin imâle olunmuşudur, “doldurmak” demektir. Ya'ni, bir mecliste bir dost dostun kulağına bir hezl ve latîfe doldursa ve o mecliste de bir sağır bulunsa o latîfeyi işitenler güler, sağır da güler. 1274. Birinci def'a taklîd ve tekellüf yolundandır, zîrâ görür ki kavim gülüyorlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1274. Birinci defa taklit ve tekellüf (zorlama, yapmacıklık) yolundandır, çünkü kavmin güldüğünü görür. "Sevm", zorlama göstermek anlamındadır. Sağırın birinci defa gülmesi, mecliste olanların güldüklerini görmesi sebebiyle taklit ve zorlama yönündendir. “Sevm”, tekellüf göstermek ma'nâsınadır. Sağırın birinci def'a gülmesi, mecliste olanların güldüklerini görmesi sebebiyle taklîd ve tekellüf cihetindendir. 1275. Sağır da o zaman onlar gibi güler, gülenlerin hâlinden bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1275. Sağır da o zaman onlar gibi güler, gülenlerin hâlinden habersizdir. 1276. Tekrar “Gülme nedendir?” diye sorar, sonra işittiği vakit ikinci def'a güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1276. Tekrar "Gülme nedendir?" diye sorar, sonra işittiği zaman ikinci defa güler. 1277. Binâenaleyh mukallid dahi sağır gibidir, o şâdîde ki onun başındadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1277. Bu sebeple taklitçi de sağır gibidir, o sevinçte ki onun başındadır. "Taklitçi", sözde ve fiilde bir kimseye uyan kişiye denir ki, bu kişi o sözün ve fiilin hakikatini bilmez, körü körüne uyar. Böyle bir kişi, bir mecliste herkesin güldüğünü gördüğü için gülen bir sağıra benzer. Bu sebeple, taklitçi bir müridin taklit ettiği sözde ve fiilde kendisine arız olan sevinç ve neşesi, hakikati bilen kişinin sevinç ve neşesinden farklıdır. Bu onun “Mukallid”, sözde ve fiilde bir kimseye tâbi' olan kimseye derler ki, bu kimse o sözün ve fiilin hakîkatini bilmez, körü körüne tâbi' olur. Böyle bir kimse bir mecliste herkesin güldüğünü gördüğü için gülen bir sağıra benzer. Binâenaleyh bir mürid-i mukallidin taklîd ettiği sözde ve fiilde kendisine ârız olan sürür ve şâdîliği, muhakkıkın sürür ve şâdîliğinden aks eder. Bu onun 1272. Vaktaki o mürid şeyhi ağlayıcı gördü, onun gözünden su koştu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1272. O mürid şeyhi ağlar görünce, onun gözünden yaşlar aktı. Yani, mürid şeyhi ağlar bir hâlde görünce ona da merhamet gelip ağlamaya başladı ve gözünden yaşlar aktı; onun ağlaması taklit idi. Çünkü şeyhi ağlatan sebebi bilmiş ve görmüş değildi. O yalnız his gözüyle şeyhin ağladığını gördü. Ya'ni, mürid şeyhi ağlar bir hâlde görünce ona da rikkat gelip ağlamağa başladı ve gözünden yaşlar aktı; onun ağlaması taklîd idi. Zîrâ şeyhi ağlatan sebebi bilmiş görmüş değil idi. O yalnız his gözüyle şeyhin ağladığını gördü. 1273. Bir dost, dosta latîfe imla ettiği vakit; kulaklı bir kere, sağır iki kere güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1273. Bir dost, dosta şaka yaptığı zaman; kulaklı bir kere, sağır iki kere güler. "Gûş-ver", işiten ve kulaklı demektir; "imlî" ise "imla" kelimesinin imâle edilmiş (uzatılmış) hâlidir, "doldurmak" anlamına gelir. Yani, bir mecliste bir dost, dostunun kulağına bir şaka ve latife fısıldasa ve o mecliste de bir sağır bulunsa, o latifeyi işitenler güler, sağır da güler. “Gûş-ver”, işiten ve kulaklı; ve “imlî”, “imla” kelimesinin imâle olunmuşudur, “doldurmak” demektir. Ya'ni, bir mecliste bir dost dostun kulağına bir hezl ve latîfe doldursa ve o mecliste de bir sağır bulunsa o latîfeyi işitenler güler, sağır da güler. 1274. Birinci def'a taklîd ve tekellüf yolundandır, zîrâ görür ki kavim gülüyorlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1274. Birinci defa taklit ve tekellüf (zorlama, yapmacıklık) yolundandır, çünkü kavmin güldüğünü görür. "Sevm", zorlama göstermek anlamındadır. Sağırın birinci defa gülmesi, mecliste olanların güldüklerini görmesi sebebiyle taklit ve zorlama yönündendir. “Sevm”, tekellüf göstermek ma'nâsınadır. Sağırın birinci def'a gülmesi, mecliste olanların güldüklerini görmesi sebebiyle taklîd ve tekellüf cihetindendir. 1275. Sağır da o zaman onlar gibi güler, gülenlerin hâlinden bî-haberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1275. Sağır da o zaman onlar gibi güler, gülenlerin hâlinden habersizdir. 1276. Tekrar "Gülme nedendir?" diye sorar, sonra işittiği vakit ikinci def'a güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1276. Tekrar "Gülme nedendir?" diye sorar, sonra işittiği zaman ikinci defa güler. 1277. Binâenaleyh mukallid dahi sağır gibidir, o şâdîde ki onun başındadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1277. Bu sebeple taklitçi de sağır gibidir, o sevinçte ki onun başındadır. "Taklitçi", sözde ve fiilde bir kimseye uyan kişiye denir ki, bu kişi o sözün ve fiilin hakikatini bilmez, körü körüne uyar. Böyle bir kişi, bir mecliste herkesin güldüğünü gördüğü için gülen bir sağıra benzer. Bu sebeple, taklitçi bir müridin taklit ettiği sözde ve fiilde kendisine arız olan sevinç ve neşesi, hakikati bilen kişinin sevinç ve neşesinden farklıdır. Bu onun ilk defadaki sevincidir. O sözün ve fiilin hakikati kendisine açığa çıktığında; ikinci defa sevinir ve neşelenir. “Mukallid”, sözde ve fiilde bir kimseye tâbi' olan kimseye derler ki, bu kimse o sözün ve fiilin hakîkatini bilmez, körü körüne tâbi' olur. Böyle bir kimse bir mecliste herkesin güldüğünü gördüğü için gülen bir sağıra benzer. Binâenaleyh bir mürid-i mukallidin taklîd ettiği sözde ve fiilde kendisine ârız olan sürür ve şâdîliği, muhakkıkın sürür ve şâdîliğinden aks eder. Bu onun birinci defadaki sürûrudur. Vaktâki o sözün ve fiilin hakîkati kendisine inkişaf eder; ikinci def'a mesrûr ve şad olur. 1278. Pertev şeyhten geldi ve menhel dahi şeyhten. Şâdîlik feyzi müridlerden değil, belki şeyhtendir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1278. Işık şeyhten geldi ve su kaynağı da şeyhten. Sevinç feyzi müridlerden değil, aksine şeyhtendir. "Menhel", otlaklarda hayvan suladıkları kuyu veya pınar anlamına gelir. Müridin hâli, şeyhin hâlinin ışığı ve yansımasıdır; ve onun feyzinin pınarı da aynı şekilde şeyhtendir. Eğer müridlerin kalplerinde genişlik (bast) ve sevinç olursa, o hâl kendilerinden değil, aksine şeyhlerindendir. Bu sebeple müridlerin çoğu, şeyhlerinden kendilerine yansıyan hâli kendilerinin zannedip, olgunluk (kemâl) iddiasında bulunurlar, bu iddia onları ilerlemeden mahrum eder. “Menhel”, mer'âlarda hayvan suladıkları kuyu veyâ pınar ma'nâsına gelir. Mürîdin hâli, şeyhin hâlinin pertevi ve aksidir; ve onun feyzinin pınarı dahi kezâlik şeyhtendir. Eğer müridlerin kalblerinde bast ve şâdî olursa, o hâl kendilerinden değil, belki şeyhlerindendir. Binâenaleyh müridlerin çoğu şeyhlerinden kendilerine mün'akis olan hâli kendilerinin zannedip, kemâl da'vâsında bulunurlar, bu da'vâ onları terakkîden mahrûm eder. 1279. Suda sepet ve şişe üzerinde bir nûr gibidir. Eğer kendilerinden bilirler ise, o noksan olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1279. Suda sepet ve şişe üzerinde bir nur gibidir. Eğer kendilerinden bilirlerse, o noksan olur. "Hıdâc", noksan ve eksik demektir. Hakk yolcusu (sâlik), su içinde sepet gibidir. Sepetin asıl hâli içinde su bulunmamasıdır; fakat su içinde olduğu zaman içine su dolar ve Hakk yolcusunun kalbine yansıyan sevinç feyzi (ilahi bereket), cam ve şişe gibi cam maddeler üzerine yansıyan güneşin veya ayın parlaklığı gibidir. Eğer sepet, içindeki suyu ve cam; içindeki parıltıyı kendinden bilirse eksik bir hüküm olur. “Hıdâc”, nâkıs ve noksan demektir. Mürîd, su içinde sepet gibidir. Sepetin hâl-i aslîsi içinde su bulunmamaktır; fakat su içinde olduğu vakit içine su dolar ve mürîdin kalbine mün'akis olan feyz-i şâdî, sırça ve şişe gibi mevâdd-ı zücâciyye üzerine aks eden güneşin veyâ ayın parlaklığı gibidir. Eğer sepet, içindeki suyu ve sırça; içindeki lem'ayı kendinden bilirse nâkıs bir hüküm olur. 1280. İnadçı olan, ırmaktan cüda olduğu vakit, bilir ki onda o latîf su ırmaktan idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1280. İnatçı olan, ırmaktan ayrı düştüğü zaman, o latîf suyun ırmaktan olduğunu anlar. Yani, iddiasında inat eden sepet, ırmaktan ve suyun içinden ayrıldığı zaman, kendi içindeki o latîf suyun kendisinden değil, ırmaktan olduğunu bilir ve anlar. Kemâl iddiasında olan mürid (tasavvuf yolunda ilerleyen kişi) de şeyhinden ayrıldığı zaman sepet gibi olur. Ya'ni, da'vâsında inâd eden sepet ırmaktan ve su içinden ayrıldığı vakit, bilir ve anlar ki, kendi içindeki o latîf su, kendinden değil ırmaktan idi. Da'vâ-yı kemâl eden mürîd dahi, şeyhinden ayrıldığı vakit sepet gibi olur. 1281. Zücâc dahi bilir ki, o parlama, güzel parlayıcı olan aydan idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1281. Cam da bilir ki, o parlama, güzel parlayan aydan idi. "Lema", ikinci bâbdan masdar olup "parlamak ve aydınlık olmak" anlamındadır. Yani, parlaklığı kendinden bilen cam dahi ay battığı zaman birinci defadaki sevincidir. Ne zaman ki o sözün ve fiilin hakikati kendisine açılır; ikinci defa sevinir ve mutlu olur. “Lema”, ikinci bâbdan masdar olup “parlamak ve aydınlık olmak” ma'nâsınadır. Ya'ni, parlaklığı kendinden bilen zücâc dahi ay gurûb ettiği va- birinci defadaki sürûrudur. Vaktāki o sözün ve fiilin hakîkati kendisine inki-şaf eder; ikinci def'a mesrûr ve şad olur. 1278. Pertev şeyhten geldi ve menhel dahi şeyhten. Şâdîlik feyzi müridlerden değil, belki şeyhtendir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1278. Işık şeyhten geldi ve su kaynağı da şeyhtendir. Sevinç feyzi müridlerden değil, aksine şeyhtendir. "Menhel", otlaklarda hayvanları suladıkları kuyu veya pınar anlamına gelir. Müridin hâli, şeyhin hâlinin ışığı ve yansımasıdır; ve onun feyzinin pınarı da aynı şekilde şeyhtendir. Eğer müridlerin kalplerinde genişlik (bast) ve sevinç olursa, o hâl kendilerinden değil, aksine şeyhlerindendir. Bu sebeple müridlerin çoğu, şeyhlerinden kendilerine yansıyan hâli kendilerinin zannedip, olgunluk (kemâl) iddiasında bulunurlar, bu iddia onları ilerlemeden mahrum eder. "Menhel", mer'âlarda hayvan suladıkları kuyu veyâ pınar ma'nâsına ge-lir. Mürîdin hâli, şeyhin hâlinin pertevi ve aksidir; ve onun feyzinin pınarı da-hi kezâlik şeyhtendir. Eğer müridlerin kalblerinde bast ve şâdî olursa, o hâl kendilerinden değil, belki şeyhlerindendir. Binâenaleyh müridlerin çoğu şeyhlerinden kendilerine mün'akis olan hâli kendilerinin zannedip, kemâl da'vâsında bulunurlar, bu da'vâ onları terakkîden mahrûm eder. 1279. Suda sepet ve şişe üzerinde bir nûr gibidir. Eğer kendilerinden bilirler ise, o noksan olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1279. Suda sepet ve şişe üzerinde bir nur gibidir. Eğer kendilerinden bilirlerse, o noksan olur. "Hıdâc", eksik ve noksan demektir. Hakk Yolcusu, su içinde sepet gibidir. Sepetin asıl hâli içinde su bulunmamasıdır; fakat su içinde olduğu zaman içine su dolar ve Hakk Yolcusu'nun kalbine yansıyan ilahi neşe, cam ve şişe gibi cam maddeler üzerine yansıyan güneşin veya ayın parlaklığı gibidir. Eğer sepet, içindeki suyu ve cam; içindeki parıltıyı kendinden bilirse eksik bir hüküm olur. "Hıdâc", nâkıs ve noksan demektir. Mürîd, su içinde sepet gibidir. Sepetin hâl-i aslîsi içinde su bulunmamaktır; fakat su içinde olduğu vakit içine su do-lar ve mürîdin kalbine mün'akis olan feyz-i şâdî, sırça ve şişe gibi mevâdd-ı zücâciyye üzerine aks eden güneşin veyâ ayın parlaklığı gibidir. Eğer sepet, içindeki suyu ve sırça; içindeki lem'ayı kendinden bilirse nâkıs bir hüküm olur. 1280. İnadçı olan, ırmaktan cüda olduğu vakit, bilir ki onda o latîf su ırmak-[1280] tan idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1280. İnatçı olan, ırmaktan ayrı düştüğü zaman, o latif suyun ırmaktan olduğunu bilir. Yani, iddiasında inat eden sepet, ırmaktan ve suyun içinden ayrıldığı zaman, kendi içindeki o latif suyun kendisinden değil, ırmaktan olduğunu bilir ve anlar. Kemâl (olgunluk) iddiasında bulunan mürid (Hakk yolcusu) de, şeyhinden ayrıldığı zaman sepet gibi olur. Ya'ni, da'vâsında inâd eden sepet ırmaktan ve su içinden ayrıldığı vakit, bilir ve anlar ki, kendi içindeki o latîf su, kendinden değil ırmaktan idi. Da'vâ-yı kemâl eden mürîd dahi, şeyhinden ayrıldığı vakit sepet gibi olur. 1281. Zücâc dahi bilir ki, o parlama, güzel parlayıcı olan aydan idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1281. Cam dahi bilir ki, o parlama, güzel parlayıcı olan aydan idi. "Lema", ikinci bâbdan masdar olup "parlamak ve aydınlık olmak" anlamındadır. Yani, parlaklığı kendinden bilen cam dahi ay battığı zaman, kendinde parlaklık kalmadığını görünce, o parlaklığın aydan olduğunu bilir. Olgunluk iddiasında bulunan mürid (tasavvuf yolunda ilerleyen kişi) dahi, şeyhinden ayrılınca, geçici olan feyizlerini kaybeder. "Lema", ikinci bâbdan masdar olup "parlamak ve aydınlık olmak" ma'nâsınadır. Ya'ni, parlaklığı kendinden bilen zücâc dahi ay gurûb ettiği va- kit, kendinde parlaklık kalmadığını görünce, o parlaklığın aydan olduğunu bi- lir. Da'vâ-yı kemâl eden mürîd dahi, şeyhinden ayrılınca, ârızî olan füyûzâ- tını kaybeder. 1282. Vaktaki onun gözünü "Kum!" emri açar, müteakiben seher gibi ikinci def'a güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1282. Onun gözünü "Kalk!" emri açtığında, ardından seher gibi ikinci kez güler. Bu şerefli beyitte, Müzzemmil Suresi'nde geçen يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا (Müzzemmil, 73/1-2) yani "Ey örtünen, gece kalk namaz kıl, uyku için gecenin azı müstesnadır" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Hakk yolcusunun (sâlik) tabiat karanlığı içindeki hâli geceye, taklit hâlindeki sevinci ve neşesi yalancı şafağa (subh-ı kâzibe) ve "Kalk!" emriyle tabiat karanlığından uyanıp kalkması sebebiyle meydana gelen sırların açığa çıkmasından dolayı hakiki sevinci gerçek şafağa (subh-ı sâdıka) benzetilmiştir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Müzzemmil'de vaki olan يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا (Müzzemmil, 73/1-2) ya'ni "Ey örtünen, gece kalk namaz kıl, uyku için gecenin azı müstesnâdır" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Mürîdin zulmet-i tabîat içindeki hâli geceye ve hâl-i taklîddeki sürûru ve şâdîsi subh-ı kâzibe ve "Kum!" emriyle zulmet-i tabîattan uyanıp kalkması sebebiyle vâki' olan inkişaf-ı esrârdan dolayı sürûr-i hakîkîsi subh-ı sâdıka teşbîh buyrulmuştur. 1283. Onun kendi gülmesi üzerine de gülme gelir ki, o taklîd içinde ona geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1283. Onun kendi gülmesi üzerine de gülme gelir ki, o taklit içinde ona geldi. Taklit edenin gülmesi ve sevinci iki defa olup birincisi taklit yönündendir. Ne zaman ki güldüğü ve sevindiği şeyin hakikatini öğrenir, ikinci defa güler ve sevinir; ve önceki taklit üzerine meydana gelen gülüşlerine de güler ve "Benim anlamadan gülüşüm ve sevinmem ne garip bir hâl imiş!" der. Mukallidin gülmesi ve sürûru iki def'a olup birincisi taklîd cihetindendir. Vaktâki güldüğü ve sevindiği şeyin hakîkatine muttali' olur, ikinci def'a güler ve mesrûr olur; ve evvelki taklîd üzerine vâki' olan gülüşlerine de güler ve "Benim anlamadan gülüşüm ve mesrûr oluşum ne garîb bir hâl imiş!" der. 1284. Der: "Bu kadar uzak ve uzun yoldan ki, bu hakîkat ve sırrın sırları idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1284. Der ki: "Bu kadar uzak ve uzun yoldan ki, bu hakikatin ve sırrın sırları idi." 1285. "Ben ise o vâdîde nasıl uzaktan körlük ve şûr cihetinden şâdîlik ederdim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1285. "Ben ise o vâdîde nasıl uzaktan körlük ve fitne yönünden sevinç duyardım!" "Şûr" kelimesinin çeşitli anlamları vardır, burada "fitne" demektir. "Umya", kör gözlülük demektir. Yani, taklitçi olan kimse, ikinci defaki gülüşünde der ki: "Şimdi idrak ettiğim bu hakikat ve sırların sırrına karşı ben evvelce pek uzak ve uzun yol olan taklit vâdîsinde imişim. Bu taklit vâdîsinde, ben biçare nasıl olmuş da uzaktan basiret gözünün körlüğü ve hayalin fitnesi yönünden, işin aslını ve hakikatini anladım diye güler ve sevinir durur idim!" Kit, kendinde parlaklık kalmadığını görünce, o parlaklığın aydan olduğunu bilir. Kemâl (olgunluk) iddiasında bulunan mürid dahi, şeyhinden ayrılınca, ârızî (geçici) olan füyûzâtını (feyizlerini) kaybeder. "Şûr" kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır, burada "fitne" demektir. "Umya", kör gözlülük demektir. Ya'ni, mukallid olan kimse, ikinci def'aki gülüşünde der ki: "Şimdi idrak ettiğim bu hakîkat ve sırların sırına karşı ben evvelce pek uzak ve uzun yol olan taklîd vâdîsinde imişim. Bu taklîd vâdîsinde, ben bîçâre nasıl olmuş da uzaktan basar-ı basîret körlüğü ve hayalin fitnesi cihetinden, işin aslını ve hakîkatini anladım diye güler ve sevinir durur idim!" kit, kendinde parlaklık kalmadığını görünce, o parlaklığın aydan olduğunu bi- lir. Da'vâ-yı kemâl eden mürîd dahi, şeyhinden ayrılınca, ârızî olan füyûzâ- tını kaybeder. 1282. Vaktaki onun gözünü "Kum!" emri açar, müteakiben seher gibi ikinci def'a güler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1282. Onun gözünü "Kalk!" emri açtığında, ardından seher gibi ikinci defa güler. Bu şerefli beyitte, Müzzemmil Suresi'nde geçen يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا (Müzzemmil, 73/1-2) yani "Ey örtünen, gece kalk namaz kıl, uyku için gecenin azı müstesnadır" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Müridin (Hakk yolcusunun) tabiat karanlığı içindeki hâli geceye, taklit hâlindeki sevinci ve neşesi yalancı şafağa ve "Kalk!" emriyle tabiat karanlığından uyanıp kalkması sebebiyle meydana gelen sırların açığa çıkmasından dolayı hakiki sevinci ise gerçek şafağa benzetilmiştir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Müzzemmil'de vâki' olan يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا (Müzzemmil, 73/1-2) ya'ni "Ey örtünen, gece kalk namaz kıl, uyku için ge- cenin azı müstesnâdır" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Mürîdin zulmet-i ta- bîat içindeki hâli geceye ve hâl-i taklîddeki sürûru ve şâdîsi subh-ı kâzibe ve "Kum!" emriyle zulmet-i tabîattan uyanıp kalkması sebebiyle vâki' olan in- kişâf-ı esrârdan dolayı sürûr-i hakîkîsi subh-ı sâdıka teşbîh buyrulmuştur. 1283. Onun kendi gülmesi üzerine de gülme gelir ki, o taklîd içinde ona geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1283. Onun kendi gülmesi üzerine de gülme gelir ki, o taklit içinde ona geldi. Taklit edenin gülmesi ve sevinci iki defa olup birincisi taklit yönündendir. Ne zaman ki güldüğü ve sevindiği şeyin hakikatini öğrenir, ikinci defa güler ve sevinir; ve önceki taklit üzerine meydana gelen gülüşlerine de güler ve "Benim anlamadan gülüşüm ve sevinmem ne garip bir hâl imiş!" der. Mukallidin gülmesi ve sürûru iki def'a olup birincisi taklîd cihetindendir. Vaktâki güldüğü ve sevindiği şeyin hakîkatine muttali' olur, ikinci def'a gü- ler ve mesrûr olur; ve evvelki taklîd üzerine vâki' olan gülüşlerine de güler ve "Benim anlamadan gülüşüm ve mesrûr oluşum ne garîb bir hâl imiş!" der. 1284. Der: "Bu kadar uzak ve uzun yoldan ki, bu hakîkat ve sırrın sırları idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1284. Der ki: "Bu kadar uzak ve uzun yoldan ki, bu hakikatin ve sırrın sırları idi." 1285. "Ben ise o vâdîde nasıl uzaktan körlük ve şûr cihetinden şâdîlik eder- dim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1285. "Ben ise o vadide nasıl uzaktan körlük ve fitne yönünden sevinç duyardım!" "Şûr" kelimesinin birçok anlamı vardır, burada "fitne" demektir. "Umyâ", kör gözlülük demektir. Yani, taklitçi olan kimse, ikinci defaki gülüşünde der ki: "Şimdi idrak ettiğim bu hakikat ve sırların sırrına karşı ben evvelce pek uzak ve uzun yol olan taklit vadisinde imişim. Bu taklit vadisinde, ben biçare nasıl olmuş da uzaktan basiret gözü körlüğü ve hayalin fitnesi yönünden, işin aslını ve hakikatini anladım diye güler ve sevinir dururdum!" "Şûr" kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır, burada "fitne" demektir. "Umyâ", kör gözlülük demektir. Ya'ni, mukallid olan kimse, ikinci def'aki gü- lüşünde der ki: "Şimdi idrak ettiğim bu hakîkat ve sırların sırına karşı ben ev- velce pek uzak ve uzun yol olan taklîd vâdîsinde imişim. Bu taklîd vâdîsin- de, ben bîçâre nasıl olmuş da uzaktan basar-ı basîret körlüğü ve hayalin fit- nesi cihetinden, işin aslını ve hakîkatini anladım diye güler ve sevinir durur idim!" 1286. "Ben ne hayâl bağladım ve o ne idi! Benim zayıf olan derkim alçak bir nakış gösterdi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1286. "Ben ne hayâl kurdum ve o ne idi! Benim zayıf olan idrakim alçak bir nakış gösterdi." Yani, o taklitçi sözüne devam edip der ki: "Ben varlık ve vücut hakkında ne hayallere saplanmış kalmıştım; hâlbuki o varlık ve vücut ne imiş! Ne zaman ki bu vehmedilmiş olan varlığım o hakiki varlık içinde eridi ve yok oldu, vücut zannettiğim şeylerin yokluk olduğunu anladım. O hakiki varlığı ispat etmek için getirdiğim delillerin hepsi çürüdü ve söylediğim sözlerin hepsi anlamsız kaldı. Beni önceden bu taklit hâline sevk eden şey, benim zayıf olan idrakimin bana alçak bir nakış göstermesi, yani bu en aşağı mertebedeki tabiatta oluşmuş vehmedilmiş suretleri göstermesi idi ki, benim varlığım dahi o vehmedilmiş suretlerden birisi idi ki, o zayıf idrakim, o hakiki varlık karşısında, beni bana var diye gösterdi. Bu sebeple ben varlığımla sevinçli oldum. Şimdi anladım ki ben yok imişim. Benim benliğim ise bende görünen hakiki varlık imiş. Bu sebeple benim şimdiki sevincim, bu hakikati zevken ve hâlen idrak etmem sebebiyledir; ve şimdi önceki taklidime ve hayalime gülmekteyim." Niyazî-i Mısrî'nin (sırrı kutsal olsun) beyti: Çü bildim cümle Hak imiş arada gayrı yok imiş Bi-külli anda gark imiş ne ben varım ne irfanım Ya'ni, o mukallid sözüne devâm edip der ki: "Ben varlık ve vücûd hakkında ne hayâllere saplanmış kalmıştım; halbuki o varlık ve vücûd ne imiş! Vaktâki bu mevhûm olan varlığım o hakîkî varlık içinde eridi ve mahv oldu, vücûd zannettiğim şeylerin yokluk olduğunu anladım. O vücûd-i hakîkîyi isbât için getirdiğim delîllerin hepsi çürüdü ve söylediğim sözlerin hepsi ma'nâsız kaldı. Beni evvelce bu taklîd hâline sevkeden şey, benim zayıf olan idrâkimin bana alçak bir nakş göstermesi ya'ni bu esfel-i sâfilîn-i tabîatta mütekevvin olan suver-i mevhûmeyi göstermesi idi ki, benim varlığım dahi o suver-i mevhûmeden birisi idi ki, o zayıf idrâkim, o vücûd-i hakîkî muvâcehesinde, beni bana var diye gösterdi. Bu sebeble ben varlığım ile mesrûr oldum. Şimdi anladım ki ben yok imişim. Benim benliğim ise bende zâhir olan vücûd-ı hakîkî imiş. Binâenaleyh benim şimdiki sürûrum, bu hakîkati zevkan ve hâlen idrâk sebebiyledir; ve şimdi evvelki taklîdime ve hayâlime gülmekteyim." Beyt-i Niyazî-i Mısrî (kuddise sirruhû): Çü bildim cümle Hak imiş arada gayrı yok imiş Bi-külli anda gark imiş ne ben varım ne irfanım 1287. Yol çocuğu olana merdânın fikri nerededir! Zîrâ onun hayali nerede ve doğru olan tahkîk nerede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1287. Yol çocuğu olana erenlerin fikri nerededir! Çünkü onun hayali nerede ve doğru olan tahkik nerede! Tarikat çocuğu olan bir müride, ilahi erenler olan insân-ı kâmillerin fikri pek uzaktır; çünkü o tarikat çocuğunun hayali ve idraki nerede, insân-ı kâmilin zevken ve hâlen idrak ettiği o doğru manalar nerede! Tarîkat çocuğu olan bir mürîde, merdân-ı ilâhî olan insân-ı kâmillerin fikri pek uzaktır; zîrâ o tarîkat çocuğunun hayali ve idrâki nerede, insân-ı kâmilin zevkan ve hâlen idrâk buyurduğu o doğru ma'nâlar nerede! 1288. Çocukların fikri ya dâye, ya süt, ya kuru üzüm ve ceviz, yahud ağlama ve feryaddır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1288. Çocukların düşüncesi ya dadı, ya süt, ya kuru üzüm ve ceviz, yahut ağlama ve feryattır. Çocuklar, kendi dadıları ve süt ve kuru üzüm ve ceviz gibi şeylerle eğlenip teselli buldukları gibi, tarikat çocukları da birtakım rüyalar ve zikrullah (Allah'ı anma) esnasında kendilerine görünen nurlar ve renklerle veyahut "cezbe" (ilahi aşkın coşkusuyla kendinden geçme hâli) dedikleri feryatlar ve naralarla teselli olup ilerledik diye sevinirler. Çocuklar, kendi dâyeleri ve süt ve kuru üzüm ve ceviz gibi şeyler ile eğlenip müteselli oldukları gibi, tarîkat çocukları da birtakım rü'yâlar ve zikrullah esnâsında kendilerine görünen nûrlar ve renkler ile veyâhud "cezbe" ta'bîr ettikleri feryâdlar ve na'ralar ile müteselli olup terakkî ettik diye sevinirler. 1286. "Ben ne hayâl bağladım ve o ne idi! Benim zayıf olan derkim alçak bir nakış gösterdi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1286. "Ben ne hayâl kurdum ve o ne idi! Benim zayıf olan idrakim alçak bir nakış gösterdi." Yani, o taklitçi sözüne devam edip der ki: "Ben varlık ve vücut hakkında ne hayallere saplanmış kalmıştım; hâlbuki o varlık ve vücut ne imiş! Ne zaman ki bu vehmedilmiş olan varlığım o hakiki varlık içinde eridi ve yok oldu, vücut zannettiğim şeylerin yokluk olduğunu anladım. O hakiki varlığı ispat etmek için getirdiğim delillerin hepsi çürüdü ve söylediğim sözlerin hepsi anlamsız kaldı. Beni önceden bu taklit hâline sevk eden şey, benim zayıf olan idrakimin bana alçak bir nakış göstermesi, yani bu en aşağı mertebedeki tabiatta oluşmuş vehmedilmiş suretleri göstermesi idi ki, benim varlığım dahi o vehmedilmiş suretlerden birisi idi ki, o zayıf idrakim, o hakiki varlık karşısında, beni bana var diye gösterdi. Bu sebeple ben varlığımla sevinçli oldum. Şimdi anladım ki ben yok imişim. Benim benliğim ise bende görünen hakiki varlık imiş. Bu sebeple benim şimdiki sevincim, bu hakikati zevken ve hâlen idrak etmem sebebiyledir; ve şimdi önceki taklidime ve hayalime gülmekteyim." Niyazî-i Mısrî'nin (sırrı kutsal olsun) beyti: Çü bildim cümle Hak imiş arada gayrı yok imiş Bi-külli anda gark imiş ne ben varım ne irfanım Ya'ni, o mukallid sözüne devâm edip der ki: "Ben varlık ve vücûd hakkında ne hayâllere saplanmış kalmıştım; halbuki o varlık ve vücûd ne imiş! Vaktâki bu mevhûm olan varlığım o hakîkî varlık içinde eridi ve mahv oldu, vücûd zannettiğim şeylerin yokluk olduğunu anladım. O vücûd-i hakîkîyi isbât için getirdiğim delîllerin hepsi çürüdü ve söylediğim sözlerin hepsi ma'nâsız kaldı. Beni evvelce bu taklîd hâline sevkeden şey, benim zayıf olan idrâkimin bana alçak bir nakş göstermesi ya'ni bu esfel-i sâfilîn-i tabîatta mütekevvin olan suver-i mevhûmeyi göstermesi idi ki, benim varlığım dahi o suver-i mevhûmeden birisi idi ki, o zayıf idrâkim, o vücûd-i hakîkî muvâcehesinde, beni bana var diye gösterdi. Bu sebeble ben varlığım ile mesrûr oldum. Şimdi anladım ki ben yok imişim. Benim benliğim ise bende zâhir olan vücûd-ı hakîkî imiş. Binâenaleyh benim şimdiki sürûrum, bu hakîkati zevkan ve hâlen idrâk sebebiyledir; ve şimdi evvelki taklîdime ve hayâlime gülmekteyim." Beyt-i Niyazî-i Mısrî (kuddise sirruhû): Çü bildim cümle Hak imiş arada gayrı yok imiş Bi-külli anda gark imiş ne ben varım ne irfanım 1287. Yol çocuğu olana merdânın fikri nerededir! Zîrâ onun hayali nerede ve doğru olan tahkîk nerede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1287. Yol çocuğu olana erenlerin fikri nerededir! Çünkü onun hayali nerede ve doğru olan tahkik nerede! Tarikat çocuğu olan bir müride, ilahi erenler olan insân-ı kâmillerin fikri pek uzaktır; çünkü o tarikat çocuğunun hayali ve idraki nerede, insân-ı kâmilin zevken ve hâlen idrak ettiği o doğru manalar nerede! Tarîkat çocuğu olan bir mürîde, merdân-ı ilâhî olan insân-ı kâmillerin fikri pek uzaktır; zîrâ o tarîkat çocuğunun hayali ve idrâki nerede, insân-ı kâmilin zevkan ve hâlen idrâk buyurduğu o doğru ma'nâlar nerede! 1288. Çocukların fikri ya dâye, ya süt, ya kuru üzüm ve ceviz, yahud ağlama ve feryaddır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1288. Çocukların düşüncesi ya dadı, ya süt, ya kuru üzüm ve ceviz, yahut ağlama ve feryattır. Çocuklar, kendi dadıları ve süt ve kuru üzüm ve ceviz gibi şeylerle eğlenip teselli buldukları gibi, tarikat çocukları da birtakım rüyalar ve zikrullah (Allah'ı anma) esnasında kendilerine görünen nurlar ve renklerle veyahut "cezbe" (ilahi aşkın coşkusuyla kendinden geçme hâli) dedikleri feryatlar ve naralarla teselli olup ilerledik diye sevinirler. Çocuklar, kendi dâyeleri ve süt ve kuru üzüm ve ceviz gibi şeyler ile eğlenip müteselli oldukları gibi, tarîkat çocukları da birtakım rü'yâlar ve zikrullah esnâsında kendilerine görünen nûrlar ve renkler ile veyâhud "cezbe" ta'bîr ettikleri feryâdlar ve na'ralar ile müteselli olup terakkî ettik diye sevinirler. 1289. O mukallid, alîl olan çocuk gibidir. Her ne kadar ince bahis ve delîl tu- tar ise de.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1289. O taklitçi, hasta olan çocuk gibidir. Her ne kadar ince konu ve delil tutsa da. "Taklitçi"den kasıt, zahirî ilimler sahipleridir ki, onlar kendi görüşlerini ve fikirlerini, kendi benzerlerini taklit ederek elde ederler. Bu hususta mantıkî delillere dayanırlar ve iddialarına delil getirmek için ince konulara girişirler ve konuları inceledikçe vehim kuvvetleri (gerçek olmayan tahayyül güçleri) faaliyete geçip, meseleleri içinden çıkılmaz bir duruma sürüklerler, ne kendileri ne de dinleyenler şüpheden kurtulamazlar; bu sebeple onlar hak ve hakikat yolunda hasta olan bir çocuk gibi sendeleyerek yürürler. "Mukallid"den murâd, ulûm-i zâhiriyye erbâbıdır ki, onlar kendi nazarla- rını ve fikirlerini, kendi emsâllerine taklîd ile elde ederler. Bu husûsta delâil-i mantıkıyyeye istinâd ederler ve müddeâlarına delîl ikâmesi için ince bahisle- re girişirler ve bahisleri inceledikçe kuvve-i vâhimeleri faâliyete gelip, mes'eleleri içinden çıkılmaz vâdiye sürüklerler, ne kendileri ve ne de dinle- yenler şübheden kurtulamazlar; binâenaleyh onlar hak ve hakîkat yolunda alîl olan bir çocuk gibi sendeleyerek yürürler. 1290. Delîlde ve şikâlde o taammuk, onu basîretten uzak eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1290. Delilde ve şikâyette o derinleşme, onu basiretten uzaklaştırır. "Şikâl", burada tuzak ve hile demektir; "işkâl" kelimesinin kısaltılmışı olması da mümkündür, bu durumda "müşkil kılmak ve örtmek" anlamına gelir. "Güsâl", ayırmak ve uzağa atmak demektir. Yani, o taklitçinin delilde ve iddiayı ispat etmek için giriştiği hilede derinleşmesi ve konuyu zorlama ile derinleştirmesi, kendisini meselenin hakikatini basiret gözüyle görmekten ayırır ve uzağa atar. Bazı nüshalarda "şikâl" yerine "şekîl" geçmiştir ki, bu "şikâl" kelimesinin imâle edilmiş (uzatılmış) hâlidir; ve yukarıdaki anlamı içerir; "güsâl" yerine de kafiye uyumu için "güsîl" geçmiştir. Bu da "uzak ve ayrı" anlamındadır. "Şikâl", burada mekr ve hîle demektir; ve "işkâl" kelimesinin muhaffefi ol- ması da câizdir, "müşkil kılmak ve örtmek" demek olur. "Güsâl", ayırmak ve uzağa atmak demektir. Ya'ni, o mukallidin delîlde ve isbât-ı müddeâ için teşeb- büs ettiği hîlede taammuku ve bahsi külfet ile derinleştirmesi kendisini hakî- kat-i mes'eleyi basar-ı basîret ile görmekten ayırır ve uzağa atar. Ba'zı nüsha- larda "şikâl" yerine "şekîl" vâki' olmuştur ki, "şikâl" kelimesinin imâle olun- muşudur; ve yukarıdaki ma'nâyı mutazammındır; "güsâl" yerine de mutâba- kat-ı kâfiye için "güsîl" vâki' olmuştur. Bu da "uzak ve ayrı" ma'nâsınadır. 1291. Bir mâye ki o, onun sırrının sürmesidir; götürdü ve işkâl söylemekte işi bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1291. Bir maya ki o, onun sırrının sürmesidir; götürdü ve işkâl söylemekte işi bağladı. "Maya"dan kasıt, akıl ve idraktir. Yani, o taklitçinin böyle ince ve zor bir konuya ve deliller getirmeye meşgul olması, kendi basiret gözünün sürmesi olan akıl ve idraki ortadan kaldırdı ve yerine bu gözün perdesi olan vehim kuvvetini (gerçek olmayan tahayyül gücünü) faaliyete geçirdi ve istenen işin ve doğru sonucun önüne engel koydu. "Mâye"den murâd, akıl ve idrâktir. Ya'ni, o mukallidin böyle ince ve müş- kil bahse ve delîller îrâdına meşgûl olması, kendi basîret gözünün sürmesi olan akıl ve idrâki izâle etti ve yerine bu gözün perdesi olan kuvve-i vâhimesini fa- âliyete getirdi ve maksûd olan işin ve doğru netîcesinin önüne sed çekti. 1292. Ey mukallid, Buhârâ'dan geri dön! Zillete git, tâ ki sen arslan adam olasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1292. Ey taklitçi, Buhârâ'dan geri dön! Zillete git ki sen aslan adam olasın! 1289. O mukallid, alîl olan çocuk gibidir. Her ne kadar ince bahis ve delîl tutar ise de.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1289. O taklitçi, hasta olan çocuk gibidir. Her ne kadar ince konu ve delil tutsa da. "Taklitçi"den kasıt, zahirî ilimler sahipleridir ki, onlar kendi görüşlerini ve düşüncelerini, kendi benzerlerine taklit yoluyla elde ederler. Bu konuda mantıkî delillere dayanırlar ve iddialarına delil getirmek için ince konulara girişirler ve konuları inceledikçe vehim kuvvetleri (gerçek olmayan tahayyül güçleri) faaliyete geçip, meseleleri içinden çıkılmaz bir duruma sürüklerler, ne kendileri ne de dinleyenler şüpheden kurtulamazlar; bu sebeple onlar hak ve hakikat yolunda hasta olan bir çocuk gibi sendeleyerek yürürler. "Mukallid"den murâd, ulûm-i zâhiriyye erbâbıdır ki, onlar kendi nazarlarını ve fikirlerini, kendi emsâllerine taklîd ile elde ederler. Bu husûsta delâil-i mantıkıyyeye istinad ederler ve müddeâlarına delîl ikāmesi için ince bahislere girişirler ve bahisleri inceledikçe kuvve-i vâhimeleri faaliyete gelip, mes'eleleri içinden çıkılmaz vâdîye sürüklerler, ne kendileri ve ne de dinleyenler şübheden kurtulamazlar; binâenaleyh onlar hak ve hakîkat yolunda alîl olan bir çocuk gibi sendeleyerek yürürler. 1290. Delîlde ve şikâlde o taammuk, onu basîretten uzak eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1290. Delilde ve şikâyetteki o derinleşme, onu basiretten uzaklaştırır. "Şikâl", burada tuzak ve hile demektir; "işkâl" kelimesinin kısaltılmışı olması da mümkündür, bu durumda "güçleştirmek ve örtmek" anlamına gelir. "Güsâl", ayırmak ve uzağa atmak demektir. Yani, o taklitçinin delilde ve iddiasını ispatlamak için giriştiği hilede derinleşmesi ve konuyu zorlama ile derinleştirmesi, kendisini meselenin hakikatini basiret gözüyle görmekten ayırır ve uzağa atar. Bazı nüshalarda "şikâl" yerine "şekîl" geçmiştir ki, bu "şikâl" kelimesinin imâle edilmiş (uzatılmış) halidir; ve yukarıdaki anlamı içerir; "güsâl" yerine de kafiye uyumu için "güsîl" geçmiştir. Bu da "uzak ve ayrı" anlamındadır. "Şikâl", burada mekr ve hîle demektir; ve "işkâl" kelimesinin muhaffefi olması da câizdir, "müşkil kılmak ve örtmek" demek olur. "Güsâl", ayırmak ve uzağa atmak demektir. Ya'ni, o mukallidin delîlde ve isbât-ı müddeâ için teşebbüs ettiği hîlede taammuku ve bahsi külfet ile derinleştirmesi kendisini hakîkat-i mes'eleyi basar-ı basîret ile görmekten ayırır ve uzağa atar. Bazı nüshalarda “şikâl" yerine "şekîl" vâki' olmuştur ki, "şikâl" kelimesinin imâle olunmuşudur; ve yukarıdaki ma'nâyı mutazammındır; "güsâl" yerine de mutâbakat-ı kafiye için "güsîl" vâki' olmuştur. Bu da "uzak ve ayrı" ma'nâsınadır. 1291. Bir mâye ki o, onun sırrının sürmesidir; götürdü ve işkâl söylemekte işi bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1291. Bir sermaye ki o, onun sırrının sürmesidir; götürdü ve işi zorluk söylemekte bağladı. "Sermaye"den kasıt, akıl ve idraktir. Yani, o taklitçinin böyle ince ve zor bir konuya ve deliller getirmeye meşgul olması, kendi basiret gözünün sürmesi olan aklı ve idraki ortadan kaldırdı ve yerine bu gözün perdesi olan vehim kuvvetini faaliyete geçirdi ve istenen işin ve doğru sonucunun önüne set çekti. "Mâye”den murâd, akıl ve idrâktir. Ya'ni, o mukallidin böyle ince ve müşkil bahse ve delîller îrâdına meşgül olması, kendi basîret gözünün sürmesi olan akıl ve idrāki izâle etti ve yerine bu gözün perdesi olan kuvve-i vâhimesini faâliyete getirdi ve maksûd olan işin ve doğru neticesinin önüne sed çekti. 1292. Ey mukallid, Buhâra'dan geri dön! Zillete git, tâ ki sen arslan adam olasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1292. Ey taklitçi, Buhara'dan geri dön! Zillete git ki sen aslan adam olasın! Buhara, Asya'da Türkistan'da bulunan meşhur bir şehrin ismidir. Hz. Pîr zamanında Buhara medreseleri, zahirî ilimlerin (dış ilimlerin) öğrenim merkeziydi; ve bu ilimleri öğrenmek için birçok şehirden oraya öğrenci giderdi. Bu zahirî ilimler erbabı taklitçiler zümresinden olduğundan, Cenâb-ı Pîr efendimiz, "Ey taklitçi, Buhara'dan geri dön ve zahirî ilimlerle ömrünü tüketmekten vazgeç; çünkü bu zahirî ilimler senin nefsinin kibir ve gurur sermayesidir. Oradan dön, zillet ve horluk tarafına git ve manevî fakirliği seç ki, nefsinin kibir ve gururu kırılmak suretiyle, mana âleminde bir aslan adam olasın!" demiştir. Buhârâ, Asya'da Türkistan'da vâki' meşhûr bir şehrin ismidir. Hz. Pîr zamânında Buhârâ medreseleri, ulûm-i zâhiriyyenin makarr-ı tahsîli idi; ve bu ulûmun tahsîli için birçok şehirlerden oraya talebe giderdi. Bu ulûm-i zâhiriyye erbâbı mukallidîn zümresinden olduğundan cenâb-ı Pîr efendimiz, ey mukallid Buhârâ'dan geri dön ve ulûm-i zâhiriyye ile ömrünü ifnâ etmekten vazgeç ki, bu ulûm-i zâhiriyye senin nefsinin sermâye-i kibir ve gurûrudur. Oradan dön, zillet ve horluk tarafına git ve fakr-ı ma'nevîyi ihtiyar et ki, nefsin kibir ve gurûru kırılmak sûretiyle, âlem-i ma'nâda bir arslan adam olasın! 1293. Nihayet bâtında başka Buhârâ göresin! Saf yırtıcılar onun meclisinde lâ-yefkahundur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1293. Sonunda iç âleminde başka bir Buhârâ göresin! Saf yırtıcılar onun meclisinde anlamazlar. Yani, horluk ve zillet tarafına gitmekle sonunda, kendi iç âleminde ve kalbinde başka bir Buhârâ, yani ledün ilmi (Allah katından gelen ilim) şehrini görürsün ki, tartışmada ve münazarada saf yırtıcı olan zahir uleması (dış görünüşe önem veren âlimler), bu ledün ilmi meclisinde anlamazlar, yani o mecliste söylenen sözlere karşı tartışmak ve münazara etmek şöyle dursun, anlamazlar bile! Ya'ni, horluk ve zillet tarafına gitmekle âkıbet, kendi bâtınında ve kalbinde başka Buhârâ, ya'ni ilm-i ledün şehrini görürsün ki, bahs-i cidâlde ve münâzarada saf yırtıcı olan ulemâ-yı zâhir, bu ilm-i ledün meclisinde lâ-yefkahûndurlar, ya'ni o mecliste söylenen sözlere karşı bahis ve münâzara etmek şöyle dursun, anlamazlar bile! 1294. Vâkia peyk yeryüzünde pek çabuk koşucudur; deryaya gittiği vakit, damarı kopmuş kimsedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1294. Gerçek şu ki, haberci yeryüzünde çok hızlı koşucudur; denize gittiği zaman, damarı kopmuş kimsedir. "Peyk", mektup getirip götüren yaya, dağıtıcı, hizmetkâr demektir. Burada Kur'ân-ı Kerîm'in ve şerefli hadislerin görünen anlamlarını halka tebliğ eden zahir ulemasıdır. "Derya"dan kasıt, hakikat ilmidir. Yani, zahir uleması Kur'an'ın ve hadisin görünen anlamını açıklama konusunda çeviktirler ve bu konuda ince ince anlamlar açıklarlar. Fakat bâtınî ilimlere ve ledün ilmine gelince, orada damarı kopmuş bir kimse gibi bir adım atamazlar ve bir söz söyleyemezler. "Peyk", mektûb getirip götüren piyâde, müvezzi', hizmetkâr demektir. Burada Kur'ân-ı Kerîm'in ve ahâdîs-i şerîfenin zâhirî ma'nâlarını halka tebliğ eden ulemâ-yı zâhiredir. "Derya"dan murâd, ilm-i hakîkattir. Ya'ni, ulemâ-yı zahir Kur'ân'ın ve hadîsin ma'nâ-yı zâhirini beyân hususunda çeviktirler ve bu husûsta ince ince ma'nâlar beyân ederler. Fakat ulûm-i bâtıniyyeye ve ledünniyyeye gelince, orada damarı kopmuş bir kimse gibi bir adım atamazlar ve bir söz söyleyemezler. 1295. O karada "Hamelnâhüm" olur; ve ancak o kimse ki denizde mahmuldür, kimse odur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1295. O karada "Onları taşıdık" olur; ve ancak o kimse ki denizde taşınmıştır, kimse odur. Bu şerefli beyitte, Benî-İsrail suresinde geçen وَلَقَدْ كَرَمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَر وَالْبَحْرِ (İsrâ, 17/70) yani, "Biz muhakkak Âdem oğullarını şerefli kıldık ve onları karada ve denizde taşıdık" ayetine işaret edilmektedir. Buhârâ, Asya'da Türkistan'da bulunan meşhur bir şehrin adıdır. Hz. Pîr zamanında Buhârâ medreseleri, dış ilimlerin (ulûm-i zâhiriyye) öğrenim merkeziydi; ve bu ilimleri öğrenmek için birçok şehirden oraya talebeler giderdi. Bu dış ilimler erbabı taklitçiler zümresinden olduğundan, Pîr efendimiz, "Ey taklitçi, Buhârâ'dan geri dön ve dış ilimlerle ömrünü tüketmekten vazgeç; çünkü bu dış ilimler senin nefsinin kibir ve gurur sermayesidir. Oradan dön, zillet ve horluk tarafına git ve manevî fakirliği seç ki, nefsinin kibir ve gururu kırılmak suretiyle, mana âleminde bir aslan adam olasın!" buyurmuştur. Bu beyt-i şerîfte Benî-İsrail sûresinde olan وَلَقَدْ كَرَمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَر وَالْبَحْرِ (İsrâ, 17/70) ya'ni, "Biz muhakkak benî-âdemi mükerrem kıldık ve onları ka- Buhârâ, Asya'da Türkistan'da vâki' meşhûr bir şehrin ismidir. Hz. Pîr zamanında Buhârâ medreseleri, ulûm-i zâhiriyyenin makarr-ı tahsîli idi; ve bu ulûmun tahsîli için birçok şehirlerden oraya talebe giderdi. Bu ulûm-i zâhiriyye erbâbı mukallidîn zümresinden olduğundan cenâb-ı Pîr efendimiz, ey mukallid Buhârâ'dan geri dön ve ulûm-i zâhiriyye ile ömrünü ifnâ etmekten vazgeç ki, bu ulûm-i zâhiriyye senin nefsinin sermâye-i kibir ve gurûrudur. Oradan dön, zillet ve horluk tarafına git ve fakr-ı ma'nevîyi ihtiyar et ki, nefsin kibir ve gurûru kırılmak sûretiyle, âlem-i ma'nâda bir arslan adam olasın! 1293. Nihayet bâtında başka Buhârâ göresin! Saf yırtıcılar onun meclisinde lâ-yefkahundur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1293. Sonunda iç âleminde başka bir Buhârâ göresin! Saf yırtıcılar onun meclisinde anlamazlar. Yani, horluk ve zillet tarafına gitmekle sonunda, kendi iç âleminde ve kalbinde başka bir Buhârâ, yani ledün ilmi (Allah katından gelen ilim) şehrini görürsün ki, tartışmada ve münazarada saf yırtıcı olan zahir uleması (dış görünüşe önem veren âlimler), bu ledün ilmi meclisinde anlamazlar, yani o mecliste söylenen sözlere karşı tartışmak ve münazara etmek şöyle dursun, anlamazlar bile! Ya'ni, horluk ve zillet tarafına gitmekle âkıbet, kendi bâtınında ve kalbinde başka Buhârâ, ya'ni ilm-i ledün şehrini görürsün ki, bahs-i cidâlde ve münâzarada saf yırtıcı olan ulemâ-yı zâhir, bu ilm-i ledün meclisinde lâ-yefkahûndurlar, ya'ni o mecliste söylenen sözlere karşı bahis ve münâzara etmek şöyle dursun, anlamazlar bile! 1294. Vâkia peyk yeryüzünde pek çabuk koşucudur; deryaya gittiği vakit, damarı kopmuş kimsedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1294. Gerçek şu ki, haberci yeryüzünde çok hızlı koşucudur; denize gittiği zaman, damarı kopmuş kimsedir. "Peyk", mektup getirip götüren yaya, dağıtıcı, hizmetkâr demektir. Burada Kur'ân-ı Kerîm'in ve şerefli hadislerin görünen anlamlarını halka tebliğ eden zahir ulemasıdır. "Derya"dan kasıt, hakikat ilmidir. Yani, zahir uleması Kur'an'ın ve hadisin görünen anlamını açıklama konusunda çeviktirler ve bu konuda ince ince anlamlar açıklarlar. Fakat bâtınî ilimlere ve ledün ilmine gelince, orada damarı kopmuş bir kimse gibi bir adım atamazlar ve bir söz söyleyemezler. "Peyk", mektûb getirip götüren piyâde, müvezzi', hizmetkâr demektir. Burada Kur'ân-ı Kerîm'in ve ahâdîs-i şerîfenin zâhirî ma'nâlarını halka tebliğ eden ulemâ-yı zâhiredir. "Derya"dan murâd, ilm-i hakîkattir. Ya'ni, ulemâ-yı zahir Kur'ân'ın ve hadîsin ma'nâ-yı zâhirini beyân hususunda çeviktirler ve bu husûsta ince ince ma'nâlar beyân ederler. Fakat ulûm-i bâtıniyyeye ve ledünniyyeye gelince, orada damarı kopmuş bir kimse gibi bir adım atamazlar ve bir söz söyleyemezler. 1295. O karada "Hamelnâhüm" olur; ve ancak o kimse ki denizde mahmuldür, kimse odur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1295. O karada "Onları taşıdık" olur; ve ancak o kimse ki denizde taşınmıştır, kimse odur. Bu şerefli beyitte, İsra Suresi'nde bulunan وَلَقَدْ كَرَمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَر وَالْبَحْرِ (İsra, 17/70) yani, "Biz muhakkak Âdem oğullarını şerefli kıldık ve onları karada ve denizde taşıdık" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Kes", kimse ve adam anlamına gelip burada "makbul ve muteber olan insan" demektir. Karşılığı "nâ-kes"tir ki, "deni olan adam" anlamındadır. Bu ayet-i kerime ikinci cildin 3762 ve 3763 numaralı beyitlerinde geçti. Cenab-ı Pir efendimiz bu şerefli beyitte "kara" ile zahir âlimine, ve "deniz" ile batın âlimine işaret buyururlar. Yani, o peyk (taklitçi) olan zahir âlimi, bu şehadet mertebesinin ve zahir âleminin taşınanı olur; aksine makbul ve muteber olan adam, ancak batın âleminin taşınanı olup onu başında taşıdığı kimsedir. Çünkü zahir âlimi suretle kayıtlıdır ve batın âlimi ise suret kaydından kurtulmuştur. Bu beyt-i şerîfte Benî-İsrail sûresinde olan وَلَقَدْ كَرَمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَر وَالْبَحْرِ (İsrâ, 17/70) ya'ni, "Biz muhakkak benî-âdemi mükerrem kıldık ve onları ka- rada ve denizde bindirdik” âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. “Kes”, kimse ve adam ma’nâsına olup burada “makbûl ve mu’teber olan insan” demektir. Mukabili “nâ-kes”dir ki, “denî olan adam” ma’nâsınadır. Bu âyet-i kerîme II. cildin 3762 ve 3763 numaralı beyitlerinde geçti. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte “kara” ile âlim-i zâhire, ve “deniz” ile âlim-i bâtına işâret buyururlar. Ya’ni, o peyk olan âlim-i zâhirî, bu mertebe-i şehâdetin ve âlem-i zâhirin mahmûlü olur; halbuki makbûl ve mu’teber olan adam, ancak âlem-i bâtının mahmûlü olup onu başında taşıdığı kimsedir. Zîrâ âlim-i zâhirî sûretle mukayyeddir ve âlim-i bâtınî ise sûret kaydından kurtulmuştur. 1296. Şâhın çok atâsı vardır; ey vehme ve bir tasvîre merhûn olmuş olan koş!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1296. Şahın çok bağışı vardır; ey vehme ve bir tasvire bağlı kalmış olan, koş! Ey vehmedilmiş varlığına ve fani bir surete bağlı ve hapsolmuş olan zahir âlimi ve taklitçi mürid, hakiki şah olan Hakk'ın Zâhir isminin tecelligahı olan bu suret âlemindeki bağış ve ihsanından başka, mana âleminde çok ihsanları vardır; bu sebeple suret âleminden mana âlemine koş! Ey mevhûm olan vücûduna ve bir sûret-i fâniye merhûn ve mahbûs olmuş olan âlim-i zâhirî ve mürîd-i mukallid, şâh-ı hakîkî olan Hakk’ın ism-i Zâhir’inin mazharı olan bu âlem-i sûretteki atâ ve ihsânından başka, âlem-i ma’nâda çok ihsânları vardır; binâenaleyh âlem-i sûretten âlem-i ma’nâya koş! 1297. O sâde olan mürîd dahi taklîd cihetinden, o azîze muvâfık bir girye etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1297. O sade olan mürid dahi taklit yönünden, o azize uygun bir ağlama etti. Hikâyede belirtilen o saf kalpli ve görünüşte tutsak olan mürid dahi, şeyhinin ağlamasına taklit etmiş olmak için o azize ve şeyhine uygun olarak ağladı. Kıssada beyân olunan o sâde-dil ve sûrette mahbûs olan mürîd dahi, şeyhinin ağlamasına taklîd etmiş olmak için o azîze ve şeyhine muvâfakat ile ağladı. 1298. O sağır adam gibi mukallidce ağladı ve mûcibden bîhaber idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1298. O sağır adam gibi taklitçi bir şekilde ağladı ve ağlamanın sebebinden habersizdi. O saf gönüllü mürid, sağır bir adamın ağlayanlara takliden ağlaması gibi, şeyhinin niçin ağladığını bilmiyordu. O sâde-dil mürîd, sağır bir adam nasıl ağlayanlara taklîden ağlarsa, şeyhinin niçin ağladığına vâkıf değil idi. 1299. Vaktâki birçok ağladı, hizmet etti ve gitti; onun arkasından hâs olan mürîd acele geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1299. Birçok ağladı, hizmet etti ve gittiği zaman; onun ardından özel mürid acele geldi. "Teft", burada "acele" anlamındadır. Yani, o saf gönüllü mürid birçok ağladı ve şeyhin hizmetinde bulundu ve sonra da huzurundan ayrıldı. "Karada ve denizde bindirdik" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Kes", kimse ve adam anlamına gelip burada "makbul ve muteber olan insan" demektir. Karşılığı "nâ-kes"tir ki, "deni olan adam" anlamındadır. Bu ayet-i kerime II. cildin 3762 ve 3763 numaralı beyitlerinde geçti. Cenab-ı Pir efendimiz bu şerefli beyitte "kara" ile zahir alimine, ve "deniz" ile batın alimine işaret buyururlar. Yani, o peyk olan zahir alimi, bu şehadet mertebesinin ve zahir aleminin yüklenicisi olur; halbuki makbul ve muteber olan adam, ancak batın aleminin yüklenicisi olup onu başında taşıyan kimsedir. Çünkü zahir alimi suretle kayıtlıdır ve batın alimi ise suret kaydından kurtulmuştur. “Teft”, burada “acele” ma’nâsınadır. Ya’ni, o sâde-dil mürîd vaktâki birçok ağladı ve şeyhin hizmetinde bulundu ve sonra da huzûrundan çıktı. rada ve denizde bindirdik" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "Kes", kimse ve adam ma'nâsına olup burada "makbûl ve mu'teber olan insan" demektir. Mukābili "nâ-kes"dir ki, "denî olan adam" ma'nâsınadır. Bu âyet-i kerîme II. cildin 3762 ve 3763 numaralı beyitlerinde geçti. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte "kara” ile âlim-i zâhire, ve “deniz” ile âlim-i bâtına işâret buyururlar. Ya'ni, o peyk olan âlim-i zâhirî, bu mertebe-i şehadetin ve âlem-i zâhirin mahmülü olur; halbuki makbûl ve mu'teber olan adam, ancak âlem-i bâtının mahmûlü olup onu başında taşıdığı kimsedir. Zîrâ âlim-i zâhirî sûretle mukayyeddir ve âlim-i bâtınî ise sûret kaydından kurtulmuştur. 1296. Şahın çok atası vardır; ey vehme ve bir tasvîre merhûn olmuş olan koş!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1296. Şahın çok atası vardır; ey vehme ve bir tasvire bağlı kalmış olan, koş! Ey vehmedilmiş varlığına ve geçici bir şekle bağlı ve hapsolmuş olan zahirî âlim ve taklitçi mürid! Hakiki şah olan Hakk'ın Zâhir isminin tecelligâhı olan bu suret âlemindeki ihsan ve bağışından başka, mana âleminde çok ihsanları vardır; bu sebeple suret âleminden mana âlemine koş! Ey mevhûm olan vücuduna ve bir sûret-i fânîye merhûn ve mahbûs olmuş olan âlim-i zâhirî ve mürid-i mukallid, şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın ism-i Zâhir'inin mazharı olan bu âlem-i sûretteki atâ ve ihsânından başka, âlem-i ma'nâda çok ihsânları vardır; binâenaleyh âlem-i sûretten âlem-i ma'nâya koş! 1297. O sâde olan mürîd dahi taklîd cihetinden, o azîze muvafık bir girye etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1297. O sade olan mürid dahi taklit yönünden, o azize uygun bir ağlama etti. Hikâyede anlatılan o saf gönüllü ve surette (dış görünüşte) hapsolmuş olan mürid dahi, şeyhinin ağlamasına taklit etmiş olmak için o azize ve şeyhine uygun bir şekilde ağladı. Kıssada beyân olunan o sâde-dil ve sûrette mahbûs olan mürîd dahi, şeyhinin ağlamasına taklîd etmiş olmak için o azîze ve şeyhine muvâfakat ile ağladı. 1298. O sağır adam gibi mukallidce ağladı ve mûcibden bîhaber idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1298. O sağır adam gibi taklitçi bir şekilde ağladı ve ağlamanın sebebinden habersizdi. O saf gönüllü mürid, sağır bir adamın ağlayanlara takliden ağlaması gibi, şeyhine takliden ağladı; halbuki şeyhinin niçin ağladığını bilmiyordu. O sâde-dil mürid, sağır bir adam nasıl ağlayanlara taklîden ağlarsa, şeyhine taklîden ağladı, halbuki şeyhinin niçin ağladığına vakıf değil idi. 1299. Vaktaki birçok ağladı, hizmet etti ve gitti; onun arkasından has olan mürîd acele geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1299. Vaktaki birçok ağladı, hizmet etti ve gitti; onun arkasından has olan mürîd acele geldi. "Teft", burada "acele" anlamındadır. Yani, o sade-dil mürid, birçok ağladı ve şeyhin hizmetinde bulundu ve sonra da huzurundan çıktı. Onun arkasından, şeyhin hallerine daha ziyade vakıf olan bir özel mürid dahi acele dışarı çıktı. "Teft", burada "acele" ma'nâsınadır. Ya'ni, o sâde-dil mürîd vaktâki birçok ağladı ve şeyhin hizmetinde bulundu ve sonra da huzûrundan çıktı. Onun arkasından, şeyhin ahvâline daha ziyâde vâkıf olan bir mürîd-i hâss dahi acele dışarı çıktı. 1300. Dedi: "Ey nazar cihetinden şeyhin giryesinin vifakı üzerine, habersiz olan bulut gibi ağlayan!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1300. Dedi: "Ey görüş açısından şeyhin ağlamasına uygun olarak, habersiz olan bulut gibi ağlayan!" O özel mürid dedi: "Ey görünüşte şeyhinin ağlamasına uygunluk göstererek bulutların kendilerinden habersiz olarak yağmur yağdırdıkları gibi ağlayan arkadaş!" O mürîd-i hâs dedi: "Ey görünüşte şeyhinin ağlamasına muvâfakat ederek bulutların kendilerinden habersiz olarak yağmur yağdırdıkları gibi ağlayan arkadaş!" 1301. "Sakın ha, sakın ha, sakın ha, ey vefâ edici mürîd, her ne kadar taklîd-de müstefid isen de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1301. "Sakın ha, sakın ha, sakın ha, ey vefâ edici mürîd, her ne kadar taklitte fayda görsen de!" "Allah" ifadeleri, yemin etme anlamına geldiği gibi, sakındırma anlamına da kullanılır. Tekrarı pekiştirme içindir. Burada her ikisi de caizdir. Yani, "Ey pîrine karşı olan ahdine vefalı olan mürid, Allah hakkı için veyahut sakın ha, her ne kadar şeyhe olan taklidinde manen fayda görürsen de;" "Allah" ta'bîrleri, and vermek ma'nâsına olduğu gibi, tahzîr ma'nâsına da müsta'meldir. Tekerrürü te'kîd içindir. Burada her ikisi de câizdir. Ya'ni, "Ey pîrine karşı olan ahdine vefâkâr olan mürid, Allah hakkıçün veyâhud sakın ha, her ne kadar şeyhe olan taklîdinde ma'nen fâide görür isen de;" 1302. "Nihayet demeyesin ki, gördüm o şah ağladı; ben de onun gibi ağladım, zîrâ o münkirliktir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1302. "Sakın deme ki, o şahın ağladığını gördüm; ben de onun gibi ağladım, çünkü bu inkârcılıktır." Yani, "Senin zahiren şeyhe olan taklidine bir şey demem. Fakat bâtınen ve fikren gördüm ki, hakikat şahı olan şeyhim ağladı; benim ağlamam da onun ağlaması gibi oldu, eğer bu düşüncede bulunursan, şeyhin yüce halini inkâr etmiş olursun ve onu kendi halinin mertebesine indirmiş bulunursun. "Münkir" (inkâr eden), "inkâr"dan (inkâr etmek) ism-i fâil (fail ismi) olduğu gibi ism-i mef'ûl (edilgen isim) olmak da mümkündür. O halde anlam: "Çünkü o senin düşüncen, kınanmış bir anlamı işlemektir." demek olur. Bazı nüshalarda "münkirîst" yerine "mî-girîst" (ağlıyordu) geçmektedir. Bu durumda anlam "Ben onun ağladığı gibi ağladım" demek olur. Ya'ni, "Senin zâhiren şeyhe olan taklîdine bir şey demem. Fakat bâtınen ve fikren gördüm ki, şâh-ı hakîkat olan şeyhim ağladı; benim ağlamam da onun ağlaması gibi oldu, eğer bu fikirde bulunursan, şeyhin hâl-i âlîsini inkâr etmiş olursun ve onu kendi hâlinin mertebesine tenzîl etmiş bulunursun. “Münkir", "inkâr"dan ism-i fâil olduğu gibi ism-i mef'ûl olmak dahi câizdir. O hâlde ma'na: “Zîrâ o senin fikrin mezmûm olan bir ma'nâyı irtikâb etmektir." demek olur. Ba'zı nüshalarda "münkirîst" yerine "mî-girîst" vâki'dir. Bu sûrette ma'nâ "Ben onun ağladığı gibi ağladım" demek olur. 1303. Taklīd ve zan üzerine pür-cehl olan ağlama, o emîn kılınmışın ağlaması gibi değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1303. Taklit ve zan üzerine kurulu, cehaletle dolu ağlama, o emin kılınmışın ağlaması gibi değildir. Onun arkasından, şeyhin hallerine daha ziyade vakıf olan özel bir mürid de aceleyle dışarı çıktı. Onun arkasından, şeyhin ahvâline daha ziyâde vâkıf olan bir mürîd-i hâss dahi acele dışarı çıktı. 1300. Dedi: "Ey nazar cihetinden şeyhin giryesinin vifakı üzerine, habersiz olan bulut gibi ağlayan!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1300. Dedi: "Ey görüş açısından şeyhin ağlamasına uygun olarak, habersiz olan bulut gibi ağlayan!" O özel mürid dedi: "Ey görünüşte şeyhinin ağlamasına uygunluk göstererek bulutların kendilerinden habersiz olarak yağmur yağdırdıkları gibi ağlayan arkadaş!" O mürîd-i hâs dedi: "Ey görünüşte şeyhinin ağlamasına muvâfakat ederek bulutların kendilerinden habersiz olarak yağmur yağdırdıkları gibi ağlayan arkadaş!" 1301. "Sakın ha, sakın ha, sakın ha, ey vefâ edici mürîd, her ne kadar taklîdde müstefid isen de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1301. "Sakın ha, sakın ha, sakın ha, ey vefâ edici mürîd, her ne kadar taklitte fayda görsen de!" "Allah" tabirleri, yemin etmek anlamına geldiği gibi, sakındırma anlamına da kullanılır. Tekrarı pekiştirme içindir. Burada her ikisi de caizdir. Yani, "Ey pîrine karşı olan ahdine vefalı olan mürid, Allah hakkı için veyahut sakın ha, her ne kadar şeyhe olan taklidinde manen fayda görürsen de;" "Allah" ta'bîrleri, and vermek ma'nâsına olduğu gibi, tahzîr ma'nâsına da müsta'meldir. Tekerrürü te'kîd içindir. Burada her ikisi de câizdir. Ya'ni, "Ey pîrine karşı olan ahdine vefâkâr olan mürid, Allah hakkıçün veyâhud sakın ha, her ne kadar şeyhe olan taklîdinde ma'nen fâide görür isen de;" 1302. "Nihayet demeyesin ki, gördüm o şah ağladı; ben de onun gibi ağladım, zîrâ o münkirliktir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1302. "Sakın deme ki, o şahın ağladığını gördüm; ben de onun gibi ağladım, çünkü bu inkârcılıktır." Yani, "Senin zahiren şeyhe olan taklidine bir şey demem. Fakat bâtınen ve fikren gördüm ki, hakikat şahı olan şeyhim ağladı; benim ağlamam da onun ağlaması gibi oldu, eğer bu düşüncede bulunursan, şeyhin yüce halini inkâr etmiş olursun ve onu kendi halinin mertebesine indirmiş bulunursun. "Münkir" (inkâr eden), "inkâr"dan (inkâr etmek) ism-i fâil (fail ismi) olduğu gibi ism-i mef'ûl (edilgen isim) olmak da mümkündür. O halde anlam: "Çünkü o senin düşüncen, kınanmış bir anlamı işlemektir." demek olur. Bazı nüshalarda "münkirîst" yerine "mî-girîst" (ağlıyordu) geçmektedir. Bu durumda anlam "Ben onun ağladığı gibi ağladım" demek olur. Ya'ni, "Senin zâhiren şeyhe olan taklîdine bir şey demem. Fakat bâtınen ve fikren gördüm ki, şâh-ı hakîkat olan şeyhim ağladı; benim ağlamam da onun ağlaması gibi oldu, eğer bu fikirde bulunursan, şeyhin hâl-i âlîsini inkâr etmiş olursun ve onu kendi hâlinin mertebesine tenzîl etmiş bulunursun. “Münkir", "inkâr"dan ism-i fâil olduğu gibi ism-i mef'ûl olmak dahi câizdir. O hâlde ma'na: “Zîrâ o senin fikrin mezmûm olan bir ma'nâyı irtikâb etmektir." demek olur. Ba'zı nüshalarda "münkirîst" yerine "mî-girîst" vâki'dir. Bu sûrette ma'nâ "Ben onun ağladığı gibi ağladım" demek olur. 1303. Taklīd ve zan üzerine pür-cehl olan ağlama, o emîn kılınmışın ağlaması gibi değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1303. Taklit ve zan üzerine cehaletle dolu olan ağlama, o emin kılınmışın ağlaması gibi değildir. Müridin (Hakk yolcusunun) taklit ve zan üzerine, bilinmeyen bir sebeple meydana gelen ağlaması, Yüce Allah'ın gam ve sevinçten emin kıldığı insân-ı kâmilin ağlaması gibi değildir. Mürîdin taklîd ve zan üzerine mechûl bir sebeb tahtında vâki' olan ağlaması, Hak Teâlâ hazretlerinin gam ü şâdîden emîn kıldığı insân-ı kâmilin ağlaması gibi değildir. 1304. Sen ağlamayı ağlama üzerine kıyâs yapma! Bu ağlamadan ona uzun yol vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1304. Sen ağlamayı ağlama üzerine kıyaslama! Bu ağlamadan ona uzun yol vardır. Sen insân-ı kâmilin ağlamasını, nefis sahiplerinin ağlamasına kıyas etme! Dış görünüşte her ikisi de birbirine benzese de, bu noksan kişinin ağlamasından kâmil kişinin ağlamasına, uzun yol ve mesafe vardır. Sen insân-ı kâmilin ağlamasını, nefis sâhiplerinin ağlamasına kıyâs etme! Zâhirde her ikisi de birbirine benzer ise de, bu nâkısın ağlamasından kâmilin ağlamasına, uzun yol ve mesâfe vardır. 1305. O otuz senelik cihâddan sonradır; akıl aslâ oraya düşemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1305. O otuz senelik mücadeleden sonradır; akıl asla oraya ulaşamaz. O insân-ı kâmilin ağlaması, otuz sene nefsiyle meydana gelen mücâhedâtından sonraki ağlamadır. Akıl, o ağlamanın nasıl bir ağlama olduğunu idrak edemez. Çünkü o, zevk meselesidir; aklın zevk ve hâl bahsinde hiçbir yeri yoktur. O insân-ı kâmilin ağlaması otuz sene nefsiyyle vâki' olan mücâhedesinden sonraki ağlamadır. Akıl, o ağlamanın nasıl bir ağlama olduğunu idrâk edemez. Zîrâ o zevk meselesidir; aklın zevk ve hâl bahsinde hiçbir yeri yoktur. 1306. Ondan akıl tarafına yüz merhale vardır; aklı o kâfileden vâkıf bilme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1306. Ondan akıl tarafına yüz merhale vardır; aklı o kâfileden vâkıf bilme! Yani, insân-ı kâmilin ağlamasının sebebinden akıl tarafına birçok merhale vardır. Bu merhaleleri aşmamış olan aklın o insân-ı kâmil kâfilesinden asla haberi yoktur. Akıl ancak onların görünen şekillerini görür, iç hallerine hiç bilgisi yoktur. Ya'ni, insân-ı kâmilin ağlamasının sebebinden akıl tarafına birçok merhale vardır. Bu merhaleleri kat'etmemiş olan aklın o insân-ı kâmil kâfilesinden aslâ haberi yoktur. Akıl ancak onların sûret-i zâhirelerini görür, ahvâl-i bâtınelerine hiç vukûfu yoktur. 1307. Onun giryesi ne gamdan ne de ferahdandır. Aynü'l-mülahın giryesini rûh bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1307. Onun ağlaması ne kederden ne de sevinçtendir. Güzel söz çeşmesinin ağlamasını ruh bilir. "Mülah", güzel, latif söz anlamına gelen "mülha" kelimesinin çoğuludur. "Ayn" göz ve çeşme demektir. "Girye-i aynü'l-mülah" izafet terkibidir. "Latif ve güzel söz çeşmesinin ağlaması" anlamına gelir. Yani, insân-ı kâmilin ağlaması ne kederden ne de sevinçtendir. Latif ve güzel söz çeşmesi ve kaynağı olan insân-ı kâmilin ağlamasını akıl değil, ancak ruh bilir. Nefahâtü'l-Üns (tasavvufî biyografi eseri)'te yazılıdır ki: "Ebû'l-Hasen Harakânî ile Ebû Abdullah Dâsitânî'nin, Şeyh Ebû'l-Müridin taklit ve zan üzerine, bilinmeyen bir sebep altında meydana gelen ağlaması, Yüce Allah'ın keder ve sevinçten emin kıldığı insân-ı kâmilin ağlaması gibi değildir. “Mülah”, güzel, latîf kelâm ma'nâsına olan “mülha”nın cem'idir. “Ayn” göz ve çeşme demektir. “Girye-i aynü'l-mülah” terkîb-i izâfîdir. “Latîf ve güzel kelâm çeşmesinin ağlaması” demek olur. Ya'ni, insân-ı kâmilin ağlaması ne gamdandır, ne de ferahdandır. Latîf ve güzel kelâm çeşmesi ve menba'ı olan insân-ı kâmilin ağlamasını akıl değil, ancak rûh bilir. Nefahâtü'l-Üns'te münderictir ki: “Ebû'l-Hasen Harakânî ile Ebû Abdullah Dâsitânî, Şeyh Ebû'l- Mürîdin taklîd ve zan üzerine mechûl bir sebeb tahtında vâki' olan ağlaması, Hak Teâlâ hazretlerinin gam ü şâdîden emîn kıldığı insân-ı kâmilin ağlaması gibi değildir. 1304. Sen ağlamayı ağlama üzerine kıyas yapma! Bu ağlamadan ona uzun yol vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1304. Sen ağlamayı ağlama üzerine kıyas yapma! Bu ağlamadan ona uzun yol vardır. Sen insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) ağlamasını, nefis sahiplerinin ağlamasına kıyas etme! Görünen o ki her ikisi de birbirine benzer ise de, bu noksan kişinin ağlamasından kâmil kişinin ağlamasına, uzun yol ve mesafe vardır. Sen insân-ı kâmilin ağlamasını, nefis sâhiblerinin ağlamasına kıyâs etme! Zâhirde her ikisi de birbirine benzer ise de, bu nâkısın ağlamasından kâmilin ağlamasına, uzun yol ve mesâfe vardır. 1305. O otuz senelik cihaddan sonradır; akıl asla oraya düşemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1305. O otuz senelik mücadeleden sonradır; akıl asla oraya ulaşamaz. O insân-ı kâmilin ağlaması, otuz sene nefsiyle meydana gelen mücâhedelerinden sonraki ağlamadır. Akıl, o ağlamanın nasıl bir ağlama olduğunu idrak edemez. Çünkü o, zevk (manevî tatma) meselesidir; aklın zevk ve hâl (manevî durum) konusunda hiçbir yeri yoktur. O insân-ı kâmilin ağlaması otuz sene nefsiyle vâki' olan mücâhedesinden sonraki ağlamadır. Akıl, o ağlamanın nasıl bir ağlama olduğunu idrâk edemez. Zîrâ o zevk meselesidir; aklın zevk ve hâl bahsinde hiçbir yeri yoktur. 1306. Ondan akıl tarafına yüz merhale vardır; aklı o kāfileden vakıf bilme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1306. Ondan akıl tarafına yüz merhale vardır; aklı o kafileden vakıf bilme! Yani, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) ağlamasının sebebinden akıl tarafına birçok merhale vardır. Bu merhaleleri katetmemiş olan aklın o insân-ı kâmil kafilesinden asla haberi yoktur. Akıl ancak onların görünen şekillerini görür, iç hallerine hiç bilgisi yoktur. Ya'ni, insân-ı kâmilin ağlamasının sebebinden akıl tarafına birçok merhale vardır. Bu merhaleleri kat'etmemiş olan aklın o insân-ı kâmil kāfilesinden aslâ haberi yoktur. Akıl ancak onların sûret-i zâhirelerini görür, ahvâl-i bâtınelerine hiç vukūfu yoktur. 1307. Onun giryesi ne gamdan ne de ferahtandır. Aynü'l-mülahın giryesini rûh bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1307. Onun ağlaması ne kederden ne de sevinçtendir. Güzellik pınarından akan gözyaşını ruh bilir. "Mülah", güzel, latîf söz anlamına gelen "mülha"nın çoğuludur. "Ayn" göz ve çeşme demektir. "Girye-i aynü'l-mülah" izafet terkibidir. "Latîf ve güzel söz çeşmesinin ağlaması" demek olur. Yani, insân-ı kâmilin ağlaması ne kederdendir ne de sevinçtendir. Latîf ve güzel söz çeşmesi ve kaynağı olan insân-ı kâmilin ağlamasını akıl değil, ancak ruh bilir. Nefahâtü'l-Üns'te yazılıdır ki: "Ebü'l-Hasen Harakanî ile Ebû Abdullah Dâsitânî, Şeyh Ebü'l-Abbâs Kassâb Âmilî (kaddesellâhü esrârahum) hazretlerinin huzuruna geldiler ve dediler ki: “Ey şeyh, bizim aramızda bir söz geçti, birimiz dedi ki: “Kişiye öncesizlik ve sonsuzluk kederi yeterlidir.” Ve birimiz de der ki: “Kişiye öncesizlik ve sonsuzluk neşesi ve sevinci yeterlidir.” Siz ne buyurursunuz? Ebü’l-Abbâs hazretleri elini yüzüne sürüp dedi ki: “Elhamdü lillâh, kasap oğlunun makamı ne kederdir ne de sevinçtir. ليس عند ربكم صباح و لا مساء Yani, “Rabbinizin katında ne sabah, ne de akşam vardır.” Keder ve sevinç senin sıfatındır ve senin sıfatın olan her şey sonradan olmuştur ve sonradan olanın öncesiz olana yolu yoktur.” Bu menkıbeden dahi sabit olur ki, fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamına gelmemiş ve ikilik zevki içinde bulunmuş olan kimsenin insân-ı kâmilin halini ve zevkini idrak etmesi mümkün değildir. “Mülah”, güzel, latîf kelâm ma'nâsına olan “mülha"nın cem'idir. "Ayn" göz ve çeşme demektir. "Girye-i aynü'l-mülah" terkîb-i izâfidir. "Latîf ve güzel kelâm çeşmesinin ağlaması" demek olur. Ya'ni, insân-ı kâmilin ağlaması ne gamdandır, ne de ferahtandır. Latîf ve güzel kelâm çeşmesi ve menba'ı olan insân-ı kâmilin ağlamasını akıl değil, ancak rûh bilir. Nefahâtü'l-Üns'te münderictir ki: "Ebü'l-Hasen Harakanî ile Ebû Abdullah Dâsitânî, Şeyh Ebü'l- Abbâs Kassâb Âmilî (kaddesellâhü esrârahum) hazretlerinin huzûruna geldiler ve dediler ki: “Ey şeyh bizim aramızda bir söz geçti, birimiz dedi ki: “Kişiye ezel ve ebed gamı kâfidir.” Ve birimiz de der ki: “Kişiye ezel ve ebed meserreti ve ferahı kâfidir.” Siz ne buyurursunuz? Ebü’l-Abbâs hazretleri elini yüzüne sürüp dedi ki: “Elhamdü lillâh kasab oğlunun menzili ne gamdır ne de şâdîdir. ليس عند ربكم صباح و لا مساء Ya’ni, “Rabbinizin indinde ne sabah, ne de akşam vardır.” Gam ve şâdî senin sıfatındır ve senin sıfatın olan her şey hâdistir ve hâdisin kadîme yolu yoktur.” Bu menkıbeden dahi sâbit olur ki, fenâ-fillâh makâmına gelmemiş ve zevk-i isneyniyyet içinde bulunmuş olan kimsenin insân-ı kâmilin hâlini ve zevkini idrâk etmesi mümkün değildir. 1308. Onun ağlaması ve gülmesi o taraftandır; o şey ki aklın vehmi olur ondan berîdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1308. Onun ağlaması ve gülmesi o taraftandır; o şey ki aklın vehmi olur ondan uzaktır. İnsân-ı kâmilin ağlaması ve gülmesi Hak'ın hakiki varlığı tarafındandır. Çünkü onun bedensel varlığı hakiki varlıkta yok olmuştur. Onun hâli, aklın vehmettiği şeyden uzaktır, yani onu akıl kendi vehmiyle idrak edemez. Bazı nüshalarda "vehm" ile "akıl" arasında bağlaç olan "vav" vardır. Bu durumda anlam: İnsân-ı kâmilin hâli akıl ve vehim ile idrak edilmekten uzaktır demek olur. Hazret-i Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) Fass-ı Eyyûbî'de buyurur ki: كما جاء بعض العارفين فبكى فقال له في ذالك من لا ذوق له في هذا الفن معاتبا له فقال الجوعنى لا بكى يقول انما ابتلانى بالضرر لأسأله في رفعه عنى و ذالك لا يقدح في كونى صابراً Yani "Nitekim ariflerden bazısı acıktı, ağladı. Bu fenden zevki olmayan bir kimse ona sitem ederek bunun hakkında konuştu. Bunun üzerine arif dedi ki: 'Ancak beni ağlamam için acıktırdı; sanki der ki, benden onun giderilmesi hakkında, ondan istemem için beni zarara uğrattı ve bu benim sabırlı olmama zarar vermez.'" Görülüyor ki, kâmil arifin ağlaması ve gülmesi Hak tarafındandır. Ortada kendisinin benliği yoktur. Yüce Allah onlardan ilahi isim ve sıfatlarının hükümlerinin ortaya çıkmasını, onların iradesi karışmaksızın, murat eder. İnsân-ı kâmilin ağlaması ve gülmesi vücûd-ı hakîkî-yi Hak tarafındandır. Zîrâ onun vücûd-ı abdânîsi vücûd-ı hakîkîde mahv olmuştur. Onun hâli aklın vehmi olan şeyden berîdir, ya’ni onu akıl kendi vehmi ile idrâk edemez. Ba’zı nüshalarda “vehm” ile “akl” arasında vâv-ı âtıfa vardır. Bu sûrette ma’nâ: İnsân-ı kâmilin hâli akıl ve vehm ile idrâk olunmaktan berîdir demek olur. Hazret-i Şeyh-i Ekber Fass-ı Eyyûbî’de buyurur ki: كما جاء بعض العارفين فبكى فقال له في ذالك من لا ذوق له في هذا الفن معاتبا له فقال الجوعنى لا بكى يقول انما ابتلانى بالضرر لأسأله في رفعه عنى و ذالك لا يقدح في كونى صابراً Ya’ni “Ni-tekim âriflerden ba’zısı acıktı, ağladı. Bu fenden zevkı olmayan bir kimse ona muâtıb olarak bunun hakkında söyledi. Onu müteâkıben ârif dedi ki: “Ancak beni ağlamam için acıktırdı; gûyâ der ki, benden onun ref’i hakkından, ondan suâl etmem için beni zarara mübtelâ eyledi ve bu benim sâbir olmama kadh vermez.” Görülüyor ki, ârif-i kâmilin ağlaması ve gülmesi Hak tarafındandır. Ortada kendinin kendiliği yoktur. Hak Teâlâ onlardan esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyesinin ahkâmının zuhûrunu onların irâdesi karışmaksızın, murâd eder. 1309. Onun gözünün suyu, onun gözü gibi olur; görmemiş olan göz ne vakit göz olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1309. Onun gözünün suyu, onun gözü gibi olur; görmemiş olan göz ne zaman göz olur! Abbâs Kassâb Âmilî (Allah sırlarını kutsasın) hazretlerinin huzuruna geldiler ve dediler ki: "Ey şeyh, bizim aramızda bir konuşma geçti, birimiz dedi ki: "Kişiye ezel ve ebedin gamı yeterlidir." Ve birimiz de der ki: "Kişiye ezel ve ebedin sevinci ve neşesi yeterlidir." Siz ne buyurursunuz?" Ebü'l-Abbâs hazretleri elini yüzüne sürüp dedi ki: "Elhamdülillah, kasap oğlunun makamı ne gamdır ne de sevinçtir. ليس عند ربكم صباح و لا مساء Yani, "Rabbinizin katında ne sabah ne de akşam vardır." Gam ve sevinç senin sıfatındır ve senin sıfatın olan her şey sonradan olmadır (hâdis); sonradan olanın öncesiz olana (kadîm) yolu yoktur." Bu menkıbeden de sabit olur ki, fenâ-fillâh (Allah'ta yok olma) makamına gelmemiş ve ikilik zevki içinde bulunmuş olan kimsenin insân-ı kâmilin halini ve zevkini idrak etmesi mümkün değildir. Abbâs Kassâb Âmilî (kaddesellâhü esrârahum) hazretlerinin huzûruna geldiler ve dediler ki: "Ey şeyh bizim aramızda bir söz geçti, birimiz dedi ki: "Kişiye ezel ve ebed gamı kâfidir." Ve birimiz de der ki: "Kişiye ezel ve ebed meserretî ve ferahı kâfidir." Siz ne buyurursunuz? Ebü'l-Abbâs hazretleri elini yüzüne sürüp dedi ki: "Elhamdü lillâh kasab oğlunun menzili ne gamdır ne de şâdîdir. ليس عند ربكم صباح و لا مساء Ya'ni, "Rabbinizin indinde ne sabah, ne de akşam vardır." Gam ve şâdî senin sıfatındır ve senin sıfatın olan her şey hâdistir ve hâdisin kadîme yolu yoktur." Bu menkıbeden dahi sâbit olur ki, fenâ-fillâh makāmına gelmemiş ve zevk-i isneyniyyet içinde bulunmuş olan kimsenin insân-ı kâmilin hâlini ve zevkini idrâk etmesi mümkin değildir. 1308. Onun ağlaması ve gülmesi o taraftandır; o şey ki aklın vehmi olur ondan berîdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1308. Onun ağlaması ve gülmesi o taraftandır; o şey ki aklın vehmi olur ondan uzaktır. İnsân-ı kâmilin ağlaması ve gülmesi, Hak'ın hakiki varlığı tarafındandır. Çünkü onun bedensel varlığı, hakiki varlıkta yok olmuştur. Onun hâli, aklın vehmettiği şeyden uzaktır, yani akıl onu kendi sanısıyla idrak edemez. Bazı nüshalarda "vehm" ile "akıl" arasında bağlaç vâvı vardır. Bu durumda anlam: İnsân-ı kâmilin hâli, akıl ve vehim ile idrak edilmekten uzaktır demek olur. Hazret-i Şeyh-i Ekber, Fass-ı Eyyûbî'de şöyle buyurur: كما جاع بعض العارفين فبكى فقال له فى ذالك من لا ذوق له في هذا الفن معاتبا له فقال العارف انما جو عنى لا بكى يقول انما ابتلاني بالضر لأسأله في رفعه عنى و ذلك لا يقدح في كوني صابراً -Yani Nitekim âriflerden bazısı acıktı, ağladı. Bu fenden zevki olmayan bir kimse ona sitem ederek bunun hakkında konuştu. Bunun üzerine ârif dedi ki: "Ancak beni ağlamam için acıktırdı; sanki der ki, benden onun giderilmesi hakkında, ondan istemem için beni zarara uğrattı ve bu benim sabırlı olmama zarar vermez." Görülüyor ki, ârif-i kâmilin ağlaması ve gülmesi Hak tarafındandır. Ortada kendisinin benliği yoktur. Hak Teâlâ, onlardan ilahi isim ve sıfatlarının hükümlerinin ortaya çıkmasını, onların iradesi karışmaksızın, murat eder. İnsân-ı kâmilin ağlaması ve gülmesi vücûd-i hakîkî-yi Hak tarafındandır. Zîrâ onun vücûd-i abdânîsi vücûd-i hakîkîde mahv olmuştur. Onun hâli aklın vehmi olan şeyden berîdir, ya'ni onu akıl kendi vehmi ile idrâk edemez. Baʻzı nüshalarda "vehm" ile "akl" arasında vâv-ı âtıfa vardır. Bu sûrette ma'nâ: İnsân-ı kâmilin hâli akıl ve vehm ile idrâk olunmaktan berîdir demek olur. Hazret-i Şeyh-i Ekber Fass-ı Eyyûbî'de buyurur ki: كما جاع بعض العارفين فبكى فقال له فى ذالك من لا ذوق له في هذا الفن معاتبا له فقال العارف انما جو عنى لا بكى يقول انما ابتلاني بالضر لأسأله في رفعه عنى و ذلك لا يقدح في كوني صابراً -Yani Ni tekim âriflerden ba'zısı acıktı, ağladı. Bu fenden zevkı olmayan bir kimse ona muâtib olarak bunun hakkında söyledi. Onu müteâkıben ârif dedi ki: "Ancak beni ağlamam için acıktırdı; gûyâ der ki, benden onun ref'i hakkında, ondan suâl etmem için beni zarara mübtelâ eyledi ve bu benim sâbir olmama kadh vermez." Görülüyor ki, ârif-i kâmilin ağlaması ve gülmesi Hak tarafındandır. Ortada kendinin kendiliği yoktur. Hak Teâlâ onlardan esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyesinin ahkâmının zuhûrunu onların iradesi karışmaksızın, murâd eder. 1309. Onun gözünün suyu, onun gözü gibi olur; görmemiş olan göz ne vakit göz olur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1309. Onun gözünün suyu, onun gözü gibi olur; görmemiş olan göz ne zaman göz olur! Yani, bedensel varlığı, Hakk'a ait varlık olan insân-ı kâmilin gözünün suyu, onun gözü hükmündedir. Çünkü bu mertebe ittihad (birleşme) makamıdır ve ittihad makamında ikilik yok olur, artık onun görüşü Hakk iledir. Bu sebeple bu makamda göz ile göz suyu birleşiktir. Fakat ikilik perdesi içinde olup, Hakk'ın güzelliğini görmemiş olan göz, bakar körün gözü gibidir; ve o göz her ne kadar görünüşte göz ise de hakikatte göz değildir. Ya'ni, vücûd-i abdânîsi, vücûd-i Hakkanî olan insân-ı kâmilin gözünün suyu, onun gözü hükmündedir. Çünki bu mertebe makām-ı ittihaddır ve makām-ı ittihâdda ikilik fânî olur, artık onun görüşü Hak'ladır. Binâenaleyh bu makamda göz ile göz suyu müttehiddir. Fakat ikilik hicâbı içinde olup, cemâl-i Hakk'ı görmüş olan göz, bakar körün gözü mesâbesindedir; ve o göz her ne kadar zâhiren göz ise de hakîkatte göz değildir. 1310. O şeyi ki o görür, ne aklın kıyası cihetinden ve ne havassin yolundan temâs edilemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1310. O şeyi ki o görür, ne aklın kıyası yönünden ne de duyuların yoluyla temas edilebilir. İnsân-ı kâmilin gördüğü güzellik nuruna ne aklın kıyası ulaşabilir ne de dış duyular (havâss-i zâhire) yoluyla temas edilebilir. İnsân-ı kâmilin gördüğü nûr-i cemâle ne aklın kıyâsı yetişebilir ne de havâss-i zâhire yolundan temâs olunabilir. 1311. Nûr uzaktan geldiği vakit, gece kaçar; binâenaleyh gecenin karanlığı nûrun cemâlini ne bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1311. Işık uzaktan geldiği zaman, gece kaçar; bu sebeple gecenin karanlığı ışığın güzelliğini ne bilir! Işık ile karanlık birbirinin zıddıdır. İki zıt bir yerde birleşmez kuralınca, ışık uzaktan gelince, gecenin karanlığı yok olur. Bu sebeple karanlık ışığın hâlini tanımlayamaz. Bunun gibi Hakk'ın gerçek varlığının ışığı geldiği zaman, izafî varlığın karanlığı kaçar. Bu sebeple izafî varlık, gerçek varlığın ışığını idrak edemez. Nûr ile zulmet birbirinin zıddıdır. İki zıd bir yerde cem'olmaz kāidesince, nûr uzaktan gelince, gecenin karanlığı zâil olur. Binâenaleyh karanlık nûrun hâlini ta'rîf edemez. Bunun gibi vücûd-i hakîkî-i Hakk'ın nûru geldiği vakit, vücûd-i izâfînin zulmeti kaçar. Binâenaleyh vücûd-i izâfi vücûd-i hakîkînin nûrunu idrâk edemez. 1312. Sivrisinek kuvvetli rüzgârdan kaçar; binaenaleyh sivrisinek rüzgârların zevkını ne bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1312. Sivrisinek kuvvetli rüzgârdan kaçar; bu sebeple sivrisinek rüzgârların zevkini ne bilir! "Dehâ", zekâ, fikrin iyiliği (Müntehabü'l-Lügāt). "Dâl" harfinin ötresiyle ["dühâ"] cesur ve kuvvetli anlamına da gelir. Burada cesur ve kuvvetli anlamı uygundur. Yani, cesaretli ve kuvvetli rüzgârdan sivrisinek kaçar. Bu sebeple rüzgâr ile bir yerde birleşme gücüne sahip olmayan sivrisinek rüzgârın zevkini ne bilir! "Sivrisinek"ten kasıt, kulun izafî varlığıdır; ve "şiddetli rüzgâr"dan kasıt, zâtî tecellîdir (Allah'ın özünden gelen görünme). Bu sivrisinek ve rüzgâr örneği, III. cildin 4632 numaralı şerefli beytinden itibaren zikredilmiştir; ve bu husustaki açıklamalar o cildin 4644 numarasına denk gelen şudur: Yani, bedensel varlığı, Hak'tan olan insân-ı kâmilin gözünün suyu, onun gözü hükmündedir. Çünkü bu mertebe ittihad (birleşme) makamıdır ve ittihad makamında ikilik yok olur, artık onun görüşü Hak iledir. Bu sebeple bu makamda göz ile göz suyu birleşiktir. Fakat ikilik perdesi içinde olup, Hakk'ın cemalini görmüş olan göz, bakar körün gözü gibidir; ve o göz her ne kadar görünüşte göz ise de hakikatte göz değildir. “Dehâ”, zeyreklik, cevdet-i fikr (Müntehabü'l-Lügāt). “Dâl”in zammıyla ["dühâ"] şecî ve kavî ma'nâsına da gelir. Burada şecî' ve kavî ma'nâsı münâsibdir. Ya'ni, şecâatli ve kuvvetli rüzgârdan sivrisinek kaçar. Binâenaleyh rüzgâr ile bir yerde cem'olmak kudretini hâiz olmayan sivrisinek rüzgârın zevkini ne bilir! "Sivri-sinek"ten murâd, vücûd-i izâfî-i abddir; ve "şiddetli rüzgâr"dan murâd, tecellî-i zâtîdir. Bu sivrisinek ve rüzgâr misâli, III. cildin 4632 numaralı beyt-i şerîfinden i'tibâren mezkûrdur; ve bu husûstaki îzâhât o cildin 4644 numarasına müsâdif olan: Ya'ni, vücûd-i abdânîsi, vücûd-i Hakkanî olan insân-ı kâmilin gözünün suyu, onun gözü hükmündedir. Çünki bu mertebe makām-ı ittihaddır ve makām-ı ittihâdda ikilik fânî olur, artık onun görüşü Hak'ladır. Binâenaleyh bu makamda göz ile göz suyu müttehiddir. Fakat ikilik hicâbı içinde olup, cemâl-i Hakk'ı görmüş olan göz, bakar körün gözü mesâbesindedir; ve o göz her ne kadar zâhiren göz ise de hakîkatte göz değildir. 1310. O şeyi ki o görür, ne aklın kıyası cihetinden ve ne havassin yolundan temâs edilemez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1310. O şeyi ki o görür, ne aklın kıyası yönünden ne de duyuların yoluyla temas edilebilir. İnsân-ı kâmilin gördüğü güzellik nuruna ne aklın kıyası ulaşabilir ne de dış duyular (havâss-i zâhire) yoluyla temas edilebilir. İnsân-ı kâmilin gördüğü nûr-i cemâle ne aklın kıyâsı yetişebilir ne de havâss-i zâhire yolundan temâs olunabilir. 1311. Nûr uzaktan geldiği vakit, gece kaçar; binâenaleyh gecenin karanlığı nûrun cemâlini ne bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1311. Işık uzaktan geldiği zaman, gece kaçar; bu sebeple gecenin karanlığı ışığın güzelliğini ne bilir! Işık ile karanlık birbirinin zıddıdır. İki zıt bir yerde birleşmez kuralınca, ışık uzaktan gelince, gecenin karanlığı yok olur. Bu sebeple karanlık ışığın hâlini tanımlayamaz. Bunun gibi Hakk'ın gerçek varlığının ışığı geldiği zaman, izafî varlığın karanlığı kaçar. Bu sebeple izafî varlık, gerçek varlığın ışığını idrak edemez. Nûr ile zulmet birbirinin zıddıdır. İki zıd bir yerde cem'olmaz kāidesince, nûr uzaktan gelince, gecenin karanlığı zâil olur. Binâenaleyh karanlık nûrun hâlini ta'rîf edemez. Bunun gibi vücûd-i hakîkî-i Hakk'ın nûru geldiği vakit, vücûd-i izâfînin zulmeti kaçar. Binâenaleyh vücûd-i izâfi vücûd-i hakîkînin nûrunu idrâk edemez. 1312. Sivrisinek kuvvetli rüzgârdan kaçar; binaenaleyh sivrisinek rüzgârların zevkını ne bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1312. Sivrisinek kuvvetli rüzgârdan kaçar; bu sebeple sivrisinek rüzgârların zevkini ne bilir! "Dehâ", zekâ, fikrin sağlamlığı (Müntehabü'l-Lügāt). "Dâl" harfinin ötreli okunmasıyla ["dühâ"] cesur ve kuvvetli anlamına da gelir. Burada cesur ve kuvvetli anlamı uygundur. Yani, cesur ve kuvvetli rüzgârdan sivrisinek kaçar. Bu sebeple rüzgâr ile bir yerde birleşme gücüne sahip olmayan sivrisinek rüzgârın zevkini ne bilir! "Sivrisinek"ten kasıt, kulun izafî varlığıdır; ve "şiddetli rüzgâr"dan kasıt, zâtî tecellîdir (Allah'ın özünden gelen tecelli). Bu sivrisinek ve rüzgâr örneği, III. cildin 4632 numaralı şerefli beytinden itibaren zikredilmiştir; ve bu konudaki açıklamalar o cildin 4644 numarasına denk gelen: ["Dergâh-ı Hudâ'yı isteyici de böyledir; vaktaki Hudâ gelir, arayıcı “lâ” olur."] beytinde de geçti. “Dehâ”, zeyreklik, cevdet-i fikr (Müntehabü'l-Lügāt). “Dâl”in zammıyla ["dühâ"] şecî ve kavî ma'nâsına da gelir. Burada şecî' ve kavî ma'nâsı münâsibdir. Ya'ni, şecâatli ve kuvvetli rüzgârdan sivrisinek kaçar. Binâenaleyh rüzgâr ile bir yerde cem'olmak kudretini hâiz olmayan sivrisinek rüzgârın zevkini ne bilir! "Sivri-sinek"ten murâd, vücûd-i izâfî-i abddir; ve "şiddetli rüzgâr"dan murâd, tecellî-i zâtîdir. Bu sivrisinek ve rüzgâr misâli, III. cildin 4632 numaralı beyt-i şerîfinden i'tibâren mezkûrdur; ve bu husûstaki îzâhât o cildin 4644 numarasına müsâdif olan: ["Dergâh-ı Hudâ'yı isteyici de böyledir; vaktaki Hudâ gelir, arayıcı “lâ” olur."] beytinde de geçti. 1313. Kadîm geldiği vakit hades abes olur; binâenaleyh bir kadîmi hades nerede bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1313. Kadîm (ezelî ve ebedî olan) geldiği zaman, hades (sonradan olan) anlamsızlaşır; bu sebeple sonradan olan bir şey, ezelî ve ebedî olanı nerede bilebilir! Yani, Hak'ın hakiki ve ezelî varlığı her şeyi kapladığı zaman, kulun sonradan olan izafî varlığı anlamsızlaşır. Nasıl ki Kur'an-ı Kerim'de جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ (İsrâ, 17/81) yani "Hak geldi, bâtıl gitti." buyrulur. Bu sebeple, ezelî ve ebedî olanın zıddı olan sonradan olan şey, ezelî ve ebedî olanla bir arada bulunamayınca, sonradan olan kulun varlığı, ezelî ve ebedî olanı nasıl bilebilir! "Hades", burada, "yeniden ortaya çıkmış olan şey" anlamındadır. Nasıl ki Cüneyd-i Bağdâdî (kuddise sirruhû) القديم اذا ظهر للحادث اضمحل اثره yani "Kadîm, sonradan olana göründüğü zaman, onun eseri yok olur" buyurmuştur ki, bu, kulun izafî varlığının eserleri ve sıfatları yok olup yerine Hak'ın sıfatları geçer demektir. Ya'ni, kadîm olan vücûd-i hakîkî-i Hak istîlâ ettiği vakit, abdin hâdis olan vücûd-i izâfîsi abes olur. Nitekim âyet-i kerîmede جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ (İsrâ, 17/81) ya'ni "Hak geldi bâtıl gitti." buyrulur. Binâenaleyh kadîmin zıddı olan hâdis [kadîm ile] bir yerde ictimâ' edemeyince, hâdis olan vücûd-i abd, kadîmi nasıl bilir! "Hades", burada, "yeniden peydâ olmuş olan şey" ma'nâsınadır. Nitekim Cüneyd-i Bağdâdî (kuddise sirruhû) القديم اذا ظهر للحادث اضمحل اثره ya'ni "Kadîm hâdise zâhir olduğu vakit, onun eseri muzmahil olur" buyurmuştur ki, vücûd-i izâfî-i abdin âsârı ve sıfatı mahv olup yerine sıfât-ı Hak kāim olur demektir. 1314. Hades üzerine kadem vurduğu vakit onu hayran eder, vaktaki onu yok etti, onu hem-renk eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1314. Kadim varlık, sonradan olan varlığın üzerine bastığı zaman onu hayran eder, onu yok ettiği zaman ise onu kendi rengine boyar. Kadim varlık, sonradan olan varlığın üzerine bastığı ve onu ele geçirdiği zaman, o sonradan olan varlığı hayran eder ve onun vehmedilmiş izafî varlığını yok eder; ve onu yok ettiği zaman da kendi rengine ve sıfatına boyar. Ateşin demiri ele geçirip ondan demirlik sıfatını çekip alması gibi; ve bu ele geçirme içinde demirin, "Ben ateşim!" demesi caiz olduğu gibi, kulun da "Ben Hakkım!" demesi caiz olur. Nasıl ki Hz. Hallâc-ı Mansûr "Ene'l-Hak" (Ben Hakk'ım) buyurdu. Vücûd-i kadîm, vücûd-i hâdis üzerine kadem vurduğu ve onu istîlâ ettiği vakit, o hâdisi hayrân eder ve onun vücûd-i mevhûm-i izâfîsini yok eder; ve onu yok ettiği vakit dahi kendi rengine ve sıfatına boyar. Ateşin demiri istîlâ edip ondan demirlik sıfatını nez' etmesi gibi; ve bu istîlâ içinde demirin, "Ben ateşim!" demesi câiz olduğu gibi, abdin dahi "Ben Hakkım!" demesi câiz olur. Nitekim Hz. Hallâc-ı Mansûr "Ene'l-Hak" buyurdu. 1315. Eğer sen ister isen yüz nazîr bulursun, lakin ey fakîr ben ihtiyaç tutmam.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1315. Eğer sen istersen yüzlerce benzerini bulursun, lakin ey fakir ben ihtiyaç duymam. Yani, ey derviş, iki zıddın bir yerde birleşemeyeceğine dair eğer sen istersen birçok benzer ve örnek bulursun. Fakat örnekleri uzatmaya gerek görmem, söylediğim örnekler yeterlidir. ["Dergâh-ı Hudâ'yı isteyici de böyledir; vaktaki Huda gelir, arayıcı “lâ” olur."] beytinde de geçti. Ya'ni, ey derviş, iki zıddın bir yerde ictimâ' edemeyeceğine dâir eğer sen istersen birçok nazîr ve misâl bulursun. Fakat misâlleri uzatmağa hâcet görmem, söylediğim misâller kâfidir. ["Dergâh-1 Hudâ'yı isteyici de böyledir; vaktaki Huda gelir, arayıcı “lâ” olur."] beytinde de geçti. 1313. Kadîm geldiği vakit hades abes olur; binâenaleyh bir kadîmi hades nerede bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1313. Kadîm (ezelî ve ebedî olan) geldiği zaman hades (sonradan olan) anlamsız kalır; bu sebeple sonradan olan bir şey, ezelî ve ebedî olanı nerede bilebilir! Yani, Hak'ın hakiki ve ezelî varlığı her şeyi kapladığı zaman, kulun sonradan olan izafî varlığı anlamsız kalır. Nasıl ki ayet-i kerimede "Hak geldi, bâtıl gitti." (İsrâ, 17/81) buyrulur. Bu sebeple, ezelî ve ebedî olanın zıddı olan sonradan olan şey, ezelî ve ebedî olanla bir yerde birleşemeyince, sonradan olan kulun varlığı, ezelî ve ebedî olanı nasıl bilebilir! "Hades", burada, "yeniden ortaya çıkmış olan şey" anlamındadır. Nasıl ki Cüneyd-i Bağdâdî (kuddise sirruhû) "Kadîm, hâdise göründüğü zaman, onun eseri yok olur" buyurmuştur ki, bu, kulun izafî varlığının eserleri ve sıfatları yok olup yerine Hak'ın sıfatları kaim olur demektir. Ya'ni, kadîm olan vücûd-i hakîkî-i Hak istîlâ ettiği vakit, abdin hâdis olan vücûd-i izâfîsi abes olur. Nitekim âyet-i kerîmede جاء الْحَق وَزَهَقَ الْبَاطِلُ (İsrâ, 17/81) ya'ni "Hak geldi bâtıl gitti." buyrulur. Binâenaleyh kadîmin zıddı olan hâdis [kâdîm ile] bir yerde ictimâ' edemeyince, hâdis olan vücûd-i abd, kadîmi nasıl bilir! "Hades", burada, "yeniden peydâ olmuş olan şey" ma'nâsınadır. Nitekim Cüneyd-i Bağdâdî (kuddise sirruhû) القديم اذا ظهر للحادث اضمحل اثره ya'ni "Kadîm hâdise zâhir olduğu vakit, onun eseri muzmahil olur" buyurmuştur ki, vücûd-i izâfî-i abdin âsârı ve sıfatı mahv olup yerine sıfât-ı Hak kāim olur demektir. 1314. Hades üzerine kadem vurduğu vakit onu hayran eder, vaktaki onu yok etti, onu hem-renk eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1314. Kadim varlık, sonradan olan varlığın üzerine bastığı zaman onu hayran eder; onu yok ettiği zaman ise kendi rengine boyar. Kadim varlık, sonradan olan varlığın üzerine bastığı ve onu ele geçirdiği zaman, o sonradan olan varlığı hayran eder ve onun vehmedilmiş izafî varlığını yok eder; ve onu yok ettiği zaman da kendi rengine ve sıfatına boyar. Ateşin demiri ele geçirip ondan demirlik sıfatını söküp alması gibi; ve bu ele geçirme hâlinde demirin, "Ben ateşim!" demesi caiz olduğu gibi, kulun da "Ben Hakkım!" demesi caiz olur. Nasıl ki Hallâc-ı Mansûr "Ene'l-Hak" (Ben Hakkım) buyurdu. Vücûd-i kadîm, vücûd-i hâdis üzerine kadem vurduğu ve onu istîlâ ettiği vakit, o hâdisi hayrân eder ve onun vücûd-i mevhûm-i izâfisini yok eder; ve onu yok ettiği vakit dahi kendi rengine ve sıfatına boyar. Ateşin demiri istîlâ edip ondan demirlik sıfatını nez' etmesi gibi; ve bu istîlâ içinde demirin, "Ben ateşim!" demesi câiz olduğu gibi, abdin dahi "Ben Hakkım!" demesi câiz olur. Nitekim Hz. Hallâc-ı Mansûr "Ene'l-Hak" buyurdu. 1315. Eğer sen ister isen yüz nazîr bulursun, lâkin ey fakîr ben ihtiyaç tutmam.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1315. Eğer sen istersen yüz benzerini bulursun, lâkin ey fakir ben ihtiyaç duymam. Yani, ey derviş, iki zıddın bir yerde birleşemeyeceğine dair eğer sen istersen birçok benzer ve misal bulursun. Fakat misalleri uzatmaya gerek görmem, söylediğim misaller yeterlidir. Ya'ni, ey derviş, iki zıddın bir yerde ictimâ' edemeyeceğine dâir eğer sen istersen birçok nazîr ve misâl bulursun. Fakat misâlleri uzatmağa hâcet görmem, söylediğim misâller kâfidir. 1316. Bu "Elif Lâm Mîm” ve “Hà Mîm", bu harfler vukūfta Musa'nın asası gibi geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1316. Bu "Elif Lâm Mîm" ve "Hâ Mîm" harfleri, vukûfta (bilmede) Musa'nın asası gibi geldi. "Vukûf", bilmek ve bilgi edinmek ve durmak anlamlarındadır. Burada "bilmek" anlamı uygun olur. Yani, bu ve sonraki beyitler, sorulması muhtemel bir sorunun cevabıdır. Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), görünüşte diğer insanlar gibidir; onlar da yerler ve içerler. Bu sebeple diğer insanlardan farkı nedir? Cenâb-ı Pîr efendimiz bu farkı açıklayarak buyururlar ki: Kur'ân-ı Kerim'deki (الم) (حم) harfleriyle her kâtibin yazı yazarken kullandığı harfler, görünüşte şekil olarak birbirlerine benzerler, fakat bunların farkını bilmek istersen Hazret-i Mûsâ'nın elindeki asa ile başkalarının elindeki asa arasındaki farka bak! Hatta Kur'ân-ı Kerîm'de sûre başlarındaki hurûf-i mukattaât (kesik harfler) şekil olarak birbirine benzese de her birinde gizli olan sırlar başka başkadır. Bunun gibi her bir insân-ı kâmilin bir gâlip ismi olup onların hükümleri ve eserleri ve sırları başka başka olduğundan, bunlar arasında bile farklar vardır. Kur'ânî hurûf-i mukattaâta ulemâ-i kirâmın (değerli âlimlerin) her birisi kendi zevki ve ilmi dairesinde birtakım anlamlar vermişlerdir. Fakat onların hakikatini sözler ve ifadeler ile açıklamak mümkün değildir. İlâhî keşif ile zevken ve vicdanen bilinir. "Vukūf", bilmek ve ıttıla' hâsıl etmek ve durmak ma'nâlarınadır. Burada "bilmek" ma'nâsı münasib olur. Ya'ni, bu ve âtîdeki beyitler suâl-i mukadderin cevabıdır. Ya'ni, insân-ı kâmil, sûrette sâir insanlar gibidir; onlar da yerler ve içerler. Binâenaleyh sâir insanlardan farkı nedir? Cenâb-ı Pîr efendimiz bu farkı beyânen buyururlar ki: Kur'ân-ı Kerim'deki (الم) (حم) harfleriyle her kâtibin yazı yazarken kullandığı harfler, zâhirde şeklen birbirlerine benzerler, fakat bunların farkını bilmek istersen Hazret-i Mûsâ'nın elindeki asâ ile başkalarının elindeki asâ arasındaki farka bak! Hattâ Kur'ân-ı Kerîm'de sûre başlarındaki hurûf-i mukattaât şeklen birbirine müşâbih olduğu hâlde her birinde mündemiç olan esrâr başka başkadır. Bunun gibi her bir insân-ı kâmilin bir ism-i galibi olup onların ahkâmı ve âsân ve esrârı başka başka olduğundan, bunlar arasında bile farklar vardır. Hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyeye ulemâ-i kirâmın her birisi kendi zevki ve ilmi dairesinde birtakım ma'nâlar vermişlerdir. Fakat onların hakîkatini elfâz ve ibârât ile beyân etmek mümkün değildir. Keşf-i ilâhî ile zevkan ve vicdânen ma'lum olur. 1317. Hariçten harfler bu harfe benzer, fakat bunun sıfatlarında zebûn olurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1317. Dışarıdan harfler bu harfe benzer, fakat bunun sıfatlarında zayıf kalırlar. Yani, dışarıdan ve görünen yönden bakılırsa, onların dışında kalan diğer harfler dahi bu Kur'an'daki kesik harflere benzerler. Fakat o dışarıdaki harfler bu Kur'an'daki kesik harflerin sıfatlarında ve sırlarında zayıf ve yeniktirler. Çünkü harf ilmi (hurûf ilmi) ehli tarafından bilinen, bunların birtakım özellikleri ve sırları vardır ki, o özellik diğer harflerde bulunmaz. Ya'ni, hâriçten ve zâhir cihetinden bakılırsa, onların haricinde kalan diğer harfler dahi bu hurûf-ı mukattaât-ı kur'âniyyeye benzerler. Fakat o hâriçteki harfler bu mukattaât-ı kur'âniyyenin sıfatlarında ve sırlarında zebûn ve mağlûbdurlar. Zîrâ ilm-i hurûf erbâbınca ma'lum olan bunların birtakım hâssaları ve esrârı vardır ki, o hâssa sâir harflerde bulunmaz. 1318. Her kim ki, o tecrübe cihetinden bir asâ tutar, vakt-i beyânda ne vakit o asâ gibi olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1318. Her kim ki, o tecrübe yönünden bir asa tutar, açıklama vaktinde ne zaman o asa gibi olur? Yani, Musa (a.s.)'ın elindeki değnek, başkalarının elindeki değneğe görünüşte eşittir, fakat özde ve sırda eşit değildir. Onun sırrında ejderha olmak anlamı gizlidir. Bu sebeple her kimin elinde bir değnek varsa Ya'ni, Mûsa (a.s.)ın elindeki değnek, başkalarının elindeki değneğe sûrette müsâvîdir, fakat sîrette ve sırda müsâvî değildir. Onun sırrında ejderhâ olmak ma'nâsı mündemiştir. Binâenaleyh her kimin elinde bir değnek varsa 1316. Bu "Elif Lâm Mîm” ve “Hà Mîm", bu harfler vukūfta Musa'nın asâsı gibi geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1316. Bu "Elif Lâm Mîm" ve "Hâ Mîm" harfleri, idrakte Musa'nın asâsı gibi geldi. "Vukûf", bilmek, bilgi edinmek ve durmak anlamlarına gelir. Burada "bilmek" anlamı uygun olur. Yani, bu ve sonraki beyitler, önceden sorulan bir sorunun cevabıdır. Yani, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan), görünüşte diğer insanlar gibidir; onlar da yerler ve içerler. Bu sebeple diğer insanlardan farkı nedir? Cenâb-ı Pîr efendimiz bu farkı açıklayarak buyururlar ki: Kur'ân-ı Kerim'deki (الم) (حم) harfleriyle her kâtibin yazı yazarken kullandığı harfler, görünüşte şeklen birbirlerine benzerler, fakat bunların farkını bilmek istersen Hazret-i Mûsâ'nın elindeki asâ ile başkalarının elindeki asâ arasındaki farka bak! Hatta Kur'ân-ı Kerîm'de sûre başlarındaki hurûf-i mukattaât (kesik harfler) şeklen birbirine benzese de her birinde gizli olan sırlar başka başkadır. Bunun gibi her bir insân-ı kâmilin bir gâlip ismi olup onların hükümleri ve eserleri ve sırları başka başka olduğundan, bunlar arasında bile farklar vardır. Kur'ânî hurûf-i mukattaâta ulemâ-i kirâmın (değerli âlimlerin) her birisi kendi zevki ve ilmi dairesinde birtakım anlamlar vermişlerdir. Fakat onların hakikatini sözler ve ifadeler ile açıklamak mümkün değildir. İlâhî keşif ile zevkan ve vicdanen bilinir. "Vukūf", bilmek ve ıttıla' hâsıl etmek ve durmak ma'nâlarınadır. Burada "bilmek" ma'nâsı münasib olur. Ya'ni, bu ve âtîdeki beyitler suâl-i mukadde-rin cevabıdır. Ya'ni, insân-ı kâmil, sûrette sâir insanlar gibidir; onlar da yer-ler ve içerler. Binâenaleyh sâir insanlardan farkı nedir? Cenâb-ı Pîr efendimiz bu farkı beyânen buyururlar ki: Kur'ân-ı Kerim'deki (الم) (حم) harfleriyle her kâtibin yazı yazarken kullandığı harfler, zâhirde şeklen birbirlerine benzerler, fakat bunların farkını bilmek istersen Hazret-i Mûsâ'nın elindeki asâ ile baş-kalarının elindeki asâ arasındaki farka bak! Hattâ Kur'ân-ı Kerîm'de sûre baş-larındaki hurûf-i mukattaât şeklen birbirine müşâbih olduğu hâlde her birin-de mündemiç olan esrâr başka başkadır. Bunun gibi her bir insân-ı kâmilin bir ism-i galibi olup onların ahkâmı ve âsân ve esrârı başka başka olduğun-dan, bunlar arasında bile farklar vardır. Hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyeye ulemâ-i kirâmın her birisi kendi zevki ve ilmi dairesinde birtakım ma'nâlar vermişlerdir. Fakat onların hakîkatini elfâz ve ibârât ile beyân etmek müm-kin değildir. Keşf-i ilâhî ile zevkan ve vicdânen ma'lum olur. 1317. Hariçten harfler bu harfe benzer, fakat bunun sıfatlarında zebûn olurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1317. Dışarıdan bakıldığında harfler bu harfe benzer, fakat bunun sıfatlarında zayıf kalırlar. Yani, dışarıdan ve görünen yönden bakılırsa, onların dışında kalan diğer harfler de bu Kur'an'daki kesik harflere benzerler. Fakat o dışarıdaki harfler bu Kur'an'daki kesik harflerin sıfatlarında ve sırlarında zayıf ve yeniktirler. Çünkü harf ilmi ehli tarafından bilinen, bunların birtakım özellikleri ve sırları vardır ki, o özellik diğer harflerde bulunmaz. Ya'ni, hâriçten ve zâhir cihetinden bakılırsa, onların haricinde kalan diğer harfler dahi bu hurûf-ı mukattaât-ı kur'âniyyeye benzerler. Fakat o hâriçteki harfler bu mukattaât-ı kur'âniyyenin sıfatlarında ve sırlarında zebûn ve mağ-lûbdurlar. Zîrâ ilm-i hurûf erbâbınca ma'lum olan bunların birtakım hâssala-rı ve esrârı vardır ki, o hâssa sâir harflerde bulunmaz. 1318. Her kim ki, o tecrübe cihetinden bir asâ tutar, vakt-i beyânda ne vakit o asâ gibi olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1318. Her kim ki, o tecrübe yönünden bir asa tutar, açıklama vaktinde ne zaman o asaya benzer? Yani, Musa (a.s.)'ın elindeki değnek, başkalarının elindeki değneğe görünüşte eşittir, fakat özde ve sırda eşit değildir. Onun sırrında ejderha olmak anlamı gizlidir. Buna göre her kimin elinde bir değnek varsa tecrübe etsin, öyle bir harikayı açıklama ve ortaya koyma vaktinde bakalım Musa (a.s.)'ın asasına benzer mi? Ya'ni, Mûsa (a.s.)ın elindeki değnek, başkalarının elindeki değneğe sûret-te müsâvîdir, fakat sîrette ve sırda müsâvî değildir. Onun sırrında ejderha ol-mak ma'nâsı mündemiştir. Binâenaleyh her kimin elinde bir değnek varsa tecrübe etsin, öyle bir hârikayı beyân ve ızhâr vaktinde bakalım Mûsâ (a.s.)ın asâsına benzer mi? 1319. Bu nefes Îsâ'ya mensûbdur, ferahtan yâhud bir gamdan gelen her hevâ ve nefes değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1319. Bu nefes Îsâ'ya aittir, sevinçten yahut bir gamdan gelen her hava ve nefes değildir. Şeyhin bu nefesi Îsâ (a.s.)ın nefesi türündendir, ölmüş ruhları diriltir. Sevinç yahut gam sebebiyle ciğerden dışarıya salıverilmiş her hava ve nefes türünden değildir. Böyle havaları ve nefesleri nefis ehli olan gaflet ehlinde ara! Şeyhin bu nefesi Îsâ (a.s.)ın nefesi cinsindendir, ölmüş rûhları diriltir. Meserret veyâhud gam sebebiyle ciğerden dışarıya salıverilmiş her hava ve nefes cinsinden değildir. Böyle havalar ve nefesleri ashâb-ı nefs olan ehl-i gaflette ara! 1320. Ey baba, bu "Elif Lâm Mîm" ve "Hâ Mîm" beşerin Hazret-i Mevlâ'sından gelmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1320. Ey baba, bu "Elif Lâm Mîm" ve "Hâ Mîm" insanın Yüce Mevlâ'sından gelmiştir. Ey tabiat alanında çok yaşayıp ihtiyarlamış ve baba olmuş kişi, bu Kur'an'daki kesik harfler (hurûf-ı mukattaât) tabiat alanında oluşup hakikat denizinin köpükleri mesabesinde olan bizim kullandığımız harfler gibi değildir. Onlar o hakikat denizinin derinliğinden ve insanın Yüce Mevlâ'sından gelmiş olan cevherlerdir ki, her birinde türlü türlü şaşırtıcı özellikler vardır. Ey sâha-i tabîatta çok yaşayıp ihtiyarlamış ve baba olmuş olan kimse, bu hurûf-ı mukattaât-ı kur'âniyye sâha-i tabîatta tekevvün edip deryâ-yı hakîkatin köpükleri mesâbesinde olan bizim kullandığımız harfler gibi değildir. Onlar o deryâ-yı hakîkatin ka'rından ve beşerin Hz. Mevlâ'sından gelmiş olan cevherlerdir ki, her birinde türlü türlü hâssa-i acîbe vardır. 1321. Her bir elif lâm buna ne benzer, eğer sen can tutarsan, onu bu göz ile görme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1321. Her bir elif lâm buna ne benzer, eğer sen can tutarsan, onu bu göz ile görme! Bizim telaffuz ettiğimiz her bir elif lâm, Kur'an'daki hurûf-ı mukattaâta (başlangıç harfleri) benzer mi? Eğer senin üzerinde insan ruhunun hükmü ve etkisi mevcut ise, o harfleri, bu hayvani ruhun gözü ile görme! Onlara bu zahiri göz ile bakarsan, bu "Elif Lâm" ile diğer elif lâmlar arasında bir fark göremezsin. Bizim telaffuz ettiğimiz her bir elif lâm, bu hurûf-ı mukattaât-ı kur'âniyyeye benzer mi? Eğer senin üzerinde rûh-i insânînin hüküm ve te'sîri mevcûd ise, o hurûfu, bu rûh-ı hayvânî gözü ile görme! Onlara bu zâhirî göz ile bakarsan, bu "Elif Lâm" ile sâir elif lâmlar arasında bir fark göremezsin. 1322. Ey hümâm, gerçi onun terkibi harflerdir, avâmın terkibine de benzer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1322. Ey yüce himmet sahibi, gerçi onun terkibi harflerdir, halkın terkibine de benzer. "Hümâm", himmeti büyük olan kimse anlamındadır. Ey hakikatleri ve sırları idrak etme işinde himmeti büyük olan kimse! Gerçi Kur'an'daki kesik harflerin (hurûf-i mukattaât) terkibi, bizim kullandığımız harflerdir ve bu bakımdan halktan insanların bu harflerle yaptıkları terkibe de benzer. Fakat onların taşıdıkları sırlar, Musa (a.s.)'ın asasının taşıdığı sır gibidir. Tecrübe etsin, öyle bir harikayı açıklama ve ortaya koyma vaktinde bakalım Musa (a.s.)'ın asasına benzer mi? “Hümâm”, himmeti azîm olan kimse ma'nâsınadır. Ey idrâk-i hakāyık ve esrâr emrinde himmeti azîm olan kimse! Gerçi hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyenin terkîbi, bizim kullandığımız harflerdir ve bu i'tibâr ile avâm-ı beşerin bu harfler ile yaptıkları terkîbe de benzer. Fakat onların hâmil oldukları esrâr Mûsâ (a.s.)ın asâsının hâmil olduğu sır gibidir. tecrübe etsin, öyle bir hârikayı beyân ve ızhâr vaktinde bakalım Mûsâ (a.s.)ın asâsına benzer mi? 1319. Bu nefes Îsâ'ya mensubdur, ferahtan yâhud bir gamdan gelen her hevâ ve nefes değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1319. Bu nefes İsa'ya aittir, sevinçten yahut bir gamdan gelen her heva ve nefes değildir. Şeyhin bu nefesi İsa (a.s.)'ın nefesi cinsindendir, ölmüş ruhları diriltir. Sevinç veyahut gam sebebiyle ciğerden dışarıya salıverilmiş her hava ve nefes cinsinden değildir. Böyle havaları ve nefesleri nefs ehli olan gaflet ehlinde ara! Şeyhin bu nefesi Îsâ (a.s.)ın nefesi cinsindendir, ölmüş rûhları diriltir. Meserret veyâhud gam sebebiyle ciğerden dışarıya salıverilmiş her hava ve nefes cinsinden değildir. Böyle havalar ve nefesleri ashâb-ı nefs olan ehl-i gaflette ara! 1320. Ey baba, bu “Elif Lâm Mîm” ve “Hâ Mîm” beşerin Hazret-i Mevlâ'sından gelmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1320. Ey baba, bu "Elif Lâm Mîm" ve "Hâ Mîm" insanın Yüce Mevlâ'sından gelmiştir. Ey tabiat alanında çok yaşayıp ihtiyarlamış ve baba olmuş olan kişi, Kur'an'daki bu kesik harfler (hurûf-ı mukattaât-ı kur'âniyye) tabiat alanında oluşup hakikat denizinin köpükleri hükmünde olan bizim kullandığımız harfler gibi değildir. Onlar o hakikat denizinin dibinden ve insanın Yüce Mevlâ'sından gelmiş olan cevherlerdir ki, her birinde türlü türlü şaşırtıcı özellik (hâssa-i acîbe) vardır. Ey sâha-i tabîatta çok yaşayıp ihtiyarlamış ve baba olmuş olan kimse, bu hurûf-ı mukattaât-ı kur'âniyye sâha-i tabîatta tekevvün edip deryâ-yı hakîkatin köpükleri mesâbesinde olan bizim kullandığımız harfler gibi değildir. Onlar o deryâ-yı hakîkatin ka'rından ve beşerin Hz. Mevlâ'sından gelmiş olan cevherlerdir ki, her birinde türlü türlü hâssa-i acîbe vardır. 1321. Her bir elif lâm buna ne benzer, eğer sen can tutarsan, onu bu göz ile görme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1321. Her bir elif lâm buna ne benzer, eğer sen can tutarsan, onu bu göz ile görme! Bizim telaffuz ettiğimiz her bir elif lâm, Kur'an'daki hurûf-ı mukattaât'a (başlangıç harfleri) benzer mi? Eğer senin üzerinde insan ruhunun hükmü ve etkisi mevcut ise, o harfleri, bu hayvani ruhun gözü ile görme! Onlara bu zahiri göz ile bakarsan, bu "Elif Lâm" ile diğer elif lâmlar arasında bir fark göremezsin. Bizim telaffuz ettiğimiz her bir elif lâm, bu hurûf-ı mukattaât-ı kur'âniyyeye benzer mi? Eğer senin üzerinde rûh-i insânînin hüküm ve te'sîri mevcûd ise, o hurûfu, bu rûh-ı hayvânî gözü ile görme! Onlara bu zâhirî göz ile bakarsan, bu “Elif Lâm” ile sâir elif lâmlar arasında bir fark göremezsin. 1322. Ey hümâm, gerçi onun terkibi harflerdir, avâmın terkibine de benzer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1322. Ey yüce himmetli kişi, gerçi onun terkibi harflerdir, halkın terkibine de benzer. "Hümâm", himmeti (manevi gayreti) büyük olan kişi anlamına gelir. Ey hakikatleri ve sırları idrak etme konusunda himmeti büyük olan kişi! Gerçi Kur'an'daki hurûf-i mukattaâtın (başlangıç harflerinin) terkibi, bizim kullandığımız harflerdir ve bu bakımdan beşer halkının bu harflerle yaptıkları terkibe de benzer. Fakat onların taşıdıkları sırlar, Musa (a.s.)'ın asasının taşıdığı sır gibidir. “Hümâm”, himmeti azîm olan kimse ma'nâsınadır. Ey idrâk-i hakāyık ve esrâr emrinde himmeti azîm olan kimse! Gerçi hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyenin terkîbi, bizim kullandığımız harflerdir ve bu i'tibâr ile avâm-ı beşerin bu harfler ile yaptıkları terkîbe de benzer. Fakat onların hâmil oldukları esrâr Mûsâ (a.s.)ın asâsının hâmil olduğu sır gibidir. 1323. Muhammed'in terkibi et ve deridir; gerçi terkîbde her bir cisim onun cinsidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1323. Muhammed'in terkibi et ve deridir; gerçi terkipte her bir cisim onun cinsidir. Peygamberlerin sonuncusu Muhammed (s.a.v.) Efendimiz hazretlerinin mübarek bedeninin terkibi de et ve deridir. Bu görünen terkibe göre, insan fertlerinden her birinin bedeni de, âlemlerin efendisi Peygamberimizin bedeninin cinsindendir. Hâtem-i enbiyâ Muhammed (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz hazretlerinin cism-i şerîfinin terkîbi dahi et ve deridir. Bu terkîb-i zâhirîye göre, efrâd-ı beşerden her birinin cismi dahi, Server-i âlem Efendimizin cisminin cinsindendir. 1324. Et tutar, deri ve kemik tutar; hiç bu terkîbe nazîr olur mu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1324. Et tutar, deri ve kemik tutar; hiç bu terkibe benzer olur mu? "Hemân" kelimesi, burada "benzer ve eş" anlamındadır. Yani, diğer insanların cismi dahi eti, derisi ve kemiği vardır. Bunlar hiç Âlemlerin Efendisi Efendimizin mübarek cisminin terkibine benzer ve eş olur mu? Beyit: محمد بشر لا كالبشر بل هو كالياقوت بين الحجر "Muhammed (s.a.v.) bir insandır, fakat diğer insanlar gibi değildir; aksine o hazret, taşlar arasında yakutun farkı gibi farklıdır." "Hemân", burada “şebîh ve nazîr" ma'nâsınadır. Ya'ni, sâir insanların cismi dahi eti ve derisi ve kemiği vardır. Bunlar hiç Server-i âlem Efendimizin cism-i şerîfinin terkîbine nazîr ve şebîh olur mu? Beyt: محمد بشر لا كالبشر بل هو كالياقوت بين الحجر "Muhammed (s.a.v.) beşerdir, fakat sâir beşerler gibi değildir; belki o hazret, taşlar arasında yâkutun farkı gibi farklıdır." 1325. Zîra o terkibde mu'cizât geldi ki, bütün terkîbler mat oldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1325. Çünkü o terkipte mucizeler geldi ki, bütün terkipler mat oldular. Çünkü Resûl-i Ekrem (s.a.v.) hazretlerinin mübarek bedeninin terkibinde, diğer bedenleri âciz bırakan harikalar ortaya çıktı ki, bu mucizeler ve harikalar karşısında o bedenler mat ve mağlup oldular. Diğer peygamberlerin (a.s.) ve onların vârisleri olan kâmil velilerin mübarek bedenleri de böyledir. Zîrâ Resûl-i Ekrem hazretlerinin cism-i şerîfinin terkîbinde, sâir cisimleri âciz bırakan hârikalar zâhir oldu ki, bu mu'cizât ve havârık karşısında o cisimler mat ve mağlûb oldular. Diğer enbiyâ (aleyhimü's-selâm)ın ve onların vârisleri olan kümmelîn-i evliyânın ecsâm-i şerîfeleri de böyledir. 1326. Kitabın “Hâ Mîm"inin terkibi de böyle çok yukarı ve başkaları aşağıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1326. Kitabın "Hâ Mîm"inin terkibi de böyle çok yukarı ve başkaları aşağıdır. Allah'ın Kitabı'ndaki hurûf-i mukattaâtın (başlangıç harfleri) ve "Hâ Mîm" ve "Elif Lâm Mîm" gibi terkiplerin gizli sıfatları ve onlarda saklı olan sırlar ve anlamlar böyle çok yukarı ve yücedir; ve bizim terkip ettiğimiz kelimelerin harfleri ise tabiat âleminde oluştuğundan, onlar da aşağıdadır ve esfel-i sâfilîn (aşağıların aşağısı) mertebesindedir. Kitâbullah'taki hurûf-i mukattaâtın ve “Hâ Mîm” ve “Elif Lâm Mîm” gibi terkîblerin sıfât-ı mahfiyyeleri ve onlarda mündemiç olan esrâr ve maânî böyle çok yukarı ve âlîdir; ve bizim terkîb ettiğimiz kelimelerin harfleri ise âlem-i tabîatta mütekevvin olduğundan, onlar da aşağıdadır ve esfel-i sâfilîn mertebesindedir. 1323. Muhammed'in terkibi et ve deridir; gerçi terkîbde her bir cisim onun cinsidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1323. Muhammed'in terkibi et ve deridir; gerçi terkipte her bir cisim onun cinsidir. Peygamberlerin sonuncusu Muhammed (s.a.v.) Efendimiz hazretlerinin mübarek bedeninin terkibi de et ve deridir. Bu görünen terkibe göre, insan fertlerinden her birinin bedeni de, âlemlerin efendisi Peygamberimizin bedeninin cinsindendir. Hâtem-i enbiyâ Muhammed (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz hazretlerinin cism-i şerîfinin terkîbi dahi et ve deridir. Bu terkîb-i zâhirîye göre, efrâd-ı beşerden her birinin cismi dahi, Server-i âlem Efendimizin cisminin cinsindendir. 1324. Et tutar, deri ve kemik tutar; hiç bu terkîbe nazîr olur mu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1324. Et tutar, deri ve kemik tutar; hiç bu terkibe benzer olur mu? "Hemân" kelimesi, burada "benzer ve eş" anlamındadır. Yani, diğer insanların cismi dahi eti, derisi ve kemiği vardır. Bunlar hiç Âlemlerin Efendisi Efendimizin mübarek cisminin terkibine benzer ve eş olur mu? Beyit: محمد بشر لا كالبشر بل هو كالياقوت بين الحجر "Muhammed (s.a.v.) bir insandır, fakat diğer insanlar gibi değildir; aksine o hazret, taşlar arasında yakutun farkı gibi farklıdır." "Hemân", burada “şebîh ve nazîr" ma'nâsınadır. Ya'ni, sâir insanların cismi dahi eti ve derisi ve kemiği vardır. Bunlar hiç Server-i âlem Efendimizin cism-i şerîfinin terkîbine nazîr ve şebîh olur mu? Beyt: محمد بشر لا كالبشر بل هو كالياقوت بين الحجر "Muhammed (s.a.v.) beşerdir, fakat sâir beşerler gibi değildir; belki o hazret, taşlar arasında yâkutun farkı gibi farklıdır." 1325. Zîra o terkibde mu'cizât geldi ki, bütün terkîbler mat oldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1325. Çünkü o terkipte mucizeler geldi ki, bütün terkipler mat oldular. Çünkü Resûl-i Ekrem (s.a.v.) hazretlerinin mübarek bedeninin terkibinde, diğer bedenleri âciz bırakan harikalar ortaya çıktı ki, bu mucizeler ve harikalar karşısında o bedenler mat ve mağlup oldular. Diğer peygamberlerin (a.s.) ve onların vârisleri olan kâmil velilerin mübarek bedenleri de böyledir. Zîrâ Resûl-i Ekrem hazretlerinin cism-i şerîfinin terkîbinde, sâir cisimleri âciz bırakan hârikalar zâhir oldu ki, bu mu'cizât ve havârık karşısında o cisimler mat ve mağlûb oldular. Diğer enbiyâ (aleyhimü's-selâm)ın ve onların vârisleri olan kümmelîn-i evliyânın ecsâm-i şerîfeleri de böyledir. 1326. Kitabın “Hâ Mîm"inin terkibi de böyle çok yukarı ve başkaları aşağıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1326. Kitabın "Hâ Mîm"inin terkibi de böyle çok yukarı ve başkaları aşağıdır. Allah'ın Kitabı'ndaki hurûf-i mukattaâtın (kesik harfler) ve "Hâ Mîm" ve "Elif Lâm Mîm" gibi terkiplerin gizli sıfatları ve onlarda saklı olan sırlar ve anlamlar böyle çok yukarı ve yücedir; ve bizim terkip ettiğimiz kelimelerin harfleri ise tabiat âleminde oluştuğundan, onlar da aşağıdadır ve esfel-i sâfilîn (aşağıların aşağısı) mertebesindedir. Bilinmeli ki, Allah'ın kelamının ve Kur'an'daki hurûf-i mukattaâtın özellikleri ve tesirleri vardır; ve bu tesirler eşyanın suretleri üzerinde özel olarak ortaya çıkar. Örneğin hastalara okunup üflenirse şifa bulur. Fakat bu tesir herkesin nefesinden ortaya çıkmaz. O özellikler ve tesirler, salih nefese yakın olursa ortaya çıkar, aksi hâlde gizli kalır. Nasıl ki cenâb-ı Pîr efendimiz bu anlamı Fîhi Mâ Fîh'inin 34. faslında şöyle beyan buyururlar: "Bu incelikler diline ve idrakine geldiği vakit, incelikler olarak kalmaz, aksine sana ulaşmasıyla bozulur. Nasıl ki, ârifin ağzına ve idrakine gelen her bozuk ve salih şey olduğu hâli üzere kalmaz; aksine başka bir şey olur. İnayetlere ve kerametlere bürünür ve örtünür. Asâyı görmüyor musun? Musa (a.s.)ın elinde nasıl örtündü! Asâ heyetinde olduğu üzere kalmadı. Resûl (aleyhisselâm)ın elinde sütûn-ı hannâne (inleyen direk) ve kamış; ve İsa (a.s.)ın ağzında dua ve Davud (a.s.)ın elinde demir ve dağın onun ile hâli, heyetleri üzere kalmadı; aksine olduğu hâlden başka bir şey oldu. İşte bunun gibi incelikler ve dualar bir zulmanî (karanlık) ve cismanîde (bedensel varlıkta) vâki olduğu vakit, bulunduğu hâl üzere kalmazlar." Kitâbullah'taki hurûf-i mukattaâtın ve “Hâ Mîm” ve “Elif Lâm Mîm” gibi terkîblerin sıfât-ı mahfiyyeleri ve onlarda mündemiç olan esrâr ve maânî böyle çok yukarı ve âlîdir; ve bizim terkîb ettiğimiz kelimelerin harfleri ise âlem-i tabîatta mütekevvin olduğundan, onlar da aşağıdadır ve esfel-i sâfilîn mertebesindedir. Ma'lûm olsun ki, kelâmullahın ve hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyenin havâssı ve te'sîrâtı vardır; ve bu te'sîrât suver-i eşya üzerinde mahsûs olarak zâhir olur. Meselâ hastalara okunup üflenirse şifa bulur. Fakat bu te'sîr herkesin nefesinden zâhir olmaz. O havâss ve te'sîrât, sâlih nefese mukârin olursa zâhir olur, aksi hâlde mahfî kalır. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz bu ma'nâyı Fîhi Mâ Fîh'inin 34. faslında şöyle beyân buyururlar: “Bu rekāyık lisânına ve idrâkine geldiği vakit, rekāyık olarak kalmaz, belki sana ittisâli ile fâsid olur. Nasıl ki, ârifin femine ve idrâkine vâki' olan her fâsid ve sâlih alâhâlihî kalmaz; belki başka bir şey olur. İnâyât ve kerâmâta bürünür ve örtünür. Asâyı görmüyor musun? Mûsa (a.s.)ın elinde nasıl örtündü! Asâ hey'etinde olduğu üzere kalmadı. Resûl (aleyhisselâm)ın yedinde sütûn-ı hannâne ve kamış; ve Îsâ (a.s.)ın feminde duâ ve Dâvûd (a.s.)ın elinde demir ve dağın onun ile hâli, hey'etleri üzere kalmadı; belki olduğu hâlden başka bir şey oldu. İşte bunun gibi rekāyık ve daavât bir zulmânî ve cismânîde vâki' olduğu vakit, bulunduğu hâl üzere kalmazlar." 1327. Zîrâ ki, bu terkibden acizlik içinde sûrun nefhı gibi, dirilik gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1327. Çünkü bu terkipden, acizlik içinde sûrun üflenmesi gibi, dirilik gelir. Yani, Kur'an'daki harflerin terkibinden, tabiat kanunları içinde aciz kalıp çırpınan ve insan ruhları ölü hükmünde kalan kimselere, İsrafil (a.s.)ın sûrunun üflenmesi gibi dirilik gelir ve insan ruhları zevk duyar. Ya'ni, Kur'ân'daki harflerin terkibinden, ahkâm-ı tabîat içinde âciz kalıp çırpınan ve rûh-i insânîleri ölü hükmünde kalan kimselere, İsrafil (a.s.)ın sûrûrunun nefhı gibi dirilik gelir ve rûh-i insânîleri zevk duyar. 1328. “Hâ Mîm" asâ gibi ejderha olur, Hudâ'nın atâsından denizi yarar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1328. "Hâ Mîm" asa gibi ejderha olur, Allah'ın bağışından denizi yarar. Kur'an'daki kesik harflerden olan "Hâ Mîm" (حم), içinde gizli olan anlamı ve sırrı açığa çıkarıp Musa (a.s.)'ın asası gibi ejderha olur. Yüce Allah'ın bağışından denizi yarar. Sözün özü, tabiat âleminde türlü türlü harikalar ortaya çıkarır. Hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyeden olan “Hâ Mîm" (حم) bâtınında mündemiç olan ma'nâyı ve sırrı ızhâr edip Mûsâ (a.s.)ın asâsı gibi ejderha olur. Cenâb-ı Hakk'ın atâsından denizi yarar. Velhâsıl âlem-i tabîatta türlü türlü hârikalar ızhâr eder. 1329. Onun zahiri zâhirlere benzer; ve fakat ekmeğin kursu, ayın kursundan çok uzaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1329. Onun görüneni, görünenlere benzer; fakat ekmeğin yuvarlak şekli, ayın yuvarlak şeklinden çok uzaktır. O Kur'an harflerinin görünen şekli, elifba kitaplarında nakşedilmiş harflerin görünen şekillerine benzer; fakat bundan anlamlarının bir Bilinmeli ki, Allah kelâmının ve Kur'an'daki mukattaa harflerinin özellikleri ve tesirleri vardır; ve bu tesirler eşyanın suretleri üzerinde özel olarak ortaya çıkar. Örneğin hastalara okunup üflenirse şifa bulur. Fakat bu tesir herkesin nefesinden ortaya çıkmaz. O özellikler ve tesirler, sâlih nefese eşlik ederse ortaya çıkar, aksi hâlde gizli kalır. Nasıl ki cenâb-ı Pîr efendimiz bu anlamı Fîhi Mâ Fîh'inin 34. bölümünde şöyle beyan buyururlar: “Bu ince anlamlar diline ve idrakine geldiği zaman, ince anlamlar olarak kalmaz, aksine sana ulaşmasıyla bozulur. Nasıl ki, ârifin ağzına ve idrakine gelen her bozuk ve sâlih şey olduğu gibi kalmaz; aksine başka bir şey olur. İnayetlere ve kerametlere bürünür ve örtünür. Asayı görmüyor musun? Musa (a.s.)'ın elinde nasıl örtündü! Asa şeklinde olduğu üzere kalmadı. Resûl (aleyhisselâm)'ın elinde hannâne direği ve kamış; ve İsa (a.s.)'ın ağzında dua ve Davud (a.s.)'ın elinde demir ve dağın onun ile hâli, heyetleri üzere kalmadı; aksine olduğu hâlden başka bir şey oldu. İşte bunun gibi ince anlamlar ve dualar bir karanlık ve cismanîde meydana geldiği zaman bulundukları hâl üzere kalmazlar." O hurûf-i kur'âniyyenin şekl-i zâhirîsi elifba kitablarında münakkaş olan harflerin eşkâl-i zâhiriyyelerine benzer; ve fakat bundan ma'nâlarının bir Ma'lum olsun ki, kelâmullahın ve hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyenin havâssı ve te'sîrâtı vardır; ve bu te'sîrât suver-i eşya üzerinde mahsüs olarak zahir olur. Meselâ hastalara okunup üflenirse şifa bulur. Fakat bu te'sîr herkesin nefesinden zâhir olmaz. O havâss ve te'sîrât, sâlih nefese mukärin olursa zahir olur, aksi hâlde mahfi kalır. Nitekim cenâb-ı Pîr efendimiz bu ma'nâyı Fihi Mâ Fíh'inin 34. faslında şöyle beyân buyururlar: “Bu rekāyık lisânına ve idrâkine geldiği vakit, rekāyık olarak kalmaz, belki sana ittisâli ile fasid olur. Nasıl ki, ârifin femine ve idrâkine vâki' olan her fâsid ve sâlih alâhâlihî kalmaz; belki başka bir şey olur. İnâyât ve kerâmâta bürünür ve örtünür. Asâyı görmüyor musun? Mûsa (a.s.)ın elinde nasıl örtündü! Asâ hey'etinde olduğu üzere kalmadı. Resûl (aleyhisselâm)ın yedinde sütûn-1 hannâne ve kamış; ve Îsâ (a.s.)ın feminde duâ ve Dâvûd (a.s.)ın elinde demir ve dağın onun ile hâli, hey'etleri üzere kalmadı; belki olduğu hâlden başka bir şey oldu. İşte bunun gibi rekāyık ve daavât bir zulmânî ve cismânîde vâki' olduğu vakit, bulunduğu hâl üzere kalmazlar." 1327. Zîrâ ki, bu terkibden acizlik içinde sûrun nefhı gibi, dirilik gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1327. Çünkü bu terkipden, acizlik içinde sûrun üflenmesi gibi, dirilik gelir. Yani, Kur'an'daki harflerin terkibinden, tabiat kanunları içinde aciz kalıp çırpınan ve insan ruhları ölü hükmünde kalan kimselere, İsrafil (a.s.)ın sûrunu üflemesi gibi dirilik gelir ve insan ruhları zevk duyar. Ya'ni, Kur'ân'daki harflerin terkibinden, ahkâm-ı tabîat içinde âciz kalıp çırpınan ve rûh-i insânîleri ölü hükmünde kalan kimselere, İsrafil (a.s.)ın sû-rûrunun nefhı gibi dirilik gelir ve rûh-i insânîleri zevk duyar. 1328. “Hà Mìm" asâ gibi ejderha olur, Huda'nın atasından denizi yarar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1328. "Hâ Mîm" asa gibi ejderha olur, Allah'ın ihsanıyla denizi yarar. Kur'an'daki hurûf-i mukattaât'tan (başlangıç harfleri) olan "Hâ Mîm" (حم), içinde gizli olan anlamı ve sırrı ortaya çıkarıp Musa (a.s.)'ın asası gibi ejderha olur. Yüce Allah'ın ihsanıyla denizi yarar. Kısacası, tabiat âleminde türlü türlü harikalar ortaya çıkarır. Hurûf-i mukattaât-ı kur'âniyyeden olan “Hâ Mîm" (حم) batınında mündemiç olan ma'nâyı ve sırrı ızhâr edip Mûsâ (a.s.)ın asâsı gibi ejderha olur. Cenâb-ı Hakk'ın atâsından denizi yarar. Velhâsıl âlem-i tabîatta türlü türlü hârikalar ızhâr eder. 1329. Onun zahiri zâhirlere benzer; ve fakat ekmeğin kursu, ayın kursundan çok uzaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1329. Onun görüneni, görünenlere benzer; fakat ekmeğin yuvarlaklığı, ayın yuvarlaklığından çok uzaktır. O Kur'an harflerinin görünen şekli, elifba kitaplarında nakşedilmiş harflerin görünen şekillerine benzer; fakat bundan anlamlarının bir olması gerekmez. Nasıl ki ekmeğin cismi de yuvarlaktır, ayın cismi de yuvarlaktır. Fakat bu iki yuvarlak cismin anlamları birbirinden çok uzaktır. O hurûf-i kur'âniyyenin şekl-i zâhirîsi elifba kitablarında münakkaş olan harflerin eşkâl-i zâhiriyyelerine benzer; ve fakat bundan ma'nâlarının bir olması lâzım gelmez. Nitekim ekmeğin cismi de yuvarlaktır, ayın cismi de yuvarlaktır. Fakat bu iki yuvarlak cisimlerin ma'nâları birbirinden çok uzaktır. 1330. Onun ağlaması, onun gülmesi, onun nutku ondan değildir, Hu'nun mahz-ı sunudur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1330. Onun ağlaması, onun gülmesi, onun konuşması ondan değildir, O'nun (Allah'ın) saf sanatıdır. Bunun gibi peygamberlerin ve evliyaların (Allah dostlarının) görünen bedenleri, diğer insan fertlerinin görünen bedenlerine benzer. Fakat peygamberin ve bir velînin ağlaması, gülmesi ve konuşması, kendisinin bu görünen bedeninden ve nefesinden kaynaklanmaz; aksine ilahi hüviyetin (Allah'ın zatının), asla beşeriyet bulaşığı karışmamış olan saf bir sanatıdır. Yani onlardan ortaya çıkan hâl, doğrudan doğruya ve maddi âlemin (kesafet âleminin) aracılığı olmaksızın Hak'tan (Allah'tan) meydana gelir. Nasıl ki ayet-i kerîmede "O, kendi heva ve hevesinden konuşmaz. O (konuştukları) kendisine vahyolunan bir vahiyden başka bir şey değildir." (Necm, 53/3-4) buyrulur. Bunun gibi enbiyâ ve evliyâ hazârâtının ecsâm-ı zâhiriyyeleri, sâir efrâd-1 beşerin ecsâm-ı zâhiriyyelerine benzer. Fakat peygamberin ve bir velînin ağlaması ve gülmesi ve söylemesi, kendinin bu cism-i zâhirîsinden ve nefesinden münbais değildir; belki hüviyet-i ilâhiyyenin, aslâ beşeriyet bulaşığı karışmamış olan bir sun'-ı hâlisidir. Ya'ni onlardan zahir olan hâl, doğrudan doğruya ve âlem-i kesâfetin tavassutu olmaksızın Hak'tan sudûr eder. Nitekim âyet-i kerîmede وما ينطق عن الهوى إن هو إلا وحي يوحى (Necm, 53/3-4) ya'ni "Peygamber hevâ-yı nefsânîsinden söylemez, onun söylediği ancak kendisine Hak tarafından vahy olunan bir vahiydir" buyrulur. 1331. Vaktaki ahmaklar zahirleri tuttular ve o dekāik onlardan çok gizli kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1331. Ahmaklar, görünenleri tuttular ve o incelikler onlardan çok gizli kaldı. Doğa âleminin ve bedenin yoğunluğunun hükümlerine dalıp, onun üstünde başka bir âlem olmadığına hükmeden ahmaklar, Kur'an'ın görünen harflerine ve peygamberlerin ve evliyaların görünen bedenlerine bakıp onlara sarıldılar. Onların bu görünenlere dalmaları sebebiyle, bu zikredilen incelikler onların gözlerinde pek gizli kaldı; ve bu sebeple inkâr vadisine saptılar ve sapkınlığa düştüler. Vaktâki âlem-i tabîat ve kesâfetin ahkâmında müstağrak olup onun fevkınde başka âlem olmadığına hükm eden ahmaklar, Kur'ân'ın hurûf-i zâhiriyyesine ve enbiyâ ve evliyânın ecsâm-i zâhiriyyelerine nazar edip ona sarıldılar, onların bu zevâhirde istiğrâkları sebebiyle, bu zikr olunan dekāyık ve incelikler onların nazarlarında pek gizli kaldı; ve bu sebeble inkâr vâdîsine saptılar ve dalâlete düştüler. 1332. Şübhesiz garazdan mahcûb oldular. Zîra dakika mu'terazda fevt oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1332. Şüphesiz, garazdan (kötü niyetten) dolayı perdelendiler. Çünkü incelik, itiraz edende kayboldu. "Mu'teraz", masdar mîmî (mastar ismi) olup "yüz çevirme ve inkâr etme" anlamındadır. Yani, şüphesiz ahmaklar, Kur'an harflerindeki ve peygamberlerin ve evliyaların bedenlerindeki arazdan (geçici nitelikten) dolayı perdelendiler. Çünkü inkâr ve yüz çevirme içinde inceliğin idraki kayboldu. olması gerekmez. Nasıl ki ekmeğin cismi de yuvarlaktır, ayın cismi de yuvarlaktır. Fakat bu iki yuvarlak cismin anlamları birbirinden çok uzaktır. "Mu'teraz", masdar mîmî olup "i'râz ve inkâr" ma'nâsınadır. Ya'ni, şübhesiz ahmaklar hurûf-i kur'âniyyedeki ve ecsâm-ı enbiyâ ve evliyâdaki arazdan hicâba düştüler. Zîrâ inkâr ve i'râz içinde inceliğin idrâki fevt oldu. olması lâzım gelmez. Nitekim ekmeğin cismi de yuvarlaktır, ayın cismi de yuvarlaktır. Fakat bu iki yuvarlak cisimlerin ma'nâları birbirinden çok uzaktır. 1330. Onun ağlaması, onun gülmesi, onun nutku ondan değildir, Hû'nun mahz-ı sun'udur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1330. Onun ağlaması, onun gülmesi, onun konuşması ondan değildir, O'nun (Allah'ın) saf sanatıdır. Bunun gibi peygamberlerin ve evliya (Allah dostları) hazretlerinin görünen bedenleri, diğer insan fertlerinin görünen bedenlerine benzer. Fakat peygamberin ve bir velînin ağlaması ve gülmesi ve söylemesi, kendisinin bu görünen bedeninden ve nefesinden kaynaklanmaz; aksine ilahi hüviyetin, asla beşeriyet bulaşığı karışmamış olan saf bir sanatıdır. Yani onlardan ortaya çıkan hâl, doğrudan doğruya ve maddi âlemin aracılığı olmaksızın Hak'tan meydana gelir. Nasıl ki ayet-i kerîmede "O, kendi hevesinden konuşmaz. O (konuştukları) ancak kendisine vahyolunan bir vahiydir." (Necm, 53/3-4) buyrulur. Bunun gibi enbiyâ ve evliyâ hazârâtının ecsâm-ı zâhiriyyeleri, sâir efrâd-ı beşerin ecsâm-ı zâhiriyyelerine benzer. Fakat peygamberin ve bir velînin ağlaması ve gülmesi ve söylemesi, kendinin bu cism-i zâhirîsinden ve nefesinden münbais değildir; belki hüviyet-i ilâhiyyenin, aslâ beşeriyet bulaşığı karışmamış olan bir sun'-ı hâlisidir. Ya'ni onlardan zahir olan hâl, doğrudan doğruya ve âlem-i kesâfetin tavassutu olmaksızın Hak'tan sudûr eder. Nitekim âyet-i kerîmede وما ينطق عن الهوى إن هو إلا وحي يوحى (Necm, 53/3-4) ya'ni "Peygamber hevâ-yı nefsânîsinden söylemez, onun söylediği ancak kendisine Hak tarafından vahy olunan bir vahiydir" buyrulur. 1331. Vaktâki ahmaklar zahirleri tuttular ve o dekāik onlardan çok gizli kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1331. Ahmaklar, görünenleri tuttular ve o incelikler onlardan çok gizli kaldı. Doğa âleminin ve bedenin yoğunluğunun hükümlerine dalıp, onun üstünde başka bir âlem olmadığına hükmeden ahmaklar, Kur'an'ın görünen harflerine ve peygamberlerin ve evliyaların görünen bedenlerine bakıp onlara sarıldılar. Onların bu görünenlere dalmaları sebebiyle, bu zikredilen incelikler ve derinlikler onların gözlerinde pek gizli kaldı; ve bu sebeple inkâr vadisine saptılar ve sapkınlığa düştüler. Vaktâki âlem-i tabîat ve kesâfetin ahkâmında müstağrak olup onun fevkınde başka âlem olmadığına hükm eden ahmaklar, Kur'ân'ın hurûf-i zâhiriyyesine ve enbiyâ ve evliyânın ecsâm-i zâhiriyyelerine nazar edip ona sarıldılar, onların bu zevâhirde istiğrâkları sebebiyle, bu zikr olunan dekāyık ve incelikler onların nazarlarında pek gizli kaldı; ve bu sebeble inkâr vâdîsine saptılar ve dalâlete düştüler. 1332. Şübhesiz garazdan mahcûb oldular. Zîrâ dakika mu'terazda fevt oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1332. Şüphesiz amaçtan mahrum oldular. Çünkü incelik, itirazda kayboldu. "Mu'teraz", masdar mîmî olup "karşı çıkma ve inkâr" anlamındadır. Yani, şüphesiz ahmaklar, Kur'an harflerindeki ve peygamberlerin ve evliyaların bedenlerindeki arazdan (geçici nitelikten) hicaba düştüler. Çünkü inkâr ve karşı çıkma içinde inceliğin idraki kayboldu. O cariyenin hikâyesidir ki, kendi hanımının eşeği ile şehvet sürerdi ve ona insana şehvet sürmeyi öğretmiş idi. Nasıl ki keçiye çerağın masası üzerinde oyun öğretirler ve nasıl ki ayıya raks öğretirler ve ölçüden geçmemek için bir kabağı eşeğin zekerine geçirir idi. Hanım ona vakıf oldu velakin kabak inceliğini görmedi. Cariyeyi bir bahane ile uzak bir yere yola gönderdi ve eşek ile kabaksız cem'oldu ve rezalet ile helak oldu. Cariye vakitsiz geri geldi ve "Ey canım ve ey nurlu gözüm zekeri gördün, kabağı görmedin. Zekeri gördün ve o diğerini görmedin!" diye feryat etti. Her bir nâkıs mel'undur. Yani her bir nâkıs olan nazar (bakış) ve fehm (anlayış) mel'undur ve yoksa zahir gözünün nâkısları merhumdurlar, mel'un değildirler. لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ (Fetih, 48/17) yani, “Kör üzerine günah yoktur!" ayet-i kerimesini oku! Günahı nefyetti ve laneti nefy etti ve itap ve gazabı nefy etti. Bu kıssa, ahmakların eksik görüşlerini ve eksik anlayışlarını açıklamak için irat buyrulan bir bahistir. Mesnevi-i Şerif, idraki en aşağı mertebede bulunanlar ile en yüksek mertebede bulunan ehl-i gafleti (gaflet ehli) ikaz ve irşat için vücuda getirilmiş bir eser-i kıymetdardır. Binaenaleyh Hz. Pir, nefsani şehvetlerin insanları ne türlü rezilliklere sevk ettiğini tasvir buyurup, biraz akılları başında olanları iğrendirir ve dehşete düşürürler. Bu münasebetle مَلْعُون كُلّ نَاقِص hadis-i şerifinin manayı münifini (aydınlatıcı anlamını) de tefsir buyururlar. Binaenaleyh bu gibi hezli (şaka yollu) kıssalarda matlup olan şey, hisse ve ciddir. Nitekim cenab-ı Pir IV. cildin 3543 ve 3544 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: “Hezl talimdir, onu ciddi olarak dinle; sen hezlin zahirine merhun (bağlı) ve mukayyet (sınırlı) olma! Hazillerin (şakacıların) indinde her bir ciddi hezldir; akıllıların önünde hezler ciddidir.” "Mu'teraz", masdar mîmî olup "i'râz ve inkâr" ma'nâsınadır. Ya'ni, şübhesiz ahmaklar hurûf-i kur'âniyyedeki ve ecsâm-ı enbiyâ ve evliyâdaki arazdan hicâba düştüler. Zîrâ inkâr ve i'râz içinde inceliğin idrâki fevt oldu. O câriyeciğin hikâyesidir ki, kendi hanımının eşeği ile şehvet sürerdi ve ona âdemîye şehvet sürmekliği öğretmiş idi. Nitekim keçiye çerağın masası üzerinde oyun öğretirler ve nitekim ayıya raks öğretirler ve ölçüden geçmemek için bir kabağı eşeğin zekerine geçirir idi. Hanım ona vâkıf oldu velâkin kabak inceliğini görmedi. Câriyeciği bir bahâne ile uzak bir yere yola gönderdi ve eşek ile kabaksız cemʻoldu ve rezâlet ile helâk oldu. Câriye vakitsiz geri geldi ve "Ey canım ve ey nûrlu gözüm zekeri gördün, kabağı görmedin. Zekeri gördün ve o diğeri görmedin!" diye feryâd etti. Her bir nâkıs mel'ûndur. Ya'ni her bir nâkıs olan nazar ve fehm mel'ûndur ve yoksa zâhir gözünün nâkısları merhumdurlar, mel'un değildirler. لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ (Fetih, 48/17) ya'ni, “Kör üzerine günah yoktur!" âyet-i kerîmesini oku! Günahı nefyetti ve la'neti nefy etti ve itâb ve gazabı nefy etti Bu kıssa ahmakların eksik görüşlerini ve eksik anlayışlarını îzâh için îrâd buyrulan bir bahistir. Mesnevî-i Şerîf, idrâki en aşağı mertebede bulunanlar ile en yüksek mertebede bulunan ehl-i gafleti îkāz ve irşâd için vücûda getirilmiş bir eser-i kıymetdârdır. Binâenaleyh Hz. Pîr şehevât-ı nefsâniyyenin O câriyeciğin hikâyesidir ki, kendi hanımının eşeği ile şehvet sürerdi ve ona âdemîye şehvet sürmekliği öğretmiş idi. Nitekim keçiye çerağın masası üzerinde oyun öğretirler ve nitekim ayıya raks öğretirler ve ölçüden geçmemek için bir kabağı eşeğin zekerine geçirir idi. Hanım ona vâkıf oldu velâkin kabak inceliğini görmedi. Câriyeciği bir bahâne ile uzak bir yere yola gönderdi ve eşek ile kabaksız cemʻoldu ve rezâlet ile helâk oldu. Câriye vakitsiz geri geldi ve "Ey canım ve ey nûrlu gözüm zekeri gördün, kabağı görmedin. Zekeri gördün ve o diğeri görmedin!" diye feryâd etti. Her bir nâkıs mel'ûndur. Ya'ni her bir nâkıs olan nazar ve fehm mel'ûndur ve yoksa zâhir gözünün nâkısları merhûmdurlar, mel'un değildirler. لَيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ (Fetih, 48/17) ya'ni, “Kör üzerine günah yoktur!" âyet-i kerîmesini oku! Günahı nefyetti ve la'neti nefy etti ve itâb ve gazabı nefy etti Bu kıssa ahmakların eksik görüşlerini ve eksik anlayışlarını îzâh için îrâd buyrulan bir bahistir. Mesnevî-i Şerîf, idrâki en aşağı mertebede bulunanlar ile en yüksek mertebede bulunan ehl-i gafleti îkāz ve irşâd için vücûda getirilmiş bir eser-i kıymetdârdır. Binâenaleyh Hz. Pîr şehevât-ı nefsâniyyenin insanları ne türlü rezâile sevk ettiğini tasvîr buyurup, biraz akılları başında olanları iğrendirir ve tedhîş buyururlar. Bu münâsebetle مَلْعُون كُلّ نَاقِص hadîs-i şerîfinin ma'nâ-yı münîfini de tefsîr buyururlar. Binâenaleyh bu gibi hezlî kıssalarda matlûb olan şey, hisse ve ciddir. Nitekim cenâb-ı Pîr IV. cildin 3543 ve 3544 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: “Hezl ta'lîmdir, onu cidd olarak dinle; sen hezlin zâhirine merhûn ve mukayyed olma! Hâzillerin indinde her bir cidd hezldir; âkılların önünde hezler ciddir.” 1333. Bir cariyecik şehvetinin ve hırsının ve zararının çokluğundan bir eşeği kendi üzerine bıraktı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1333. Bir cariye, şehvetinin, hırsının ve zararının çokluğundan dolayı bir eşeği kendi üzerine bıraktı. Cariyelerden biri, şehvetinin, cinsel ilişkiye olan hırsının ve vücudunda şehvet ile hırsın meydana getirdiği zararın çokluğundan ve şiddetinden dolayı bir eşeği kendi üzerine çekmek zorunda kaldı. Bu şerefli beyitte, şehvet belasının gençlerin vücudunda şiddetle hüküm sürdüğüne ve şehvet ile hırsın şiddetinin vücuda zarar verdiğine işaret buyrulur; ve bu zarar tıp ehli tarafından da doğrulanmıştır. İşte bu zararın meşru bir şekilde giderilmesi için Yüce Allah Nur Suresi'nde şöyle buyurur: وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Nur, 24/32). Yani “Sizden bekâr ve dul erkekleriniz ve kadınlarınız, eşi olmayanları nikâhlayın ve köle ve cariyelerinizden nikâha uygun olanları da evlendirin; eğer onlar fakir iseler, Yüce Allah onları lütfuyla zengin eder. Yüce Allah geçime genişlik verici ve hak edeni bilicidir.” Bu ilahi emrin dışında hareket etmek, nefislerin bu gibi rezilliklerine sebep olur. Câriyenin birisi şehvetinin ve cimâ'a olan hırsının ve vücûdunda şehvet ve hırsın îkâ' ettiği zararın çokluğundan ve şiddetinden nâşî bir eşeği kendi üzerine çekmek mecbûriyetinde kaldı. Bu beyt-i şerîfte belâ-yı şehvetin gençlerin vücûdunda şiddetle hüküm sürdüğüne ve şiddet-i şehvet ve hırsın vücûda zarar îkâ' ettiğine işâret buyrulur; ve bu zarar ehl-i tıb tarafından dahi musaddaktır. İşte bu zararın meşrû' bir sûrette def'i için Hak Teâlâ sûre-i Nûr'da şöyle buyurur: وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Nur, 24/32). Ya'ni “Sizden bekâr ve dul erkekleriniz ve kadınlarınız, zevci olmayanları nikâh edin ve köle ve câriyenizden nikâha sâlih olanları dahi tezvîc edin; eğer onlar fakîr iseler, Allah Teâlâ onları fazlıyla zengin eder. Allah Teâlâ maâşa genişlik verici ve müstehakkını bilicidir.” Bu emr-i ilâhî hâricinde hareket, nefislerin bu gibi rezâletlerine sebebiyet verir. 1334. O erkek eşeği cimâ'a alıştırmış idi; eşek âdemînin cimâ'ına iz görürmüş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1334. O, erkek eşeği cinsel ilişkiye alıştırmıştı; eşek insanın cinsel ilişkisine özeniyordu. "Gân", gayrimeşru cinsel ilişki anlamına gelir. Yani, cariye o erkek eşeği zinaya alıştırmıştı. Eşek, insanların uyguladığı cinsel ilişki yöntemini takip ederdi. İnsanları ne tür rezilliklere sevk ettiğini tasvir edip, biraz aklı başında olanları iğrendirir ve korkuturlar. Bu münasebetle كل ناقص ملعون hadis-i şerifinin aydınlatıcı anlamını da tefsir buyururlar. Bu sebeple bu gibi şaka yollu kıssalarda istenen şey, hisse ve ciddiyettir. Nasıl ki cenâb-ı Pîr (Mevlânâ) IV. cildin 3543 ve 3544 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: "Şaka öğreticidir, onu ciddi olarak dinle; sen şakanın zahirine bağlı ve kayıtlı olma! Şakacıların yanında her bir ciddi şey şakadır; akıllıların önünde şakalar ciddidir." “Gân”, gayr-ı meşrû' olan cimâ' ma'nâsınadır. Ya'ni, câriye o erkek eşeği zinâya alıştırmış idi. Eşek insanların yaptığı usûl-i cimâ'ı ta'kîb ederdi. insanları ne türlü rezâile sevk ettiğini tasvîr buyurup, biraz akılları başında olanları iğrendirir ve tedhîş buyururlar. Bu münasebetle كل ناقص ملعون hadis-i şerîfinin ma'nâ-yı münîfini de tefsîr buyururlar. Binâenaleyh bu gibi hezlî kıssalarda matlûb olan şey, hisse ve ciddir. Nitekim cenâb-ı Pîr IV. cildin 3543 ve 3544 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: “Hezl ta'lîmdir, onu cidd olarak dinle; sen hezlin zâhirine merhûn ve mukayyed olma! Hâzillerin indinde her bir cidd hezldir; âkıllerin önünde hezller ciddir.” 1333. Bir câriyecik şehvetinin ve hırsının ve zararının çokluğundan bir eşeği kendi üzerine bıraktı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1333. Bir cariye, şehvetinin, hırsının ve zararının çokluğundan dolayı bir eşeği kendi üzerine bıraktı. Cariyelerden birisi, şehvetinin, cinsel ilişkiye olan hırsının ve vücudunda şehvet ile hırsın meydana getirdiği zararın çokluğundan ve şiddetinden dolayı bir eşeği kendi üzerine çekmek zorunda kaldı. Bu şerefli beyitte, şehvet belasının gençlerin vücudunda şiddetle hüküm sürdüğüne ve şehvet ile hırsın şiddetinin vücuda zarar verdiğine işaret buyrulur; ve bu zarar tıp ehli tarafından da doğrulanmıştır. İşte bu zararın meşru bir şekilde giderilmesi için Yüce Allah Nur Suresi'nde şöyle buyurur: وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يَغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Nur, 24/32). Yani “Sizden bekâr ve dul erkekleriniz ve kadınlarınız, eşi olmayanları nikâh edin ve köle ve cariyelerinizden nikâha uygun olanları da evlendirin; eğer onlar fakir iseler, Yüce Allah onları lütfuyla zengin eder. Yüce Allah geçime genişlik verici ve hak edeni bilicidir.” Bu ilahi emrin dışında hareket etmek, nefislerin bu gibi rezilliklerine sebep olur. Câriyenin birisi şehvetinin ve cimâ'a olan hırsının ve vücudunda şehvet ve hırsın îka' ettiği zararın çokluğundan ve şiddetinden nâşî bir eşeği kendi üzerine çekmek mecbûriyetinde kaldı. Bu beyt-i şerîfte belâ-yı şehvetin gençlerin vücûdunda şiddetle hüküm sürdüğüne ve şiddet-i şehvet ve hırsın vücûda zarar îka' ettiğine işaret buyrulur; ve bu zarar ehl-i tıb tarafından dahi musaddaktır. İşte bu zararın meşrû' bir sûrette def'i için Hak Teâlâ sûre-i Nûr'da şöyle buyurur: وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِن يَكُونُوا فُقَرَاء يَعْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Nur, 24/32). Ya'ni “Sizden bekâr ve dul erkekleriniz ve kadınlarınız, zevci olmayanları nikâh edin ve köle ve câriyenizden nikâha sâlih olanları dahi tezvîc edin; eğer onlar fakîr iseler, Allah Teâlâ onları fazlıyla zengin eder. Allah Teâlâ maâşa genişlik verici ve müstehakkını bilicidir.” Bu emr-i ilâhî hâricinde hareket, nefislerin bu gibi rezâletlerine sebebiyet verir. 1334. O erkek eşeği cimâ'a alıştırmış idi; eşek âdemînin cimâ'ına iz götürmüş idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1334. O, erkek eşeği cinsel ilişkiye alıştırmış idi; eşek insanın cinsel ilişkisine özenmiş idi. "Gân", gayrimeşru olan cinsel ilişki anlamındadır. Yani, cariye o erkek eşeği zinaya alıştırmış idi. Eşek insanların yaptığı cinsel ilişki usulünü takip ederdi. “Gân”, gayr-ı meşrû' olan cimâ' ma'nâsınadır. Ya'ni, câriye o erkek eşeği zinâya alıştırmış idi. Eşek insanların yaptığı usûl-i cimâ'ı ta'kîb ederdi. 1335. Hile düzücünün bir kabağı var idi; ölçü için onun zekerine koyar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1335. Hile düzücünün bir kabağı vardı; ölçü için onu erkeğin cinsel organına koyardı. "Ner", "erkek" ve erkeklik organı olan "zeker" anlamındadır (Burhan). Yani, hile ve tedbir yapan cariyenin bir kabağı vardı, onu delip eşeğin cinsel organına geçirir ve vajinasının derinliğine yeterli olan cinsel organın miktarını dışarıda bırakırdı. "Ner", "erkek" ve âlet-i recüliyyet olan "zeker" ma'nâsınadır (Burhân). Ya'ni, hîle ve tedbîr yapıcı olan câriyenin bir kabağı var idi, onu delip eşeğin zekerine geçirir ve fercinin derinliğine kâfî olan zekerin mikdârını dışarıda bırakır idi. 1336. O acûz, vakt-i dühûlde zekerin yarısı gitmek için kabağı zekere koyardı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1336. O kocakarı, cinsel ilişki vaktinde, zekerin yarısı içeri girsin diye kabağı zekere koyardı. "Acûz", özel bir vasıf olarak "kocakarı" anlamına gelir. Fakat kadınların gencine ve yaşlısına da kullanılır (Kâmûs). Burada genç olduğu açıkça anlaşılan cariye kastedilmiştir. "Sipûz", "sipûhten" mastarından türemiş olup, "bir şeyi bir şeye zorla sokmak" demektir. Yani, o cariye cinsel ilişki vaktinde, zekerin yarısı fercine girsin diye deldiği kabağı eşeğin zekerine takardı. "Acûz", vasf-ı hâs olarak "kocakarı" ma'nâsınadır. Fakat kadınların gencine ve yaşlısına da ıtlâk olunur (Kāmûs). Burada genç olduğu zâhir olan câriye murâd buyrulmuştur. "Sipûz", "sipûhten" masdarından müştakk olup, "bir şeyi bir şeye cebr ile sokmak" demektir. Ya'ni, o câriye vakt-i dühûlde zekerin yarısı fercine girmek için deldiği kabağı eşeğin zekerine takar idi. 1337. Eğer eşeğin zekerinin hepsi ona giderse, o rahim ve o bağırsaklar harab olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1337. Eğer eşeğin zekerinin hepsi ona girerse, o rahim ve o bağırsaklar harap olur. Eğer cariye kabağı takmamış olsa, eşeğin zekerinin uzunluğu cariyenin fercinin derinliğinden fazla gelir ve rahmi ve bağırsakları, bir kazık gibi kaskatı olan eşeğin zekerinden cariyenin rahmi ve bağırsakları parçalanıp harap olur. Eğer câriye kabağı takmamış olsa, eşeğin zekerinin uzunluğu câriyenin fercinin derinliğinden fazla gelir ve rahmi ve bağırsakları, bir kazık gibi kas katı olan eşeğin zekerinden câriyenin rahmi ve bağırsakları parçalanıp harâb olur. 1338. Eşek zayıflar idi ve onun hanımı, "Bu eşek neden kıl gibi oldu!" diye aciz kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1338. Eşek zayıflar idi ve onun hanımı, "Bu eşek neden kıl gibi oldu!" diye aciz kaldı. Eşek, cinsel birleşmenin (cimâ') art arda olmasından dolayı zayıf düştü ve eşeğin sahibi olan hanım, "Bu eşek yemi ve suyu vaktinde verildiği hâlde niçin böyle kıl gibi inceldi ve zayıfladı?" diye sebebini bilmekten âciz kaldı. Eşek cimâ'ın tevâlîsinden dolayı zayıf düştü ve eşeğin sahibi olan hanım "Bu eşek yemi ve suyu vaktinde verildiği hâlde niçin böyle kıl gibi inceldi ve zayıfladı?" diye sebebini bilmekten âciz kaldı. 1339. "Onun illeti nedir ki, onun neticesi zayıflıktır?" diye o eşeği nalbantlara gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1339. "Onun illeti nedir ki, onun neticesi zayıflıktır?" diye o eşeği nalbantlara gösterdi. 1335. Hile düzücünün bir kabağı var idi; ölçü için onun zekerine koyar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1335. Hile düzücünün bir kabağı vardı; ölçü için onu erkeğin cinsel organına koyardı. "Ner", "erkek" ve erkeklik organı olan "zeker" anlamındadır (Burhan). Yani, hile ve tedbir yapan cariyenin bir kabağı vardı, onu delip eşeğin cinsel organına geçirir ve vajinasının derinliğine yeterli olan cinsel organın miktarını dışarıda bırakırdı. "Ner", "erkek" ve âlet-i recüliyyet olan "zeker" ma'nâsınadır (Burhân). Ya'ni, hîle ve tedbîr yapıcı olan câriyenin bir kabağı var idi, onu delip eşeğin zekerine geçirir ve fercinin derinliğine kâfî olan zekerin mikdârını dışarıda bırakır idi. 1336. O acûz, vakt-i dühûlde zekerin yarısı gitmek için kabağı zekere koyardı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1336. O kocakarı, cinsel ilişki vaktinde, zekerin yarısı içeri girsin diye kabağı zekere koyardı. "Acûz", özel bir vasıf olarak "kocakarı" anlamına gelir. Fakat kadınların gencine ve yaşlısına da kullanılır (Kâmûs). Burada genç olduğu açıkça anlaşılan cariye kastedilmiştir. "Sipûz", "sipûhten" mastarından türemiş olup, "bir şeyi bir şeye zorla sokmak" demektir. Yani, o cariye cinsel ilişki vaktinde, zekerin yarısı fercine girsin diye deldiği kabağı eşeğin zekerine takardı. "Acûz", vasf-ı hâs olarak "kocakarı" ma'nâsınadır. Fakat kadınların gencine ve yaşlısına da ıtlâk olunur (Kāmûs). Burada genç olduğu zâhir olan câriye murâd buyrulmuştur. "Sipûz", "sipûhten" masdarından müştakk olup, "bir şeyi bir şeye cebr ile sokmak" demektir. Ya'ni, o câriye vakt-i dühûlde zekerin yarısı fercine girmek için deldiği kabağı eşeğin zekerine takar idi. 1337. Eğer eşeğin zekerinin hepsi ona giderse, o rahim ve o bağırsaklar harab olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1337. Eğer eşeğin zekerinin hepsi ona girerse, o rahim ve o bağırsaklar harap olur. Eğer cariye kabağı takmamış olsa, eşeğin zekerinin uzunluğu cariyenin fercinin derinliğinden fazla gelir ve rahmi ve bağırsakları, bir kazık gibi kaskatı olan eşeğin zekerinden cariyenin rahmi ve bağırsakları parçalanıp harap olur. Eğer câriye kabağı takmamış olsa, eşeğin zekerinin uzunluğu câriyenin fercinin derinliğinden fazla gelir ve rahmi ve bağırsakları, bir kazık gibi kas katı olan eşeğin zekerinden câriyenin rahmi ve bağırsakları parçalanıp harâb olur. 1338. Eşek zayıflar idi ve onun hanımı, "Bu eşek neden kıl gibi oldu!" diye âciz kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1338. Eşek zayıflar idi ve onun hanımı, "Bu eşek neden kıl gibi oldu!" diye âciz kaldı. Eşek, cinsel birleşmenin (cimâ') art arda olmasından dolayı zayıf düştü ve eşeğin sahibi olan hanım, "Bu eşek, yemi ve suyu vaktinde verildiği hâlde niçin böyle kıl gibi inceldi ve zayıfladı?" diye sebebini bilmekten âciz kaldı. Eşek cimâ'ın tevâlîsinden dolayı zayıf düştü ve eşeğin sahibi olan hanım "Bu eşek yemi ve suyu vaktinde verildiği hâlde niçin böyle kıl gibi inceldi ve zayıfladı?" diye sebebini bilmekten âciz kaldı. 1339. "Onun illeti nedir ki, onun neticesi zayıflıktır?" diye o eşeği nalbantlara gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1339. "Onun illeti nedir ki, onun neticesi zayıflıktır?" diye o eşeği nalbantlara gösterdi. 1340. Onda hiçbir illet zahir olmadı, hiçbir kimse onun sırrından haber verici olmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1340. Onda hiçbir hastalık ortaya çıkmadı, hiçbir kimse onun sırrından haber verici olmadı. 1341. O cidd ile tefahhusa düştü, demâdem tefahhusa müstaidd oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1341. O, ciddiyetle araştırmaya girişti, sürekli araştırmaya hazırlandı. "Tefahhus", bir şeyin iç yüzünü araştırmak; "cidd", çalışıp çabalamak; "müstaid", burada "hazırlanan" demektir. Yani, kadın eşeğin zayıflığının iç yüzünü araştırmak için çalışmaya başladı ve daima bu araştırmaya hazırlandı. "Tefahhus", bir şeyin iç yüzünü araştırmak; "cidd", çalışıp çabalamak; "müstaid", burada "hazırlanan" demektir. Ya'ni, kadın eşeğin za'fının iç yüzünü araştırmak için çalışmağa başladı ve dâimâ bu tefahhusa hazırlandı. 1342. Canın cidde bende olması lazımdır; zîrâ ki cidd ile arayıcı, bulucu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1342. Canın ciddiyete bağlı olması lazımdır; çünkü ciddiyetle arayan, bulur. Hangi şey hakkında olursa olsun, insanın canı ve maneviyatı ciddiyetin kulu olmak ve çaba ile gayretinin hükmü altında bulunmak lazımdır. Çünkü çaba ve gayretle aramak ve istemek, sonunda o şeyin bulunmasına ve ele geçmesine sebep olur. Her ne şey hakında olursa olsun, insanın canı ve ma'nâsı ciddin bendesi olmak ve sa'y ve gayretinin hükmü altında bulunmak lazımdır. Zîrâ sa'y ve gayretle aramak ve istemek, âkıbet o şeyin bulunmasına ve ele geçmesine sebeb olur. 1343. Vaktāki eşeğin hâlinden tefahhus etti, o nergisciği eşeğin altında yatmış gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1343. Vakti geldiğinde eşeğin hâlini araştırdı, o küçük nergisi eşeğin altında yatmış gördü. "Nergis", bilinen bir çiçeğin adıdır ve cariyeden kinayedir; veya cariyenin ismi olması muhtemeldir. Nasıl ki bu gibi cariyelerin adını Menekşe, Nergis gibi çiçek adları koymak Türkler arasında da âdettir. "Nergisek", Nergis'in küçültme ismidir. Yani, hanım eşeğin hâlinin iç yüzünü araştırdı ve sonunda o cariyeyi bir gün eşeğin altında yatmış bir hâlde gördü. "Nergis", ma'lum olan bir çiçeğin ismi olup câriyeden kinâyedir; veyâhud câriyenin ismi olmak muhtemeldir. Nitekim bu gibi câriyelere Menekşe, Nergis gibi çiçeklerin adını koymak Türkler arasında da âdettir. "Nergisek", Nergis'in ism-i tasğîridir. Ya'ni, hanım eşeğin hâlinin iç yüzünü araştırdı ve nihâyet o câriyeyi bir gün eşeğin altına yatmış bir hâlde gördü. 1344. Kapı aralığından onun halini gördü; o kocakarıya ondan çok aceb geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1344. Kapı aralığından onun hâlini gördü; o kocakarıya ondan çok şaşırtıcı geldi. "Zal", kocakarı anlamına gelir. Yani, ihtiyar hanım kapı aralığından cariyesinin böyle eşek ile cinsel ilişkiye girmek hâlini gördü, bu hâlden ona pek ziyade şaşkınlık geldi. "Zal", kocakarı ma'nâsınadır, Ya'ni, ihtiyar hanım kapı aralığından câriyesinin böyle eşek ile cimâ' etmek hâlini gördü, bu hâlden ona pek ziyâde teaccüb geldi. 1345. Eşek câriyeye, erkeklerin kadınlara resm ve akl ile yaptığı gibi can ile cimâ eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1345. Eşek, cariye ile erkeklerin kadınlarla akıl ve resmî yollarla yaptığı gibi can ile cinsel ilişkiye girer. 1340. Onda hiçbir illet zahir olmadı, hiçbir kimse onun sırrından haber verici olmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1340. Onda hiçbir hastalık ortaya çıkmadı, hiçbir kimse onun sırrından haber verici olmadı. 1341. O cidd ile tefahhusa düştü, demâdem tefahhusa müstaidd oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1341. O, ciddiyetle araştırmaya girişti, sürekli araştırmaya hazırlandı. "Tefahhus", bir şeyin iç yüzünü araştırmak; "cidd", çalışıp çabalamak; "müstaid", burada "hazırlanan" demektir. Yani, kadın eşeğin zayıflığının iç yüzünü araştırmak için çalışmaya başladı ve daima bu araştırmaya hazırlandı. "Tefahhus", bir şeyin iç yüzünü araştırmak; "cidd", çalışıp çabalamak; "müstaid", burada "hazırlanan" demektir. Ya'ni, kadın eşeğin za'fının iç yüzünü araştırmak için çalışmağa başladı ve dâimâ bu tefahhusa hazırlandı. 1342. Canın cidde bende olması lazımdır; zîrâ ki cidd ile arayıcı, bulucu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1342. Canın ciddiyete bağlı olması lazımdır; çünkü ciddiyetle arayan, bulur. Hangi şey hakkında olursa olsun, insanın canı ve maneviyatı ciddiyetin kulu olmak ve çaba ile gayretinin hükmü altında bulunmak lazımdır. Çünkü çaba ve gayretle aramak ve istemek, sonunda o şeyin bulunmasına ve ele geçmesine sebep olur. Her ne şey hakında olursa olsun, insanın canı ve ma'nâsı ciddin bendesi olmak ve sa'y ve gayretinin hükmü altında bulunmak lazımdır. Zîrâ sa'y ve gayretle aramak ve istemek, âkıbet o şeyin bulunmasına ve ele geçmesine sebeb olur. 1343. Vaktāki eşeğin hâlinden tefahhus etti, o nergisciği eşeğin altında yatmış gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1343. Vakti geldiğinde eşeğin hâlini araştırdı, o küçük nergisi eşeğin altında yatmış gördü. "Nergis", bilinen bir çiçeğin adıdır ve cariyeden kinayedir; veya cariyenin ismi olması muhtemeldir. Nasıl ki bu gibi cariyelerin adını Menekşe, Nergis gibi çiçek adları koymak Türkler arasında da âdettir. "Nergisek", Nergis'in küçültme ismidir. Yani, hanım eşeğin hâlinin iç yüzünü araştırdı ve sonunda o cariyeyi bir gün eşeğin altında yatmış bir hâlde gördü. "Nergis", ma'lum olan bir çiçeğin ismi olup câriyeden kinâyedir; veyâhud câriyenin ismi olmak muhtemeldir. Nitekim bu gibi câriyelere Menekşe, Nergis gibi çiçeklerin adını koymak Türkler arasında da âdettir. "Nergisek", Nergis'in ism-i tasğîridir. Ya'ni, hanım eşeğin hâlinin iç yüzünü araştırdı ve nihâyet o câriyeyi bir gün eşeğin altına yatmış bir hâlde gördü. 1344. Kapı aralığından onun halini gördü; o kocakarıya ondan çok aceb geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1344. Kapı aralığından onun hâlini gördü; o kocakarıya ondan çok şaşırtıcı geldi. "Zal", kocakarı anlamına gelir. Yani, ihtiyar hanım kapı aralığından cariyesinin böyle eşek ile cinsel ilişkiye girmek hâlini gördü, bu hâlden ona pek ziyade şaşkınlık geldi. "Zal", kocakarı ma'nâsınadır, Ya'ni, ihtiyar hanım kapı aralığından câriyesinin böyle eşek ile cimâ' etmek hâlini gördü, bu hâlden ona pek ziyâde teaccüb geldi. 1345. Eşek câriyeye, erkeklerin kadınlara resm ve akl ile yaptığı gibi can ile cimâ eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1345. Eşek, erkeklerin kadınlara usul ve akıl ile yaptığı gibi, cariye ile canla başla cinsel ilişkiye girer. "Gâyed", "gâîden" mastarından türemiş muzari bir fiildir, "cinsel ilişkiye girmek" anlamına gelir. Yani, eşek cinsel ilişki usulünü o kadar öğrenmişti ki, erkeklerin kadınlara usul ve akıl çerçevesinde yaptığı cinsel ilişki gibi, eşek cariye ile can ve gönülden cinsel ilişkiye giriyordu. Hanım, cariyeyi ve eşeği bu durumda gördü. "Gâyed", "gâîden" masdarından muzâri'dir, "cimâ etmek" demektir. Ya'ni, eşek o kadar usûl-i cimâ'ı öğrenmiş ki, erkeklerin kadınlara usûl ve akıl dâiresinde yaptığı cimâ' gibi, eşek câriyeye can ve gönülden cimâ' eder idi. Hanım câriyeyi ve eşeği bu hâlde gördü. 1346. Hasedde oldu, dedi: “Mâdemki bu mümkindir; binâenaleyh ben daha evlâyım, zîrâ eşek benim mülkümdür!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1346. Hased etti, dedi: "Mademki bu mümkündür; bu sebeple ben daha layığım, çünkü eşek benim mülkümdür!" Yaşlı kadın, ömrü boyunca böyle eşekle cinsel ilişkiye girmeyi aklından bile geçirmediği için hem şaşırdı hem de cariyeyi kıskandı da kendi kendine dedi ki: "Mademki bu erkek eşeğin bir kadınla cinsel ilişkiye girmesi mümkündür; bu sebeple ben eşeğe kendimi düzdürmeye cariyeden daha layığım ve uygunum, çünkü eşek benim malımdır!" İhtiyar hanım böyle eşekle cimâ' etmeyi müddet-i ömründe aklından bile geçirmemiş olduğu için hem taaccüb etti ve hem de câriyeye hased etti de kendi kendine dedi ki: "Mâdemki bu erkek eşeğin bir kadına cimâ' etmesi mümkindir; binâenaleyh ben eşeğe kendimi düzdürmeğe câriyeden daha evlâyım ve lâyığım, çünki eşek benim malımdır!" 1347. Eşek mühezzeb olmuş ve öğrenmiş; sofra kurulmuş ve çerağ yanmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1347. Eşek terbiye edilmiş ve öğrenmiş; sofra kurulmuş ve kandil yanmıştır. "Mühezzeb", temizlenmiş anlamındadır. Yani, eşek cinsel ilişki hususunda hayvanlık tavrından insanlık tavrına geçirilmek suretiyle temizlenmiş ve cinsel ilişkide insanlık usulünü öğrenmiş idi. Bu sebeple nefsanî haz sofrası kurulmuş ve sebepleri hazırlanmıştır. "Mühezzeb", tathîr edilmiş ma'nâsınadır. Ya'ni, eşek cimâ' hususunda hayvanlık tavrından insanlık tavrına nakl edilmek sûretiyle tathîr edilmiş ve cimâ'da insanlık usûlünü öğrenmiş idi. Binâenaleyh hazz-ı nefsânî sofrası kurulmuş ve esbâbı hazırlanmıştır. 1348. Görülmemiş yaptı; ve "Ey câriye odayı ne kadar süpüreceksin?" diye odasının kapısını vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1348. Görülmemiş gibi davrandı; ve "Ey cariye, odayı ne kadar süpüreceksin?" diye odasının kapısını çaldı. Hanım, kapı aralığından cariyenin durumunu gördüğü halde, görmemiş gibi kabul etti ve gördüğünü belli etmemek için: "Ey cariye, bu ahır odasını daha ne kadar süpürüp duracaksın?" diye, odasının kapısını çaldı. Hanım kapı aralığından câriyenin hâlini gördüğü hâlde, görülmemiş hükmünde tuttu ve gördüğünü sezdirmemek için: "Ey câriye, bu ahır odasını da ha ne kadar süpürüp duracaksın?" diye, odasının kapısını vurdu. 1349. "Ey câriye geldim, kapıyı aç!" diye bu sözü setr için söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1349. "Ey câriye geldim, kapıyı aç!" diye bu sözü örtmek için söyledi. 1350. Sükût etti ve câriyeye söylemedi; sırrı kendi tama`ından nâşî gizledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1350. Sustu ve cariyeye söylemedi; sırrı kendi tamahından dolayı gizledi. Yani, hanım cariyenin yaptığı rezaleti yüzüne vurmadı ve sustu; ve bu sırrı da eşek ile kendisi de cinsel ilişkiye girmeye tamah ettiği için sakladı. "Gâyed", "gâîden" mastarından muzaridir, "cinsel ilişkiye girmek" demektir. Yani, eşek o kadar cinsel ilişki usulünü öğrenmiş ki, erkeklerin kadınlara usul ve akıl dairesinde yaptığı cinsel ilişki gibi, eşek cariyeye can ve gönülden cinsel ilişkiye girer idi. Hanım cariyeyi ve eşeği bu halde gördü. Ya'ni, hanım câriyenin yaptığı rezâleti yüzüne vurmadı ve sükût etti; ve bu sırrı da eşek ile kendisi de cimâ' etmeğe tama' ettiği için sakladı. “Gâyed”, “gâîden” masdarından muzâri'dir, “cimâ' etmek” demektir. Ya'ni, eşek o kadar usûl-i cimâ'ı öğrenmiş ki, erkeklerin kadınlara usûl ve akıl dâiresinde yaptığı cimâ' gibi, eşek câriyeye can ve gönülden cimâ' eder idi. Hanım câriyeyi ve eşeği bu hâlde gördü. 1346. Hasedde oldu, dedi: “Mâdemki bu mümkindir; binâenaleyh ben daha evlâyım, zîrâ eşek benim mülkümdür!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1346. Hased etti, dedi: "Mademki bu mümkündür; bu sebeple ben daha layığım, çünkü eşek benim mülkümdür!" Yaşlı kadın, ömrü boyunca böyle eşekle cinsel ilişkiye girmeyi aklından bile geçirmediği için hem şaşırdı hem de cariyeyi kıskandı da kendi kendine dedi ki: "Mademki bu erkek eşeğin bir kadınla cinsel ilişkiye girmesi mümkündür; bu sebeple ben eşeğe kendimi düzdürmeye cariyeden daha layığım ve uygunum, çünkü eşek benim malımdır!" İhtiyar hanım böyle eşekle cimâ' etmeyi müddet-i ömründe aklından bile geçirmemiş olduğu için hem taaccüb etti ve hem de câriyeye hased etti de kendi kendine dedi ki: "Mâdemki bu erkek eşeğin bir kadına cimâ' etmesi mümkindir; binâenaleyh ben eşeğe kendimi düzdürmeğe câriyeden daha evlâyım ve lâyığım, çünki eşek benim malımdır!" 1347. Eşek mühezzeb olmuş ve öğrenmiş; sofra kurulmuş ve çerağ yanmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1347. Eşek terbiye edilmiş ve öğrenmiş; sofra kurulmuş ve kandil yanmıştır. "Mühezzeb", temizlenmiş anlamına gelir. Yani, eşek cinsel ilişki konusunda hayvanlık tavrından insanlık tavrına geçirilmek suretiyle temizlenmiş ve cinsel ilişkide insanlık usulünü öğrenmiş idi. Bu sebeple nefse ait hazlar sofrası kurulmuş ve sebepleri hazırlanmıştır. “Mühezzeb”, tathîr edilmiş ma'nâsınadır. Ya'ni, eşek cimâ' hususunda hayvanlık tavrından insanlık tavrına nakl edilmek sûretiyle tathîr edilmiş ve cimâ'da insanlık usûlünü öğrenmiş idi. Binâenaleyh hazz-ı nefsânî sofrası kurulmuş ve esbâbı hazırlanmıştır. 1348. Görülmemiş yaptı; ve "Ey câriye odayı ne kadar süpüreceksin?" diye odasının kapısını vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1348. Görülmemiş gibi davrandı; ve "Ey cariye, odayı ne kadar süpüreceksin?" diye odasının kapısını çaldı. Hanım, kapı aralığından cariyenin durumunu gördüğü halde, görmemiş gibi kabul etti ve gördüğünü belli etmemek için: "Ey cariye, bu ahır odasını daha ne kadar süpürüp duracaksın?" diye, odasının kapısını çaldı. Hanım kapı aralığından câriyenin hâlini gördüğü hâlde, görülmemiş hükmünde tuttu ve gördüğünü sezdirmemek için: "Ey câriye, bu ahır odasını da ha ne kadar süpürüp duracaksın?" diye, odasının kapısını vurdu. 1349. "Ey câriye geldim, kapıyı aç!" diye bu sözü setr için söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1349. "Ey câriye geldim, kapıyı aç!" diye bu sözü örtmek için söyledi. 1350. Sükût etti ve câriyeye söylemedi; sırrı kendi tama`ından nâşî gizledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1350. Sustu ve cariyeye söylemedi; sırrı kendi tamahından dolayı gizledi. Yani, hanım cariyeye yaptığı rezaleti yüzüne vurmadı ve sustu; ve bu sırrı da eşek ile kendisi de cinsel ilişkiye girmeye tamah ettiği için sakladı. Ya'ni, hanım câriyenin yaptığı rezâleti yüzüne vurmadı ve sükût etti; ve bu sırrı da eşek ile kendisi de cimâ' etmeğe tama' ettiği için sakladı. 1351. Müteâkıben câriye âlât-ı fesâdı sakladı, ileriye gitti, kapıyı açtı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1351. Cariyenin fesat aletlerini saklayıp ileriye giderek kapıyı açması. Cariye, hanımın uyarısından sonra fesat aletleri olan eşeğin altına koyup üzerine yattığı masayı ve cinsel organına geçirdiği kabağı sakladı; ileriye gidip hanıma ahırın kapısını açtı. Câriye hanımın ihtârını müteâkıb âlât-ı fesâd olan eşeğin altına koyup üstüne yattığı masayı ve zekerine geçirdiği kabağı sakladı; ileriye gidip hanıma ahırın kapısını açtı. 1352. Yüzünü ekşi ve iki gözünü yaş dolu etti, dudaklarını birbirine sürüştürdü, “Oruçluyum!” demek idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1352. Yüzünü ekşi ve iki gözünü yaş dolu etti, dudaklarını birbirine sürüştürdü, “Oruçluyum!” demek idi. Yani, cariyenin eşekle olan muamelesi yarı yolda kaldığı için somurttu ve şehvetin galebe çalmasından gözü sulanmış ve ağzının tükürüğü de kurumuş olduğundan gözünü yaş dolu etti; ve ağzının kuruluğu gitmek için dudaklarını da birbirine sürüştürdü. Bu hâlinin iç yüzü, şehvet rezaletinden kaynaklandığı hâlde riyakârlık edip oruç etkisinden kaynaklandığını ima etti. Çünkü bu hâller oruçlu olan bir kimsede ortaya çıkar. Örneğin açlıktan başı ağrır, doğal olarak ekşi yüzlü olur ve kalp inceliğinden gözünden yaş gelir ve susuzluktan ağzı kurur. Ya'ni, câriyenin eşekle olan muâmelesi yarı yolda kaldığı için somurttu ve galebe-i şehvetten gözü sulanmış ve ağzının tükrüğü de kurumuş olduğundan gözünü yaş dolu etti; ve ağzının kuruluğu gitmek için dudaklarını da birbirine sürüştürdü. Bu hâlinin iç yüzü, şehvet rezâletinden münbais olduğu hâlde riyâkârlık edip oruç te'sîrinden münbais olduğunu îmâ etti. Zîrâ bu hâller oruçlu olan bir kimsede zâhir olur. Meselâ açlıktan başı ağrır, bittabî' ekşi yüzlü olur ve rikkat-i kalbden gözünden yaş gelir ve sussuzluktan ağzı kurur. 1353. Onun elinde, “Ben odayı hayvanın postunu kaşağılamak için süpürüyorum!” diye nerme bir süpürge!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1353. Onun elinde, “Ben odayı hayvanın postunu kaşağılamak için süpürüyorum!” diye nerme bir süpürge! "Nerme" kelimesini; fakir Burhan, Şemsü'l-Lügât, Gıyâsü'l-Lügât, Çerâğ-ı Hidâyet, Heft Kulzüm, Bahâr-ı Acem gibi güvenilir lügat kitaplarında aradım, bulamadım. Hint şârihleri (açıklayıcıları) "nerme"nin yumuşak anlamına gelen "nerm" demek olduğunu belirtiyorlar. Bu durumda anlam "dağınık bir süpürge" demek olur ki, cariye hanımını aldatmak için böyle köşede çalı parçalarından oluşan bir süpürgeyi eline almıştı, demektir. Ankaravî hazretleri ise, "nerme", o süpürgeye derler ki, yukarısı aşınıp gitmiş ancak zeker (erkeklik organı) miktarı destesi kalmış ola, diye tarif buyurmuştur. Hazretin bu anlamı nereden aldığı fakirce meçhul olduğundan bir mütalaa (görüş) beyanı mümkün değildir. Bununla birlikte, değerli şârihlerin bu beyanlarından ehemmiyetsiz bir süpürge demek olduğu anlaşılıyor. "Atan", lügatte devenin yatacak yeri ve hayvanın postunu kaşağılamak anlamınadır. Burada ikinci anlam uygun olur. Yani, cariye elinde ehemmiyetsiz bir süpürge parçası olduğu hâlde ahırın kapısını açtı ki, “Nerme”, kelimesini; fakîr Burhân, Şemsü'l-Lügât, Gıyâsü'l-Lügât, Çerâğ-ı Hidâyet, Heft Kulzüm, Bahâr-ı Acem gibi mu'teber lügat kitaplarında aradım, bulamadım. Hind şârihleri “nerme”nin yumuşak ma'nâsına olan “nerm” demek olduğunu beyân ediyorlar. Bu sûrette ma'nâ “dağınık bir süpürge” demek olur ki, câriye hanımı aldatmak için böyle köşede çalı parçalarından müteşekkil bir süpürgeyi eline almış idi, demektir. Ankaravî hazretleri ise, “nerme”, o süpürgeye derler ki, yukarısı aşınıp gitmiş ancak zeker mikdârı destesi kalmış ola, diye ta'rîf buyurmuştur. Hazretin bu ma'nâyı nereden aldığı fakîrce mechûl olduğundan bir mütâlaa beyânı mümkün değildir. Maahâ-zâ şurrâh-ı kirâmın bu beyânlarından ehemmiyetsiz bir süpürge demek olduğu anlaşılıyor. “Atan”, lügatte devenin yatacak yeri ve hayvanın postunu kaşağılamak ma'nâsınadır. Burada ikinci ma'nâ münâsib olur. Ya'ni, câriye elinde ehemmiyetsiz bir süpürge parçası olduğu hâlde ahırın kapısını açtı ki, 1351. Müteakiben câriye alât-ı fesadı sakladı, ileriye gitti, kapıyı açtı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1351. Cariye, fesat aletlerini sakladı, ileriye gitti, kapıyı açtı. Cariye, hanımının uyarısından sonra, fesat aletleri olan, eşeğin altına koyup üstüne yattığı masayı ve zekerine geçirdiği kabağı sakladı; ileriye gidip hanıma ahırın kapısını açtı. Câriye hanımın ihtârını müteâkib âlât-ı fesâd olan eşeğin altına koyup üstüne yattığı masayı ve zekerine geçirdiği kabağı sakladı; ileriye gidip hanıma ahırın kapısını açtı. 1352. Yüzünü ekşi ve iki gözünü yaş dolu etti, dudaklarını birbirine sürüştürdü, "Oruçluyum!" demek idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1352. Yüzünü ekşitti, iki gözünü yaşla doldurdu, dudaklarını birbirine sürttü, "Oruçluyum!" demek istedi. Yani, cariyenin eşekle olan ilişkisi yarıda kaldığı için somurttu ve şehvetin galebesinden (şehvetin baskın gelmesinden) gözü sulanmış ve ağzının tükürüğü de kurumuş olduğundan gözünü yaşla doldurdu; ve ağzının kuruluğunu gidermek için dudaklarını da birbirine sürttü. Bu halinin iç yüzü, şehvet rezaletinden kaynaklandığı halde riyakârlık edip orucun etkisinden kaynaklandığını ima etti. Çünkü bu haller oruçlu olan bir kimsede ortaya çıkar. Örneğin açlıktan başı ağrır, doğal olarak ekşi yüzlü olur ve kalp inceliğinden gözünden yaş gelir ve susuzluktan ağzı kurur. Ya'ni, câriyenin eşekle olan muamelesi yarı yolda kaldığı için somurttu ve galebe-i şehvetten gözü sulanmış ve ağzının tükrüğü de kurumuş olduğundan gözünü yaş dolu etti; ve ağzının kuruluğu gitmek için dudaklarını da birbirine sürüştürdü. Bu hâlinin iç yüzü, şehvet rezâletinden münbais olduğu hâlde riyâkârlık edip oruç te'sîrinden münbais olduğunu îmâ etti. Zîrâ bu hâller oruçlu olan bir kimsede zahir olur. Meselâ açlıktan başı ağrır, bittabi' ekşi yüzlü olur ve rikkat-i kalbden gözünden yaş gelir ve sussuzluktan ağzı kurur. 1353. Onun elinde, "Ben odayı hayvanın postunu kaşağılamak için süpürüyorum!" diye nerme bir süpürge!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1353. Onun elinde, "Ben odayı hayvanın postunu kaşağılamak için süpürüyorum!" diye mırıldanan bir süpürge! "Nerme" kelimesini; fakir Burhan, Şemsü'l-Lügat, Gıyasü'l-Lügat, Çerağ-ı Hidayet, Heft Kulzüm, Bahar-ı Acem gibi güvenilir lügat kitaplarında aradım, bulamadım. Hint şârihleri "nerme"nin yumuşak anlamına gelen "nerm" demek olduğunu belirtiyorlar. Bu durumda anlam "dağınık bir süpürge" demek olur ki, cariye hanımını aldatmak için böyle bir köşede çalı parçalarından oluşan bir süpürgeyi eline almıştı, demektir. Ankaravî hazretleri ise, "nerme", o süpürgeye derler ki, yukarısı aşınıp gitmiş ancak sapı kalmış ola, diye tarif buyurmuştur. Hazretin bu anlamı nereden aldığı fakirce bilinmediğinden bir mütalaa beyanı mümkün değildir. Bununla birlikte, değerli şârihlerin bu beyanlarından önemsiz bir süpürge demek olduğu anlaşılıyor. "Atan", lügatte devenin yatacak yeri ve hayvanın postunu kaşağılamak anlamınadır. Burada ikinci anlam uygun olur. Yani, cariye elinde önemsiz bir süpürge parçası olduğu halde ahırın kapısını açtı ki, bu vaziyeti ile, "Ben eşeğin postunu kaşağılamak için ahırı süpürmek ile meşgulüm!" demek istiyordu. "Nerme", kelimesini; fakîr Burhân, Şemsü'l-Lügāt, Gıyâsü'l-Lügāt, Çerâğ-ı Hidâyet, Heft Kulzüm, Bahâr-ı Acem gibi mu'teber lügat kitaplarında aradım, bulamadım. Hind şârihleri "nerme"nin yumuşak ma'nâsına olan "nerm" demek olduğunu beyân ediyorlar. Bu sûrette ma'nâ "dağınık bir süpürge" demek olur ki, câriye hanımı aldatmak için böyle bir köşede çalı parçalarından müteşekkil bir süpürgeyi eline almış idi, demektir. Ankaravî hazretleri ise, "nerme", o süpürgeye derler ki, yukarısı aşınıp gitmiş ancak zeker mikdârı destesi kalmış ola, diye ta'rîf buyurmuştur. Hazretin bu ma'nâyı nereden aldığı fakirce mechûl olduğundan bir mütâlaa beyânı mümkin değildir. Maahazâ şurrâh-ı kirâmın bu beyânlarından ehemmiyetsiz bir süpürge demek olduğu anlaşılıyor. "Atan", lügatte devenin yatacak yeri ve hayvanın postunu kaşağılamak ma'nâsınadır. Burada ikinci ma'nâ münasib olur. Ya'ni, câriye elinde ehemmiyetsiz bir süpürge parçası olduğu hâlde ahırın kapısını açtı ki, bu vaz'iyyeti ile, "Ben eşeğin postunu kaşağılamak için ahırı süpürmek ile meşgülüm!" demek istiyor idi. 1354. Vaktaki süpürge ile kapıyı açtı, hanım dudak altından dedi ki: "Ey üstâd!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1354. Vaktaki süpürge ile kapıyı açtı, hanım dudak altından dedi ki: "Ey üstâd!" "Dudak altından" ifadesi, hanımın bu sözleri içinden kendi kendine söylemesinden kinayedir. "Dudak altından" ta'bîri, hanımın bu sözleri içinden kendi kendine söylemesinden kinâyedir. 1355. "Yüzünü ekşi ettin, elinde de bir süpürge! Yemden kesilmiş olan o eşek nedir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1355. "Yüzünü ekşittin, elinde de bir süpürge var! Yemden kesilmiş olan o eşek nedir?" 1356. "İşi yarım ve öfkeli, zekeri müteharrik; senin intizarından onun iki gözü kapı tarafında."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1356. "İşi yarım ve öfkeli, zekeri hareketli; senin bekleyişinden onun iki gözü kapı tarafında." Hanım kendi kendine dedi ki: "Ey câriye, beni aldatmak için görünüşte somurttun ve eline de güya iş yaptığını göstermek için bir de süpürge aldın; fakat önünde yemi durduğu hâlde, yemekten kesilmiş ve cinsel ilişki yarıda kaldığı için hırslı ve öfkeli ve zekeri kıvama gelip harekette ve işini tamamlamak üzere seni beklediği için iki gözü senin bulunduğun kapı tarafında olan bu eşeğin hâli ve durumu nedir? Bunların hepsi senin rezilliğinin şahidi değil midir?" Hanım kendi kendine dedi ki: "Ey câriye, beni aldatmak için zâhiren somurttun ve eline de gûyâ iş gördüğünü anlatmak için bir de süpürge aldın; fakat önünde yemi durduğu hâlde, yemekten kesilmiş ve cimâ' muâmelesi yarıda kaldığı için hırslı ve öfkeli ve zekeri kıvâma gelip harekette ve işini tamâm etmek üzere seni beklediği için iki gözü senin bulunduğun kapı tarafında olan bu eşeğin hâli ve vaz'iyyeti nedir? Bunların hepsi senin rezâletinin şâhidi değil midir?" 1357. Bunu dudak altından söyledi, câriyeden gizledi; o demde onu kabahatsizler gibi azîz tuttu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1357. Bunu dudak altından söyledi, câriyeden gizledi; o anda onu kabahatsizler gibi aziz tuttu. 1358. Ondan sonra ona dedi ki: "Çarşafını başına koy. Filân eve git benden haber götür!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1358. Ondan sonra ona dedi ki: "Çarşafını başına koy. Filân eve git benden haber götür!" Hanım içinden bu sözleri kendi kendine söyledikten sonra câriyeye dedi ki: "Haydi çarşafını başına koy ve örtün, sokağa çık ve filân eve git, benden haber götür!" Bundan maksadı câriyeyi evden savıp yalnız kalmak ve eşek ile câriyenin yaptığı işi yapmak idi. Bu vaziyeti ile, "Ben eşeğin postunu kaşağılamak için ahırı süpürmek ile meşgulüm!" demek istiyordu. Hanım içinden bu sözleri kendi kendine söyledikten sonra câriyeye dedi ki: "Haydi çarşafını başına koy ve örtün, sokağa çık ve filân eve git, benden haber götür!" Bundan maksadı câriyeyi evden savup yalnız kalmak ve eşek ile câriyenin yaptığı işi yapmak idi. bu vaz'iyyeti ile, "Ben eşeğin postunu kaşağılamak için ahırı süpürmek ile meşgülüm!" demek istiyor idi. 1354. Vaktaki süpürge ile kapıyı açtı, hanım dudak altından dedi ki: "Ey üstâd!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1354. Vaktaki süpürge ile kapıyı açtı, hanım dudak altından dedi ki: "Ey üstâd!" "Dudak altından" ifadesi, hanımın bu sözleri içinden kendi kendine söylemesinden kinayedir. "Dudak altından" ta'bîri, hanımın bu sözleri içinden kendi kendine söylemesinden kinâyedir. 1355. "Yüzünü ekşi ettin, elinde de bir süpürge! Yemden kesilmiş olan o eşek nedir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1355. "Yüzünü ekşittin, elinde de bir süpürge var! Yemden kesilmiş olan o eşek nedir?" 1356. "İşi yarım ve öfkeli, zekeri müteharrik; senin intizarından onun iki gözü kapı tarafında."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1356. "İşi yarım ve öfkeli, zekeri hareketli; senin bekleyişinden onun iki gözü kapı tarafında." Hanım kendi kendine dedi ki: "Ey câriye, beni aldatmak için görünüşte somurttun ve eline de güya iş yaptığını göstermek için bir de süpürge aldın; fakat önünde yemi durduğu hâlde, yemekten kesilmiş ve cinsel ilişki yarıda kaldığı için hırslı ve öfkeli ve zekeri kıvama gelip harekette ve işini tamamlamak üzere seni beklediği için iki gözü senin bulunduğun kapı tarafında olan bu eşeğin hâli ve durumu nedir? Bunların hepsi senin rezilliğinin şahidi değil midir?" Hanım kendi kendine dedi ki: "Ey câriye, beni aldatmak için zâhiren somurttun ve eline de gûyâ iş gördüğünü anlatmak için bir de süpürge aldın; fakat önünde yemi durduğu hâlde, yemekten kesilmiş ve cimâ' muâmelesi yarıda kaldığı için hırslı ve öfkeli ve zekeri kıvâma gelip harekette ve işini tamâm etmek üzere seni beklediği için iki gözü senin bulunduğun kapı tarafında olan bu eşeğin hâli ve vaz'iyyeti nedir? Bunların hepsi senin rezâletinin şâhidi değil midir?" 1357. Bunu dudak altından söyledi, câriyeden gizledi; o demde onu kabahatsizler gibi azîz tuttu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1357. Bunu dudak altından söyledi, câriyeden gizledi; o anda onu kabahatsizler gibi aziz tuttu. 1358. Ondan sonra ona dedi ki: "Çarşafını başına koy. Filân eve git benden haber götür!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1358. Ondan sonra ona dedi ki: "Çarşafını başına koy. Filân eve git benden haber götür!" Hanım içinden bu sözleri kendi kendine söyledikten sonra cariyeye dedi ki: "Haydi çarşafını başına koy ve örtün, sokağa çık ve filân eve git, benden haber götür!" Bundan maksadı cariyeyi evden savıp yalnız kalmak ve eşek ile cariyenin yaptığı işi yapmak idi. Hanım içinden bu sözleri kendi kendine söyledikten sonra câriyeye dedi ki: "Haydi çarşafını başına koy ve örtün, sokağa çık ve filân eve git, benden haber götür!" Bundan maksadı câriyeyi evden savup yalnız kalmak ve eşek ile câriyenin yaptığı işi yapmak idi. 1359. Onu böyle söyle ve onu böyle yap ve onu da şöyle! Ben kadınların efsanesini muhtasar yaptım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1359. Onu böyle söyle ve onu böyle yap ve onu da şöyle! Ben kadınların efsanesini kısa tuttum. Yani, hanım cariyesine o işi böyle söyle ve o işi de şöyle yap diye birtakım talimatlar verdi ki, bu talimatların türlerini açıklarsak konu uzar. Ben kadınların birtakım hileye dayalı olan efsanelerini ve masallarını kısa tuttum. Ya'ni, hanım câriyeye o işi böyle söyle ve o işi de şöyle yap diye birtakım ta'lîmat verdi ki, bu ta'lîmâtın nevi'lerini îzâh edersek bahis uzar. Ben kadınların birtakım hîleye müstenid olan efsânelerini ve masallarını ihtisâr ettim. 1360. O işi ki maksuddur, onun içini al; vaktaki o örtücü kocakarı onu yolladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1360. O işi ki maksattır, onun içini al; o örtücü kocakarı onu yolladığı zaman. Yani Hz. Pîr buyurur ki: Maksadını örten kocakarı cariyeyi evden sokağa yolladığı zaman, Ya'ni Hz. Pîr buyurur ki: Vaktāki maksadını setr eden kocakarı câriyeyi evden sokağa yolladı, 1361. Şehvetin sarhoşluğundan şadıman idi, kapıyı bağladı ve o zaman der idi:✨ ✨ Sade Türkçe flash 1361. Şehvetin sarhoşluğundan sevinçliydi, kapıyı kapattı ve o zaman diyordu: Hanım evde yalnız kalınca, eşek ile yapacağı cinsel ilişkinin zevkini hayal etti, şehveti coştu ve bu şehvet coşkusu beynine sarhoşluk verdi ve bu sarhoşluktan da nefsi bir sevinç duydu ve bu zevke bir an evvel düşmek için hemen kapıyı kapattı; ve bu sarhoşluk anı içinde kendi kendine diyordu: Hanım evde yalnız kalınca, eşek ile yapacağı cimâʻın zevkini tahayyül etti, şehveti galeyâna geldi ve bu galeyân-ı şehvet dimâğına sarhoşluk îkā' etti ve bu sarhoşluktan da nefsi bir sürûr tuttu ve bu zevke bir an evvel düşmek için derhal kapıyı bağladı; ve bu sarhoşluk ânı içinde kendi kendine der idi: 1362. Tenhalığı buldum, şükürden na'ra vurdum; dört dângten ve iki dângten kurtulmuşum.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1362. Tenhalığı buldum, şükürden na'ra vurdum; dört dângten ve iki dângten kurtulmuşum. Dördüncü cildin 1032 numaralı beytinde açıklandığı gibi, "dâng" bir dinarın altıda biri anlamına geldiği gibi, "çâr dâng" da Gıyâsü'l-Lügāt'ın beyanına göre dört kısım, dört köşe ve dört taraf anlamına gelir. Nasıl ki "چار دانگ هندوستان" (Hindistan'ın dört dângı) derler. Bu durumda anlam şudur: "Şükür ki evi tenha buldum ve dört tarafın ve iki tarafın gözetiminden kurtuldum. Yani beni dört yöndeki halk görmediği gibi, bir şahsın iki gözü de görmüyor; bu sebeple keyfimi çekinmeksizin icra edebilirim." Hind şarihlerinden İmdadullah (k.s.) hazretleri, "çâr dâng" ve "dü dâng"tan maksat "çok ve az"dır, yani "az ve çok düşünceden kurtuldum" anlamına gelir. IV. cildin 1032 numarasına müsâdif olan تا کسی در چار دانگ عیش تو ]"Ta ki senin ayşının dânginin dûçârı olan..."] beytinde îzah olunduğu vech ile “dâng”, bir dînârın altıda biri ma'nâsına geldiği gibi, "çâr dâng", Gıyâsü'l-Lügāt'ın beyânına göre dört kısım ve dört köşe ve dört taraf ma'nâsınadır. Nitekim چار دانگ هندوستان derler. Bu surette maʻnâ: “Şükür ki evi tenha buldum ve dört tarafın ve iki tarafın tarassudundan kurtuldum. Ya'ni beni cihât-ı erbaadaki halk görmediği gibi bir şahsın iki gözü de görmüyor; binâenaleyh keyfimi çekinmeksizin icrâ edebilirim" demek olur. Hind şârihlerinden İmdadullah (k.s.) hazretleri, "çâr dâng” ve “dü dâng"ten murâd, "çok ve az"dır. Ya'ni, fikr-i kalîl ve kesîrden halâs oldum, ma'nâsına- 1359. Onu böyle söyle ve onu böyle yap ve onu da şöyle! Ben kadınların efsanesini muhtasar yaptım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1359. Onu böyle söyle ve onu böyle yap ve onu da şöyle! Ben kadınların efsanesini kısa tuttum. Yani, hanım cariyesine o işi böyle söyle ve o işi de şöyle yap diye birtakım talimatlar verdi ki, bu talimatların türlerini açıklarsak konu uzar. Ben kadınların birtakım hileye dayalı olan efsanelerini ve masallarını kısa tuttum. Ya'ni, hanım câriyeye o işi böyle söyle ve o işi de şöyle yap diye birtakım ta'lîmat verdi ki, bu ta'lîmâtın nevi'lerini îzâh edersek bahis uzar. Ben kadınların birtakım hîleye müstenid olan efsânelerini ve masallarını ihtisâr ettim. 1360. O işi ki maksuddur, onun içini al; vaktaki o örtücü kocakarı onu yolladı. [1360]✨ ✨ Sade Türkçe flash 1360. O işi ki maksuttur, onun içini al; o örtücü kocakarı onu yolladı. Yani Hz. Pîr buyurur ki: Maksadını gizleyen kocakarı cariyeyi evden sokağa yolladı, Ya'ni Hz. Pîr buyurur ki: Vaktāki maksadını setr eden kocakarı câriyeyi evden sokağa yolladı, 1361. Şehvetin sarhoşluğundan şadıman idi, kapıyı bağladı ve o zaman der idi:✨ ✨ Sade Türkçe flash 1361. Şehvetin sarhoşluğundan sevinçliydi, kapıyı kapattı ve o zaman diyordu: Hanım evde yalnız kalınca, eşek ile yapacağı cinsel ilişkinin zevkini hayal etti, şehveti coştu ve bu şehvet coşkusu beynine sarhoşluk verdi ve bu sarhoşluktan da nefsi bir sevinç duydu ve bu zevke bir an evvel düşmek için hemen kapıyı kapattı; ve bu sarhoşluk anı içinde kendi kendine diyordu: Hanım evde yalnız kalınca, eşek ile yapacağı cimâʻın zevkini tahayyül etti, şehveti galeyâna geldi ve bu galeyân-ı şehvet dimâğına sarhoşluk îkā' etti ve bu sarhoşluktan da nefsi bir sürûr tuttu ve bu zevke bir an evvel düşmek için derhal kapıyı bağladı; ve bu sarhoşluk ânı içinde kendi kendine der idi: 1362. Tenhalığı buldum, şükürden na'ra vurdum; dört dângten ve iki dângten kurtulmuşum.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1362. Tenhalığı buldum, şükürden na'ra vurdum; dört dângten ve iki dângten kurtulmuşum. Dördüncü cildin 1032 numarasına denk gelen "Ta ki senin ayşının dângının dûçârı olan..." beytinde açıklandığı gibi, "dâng" bir dinarın altıda biri anlamına geldiği gibi, "çâr dâng" da Gıyâsü'l-Lügāt'ın açıklamasına göre dört kısım ve dört köşe ve dört taraf anlamındadır. Nasıl ki "Hindistan'ın dört dângı" derler. Bu durumda anlam: "Şükür ki evi tenha buldum ve dört tarafın ve iki tarafın gözetlemesinden kurtuldum. Yani beni dört yöndeki halk görmediği gibi bir şahsın iki gözü de görmüyor; bu sebeple keyfimi çekinmeksizin icra edebilirim" demek olur. Hint şârihlerinden İmdadullah (k.s.) hazretleri, "çâr dâng" ve "dü dâng"tan maksat, "çok ve az"dır. Yani, az ve çok düşünceden kurtuldum, anlamındadır buyurmuştur. Velî Muhammed Ekberâbâdî hazretleri de, bunlardan maksat, "büyük ve küçük erkeklik organıdır" buyurur. Ve İsmail Ankaravî hazretleri de "Eşeğin cinsel birleşmesi beni erkeklerin az ve çok olan cinsel birleşmelerinden müstağnî kıldı" anlamını vermiştir. Bunların hepsi de birer uygun vecihlerdir. IV. cildin 1032 numarasına müsâdif olan تا کسی در چار دانگ عیش تو ]"Ta ki senin ayşının dânginin dûçârı olan..."] beytinde îzah olunduğu vech ile “dâng”, bir dînârın altıda biri ma'nâsına geldiği gibi, "çâr dâng", Gıyâsü'l-Lügāt'ın beyânına göre dört kısım ve dört köşe ve dört taraf ma'nâsınadır. Nitekim چار دانگ هندوستان derler. Bu surette maʻnâ: “Şükür ki evi tenha buldum ve dört tarafın ve iki tarafın tarassudundan kurtuldum. Ya'ni beni cihât-ı erbaadaki halk görmediği gibi bir şahsın iki gözü de görmüyor; binâenaleyh keyfimi çekinmeksizin icrâ edebilirim" demek olur. Hind şârihlerinden İmdadullah (k.s.) hazretleri, "çâr dâng” ve “dü dâng"ten murâd, "çok ve az"dır. Ya'ni, fikr-i kalîl ve kesîrden halâs oldum, ma'nâsına- dır buyurmuştur. Velî Muhammed Ekberâbâdî hazretleri dahi, bunlardan murâd, "büyük ve küçük âlet-i recüliyyettir" buyurur. Ve İsmail Ankaravî hazretleri dahi "Eşeğin cimâ'ı beni erkeklerin az ve çok olan cimâʻlarından müstağnî kıldı" ma'nâsını vermiştir. Bunların hepsi de birer münasib vecihlerdir. 1363. Tarabdan o kadının keçisi bülbül olmuş, eşeğin şehvetinin şerârı içinde kararsız olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1363. O kadının keçisi, neşeden bülbül olmuş, eşeğin şehvetinin kıvılcımı içinde kararsız kalmıştır. Bu şerefli beyitte değerli şârihlerin (açıklayıcıların) ihtilafları (görüş ayrılıkları) vardır. Bazıları "hezâr" kelimesini "bin" anlamına almıştır ki, bu durumda anlamda zorlama (tekellüf) gerekir. Fakat bu kelime "bülbül" anlamına alındığı takdirde zorlama ortadan kalkar. Bu durumda anlam şöyledir: "Yaşlı kadının keçi gibi şehvete eğilimli olan nefsi, aşırı neşeden ve sevinçten bülbül gibi havalanıp ötmeye ve yukarıdaki beyitte geçen sözlerin benzerlerini söylemeye başlamış ve eşeğin şehvet ateşi kıvılcımı içinde kararsız kalmıştır." "Şerâr" ateş kıvılcımı anlamındadır (Müntehabü'l-Lügat). Bu beyt-i şerîfte şurrâh-ı kirâmın ihtilafatı vardır. Ba'zıları "hezâr" kelimesini "bin" ma'nâsına almıştır ki, bu sûrette ma'nâda tekellüf lâzım gelir. Fakat bu kelime "bülbül" ma'nâsına alındığı takdîrde tekellüf kalkar. Bu sûrette ma'nâ: "İhtiyar kadının keçi gibi şehvete mütemâyil olan nefsi, fart-ı tarabdan ve meserretten bülbül gibi havalanıp ötmeğe ve yukarıki beyitte olan sözlerin emsâlini söylemeğe başlamış ve eşeğin şehveti ateşinin kıvılcımı içinde kararsız kalmıştır." "Şerâr" ateş kıvılcımı ma'nâsınadır (Müntehabü'l-Lügat). 1364. O ne bezm-i ıyıştır, zîrâ ona şehvet mekr etti; ahmağa mekr etmek acîb olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1364. O ne zevk meclisidir, çünkü şehvet ona tuzak kurdu; ahmak olana tuzak kurmak şaşılacak bir şey değildir. Değerli şârihlerin bu şerefli beyitte ihtilafları ve zorlamalı yorumları vardır. Ayrıntısı uzun olur. Ben, zorlamasız olmak üzere bu anlamı buldum: "Bez", "bezm" kelimesinin kısaltılmışıdır, "zevk meclisi" demektir (Burhan). "Büz giriften", tuzak kurmak ve çalmak anlamlarından kinayedir. Nitekim şair şu beytinde bu anlamda kullanmıştır: "Senin tuzak kurman ve tilki oyunculuğun bir gün seni kükremiş arslanın gıdası eder." (Bahar-ı Acem). Ve Ferîdüddin Attâr (k.s.) hazretleri de aşağıdaki şerefli beytinde bu anlamda kullanmıştır: "O biri diğerlerine şiddetle dedi ki: Sen bana tuzak kurdun, ey uğursuz tabiatlı kimse!" demiştir. Velî Muhammed Ekberâbâdî hazretleri de, bunlardan maksadın "büyük ve küçük erkeklik organı" olduğunu söyler. Ve İsmail Ankaravî hazretleri de "Eşeğin cinsel birleşmesi beni erkeklerin az ve çok olan cinsel birleşmelerinden müstağni kıldı" anlamını vermiştir. Bunların hepsi de birer uygun vecihlerdir. Şurrâh-ı kirâmın bu beyt-i şerîfte ihtilafât ve tekellüfleri vardır. Tafsîli uzun olur. Fakîr tekellüfsüz olmak üzere bu ma'nâyı buldum: "Bez", "bezm" kelimesinin muhaffefidir, "meclis-i ıyş" demektir (Burhân). "Büz giriften", mekr etmek ve çalmak ma'nâlarından kinâyedir. Nitekim şâir şu beytinde bu ma'nâda kullanmıştır: "Senin mekr etmen ve tilki oyunculuğun bir gün seni kükremiş arslanın gıdâsı eder." (Bahâr-ı Acem). Ve Ferîdüddin Attâr (k.s.) hazretleri dahi âtîdeki beyt-i şerîfinde bu ma'nâda kullanmıştır: "O biri diğerlerine şiddetle dedi ki: Sen bana mekr ettin, ey uğursuz tabiatlı kimse!" dır buyurmuştur. Velî Muhammed Ekberâbâdî hazretleri dahi, bunlardan murâd, "büyük ve küçük âlet-i recüliyyettir" buyurur. Ve İsmail Ankaravî hazretleri dahi "Eşeğin cimâ'ı beni erkeklerin az ve çok olan cimâʻlarından müstağnî kıldı" ma'nâsını vermiştir. Bunların hepsi de birer münasib vecihlerdir. 1363. Tarabdan o kadının keçisi bülbül olmuş, eşeğin şehvetinin şerârı içinde kararsız olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1363. O kadının keçisi, neşeden bülbül olmuş, eşeğin şehvetinin kıvılcımı içinde kararsız kalmıştır. Bu şerefli beyitte değerli şârihlerin (açıklayıcıların) ihtilafları (görüş ayrılıkları) vardır. Bazıları "hezâr" kelimesini "bin" anlamına almıştır ki, bu durumda anlamda zorlama (tekellüf) gerekir. Fakat bu kelime "bülbül" anlamına alındığı takdirde zorlama ortadan kalkar. Bu durumda anlam şöyledir: "Yaşlı kadının keçi gibi şehvete eğilimli olan nefsi, aşırı neşeden ve sevinçten bülbül gibi havalanıp ötmeye ve yukarıdaki beyitte geçen sözlerin benzerlerini söylemeye başlamış ve eşeğin şehvet ateşi kıvılcımı içinde kararsız kalmıştır." "Şerâr" ateş kıvılcımı anlamındadır (Müntehabü'l-Lügat). Bu beyt-i şerîfte şurrâh-ı kirâmın ihtilafatı vardır. Ba'zıları "hezâr" kelimesini "bin" ma'nâsına almıştır ki, bu sûrette ma'nâda tekellüf lâzım gelir. Fakat bu kelime "bülbül" ma'nâsına alındığı takdîrde tekellüf kalkar. Bu sûrette ma'nâ: "İhtiyar kadının keçi gibi şehvete mütemâyil olan nefsi, fart-ı tarabdan ve meserretten bülbül gibi havalanıp ötmeğe ve yukarıki beyitte olan sözlerin emsâlini söylemeğe başlamış ve eşeğin şehveti ateşinin kıvılcımı içinde kararsız kalmıştır." "Şerâr" ateş kıvılcımı ma'nâsınadır (Müntehabü'l-Lügat). 1364. O ne bezm-i ıyıştır, zîrâ ona şehvet mekr etti; ahmağa mekr etmek acîb olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1364. O ne eğlence meclisidir, çünkü ona şehvet tuzak kurdu; ahmak kişiye tuzak kurmak şaşılacak bir şey değildir. Değerli şârihlerin bu şerefli beyitte ihtilafları ve zorlamalı yorumları vardır. Ayrıntısı uzun olur. Ben, zorlamasız olmak üzere bu anlamı buldum: "Bez", "bezm" kelimesinin kısaltılmışıdır, "eğlence meclisi" demektir (Burhan). "Büz giriften", tuzak kurmak ve çalmak anlamlarından kinayedir. Nitekim şair şu beytinde bu anlamda kullanmıştır: "Senin tuzak kurman ve tilki oyunculuğun bir gün seni kükremiş arslanın gıdası eder." (Bahar-ı Acem). Ve Ferîdüddin Attâr (k.s.) hazretleri de aşağıdaki şerefli beytinde bu anlamda kullanmıştır: "O biri diğerlerine şiddetle dedi ki: Sen bana tuzak kurdun, ey uğursuz tabiatlı kimse!" Anlamın özeti: O kocakarının meclisi, nasıl eğlence meclisidir; öyle kirli bir meclis, eğlence ve neşe meclisi mi olur? Çünkü ona nefsin şehveti tuzak kurdu; ahmak kişiye tuzak ve hile yapmak şaşılacak bir davranış değildir. Şurrâh-ı kirâmın bu beyt-i şerîfte ihtilafât ve tekellüfleri vardır. Tafsîli uzun olur. Fakîr tekellüfsüz olmak üzere bu ma'nâyı buldum: "Bez", "bezm" kelimesinin muhaffefidir, "meclis-i ıyş" demektir (Burhân). "Büz giriften", mekr etmek ve çalmak ma'nâlarından kinâyedir. Nitekim şâir şu beytinde bu ma'nâda kullanmıştır: "Senin mekr etmen ve tilki oyunculuğun bir gün seni kükremiş arslanın gıdâsı eder." (Bahâr-ı Acem). Ve Ferîdüddin Attâr (k.s.) hazretleri dahi âtîdeki beyt-i şerîfinde bu ma'nâda kullanmıştır: "O biri diğerlerine şiddetle dedi ki: Sen bana mekr ettin, ey uğursuz tabiatlı kimse!" Hulâsa-i ma'nâ: O kocakarının meclisi, nasıl bezm-i ıyşdir; öyle mülevves bir meclis, ıyş ü tarab meclis mi olur? Zîrâ ona şehvet-i nefs mekretti; ahmağa mekr ve hîle etmek taaccübe şâyan bir muamele değildir. 1365. Şehvet meyli kalbi sağır ve kör eder; hatta eşek Yûsuf, nâr nûr görünür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1365. Şehvet eğilimi kalbi sağır ve kör eder; hatta eşek Yusuf, ateş nur görünür. O kocakarının o kirli meclisi, eğlence ve neşe meclisi kabul etmesine şaşırma! Şehvet eğilimi insanın kulağını sağır eder. Hiçbir nasihati dinlemez ve gözünü kör eder; güzeli ve çirkini ayırt edemez. Hatta işte böyle bir eşek ona Yusuf (a.s.) hazretleri gibi güzel ve yakıcı ateş dahi nur gibi latif görünür. O kocakarının o meclis-i mülevvesi, meclis-i ıyş ve tarab addettiğine taccüb etme! Şehvet meyli insanın kulağını sağır eder. Hiçbir nasîhati dinlemez ve gözünü kör eder; güzeli ve çirkini fark edemez. Hattâ işte böyle bir eşek ona Yûsuf (a.s.) hazretleri gibi güzel ve yakıcı ateş dahi nûr gibi latîf görünür. 1366. Ey ne çok ateşin sarhoşu ve ateş isteyici vardır ki, o kendini nûr-i mutlak bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1366. Ey ne çok ateş sarhoşu ve ateş isteyicisi vardır ki, o kendini mutlak nur bilir. Ey ne çok şehvet ateşinin sarhoşu ve şehvet ateşinin peşinden koşan kimseler vardır ki, o çaresizler kendilerini mutlak nur ve insân-ı kâmil olmuş bilirler ve Hakk evliyasının kitaplarından ezberledikleri yahut işittikleri hakikatleri ve marifetleri halka söyleyerek irşat davasında bulunurlar. Ey ne çok şehvet ateşinin sarhoşu ve şehvet ateşinin arkasından koşucu kimseler vardır ki, o bîçâreler kendilerini nûr-i mutlak ve insân-ı kâmil olmuş bilirler ve evliyâ-yı Hakk'ın kitablarından ezberledikleri veyâhud işittikleri hakāyık ve maârifi halka söyleyerek irşâd da'vâsında bulunurlar. 1367. Meğer ki Huda'nın bendesi yahud Hakk'ın cezbi onu yola getire, varakı döndüre!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1367. Meğer ki Allah'ın kulu yahut Hakk'ın cezbi onu yola getire, yaprağı döndüre! Yani, bu cismaniyet içinde nefsin şehvetinden kurtulmak zordur; meğer ki, Allah'ın kulu ve Hakk'ın temsilcisi olan özel bir kulunun onu kendi tarafına çekmesi veyahut doğrudan doğruya Hakk'ın onu çekmesi doğru yola getire ve onun varlık kitabındaki beşeriyet yaprağını ruhanîlik tarafına çevire! Ya'ni, bu cismâniyet içinde nefsin şehvetinden kurtulmak müşkildir; meğer ki, Hudâ'nın bendesi ve Hakk'ın nâibi olan bir has kulunun onu kendi tarafına çekmesi veyâhud doğrudan doğruya Hakk'ın onu çekmesi tarîk-ı müstakîme getire ve onun kitâb-ı vücûdundaki beşeriyet yaprağını rûhâniyet tarafına çevire! 1368. Nihayet bilir ki, o nâra mensub olan hayal, tarîkatte ancak âriyet olarak vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1368. Sonunda bilir ki, o ateşe ait olan hayal, tasavvuf yolunda ancak eğreti olarak vardır. Bilinmeli ki, bütün yoğun/maddî şeylerde ve özellikle insan bedeninde oluşan güzellik ve hoşluk, birtakım unsurlara ait hücrelerin orantılı durumlar dairesinde bir araya gelmesinden oluşan bir hayaldir ve bu maddî hayallerin anlam özeti şudur: O kocakarının meclisi nasıl bir eğlence meclisidir; öyle kirli bir meclis, eğlence ve neşe meclisi mi olur? Çünkü ona nefsin şehveti tuzak kurdu; ahmak birine tuzak ve hile yapmak şaşılacak bir davranış değildir. Ma'lûm olsun ki, bilcümle eşyâ-yı kesîfede ve bilhassa cism-i beşerde hâsıl olan cemâl ve hüsn, birtakım huceyrât-ı unsuriyyenin evzâ'-ı mütenâsibe dâiresinde ictimâ'ından hâsıl olma bir hayâldir ve bu hayâlât-ı maddiyyenin Hulâsa-i ma'nâ: O kocakarının meclisi, nasıl bezm-i ıyşdir; öyle mülevves bir meclis, ıyş ü tarab meclis mi olur? Zîrâ ona şehvet-i nefs mekretti; ahmağa mekr ve hîle etmek taaccübe şâyan bir muamele değildir. 1365. Şehvet meyli kalbi sağır ve kör eder; hatta eşek Yûsuf, nâr nûr görünür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1365. Şehvet eğilimi kalbi sağır ve kör eder; hatta eşek Yusuf, ateş nur görünür. O kocakarının o kirli meclisi, eğlence ve neşe meclisi kabul etmesine şaşırma! Şehvet eğilimi insanın kulağını sağır eder. Hiçbir nasihati dinlemez ve gözünü kör eder; güzeli ve çirkini ayırt edemez. Hatta işte böyle bir eşek ona Yusuf (a.s.) hazretleri gibi güzel ve yakıcı ateş dahi nur gibi latif görünür. O kocakarının o meclis-i mülevvesi, meclis-i ıyş ve tarab addettiğine taaccüb etme! Şehvet meyli insanın kulağını sağır eder. Hiçbir nasîhati dinlemez ve gözünü kör eder; güzeli ve çirkini fark edemez. Hattâ işte böyle bir eşek ona Yûsuf (a.s.) hazretleri gibi güzel ve yakıcı ateş dahi nûr gibi latîf görünür. 1366. Ey ne çok ateşin sarhoşu ve ateş isteyici vardır ki, o kendini nûr-i mutlak bilir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1366. Ey ne çok ateşin sarhoşu ve ateş isteyicisi vardır ki, o kendini mutlak nur bilir. Ey ne çok şehvet ateşinin sarhoşu ve şehvet ateşinin peşinden koşan kimseler vardır ki, o çaresizler kendilerini mutlak nur ve insân-ı kâmil olmuş bilirler ve Hakk evliyasının kitaplarından ezberledikleri yahut işittikleri hakikatleri ve marifetleri halka söyleyerek irşat davasında bulunurlar. Ey ne çok şehvet ateşinin sarhoşu ve şehvet ateşinin arkasından koşucu kimseler vardır ki, o bîçâreler kendilerini nûr-i mutlak ve insân-ı kâmil olmuş bilirler ve evliyâ-yı Hakk'ın kitâblarından ezberledikleri veyâhud işittikleri hakāyık ve maârifi halka söyleyerek irşâd da'vâsında bulunurlar. 1367. Meğer ki Huda'nın bendesi yahud Hakk'ın cezbi onu yola getire, varakı döndüre!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1367. Meğer ki Allah'ın kulu yahut Hakk'ın cezbi onu yola getire, yaprağı döndüre! Yani, bu cismaniyet içinde nefsin şehvetinden kurtulmak zordur; meğer ki, Allah'ın kulu ve Hakk'ın temsilcisi olan özel bir kulunun onu kendi tarafına çekmesi veyahut doğrudan doğruya Hakk'ın onu çekmesi doğru yola getire ve onun varlık kitabındaki beşeriyet yaprağını ruhanîlik tarafına çevire! Ya'ni, bu cismâniyet içinde nefsin şehvetinden kurtulmak müşkildir; meğer ki, Hudâ'nın bendesi ve Hakk'ın nâibi olan bir has kulunun onu kendi tarafına çekmesi veyâhud doğrudan doğruya Hakk'ın onu çekmesi tarîk-ı müstakîme getire ve onun kitâb-ı vücûdundaki beşeriyet yaprağını rûhâniyet tarafına çevire! 1368. Nihayet bilir ki, o nâra mensub olan hayal, tarîkatte ancak âriyet olarak vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1368. Sonunda bilir ki, o ateşe ait olan hayal, tarikatta ancak eğreti olarak vardır. Bilinmeli ki, bütün yoğun/maddî eşyada ve özellikle insan bedeninde oluşan güzellik ve hoşluk, birtakım unsurlara ait hücrelerin orantılı durumlar dairesinde bir araya gelmesinden oluşan bir hayaldir ve bu maddî hayallerin kaynağı ateştir. Çünkü uzayda maddî kürelerin başlangıçtaki oluşumları buharlı ateş ve sonra sıvı ateş hâlinde olup ondan soğuyarak katılaşmıştır. Cenâb-ı Pîr efendimiz “ateşî hayal” tabiriyle bu anlama işaret buyururlar. Ve yeryüzü küresinin bozulması da yine ateşe dönüşmesi suretiyle gerçekleşeceğine dair Kur'anî işaretler çoktur ve bunu bilim de imkânsız göremez. Bu maddî güzellikler, hücrelerin durumlarının bozulmasıyla yok olur. Şimdi tarikat yolcusunun nazarında, başlangıçta bu vehmedilmiş eşyanın varlığı sabit olduğundan, onun nazarı bu maddî güzelliklere yöneldiği zaman, o güzelliği onlara atfederek âşık olur ve bu aşk nefsin şehvetini de tahrik eder; ve tarikat yolcusunun bu mertebede beşerî güzelliğe şehvetsiz olarak bakması mümkün değildir. Bu sebeple bu güzelliğe bakmaktan gözlerini koruması lazımdır. Tarikat yolcusu gerçekte marifette ilerler, bu maddî suretlerin böyle oluşumunun, Hakk'ın güzelliğinden bir parıltı olup Hakk'ın güzelliğinin kayıtları olduğunu bilir. Fakat o kayıtlı güzelliğin aşkında kalıp mutlak güzelliği müşahede edemez ve o kayıtlı güzellikte bağlanıp kalması kendisinin perdesi olur. Ve gerçi bu mertebede nefsin şehvetiyle bakmaktan temiz olur ise de, mutlak güzellikten perde altında bulunması mertebe noksanıdır. Ve bu hâl ve zevk, tarikatta eğreti olan bir hâl ve zevktir. Nihayet bundan da geçmek lazımdır. Nasıl ki Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü’l-Üns’te nakleder ki: “Şemseddin Tebrîzî (kuddise sırruhû) hazretleri, şeyh Evhadüddîn Kirmânî hazretlerini gördü ve ona ne iştesin? diye sordu. Hazret-i Evhadüddîn dahi: “Ayı su leğeninde görüyorum.” Yani hakikat ayını su leğeni mesabesinde olan sevgililerde görüyorum, diye cevap verdi. Hazret-i Şems ona cevaben: “Eğer boynunda çıbanın yoksa niçin gökyüzünde görmüyorsun?” Yani ruhunda kayıt illeti yoksa niçin onu mutlak âlemde görmüyorsun? buyurdu.” Ve yine nakleder ki: “Bir gün Hz. Mevlânâ efendimizin huzurunda Evhadüddîn Kirmânî hazretlerinin hâli hikâye olundu. Dediler ki: “Sevgilileri seven bir zât idi ve lakin şehvetten arî idi, kötü fiil yapmazdı.” Hz. Pîr buyurdular ki: “Keşke yapsa idi ve geçse idi.” Ma'lûm olsun ki, bilcümle eşyâ-yı kesîfede ve bilhassa cism-i beşerde hâsıl olan cemâl ve hüsn, birtakım huceyrât-ı unsuriyyenin evzâ'-ı mütenâsibe dâiresinde ictimâ'ından hâsıl olma bir hayâldir ve bu hayâlât-ı maddiyyenin menşei ateştir. Zîrâ fezâda maddî kürelerin teşekkülât-ı ibtidâiyyesi buhâr-ı nârî ve sonra mâyî-i nârî hâlinde olup ondan soğuyarak tasallüb etmiştir. Cenâb-ı Pîr efendimiz “hayâl-i nâriyye” ta’bîriyle bu ma’nâya işâret buyururlar. Ve küre-i arzın bozulması dahi yine ateşe inkılâb sûretiyle vâki’ olacağına işârât-ı kur’âniyye çoktur ve bunu fen dahi istib’âd edemez. Bu maddî cemâller evzâ’-ı huceyrâtın bozulmasıyla zâil olur. İmdi sâlik-i tarîkatın nazarında, bidâyette bu mevhûm eşyânın vücûdu sâbit olduğundan, onun nazarı bu maddî cemâllere vâki’ olduğu vakit, o cemâli onlara izâfe ederek taaşşuk eder ve bu aşk nefsin şehvetini de tahrîk eder; ve sâlikin bu mertebede cemâl-i beşerîye şehvetsiz olarak nazarı mümkün değildir. Binâenaleyh bu cemâle nazardan gözlerini muhâfaza etmesi lâzımdır. Sâlik vâkıâki ma’rifette terakkî eder, bu suver-i maddiyyenin böyle teşekkülü, cemâl-i Hak’tan bir pertev olup cemâl-i Hakk’ın mukayyedâtı olduğunu bilir. Fakat o cemâl-i mukayyedin aşkında kalıp hüsn-i mutlakı müşâhede edemez ve o hüsn-i mukayyedde bağlanıp kalması kendisinin hicâbı olur. Ve gerçi mertebede şehvet-i nefs ile nazar etmekten pâk olur ise de, hüsn-i mutlaktan hicâb altında bulunması mertebe noksanıdır. Ve bu hâl ve zevk, tarîkatte âriyet olan bir hâl ve zevktir. Nihâyet bundan da geçmek lâzımdır. Nitekim Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü’l-Üns’te nakl eder ki: “Şemseddin Tebrîzî (kuddise sırruhû) hazretleri, şeyh Evhadüddîn Kirmânî hazretlerini gördü ve ona ne işdesin? diye sordu. Hazret-i Evhadüddîn dahi: “Ayı su leğeninde görüyorum.” Ya’ni mâh-ı hakîkati su leğeni mesâbesinde olan mahbûblarda görüyorum, diye cevâb verdi. Hazret-i Şems ona cevâben: “Eğer boynunda çıbanın yoksa niçin gökyüzünde görmüyorsun?” Ya’ni rûhunda illet-i kayd yoksa niçin onu âlem-i ıtlakta görmüyorsun? buyurdu.” Ve yine nakl eder ki: “Bir gün Hz. Mevlânâ efendimizin huzûrunda Evhadüddîn Kirmânî hazretlerinin hâli hikâye olundu. Dediler ki: “Mahbûbları sever bir zât idi ve lâkin şehvetten ârî idi, fenâ fiil yapmazdı.” Hz. Pîr buyurdular ki: “Keşke yapsa idi ve geçse idi.” 1369. Şereh çirkinleri güzel gösterir, yolun âfetlerinden şehvet gibi daha fenâsı yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1369. Çirkinlikler şereh ile güzel görünür, yolun afetlerinden şehvet gibi daha kötüsü yoktur. "Şereh", haramda hırslı olmak ve hırs anlamında gösterilmiştir. Hall-i Lügât'te, şînin kesresiyle [şireh], neşe ve gençliğin şiddeti ve hırs anlamları içerilmiştir. Burada "gençlik şehvetinin şiddeti" anlamı uygundur. Menşei ateştir. Çünkü uzayda maddî kürelerin başlangıçtaki oluşumları ateş buharı ve sonra ateş sıvısı halinde olup, ondan soğuyarak katılaşmıştır. Cenâb-ı Pîr efendimiz "ateşî hayal" tabiriyle bu anlama işaret buyururlar. Ve yeryüzü küresinin bozulması da yine ateşe dönüşmek suretiyle gerçekleşeceğine dair Kur'anî işaretler çoktur ve bunu bilim dahi imkânsız sayamaz. Bu maddî güzellikler hücrelerin durumlarının bozulmasıyla yok olur. Şimdi, Hakk Yolcusunun nazarında, başlangıçta bu vehmedilmiş şeylerin varlığı sabit olduğundan, onun nazarı bu maddî güzelliklere düştüğü zaman, o güzelliği onlara atfederek aşık olur ve bu aşk nefsin şehvetini de tahrik eder; ve Hakk Yolcusunun bu mertebede beşerî güzelliğe şehvetsiz olarak bakması mümkün değildir. Bu sebeple bu güzelliğe bakmaktan gözlerini koruması gerekir. Hakk Yolcusu marifette ilerlediği zaman, bu maddî suretlerin böyle oluşumunun, Hak güzelliğinden bir parıltı olup Hak güzelliğinin kayıtları olduğunu bilir. Fakat o kayıtlı güzelliğin aşkında kalıp mutlak güzelliği müşahede edemez ve o kayıtlı güzelliğe bağlanıp kalması kendisinin perdesi olur. Ve gerçi bu mertebede nefsin şehvetiyle bakmaktan temizlenmiş olsa da, mutlak güzellikten perde altında bulunması mertebe noksanlığıdır. Ve bu hal ve zevk, tarikatta geçici olan bir hal ve zevktir. Nihayet bundan da geçmek lazımdır. Nitekim Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü'l-Üns'te nakleder ki: "Şemseddin Tebrîzî (kuddise sirruhû) hazretleri, şeyh Evhadüddin Kirmânî hazretlerini gördü ve ona ne iş yapıyorsun? diye sordu. Hazret-i Evhadüddin de: "Ayı su leğeninde görüyorum." Yani hakikat ayını su leğeni mesabesinde olan sevgililerde görüyorum, diye cevap verdi. Hazret-i Şems ona cevaben: "Eğer boynunda çıbanın yoksa niçin gökyüzünde görmüyorsun?" Yani ruhunda kayıt illeti yoksa niçin onu mutlak âlemde görmüyorsun? buyurdu." Ve yine nakleder ki: "Bir gün Hz. Mevlânâ efendimizin huzurunda Evhadüddin Kirmânî hazretlerinin hali hikaye olundu. Dediler ki: "Sevgilileri seven bir zat idi ve lakin şehvetten arınmış idi, kötü fiil yapmazdı." Hz. Pîr buyurdular ki: "Keşke yapsa idi ve geçse idi." “Şereh”, harâmda harîs olmak ve hırs ma’nâsında gösterilmiştir. Hall-i Lügât’te, şînin kesriyle [şireh], neşât ve gençliğin şiddeti ve hırs ma’nâları mündericdir. Burada “gençlik şehvetinin şiddeti” ma’nâsı münâsibdir. menşei ateştir. Zîrâ fezâda maddî kürelerin teşekkülât-ı ibtidaiyyesi buhâr-ı nârî ve sonra mâyi'-i nârî hâlinde olup ondan soğuyarak tasallüb etmiştir. Cenâb-ı Pîr efendimiz "hayâl-i nâriyye" ta'bîriyle bu ma'nâya işâret buyururlar. Ve küre-i arzın bozulması dahi yine ateşe inkılâb sûretiyle vâki' olacağına işârât-ı kur'âniyye çoktur ve bunu fen dahi istib'âd edemez. Bu maddî cemâller evzâ'-ı huceyrâtın bozulmasıyla zâil olur. İmdi sâlik-i tarîkatin nazarında, bidâyette bu mevhûm eşyânın vücûdu sâbit olduğundan, onun nazarı bu maddî cemâllere vâki' olduğu vakit, o cemâli onlara izâfe ederek taaşşuk eder ve bu aşk nefsin şehvetini de tahrîk eder; ve sâlikin bu mertebede cemâl-i beşerîye şehvetsiz olarak nazarı mümkin değildir. Binâenaleyh bu cemâle nazardan gözlerini muhafaza etmesi lâzımdır. Sâlik vâktāki ma'rifette terakkî eder, bu suver-i maddiyyenin böyle teşekkülü, cemâl-i Hak'tan bir pertev olup cemâl-i Hakk'ın mukayyedâtı olduğunu bilir. Fakat o cemâl-i mukayyedin aşkında kalıp hüsn-i mutlakı müşâhede edemez ve o hüsn-i mukayyedde bağlanıp kalması kendisinin hicâbı olur. Ve gerçi mertebede şehvet-i nefs ile nazar etmekten pâk olur ise de, hüsn-i mutlaktan hicâb altında bulunması mertebe noksanıdır. Ve bu hâl ve zevk, tarîkatte âriyet olan bir hâl ve zevktir. Nihâyet bundan da geçmek lazımdır. Nitekim Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü'l-Üns'te nakl eder ki: "Şemseddin Tebrîzî (kuddise sirruhû) hazretleri, şeyh Evhadüddin Kirmânî hazretlerini gördü ve ona ne işdesin? diye sordu. Hazret-i Evhadüddin dahi: "Ayı su leğeninde görüyorum." Ya'ni mâh-ı hakîkati su leğeni mesâbesinde olan mahbûblarda görüyorum, diye cevab verdi. Hazret-i Şems ona cevâben: "Eğer boynunda çıbanın yoksa niçin gökyüzünde görmüyorsun?" Ya'ni rûhunda illet-i kayd yoksa niçin onu âlem-i ıtlakta görmüyorsun? buyurdu." Ve yine nakl eder ki: "Bir gün Hz. Mevlânâ efendimizin huzurunda Evhadüddin Kirmânî hazretlerinin hâli hikâye olundu. Dediler ki: "Mahbubları sever bir zât idi ve lâkin şehvetten ârî idi, fenâ fiil yapmazdı." Hz. Pîr buyurdular ki: "Keşke yapsa idi ve geçse idi." 1369. Şereh çirkinleri güzel gösterir, yolun âfetlerinden şehvet gibi daha fenâsı yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1369. Şereh çirkinleri güzel gösterir, yolun âfetlerinden şehvet gibi daha fenâsı yoktur. "Şereh", haramda hırslı olmak ve hırs anlamında gösterilmiştir. Hall-i Lügat'te, şînin kesresiyle [şireh], neşe ve gençliğin şiddeti ve hırs anlamları içerilmiştir. Burada "gençlik şehvetinin şiddeti" anlamı uygundur. Yani, bu şereh (haramda hırs) sıfatı insanın gözüne çirkinleri güzel gösterir; ve sâlik (Hakk Yolcusu) için Hak yolunun âfetlerinden şehvetten daha kötüsü yoktur. Çünkü sâliki yolundan alıkoyar. "Şereh", harâmda harîs olmak ve hırs ma'nâsında gösterilmiştir. Hall-i Lügāťte, şînin kesriyle [şireh], neşât ve gençliğin şiddeti ve hırs ma'nâları mündericdir. Burada "gençlik şehvetinin şiddeti" ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, bu şereh sıfatı insanın gözüne çirkinleri güzel gösterir; ve sâlik için Hak yolunun âfetlerinden şehvetten daha fenâsı yoktur. Zîrâ sâliki yolundan alıkoyar. 1370. Yüz binlerce iyi nâmı lekeledi, yüz binlerce zekîleri hayran etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1370. Yüz binlerce iyi namı lekeledi, yüz binlerce zekîyi hayran etti. O şehvet, yüz binlerce iyi namlı kimseyi rezil etti, yüz binlerce akıllı ve zekî insanı hayran etti. O şehvet yüz binleri, iyi namlı kimseleri rezil etti, yüz binlerce âkıl ve zekî insanları hayrân etti. 1371. Vaktaki bir eşeği Yûsuf-i Mısrî gösterdi, o cühûd bir Yusuf'u nasıl gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1371. Ne zaman ki bir eşeği Mısırlı Yusuf gibi gösterdi, o Yahudi bir Yusuf'u nasıl gösterir. Yani, ne zaman ki şehvet insanın gözüne bir eşeği Mısırlı Yusuf kadar güzel gösterirse, ya o şehvet Yahudisi, güzellik sahibi olan bir Yusuf'u nasıl gösterir, var kıyas et! Ya'ni, vaktâki şehvet insanın gözüne bir eşeği Yûsuf-i Mısrî kadar güzel gösterirse, ya o şehvet çıfıtı, sâhib-i cemal olan bir Yûsuf'u nasıl gösterir var kıyâs et! 1372. Onun efsûnu sana gübreyi bal yaptı, balı ise vakt-i hücumda nasıl yapar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1372. Onun büyüsü sana gübreyi bal yaptı, balı ise saldırı anında nasıl yapar? O şehvetin büyüsü ve sihri, sana murdar olan gübreyi ve gübre yığını olan bedeni bal gibi tatlı yaptı. Peki, bal gibi olan güzel bir bedeni o şehvet, savaş ve saldırı anında ne yapar ve onu sana nasıl gösterir, kıyas et! O şehvetin efsûnu ve sihri, sana murdar olan gübreyi ve gübre yığını olan cismi bal gibi tatlı yaptı. Ya bal gibi olan güzel bir cismi o şehvet cenk ve hücûm vaktinde ne yapar ve onu sana nasıl gösterir, kıyâs et! 1373. Şehvet yemekten olur, yemekten eksilt; yahud bir nikâh et, fitneden ve şerden kaç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1373. Şehvet yemekten olur, yemekten eksilt; yahut bir nikâh et, fitneden ve şerden kaç! Şehvet, tıbben sabit olduğu üzere çok yemekten meydana gelir; bu sebeple şehvetini coşturacak derecede türlü türlü kuvvet verici yemeklerden vazgeç, bedenini zayıf ve hasta etmeyecek derecede yemek ye! Eğer ağzının lezzetinden vazgeçemiyorsan, coşan şehvetini meşru bir şekilde söndürmek için nikâh ile bir kadın al; bu şekilde fuhşiyat fitnesinden ve şerrinden kaç! Şehvet, tıbben sabit olduğu üzere çok yemekten hâsıl olur; binâenaleyh şehvetini galeyan ettirecek derecede türlü türlü mukavvî yemeklerden vazgeç, cismini zayıf ve hasta etmeyecek derecede taâm ye! Eğer ağzının lezzetinden geçemiyor isen, galeyan eden şehvetini meşrû bir sûrette söndürmek için nikâh ile bir kadın al; bu sûretle fuhşiyat fitnesinden ve şerrinden kaç! 1374. Vaktaki yedin, harâm tarafına çeker; şübhesiz îrâda masraf lâzım olur..✨ ✨ Sade Türkçe flash 1374. Vakit ki yedin, haram tarafına çeker; şüphesiz iradeye masraf lazım olur. Yani, bu açgözlülük sıfatı insanın gözüne çirkin şeyleri güzel gösterir; ve Hakk yolcusu için Hakk yolunun afetlerinden şehvetten daha kötüsü yoktur. Çünkü Hakk yolcusunu yolundan alıkoyar. Ya'ni, bu şereh sıfatı insanın gözüne çirkinleri güzel gösterir; ve sâlik için Hak yolunun âfetlerinden şehvetten daha fenâsı yoktur. Zîrâ sâliki yolundan alıkoyar. 1370. Yüz binlerce iyi nâmı lekeledi, yüz binlerce zekîleri hayran etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1370. Yüz binlerce iyi namı lekeledi, yüz binlerce zekîyi hayran etti. O şehvet, yüz binlerce iyi namlı kimseyi rezil etti, yüz binlerce akıllı ve zekî insanı hayran etti. O şehvet yüz binleri, iyi namlı kimseleri rezil etti, yüz binlerce âkıl ve zekî insanları hayrân etti. 1371. Vaktaki bir eşeği Yûsuf-i Mısrî gösterdi, o cühûd bir Yusuf'u nasıl gösterir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1371. Ne zaman ki bir eşeği Mısırlı Yusuf gösterdi, o Yahudi bir Yusuf'u nasıl gösterir. Yani, ne zaman ki şehvet insanın gözüne bir eşeği Mısırlı Yusuf kadar güzel gösterirse, ya o şehvet Yahudisi, güzellik sahibi olan bir Yusuf'u nasıl gösterir, var kıyas et! Ya'ni, vaktâki şehvet insanın gözüne bir eşeği Yûsuf-i Mısrî kadar güzel gösterirse, ya o şehvet çıfıtı, sahib-i cemal olan bir Yûsuf'u nasıl gösterir var kıyâs et! 1372. Onun efsûnu sana gübreyi bal yaptı, balı ise vakt-i hücumda nasıl yapar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1372. Onun büyüsü sana gübreyi bal yaptı, balı ise saldırı anında nasıl yapar? O şehvetin büyüsü ve sihri, sana murdar olan gübreyi ve gübre yığını olan bedeni bal gibi tatlı yaptı. Peki, bal gibi olan güzel bir bedeni o şehvet, savaş ve saldırı anında ne yapar ve onu sana nasıl gösterir, kıyas et! O şehvetin efsûnu ve sihri, sana murdar olan gübreyi ve gübre yığını olan cismi bal gibi tatlı yaptı. Ya bal gibi olan güzel bir cismi o şehvet cenk ve hücûm vaktinde ne yapar ve onu sana nasıl gösterir, kıyâs et! 1373. Şehvet yemekten olur, yemekten eksilt; yahud bir nikâh et, fitneden ve şerden kaç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1373. Şehvet yemekten olur, yemekten eksilt; yahut bir nikâh et, fitneden ve şerden kaç! Şehvet, tıbben sabit olduğu üzere çok yemekten meydana gelir; bu sebeple şehvetini coşturacak derecede türlü türlü kuvvet verici yemeklerden vazgeç, bedenini zayıf ve hasta etmeyecek derecede yemek ye! Eğer ağzının lezzetinden vazgeçemiyorsan, coşan şehvetini meşru bir şekilde söndürmek için nikâh ile bir kadın al; bu şekilde fuhşiyat fitnesinden ve şerrinden kaç! Şehvet, tıbben sabit olduğu üzere çok yemekten hâsıl olur; binâenaleyh şehvetini galeyan ettirecek derecede türlü türlü mukavvî yemeklerden vazgeç, cismini zayıf ve hasta etmeyecek derecede taâm ye! Eğer ağzının lezzetinden geçemiyor isen, galeyan eden şehvetini meşrû bir sûrette söndürmek için nikâh ile bir kadın al; bu sûretle fuhşiyat fitnesinden ve şerrinden kaç! 1374. Vaktaki yedin, harâm tarafına çeker; şübhesiz îrâda masraf lâzım olur. "Hirem", harâm ma'nâsında masdardır (Akrebü'l-Mevârid). Ya'ni, çok yediğin vakit, vücudunda şehvet-i şedîde peyda olur. Eğer müteehhil değil isen, seni harâm tarafına çeker. Bu hâl cismin tabîatı iktizâsındandır ve tabîatta îrâd mukābilinde masraf zarûrîdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1374. Vaktaki yedin, harâm tarafına çeker; şüphesiz irâdeye masraf lâzım olur. "Hirem", harâm anlamında masdardır (Akrebü'l-Mevârid). Yani, çok yediğin zaman, vücudunda şiddetli şehvet ortaya çıkar. Eğer evli değilsen, seni harâm tarafına çeker. Bu hâl bedenin tabiatının gereğindendir ve tabiatta irâde karşılığında masraf zorunludur. 1375. Binâenaleyh nikâh lâ havle ve lâ... gibi geldi, tâ ki şeytan seni belâya bırakmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1375. Bu sebeple nikâh "Lâ havle ve lâ..." gibi geldi, tâ ki şeytan seni belâya bırakmasın! Şerefli beyitte "Lâ havle ve lâ..." ile "Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi'l-aliyyi'l-azîm" sözüne işaret buyrulur. "Lâ havle ve lâ... ilh." tarzında kısaltma yoluyla gerçekleşmiştir. Bir kimse bu sözü öfke ve gazap anında okusa öfkesi diner. Çünkü hadîs-i şerîfte bu sözün kalbe musallat olan şeytanı def edeceği açıklanmıştır. Ve nikâh da şeytanı def edici olduğundan, "Lâ havle ve lâ kuvvete... ilh." sözü makamındadır. Beyt-i şerîfte "Lâ havle ve lâ..." ile “lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi'l-aliyyi'l-azîm" kelâmına işâret buyrulur. "Lâ havle ve lâ... ilh." tarzında ihtisâr sûretiyle vâki' olmuştur. Bir kimse bu kelâmı hiddet ve gazab vaktinde okusa hiddeti sâkin olur. Zîrâ hadîs-i şerîfte bu kelâmın kalbe musallat olan şeytanı def' edeceği beyân buyrulmuştur. Ve nikâh dahi şeytanı dâfi' olduğundan, lâ havle ve lâ kuvvete... ilh. kelâmı makāmındadır. 1376. Mâdemki yemeğe harîssin, çabuk kadın iste! Ve yoksa kedi geldi ve kuyruğu kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1376. Mademki yemeğe düşkünsün, çabuk kadın iste! Yoksa kedi geldi ve kuyruğu kaptı. Mademki yemeğe düşkünlüğün vardır, bedeninde şiddetli şehvetin oluşması tabiidir. Fitneden emin olmak için derhal bir kadın alıp evlen! Yoksa ne kadar perhizkâr olursan ol, kedi hükmünde olan şeytan senin bu şehvetinden fırsat bulur, senin yağlı kuyruk hükmünde olan takvanı ve zühdünü kapar götürür. Mâdemki yemeğe hırsın vardır, cisminde şehvet-i şedîde husûlü tabîîdir. Fitneden emîn olmak için derhal bir kadın alıp teehhül et! Yoksa ne kadar perhîzkâr olur isen ol, kedi mesâbesinde olan şeytan senin bu şehvetinden fırsat bulur, senin yağlı kuyruk mesâbesinde olan takvânı ve zühdünü kapar götürür. 1377. Sıçrayan bir eşek üzerine bir ağır yük koy, onun koymasından evvel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1377. Sıçrayan bir eşek üzerine bir ağır yük koy, onun koymasından evvel! Şehvetin üstün gelmesiyle sıçrayan ve çifte atan bir eşek gibi olan nefsinin üzerine evlenip kadının nafakasını ve masraflarını üstlenmek gibi ağır bir yük koy! O eşek senin üzerine haram fiil ve fuhşiyat yükünü koymadan evvel gözünü aç da bu yükü sen ona yüklet! Şehvetin galebesiyle sıçrayan ve çifte atan bir eşek mesâbesindeki nefsinin üzerine teehhül edip kadının nafakasını ve masârifini yüklenmek gibi bir ağır yük koy! O eşek senin üzerine fiil-i harâm ve fuhşiyat yükünü koymadan evvel gözünü aç da bu yükü sen ona yüklet! 1378. Sen ateşin fiilini bilmezsin, uzak ol; ateşin etrafında böyle ilim ile dolaşma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1378. Sen ateşin fiilini bilmezsin, uzak ol; ateşin etrafında böyle ilim ile dolaşma! "Hirem", haram anlamında bir masdardır (Akrebü'l-Mevârid). Yani, çok yediğin zaman, vücudunda şiddetli şehvet (cinsel istek) ortaya çıkar. Eğer evli değilsen, seni haram tarafa çeker. Bu hâl, bedenin tabiatının gereğindendir ve tabiatta irade karşılığında harcama zorunludur. “Hirem”, harâm ma'nâsında masdardır (Akrebü'l-Mevârid). Ya'ni, çok yediğin vakit, vücudunda şehvet-i şedîde peydâ olur. Eğer müteehhil değil isen, seni harâm tarafına çeker. Bu hâl cismin tabîatı iktizâsındandır ve tabîatta îrâd mukābilinde masraf zarûrîdir. 1375. Binâenaleyh nikâh lâ havle ve lâ... gibi geldi, tâ ki şeytan seni belâya bırakmaya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1375. Bu sebeple nikâh "Lâ havle ve lâ..." gibi geldi, tâ ki şeytan seni belâya bırakmasın! Bu beyitte "Lâ havle ve lâ..." ile "lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi'l-aliyyi'l-azîm" sözüne işaret buyrulur. "Lâ havle ve lâ... ilh." tarzında kısaltma yoluyla gerçekleşmiştir. Bir kimse bu sözü öfke ve gazap anında okusa öfkesi diner. Çünkü hadîs-i şerîfte bu sözün kalbe musallat olan şeytanı def edeceği bildirilmiştir. Nikâh da şeytanı def edici olduğundan, "lâ havle ve lâ kuvvete... ilh." sözü makamındadır. Beyt-i şerîfte "Lâ havle ve lâ..." ile “lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâhi'l-aliyyi'l-azîm" kelâmına işâret buyrulur. "Lâ havle ve la.. ilh." tarzında ihtisâr sûretiyle vâki' olmuştur. Bir kimse bu kelâmı hiddet ve gazab vaktinde okusa hiddeti sâkin olur. Zîrâ hadîs-i şerîfte bu kelâmın kalbe musallat olan şeytanı def' edeceği beyân buyrulmuştur. Ve nikâh dahi şeytanı dâfi' olduğundan, lâ havle ve lâ kuvvete... ilh. kelâmı makāmındadır. 1376. Mâdemki yemeğe harîssin, çabuk kadın iste! Ve yoksa kedi geldi ve kuyruğu kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1376. Mademki yemeğe düşkünsün, çabuk kadın iste! Yoksa kedi geldi ve kuyruğu kaptı. Mademki yemeğe düşkünlüğün vardır, bedeninde şiddetli şehvetin oluşması tabiidir. Fitneden emin olmak için derhal bir kadın alıp evlen! Yoksa ne kadar perhizkâr olursan ol, kedi hükmünde olan şeytan senin bu şehvetinden fırsat bulur, senin yağlı kuyruk hükmünde olan takvanı ve zühdünü kapar götürür. Mâdemki yemeğe hırsın vardır, cisminde şehvet-i şedîde husûlü tabîîdir. Fitneden emîn olmak için derhal bir kadın alıp teehhül et! Yoksa ne kadar perhîzkâr olur isen ol, kedi mesâbesinde olan şeytan senin bu şehvetinden fırsat bulur, senin yağlı kuyruk mesâbesinde olan takvânı ve zühdünü kapar götürür. 1377. Sıçrayan bir eşek üzerine bir ağır yük koy, onun koymasından evvel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1377. Sıçrayan bir eşek üzerine bir ağır yük koy, onun koymasından evvel! Şehvetin üstün gelmesiyle sıçrayan ve çifte atan bir eşek gibi olan nefsinin üzerine evlenip kadının nafakasını ve masraflarını üstlenmek gibi ağır bir yük koy! O eşek senin üzerine haram fiil ve fuhşiyat yükünü koymadan evvel gözünü aç da bu yükü sen ona yüklet! Şehvetin galebesiyle sıçrayan ve çifte atan bir eşek mesâbesindeki nefsinin üzerine teehhül edip kadının nafakasını ve masârifini yüklenmek gibi bir ağır yük koy! O eşek senin üzerine fiil-i harâm ve fuhşiyat yükünü koymadan evvel gözünü aç da bu yükü sen ona yüklet! 1378. Sen ateşin fiilini bilmezsin, uzak ol; ateşin etrafında böyle ilim ile dolaşma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1378. Sen ateşin fiilini bilmezsin, uzak ol; ateşin etrafında böyle ilim ile dolaşma! "Berd" kelimesi, Farsça olup "yoldan uzak ol!" anlamına gelen bir emir kipidir. Arapçada ise "soğuk" anlamındadır. Ankaravî hazretleri bu iki anlamı da alıp şöyle açıklarlar: "Sen, ateş hükmünde olan nefsanî şehvetin fiilini ve tesirlerini bilmezsin. Bu sebeple o nefsin arzu ettiği şeylerden sakın ve uzak ol! Böyle eksik bir bilgi ile ateşin etrafında dolaşma! Yahut sen ateşin fiilini bilmezsin, sen soğuksun, ateş değilsin ki ateşin tesirlerini bilesin!" Hint şârihleri (açıklayıcıları) "soğuk" anlamına almışlardır. Ve bazı nüshalarda "tü berd" yerine "tü serd" geçmiştir ve "serd", soğuk demektir. "Berd" kelimesi, Fârisî olup "yoldan uzak ol!" ma'nâsına sîga-i emirdir. Arabî'de "soğuk" ma'nâsınadır. Ankaravî hazretleri bu iki ma'nâyı da alıp şöyle şerh buyururlar: "Sen, ateş mesâbesinde olan şehvet-i nefsâniyyenin fiilini ve te'sîrâtını bilmezsin. Binâenaleyh o nefsin müşteheyâtından savul ve uzak ol! Böyle nâkıs bir ilim ile ateşin etrafında dolaşma! Veyâhud sen ateşin fiilini bilmezsin, sen soğuksun, ateş değilsin ki ateşin te'sîrâtını bilesin!" Hind şârihleri "soğuk" ma'nâsına almışlardır. Ve ba'zı nüshada "tü berd" yerine "tü serd” vâki' olmuştur ve "serd", soğuk demektir. 1379. Eğer sana tencerenin ve ateşin ilmi olmazsa, şererden ne tencere ve ne de çorba kalır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1379. Eğer sana tencerenin ve ateşin bilgisi olmazsa, kıvılcımlardan ne tencere ne de çorba kalır. "Dîg", topraktan yapılmış tencere; "ebâ", çorba anlamlarındadır. "Şerer", ateş parçası ve kıvılcım demektir (Sarrâh, Müeyyed ve Akrabü'l-Mevârid sözlüklerine göre). "İlm-i dîg u âteş"ten kastedilen, ateşte tencere kaynatma bilgisidir. Yani, "Ey insan, eğer sende ateşte tencere kaynatma bilgisi yoksa, ateş kıvılcımlarının şiddetinden hem tencere hem de içindeki çorba taşar, mahvolur." Bu yüce beyitte, "cisim" toprak tencereye, "nutfe" (meni) çorbaya ve "şehvet" onun kıvılcımlarına benzetilmiştir. Yani, eğer sende nefsini idare etme bilgisi yoksa, şehvet ateşinin saldırısından ne cisminin tenceresi ne de neslinin devamına hizmet eden nutfe kalır, harap olur. “Dîg”, topraktan ma'mûl tencere; “ebâ”, çorba ma'nâlarınadır. “Şerer”, ateş parçası ve kıvılcım (Sarrâh ve Müeyyed ve Akrabü'l-Mevârid). “İlm-i dîg u âteş”den murâd, ateşte tencere kaynatmak ilmidir. Ya'ni, “Ey kimse eğer sende ateşte tencere kaynatmak ilmi yok ise, ateş kıvılcımlarının şiddetinden hem tencere ve hem de içindeki çorba taşar, berbâd olur.” Bu beyt-i şerîfte, “cisim” toprak tencereye ve “nutfe” çorbaya ve “şehvet” onun kıvılcımlarına teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, eğer sende nefsini idare etmek ilmi yok ise, şehvet ateşinin hücûmundan ne cisminin tenceresi, ne de idâme-i nesline hâdim olan nutfe kalmaz harâb olur. 1380. Su ve ilim dahi hazır gerek, tâ ki kaynamakta o tencere salim pişirsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1380. Su ve ilim dahi hazır gerek, tâ ki kaynamakta o tencere salim pişirsin! Çorbayı pişirirken, yanında su hazır bulunmalı ve pişirme ilmi dahi sende olmalıdır, tâ ki tencere kaynama hâlinde sağlam olarak çorbayı pişirsin. "Ezîz", tencerenin fıkırdaması ve kaynamasından meydana gelen sestir. Çorbayı pişirirken, yanında su hazır bulunmalı ve pişirmek ilmi dahi sende olmalıdır, tâ ki tencere kaynamak hâlinde sâlim olarak çorbayı pişirsin. “Ezîz”, tencerenin fıkırdaması ve kaynamasından hâsıl olan sestir. 1381. Mâdemki demircilik ilmini bilmezsin, oradan geçtiğin vakit saçın ve sakalın yanar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1381. Mademki demircilik ilmini bilmezsin, oradan geçtiğin zaman saçın ve sakalın yanar. Nefisle mücadele etmek demir dövmek gibidir. Mademki demircilik ilmini ve mücadele usulünü bilmezsin, o şehvet ateşi içinde kızan nefis, senin ruhunun süslerinden olan zühdünü (dünya nimetlerinden el çekme) ve salâhını (iyilik, dindarlık) yakar, kavurur. "Berd" kelimesi, Farsça olup "yoldan uzak ol!" anlamına gelen bir emir kipidir. Arapçada ise "soğuk" anlamına gelir. Ankaravî hazretleri bu iki anlamı da alıp şöyle açıklarlar: "Sen, ateş hükmünde olan nefsanî şehvetin fiilini ve tesirlerini bilmezsin. Bu sebeple o nefsin arzu ettiklerinden sakın ve uzak ol! Böyle eksik bir bilgi ile ateşin etrafında dolaşma! Veyahut sen ateşin fiilini bilmezsin, sen soğuksun, ateş değilsin ki ateşin tesirlerini bilesin!" Hint şarihleri "soğuk" anlamına almışlardır. Ve bazı nüshalarda "tü berd" yerine "tü serd" geçmiştir ve "serd", soğuk demektir. Nefis ile mücâhede demir döğmek gibidir. Mâdemki demircilik ilmini ve mücâhede usûlünü bilmezsin o âteş-i şehvet içinde kızan nefis, senin rûhunun müzeyyenâtından olan zühdünü ve salâhını yakar, kavurur. "Berd" kelimesi, Fârisî olup "yoldan uzak ol!" ma'nâsına sîga-i emirdir. Arabî'de "soğuk" ma'nâsınadır. Ankaravî hazretleri bu iki ma'nâyı da alıp şöyle şerh buyururlar: "Sen, ateş mesâbesinde olan şehvet-i nefsâniyyenin fiilini ve te'sîrâtını bilmezsin. Binâenaleyh o nefsin müşteheyâtından savul ve uzak ol! Böyle nâkıs bir ilim ile ateşin etrafında dolaşma! Veyâhud sen ateşin fiilini bilmezsin, sen soğuksun, ateş değilsin ki ateşin te'sîrâtını bilesin!" Hind şârihleri "soğuk" ma'nâsına almışlardır. Ve ba'zı nüshada "tü berd" yerine "tü serd” vâki' olmuştur ve "serd", soğuk demektir. 1379. Eğer sana tencerenin ve ateşin ilmi olmazsa, şererden ne tencere ve ne de çorba kalır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1379. Eğer sana tencerenin ve ateşin ilmi olmazsa, kıvılcımdan ne tencere ne de çorba kalır. "Dîg", topraktan yapılmış tencere; "ebâ", çorba anlamlarındadır. "Şerer", ateş parçası ve kıvılcım demektir (Sarrâh, Müeyyed ve Akrabü'l-Mevârid). "İlm-i dîg u âteş"ten kastedilen, ateşte tencere kaynatma ilmidir. Yani, "Ey insan, eğer sende ateşte tencere kaynatma ilmi yoksa, ateş kıvılcımlarının şiddetinden hem tencere hem de içindeki çorba taşar, mahvolur." Bu şerefli beyitte, "cisim" toprak tencereye, "nutfe" çorbaya ve "şehvet" onun kıvılcımlarına benzetilmiştir. Yani, eğer sende nefsini idare etme ilmi yoksa, şehvet ateşinin saldırısından ne cisminin tenceresi ne de neslinin devamına hizmet eden nutfe kalır, harap olur. "Dîg", topraktan ma'mûl tencere; "ebâ", çorba ma'nâlarınadır. “Şerer", ateş parçası ve kıvılcım (Sarrâh ve Müeyyed ve Akrabü'l-Mevârid). “İlm-i dîg u âteş"den murâd, ateşte tencere kaynatmak ilmidir. Ya'ni, "Ey kimse eğer sende ateşte tencere kaynatmak ilmi yok ise, ateş kıvılcımlarının şiddetinden hem tencere ve hem de içindeki çorba taşar, berbâd olur." Bu beyt-i şerîfte, "cisim" toprak tencereye ve "nutfe" çorbaya ve "şehvet" onun kıvılcımlarına teşbîh buyrulmuştur. Ya'ni, eğer sende nefsini idare etmek ilmi yok ise, şehvet ateşinin hücûmundan ne cisminin tenceresi, ne de idâme-i nesline hâdim olan nutfe kalmaz harâb olur. 1380. Su ve ilim dahi hazır gerek, tâ ki kaynamakta o tencere salim pişirsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1380. Su ve ilim dahi hazır gerek, tâ ki kaynamakta o tencere salim pişirsin! Çorbayı pişirirken, yanında su hazır bulunmalı ve pişirme ilmi dahi sende olmalıdır, tâ ki tencere kaynamakta iken çorbayı sağlam bir şekilde pişirsin. "Ezîz", tencerenin fıkırdamasından ve kaynamasından meydana gelen sestir. Çorbayı pişirirken, yanında su hazır bulunmalı ve pişirmek ilmi dahi sende olmalıdır, tâ ki tencere kaynamak hâlinde sâlim olarak çorbayı pişirsin. "Ezîz", tencerenin fıkırdaması ve kaynamasından hâsıl olan sestir. 1381. Mâdemki demircilik ilmini bilmezsin, oradan geçtiğin vakit saçın ve sakalın yanar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1381. Mademki demircilik ilmini bilmezsin, oradan geçtiğin zaman saçın ve sakalın yanar. Nefis ile mücadele etmek demir dövmek gibidir. Mademki demircilik ilmini ve mücadele usulünü bilmezsin, o şehvet ateşi içinde kızan nefis, senin ruhunun süslerinden olan zühdünü (dünya nimetlerinden el çekme) ve salâhını (iyilik, dindarlık) yakar, kavurur. Nefis ile mücâhede demir döğmek gibidir. Mâdemki demircilik ilmini ve mücâhede usûlünü bilmezsin o âteş-i şehvet içinde kızan nefis, senin rûhunun müzeyyenâtından olan zühdünü ve salâhını yakar, kavurur. 1382. O kadın kapıyı kapadı ve eşeği çekti, şadıman olarak şübhesiz cezayı tattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1382. O kadın kapıyı kapadı ve eşeği çekti, sevinçli olarak şüphesiz cezayı tattı. "Keyfer", mükâfat ve ceza demektir. Nasıl ki mücâhede (nefisle mücadele) usûlünü bilmeyen o kadın, nefsine ait şehvetinin ateşinde yandı. Şöyle ki, ahırını tenha bulunca kapıyı kapadı ve eşeği bulunduğu yerden kendisine doğru çekti ve sevine sevine bu çirkin fiilin cezasını tattı. "Keyfer", mükâfat ve ceza demektir. Nitekim mücâhede usûlünü bilmeyen o kadın şehvet-i nefsâniyyesinin ateşinde yandı. Şöyle ki, ahırını tenhâ bulunca kapıyı kapadı ve eşeği bulunduğu mahalden kendi üzerine çekti ve sevine sevine bu fiil-i sakîmin cezasını tattı. 1383. Onu odanın ortasına çekerek, o erkek eşeğin altına sabırsız yattı✨ ✨ Sade Türkçe flash 1383. Onu odanın ortasına çekerek, o erkek eşeğin altına sabırsız yattı "Sitân" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Sabırsız ve takatsiz anlamına da gelir. Burada bu anlamdadır. Yani, o kadın sabırsızca o erkek eşeğin altına yattı. "Sitân" kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Bî-sabır ve bî-tâkat ma'nâsına da gelir. Burada bu ma'nâyadır. Ya'ni, o kadın sabırsızca o erkek eşeğin altına yattı. 1384. O mekkâre dahi murada erişmek için câriyeden gördüğü kürsî üzerine de yattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1384. O hilekâr kadın da muradına erişmek için cariyeden gördüğü kürsü üzerine yattı. Bazı nüshalarda ikinci mısra' "تا رسد در کام خود آن قحبه نیز" şeklinde geçer ki anlamı "O kahpe de kendi muradına erişmek için" demektir. Yani, cariye gibi o hilekâr kadın da kendi muradı olan cinsel lezzete erişmek için cariyeden gördüğü kürsü yani masa üzerine yattı. Ba'zı nüshalarda ikinci mısra' تا رسد در کام خود آن قحبه نیز vaki'dir ki ma'nâsı "O kahbe dahi kendi murâdına erişmek için" demek olur. Ya'ni, câriye gibi o mekkâre dahi kendi murâdı olan lezzet-i cimâ'a erişmek için câriyeden gördüğü kürsî ya'ni masa üzerine de yattı. 1385. Ayağını kaldırdı ve eşek ona soktu. Eşeğin zekerinden bir ateş parladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1385. Ayağını kaldırdı ve eşek ona soktu. Eşeğin zekerinden bir ateş parladı. Kadın, cinsel birleşme zevki hayalinin verdiği heyecanla ayağını kaldırdı ve cariyenin bu durumuna alışmış olan eşek, zekerini kadının fercine soktu. Zekerin içeri girmesiyle kadının bedeninde bir hırs ve şehvet ateşi parladı ve bu ateş, onun boşalmasıyla sönecekti. Kadın zevk-i cimâ' hayâlinin verdiği heyecan ile ayağını kaldırdı ve câriyenin bu vaziyetine alışmış olan eşek, zekerini kadının fercine soktu ve zekerin dühûlünden kadının cisminde bir âteş-i hırs ve şehvet parladı ve bu ateş onun inzâli ile sönecekti. 1386. Eşek müeddeb olmuş idi. Hanıma husyesine kadar bastı, hanım derhal öldü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1386. Eşek edeplenmişti. Hanıma husyesine kadar bastı, hanım derhal öldü. "Füşürden", bir şeyi yumruğu ile zorla tutmak yahut bir şeyi üzerine ayak basıp zorlamak anlamındadır (Sirâcü'l-Lügât ve Müeyyed ve Medâr ve "Füşürden", bir şeyi yumruğu ile zorla tutmak yâhud bir şeyi üzerine ayak basıp zorlamak ma'nâsınadır (Sirâcü'l-Lügât ve Müeyyed ve Medâr ve 1382. O kadın kapıyı kapadı ve eşeği çekti, şadıman olarak şübhesiz cezayı tattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1382. O kadın kapıyı kapadı ve eşeği çekti, sevinçli olarak şüphesiz cezayı tattı. "Keyfer", mükâfat ve ceza demektir. Nasıl ki mücâhede (nefisle mücadele) usulünü bilmeyen o kadın, nefsine ait şehvetinin ateşinde yandı. Şöyle ki, ahırını tenha bulunca kapıyı kapadı ve eşeği bulunduğu yerden kendisine doğru çekti ve sevine sevine bu çirkin fiilin cezasını tattı. "Keyfer", mükâfât ve cezâ demektir. Nitekim mücâhede usûlünü bilmeyen o kadın şehvet-i nefsâniyyesinin ateşinde yandı. Şöyle ki, ahırını tenha bulunca kapıyı kapadı ve eşeği bulunduğu mahalden kendi üzerine çekti ve sevine sevine bu fiil-i sakîmin cezâsını tattı. 1383. Onu odanın ortasına çekerek, o erkek eşeğin altına sabırsız yattı✨ ✨ Sade Türkçe flash 1383. Onu odanın ortasına çekerek, o erkek eşeğin altına sabırsız yattı "Sitân" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Sabırsız ve takatsiz anlamına da gelir. Burada bu anlamdadır. Yani, o kadın sabırsızca o erkek eşeğin altına yattı. "Sitân" kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Bî-sabır ve bî-tâkat ma'nâsına da gelir. Burada bu ma'nâyadır. Ya'ni, o kadın sabırsızca o erkek eşeğin altına yattı. 1384. O mekkâre dahi murada erişmek için câriyeden gördüğü kürsî üzerine de yattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1384. O hilekâr kadın da muradına erişmek için cariyeden gördüğü kürsü üzerine yattı. Bazı nüshalarda ikinci mısra' "تا رسد در کام خود آن قحبه نیز" şeklinde geçer ki anlamı "O kahpe de kendi muradına erişmek için" demektir. Yani, cariye gibi o hilekâr kadın da kendi muradı olan cinsel lezzete erişmek için cariyeden gördüğü kürsü yani masa üzerine yattı. Ba'zı nüshalarda ikinci mısra' تا رسد در کام خود آن قحبه نیز vaki'dir ki ma'nâsı "O kahbe dahi kendi murâdına erişmek için" demek olur. Ya'ni, câriye gibi o mekkâre dahi kendi murâdı olan lezzet-i cimâ'a erişmek için câriyeden gördüğü kürsî ya'ni masa üzerine de yattı. 1385. Ayağını kaldırdı ve eşek ona soktu. Eşeğin zekerinden bir ateş parladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1385. Ayağını kaldırdı ve eşek ona soktu. Eşeğin zekerinden bir ateş parladı. Kadın, cinsel birleşme zevki hayalinin verdiği heyecanla ayağını kaldırdı ve cariyenin bu durumuna alışmış olan eşek, zekerini kadının fercine soktu. Zekerin içeri girmesiyle kadının bedeninde bir hırs ve şehvet ateşi parladı ve bu ateş, onun boşalmasıyla sönecekti. Kadın zevk-i cimâ' hayâlinin verdiği heyecan ile ayağını kaldırdı ve câriyenin bu vaziyetine alışmış olan eşek, zekerini kadının fercine soktu ve zekerin dühûlünden kadının cisminde bir âteş-i hırs ve şehvet parladı ve bu ateş onun inzâli ile sönecekti. 1386. Eşek müeddeb olmuş idi. Hanıma husyesine kadar bastı, hanım derhal öldü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1386. Eşek terbiye edilmişti. Hanıma husyesine kadar bastı, hanım hemen öldü. "Füşürden", bir şeyi yumruğuyla zorla tutmak yahut bir şeyin üzerine ayak basıp zorlamak anlamındadır (Sirâcü'l-Lügāt ve Müeyyed ve Medâr ve Keşfü'l-Lügāt). Burada "zorla basmak" anlamındadır. Yani, eşek cinsel ilişkide terbiye edilmiş ve öğretilmişti. Zekerini hanıma husyesine kadar kuvvetle bastı; hanım hemen öldü. "Füşürden", bir şeyi yumruğu ile zorla tutmak yâhud bir şeyi üzerine ayak basıp zorlamak ma'nâsınadır (Sirâcü'l-Lügät ve Müeyyed ve Medâr ve Keşfü'l-Lügāt). Burada "zorla basmak" ma'nâsınadır. Ya'ni, eşek cimâ'da müeddeb ve muallem olmuş idi. Zekerini hanıma husyesine kadar kuvvetle bastı; hanım derhal öldü. 1387. Eşeğin zekerinin darbesinden karaciğeri yırtıldı, bağırsakları birbirinden koptu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1387. Eşeğin zekerinin darbesinden karaciğeri yırtıldı, bağırsakları birbirinden koptu. 1388. Nefes alamadı o kadın derhal can verdi, kürsî bir taraftan kadın bir taraftan düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1388. O kadın nefes alamadı, derhal can verdi; kürsü bir taraftan, kadın bir taraftan düştü. 1389. Odanın ortası kandan doldu, kadın baş aşağı oldu. O öldü ve reybü'l-menûn canını götürdü..✨ ✨ Sade Türkçe flash 1389. Odanın ortası kanla doldu, kadın baş aşağı oldu. O öldü ve reybü'l-menûn (zamanın olayları) canını götürdü. "Reybü'l-menûn", zamanın olayları demektir (Müntehabü'l-Lügāt). Yani zamanın olayı kadının canını götürdü. "Reybü'l-menûn", havâdis-i rûzigâr ya'ni "vaktin hâdiseleri" demektir (Müntehabü'l-Lügāt). Ya'ni vaktin hâdisesi kadının canını götürdü. 1390. Ey baba, ölüm yüz rezâlet ile oldu. Sen eşeğin zekerinden bir şehîd gördün mü?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1390. Ey baba, ölüm yüz rezillikle oldu. Sen eşeğin cinsel organından bir şehit gördün mü? Kadın, cinsel birleşme zevkine kavuşma arzusuyla bu fiile başladı, yüz rezillikle can verdi. Sen eşeğin cinsel organından şehit olanı gördün mü, işittin mi? Bu anlamda Cenâb-ı Pîr Efendimiz (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) Dîvân-ı Kebîr'lerinde de şöyle buyururlar: "Şehvetin ölmüşü murdardır, aşkın ölmüşü pâktır. Aşk o temiz ve murdar tarafından bir çadır kurmuştur." Kadın zevk-ı cimâ' lezzetine kavuşmak arzûsuyla bu fiile başladı, yüz rezâlet ile can verdi. Sen eşeğin zekerinden bir şehîd olanı gördün işittin mi? Bu ma'nâda Cenâb-ı Pîr Efendimiz Dîvân-ı Kebîr'lerinde de şöyle buyururlar: "Şehvetin ölmüşü murdardır, aşkın ölmüşü pâkdir. Aşk o temiz ve murdar tarafından bir çadır kurmuştur." 1391. Sen Kur'ân'dan "Azâbe'l-hızyi" işit, böyle bir ayıp içinde canı fedâ etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1391. Sen Kur'ân'dan "Azâbe'l-hızyi" işit, böyle bir ayıp içinde canı feda etme! Bu şerefli beyitte "Hâ Mîm", Secde sûresinde geçen فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي أَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَخْزَى وَهُمْ لَا يُنصَرُونَ (Keşfü'l-Lügāt) ayetinde "zorla basmak" anlamındadır. Yani, eşek cinsel ilişkide terbiye edilmiş ve öğretilmiş idi. Zekerini dişiye husyelerine kadar kuvvetle bastı; dişi derhal öldü. Bu beyt-i şerîfte "Hâ Mîm", Secde sûre-i şerîfesinde vâki' فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي أَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَخْزَى وَهُمْ لَا يُنصَرُونَ Keşfü'l-Lügāt). Burada "zorla basmak" ma'nâsınadır. Ya'ni, eşek cimâ'da müeddeb ve muallem olmuş idi. Zekerini hanıma husyesine kadar kuvvetle bastı; hanım derhal öldü. 1387. Eşeğin zekerinin darbesinden karaciğeri yırtıldı, bağırsakları birbirinden koptu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1387. Eşeğin zekerinin darbesinden karaciğeri yırtıldı, bağırsakları birbirinden koptu. 1388. Nefes alamadı o kadın derhal can verdi, kürsî bir taraftan kadın bir taraftan düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1388. O kadın nefes alamadı, derhal can verdi; kürsü bir taraftan, kadın bir taraftan düştü. 1389. Odanın ortası kandan doldu, kadın baş aşağı oldu. O öldü ve reybü'l-menûn canını götürdü..✨ ✨ Sade Türkçe flash 1389. Odanın ortası kanla doldu, kadın baş aşağı oldu. O öldü ve reybü'l-menûn (zamanın olayları) canını götürdü. "Reybü'l-menûn", havâdis-i rûzigâr yani "vaktin hâdiseleri" demektir (Müntehabü'l-Lügāt). Yani vaktin hadisesi kadının canını götürdü. "Reybü'l-menûn", havâdis-i rûzigâr ya'ni "vaktin hâdiseleri" demektir (Müntehabü'l-Lügāt). Ya'ni vaktin hadisesi kadının canını götürdü. 1390. Ey baba, ölüm yüz rezâlet ile oldu. Sen eşeğin zekerinden bir şehîd gördün mü?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1390. Ey baba, ölüm yüz rezalet ile oldu. Sen eşeğin zekerinden bir şehit gördün mü? Kadın, cinsel birleşme zevkinin lezzetine kavuşmak arzusuyla bu fiile başladı, yüz rezalet ile can verdi. Sen eşeğin zekerinden bir şehit olanı gördün mü, işittin mi? Bu anlamda Cenâb-ı Pîr Efendimiz Divan-ı Kebirlerinde de şöyle buyururlar: "Şehvetin ölmüşü murdardır, aşkın ölmüşü pâktır. Aşk o temiz ve murdar tarafından bir çadır kurmuştur." Kadın zevk-ı cimâ' lezzetine kavuşmak arzûsuyla bu fiile başladı, yüz rezâlet ile can verdi. Sen eşeğin zekerinden bir şehîd olanı gördün işittin mi? Bu ma'nâda Cenâb-ı Pîr Efendimiz Dîvân-ı Kebîrlerinde de şöyle buyururlar: "Şehvetin ölmüşü murdardır, aşkın ölmüşü pâkdir. Aşk o temiz ve murdar tarafından bir çadır kurmuştur." 1391. Sen Kur'ân'dan "Azâbe'l-hızyi" işit, böyle bir ayıp içinde canı fedâ etme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1391. Sen Kur'ân'dan "rüsvaylık azabını" işit, böyle bir ayıp içinde canını feda etme! Bu şerefli beyitte "Hâ Mîm", Secde sûresinde geçen "Biz Ad kavmine dünya hayatında rüsvaylık azabını tattırmak için, uğursuz günlerde şiddetli fırtınayı gönderdik ve ahiret azabı ise rüsvaylık yönünden daha şiddetlidir ve onlar yardım olunmazlar." (Fussilet, 41/16) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani nefsanî arzuları yüzünden canlarını feda edenlerin hâlini bu zikredilen ayet-i kerimeden dinle de böyle bir ayıp ve rezalet içinde canını feda etme! "Fedî", "feda" kelimesinin imale olunmuşudur. Bu beyt-i şerîfte "Hâ Mîm", Secde sûre-i şerîfesinde vâki' فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي أَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَخْزَىٰ وَهُمْ لَا يُنصَرُونَ (Fussilet, 41/16 Ya'ni "Biz Ad kavmine hayât-ı dünyâda rüsvâylık azabını tattırmak için, nühûsetli günlerde şedîd fırtınayı gönderdik ve azâb-ı âhiret ise rüsvâylık cihetinden daha şediddir ve onlar yardım olunmazlar." âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni müşteheyât-ı nefsâniyyelerinden dolayı canlarını fedâ edenlerin hâlini bu zikr olunan âyet-i kerîmeden dinle de böyle bir ayıp ve rezâlet içinde canını fedâ etme! "Fedî", "feda" kelimesinin imâle olunmuşudur. 1392. Bil ki, bu behîmî olan nefis, erkek eşektir; onun altında olmak ondan daha ayıplıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1392. Bil ki, bu hayvansı nefis, erkek eşektir; onun altında olmak ondan daha ayıplıdır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu kıssadan irşada (doğru yolu göstermeye) yönelip buyururlar ki: Ey tarikat yolcusu (sâlik), bil ki, hayvanlık sıfatını taşıyan insan nefsi, erkek eşektir; ve kendisi ayıplı ve kınanmıştır. Fakat o nefsin hükmü altında yenik ve zayıf düşmek, o nefisten daha ayıplı ve kınanmış olmak olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu kıssadan irşâda teveccüh edip buyururlar ki: Ey sâlik-i tarîkat bil ki, hayvanlık sıfatını hâiz olan nefs-i beşer, erkek eşektir; ve kendisi ma'yûb ve mezmûmdur. Fakat o nefsin hükmü altında mağlûb ve zebûn olmak, o nefisten daha ma'yûb ve mezmûm olmak olur. 1393. Nefis yolunda eğer benlikte olur isen, sen hakikat bil ki, o kadın gibisin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1393. Nefis yolunda eğer benlikte olursan, sen hakikat bil ki, o kadın gibisin. Nefsin sana gösterdiği ve seni sevk ettiği yolda, eğer benlikte, kibirde ve enâniyette (benlik davasında) olursan, sen hakikat bil ki, o kadın gibi erkek eşeğin altında ezilmiş durumdasın. Nefsin sana gösterdiği ve seni sevkettiği yolda, eğer benlikte ve kibir ve enâniyette olur isen, sen hakîkat bil ki, o kadın gibi erkek eşeğin altında makhûrsun. 1394. O bizim nefsimize eşek sûretini verir, zîrâ sûretleri huyun vefkı üzerine yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1394. O, bizim nefsimize eşek suretini verir; çünkü suretleri huyun uygunluğuna göre yapar. Yani, Yüce Allah, bizim nefsimize berzah âleminde ve ahirette eşek suretini verir. Çünkü Yüce Allah, mana âlemindeki suretleri herkesin huyuna ve ahlakına uygun olarak yapar ve şekillendirir. Nitekim bu mana, ikinci cildin 1406 numaralı beytinde geçtiği gibi: ["Bir huy ki, o senin vücudunda baskındır, o tasvir üzerine de haşrin vaciptir."] beyt-i şerifinde geçti. Ve Hakim Senâî hazretleri de bu manayı Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risalelerinde şöyle buyururlar: (Fussilet, 41/16 Yani "Biz Ad kavmine dünya hayatında rüsvaylık azabını tattırmak için, uğursuz günlerde şiddetli fırtınayı gönderdik ve ahiret azabı ise rüsvaylık açısından daha şiddetlidir ve onlar yardım olunmazlar." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani nefsani arzularından dolayı canlarını feda edenlerin halini bu zikredilen ayet-i kerimeden dinle de böyle bir ayıp ve rezalet içinde canını feda etme! "Fedî", "feda" kelimesinin imale olunmuşudur. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri bizim nefsimize âlem-i berzahta ve âhirette eşek sûretini verir. Zîrâ Hak Teâlâ âlem-i ma‘nâdaki sûretleri herkesin huyuna ve ahlâkına muvâfık olarak yapar ve mesh eder. Nitekim bu ma'nâ II. cildin 1406 numarasına müsadif olan: ["Bir sîret ki, o senin vücudunda gālibdir, o tasvîr üzerine de haşrin vâcibdir."] beyt-i şerîfinde geçti. Ve Hakîm Senâî hazretleri de bu ma'nâyı Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risâlelerinde şöyle buyururlar: (Fussilet, 41/16 Ya'ni "Biz Ad kavmine hayât-ı dünyâda rüsvâylık azabını tattırmak için, nühûsetli günlerde şedîd fırtınayı gönderdik ve azâb-ı âhiret ise rüsvâylık cihetinden daha şediddir ve onlar yardım olunmazlar." âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni müşteheyât-ı nefsâniyyelerinden dolayı canlarını fedâ edenlerin hâlini bu zikr olunan âyet-i kerîmeden dinle de böyle bir ayıp ve rezâlet içinde canını fedâ etme! "Fedî", "feda" kelimesinin imâle olunmuşudur. 1392. Bil ki, bu behîmî olan nefis, erkek eşektir; onun altında olmak ondan daha ayıplıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1392. Bil ki, bu hayvansı nefis, erkek eşektir; onun altında olmak ondan daha ayıplıdır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu kıssadan irşada (doğru yolu göstermeye) yönelip buyururlar ki: Ey tarikat yolcusu (sâlik), bil ki, hayvanlık sıfatını taşıyan insan nefsi, erkek eşektir; ve kendisi ayıplı ve kınanmıştır. Fakat o nefsin hükmü altında yenik ve zayıf düşmek, o nefisten daha ayıplı ve kınanmış olmak olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu kıssadan irşâda teveccüh edip buyururlar ki: Ey sâlik-i tarîkat bil ki, hayvanlık sıfatını hâiz olan nefs-i beşer, erkek eşektir; ve kendisi ma'yûb ve mezmûmdur. Fakat o nefsin hükmü altında mağlûb ve zebûn olmak, o nefisten daha ma'yûb ve mezmûm olmak olur. 1393. Nefis yolunda eğer benlikte olur isen, sen hakikat bil ki, o kadın gibisin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1393. Nefis yolunda eğer benlikte olursan, sen hakikat bil ki, o kadın gibisin. Nefsin sana gösterdiği ve seni sevk ettiği yolda, eğer benlikte, kibirde ve enâniyette (benlik davasında) olursan, sen hakikat bil ki, o kadın gibi erkek eşeğin altında ezilmiş durumdasın. Nefsin sana gösterdiği ve seni sevkettiği yolda, eğer benlikte ve kibir ve enâniyette olur isen, sen hakîkat bil ki, o kadın gibi erkek eşeğin altında makhûrsun. 1394. O bizim nefsimize eşek sûretini verir, zîrâ sûretleri huyun vefkı üzerine yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1394. O, bizim nefsimize eşek suretini verir; çünkü suretleri huyun uygunluğuna göre yapar. Yani, Yüce Allah bizim nefsimize berzah âleminde (ölümden sonra kıyamete kadar kalınan âlem) ve ahirette eşek suretini verir. Çünkü Yüce Allah, manâ âlemindeki suretleri herkesin huyuna ve ahlakına uygun olarak yapar ve şekillendirir. Nitekim bu manâ, ikinci cildin 1406 numarasına denk gelen: ["Bir huy ki, o senin vücudunda baskındır, o tasvir üzerine de haşrolman (diriltilmen) zorunludur."] beyt-i şerifinde geçti. Ve Hakim Senâî (a.s.) de bu manâyı Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risalelerinde şöyle buyururlar: Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri bizim nefsimize âlem-i berzahta ve âhirette eşek sûretini verir. Zîrâ Hak Teâlâ âlem-i ma‘nâdaki sûretleri herkesin huyuna ve ahlâkına muvâfık olarak yapar ve mesh eder. Nitekim bu ma'nâ II. cildin 1406 numarasına müsadif olan: ["Bir sîret ki, o senin vücudunda gālibdir, o tasvîr üzerine de haşrin vâcibdir."] beyt-i şerîfinde geçti. Ve Hakîm Senâî hazretleri de bu ma'nâyı Zâdü's-Sâlikîn ismindeki risâlelerinde şöyle buyururlar: 1395. Kıyamet gününde sırrın ızharı bu olur; sakın, sakın eşek gibi olan teninden kaç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1395. Kıyamet gününde sırrın ortaya çıkması bu olur; sakın, sakın eşek gibi olan teninden kaç! "Allah Allah" ifadesinde iki yön vardır. Birisi, "Allah için, Allah için!" demektir. Diğeri de uyarı anlamında "sakın, sakın!" demektir. Burada ikisi de uygundur. Yani يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (Târık, 86/9) yani "O günde sırlar ortaya çıkar" ayet-i kerimesinin yüce anlamı bu olur; ve herkesin nefsinde hangi hayvanın sıfatı üstün gelmiş ise, kıyamet gününde o hayvanın şeklinde haşrolur. Örneğin şehvet üstün ise eşek, ve puştluk ve pezevenklik üstün ise domuz, ve halka zulüm ile alışkın ise yılan ve akrep şekillerinde haşrolur. "Allah Allah" ta'bîrinde iki vecih vardır. "Birisi, Allah için, Allah için!" demektir. Dîgeri de tahzîr ma'nâsında "sakın, sakın!" demektir. Burada ikisi de muvafıktır. Ya'ni يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (Tânk, 86/9) ya'ni "O günde sırlar zâhir olur" âyet-i kerîmesinin ma'nâ-yı münîfi bu olur; ve herkesin nefsinde hangi hayvanın sıfatı galib olmuş ise, yevm-i kıyamette o hayvanın sûretinde haşr olur. Meselâ şehvet gālib ise eşek ve puştluk ve pezevenklik gālib ise domuz, ve halka zulüm ile me'lûf ise yılan ve akrep sûretlerinde haşr olur. 1396. Hâlık kâfirleri ateşten korkuttu. Kâfirler, "Ateş ârdan evlâdır!" dediler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1396. Yaratıcı, kâfirleri ateşle korkuttu. Kâfirler, "Ateş, utançtan daha iyidir!" dediler. Yüce Allah, Kur'ân-ı Kerîm'de kâfirleri cehennem ateşi ile korkuttu. Kâfirler ise kendi cinslerinden gelen "Bir peygambere tâbi olmaktansa, ertelenmiş olan ateşe dayanmak ve yok olmak daha iyidir!" dediler. Çünkü bu tâbiiyet, kibir ve benliklerine dokundu ve utandılar. Nitekim Zuhruf sûresinde beyan buyrulduğu üzere وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ (Zuhruf, 43/31) yani "Kâfirler, keşke bu Kur'ân Mekke ve Tâif şehirlerinden olan mal ve makam sahibi büyük kimselere inseydi! dediler." Hak Teâlâ kâfirleri Kur'ân-ı Kerîm'de cehennem ateşi ile korkuttu. Kâfirler ise kendi cinslerinden gelen "Bir peygambere tâbi' olmaktan ise müeccel olan ateşe tahammül etmek ve yok olmak evlâdır!" dediler. Zîrâ bu tâbiiyet kibir ve enâniyetlerine dokundu ve arlandılar. Nitekim sûre-i Zuhruf'ta beyân buyrulduğu üzere وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ (Zuhruf, 43/31) ya'ni "Kâfirler, ne olaydı; bu Kur'ân Mekke ve Tâif şehirlerinden olan mal ve câh sâhibi büyük kimselere nüzûl ede idi! dediler." 1397. Dedi: "Hayır, o ateş ârların aslıdır; bu bir ateş gibi ki, bu kadını eksiltti."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1397. Dedi: "Hayır, o ateş ayıpların aslıdır; bu bir ateş gibi ki, bu kadını eksiltti." Yüce Allah ise: "Hayır, bu azap, ateşin yakıp varlığı mahveden azap değildir; aksine bu, horlanma azabıdır ve rezillik ve kepazelik azabıdır ve o ateş ayıp- Hak Teâlâ hazretleri ise: "Hayır, bu azab, ateşin yakıp varlığı mahvettiği azâb değildir; belki azâb-ı hızydir ve rezâlet ve fezâhat azabıdır ve o ateş âr- 1395. Kıyamet gününde sırrın ızharı bu olur; sakın, sakın eşek gibi olan teninden kaç!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1395. Kıyamet gününde sırrın ortaya çıkması bu olur; sakın, sakın eşek gibi olan teninden kaç! "Allah Allah" ifadesinde iki yön vardır. Birisi, "Allah için, Allah için!" demektir. Diğeri de uyarı anlamında "sakın, sakın!" demektir. Burada ikisi de uygundur. Yani يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (Târık, 86/9) yani "O günde sırlar ortaya çıkar" ayet-i kerimesinin yüce anlamı bu olur; ve herkesin nefsinde hangi hayvanın sıfatı üstün gelmiş ise, kıyamet gününde o hayvanın şeklinde haşrolur. Örneğin şehvet üstün ise eşek, ve puştluk ve pezevenklik üstün ise domuz, ve halka zulüm ile alışkın ise yılan ve akrep şekillerinde haşrolur. "Allah Allah" ta'bîrinde iki vecih vardır. "Birisi, Allah için, Allah için!" demektir. Dîgeri de tahzîr ma'nâsında "sakın, sakın!" demektir. Burada ikisi de muvafıktır. Ya'ni يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (Tânk, 86/9) ya'ni "O günde sırlar zâhir olur" âyet-i kerîmesinin ma'nâ-yı münîfi bu olur; ve herkesin nefsinde hangi hayvanın sıfatı galib olmuş ise, yevm-i kıyamette o hayvanın sûretinde haşr olur. Meselâ şehvet gālib ise eşek ve puştluk ve pezevenklik gālib ise domuz, ve halka zulüm ile me'lûf ise yılan ve akrep sûretlerinde haşr olur. 1396. Hâlık kâfirleri ateşten korkuttu. Kâfirler, "Ateş ârdan evlâdır!" dediler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1396. Yaratıcı, kâfirleri ateşle korkuttu. Kâfirler, "Ateş, utançtan daha iyidir!" dediler. Yüce Allah, Kur'ân-ı Kerîm'de kâfirleri cehennem ateşi ile korkuttu. Kâfirler ise kendi cinslerinden gelen "Bir peygambere tâbi olmaktansa, ertelenmiş olan ateşe dayanmak ve yok olmak daha iyidir!" dediler. Çünkü bu tâbiiyet, kibir ve benliklerine dokundu ve utandılar. Nitekim Zuhruf sûresinde beyan buyrulduğu üzere وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ (Zuhruf, 43/31) yani "Kâfirler, keşke bu Kur'ân Mekke ve Tâif şehirlerinden olan mal ve makam sahibi büyük kimselere inseydi! dediler." Hak Teâlâ kâfirleri Kur'ân-ı Kerîm'de cehennem ateşi ile korkuttu. Kâfirler ise kendi cinslerinden gelen "Bir peygambere tâbi' olmaktan ise müeccel olan ateşe tahammül etmek ve yok olmak evlâdır!" dediler. Zîrâ bu tâbiiyet kibir ve enâniyetlerine dokundu ve arlandılar. Nitekim sûre-i Zuhruf'ta beyân buyrulduğu üzere وَقَالُوا لَوْلَا نُزِّلَ هَذَا الْقُرْآنُ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ (Zuhruf, 43/31) ya'ni "Kâfirler, ne olaydı; bu Kur'ân Mekke ve Tâif şehirlerinden olan mal ve câh sâhibi büyük kimselere nüzûl ede idi! dediler." 1397. Dedi: "Hayır, o ateş ârların aslıdır; bu bir ateş gibi ki, bu kadını eksiltti."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1397. Dedi: "Hayır, o ateş ayıpların aslıdır; bu bir ateş gibidir ki, bu kadını eksiltti." Yüce Allah ise: "Hayır, bu azap, ateşin yakıp varlığı yok ettiği azap değildir; aksine bu, rezillik ve kepazelik azabıdır ve o ateş ayıpların ve utanmaların aslıdır," buyurdu. Ve Yüce Allah'ın buyurduğu bu ateş, eşeğin şehvet ateşi altında, kadının insanlığını eksilten ve rezilliğini ortaya koyan bir ateş gibidir. Çünkü dünyaya insan suretinde gelip nefsanî arzularına yenik düşerek insanlığını kaybettikten sonra berzah âlemine (ölümden sonraki ara âlem) geçmek ve orada insan suretinde intikal eden peygamberlerin, evliyaların ve müminlerin karşısında rezil ve hakir olmak, yakıp yok edici ateşten daha şiddetli bir ateştir. Hak Teâlâ hazretleri ise: "Hayır, bu azab, ateşin yakıp varlığı mahvettiği azâb değildir; belki azâb-ı hızydir ve rezâlet ve fezâhat azabıdır ve o ateş âr- ların ve utanmaların aslıdır," buyurdu. Ve Hak Teâlâ'nın buyurduğu bu ateş eşeğin âteş-i şehveti altında, kadının insanlığını eksilten ve rezâletini teşhîr eden bir ateş gibidir. Zîrâ dünyâya insan sûretinde gelip müşteheyât-ı nefsâniyyesine mağlûb olarak insanlığı gâib ettikten sonra âlem-i berzaha intikâl etmek ve oraya insan sûretinde intikâl eden enbiyâ ve evliyâ ve mü'minlerin muvâcehesinde rezîl ve hakîr olmak, yakıp yok edici ateşten daha şedîd bir ateştir. 1398. Hırsından dolayı lokmayı ölçü ile yemedi; kötü ölümün lokması boğazında tutuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1398. Hırsından dolayı lokmayı ölçü ile yemedi; kötü ölümün lokması boğazında tutuldu. Görmüyor musun? O kadın, nefsinin hırsından dolayı şehvet lokmasını ölçüyle yemedi. Bu kötü ve rezil ölümün lokması olan o şehvet zevki boğazında kaldı. Ölçüsüz olan nefse ait şehvet lokmalarının hepsi de böyle kötü bir akıbet hazırlar. Görmüyor musun? O kadın nefsinin hırsından dolayı lokma-i şehveti ölçüyle yemedi. Bu kötü ve rezîlâne olan ölümün lokması olan o zevk-i şehvet boğazında kaldı. Ölçüsüz olan şehevât-ı nefsâniyye lokmalarının hepsi de böyle bir kötü âkıbet hazırlar. 1399. Ey harîs olan adam, her ne kadar helva ve pâlûze lokması ise de, lokmayı ölçü ile ye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1399. Ey hırslı adam, her ne kadar helva ve paluze lokması olsa da, lokmayı ölçüyle ye! Mademki ölçüsüz olan nefsanî şehvet lokmaları böyle kötü bir akıbet hazırlar; bu sebeple ey şehvetine hırslı adam, tamah ettiğin şehvet lokması ne kadar tatlı ve lezzetli olursa olsun, onu ölçüyle ye ki, boğazında kalmasın! Mâdemki ölçüsüz olan şehevât-ı nefsâniyye lokmaları böyle fenâ bir âkıbet hazırlar; binâenaleyh ey şehvetine harîs olan adam, tama' ettiğin lokma-i şehvet ne kadar tatlı ve lezîz olursa olsun, onu ölçü ile ye ki, boğazında kalmasın! 1400. Hak Teâlâ mîzâna delil verdi; âgâh ol, Kur'ân'dan sûre-i Rahmân'ı oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1400. Yüce Allah mizana delil verdi; uyanık ol, Kur'ân'dan Rahmân sûresini oku! Bu şerefli beyitte Rahmân sûresinde bulunan وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ (Rahmân, 55/7-9) yani "Yüce Allah göğü yükseltti ve ölçüde aşırı gitmesinler diye mizanı koydu; ve ölçüyü adaletle yerine getirin, mizanda eksik yapmayın!" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Mizanın dili"nden kastedilen, orta hâl ve itidaldir. Nitekim terazinin dili ortada durunca eşya ile dirhem dengelenir ve iki tarafın hakkı birbirine geçmez. İnsanda da bir cisim, bir de ruh vardır. Cisim tarafı üstün gelirse ruhların ve utanmaların aslıdır," buyurdu. Ve Yüce Allah'ın buyurduğu bu ateş, eşeğin şehvet ateşi altında, kadının insanlığını eksilten ve rezaletini teşhir eden bir ateş gibidir. Çünkü dünyaya insan suretinde gelip nefsanî arzularına yenilerek insanlığını kaybettikten sonra berzah âlemine geçmek ve oraya insan suretinde intikal eden peygamberler, evliyalar ve müminlerin karşısında rezil ve hakir olmak, yakıp yok edici ateşten daha şiddetli bir ateştir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Rahmân'da olan وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ (Rahmân, 55/7-9) ya'ni "Hak Teâlâ göğü yükseltti ve ölçüde tecâvüz etmesinler diye mîzânı vaz'etti; ve vezni adl ile ikâme edin, mîzânda eksik yapmayın!" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. "Mîzânın dili"nden murâd, hadd-i vasat ve i'tidâldir. Nitekim terâzinin dili ortada bulununca eşyâ ile dirhem tevâzün eder ve iki tarafın hakkı birbirine geçmez. İnsanda da bir cisim, bir de rûh vardır. Cisim tarafı gâlib olursa rû- ların ve utanmaların aslıdır," buyurdu. Ve Hak Teâlâ'nın buyurduğu bu ateş eşeğin âteş-i şehveti altında, kadının insanlığını eksilten ve rezaletini teşhîr eden bir ateş gibidir. Zîrâ dünyaya insan sûretinde gelip müşteheyât-ı nefsâniyyesine mağlûb olarak insanlığı gäib ettikten sonra âlem-i berzaha intikāl etmek ve oraya insan sûretinde intikal eden enbiyâ ve evliyâ ve mü'minlerin muvâcehesinde rezîl ve hakîr olmak, yakıp yok edici ateşten daha şedîd bir ateştir. 1398. Hırsından dolayı lokmayı ölçü ile yemedi; kötü ölümün lokması boğazında tutuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1398. Hırsından dolayı lokmayı ölçü ile yemedi; kötü ölümün lokması boğazında tutuldu. Görmüyor musun? O kadın, nefsinin hırsından dolayı şehvet lokmasını ölçüyle yemedi. Bu kötü ve rezil ölümün lokması olan o şehvet zevki boğazında kaldı. Ölçüsüz olan nefse ait şehvetler lokmalarının hepsi de böyle bir kötü akıbet hazırlar. Görmüyor musun? O kadın nefsinin hırsından dolayı lokma-i şehveti ölçüyle yemedi. Bu kötü ve rezîlâne olan ölümün lokması olan o zevk-i şehvet boğazında kaldı. Ölçüsüz olan şehevât-ı nefsâniyye lokmalarının hepsi de böyle bir kötü akıbet hazırlar. 1399. Ey harîs olan adam, her ne kadar helva ve pâlûze lokması ise de, lokmayı ölçü ile ye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1399. Ey hırslı adam, her ne kadar helva ve paluze lokması olsa da, lokmayı ölçüyle ye! Mademki ölçüsüz olan nefsanî şehvet lokmaları böyle kötü bir akıbet hazırlar; bu sebeple ey şehvetine hırslı adam, tamah ettiğin şehvet lokması ne kadar tatlı ve lezzetli olursa olsun, onu ölçüyle ye ki, boğazında kalmasın! Mâdemki ölçüsüz olan şehevât-ı nefsâniyye lokmaları böyle fenâ bir âkıbet hazırlar; binâenaleyh ey şehvetine harîs olan adam, tama' ettiğin lokma-i şehvet ne kadar tatlı ve lezîz olursa olsun, onu ölçü ile ye ki, boğazında kalmasın! 1400. Hak Teâlâ mîzâna delil verdi; âgâh ol, Kur'ân'dan sûre-i Rahman'ı [1400] oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1400. Yüce Allah mîzana delil verdi; uyanık ol, Kur'ân'dan Rahman sûresini oku! Bu şerefli beyitte, Rahman sûresinde yer alan "وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ أَلَّا تَطْغَوا في الميزان وأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَخْسِرُوا الْمِيزَانَ" (Rahmân, 55/7-9) yani "Yüce Allah göğü yükseltti ve ölçüde haddi aşmasınlar diye mîzanı koydu; ve ölçüyü adaletle ayakta tutun, mîzanda eksik yapmayın!" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Mîzanın dili"nden kastedilen, orta yol ve itidaldir. Nasıl ki terazinin dili ortada bulunduğunda eşya ile dirhem dengelenir ve iki tarafın hakkı birbirine geçmez. İnsanda da bir beden, bir de ruh vardır. Beden tarafı üstün gelirse ruhun hakkı, ve ruh tarafı üstün gelirse bedenin hakkı zayi olur. Bu görünen âlemde mîzan, şeriat hükmüdür. Bir kimse şeriat hükmü dairesinde muamele ederse, hem ruhun hem de nefsin hakkı verilmiş olur; ve aşırılıktan ve eksiklikten kurtulup adalet dairesinde muamele etmiş olur. Şeyh-i Ekber (r.a.) et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye adlı şerefli eserinin altıncı bölümünde şöyle buyururlar: "Adalet, bütün eşyaya yayılmıştır. Bu sebeple adaleti nefsine ve eşine ve adamına ve hizmetçilerine ve kölelerine ve arkadaşlarına ve sana yönelenlerin hepsine ve görünen ve görünmeyen fiiline hâkim kıl!"(*) Ve yine buyururlar ki: "Sallallahü aleyhi ve sellem o cinsten adalet işledi ve nalınlarından birisi koptuğu vakit, diğerini de çıkarıp çıplak yürürler idi, tâ ki ayakları hakkında adalet buyura!" (*) Bk. İbn Arabî-Ahmed Avni Konuk, Tedbîrât-ı İlâhiyye Tercüme ve Şerhi, (Yayına hazırlayan: Mustafa Tahralı), İz yayıncılık, 1. baskı, İstanbul, 1992, s. 194. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Rahman'da olan وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ أَلَّا تَطْغَوا في الميزان وأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تَخْسِرُوا الْمِيزَانَ )Rahmân, 55/7-9) ya'ni "Hak Teâlâ göğü yükseltti ve ölçüde tecavüz etmesinler diye mîzânı vaz'etti; ve vezni adl ile ikāme edin, mîzanda eksik yapmayın!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "Mîzânın dili"nden murâd, hadd-i vasat ve i'tidâldir. Nitekim terâzinin dili ortada bulununca eşyâ ile dirhem tevâzün eder ve iki tarafın hakkı birbirine geçmez. İnsanda da bir cisim, bir de rûh vardır. Cisim tarafı galib olursa rû- hun hakkı, ve rûh tarafı galib olursa cismin hakkı zâyi' olur. Bu âlem-i şehâdette mîzan, hükm-i şerîattir. Bir kimse hükm-i şerîat dâiresinde muâmele ederse, hem rûhun ve hem de nefsin hakkı verilmiş olur; ve ifrât ile tefrîtten kurtulup adl dâiresinde muâmele etmiş olur. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (r.a.) et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye nâmındaki eser-i şerîfinin altıncı bâbında şöyle buyururlar: "Adl, cemî'-i eşyaya sârîdir. Binâenaleyh adli nefsine ve ehline ve adamına ve hâdimlerine ve kölelerine ve ashâbına ve sana teveccüh edenlerin kâffesine ve zâhiren ve bâtınen fiiline hâkim kıl!"(*) Ve yine buyururlar ki: "Sallallahü aleyhi ve sellem o cinsten adl işledi ve nalınlarından birisi koptuğu vakit, diğerini de çıkarıp çıplak yürürler idi, tâ ki ayakları hakkında adâlet buyura!" (*) Bk. İbn Arabî-Ahmed Avni Konuk, Tedbîrât-ı İlâhiyye Tercüme ve Şerhi, (Yayına hazırlayan: Mustafa Tahralı), İz yayıncılık, 1. baskı, İstanbul, 1992, s. 194. 1401. Agah ol, kendi hırsından dolayı mîzânı bırakma; tama' ve hırs sana hasm-ı mudill geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1401. Bil ki, kendi hırsından dolayı ölçüyü bırakma; tamah ve hırs sana saptırıcı düşman olarak geldi. Ey hırslı adam, uyanık ol, tabiatındaki hırstan dolayı ölçüyü bırakıp aşırılığa ve eksikliğe düşme! Çünkü tabiatındaki tamah ve nefse ait hırs sana düşman ve senin yolunu şaşırtıcı olarak geldi. Ey harîs adam, müteyakkız ol tab'ındaki hırstan dolayı mîzânı bırakıp ifrât ve tefrîte düşme! Zîrâ tab'ındaki tama' ve hırs-ı nefsânî sana düşman ve senin yolunu şaşırtıcı geldi. 1402. Hırs küllü ister, o külden zahir olur. Ey turp oğlu turp, hırs emîrdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1402. Hırs, küllî olanı ister, o küllî olandan ortaya çıkar. Ey turp oğlu turp, hırs emirdir. "Fücül", turp anlamına gelir. Burada "insanlıktan uzak olan kimse" anlamı kastedilir. Nasıl ki zamanımızda dahi bir adamı aşağılamak için "hay turp oğlu turp" derler. Yani nefsanî hırs, küllî olana ve her şeye sahip olmak ister. Çünkü o, küllî nefisten ve yoğunluk âleminden ortaya çıkar. Bu sebeple küllî nefsin ve yoğunluk âleminin bütün sıfatlarını ve gerekliliklerini taşır. Ey turp oğlu turp, bil ki hırs, nefis üzerinde hâkim olan bir beydir. Hz. Şeyh-i Ekber (İbn Arabî), Tedbîrât-ı İlâhiyye adlı eserinin on ikinci bölümünde şöyle buyurur: "Hırs, hevânın (nefsî arzuların) elçilerinden biridir; o ancak kendi hakikatinden söz eder ve kendi hakikatine uygun olan anlamı ortaya koyar da sana der ki: 'Varlık mülkünde hevâ denilen itaat edilen melik, kendi kuvveti ve saltanatı altına girmen için beni sana elçi olarak gönderdi ve malları toplamanı ve malları biriktirmende hırslı olmanı ve zekât ve sadakanın hakkı, ve ruh tarafı galip olursa cismin hakkı zayi olur. Bu şehadet âleminde mizan, şeriat hükmüdür. Bir kimse şeriat hükmü dairesinde muamele ederse, hem ruhun hem de nefsin hakkı verilmiş olur; ve aşırılık ile eksiklikten kurtulup adalet dairesinde muamele etmiş olur.' Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (r.a.) et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye isimli şerefli eserinin altıncı bölümünde şöyle buyururlar: 'Adalet, bütün eşyaya yayılmıştır. Bu sebeple adaleti nefsine ve eşine ve adamına ve hizmetçilerine ve kölelerine ve arkadaşlarına ve sana yönelenlerin hepsine ve zahiren ve batınen fiiline hâkim kıl!' (*) Ve yine buyururlar ki: 'Sallallahü aleyhi ve sellem o cinsten adalet işledi ve nalınlarından birisi koptuğu vakit, diğerini de çıkarıp çıplak yürürler idi, tâ ki ayakları hakkında adalet buyura!'" (*) Bk. İbn Arabî-Ahmed Avni Konuk, Tedbîrât-ı İlâhiyye Tercüme ve Şerhi, (Yayına hazırlayan: Mustafa Tahralı), İz yayıncılık, 1. baskı, İstanbul, 1992, s. 194. “Fücül”, turp ma'nâsınadır. Burada “insanlıktan uzak olan kimse” ma'nâsı murâd buyrulur. Nitekim zamânımızda dahi bir adamı tahkir için “hay turp oğlu turp” derler. Ya'ni hırs-ı nefsânî külle ve her şeye mâlik olmak ister. Zîrâ o nefs-i külden ve âlem-i kesâfetten zâhir olur. Binâenaleyh nefs-i küllün ve âlem-i kesâfetin bilcümle sıfatını ve îcâbâtını hâizdir. Ey turp oğlu turp, bil ki hırs, nefis üzerinde hâkim olan bir beydir. Hz. Şeyh-i Ekber Tedbîrât-ı İlâhiyye'sinin on ikinci bâbında buyurur ki: “Hırs hevânın resûllerinden birisidir; o ancak kendi hakîkatinden söyler ve kendi hakîkatine münasib olan ma'nâyı ızhâr eder de sana der ki: “Mülk-i vücûdda hevâ denilen melik-i mutâ' kendi kuvveti ve saltanatı tahtına dâhil olman için beni sana elçi olarak gönderdi ve cem'-i emvâle ve emvâli iddihâra harîs olmanı ve zekât ve sada- hun hakkı, ve rûh tarafı galib olursa cismin hakkı zâyi' olur. Bu âlem-i şehâdette mîzan, hükm-i şerîattir. Bir kimse hükm-i şerîat dâiresinde muâmele ederse, hem rûhun ve hem de nefsin hakkı verilmiş olur; ve ifrât ile tefrîtten kurtulup adl dâiresinde muâmele etmiş olur. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (r.a.) et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye nâmındaki eser-i şerîfinin altıncı bâbında şöyle buyururlar: "Adl, cemî'-i eşyaya sârîdir. Binâenaleyh adli nefsine ve ehline ve adamına ve hâdimlerine ve kölelerine ve ashâbına ve sana teveccüh edenlerin kâffesine ve zâhiren ve bâtınen fiiline hâkim kıl!"(*) Ve yine buyururlar ki: "Sallallahü aleyhi ve sellem o cinsten adl işledi ve nalınlarından birisi koptuğu vakit, diğerini de çıkarıp çıplak yürürler idi, tâ ki ayakları hakkında adâlet buyura!" (*) Bk. İbn Arabî-Ahmed Avni Konuk, Tedbîrât-ı İlâhiyye Tercüme ve Şerhi, (Yayına hazırlayan: Mustafa Tahralı), İz yayıncılık, 1. baskı, İstanbul, 1992, s. 194. 1401. Agah ol, kendi hırsından dolayı mîzânı bırakma; tama' ve hırs sana hasm-ı mudill geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1401. Bil ki, kendi hırsından dolayı ölçüyü bırakma; tamah ve hırs sana saptırıcı düşman olarak geldi. Ey hırslı adam, uyanık ol, tabiatındaki hırstan dolayı ölçüyü bırakıp aşırılığa ve eksikliğe düşme! Çünkü tabiatındaki tamah ve nefse ait hırs sana düşman ve senin yolunu şaşırtıcı olarak geldi. Ey harîs adam, müteyakkız ol tab'ındaki hırstan dolayı mîzânı bırakıp ifrât ve tefrîte düşme! Zîrâ tab'ındaki tama' ve hırs-ı nefsânî sana düşman ve senin yolunu şaşırtıcı geldi. 1402. Hırs küllü ister, o külden zahir olur. Ey turp oğlu turp, hırs emîrdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1402. Hırs, küllî olanı ister, o küllî olandan ortaya çıkar. Ey turp oğlu turp, hırs emirdir. "Fücül", turp anlamına gelir. Burada "insanlıktan uzak olan kimse" anlamı kastedilmiştir. Nitekim zamanımızda dahi bir adamı aşağılamak için "hay turp oğlu turp" derler. Yani nefsanî hırs, küllî olana ve her şeye sahip olmak ister. Çünkü o, küllî nefisten ve kesafet âleminden ortaya çıkar. Bu sebeple küllî nefsin ve kesafet âleminin bütün sıfatlarını ve gerekliliklerini taşır. Ey turp oğlu turp, bil ki hırs, nefis üzerinde hâkim olan bir beydir. Hz. Şeyh-i Ekber (k.s.) Tedbîrât-ı İlâhiyye adlı eserinin on ikinci bölümünde buyurur ki: "Hırs, hevanın elçilerinden biridir; o ancak kendi hakikatinden söz eder ve kendi hakikatine uygun olan anlamı ortaya koyar da sana der ki: 'Varlık mülkünde heva denilen itaat edilen melik, kendi kuvveti ve saltanatı altına girmen için beni sana elçi olarak gönderdi ve sana malları toplamanı ve malları biriktirmeni, zekât ve sadaka ve aileye nafaka gibi şeriatin getirdiği şeye muhalefet etmeni emretti.' Ve sen dersin ki, farz et ki milyonlarca altın topladın; sonun ölüm ve yaşadığın zamanlardaki nafakan dahi birkaç lokmadan ibaret değil mi? Bunları toplamak için çektiğin meşakkat neye yarar? Ve ahiret yurdu daha hayırlı ve daha büyüktür; çünkü o, beka yurdudur; ve ondaki cemâlî tecelliler dünya yurdundaki gibi sınırlı olmayıp sonsuzdur; ve sen burada da hırssın orada da hırssın. Yani sen dünyanın süslerini toplamaya çalıştığın zaman dahi sana hırs derler; ve uhrevî sevaba çalışan olduğun zaman dahi sana yine hırs derler. İsmin ve hakikatin asla değişmez. Bu sebeple senin değerine noksan gelmez." Hırs senden bu hitabı işitince boyun eğerek ilim ve din yoluna yönelir. Bu surette sende faydalı ilimler ve güzel ahlaklar oluşur." [Bk. Tedbîrât, s. 303] “Fücül”, turp ma'nâsınadır. Burada “insanlıktan uzak olan kimse” ma'nâsı murâd buyrulur. Nitekim zamânımızda dahi bir adamı tahkir için “hay turp oğlu turp” derler. Ya'ni hırs-ı nefsânî külle ve her şeye mâlik olmak ister. Zîrâ o nefs-i külden ve âlem-i kesâfetten zâhir olur. Binâenaleyh nefs-i küllün ve âlem-i kesâfetin bilcümle sıfatını ve îcâbâtını hâizdir. Ey turp oğlu turp, bil ki hırs, nefis üzerinde hâkim olan bir beydir. Hz. Şeyh-i Ekber Tedbîrât-ı İlâhiyye'sinin on ikinci bâbında buyurur ki: “Hırs hevânın resûllerinden birisidir; o ancak kendi hakîkatinden söyler ve kendi hakîkatine münasib olan ma'nâyı ızhâr eder de sana der ki: “Mülk-i vücûdda hevâ denilen melik-i mutâ' kendi kuvveti ve saltanatı tahtına dâhil olman için beni sana elçi olarak gönderdi ve cem'-i emvâle ve emvâli iddihâra harîs olmanı ve zekât ve sada- ka ve infâk-ı 'iyâl gibi şerîatin getirdiği şeye muhalefet etmeni sana emretti. Ve sen dersin ki, farzet ki milyonlarca altın cem' ettin; sonun ölüm ve yaşadığın zamanlardaki nafakan dahi birkaç lokmadan ibâret değil mi? Bunları cem' için çektiğin meşakkat neye yarar? Ve dâr-ı âhiret hayırlı ve ekberdir; çünki dâr-ı bekādır; ve ondaki tecelliyât-ı cemâliyye dâr-ı dünyâdaki gibi mahdûd olmayıp nâmütenâhîdir; ve sen burada da hırssın orada da hırssın. Ya'ni sen dünyânın müzahrafâtını toplamağa sa'yettiğin vakit dahi sana hırs derler; ve sevâb-ı uhrevîye sâî olduğun vakit dahi sana yine hırs derler. İsmin ve hakîkatin aslâ tebeddül etmez. Binâenaleyh senin kadrine noksan gelmez." Hırs senden bu hitâbı işitince inkıyâd ederek tarîk-ı ilme ve dîne teveccüh eder. Bu sûrette sende ulûm-i nâfia ve ahlâk-ı hasene hâsıl olur." [Bk. Tedbîrât, s. 303] 1403. O câriye gitmiş idi; dedi: "Ah ey hanım, sen ustayı yolladın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1403. O cariye gitmişti; dedi: "Ah ey hanım, sen ustayı yolladın." Yani, hanım cariyeyi sokağa yolladığı ve cariye de çıkıp gittiği zaman demişti ki: "Ah!.. Ey hanım, sen ustayı yanında tutmadın da yolladın ve yanından uzaklaştırdın!" Ya'ni, hanım câriyeyi sokağa yolladığı ve câriye de çıkıp gittiği vakit demişti ki: "Ah!.. ey hanım sen ustayı yanında tutmadın da yolladın ve yanından savdın!" 1404. "İşi ustasız yapmak istersin, câhilâne can oynatmak istersin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1404. "İşi ustasız yapmak istersin, câhilâne can oynatmak istersin." "Cân bâhten", can oynatmak, yani can feda etmek demektir. "Cân bâhten", can oynatmak, ya'ni can fedâ etmek demektir. 1405. "Ey benden bir ilmi nâ-tamâm olarak çalmış olan, sana ar geldi ki tuzağın halini benden sorasın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1405. "Ey benden eksik bir ilmi çalmış olan, sana ar geldi ki tuzağın halini benden sorasın." 1406. "Kuş hem onun harmanından dâne toplasa idi, hem de ip onun boynuna düşmese idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1406. "Kuş hem onun harmanından tane toplasaydı, hem de ip onun boynuna düşmeseydi." Bu beyitler, cariyenin dilinden irşada (doğru yolu göstermeye) geçiştir. Yani, bu dünyada ruhun ve nefsin paylarını ve haklarını onlara layıkıyla vermek ilme bağlıdır. Sen ise şundan bundan öğrendiğin yarım ilimle üstat olup iş görmeye kalkıyorsun. Keşke bu hususta kâmil bir âlimi rehber edinseydin de, senin hırslı bir kuş mesabesinde olan nefsin hem bu dünyanın harmanında ihkak (hak etme) ve infak-ı iyal (aile geçindirme) gibi şeriatin getirdiği şeye muhalefet etmeni sana emretti. Ve sen dersin ki, farz et ki milyonlarca altın topladın; sonun ölüm ve yaşadığın zamanlardaki nafakan dahi birkaç lokmadan ibaret değil mi? Bunları toplamak için çektiğin meşakkat neye yarar? Ve ahiret yurdu daha hayırlı ve daha büyüktür; çünkü o, beka yurdudur; ve ondaki cemal tecellileri dünya yurdundaki gibi sınırlı olmayıp sonsuzdur; ve sen burada da hırslısın orada da hırslısın. Yani sen dünyanın süslerini toplamaya çalıştığın zaman dahi sana hırs derler; ve uhrevî sevaba çalışan olduğun zaman dahi sana yine hırs derler. İsmin ve hakikatin asla değişmez. Bu sebeple senin değerine noksan gelmez." Hırs senden bu hitabı işitince boyun eğerek ilim ve din yoluna yönelir. Bu surette sende faydalı ilimler ve güzel ahlaklar meydana gelir." [Bk. Tedbirat, s. 303] Bu beyitler câriye lisânından irşâda intikaldir. Ya'ni, bu dünyâda rûhun ve nefsin hisselerini ve haklarını kendilerine lâyıkıyla vermek ilme mütevakkıftır. Sen ise şundan bundan öğrendiğin yarım ilm ile üstâd olup iş görmeğe kalkıyorsun. Kâşki bu husûsta bir âlim-i kâmili rehber ittihâz edeydin de senin harîs bir kuş mesâbesinde olan nefsin hem bu dünyânın harmanında ih- ka ve infâk-ı 'iyâl gibi şerîatin getirdiği şeye muhalefet etmeni sana emretti. Ve sen dersin ki, farzet ki milyonlarca altın cem' ettin; sonun ölüm ve yaşadığın zamanlardaki nafakan dahi birkaç lokmadan ibâret değil mi? Bunları cem' için çektiğin meşakkat neye yarar? Ve dâr-ı âhiret hayırlı ve ekberdir; çünki dâr-ı bekādır; ve ondaki tecelliyât-ı cemâliyye dâr-ı dünyadaki gibi mahdûd olmayıp nâmütenâhîdir; ve sen burada da hırssın orada da hırssın. Ya'ni sen dünyânın müzahrafâtını toplamağa sa'yettiğin vakit dahi sana hırs derler; ve sevâb-ı uhrevîye sâî olduğun vakit dahi sana yine hırs derler. İsmin ve hakîkatin aslâ tebeddül etmez. Binâenaleyh senin kadrine noksan gelmez." Hırs senden bu hitâbı işitince inkıyâd ederek tarîk-ı ilme ve dîne teveccüh eder. Bu sûrette sende ulûm-i nâfia ve ahlâk-ı hasene hâsıl olur." [Bk. Tedbîrât, s. 303] 1403. O câriye gitmiş idi; dedi: "Ah ey hanım, sen ustayı yolladın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1403. O cariye gitmişti; dedi: "Ah ey hanım, sen ustayı yolladın." Yani, hanım cariyeyi sokağa yolladığı ve cariye de çıkıp gittiği zaman demişti ki: "Ah!.. Ey hanım, sen ustayı yanında tutmadın da yolladın ve yanından uzaklaştırdın!" Ya'ni, hanım câriyeyi sokağa yolladığı ve câriye de çıkıp gittiği vakit demişti ki: "Ah!.. ey hanım sen ustayı yanında tutmadın da yolladın ve yanından savdın!" 1404. "İşi ustasız yapmak istersin, câhilâne can oynatmak istersin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1404. "İşi ustasız yapmak istersin, câhilâne can oynatmak istersin." "Cân bâhten", can oynatmak, yani can feda etmek demektir. "Cân bâhten", can oynatmak, ya'ni can fedâ etmek demektir. 1405. "Ey benden bir ilmi nâ-tamâm olarak çalmış olan, sana ar geldi ki tuzağın hâlini benden sorasın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1405. "Ey benden eksik bir ilmi çalmış olan, tuzağın hâlini benden sorman sana ar geldi." 1406. "Kuş hem onun harmanından dâne toplasa idi, hem de ip onun boynuna düşmese idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1406. "Kuş hem onun harmanından tane toplasa idi, hem de ip onun boynuna düşmese idi." Bu beyitler, cariyenin dilinden irşada (doğru yolu göstermeye) geçiştir. Yani, bu dünyada ruhun ve nefsin hisselerini ve haklarını onlara layıkıyla vermek ilme bağlıdır. Sen ise şundan bundan öğrendiğin yarım bilgi ile üstat olup iş yapmaya kalkıyorsun. Keşke bu hususta kâmil bir âlimi (bilgisi tam olan bir bilgin) rehber edinseydin de senin hırslı bir kuş mesabesinde (derecesinde) olan nefsin hem bu dünyanın harmanında ihtiyacı kadar tane toplamış olurdu; hem de tuzağın ipi boynuna geçip tutulmaz ve helak olmazdı. Bu beyitler câriye lisânından irşâda intikaldir. Ya'ni, bu dünyâda rûhun ve nefsin hisselerini ve haklarını kendilerine lâyıkıyla vermek ilme mütevakkıftır. Sen ise şundan bundan öğrendiğin yarım ilm ile üstâd olup iş görmeğe kalkıyorsun. Kâşki bu husûsta bir âlim-i kâmili rehber ittihâz edeydin de senin harîs bir kuş mesâbesinde olan nefsin hem bu dünyânın harmanında ih- tiyacı mikdârı dâne toplamış olurdu; hem de tuzağın ipi boynuna geçip tutulmaz ve helâk olmaz idi. 1407. "Dâneyi pek az ye, bu kadar yama yapma! “Külû!"yu okuduğun vakit "Lâ tüsrifû!"yu da oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1407. Taneyi pek az ye, bu kadar yama yapma! "Yiyin!"i okuduğun zaman "İsraf etmeyin!"i de oku! Bu dünyanın nimetlerinden ve lezzetlerinden pek az faydalan! Beden elbisesine bu kadar yama yapma! Kur'ân-ı Kerîm'de "Külû!" yani "Yiyiniz!" emrini ve müsaadesini okuduğun zaman, "ve lâ-tüsrifû" "ve israf etmeyiniz!" (A'râf, 7/31) emrini de beraberce oku! Bu ayet-i kerîme bu cildin 582 numarasına denk gelen: ["Şimdi "Yiyin!" şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "İsraf etmeyin!" o, iffettir."] şerefli beytinde de geçti. Bu dünyânın ni'metlerinden ve lezzetlerinden pek az müntefi' ol! Cisim libâsına bu kadar yama yapma! Kur'ân-ı Kerîm'de "Külû!" ya'ni "Yiyiniz!" emir ve müsaadesini okuduğun vakit, "ve lâ-tüsrifü" "ve israf etmeyiniz!" (A'râf, 7/31) emrini de beraberce oku! Bu âyet-i kerîme bu cildin 582 numarasına müsâdif olan: ["İmdi "Külû!" şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "Lâ tüsrifû!" o, iffettir."] beyt-i şerîfinde de geçti. 1408. Hatta dâneyi yiyesin, tuzağa düşmeyesin! İlim ve kanaat bunu yapar vesselâm!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1408. Hatta taneyi yiyesin, tuzağa düşmeyesin! İlim ve kanaat bunu yapar vesselâm! "İlim"den kastedilen, şeriat ilmidir ve bu ilmin sonucu her şeyde orta yolu ve ölçüyü bulup ona kanaat etmektir. Yani, eğer sende şeriat ilmi bulunur ve bu ilim ile amel edip kanaat sahibi olursan, dünyanın mübah olan nimet ve lezzetinden faydalansan bile, tuzağa düşmezsin ve helak dahi olmazsın. "İlim"den murâd, ilm-i şerîattir ve bu ilmin netîcesi her şeyde hadd-i vasat ve i'tidâli bulup ona kanâat etmektir. Ya'ni, eğer sende ilm-i şerîat bulunur ve bu ilim ile âmil olup kanâat sahibi olur isen, dünyanın mubâh olan ni'met ve lezzetinden müstefid olsan bile, tuzağa düşmezsin ve helâk dahi olmazsın. 1409. Akıl dünyadan ni'met yer, gam yemez! Câhiller nedâmet içinde mahrûm kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1409. Akıl dünyadan nimet yer, gam yemez! Cahiller pişmanlık içinde mahrum kalmıştır. Akıllılar, ilimleri sebebiyle haramı ve helali bildikleri için dünyanın mübah olan nimetini yerler ve ölçülü sınırlar içinde olan mübah ise kalbe hiçbir şekilde gam vermez; fakat cahiller haramı ve helali ayırt edemediklerinden hesapsız yiyip içerler ve pişmanlık içinde de o nimetin devamından mahrum kalırlar. Örneğin mübah olan gıda ölçülü sınırı aşarsa, şeriaten haram olur. Çünkü israftır, ahiret âleminde pişmanlık sebebi olur ve uhrevî nimetlerden mahrumiyete yol açar. Nitekim ayet-i kerimede أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا (Güzel ve hoş şeylerinizi dünya hayatınızda tükettiniz) buyrulur. Akıller, ilimleri hasebiyle harâmı ve helâli bildikleri için dünyanın mubâh olan ni'metini yerler ve hadd-i i'tidal dâiresinde olan mubâh ise kalbe her vech ile gam vermez; fakat câhiller harâmı ve helâli fark edemediklerinden hesabsız yiyip içerler ve nedâmet içinde de o ni'metin devamından mahrûm kalırlar. Meselâ mubâh olan gıdâ hadd-i i'tidâli geçerse, şer'an harâm olur. Zîrâ israftır, âlem-i âhirette mûcib-i nedâmet olur ve niam-i uhreviyyeden mahrûmiyete sebeb olur. Nitekim âyet-i kerîmede أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا tiyacı mikdârı dâne toplamış olurdu; hem de tuzağın ipi boynuna geçip tutulmaz ve helâk olmaz idi. 1407. "Dâneyi pek az ye, bu kadar yama yapma! “Külû!"yu okuduğun vakit "Lâ tüsrifû!"yu da oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1407. Taneyi pek az ye, bu kadar yama yapma! "Yiyin!"i okuduğun zaman "İsraf etmeyin!"i de oku! Bu dünyanın nimetlerinden ve lezzetlerinden pek az faydalan! Beden elbisesine bu kadar yama yapma! Kur'ân-ı Kerîm'de "Külû!" yani "Yiyiniz!" emrini ve müsaadesini okuduğun zaman, "ve lâ-tüsrifû" "ve israf etmeyiniz!" (A'râf, 7/31) emrini de beraberce oku! Bu ayet-i kerîme bu cildin 582 numarasına denk gelen: ["Şimdi "Yiyin!" şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "İsraf etmeyin!" o, iffettir."] şerefli beytinde de geçti. Bu dünyânın ni'metlerinden ve lezzetlerinden pek az müntefi' ol! Cisim libâsına bu kadar yama yapma! Kur'ân-ı Kerîm'de "Külû!" ya'ni "Yiyiniz!" emir ve müsaadesini okuduğun vakit, "ve lâ-tüsrifü" "ve israf etmeyiniz!" (A'râf, 7/31) emrini de beraberce oku! Bu âyet-i kerîme bu cildin 582 numarasına müsâdif olan: ["İmdi "Külû!" şehvet tuzağından dolayıdır. Ondan sonra "Lâ tüsrifû!" o, iffettir."] beyt-i şerîfinde de geçti. 1408. Hatta dâneyi yiyesin, tuzağa düşmeyesin! İlim ve kanaat bunu yapar vesselâm!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1408. Hatta taneyi yiyesin, tuzağa düşmeyesin! İlim ve kanaat bunu yapar vesselâm! "İlim"den kastedilen, şeriat ilmidir ve bu ilmin sonucu her şeyde orta yolu ve ölçüyü bulup ona kanaat etmektir. Yani, eğer sende şeriat ilmi bulunur ve bu ilim ile amel edip kanaat sahibi olursan, dünyanın mübah olan nimet ve lezzetinden faydalansan bile, tuzağa düşmezsin ve helak dahi olmazsın. "İlim"den murâd, ilm-i şerîattir ve bu ilmin netîcesi her şeyde hadd-i vasat ve i'tidâli bulup ona kanâat etmektir. Ya'ni, eğer sende ilm-i şerîat bulunur ve bu ilim ile âmil olup kanâat sahibi olur isen, dünyanın mubâh olan ni'met ve lezzetinden müstefid olsan bile, tuzağa düşmezsin ve helâk dahi olmazsın. 1409. Akıl dünyadan ni'met yer, gam yemez! Câhiller nedâmet içinde mahrûm kalmıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1409. Akıl dünyadan nimet yer, gam yemez! Cahiller pişmanlık içinde mahrum kalmıştır. Akıllılar, ilimleri sebebiyle haramı ve helali bildikleri için dünyanın mübah olan nimetini yerler ve itidal sınırında olan mübah ise kalbe hiçbir şekilde gam vermez; fakat cahiller haramı ve helali ayırt edemediklerinden hesapsız yiyip içerler ve pişmanlık içinde de o nimetin devamından mahrum kalırlar. Örneğin mübah olan gıda itidal sınırını aşarsa, şeriaten haram olur. Çünkü israftır, ahiret âleminde pişmanlık sebebi olur ve uhrevî nimetlerden mahrumiyete sebep olur. Nasıl ki ayet-i kerimede "Siz dünya hayatınızda tayyibatınızı giderdiniz" (Ahkaf, 46/20) buyrulur. İkinci olarak, fazla yemek tıbben vücuda zarardır; ve mide ve bağırsak hastalıkları meydana getirir. Bu şekilde de pişmanlık sebebi olur ve lezzetin devamından mahrum kalır. Bir takım ilaçlara ve tedavilere muhtaç olur. Akıller, ilimleri hasebiyle harâmı ve helâli bildikleri için dünyanın mubâh olan ni'metini yerler ve hadd-i i'tidâl dâiresinde olan mubâh ise kalbe her vech ile gam vermez; fakat câhiller harâmı ve helâli fark edemediklerinden hesabsız yiyip içerler ve nedâmet içinde de o ni'metin devamından mahrûm kalırlar. Meselâ mubâh olan gıdâ hadd-i i'tidâli geçerse, şer'an harâm olur. Zîrâ israftır, âlem-i âhirette mûcib-i nedâmet olur ve niam-i uhreviyyeden mahrûmiyete sebeb olur. Nitekim âyet-i kerîmede أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا (Ahkaf, 46/20) ya'ni "Siz dünyâ hayatınızda tayyibâtınızı giderdiniz" buyrulur. Sâniyen fazla taâm tıbben vücûda zarardır; ve mi'de ve em'â hastalıkları vücûda getirir. Bu sûretle de mûcib-i nedâmet ve devâm-ı telezzüzden mahrûm olur. Birtakım ilaçlara ve tedâvîlere muhtaç olur. 1410. Tuzağın ipi onların boğazına düştüğü vakit, dâneyi yemek cümlesi üzerine harâm oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1410. Tuzağın ipi onların boğazına düştüğü zaman, taneyi yemek hepsine haram oldu. Aşırıya kaçmanın birtakım tuzakları vardır; bu tuzaklardan birinin ipi cahillerin boğazına takıldığı zaman, dünya nimetinden faydalanmak hepsine haram olur. Hadd-i i'tidâli tecavüz etmenin birtakım tuzakları vardır; bu tuzaklardan birinin ipi câhillerin boğazına takıldığı vakit, ni'met-i dünyâdan müstefid olmak hepsine harâm olur. 1411. Kuş tuzakta ne vakit dâneyi yer! Eğer tuzakta otlasa da dâne zehir gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1411. Kuş tuzakta ne zaman dâneyi yer! Eğer tuzakta otlasa da dâne zehir gibidir. Cahiller, tuzakta olan kuşa benzerler, kuş tuzakta dâneyi yiyemez. Eğer tuzakta yem yese bile o yediği yem kendisine zehir gibi gelir. Bu hâl tuzağa tutulduğunu bilen kuşun hâlidir. Câhiller, tuzakta olan kuşa benzerler, kuş tuzakta dâneyi yiyemez. Eğer tuzakta yem yese bile o yediği yem kendisine zehir gibi gelir. Bu hâl tuzağa tutulduğunu bilen kuşun hâlidir. 1412. Gāfil olan kuş, dünyâ tuzağında olan bu avâm gibi tuzaktan dâneyi yer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1412. Gafil olan kuş, dünya tuzağında olan bu avam gibi tuzaktan daneyi yer. Tuzağa tutulduğu hâlde tutulduğundan gafil olan kuş, helak olacağından habersiz olarak o tuzakta, gönül rahatlığıyla yemi yer. İşte bu dünya tuzağı içinde bulunan avam da, kendi akıbetlerinden habersiz olarak, tam bir huzur ve gönül rahatlığıyla yiyip içip gezerler. Tuzağa tutulduğu hâlde tutulduğundan gafil olan kuş, helâk olacağından bî-haber olarak o tuzakta, safâ-yı hâtır ile yemi yer. İşte bu dünyâ tuzağı içinde bulunan avâm dahi, kendi âkıbetlerinden bî-haber olarak, kemâl-i huzûr ile ve safâ-yı hâtır ile yiyip içip gezerler. 1413. Haberdâr olan akıllı kuşlar ise kendilerini dâneden sıkı bağlı yapmışlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1413. Haberdar olan akıllı kuşlar ise kendilerini daneden sıkı bağlı yapmışlardır. "Huşk-bend", sıkı bağlı ve sakınma anlamındadır. "Huşk-bend", Turan dilinde ahırda bağlamayıp sahraya salıverdikleri at anlamındadır (Şerh-i İmdadullah k.s.). Yani, tuzağa tutulduklarından haberdar olan akıllı kuşlar ise kendilerini yemden sıkı bağlamışlar ve daneden sakınmışlardır. (Ahkaf, 46/20) yani "Siz dünya hayatınızda güzel şeylerinizi tükettiniz" buyrulur. İkinci olarak, fazla yemek tıbben vücuda zararlıdır; ve mide ve bağırsak hastalıkları meydana getirir. Bu şekilde de pişmanlık sebebi olur ve sürekli lezzetlenmekten mahrum kalır. Bir takım ilaçlara ve tedavilere muhtaç olur. "Huşk-bend", sıkı bağlı ve ihtirâz ma'nâsınadır. "Huşk-bend", Tûran muhâveresinde ahırda bağlamayıp sahrâya salıverdikleri at ma'nâsınadır (Şerh-i İmdadullah k.s.). Ya'ni, tuzağa tutulduklarından haberdar olan akıllı kuşlar ise kendilerini yemden sıkı bağlamışlar ve dâneden ihtirâz etmişlerdir. (Ahkaf, 46/20) ya'ni "Siz dünyâ hayatınızda tayyibâtınızı giderdiniz" buyrulur. Sâniyen fazla taâm tıbben vücûda zarardır; ve mi'de ve em'â hastalıkları vücûda getirir. Bu sûretle de mûcib-i nedâmet ve devâm-ı telezzüzden mahrûm olur. Birtakım ilaçlara ve tedâvîlere muhtaç olur. 1410. Tuzağın ipi onların boğazına düştüğü vakit, dâneyi yemek cümlesi üzerine harâm oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1410. Tuzağın ipi onların boğazına düştüğü zaman, taneyi yemek hepsine haram oldu. Aşırıya kaçmanın birtakım tuzakları vardır; bu tuzaklardan birinin ipi cahillerin boğazına takıldığı zaman, dünya nimetinden faydalanmak hepsine haram olur. Hadd-i i'tidâli tecavüz etmenin birtakım tuzakları vardır; bu tuzaklardan birinin ipi câhillerin boğazına takıldığı vakit, ni'met-i dünyâdan müstefid olmak hepsine harâm olur. 1411. Kuş tuzakta ne vakit dâneyi yer! Eğer tuzakta otlasa da dâne zehir gibidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1411. Kuş tuzakta ne zaman dâneyi yer! Eğer tuzakta otlasa da dâne zehir gibidir. Cahiller, tuzakta olan kuşa benzerler, kuş tuzakta dâneyi yiyemez. Eğer tuzakta yem yese bile o yediği yem kendisine zehir gibi gelir. Bu hâl tuzağa tutulduğunu bilen kuşun hâlidir. Câhiller, tuzakta olan kuşa benzerler, kuş tuzakta dâneyi yiyemez. Eğer tuzakta yem yese bile o yediği yem kendisine zehir gibi gelir. Bu hâl tuzağa tutulduğunu bilen kuşun hâlidir. 1412. Gāfil olan kuş, dünya tuzağında olan bu avâm gibi tuzaktan dâneyi yer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1412. Gafil olan kuş, dünya tuzağında olan bu avam gibi tuzaktan daneyi yer. Tuzağa tutulduğu hâlde tutulduğundan gafil olan kuş, helak olacağından habersiz olarak o tuzakta, gönül rahatlığıyla yemi yer. İşte bu dünya tuzağı içinde bulunan avam da, kendi akıbetlerinden habersiz olarak, tam bir huzur ve gönül rahatlığıyla yiyip içip gezerler. Tuzağa tutulduğu hâlde tutulduğundan gafil olan kuş, helâk olacağından bî-haber olarak o tuzakta, safâ-yı hâtır ile yemi yer. İşte bu dünyâ tuzağı içinde bulunan avâm dahi, kendi âkıbetlerinden bî-haber olarak, kemâl-i huzûr ile ve safâ-yı hâtır ile yiyip içip gezerler. 1413. Haberdar olan akıllı kuşlar ise kendilerini dâneden sıkı bağlı yapmışlardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1413. Haberdar olan akıllı kuşlar ise kendilerini dâneden sıkı bağlı yapmışlardır. "Huşk-bend", sıkı bağlı ve sakınma anlamındadır. "Huşk-bend", Turan dilinde ahırda bağlamayıp sahraya salıverdikleri at anlamındadır (Şerh-i İmdadullah k.s.). Yani, tuzağa tutulduklarından haberdar olan akıllı kuşlar ise kendilerini yemden sıkı bağlamışlar ve dâneden sakınmışlardır. "Huşk-bend", sıkı bağlı ve ihtirâz ma'nâsınadır. "Huşk-bend", Tûran muhâveresinde ahırda bağlamayıp sahrâya salıverdikleri at ma'nâsınadır (Şerh-i İmdadullah k.s.). Ya'ni, tuzağa tutulduklarından haberdar olan akıllı kuşlar ise kendilerini yemden sıkı bağlamışlar ve dâneden ihtiraz etmişlerdir. 1414. Zîrâ tuzakta ve dânede zehirler vardır; kör olan o bir kuş ki tuzakta dâne istedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1414. Çünkü tuzakta ve yem tanesinde zehirler vardır; o kuş kördür ki tuzakta yem tanesi istedi. 1415. Tuzağın sahibi ahmakların başını kesti ve o tuzakları meclise çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1415. Tuzağın sahibi ahmakların başını kesti ve o tuzakları meclise çekti. Örneğin, tuzağa yakalanıp hiç çabalamadan ve ses çıkarmadan yem beklemekle meşgul olan kuşu tuzak sahibi görünce, onun başını keser ve etini de yiyecek yapar. Fakat tuzağa yakalandıktan sonra çabalayıp kaçmak ve kurtulmak derdinde olan ve yem yemeyip hoş ve türlü türlü seslerle öten kuşu, tuzak sahibi güzel kafeslere koyup misafir salonlarına asar. Bunun gibi dünya tuzağında yemek ve içmekle meşgul olup bedenini besleyen ve bu tuzaktan kurtulmak için Hak'a yalvarıp münâcât (içten yakarış) etmeyen kimseyi, bu tuzağın sahibi olan Yüce Allah, manevî helake maruz bırakır. Fakat zarif ve akıllı kuşlar hükmünde olan yüce peygamberler ve evliyalar, bu tuzağın manevî zehir taşıyan nimetlerine kulak asmayıp, türlü türlü münâcâtlar, tehlilât (Lâ ilâhe illallah zikri) ve tesbîhât (Sübhânallah zikri) yaparlar; Yüce Allah da onları yüce tecellilerinin (ilahi görünüşlerinin) gerçekleştiği meclislere ve makamlara çeker. Meselâ tuzağa tutulup hiç çabalamaksızın ve ses çıkarmaksızın yem beklemekle meşgül olan kuşu tuzak sahibi görünce, onun başını keser ve etini de gıda yapar. Fakat tuzağa tutulduktan sonra çabalayıp kaçmak ve kurtulmak kaydında olan ve yem yemeyip latîf ve türlü türlü seslerle öten kuşu, tuzak sahibi güzel kafeslere koyup misafir salonlarına asar. Bunun gibi dünyâ tuzağında yemek ve içmek ile meşgül olup cismini besleyen ve bu tuzaktan kurtulmak için Hakk'a yalvarıp münâcât etmeyen kimseyi, bu tuzağın sâhibi olan Hak Teâlâ hazretleri, helâk-i ma'nevîye ma'rûz kılar. Fakat zarîf ve akıllı kuşlar mesâbesinde olan enbiyâ ve evliyâ-yı kirâm hazarâtı, bu tuzağın zehr-i ma'nevîyi hâiz bulunan ni'metlerine kulak asmayıp, türlü türlü münâcât ve tehlilât ve tesbîhât yaparlar; ve Hak Teâlâ dahi onları tecelliyât-ı âliyesi vâki' olan meclislere ve mevtınlara çeker. 1416. Zîrâ onlardan et işe yarar; ve zariflerden na'ra ve nale ve hazîn sadâ gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1416. Çünkü onlardan et işe yarar; zariflerden ise feryat, inleme ve hüzünlü ses gelir. "Zîr ü zâr", hüzünlü ses anlamına gelir (Gıyâsü'l-Lügāt, Bahar-ı Acem ve Burhân). Yemek ve içmekle meşgul olup bedenlerini besleyen kuşların ancak işe yarayan etleri vardır. Onlarda başka bir şey ve meziyet yoktur; bu kuşlara benzeyen insanlardan da üreme ve maddiyatı imar etme gibi işler beklenir; onların ilahi özel meclislerde yerleri yoktur. Fakat zarif olan evliyanın feryatları, ağlamaları ve hüzünlü sesle yakarışları vardır. Bu sebeple ilahi özel mecliste onların Hak ile konuşmaları vardır. “Zîr ü zâr", âvâz-ı hazîn ma'nâsınadır (Gıyâsü'l-Lügāt, Bahar-ı Acem ve Burhân). Yemek ve içmekle meşgül olup cisimlerini besleyen kuşların ancak işe yarayan etleri vardır. Onlarda başka bir şey ve meziyet yoktur; ve bu kuşlara mümâsil olan insanlardan da tenâsül ve i'mâr-ı maddiyat gibi işler beklenir; onların mecâlis-i hâss-ı ilâhîde yerleri yoktur. Fakat zarîf olan evliyânın na'raları ve ağlamaları ve hazîn sadâ ile münâcâtları vardır. Binâenaleyh meclis-i hâss-ı ilâhîde onların Hak'la muhâtabaları vardır. 1417. Sonra câriye geldi kapının aralığından, hanımı eşeğin altında ölmüş gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1417. Sonra cariye, kapının aralığından geldi, hanımını eşeğin altında ölmüş gördü. 1414. Zîrâ tuzakta ve dânede zehirler vardır; kör olan o bir kuş ki tuzakta dâne istedi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1414. Çünkü tuzakta ve yem tanesinde zehirler vardır; o kuş kördür ki tuzakta yem tanesi istedi. 1415. Tuzağın sahibi ahmakların başını kesti ve o tuzakları meclise çekti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1415. Tuzağın sahibi ahmakların başını kesti ve o tuzakları meclise çekti. Örneğin, tuzağa yakalanıp hiç çabalamadan ve ses çıkarmadan yem beklemekle meşgul olan kuşu tuzak sahibi görünce, onun başını keser ve etini de yiyecek yapar. Fakat tuzağa yakalandıktan sonra çabalayıp kaçmak ve kurtulmak derdinde olan ve yem yemeyip hoş ve türlü türlü seslerle öten kuşu, tuzak sahibi güzel kafeslere koyup misafir salonlarına asar. Bunun gibi dünya tuzağında yemek ve içmekle meşgul olup bedenini besleyen ve bu tuzaktan kurtulmak için Hak'a yalvarıp münâcât (içten yakarış) etmeyen kimseyi, bu tuzağın sahibi olan Yüce Allah, manevî helake maruz bırakır. Fakat zarif ve akıllı kuşlar hükmünde olan yüce peygamberler ve evliyalar, bu tuzağın manevî zehir taşıyan nimetlerine kulak asmayıp, türlü türlü münâcâtlar, tehlilât (Lâ ilâhe illallah zikri) ve tesbîhât (Sübhânallah zikri) yaparlar; Yüce Allah da onları yüce tecellilerinin (ilahi görünüşlerinin) gerçekleştiği meclislere ve makamlara çeker. Meselâ tuzağa tutulup hiç çabalamaksızın ve ses çıkarmaksızın yem beklemekle meşgül olan kuşu tuzak sahibi görünce, onun başını keser ve etini de gıda yapar. Fakat tuzağa tutulduktan sonra çabalayıp kaçmak ve kurtulmak kaydında olan ve yem yemeyip latîf ve türlü türlü seslerle öten kuşu, tuzak sahibi güzel kafeslere koyup misafir salonlarına asar. Bunun gibi dünyâ tuzağında yemek ve içmek ile meşgül olup cismini besleyen ve bu tuzaktan kurtulmak için Hakk'a yalvarıp münâcât etmeyen kimseyi, bu tuzağın sâhibi olan Hak Teâlâ hazretleri, helâk-i ma'nevîye ma'rûz kılar. Fakat zarîf ve akıllı kuşlar mesâbesinde olan enbiyâ ve evliyâ-yı kirâm hazarâtı, bu tuzağın zehr-i ma'nevîyi hâiz bulunan ni'metlerine kulak asmayıp, türlü türlü münâcât ve tehlilât ve tesbîhât yaparlar; ve Hak Teâlâ dahi onları tecelliyât-ı âliyesi vâki' olan meclislere ve mevtınlara çeker. 1416. Zîrâ onlardan et işe yarar; ve zariflerden na'ra ve nâle ve hazîn sadâ gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1416. Çünkü onlardan et işe yarar; zariflerden ise feryat, inilti ve hüzünlü ses gelir. "Zîr ü zâr", hüzünlü ses anlamına gelir (Gıyâsü'l-Lügāt, Bahar-ı Acem ve Burhân). Yemek ve içmekle meşgul olup bedenlerini besleyen kuşların ancak işe yarayan etleri vardır. Onlarda başka bir şey ve meziyet yoktur; bu kuşlara benzeyen insanlardan da üreme ve maddiyatı imar etme gibi işler beklenir; onların ilahi özel meclislerde yerleri yoktur. Fakat zarif olan evliyanın feryatları, ağlamaları ve hüzünlü sesle münacatları (Allah'a yakarışları) vardır. Bu sebeple ilahi özel mecliste onların Hak ile muhataplıkları vardır. “Zîr ü zâr", âvâz-ı hazîn ma'nâsınadır (Gıyâsü'l-Lügāt, Bahar-ı Acem ve Burhân). Yemek ve içmekle meşgül olup cisimlerini besleyen kuşların ancak işe yarayan etleri vardır. Onlarda başka bir şey ve meziyet yoktur; ve bu kuşlara mümâsil olan insanlardan da tenâsül ve i'mâr-ı maddiyat gibi işler beklenir; onların mecâlis-i hâss-ı ilâhîde yerleri yoktur. Fakat zarîf olan evliyânın na'raları ve ağlamaları ve hazîn sadâ ile münâcâtları vardır. Binâenaleyh meclis-i hâss-ı ilâhîde onların Hak'la muhâtabaları vardır. 1417. Sonra câriye geldi kapının aralığından, hanımı eşeğin altında ölmüş gördü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1417. Sonra cariye, kapının aralığından geldi, hanımını eşeğin altında ölmüş gördü. 1418. Dedi: “Ey ahmak hanım, bu ne idi? Gerçi sana üstâdın bir nakş gösterdi.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1418. Dedi: “Ey ahmak hanım, bu neydi? Gerçi sana üstadın bir nakış gösterdi.” 1419. “Onun zâhirini gördün, onun sırrı senden gizli idi. Usta olmamış iken dükkân açtın.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1419. "Onun görünenini gördün, onun sırrı senden gizliydi. Usta olmamışken dükkân açtın." 1420. “Bal gibi ve pâlûze gibi zekeri gördün, ey harîs o kabağı niçin görmedin?”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1420. “Bal gibi ve palûze gibi zekeri gördün, ey hırslı kişi, o kabağı niçin görmedin?” 1421. “Yâhud, vaktâki eşeğin aşkında müstağrak oldun, o kabak senin nazarından gizli oldu.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1421. "Yahut, eşeğin aşkına dalıp gittiğin zaman, o kabak senin gözünden gizlendi." 1422. “Üstâddan sun'unun zâhirini gördün. Şâdın şâdı olarak üstâdlık tuttun.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1422. “Üstaddan sanatının görünen yüzünü gördün. Sevinçli bir şekilde üstâdlık tasladın.” Yani, o üstâdın sanatının görünen yüzünü gördün ve inceliklerine nüfuz etmedin. Böyle yüzeysel bir görüşle son derece sevinçli olarak üstâd oldum diye ortaya çıktın. İşte bu örneğe uygun olarak tarikatta bir şeyhe bağlanıp, gördüğü bir iki rüya ve hâl (manevi tecrübe) üzerine kendini mürşid (manevi rehber) olmuş zannıyla, halkı irşad etmeye (doğru yola yönlendirmeye) kalkanlar vardır ki, bunlar tarikatın ve Hak yolunun inceliklerini asla görmemişlerdir. Bu gibilerin sonuçları Allah korusun manevi helaktir. Nasıl ki cenâb-ı Pîr (Mevlânâ) sonraki beyitlerde açıklarlar: Ya'ni, o üstâdın sun'unun zâhirini gördün ve inceliklerine nüfûz etmedin. Böyle bir sathî görüş ile son derece mesrûr olarak üstâd oldum diye meydana çıktın. İşte bu misâle mutâbık olarak tarîkatte bir şeyhe intisâb edip, gördüğü bir iki rü'yâ ve hâlât üzerine kendini mürşid olmuş zannıyla, irşâd-ı halka kıyâm edenler vardır ki, bunlar tarîkatin ve Hak yolunun inceliklerini asla görmemişlerdir. Bu gibilerin netîceleri maâzallah helâk-i ma'nevîdir. Nitekim cenâb-ı Pîr âtîdeki beyitlerde îzâh buyururlar: 1423. Ey nice vukûfsuz riyâkâr ahmak vardır ki, mürîdlerin yolundan sûfun gayrını görmemiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1423. Ey nice bilgisiz, riyakâr ahmak vardır ki, müridlerin yolundan yünden yapılmış kaba elbiseden (sûf) başka bir şey görmemiştir. "Sûf", koyun yününden kaba bir şekilde dokunmuş aba demektir ki, dervişler ve fakirler giyerler. Yani, ne çok Hakk yolunun hâllerine vâkıf olmayan ve halka gösteriş yapan ahmaklar vardır ki, onlar, hâl adamlarının ve Allah dostlarının mesleklerinden görünen bir abadan ve kıyafetten başka bir şey görmemişlerdir. Onlar bu zâtların giydikleri elbiseyi ve başlarına koydukları külahı giyerek "Biz de Hakk yolundayız!" diyerek halkı aldatırlar ve başlarına birtakım safdilleri toplarlar. "Zerrâk", ikiyüzlülük ve riya sahibi demektir. “Sûf”, koyun yününden kaba bir sûrette nesc edilmiş abâ ki, dervişler ve fakîrler giyerler. Ya'ni, ne çok tarîk-ı Hakk'ın ahvâline vâkıf olmayan ve halka gösteriş yapan ahmaklar vardır ki, onlar, hâl adamlarının ve evliyâullahın mesleklerinden zâhirde bir abâdan ve kisveden başka bir şey görmemişlerdir. Onlar bu zevâtın giydikleri libâsı ve başlarına vaz' ettikleri külâhı giyerek “Biz de ehl-i Hak yolundayız!” diyerek halkı aldatırlar ve başlarına birtakım safdilleri toplarlar. “Zerrâk”, nifâk ve riyâ sâhibi demektir. 1418. Dedi: "Ey ahmak hanım, bu ne idi? Gerçi sana üstadın bir nakş gösterdi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1418. Dedi: "Ey ahmak hanım, bu neydi? Gerçi sana üstadın bir nakış gösterdi." 1419. "Onun zahirini gördün, onun sırrı senden gizli idi. Usta olmamış iken dükkân açtın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1419. "Onun görünen yüzünü gördün, onun sırrı senden gizliydi. Usta olmamışken dükkân açtın." 1420. "Bal gibi ve pâlûze gibi zekeri gördün, ey harîs o kabağı niçin görmedin?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1420. "Bal gibi ve pelte gibi erkeği gördün, ey hırslı, o kabağı niçin görmedin?" 1421. "Yahud, vaktāki eşeğin aşkında müstağrak oldun, o kabak senin nazarından gizli oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1421. "Yahut, eşeğin aşkına daldığın zaman, o kabak senin gözünden gizlendi." 1422. "Üstaddan sun'unun zahirini gördün. Şâdın şadı olarak üstadlık tuttun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1422. "Üstaddan sanatının görünen kısmını gördün. Sevinçli bir şekilde, sevinçli olarak üstatlık yaptın." Yani, o üstadın sanatının görünen kısmını gördün ve inceliklerine nüfuz etmedin. Böyle yüzeysel bir görüşle son derece sevinçli olarak üstat oldum diye ortaya çıktın. İşte bu örneğe uygun olarak tarikatta bir şeyhe intisap edip, gördüğü bir iki rüya ve hâl (manevi durumlar) üzerine kendini mürşit (manevi rehber) olmuş zannıyla, halkı irşada (doğru yola yönlendirmeye) kalkanlar vardır ki, bunlar tarikatın ve Hak yolunun inceliklerini asla görmemişlerdir. Bu gibilerin sonuçları Allah korusun manevi helaktir. Nasıl ki cenab-ı Pir (Mevlana) sonraki beyitlerde açıklarlar: Ya'ni, o üstâdın sun'unun zâhirini gördün ve inceliklerine nüfüz etmedin. Böyle bir sathî görüş ile son derece mesrûr olarak üstâd oldum diye meydâna çıktın. İşte bu misâle mutâbık olarak tarîkatte bir şeyhe intisâb edip, gördüğü bir iki rü'yâ ve hâlât üzerine kendini mürşid olmuş zannıyla, irşâd-ı halka kıyâm edenler vardır ki, bunlar tarîkatin ve Hak yolunun inceliklerini asla görmemişlerdir. Bu gibilerin netîceleri maâzallah helâk-i ma'nevîdir. Nitekim cenâb-ı Pîr âtîdeki beyitlerde îzâh buyururlar: 1423. Ey nice vukūfsuz riyakâr ahmak vardır ki, müridlerin yolundan sûfun gayrını görmemiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1423. Ey nice bilgisiz, riyakâr ahmak vardır ki, müridlerin yolundan sûfun dışındakini görmemiştir. "Sûf", koyun yününden kaba bir şekilde dokunmuş aba demektir ki, dervişler ve fakirler giyerler. Yani, ne çok Hakk yolunun hâllerine vakıf olmayan ve halka gösteriş yapan ahmaklar vardır ki, onlar, hâl ehli insanların ve Allah dostlarının mesleklerinden (yollarından) görünüşte bir abadan ve kıyafetten başka bir şey görmemişlerdir. Onlar bu zatların giydikleri elbiseyi ve başlarına koydukları külahı giyerek "Biz de Hak yolundayız!" diyerek halkı aldatırlar ve başlarına birtakım safdilleri toplarlar. "Zerrâk", ikiyüzlülük ve riya sahibi demektir. “Sûf", koyun yününden kaba bir sûrette nesc edilmiş abâ ki, dervişler ve fakîrler giyerler. Ya'ni, ne çok tarîk-ı Hakk'ın ahvâline vakıf olmayan ve halka gösteriş yapan ahmaklar vardır ki, onlar, hâl adamlarının ve evliyâullahın mesleklerinden zâhirde bir abâdan ve kisveden başka bir şey görmemişlerdir. Onlar bu zevâtın giydikleri libâsı ve başlarına vaz' ettikleri külâhı giyerek "Biz de ehl-i Hak yolundayız!" diyerek halkı aldatırlar ve başlarına birtakım safdilleri toplarlar. "Zerrâk", nifak ve riyâ sâhibi demektir. 1424. Ey nice küstahlar, azıcık ihtiraftan dolayı, şahlardan sözün ve öğünmenin gayrını öğrenmemiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1424. Ey nice küstahlar, azıcık ihtiraftan dolayı, şahlardan sözün ve öğünmenin gayrını öğrenmemiştir. "İhtirâf", sanat sahibi olmak demektir. "Güft", burada "söz"; ve "lâf", övünmek ve öğünmek, "şûh" (شوح) küstah ve edepsiz anlamındadır. Yani, Allah dostlarına meydana gelen bazı ilahi tecellilerin etkisi olmak üzere onların dillerinden bazı acayip sözler ve övünmeler ortaya çıkar. Örneğin Hz. Mansûr Hallâc "ene'l-Hak" yani "Ben Hakk'ım!" buyurdu; ve ariflerin sultanı Bâyezîd-i Bistâmî hazretleri سبحانی ما اعظم شانی yani, "Zâtımı tenzih ederim ki benim şanım yüce oldu!" ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri ليس في جبتى سوى الله yani "Benim cübbemin içinde Allah'tan başka yoktur." Ve Ebu'l-Hasen Harakanî hazretleri لو عرفتمونى لسجدتمونى yani "Eğer beni bilseydiniz, bana secde ederdiniz!" ve Hz. Pîr efendimiz این هیکل آدمست رو پوش ما قبله جمله سجدهایم yani “Bu âdemin heykeli ve sureti yüz örtüsüdür, biz bütün kıblelerin secdesiyiz" buyurdular. İşte birtakım edepsizler ve cüretkârlar bir tarikata intisap edip o tarikatın zahirine ilişkin bazı usuller görürler ve onların kıyafetlerini giyerler; sonra bu tarikat şahları olan Allah dostlarının bu gibi sözlerini taklit edip övünmeye başlarlar. Onların tarikatından öğrendikleri ancak bu gibi küstahça taklitlerdir. "İhtirâf", san'at sâhibi olmak demektir. "Güft", burada "söz"; ve "lâf", temeddüh etmek ve öğünmek, "şûh" (شوح) küstah ve bî-edeb ma'nâsınadır. Ya'ni, evliyâullaha vâki' olan ba'zi tecelliyât-ı ilâhiyyenin te'sîri olmak üzere onların lisanlarından ba'zı acîb sözler ve temeddühler sâdır olur. Meselâ Hz. Mansûr Hallâc "ene'l-Hak" ya'ni "Ben Hakk'ım!" buyurdu; ve sultânü'l-ârifin Bâyezîd-i Bistâmî hazretleri سبحانی ما اعظم شانی ya'ni, "Tenzîh ederim zâtımı ki benim şânım a'zam oldu!" ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri ليس في جبتى سوى الله ya'ni "Benim cübbemin içinde Allah'tan gayrı yoktur." Ve Ebu'l-Hasen Harakanî hazretleri لو عرفتمونى لسجدتمونى ya'ni "Eğer beni bilseniz, bana secde ederdiniz!" ve Hz. Pîr efendimiz این هیکل آدمست رو پوش ما قبله جمله سجدهایم ya'ni “Bu âdemin heykeli ve sûreti yüz örtüsüdür, biz bütün kıblelerin secdesiyiz" buyurdular. İşte birtakım bî-edebler ve cür'etkârlar bir tarîka intisâb edip o tarîkın zâhirine taalluk eden ba'zı usûller görürler ve onların kisvelerini giyerler; sonra bu tarîkat şâhları olan evliyâullahın bu gibi sözlerini taklîd edip temeddühe başlarlar. Onların tarîkından öğrendikleri ancak bu gibi küstâhâne taklîdlerdir. 1425. Her birinin elinde, "Ben Mûsa'yım!" diye asâ vardır; "Ben İsa'yım!" diye ahmaklar üzerine üfler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1425. Her birinin elinde, "Ben Mûsa'yım!" diye asa vardır; "Ben İsa'yım!" diye ahmaklar üzerine üfler. O riyakârlardan her birinin elinde bir asa vardır, der ki: "Ben Musa (a.s.)'ın sırrını taşıyorum; elimdeki asa ile harikalar göstermeye gücüm yeter; ve ben İsa (a.s.)'ın sırrını taşıyorum, Hak tarafından nefesim ile hastalar şifa bulur," diyerek başına toplanan birtakım ahmaklar üzerine üfler; ve o ahmaklar da onun sözlerine itimat edip, hayallerinde onu ilahi görevli olarak kabul ederler; ve hayal ve vehim (gerçek olmayan tahayyül), insanın vücudunda tasarruf sahibi olduğu için, onu rüyalarında hayallerine uygun bir halde görürler ve itimatları daha da artar. Bununla birlikte, Hakk yolunun özel özeti, ölmeden evvel ölmek ve kendi varlığından ve bütün masiva (Allah dışındaki her şey) sevgisinden geçmek olduğu halde, kendilerinde böyle bir halin zerresi bile gelişmediğinin farkına varmazlar. İşte ahmaklık böyle olur. O riyâkârlardan her birinin elinde bir asâ vardır, der ki: "Ben Mûsâ (aleyhi's-selâm)ın sırrını hâmilim; elimdeki asâ ile hârikalar ızhârına kādirim; ve ben Îsâ (aleyhi's-selâm)ın sırrını hâmilim, Hak tarafından nefesim ile hastalar şifa bulur", diyerek başına toplanan birtakım ahmaklar üzerine üfler; ve o ahmaklar da onun sözlerine i'timâd edip, hayallerinde onu me'mûr-i ilâhî olarak kabûl ederler; ve hayâl ve vehim, insanın vücudunda mutasarrıf olduğu için, onu rü'yâlarında hayallerine mutâbık bir hâlde görürler ve i'timâdları daha ziyâde olur. Maahâzâ tarîk-ı Hakk'ın hulâsa-i mahsûlü, ölmezden evvel ölmek ve kendi varlığından ve cümle mâsivâ muhabbetinden geçmek olduğu hâlde, kendilerinde böyle bir hâlin zerresi bile inkişaf etmediğinin farkına varmazlar. İşte hamâkat böyle olur. 1424. Ey nice küstahlar, azıcık ihtiraftan dolayı, şahlardan sözün ve öğünmenin gayrını öğrenmemiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1424. Ey nice küstahlar, azıcık ihtiraftan dolayı, şahlardan sözün ve öğünmenin gayrını öğrenmemiştir. "İhtirâf", sanat sahibi olmak demektir. "Güft", burada "söz"; ve "lâf", övünmek ve öğünmek, "şûh" (شوح) küstah ve edepsiz anlamındadır. Yani, Allah dostlarına meydana gelen bazı ilahi tecellilerin etkisi olmak üzere onların dillerinden bazı acayip sözler ve övünmeler ortaya çıkar. Örneğin Hz. Mansûr Hallâc "ene'l-Hak" yani "Ben Hakk'ım!" buyurdu; ve ariflerin sultanı Bâyezîd-i Bistâmî hazretleri سبحانی ما اعظم شانی yani, "Zâtımı tenzih ederim ki benim şanım yüce oldu!" ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri ليس في جبتى سوى الله yani "Benim cübbemin içinde Allah'tan başka yoktur." Ve Ebu'l-Hasen Harakanî hazretleri لو عرفتمونى لسجدتمونى yani "Eğer beni bilseydiniz, bana secde ederdiniz!" ve Hz. Pîr efendimiz این هیکل آدمست رو پوش ما قبله جمله سجدهایم yani “Bu âdemin heykeli ve sureti yüz örtüsüdür, biz bütün kıblelerin secdesiyiz" buyurdular. İşte birtakım edepsizler ve cüretkârlar bir tarikata intisap edip o tarikatın zahirine ilişkin bazı usuller görürler ve onların kıyafetlerini giyerler; sonra bu tarikat şahları olan Allah dostlarının bu gibi sözlerini taklit edip övünmeye başlarlar. Onların tarikatından öğrendikleri ancak bu gibi küstahça taklitlerdir. "İhtirâf", san'at sâhibi olmak demektir. "Güft", burada "söz"; ve "lâf", temeddüh etmek ve öğünmek, "şûh" (شوح) küstah ve bî-edeb ma'nâsınadır. Ya'ni, evliyâullaha vâki' olan ba'zi tecelliyât-ı ilâhiyyenin te'sîri olmak üzere onların lisanlarından ba'zı acîb sözler ve temeddühler sâdır olur. Meselâ Hz. Mansûr Hallâc "ene'l-Hak" ya'ni "Ben Hakk'ım!" buyurdu; ve sultânü'l-ârifin Bâyezîd-i Bistâmî hazretleri سبحانی ما اعظم شانی ya'ni, "Tenzîh ederim zâtımı ki benim şânım a'zam oldu!" ve Cüneyd-i Bağdâdî hazretleri ليس في جبتى سوى الله ya'ni "Benim cübbemin içinde Allah'tan gayrı yoktur." Ve Ebu'l-Hasen Harakanî hazretleri لو عرفتمونى لسجدتمونى ya'ni "Eğer beni bilseniz, bana secde ederdiniz!" ve Hz. Pîr efendimiz این هیکل آدمست رو پوش ما قبله جمله سجدهایم ya'ni “Bu âdemin heykeli ve sûreti yüz örtüsüdür, biz bütün kıblelerin secdesiyiz" buyurdular. İşte birtakım bî-edebler ve cür'etkârlar bir tarîka intisâb edip o tarîkın zâhirine taalluk eden ba'zı usûller görürler ve onların kisvelerini giyerler; sonra bu tarîkat şâhları olan evliyâullahın bu gibi sözlerini taklîd edip temeddühe başlarlar. Onların tarîkından öğrendikleri ancak bu gibi küstâhâne taklîdlerdir. 1425. Her birinin elinde, "Ben Mûsa'yım!" diye asâ vardır; "Ben İsa'yım!" diye ahmaklar üzerine üfler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1425. Her birinin elinde, "Ben Mûsa'yım!" diye asa vardır; "Ben İsa'yım!" diye ahmaklar üzerine üfler. O riyakârlardan her birinin elinde bir asa vardır, der ki: "Ben Musa (a.s.)'ın sırrını taşıyorum; elimdeki asa ile harikalar göstermeye gücüm yeter; ve ben İsa (a.s.)'ın sırrını taşıyorum, Hak tarafından nefesim ile hastalar şifa bulur," diyerek başına toplanan birtakım ahmaklar üzerine üfler; ve o ahmaklar da onun sözlerine itimat edip, hayallerinde onu ilahi görevli olarak kabul ederler; ve hayal ve vehim (gerçek olmayan tahayyül), insanın vücudunda tasarruf sahibi olduğu için, onu rüyalarında hayallerine uygun bir halde görürler ve itimatları daha da artar. Bununla birlikte, Hakk yolunun özel özeti, ölmeden evvel ölmek ve kendi varlığından ve bütün masiva (Allah dışındaki her şey) sevgisinden geçmek olduğu halde, kendilerinde böyle bir halin zerresi bile gelişmediğinin farkına varmazlar. İşte ahmaklık böyle olur. O riyâkârlardan her birinin elinde bir asâ vardır, der ki: "Ben Mûsâ (aleyhi's-selâm)ın sırrını hâmilim; elimdeki asâ ile hârikalar ızhârına kādirim; ve ben Îsâ (aleyhi's-selâm)ın sırrını hâmilim, Hak tarafından nefesim ile hastalar şifa bulur", diyerek başına toplanan birtakım ahmaklar üzerine üfler; ve o ahmaklar da onun sözlerine i'timâd edip, hayallerinde onu me'mûr-i ilâhî olarak kabûl ederler; ve hayâl ve vehim, insanın vücudunda mutasarrıf olduğu için, onu rü'yâlarında hayallerine mutâbık bir hâlde görürler ve i'timâdları daha ziyâde olur. Maahâzâ tarîk-ı Hakk'ın hulâsa-i mahsûlü, ölmezden evvel ölmek ve kendi varlığından ve cümle mâsivâ muhabbetinden geçmek olduğu hâlde, kendilerinde böyle bir hâlin zerresi bile inkişaf etmediğinin farkına varmazlar. İşte hamâkat böyle olur. 1426. Âh o bir günden ki, imtihan taşı senden sâdıkların sıdkını açık ister!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1426. Ah o bir günden ki, imtihan taşı senden sadıkların doğruluğunu açıkça ister! Yani, ey riyakâr iddiacı, hileye müsait olan bu dünyada sen halkı aldatabilirsin, ya batınların ortaya çıktığı kıyamet gününde ne yapacaksın? O ahiret yeri asla halkın aldanmasına müsait bir yer değildir. Ah bir günden ki, imtihan taşı olan ölüm senden sadıkların doğruluğunu apaçık bir şekilde ister. Bu beyitte bir anlam yönü daha vardır: Yani, ey riyakâr, sen bir müddet bu dünyada halkı aldatıp kâmil olma iddiasında bulunabilirsin; fakat yine bu dünya hayatında bir gün gelir ki, senin batınını açığa çıkaracak bir hadise meydana gelir; ve Yüce Allah bu hadiseyi bir imtihan taşı ve bir mihenk taşı olmak üzere ortaya çıkarır. O zaman kötü olan halin ortaya çıktığı vakit, aldattığın kimselerin karşısında zelil olursun. Ya'ni, ey riyâkâr olan müddeî, tezvir-e müsâid olan bu dünyâda sen halkı aldatabilirsin, ya bâtınların zâhir olduğu yevm-i kıyâmette ne yapacaksın? O mevtın-ı âhiret aslâ halkın aldanmasına müsâid bir mevtın değildir. Âh bir günden ki, imtihan taşı olan ölüm senden sâdıkların sıdkını apaçık bir sûret-te ister. Bu beyitte bir vech-i ma’nâ daha vardır: Ya’ni, ey riyâkâr sen bir müddet bu dünyâda halkı aldatıp kâmillik da’vâsında bulunabilirsin; fakat yi-ne bu hayât-ı dünyeviyyende bir gün gelir ki, senin bâtınını zâhire çıkaracak bir hâdise vâki’ olur; ve Hak Teâlâ bu hâdiseyi bir imtihan taşı ve bir mihekk [=mihenk] taşı olmak üzere izhâr eder. O zaman kötü olan hâlin zâhir oldu-ğu vakit, aldattığın kimselerin muvâcehesinde zelîl olursun. 1427. Nihâyet bâkîyi üstâddan sor, bu harîsler hep kör ve sağırdırlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1427. Sonunda kalanı ustadan sor, bu hırslılar hep kör ve sağırdırlar. "Hurs", "ahres" kelimesinin çoğuludur, "sağırlar" demektir. Yani, ey seyr ü sülûkünü (tasavvuf yolculuğunu) yarıda bırakıp mürşitlik iddiasına kalkışmış ve nefsanî hırsından dolayı halkı aldatmış olan kimse, tarikat ilminde sana meçhul kalan kalanı kâmil ustadan sor, utanma! Fakat ne çare ki nefislerinin enaniyetlerine kapılmış olan bu hırslılar hep kör ve sağırdırlar ve bunların kulaklarına bin delil ile takip ettikleri yolun yanlışlığı gösterilip ispat olunsa işitmezler ve görmezler. “Hurs”, “ahres”in cem’idir, “sağırlar” demektir. Ya’ni, ey sülûkünü yarıda bırakıp mürşidlik da’vâsına kıyâm etmiş ve hırs-ı nefsânîsinden dolayı halkı aldatmış olan kimse, ilm-i tarîkatte sence mechûl kalan bâkîyi üstâd-ı kâmil-den sor, utanma! Fakat ne çâre ki nefislerinin enâniyetlerine kapılmış olan bu harîsler hep kör ve sağırdırlar ve bunların kulaklarına bin delîl ile ta’kîb ettik-leri yolun sekâmeti gösterilip isbât olunsa işitmezler ve görmezler. 1428. Hepsini istedin, hepsinden geri kaldın. Bu ahmak sürüsü kurtların avıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1428. Hepsini istedin, hepsinden geri kaldın. Bu ahmak sürüsü kurtların avıdır. Ey iddiacı, düzenbaz kişi, sen halkı doğru yola iletmeye kalkışmakla, Allah dostlarının bütün mertebelerini ve makamlarını istedin; buna rağmen bu hâlinle hiçbirine ulaşamadın ve hepsinden geri kaldın. Ancak başına birtakım ahmakları toplayabildin. Akıllı kişiler senin hâlini anlayıp sana avlanmadılar; zaten bu ahmak sürüsü sizin gibi kurtların avıdır. O biçareler sizin elinizde manevî bir helak içindedirler. Ey müddeî müzevvir, sen halkı irşâda kıyâm etmekle, evliyâullâhın bilcüm-le merâtib ve makâmâtını istedin; maahâzâ bu hâlin ile hiçbirisine nâil olama-dın ve hepsinden geri kaldın. Ancak başına birtakım ahmakları toplayabildin. Âkıller senin hâlini teferrüs edip sana avlanmadılar; zâten bu ahmak sürüsü si-zin gibi kurtların avıdır. O bîçâreler sizin elinizde helâk-i ma’nevî içindedirler. 1429. Bir sûreti işitip, kendi sözünden habersiz olan tûtîler gibi, tercümân oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1429. Bir sureti işitip, kendi sözünden habersiz olan papağanlar gibi, tercüman oldu. Yani, ey iddiacı, Hakk'ın velilerinin sözlerini işitip, papağan kuşu gibi anlamından habersiz olarak, ahmaklar sürüsüne nakledersin. O ahmaklar dahi, Ya’ni, ey müddeî, evliyâ-yı Hakk’ın sözlerini işitip, tûtî kuşu gibi ma’nâ-sından bî-haber olarak, ahmaklar sürüsüne nakl edersin. O ahmaklar dahi, 1426. Ah o bir günden ki, imtihan taşı senden sâdıkların sıdkını açık ister!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1426. Ah o bir günden ki, imtihan taşı senden sadıkların doğruluğunu açıkça ister! Yani, ey riyakâr iddiacı, hileye elverişli olan bu dünyada sen insanları aldatabilirsin, ya bâtınların (iç yüzlerin) ortaya çıktığı kıyamet gününde ne yapacaksın? O ahiret yeri asla insanların aldanmasına elverişli bir yer değildir. Ah bir günden ki, imtihan taşı olan ölüm senden sadıkların doğruluğunu apaçık bir şekilde ister. Bu beyitte bir anlam yönü daha vardır: Yani, ey riyakâr, sen bir müddet bu dünyada insanları aldatıp kâmil (olgun) olma iddiasında bulunabilirsin; fakat yine bu dünya hayatında bir gün gelir ki, senin iç yüzünü ortaya çıkaracak bir olay meydana gelir; ve Yüce Allah bu olayı bir imtihan taşı ve bir mihenk taşı olmak üzere açığa çıkarır. O zaman kötü olan hâlin ortaya çıktığı vakit, aldattığın kimselerin karşısında zelil olursun. Ya'ni, ey riyâkâr olan müddeî, tezvîre müsaid olan bu dünyâda sen halkı aldatabilirsin, ya bâtınların zahir olduğu yevm-i kıyâmette ne yapacaksın? O mevtın-ı âhiret aslâ halkın aldanmasına müsâid bir mevtın değildir. Ah bir günden ki, imtihan taşı olan ölüm senden sâdıkların sıdkını apaçık bir sûret-te ister. Bu beyitte bir vech-i ma'nâ daha vardır: Ya'ni, ey riyâkâr sen bir müddet bu dünyâda halkı aldatıp kâmillik da'vâsında bulunabilirsin; fakat yi-ne bu hayât-ı dünyeviyyende bir gün gelir ki, senin bâtınını zâhire çıkaracak bir hadise vâki' olur; ve Hak Teâlâ bu hadiseyi bir imtihan taşı ve bir mihekk [=mihenk] taşı olmak üzere ızhâr eder. O zaman kötü olan hâlin zâhir oldu-ğu vakit, aldattığın kimselerin muvâcehesinde zelîl olursun. 1427. Nihayet bâkîyi üstaddan sor, bu harîsler hep kör ve sağırdırlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1427. Sonunda kalıcı olanı ustadan sor, bu hırslılar hep kör ve sağırdırlar. "Hurs", "ahres" kelimesinin çoğuludur, "sağırlar" demektir. Yani, ey seyr-ü sülûkünü (tasavvuf yolculuğunu) yarıda bırakıp mürşitlik iddiasına kalkışmış ve nefsanî hırsından dolayı halkı aldatmış olan kimse, tarikat ilminde senin için meçhul kalan kalıcı olanı kâmil (olgun) ustadan sor, utanma! Fakat ne çare ki nefislerinin enaniyetlerine (benliklerine) kapılmış olan bu hırslılar hep kör ve sağırdırlar ve bunların kulaklarına bin delil ile takip ettikleri yolun sakatlığı gösterilip ispat olunsa işitmezler ve görmezler. "Hurs", "ahres"in cem'idir, "sağırlar" demektir. Ya'ni, ey sülükünü yarıda bırakıp mürşidlik da'vâsına kıyâm etmiş ve hırs-ı nefsânîsinden dolayı halkı aldatmış olan kimse, ilm-i tarîkatte sence mechûl kalan bâkîyi üstâd-ı kâmil-den sor, utanma! Fakat ne çâre ki nefislerinin enâniyetlerine kapılmış olan bu harîsler hep kör ve sağırdırlar ve bunların kulaklarına bin delîl ile ta'kîb ettik-leri yolun sekāmeti gösterilip isbât olunsa işitmezler ve görmezler. 1428. Hepsini istedin, hepsinden geri kaldın. Bu ahmak sürüsü kurtların avıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1428. Hepsini istedin, hepsinden geri kaldın. Bu ahmak sürüsü kurtların avıdır. Ey iddiacı, düzenbaz kişi, sen halkı doğru yola iletmeye kalkışmakla, Allah dostlarının bütün mertebelerini ve makamlarını istedin; buna rağmen bu hâlinle hiçbirine ulaşamadın ve hepsinden geri kaldın. Ancak başına birtakım ahmakları toplayabildin. Akıllı kişiler senin hâlini anlayıp sana avlanmadılar; zaten bu ahmak sürüsü sizin gibi kurtların avıdır. O biçareler sizin elinizde manevî bir helak içindedirler. Ey müddeî müzevvir, sen halkı irşâda kıyâm etmekle, evliyâullâhın bilcüm-le merâtib ve makāmâtını istedin; maahâzâ bu hâlin ile hiçbirisine nâil olama-dın ve hepsinden geri kaldın. Ancak başına birtakım ahmakları toplayabildin. Akıller senin hâlini teferrüs edip sana avlanmadılar; zâten bu ahmak sürüsü si-zin gibi kurtların avıdır. O bîçâreler sizin elinizde helâk-i ma'nevî içindedirler. 1429. Bir sûreti işitip, kendi sözünden habersiz olan tûtîler gibi, tercüman oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1429. Bir sureti işitip, kendi sözünden habersiz olan papağanlar gibi, tercüman oldu. Yani, ey iddia sahibi, Hakk'ın evliyasının sözlerini işitip, papağan kuşu gibi anlamından habersiz olarak, ahmaklar sürüsüne nakledersin. O ahmaklar da, "Aman efendim, ne ince sözler söylüyor!" diye hayran olurlar. Nitekim birinci cildin 324 numarasına denk gelen şerefli beyitte: ["Alçak olan adam, bir selim üzerine o efsundan okumak için, dervişlerin kelamını çalar."] buyurmuştu. تمثيل تلقين شيخ مريدان را و پیغمبران امت را که ایشان طاقت تلقین حق ندارند و با حق الفت ندارند چنان که طوطی با صورت آدمی الفت ندارد که از و تلقین تواند گرفت . حق تعالی شیخ را چون آیینه در پیش مرید همچو طوطی دارد و از پس آیینه تلقین می کند لا تُحَرِّكَ بِهِ لِسَانَكَ إِنْ هُوَ إِلا وَحْيٌ يُوحَى . اينست ابتداء مسئله بی منتها چنان که منقار جنبانیدن طوطی اندرون آیینه که خیالش میخوانی بی اختیار و تصرف اوست که عکس خواندن طوطئ بیرونیست که متعلمست نه عکس آن معلم که پس آیینه است و لکن خواندن طوطئ بیرونی تصرف آن معلمست پس این مثال آمد نه مثل . Şeyhin müridlerine ve peygamberlerin ümmete telkinlerinin (öğretilerinin) temsilidir ki, Hakk'ın telkinine onlarda güç yoktur ve Hak ile ülfetleri (yakınlıkları) yoktur. Nitekim papağanın insanın sureti ile ülfeti yoktur ki, ondan telkin alabilsin! Yüce Allah papağan gibi olan müridin önünde şeyhi ayna gibi tutar ve aynanın arkasından telkin eder. Dilini öğretmenden evvel hareket ettirme! O ancak vahyolunan bir vahiydir. Sonsuz meselenin başlangıcı budur. Nitekim aynanın içinde papağanın gagasını kımıldatması ki, ona hayal tabir edersin, onun iradesi ve tasarrufu olmaksızındır. Zira harici olan papağanın çağırmasının aksidir ki öğrenendir. Aynanın arkasında olan o öğretmenin aksi değildir. Velakin harici olan papağanın okuması o öğretmenin tarifidir. Şimdi bu misil değil misal olarak geldi. Şerefli şerhte Kıyamet Suresi'nde vaki' olan "فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ" (Kıyâme, 75/16-17) yani "Ey Resulüm, sana Kur'an vahyi tamam olmazdan evvel onun alınması ve ezberlenmesi için acele edip dilini hareket ettirme ki, o Kur'an'ı kalbinde toplamak ve okunuşunu dilinde ispat etmek bizim üzerimizedir. Biz sana Kur'an'ı Cibril diliyle okuduğumuzda sen ona uyup tekrar eyle, ta ki zihninde karar bulsun." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Ve "إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى" (Necm, 53/4) yani "Peygamberin kelamı Yüce Allah'tan vahyolunan bir vahiydir." ayet-i kerimesi dahi Necm Suresi'nde vaki'dir. Yani şeyhin müridlerine olan hakikatleri telkini, peygamberlerin ümmetlerine vaki' olan telkinlerine benzer. Zira ehl-i hicap (perde ehli, hakikatten gafil olanlar) hakikatleri doğrudan doğruya Yüce Allah hazretlerinden alamazlar. Çünkü onların adetleri ve alıştıkları hal, Hakk'a yönelmek değil, halka yönelmektir; ve onlar oluş ve bozuluş âleminin hükümlerinde boğulmuşlardır. Bu hal, papağan kuşuna vaki' olan öğretime benzer. Zira papağan kuşuna kelime öğretmek için, onun karşısına bir ayna koyarlar. Kuş aynada kendisini görür ve aynanın arkasına da öğretmen olan adam geçer, oradan söylemeye başlar. Kuş aynadaki hayalin söylediğini zannedip ona takliden o sözleri öğrenir ve söylemeye başlar. Fakat söylediği sözlerin anlamını bilmez. Gerçi kuş, o sözleri hayalden öğrenir ve hayalin ise asla iradesi ve tasarrufu yoktur. Tasarruf ve irade, ayna arkasındaki öğretmeninindir. Bundan anlaşılır ki gerek peygamberlerin ve gerek onların varisleri olan insân-ı kâmillerin izafî varlıkları, ayna mesabesinde olan bu şehadet âlemi (görünen âlem) içinde hayal hükmündedir. Papağan kuşu mesabesinde ve ehl-i hicap olan insanlar, suret itibarıyla kendi cinslerinden bulunan bu zatlardan bu şehadet mertebesi aynasının arkasında bulunan Hak'tan öğrenirler. Buna göre ey mürid, bu zatlardan vaki' olan telkinleri alırken zapt etmek için acele etme! Zira o telkinler onlara vahyolunan Hakk'ın bir vahyidir. Cenab-ı Pir efendimiz zayıf idrakli kimselerin itirazlarına mahal kalmamak üzere bu beyanatın misil değil, misal olduğunu beyan buyururlar. Zira misalde ayniyet (tıpatıp aynı olma) yoktur, aksine bir veçhile (yönüyle) benzerlik vardır. Ya'ni, ey müddeî, evliyâ-yı Hakk'ın sözlerini işitip, tûtî kuşu gibi ma'nâ-sından bî-haber olarak, ahmaklar sürüsüne nakl edersin. O ahmaklar dahi, "Aman efendim, ne ince sözler söylüyor!" diye hayran olurlar. Nitekim I. cildin 324 numarasına müsâdif olan beyt-i şerîfte: ["Alçak olan adam, bir selîm üzerine o efsûndan okumak için, dervişlerin kelâmını çalar."] buyurmuş idi. تمثيل تلقين شيخ مريدان را و پیغمبران امت را که ایشان طاقت تلقین حق ندارند و با حق الفت ندارند چنان که طوطی با صورت آدمی الفت ندارد که از و تلقین تواند گرفت . حق تعالی شیخ را چون آیینه در پیش مرید همچو طوطی دارد و از پس آیینه تلقین می کند لا تُحَرِّكَ بِهِ لِسَانَكَ إِنْ هُوَ إِلا وَحْيٌ يُوحَى . اينست ابتداء مسئله بی منتها چنان که منقار جنبانیدن طوطی اندرون آیینه که خیالش میخوانی بی اختیار و تصرف اوست که عکس خواندن طوطئ بیرونیست که متعلمست نه عکس آن معلم که پس آیینه است و لکن خواندن طوطئ بیرونی تصرف آن معلمست پس این مثال آمد نه مثل . Şeyhin mürîdlerine ve peygamberlerin ümmete telkînlerinin temsîlidir ki, Hakk'ın telkînine onlarda tâkat yoktur ve Hak ile ülfetleri yoktur. Nitekim tûtînin âdemînin sûreti ile ülfeti yoktur ki, ondan telkîn alabilsin! Hak Teâlâ tûtî gibi olan mürîdin önünde şeyhi âyîne gibi tutar ve âyînenin arkasından telkîn eder. Lisânını muallimden evvel tahrîk etme! O ancak vahy olunan bir vahydir. Müntehâsız mes'elenin ibtidâşı budur. Nitekim âyînenin içinde tûtînin gagasını kımıldatması ki, ona hayâl ta'bîr edersin, onun ihtiyârı ve tasarrufu olmaksızındır. Zîrâ hâricî olan tutînin çağırmasının aksidir ki müteallimdir. Ayînenin arkasında olan o muallimin aksi değildir. Velâkin hâricî olan tûtînin okuması o muallimin ta'rîfidir. İmdi bu misil değil misâl olarak geldi. Sürh-ı şerîfte sûre-i Kıyamet'te vaki" فاذا قراناه فاتبع قُرآنَهُ لَا تُحَرِّكَ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ علينا جمعه وقرآنه (Kiyâme, 75/16-17) ya'ni "Éy resûlüm sana Kur'ân vahyi ta- "Aman efendim, ne ince sözler söylüyor!" diye hayran olurlar. Nitekim I. cildin 324 numarasına müsâdif olan beyt-i şerîfte: ["Alçak olan adam, bir selîm üzerine o efsûndan okumak için, dervişlerin kelâmını çalar."] buyurmuş idi. تمثيل تلقين شيخ مريدان را و پیغمبران امت را که ایشان طاقت تلقین حق ندارند و با حق الفت ندارند چنان که طوطی با صورت آدمی الفت ندارد که از و تلقین تواند گرفت . حق تعالی شیخ را چون آیینه در پیش مرید همچو طوطی دارد و از پس آیینه تلقین می کند لا تُحَرِّكَ بِهِ لِسَانَكَ إِنْ هُوَ إِلا وَحْيٌ يُوحَى . اينست ابتداء مسئله بی منتها چنان که منقار جنبانیدن طوطی اندرون آیینه که خیالش میخوانی بی اختیار و تصرف اوست که عکس خواندن طوطئ بیرونیست که متعلمست نه عکس آن معلم که پس آیینه است و لکن خواندن طوطئ بیرونی تصرف آن معلمست پس این مثال آمد نه مثل . Şeyhin mürîdlerine ve peygamberlerin ümmete telkînlerinin temsîlidir ki, Hakk'ın telkînine onlarda tâkat yoktur ve Hak ile ülfetleri yoktur. Nitekim tûtînin âdemînin sûreti ile ülfeti yoktur ki, ondan telkîn alabilsin! Hak Teâlâ tûtî gibi olan mürîdin önünde şeyhi âyîne gibi tutar ve âyînenin arkasından telkîn eder. Lisânını muallimden evvel tahrîk etme! O ancak vahy olunan bir vahydir. Müntehâsız mes'elenin ibtidâşı budur. Nitekim âyînenin içinde tûtînin gagasını kımıldatması ki, ona hayâl ta'bîr edersin, onun ihtiyârı ve tasarrufu olmaksızındır. Zîrâ hâricî olan tutînin çağırmasının aksidir ki müteallimdir. Ayînenin arkasında olan o muallimin aksi değildir. Velâkin hâricî olan tûtînin okuması o muallimin ta'rîfidir. İmdi bu misil değil misâl olarak geldi. Sürh-ı şerîfte sûre-i Kıyamet'te vaki' فاذا قراناه فاتبع قُرآنَهُ لَا تُحَرِّكَ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ علينا جمعه وقرآنه )Kıyâme, 75/16-17) ya'ni "Éy resûlüm sana Kur'ân vahyi ta- mâm olmazdan evvel onun ahzi ve hıfzı için acele edip lisânını tahrîk etme ki, o Kur'ân'ı kalbinde cem' ve kırâatini lisânında isbât etmekliğin bizim uhdemizdedir. Biz sana Kur'ân'ı Cibrîl lisânıyla kırâat ettiğimizde sen ona ittibâ' edip tekrar eyle, tâ ki zihninde karâr bulsun." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ve إن هو إلا وحي يوحى (Necm, 53/4) ya'ni "Peygamberin kelâmı Allah Teâlâ'dan vahy olunan bir vahiydir." âyet-i kerîmesi dahi Ve'n-Necm sûresinde vâki'dir. Ya'ni şeyhin müridlerine olan telkîn-i hakāyıkı, peygamberlerin ümmetlerine vâki' olan telkînlerine benzer. Zîrâ ehl-i hicâb hakāyıkı doğrudan doğruya Hak Teâlâ hazretlerinden alamazlar. Çünki onların âdetleri ve alıştıkları hâl, Hakk'a teveccüh değil, halka teveccühtür; ve onlar âlem-i kesâfetin ahkâmında müstağraktırlar. Bu hâl, tûtî kuşuna vâki' olan ta'lîme benzer. Zîrâ tûtî kuşuna ta'lîm-i kelime için, onun karşısına bir ayna koyarlar. Kuş aynada kendisini görür ve aynanın arkasına da muallim olan adam geçer, oradan söylemeğe başlar. Kuş aynadaki hayâlin söylediğini zannedip ona taklîden o sözleri öğrenir ve söylemeğe başlar. Fakat söylediği sözlerin ma'nâsını bilmez. Gerçi kuş, o sözleri hayâlden öğrenir ve hayâlin ise aslâ irâde ve tasarrufu yoktur. Tasarruf ve irâde, ayna arkasındaki muallimindir. Bundan anlaşılır ki gerek peygamberlerin ve gerek onların vârisleri olan insân-ı kâmillerin vücûd-i izâfileri, ayna mesâbesinde olan bu âlem-i şehadet içinde hayâl hükmündedir. Tûtî kuşu mesâbesinde ve ehl-i hicâb olan insanlar, sûret i'tibariyle kendi cinslerinden bulunan bu zevâttan bu mertebe-i şehadet aynasının arkasında bulunan Hak'tan taallüm ederler. Binâenaleyh ey mürid, bu zevâttan vâki' olan telkînâtı alırken zabt için acele etme! Zîrâ o telkînât onlara vahy olunan Hakk'ın bir vahyidir. Cenâb-ı Pîr efendimiz zayıf idrâkli kimselerin i'tirâzlarına mahal kalmamak üzere bu beyânâtın misil değil, misâl olduğunu beyân buyururlar. Zîrâ misâlde ayniyet yoktur, belki bir vech ile mümâselet vardır. 1430. Bir tûtî aynada o kendinin aksini onun önüne yüz getirmiş görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1430. Bir papağan aynada kendi yansımasını önüne getirilmiş olarak görür. 1431. Aynanın arkasında gizli olan o üstad, latif dilli muallim kelâm söyler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1431. Aynanın arkasında gizli olan o üstat, latif dilli öğretmen kelâm söyler. (Ey Muhammed!) Kur'an'ı kalbinde toplamak ve dilinde okuyuşunu sağlamak bizim işimizdir. Biz sana Kur'an'ı Cebrail diliyle okuduğumuzda sen ona uy ve tekrar et ki zihninde yerleşsin." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Ve "O (Peygamberin sözü) ancak vahyolunan bir vahiydir." (Necm, 53/4) yani "Peygamberin kelâmı Yüce Allah'tan vahyolunan bir vahiydir." ayet-i kerimesi de Necm sûresinde yer alır. Yani şeyhin müridlerine hakikatleri telkin etmesi, peygamberlerin ümmetlerine yaptıkları telkinlere benzer. Çünkü perdeli olanlar hakikatleri doğrudan doğruya Yüce Allah hazretlerinden alamazlar. Çünkü onların âdetleri ve alıştıkları hâl, Hakk'a yönelmek değil, halka yönelmektir; ve onlar oluş ve bozuluş âleminin hükümlerine dalmışlardır. Bu hâl, papağan kuşuna yapılan öğretime benzer. Çünkü papağan kuşuna kelime öğretmek için, onun karşısına bir ayna koyarlar. Kuş aynada kendisini görür ve aynanın arkasına da öğretmen olan adam geçer, oradan söylemeye başlar. Kuş aynadaki hayalin söylediğini zannedip ona takliden o sözleri öğrenir ve söylemeye başlar. Fakat söylediği sözlerin anlamını bilmez. Gerçi kuş, o sözleri hayalden öğrenir ve hayalin ise asla iradesi ve tasarrufu yoktur. Tasarruf ve irade, ayna arkasındaki öğretmeninindir. Bundan anlaşılır ki gerek peygamberlerin ve gerek onların varisleri olan insân-ı kâmillerin izafî varlıkları, ayna hükmünde olan bu görünen âlem içinde hayal hükmündedir. Papağan kuşu hükmünde ve perdeli olan insanlar, görünüş itibarıyla kendi cinslerinden bulunan bu zatlardan bu görünen âlem aynasının arkasında bulunan Hak'tan öğrenirler. Buna göre ey mürid, bu zatlardan gelen telkinleri alırken ezberlemek için acele etme! Çünkü o telkinler onlara vahyolunan Hakk'ın bir vahyidir. Cenâb-ı Pîr efendimiz zayıf idrakli kimselerin itirazlarına yer kalmamak üzere bu beyanların misil değil, misâl olduğunu beyan buyururlar. Çünkü misâlde ayniyet yoktur, aksine bir yönüyle benzerlik vardır. mâm olmazdan evvel onun ahzi ve hıfzı için acele edip lisânını tahrîk etme ki, o Kur'ân'ı kalbinde cem' ve kırâatini lisânında isbât etmekliğin bizim uhdemizdedir. Biz sana Kur'ân'ı Cibrîl lisânıyla kırâat ettiğimizde sen ona ittibâ' edip tekrar eyle, tâ ki zihninde karâr bulsun." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ve إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى (Necm, 53/4) ya'ni "Peygamberin kelâmı Allah Teâlâ'dan vahy olunan bir vahiydir." âyet-i kerîmesi dahi Ve'n-Necm sûresinde vâki'dir. Ya'ni şeyhin müridlerine olan telkîn-i hakāyıkı, peygamberlerin ümmetlerine vâki' olan telkînlerine benzer. Zîrâ ehl-i hicâb hakāyıkı doğrudan doğruya Hak Teâlâ hazretlerinden alamazlar. Çünki onların âdetleri ve alıştıkları hâl, Hakk'a teveccüh değil, halka teveccühtür; ve onlar âlem-i kesâfetin ahkâmında müstağraktırlar. Bu hâl, tûtî kuşuna vâki' olan ta'lîme benzer. Zîrâ tûtî kuşuna ta'lîm-i kelime için, onun karşısına bir ayna koyarlar. Kuş aynada kendisini görür ve aynanın arkasına da muallim olan adam geçer, oradan söylemeğe başlar. Kuş aynadaki hayâlin söylediğini zannedip ona taklîden o sözleri öğrenir ve söylemeğe başlar. Fakat söylediği sözlerin ma'nâsını bilmez. Gerçi kuş, o sözleri hayâlden öğrenir ve hayâlin ise aslâ irâde ve tasarrufu yoktur. Tasarruf ve irâde, ayna arkasındaki muallimindir. Bundan anlaşılır ki gerek peygamberlerin ve gerek onların varisleri olan insân-ı kâmillerin vücûd-i izâfileri, ayna mesâbesinde olan bu âlem-i şehadet içinde hayâl hükmündedir. Tûtî kuşu mesâbesinde ve ehl-i hicâb olan insanlar, sûret i'tibariyle kendi cinslerinden bulunan bu zevâttan bu mertebe-i şehadet aynasının arkasında bulunan Hak'tan taallüm ederler. Binâenaleyh ey mürid, bu zevâttan vâki' olan telkînâtı alırken zabt için acele etme! Zîrâ o telkînât onlara vahy olunan Hakk'ın bir vahyidir. Cenâb-ı Pîr efendimiz zayıf idrâkli kimselerin i'tirâzlarına mahal kalmamak üzere bu beyânâtın misil değil, misâl olduğunu beyân buyururlar. Zîrâ misâlde ayniyet yoktur, belki bir vech ile mümâselet vardır. 1430. Bir tûtî aynada o kendinin aksini onun önüne yüz getirmiş görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1430. Bir papağan aynada kendi yansımasını önüne getirilmiş olarak görür. 1431. Aynanın arkasında gizli olan o üstad, latif dilli muallim kelâm söyler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1431. Aynanın arkasında gizli olan o üstat, latif dilli öğretmen söz söyler. 1432. Tûtîcik zannetmesin ki, bu yavaş kelâm aynada olan tûtînin söylemesiyledir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1432. Papağancık, bu yavaş konuşmanın aynada olan papağanın söylemesiyle olduğunu zannetmesin. 1433. Binâenaleyh sözü kendi cinsinden öğrenir. O eski kurdun hîlesinden bîhaberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1433. Bu sebeple sözü kendi cinsinden öğrenir. O, eski kurdun hilesinden habersizdir. "Eski kurt"tan kasıt, kuşa söz öğretmek için aynanın arkasında bulunan kuş taciri olan üstat ve öğretmendir. "Eski kurt"tan murâd, kuşa söz ta'lîmi için aynanın arkasında bulunan kuş tâciri olan üstâd ve muallimdir. 1434. Ona aynanın arkasından öğretir; ve yoksa kendi cinsinin gayrından öğretmez:✨ ✨ Sade Türkçe flash 1434. Ona aynanın arkasından öğretir; ve yoksa kendi cinsinin dışındakinden öğretmez: O öğretmen, papağana insan sözünü aynanın arkasından öğretir; ve eğer böyle olmasa kuş aynada kendi cinsinden olan hayalî görmez ve bu sebeple kendi cinsinin dışındaki insandan da doğrudan doğruya, insanların sözlerini öğrenemezdi. O muallim, tûtîye insan sözünü aynanın arkasından öğretir; ve eğer böyle olmasa kuş aynada kendi cinsinden olan hayâlî görmez ve binâenaleyh kendi cinsinin gayrı olan insandan da doğrudan doğruya, insanların sözlerini öğrenemez idi. 1435. Sözü o hüner adamından öğrendi, fakat onun ma'nâsından ve sırrından bîhaberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1435. Sözü o hünerli kişiden öğrendi, fakat onun anlamından ve sırrından habersizdir. 1436. Kelâmı bir beşerden aldı, tûtîcik beşerden bunun gayrını ne bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1436. Sözü bir insandan aldı, papağancık insandan bunun dışında ne bilir! Kuşun insandan alabildiği şey ancak bu harf ve sestir ve sözün görünen kısmıdır. Zavallı kuş insandan aldığı bu şekilden başka, insanlığa ait olan halleri ne bilir! Kuşun insandan alabildiği şey ancak bu harf ve savttır ve kelâmın zâhiridir. Zavallı kuş insandan aldığı bu sûretten başka, insanlığa âid olan ahvâli ne bilir! 1437. Mümtelî olan mürîd, velî cisminin aynasında böyle kendisini görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1437. Dolu olan mürid, velînin bedeninin aynasında kendisini böyle görür. "Mümtelî", dolu demektir. İzafî varlık hükümleri ve kendi benliği ile dolu olan mürid, arif velî ve insân-ı kâmil mürşidin bedeninin aynasında kendisini böyle, tıpkı bir papağan gibi görür; yani kendi cinsi olan insanlık suretini görür. "Mümtelî", dolu demektir. Vücûd-i izâfî ahkâmı ve kendinin enâniyeti ile dolu olan mürîd, veliyy-i ârif ve mürşid-i kâmil cisminin aynasında böyle tûtî kuşu gibi kendisini görür, ya'ni kendi cinsi olan beşeriyet sûretini görür. 1432. Tûtîcik zannetmesin ki, bu yavaş kelâm aynada olan tûtînin söylemesiyledir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1432. Papağancık, bu yavaş konuşmanın aynada olan papağanın söylemesiyle olduğunu zannetmesin. 1433. Binaenaleyh sözü kendi cinsinden öğrenir. O eski kurdun hîlesinden bîhaberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1433. Bu sebeple sözü kendi cinsinden öğrenir. O, eski kurdun hilesinden habersizdir. "Eski kurt"tan kasıt, kuşa söz öğretmek için aynanın arkasında bulunan kuş taciri olan usta ve öğretmendir. "Eski kurt"tan murâd, kuşa söz ta'lîmi için aynanın arkasında bulunan kuş tâciri olan üstâd ve muallimdir. 1434. Ona aynanın arkasından öğretir; ve yoksa kendi cinsinin gayrından öğretmez:✨ ✨ Sade Türkçe flash 1434. Ona aynanın arkasından öğretir; ve yoksa kendi cinsinin dışındakinden öğretmez: O öğretmen, papağana insan sözünü aynanın arkasından öğretir; ve eğer böyle olmasa kuş aynada kendi cinsinden olan hayali görmez ve bu sebeple kendi cinsinin dışındaki insandan da doğrudan doğruya, insanların sözlerini öğrenemezdi. O muallim, tûtîye insan sözünü aynanın arkasından öğretir; ve eğer böyle olmasa kuş aynada kendi cinsinden olan hayali görmez ve binâenaleyh kendi cinsinin gayrı olan insandan da doğrudan doğruya, insanların sözlerini öğrenemez idi. 1435. Sözü o hüner adamından öğrendi, fakat onun ma'nâsından ve sırrından bîhaberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1435. Sözü o hünerli kişiden öğrendi, fakat onun anlamından ve sırrından habersizdir. 1436. Kelâmı bir beşerden aldı, tûtîcik beşerden bunun gayrını ne bilir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1436. Sözü bir insandan aldı, küçük papağan insandan bundan başkasını ne bilir! Kuşun insandan alabildiği şey ancak bu harf ve sestir ve sözün görünen kısmıdır. Zavallı kuş insandan aldığı bu şekilden başka, insanlığa ait halleri ne bilir! Kuşun insandan alabildiği şey ancak bu harf ve savttır ve kelâmın zâhiridir. Zavallı kuş insandan aldığı bu sûretten başka, insanlığa aid olan ahvâli ne bilir! 1437. Mümtelî olan mürid, velî cisminin aynasında böyle kendisini görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1437. Dolu olan mürid, velînin bedeninin aynasında böyle kendisini görür. "Mümtelî", dolu demektir. İzafî varlık hükümleri ve kendisinin benliği ile dolu olan mürid, ârif velî ve insân-ı kâmil mürşidin bedeninin aynasında böyle papağan kuşu gibi kendisini görür, yani kendi cinsi olan insanlık suretini görür. "Mümtelî", dolu demektir. Vücûd-i izâfi ahkâmı ve kendinin enâniyeti ile dolu olan mürid, veliyy-i ârif ve mürşid-i kâmil cisminin aynasında böyle tûtî kuşu gibi kendisini görür, ya'ni kendi cinsi olan beşeriyet sûretini görür. 1438. Aynanın arkasından, akl-ı küllü, kelâm ve mâcerâ vaktinde ne vakit görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1438. Akl-ı küllü, kelâm ve macera vaktinde aynanın arkasından ne zaman görür? "Akl-ı küll"den maksat, vahdet mertebesi ve ilk taayyün (belirginleşme) mertebesidir ki, ona hakikat-i Muhammediyye (Hz. Muhammed'in hakikati) de derler. Yani, cismaniyet (bedensellik) perdesi altında bulunan mürid (Hakk yolcusu), ilahi hakikatleri ve bilgileri alamayacağından, cismaniyetin gereği olan lafzî (sözlü) kelâmın ve şeklî hükümlerin cereyanı (akışı) vaktinde, akl-ı küllü basiret gözüyle göremez. "Akl-ı küll"den murâd, mertebe-i vahdet ve taayyün-i evvel mertebesidir ki, ona hakîkat-i muhammediyye dahi derler. Ya'ni, cismâniyet hicâbı altında bulunan mürîd hakâyık ve maârif-i ilâhiyyeyi alamayacağından, cismâniyetin iktizâsı olan kelâm-ı lafzî ve sûrî ahkâmının cereyânı vaktinde, akl-ı küllü basar-ı basîreti ile göremez. 1439. O zanneder ki, beşer söylüyor; ve o başka sırdır ve o, ondan habersizdir✨ ✨ Sade Türkçe flash 1439. O zanneder ki, insan söylüyor; ve o başka sırdır ve o, ondan habersizdir İnsân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) vekillik ve mirasçılık sebebiyle müride birtakım hakikatleri ve ilahi bilgileri söylediği zaman, o mürid zanneder ki, kendisi gibi insan şeklini taşıyan o kâmil, düşünüp fikir yürüterek söylüyor. Halbuki o kâmilin hâli başka bir sırdır ki, onu ancak zevk ve vicdan idrak eder; ve o mürid ise bu zevkî ve vicdanî olan hâlden habersizdir. İnsân-ı kâmil niyâbeti ve verâseti hasebiyle mürîde birtakım hakâyık ve maârif-i ilâhiyyeyi söylediği vakit, o mürîd zanneder ki, kendisi gibi sûret-i beşeriyyeyi hâiz olan, o kâmil düşünüp i'mâl-i fikr ederek söylüyor. Halbuki o kâmilin hâli başka bir sırdır ki, onu ancak zevk ve vicdan idrâk eder; ve o mürîd ise bu zevkî ve vicdânî olan hâlden bî-haberdir. 1440. Kelâmı öğrenir, fakat sırr-ı kadîmi o bilmez; tûtîdir, nedîm değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1440. Sözü öğrenir, fakat o eski sırrı bilmez; papağandır, sırdaş değildir. Peygamber ümmeti veya kâmil vârisin müridi, o şerefli zâtlardan harf ve ses ile çıkan sözü öğrenir. Fakat eski sırrı, yani ilâhî sırları aldığını ve kabul ettiğini bilmez ve o sözlerde gizli olan yüce anlamları ve önemli maksatları anlamaz. Çünkü mürid, insân-ı kâmilin bâtınının (iç yüzünün) cinsinden değildir ve onun bâtınının sırdaşı ve arkadaşı değildir. Ümmet-i peygamberî veyâhud vâris-i kâmilin mürîdi, o zevât-ı şerîfeden harf ü savt ile sâdır olan kelâmı öğrenir. Fakat sırr-ı kadîmi ya'ni esrâr-ı ilâhiyyeyi ahz ü telakkî eylediğini bilmez ve o sözlerde mündemiç olan ma'ânî-i azîmeyi ve makâsıd-ı mühimmeyi anlamaz. Çünkü mürîd, insân-ı kâmilin bâtınının cinsinden değildir ve onun bâtınının nedîmi ve musâhibi değildir. 1441. Halk, kuş sadâsını da öğrenirler; zîrâ bu söz, ağzın ve boğazın işi vâki' oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1441. Halk, kuş sesini de öğrenirler; çünkü bu söz, ağzın ve boğazın işi olarak meydana geldi. "Safîr", kuş sesi demektir; ve "halk" (حلق), boğaz anlamındadır. Bu halk, kuş sesini de öğrenip kuşları avlamak için taklit yaparlar. Çünkü bu söz ve ses, bedende mevcut olan ağzın ve boğazın yapacağı bir ustalıktır. Bu sebeple bunu her bir cismanî varlık yapabilir. "Safîr", kuş sadâsı demektir; ve "halk" (حلق), boğaz ma'nâsınadır. Bu halk kuş sadâsını da öğrenip kuşları avlamak için taklîd yaparlar. Zîrâ bu söz ve sadâ cisimde mevcûd olan ağzın ve boğazın yapacağı bir ma'rifettir. Binâenaleyh bunu her bir cismânî yapabilir. 1438. Aynanın arkasından, akl-ı küllü, kelâm ve mâcerâ vaktinde ne vakit görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1438. Akl-ı küllü, kelâm ve macera vaktinde ne zaman aynanın arkasından görür. "Akl-ı kül"den maksat, vahdet mertebesi ve ilk taayyün (belirginleşme) mertebesidir ki, ona hakikat-i Muhammediyye (Hz. Muhammed'in hakikati) de derler. Yani, cismaniyet (bedensellik) perdesi altında bulunan mürid (Hakk yolcusu), ilahi hakikatleri ve bilgileri alamayacağından, cismaniyetin gereği olan lafzî (sözlü) kelâmın ve zahirî hükümlerin cereyanı (akışı) vaktinde, akl-ı küllü (evrensel akıl) basiret gözüyle göremez. "Akl-ı kül"den murâd, mertebe-i vahdet ve taayyün-i evvel mertebesidir ki, ona hakîkat-i muhammediyye dahi derler. Ya'ni, cismâniyet hicabı altında bulunan mürîd hakāyık ve maârif-i ilâhiyyeyi alamayacağından, cismâniyetin iktizâsı olan kelâm-ı lafzî ve sûrî ahkâmının cereyânı vaktinde, akl-1 küllü basar-ı basîreti ile göremez. 1439. O zanneder ki, beşer söylüyor; ve o başka sırdır ve o, ondan habersizdir✨ ✨ Sade Türkçe flash 1439. O zanneder ki, insan söylüyor; ve o başka bir sırdır ve o, ondan habersizdir İnsân-ı kâmil, temsilciliği ve mirasçılığı sebebiyle müride birtakım hakikatleri ve ilâhî bilgileri söylediği zaman, o mürid zanneder ki, kendisi gibi insan suretini taşıyan o kâmil, düşünüp fikir yürüterek söylüyor. Halbuki o kâmilin hâli başka bir sırdır ki, onu ancak zevk (manevî tecrübe) ve vicdan idrak eder; ve o mürid ise bu zevkî ve vicdanî olan hâlden habersizdir. İnsân-ı kâmil niyâbeti ve verâseti hasebiyle müride birtakım hakāyık ve maarif-i ilâhiyyeyi söylediği vakit, o mürid zanneder ki, kendisi gibi sûret-i beşeriyyeyi hâiz olan, o kâmil düşünüp i'mâl-i fikr ederek söylüyor. Halbuki o kâmilin hâli başka bir sırdır ki, onu ancak zevk ve vicdan idrâk eder; ve o mürîd ise bu zevkî ve vicdânî olan hâlden bî-haberdir. 1440. Kelâmı öğrenir, fakat sırr-ı kadîmi o bilmez; tûtîdir, nedîm değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1440. Sözü öğrenir, fakat o ezelî sırrı bilmez; papağandır, sırdaş değildir. Peygamber ümmeti veya kâmil vârisin müridi, o şerefli zâtlardan harf ve ses ile çıkan sözü öğrenir. Fakat ezelî sırrı, yani ilâhî sırları aldığını ve öğrendiğini bilmez ve o sözlerde gizli olan yüce anlamları ve önemli maksatları anlamaz. Çünkü papağandır, insân-ı kâmilin bâtınının cinsinden değildir ve onun bâtınının sırdaşı ve arkadaşı değildir. Ümmet-i peygamberî veyâhud vâris-i kâmilin mürîdi, o zevât-ı şerîfeden harf ü savt ile sâdır olan kelâmı öğrenir. Fakat sırr-ı kadîmi ya'ni esrâr-ı ilâhiyyeyi ahz ü telâkkî eylediğini bilmez ve o sözlerde mündemic olan maânî-i azîmeyi ve makāsıd-ı mühimmeyi anlamaz. Çünki tûtîdir, insân-ı kâmilin bâtınının cinsinden değildir ve onun bâtınının nedîmi ve musâhibi değildir. 1441. Halk, kuş sadasını da öğrenirler; zîrâ bu söz, ağzın ve boğazın işi vâki oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1441. Halk, kuş sesini de öğrenirler; çünkü bu söz, ağzın ve boğazın işi olarak meydana geldi. "Safir", kuş sesi demektir; ve "halk" (حلق), boğaz anlamındadır. Bu halk, kuş sesini de öğrenip kuşları avlamak için taklit yaparlar. Çünkü bu söz ve ses, bedende mevcut olan ağzın ve boğazın yapacağı bir ustalıktır. Bu sebeple bunu her bir cismanî varlık yapabilir. "Safir", kuş sadâsı demektir; ve "halk" (حلق), boğaz ma'nâsınadır. Bu halk kuş sadâsını da öğrenip kuşları avlamak için taklîd yaparlar. Zîrâ bu söz ve sadâ cisimde mevcûd olan ağzın ve boğazın yapacağı bir ma'rifettir. Binâenaleyh bunu her bir cismânî yapabilir. 1442. Fakat kırâna mensub, hoş-nazar olan bir Süleyman'ın gayrı, kuşların ma'nâsından bihaberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1442. Fakat, yıldızların uygun konumuna bağlı olan, hoş görüşlü bir Süleyman'dan başkası, kuşların anlamından habersizdir. "Kuşlar"dan kasıt, Allah'ın velî kullarıdır; "Süleyman"dan kasıt, zamanın kutbudur (manevî lideridir); "kırân", astroloji teriminde "Sa'deyn" (iki saadetli yıldız) olarak adlandırılan Zühre ve Müşteri gezegenlerinin bir araya gelmesidir. "Kırân"daki "ye" nispet içindir ve "kırâna mensûb" yani "sâhib-kırân" (uğurlu yıldızların birleştiği zamanda doğan) demektir ki, doğum anı veya annesinin rahmine düştüğü an, bu gezegenlerin birleşme zamanına denk gelen kimsedir, "saadet sahibi" anlamındadır. Yani, halkın geneli, Allah'ın velî kullarının söylediği sözlerin lafzî şekillerini işitip ezberlerler, fakat onların anlamlarından haberleri yoktur. Kuşların, yani Allah'ın velî kullarının iç yüzünden ve onların sözlerinin anlamlarından ancak zamanın kutbu haberdar olur. Çünkü onun latif olan kalbî bakışı bâtına yöneliktir. Hint nüshalarında "kırânî" yerine "nebiyyî" geçmiştir. Bu durumda "nebî" Süleyman (a.s.)'ın sıfatı olur. "Kuşlar"dan murâd, evliyâ-yı Hak; "Süleyman"dan murâd, kutb-ı zamandır; "kırân", ilm-i nücûm ıstılâhında "Sa'deyn" tesmiye olunan Zühre ile Müşterî seyyârelerinin iktirânıdır. "Kırân”daki "ye" nisbet için olup, "kırâna mensûb" ya'ni “sâhib-kırân" demek olur ki, vakt-i tevellüdü veyâ vâlidesinin rahmine düşmesi ânı, bunların iktirânı zamanına müsâdif olan kimsedir, "sâhib-i saâdet" ma'nâsınadır. Ya'ni, avâm-ı halk, evliyâ-yı Hakk'ın söylediği sözlerin sûret-i lafziyyelerini işitip ezberlerler, onların ma'nâlarından haberleri yoktur. Kuşların, ya'ni evliyâ-yı Hakk'ın bâtınından ve onların sözlerinin ma'nâlarından ancak kutb-ı zaman haberdar olur. Zîrâ onun latîf olan nazar-ı kalbîsi bâtınadır. Hind nüshalarında "kırânî" yerine "nebiyyî” vâki' olmuştur. Bu sûrette "nebî" Süleyman (a.s.)ın sıfatı olur. 1443. Dervişlerin birçok kelâmını öğrendiler, minberi ve meclisi onunla parlattılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1443. Dervişlerin birçok sözünü öğrendiler, minberi ve meclisi onunla parlattılar. Bir takım iddiacılar dervişlerin sözlerini ve tasavvufî terimlerinden birçoklarını öğrendiler; cami kürsülerini ve vaaz meclislerini o sözler ile ve o terimler ile parlattılar ve güzellikler verdiler. Birtakım müddeîler dervişlerin sözlerini ve ıstılâhâtından birçoklarını öğrendiler; câmi' kürsîlerini ve va'z meclislerini o sözler ile ve o ıstılâhât ile parlattılar ve revnaklar verdiler. 1444. Ya onlara kelâmdan başka bir nasib olmadı, yahud sonunda onlara rahmet yol gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1444. Ya onlara sözden başka bir nasip olmadı, yahut sonunda onlara rahmet yol gösterdi. Camilerin kürsülerinde ve meclislerde Hakk evliyasının sözlerini söyleyip anlamlarından habersiz olanların hâli, iki durumdan boş değildir: Ya onların nasibi, Hakk evliyasının sözlerinin görünen kısmında kalır ve bu dünyadan onların anlamı kendilerine açığa çıkmadan geçip giderler; veyahut ömürlerinin sonunda onlar hakkında ilahi rahmet ve Rabbanî inayet (Allah'ın yardımı) meydana gelip, o sözlerin anlamları onlara açığa çıkar ve vicdanî zevk ve yüce hâl hâsıl olur. Bu fakir şârih (açıklayıcı) dahi Mennân (çok ihsan eden) olan Allah'tan bu ikinci hâlin niyazındadır. Câmi'lerin kürsîleri üzerinde ve meclislerde evliyâ-yı Hakk'ın kelâmlarını söyleyip ma'nâlarından bîhaber olanların hâli, ikiden hâlî değildir: Ya onların nasîbi, evliyâ-yı Hakk'ın kelâmlarının zâhirine kalır ve bu âlemden onların ma'nâsı kendilerine inkişaf etmeden bu âlemden geçip giderler; veyâhud âhir ömürlerinde onlar hakkında rahmet-i ilâhiyye ve inâyet-i rabbâniyye vâki' olup, o sözlerin ma'nâları onlara inkişaf eder ve zevk-ı vicdânî ve hâl-i âlî hâsıl olur. Bu şârih-i fakîr dahi cenâb-ı Mennân'dan bu ikinci hâlin niyâzındadır. 1442. Fakat kırâna mensub, hoş-nazar olan bir Süleyman'ın gayrı, kuşların ma'nâsından bihaberdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1442. Fakat, yıldızların uygun konumuna bağlı olan, hoş görüşlü bir Süleyman'dan başkası, kuşların anlamından habersizdir. "Kuşlar"dan kasıt, Allah'ın velî kullarıdır; "Süleyman"dan kasıt, zamanın kutbudur (manevî lideridir); "kırân", astroloji teriminde "Sa'deyn" (iki saadetli yıldız) olarak adlandırılan Zühre ve Müşteri gezegenlerinin bir araya gelmesidir. "Kırân"daki "ye" nispet içindir ve "kırâna mensûb" yani "sâhib-kırân" (uğurlu yıldızların birleştiği zamanda doğan) demektir ki, doğum anı veya annesinin rahmine düştüğü an, bu gezegenlerin birleşme zamanına denk gelen kimsedir, "saadet sahibi" anlamındadır. Yani, halkın geneli, Allah'ın velî kullarının söylediği sözlerin lafzî şekillerini işitip ezberlerler, fakat onların anlamlarından haberleri yoktur. Kuşların, yani Allah'ın velî kullarının iç yüzünden ve onların sözlerinin anlamlarından ancak zamanın kutbu haberdar olur. Çünkü onun latif olan kalbî bakışı bâtına yöneliktir. Hint nüshalarında "kırânî" yerine "nebiyyî" geçmiştir. Bu durumda "nebî" Süleyman (a.s.)'ın sıfatı olur. "Kuşlar"dan murâd, evliyâ-yı Hak; "Süleyman"dan murâd, kutb-ı zamandır; "kırân", ilm-i nücûm ıstılâhında "Sa'deyn" tesmiye olunan Zühre ile Müşterî seyyârelerinin iktirânıdır. "Kırân”daki "ye" nisbet için olup, "kırâna mensûb" ya'ni “sâhib-kırân" demek olur ki, vakt-i tevellüdü veyâ vâlidesinin rahmine düşmesi ânı, bunların iktirânı zamanına müsâdif olan kimsedir, "sâhib-i saâdet" ma'nâsınadır. Ya'ni, avâm-ı halk, evliyâ-yı Hakk'ın söylediği sözlerin sûret-i lafziyyelerini işitip ezberlerler, onların ma'nâlarından haberleri yoktur. Kuşların, ya'ni evliyâ-yı Hakk'ın bâtınından ve onların sözlerinin ma'nâlarından ancak kutb-ı zaman haberdar olur. Zîrâ onun latîf olan nazar-ı kalbîsi bâtınadır. Hind nüshalarında "kırânî" yerine "nebiyyî” vâki' olmuştur. Bu sûrette "nebî" Süleyman (a.s.)ın sıfatı olur. 1443. Dervişlerin birçok kelâmını öğrendiler, minberi ve meclisi onunla parlattılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1443. Dervişlerin birçok sözünü öğrendiler, minberi ve meclisi onunla parlattılar. Bir takım iddiacılar dervişlerin sözlerini ve tasavvufî terimlerinden birçoklarını öğrendiler; cami kürsülerini ve vaaz meclislerini o sözler ile ve o terimler ile parlattılar ve güzellikler verdiler. Birtakım müddeîler dervişlerin sözlerini ve ıstılâhâtından birçoklarını öğrendiler; câmi' kürsîlerini ve va'z meclislerini o sözler ile ve o ıstılâhât ile parlattılar ve revnaklar verdiler. 1444. Ya onlara kelâmdan başka bir nasib olmadı, yahud sonunda onlara rahmet yol gösterdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1444. Ya onlara sözden başka bir nasip olmadı, yahut sonunda onlara rahmet yol gösterdi. Camilerin kürsülerinde ve meclislerde Hakk evliyasının sözlerini söyleyip anlamlarından habersiz olanların hâli, iki durumdan boş değildir: Ya onların nasibi, Hakk evliyasının sözlerinin görünen kısmında kalır ve bu dünyadan onların anlamı kendilerine açığa çıkmadan bu dünyadan geçip giderler; veyahut ömürlerinin sonunda onlar hakkında ilahi rahmet ve rabbani inayet gerçekleşir de, o sözlerin anlamları onlara açığa çıkar ve vicdani zevk ve yüce hâl meydana gelir. Bu fakir şârih de Mennân olan Allah'tan bu ikinci hâlin niyazındadır. Onun beyanındadır ki, bir gönül sahibi gebe bir köpek gördü ki, onun karnında köpek yavruları bağırıyorlardı. "Köpek sesinin hikmeti bekçiliktir. Ana karnında ses bekçilik değildir; ve aynı şekilde yardım istemek ve süt istemek ve benzeri şeyler için olur ve orada bu faydalardan hiçbiri yoktur!" diye şaşkınlık içinde kaldı. Kendine geldiği zaman ve "Onun yorumunu ancak Yüce Allah bilir!" diye Hazret-i Hakk'a yalvardı. Cevap geldi ki o suret, bir kulun hâlidir ki, perdeden dışarıya gelmemiş ve kalp gözü açılmamış olarak basiret davası ederler ve o yönden söz söylerler. Ne onlara bir kuvvet ve yardım ve ne de dinleyenlere bir hidayet ve doğru yol erişir. Câmi'lerin kürsîleri üzerinde ve meclislerde evliyâ-yı Hakk'ın kelâmlarını söyleyip ma'nâlarından bîhaber olanların hâli, ikiden hâlî değildir: Ya onların nasîbi, evliyâ-yı Hakk'ın kelâmlarının zâhirine kalır ve bu âlemden onların ma'nâsı kendilerine inkişaf etmeden bu âlemden geçip giderler; veyâhud âhir ömürlerinde onlar hakkında rahmet-i ilâhiyye ve inâyet-i rabbâniyye vâki' olup, o sözlerin ma'nâları onlara inkişaf eder ve zevk-ı vicdânî ve hâl-i âlî hâsıl olur. Bu şârih-i fakîr dahi cenâb-ı Mennân'dan bu ikinci hâlin niyâzındadır. Onun beyânındadır ki, bir gönül sâhibi gebe bir köpek gördü ki, onun karnında köpek yavruları bağırırlar idi. “Köpek sadâsının hikmeti bekçiliktir. Ana karnında sadâ bekçilik değildir; ve kezâ muâvenet istemek ve süt istemek ve sâire için olur ve orada bu fâidelerden hiçbiri yoktur!” diye taaccübde kaldı. Vaktâki kendine geldi ve “Onun te’vîlini ancak Hak Teâlâ bilir!” diye Hazret-i Hakk’a yalvardı. Cevâb geldi ki o sûret, bir kulun hâlidir ki, hicâbdan dışarıya gelmemiş ve kalb gözü açılmamış olarak basîret da’vâsı ederler ve o cihetten söz söylerler. Ne onlara bir kuvvet ve muâvenet ve ne de dinleyenlere bir hidâyet ve rüşd erişir 1445. O birisi çilede rü'yâ gördü: Yolda bir dişi köpek gebe idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1445. O birisi çilede rüya gördü: Yolda bir dişi köpek gebe idi. "Çile", dervişlerin ıssız bir yerde riyâzât (nefsî perhizler) dairesinde Allah'ı anmakla meşgul oldukları kırk günlük bir ibadettir. Yani, gönül sahibi bir derviş çilede Allah'ı anmakla meşgul olduğu bir sırada rüya gördü. Rüyasının şekli şuydu: Yolda bir dişi köpek gebe olmuştu. “Çile”, dervişlerin bir tenhâ mahalde riyâzet dâiresinde zikr-i ilâhî ile meşgûl oldukları kırk günlük bir ibâdettir. Ya’ni, sâhib-i dil bir derviş çilede zikr-i ilâhî ile meşgûl olduğu bir sırada rü’yâ gördü. Rü’yâsının sûreti bu idi ki: Yolda bir dişi köpek gebe olmuş idi. 1446. Ansızın köpeğin yavrularının sesini işitti. Köpek yavrusu karnında nâbedîd idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1446. Ansızın köpeğin yavrularının sesini işitti. Köpek yavrusu karnında görünmezdi. Onun açıklamasındadır ki, bir gönül sahibi gebe bir köpek gördü ki, onun karnında köpek yavruları bağırıyorlardı. "Köpek sesinin hikmeti bekçiliktir. Ana karnında ses bekçilik değildir; ve aynı şekilde yardım istemek ve süt istemek ve benzeri şeyler için olur ve orada bu faydalardan hiçbiri yoktur!" diye şaşkınlık içinde kaldı. Ne zaman ki kendine geldi ve "Onun yorumunu ancak Yüce Allah bilir!" diye Hazret-i Hakk'a yalvardı. Cevap geldi ki o suret, bir kulun hâlidir ki, perdeden dışarıya gelmemiş ve kalp gözü açılmamış olarak basiret (gerçekleri görme yeteneği) iddiası ederler ve o yönden söz söylerler. Ne onlara bir kuvvet ve yardım ve ne de dinleyenlere bir hidayet ve doğru yol erişir. Onun beyânındadır ki, bir gönül sahibi gebe bir köpek gördü ki, onun karnında köpek yavruları bağırırlar idi. “Köpek sadâsının hikmeti bekçiliktir. Ana karnında sadâ bekçilik değildir; ve kezâ muâvenet istemek ve süt istemek ve sâire için olur ve orada bu fâidelerden hiçbiri yoktur!" diye taaccübde kaldı. Vaktāki kendine geldi ve "Onun te'vîlini ancak Hak Teâlâ bilir!" diye Hazret-i Hakk'a yalvardı. Cevâb geldi ki o sûret, bir kulun hâlidir ki, hicâbdan dışarıya gelmemiş ve kalb gözü açılmamış olarak basîret da'vâsı ederler ve o cihetten söz söylerler. Ne onlara bir kuvvet ve muâvenet ve ne de dinleyenlere bir hidâyet ve rüşd erişir 1445. O birisi çilede rü'ya gördü: Yolda bir dişi köpek gebe idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1445. O birisi çilede rüya gördü: Yolda bir dişi köpek gebe idi. "Çile", dervişlerin tenha bir yerde riyâzât (nefsî perhizler) dairesinde Allah'ı zikretmekle meşgul oldukları kırk günlük bir ibadettir. Yani, gönül sahibi bir derviş çilede Allah'ı zikretmekle meşgul olduğu bir sırada rüya gördü. Rüyasının şekli şuydu: Yolda bir dişi köpek gebe olmuştu. "Çile", dervişlerin bir tenha mahalde riyâzet dâiresinde zikr-i ilâhî ile meşgül oldukları kırk günlük bir ibâdettir. Ya'ni, sâhib-i dil bir derviş çilede zikr-i ilâhî ile meşgül olduğu bir sırada rü'yâ gördü. Rü'yâsının sûreti bu idi ki: Yolda bir dişi köpek gebe olmuş idi. 1446. Ansızın köpeğin yavrularının sesini işitti. Köpek yavrusu karında nâ-bedîd idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1446. Ansızın köpeğin yavrularının sesini işitti. Köpek yavrusu karında görünmez idi. 1447. O sesler ona çok acîb geldi. Köpek yavrusu karnında nasıl nidâ etti!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1447. O sesler ona çok acayip geldi. Köpek yavrusu karnında nasıl seslendi! 1448. Karnında nâle edici köpek yavrusu! Cihanda bunu kimse görmemiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1448. Karnında inleyen köpek yavrusu! Dünyada bunu kimse görmemiştir. 1449. Vaktâki vâkıadan sıçradı, kendine geldi; onun hayreti dembedem ziyâde oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1449. Vâkıadan (manevî tecrübeden) sıçrayıp kendine geldiği zaman; onun hayreti an be an arttı. 1450. Çilede, Hudâ (azze ve celle)nin dergâhından başka kimse yok ki, düğüm çözülsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1450. Çilede, Yüce Allah'ın dergâhından başka kimse yok ki, düğüm çözülsün! O rüya sahibi bunu yorumlatmak istediyse de, halvet (yalnız kalma) ve çile (nefsî perhizler) yaptığı yerde kimse yoktu ki, başvursun ve aklındaki bu düğümü çözdürsün. Orada başvurulacak yer ancak, Yüce Allah hazretlerinin dergâhı idi. O rü'yâ sâhibi bunu ta'bîr ettirmek istedi ise de halvet ve çile ittihâz ettiği mahalde kimse yok idi ki, mürâcaat etsin ve fikrindeki bu düğümü çözdürsün. Orada mürâcaat edilecek mahal ancak, Hudâ (azze ve celle) hazretlerinin dergâhı idi. 1451. Dedi: "Yâ Rab, bu müşkülden ve güft ü gûdan çilede senin zikrinden geri kalmışım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1451. Dedi: "Ey Rabbim, bu güçlükten ve dedikodudan dolayı çilede senin zikrinden geri kalmışım!" "Şikâl", "işkâl" kelimesinin kısaltılmışıdır, "güçlük ve zorluk" anlamındadır. "Güft ü gû"dan kasıt, kalbi meşgul eden çeşitli düşüncelerdir. Yani, "Ey Rabbim, bu rüyadaki işaretin güçlüğünden ve bu yüzden kalbime hücum eden çeşitli düşüncelerden dolayı bu çile içinde seni zikretmekten geri kaldım. Bunun anlamını çözemiyorum!" "Şikâl", "işkâl" (اشکال)'in muhaffefidir, "müşkil ve güçlük" ma'nâsınadır. "Güft ü gû"dan murâd, kalbi işgâl eden havâtır-ı muhtelifedir. Ya'ni, "Yâ Rab, bu rü'yâdaki işâretin güçlüğünden ve kalbime bu yüzden hücûm eden muhtelif havâtırdan dolayı bu çile içinde seni zikirden geri kaldım. Bunun ma'nâsını halledemiyorum!" 1452. "Benim kanadımı aç, tâ ki uçucu olayım; zikir bahçesinde ve elma bahçesinde olayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1452. "Benim kanadımı aç, tâ ki uçucu olayım; zikir bahçesinde ve elma bahçesinde olayım!" "Per"den kasıt, tefekkür kanadıdır. "Sîb", elma ve "sitân", çokluk veya mekân edatıdır. "Sîbistân", çok elma bulunan yer ve elmalık demektir. "Hadîka", bahçe demek olduğuna göre elmalık ile bahçe arasında bir ilgi olduğu için, değerli şârihler "elmalık" diye tercüme etmişlerdir; ve "Per"den murâd, tefekkür kanadıdır. "Sîb", elma ve "sitân", kesret veyâ mekân edâtıdır. "Sîbistân", çok elma bulunan mahal ve elmalık demek olur. "Hadîka", bahçe demek olduğuna göre elmalık ile bahçe arasında münâsebet olduğu için, şurrâh-ı kirâm "elmalık" diye tercüme buyurmuşlardır; ve 1447. O sesler ona çok acıb geldi. Köpek yavrusu karında nasıl nidâ etti!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1447. O sesler ona çok acayip geldi. Köpek yavrusu karında nasıl seslendi! 1448. Karında nâle edici köpek yavrusu! Cihanda bunu kimse görmemiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1448. Karında inleyen köpek yavrusu! Dünyada bunu kimse görmemiştir. 1449. Vaktâki vakıadan sıçradı, kendine geldi; onun hayreti dembedem ziyade oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1449. Olaydan sıçrayıp kendine geldiğinde, şaşkınlığı an be an arttı. 1450. Çilede, Hudâ (azze ve celle)nin dergâhından başka kimse yok ki, düğüm çözülsün!.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1450. Çilede, Yüce Allah'ın dergâhından başka kimse yok ki, düğüm çözülsün! O rüya sahibi bunu yorumlatmak istediyse de, halvet ve çile (nefsi terbiye için yalnız kalma ve perhiz) yaptığı yerde müracaat edebileceği kimse yoktu ki, başvursun ve aklındaki bu düğümü çözdürsün. Orada başvurulacak yer ancak, Yüce Allah hazretlerinin dergâhı idi. O rü'yâ sâhibi bunu ta'bîr ettirmek istedi ise de halvet ve çile ittihâz ettiği mahalde kimse yok idi ki, müracaat etsin ve fikrindeki bu düğümü çözdürsün. Orada müracaat edilecek mahal ancak, Hudâ (azze ve celle) hazretlerinin dergâhı idi. 1451. Dedi: "Yâ Rab, bu müşkilden ve güft ü gûdan çilede senin zikrinden geri kalmışım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1451. Dedi: "Ey Rabbim, bu zorluktan ve dedikodudan dolayı çilede senin zikrinden geri kalmışım!" "Şikâl", "işkâl" kelimesinin kısaltılmışıdır, "zorluk ve güçlük" anlamındadır. "Güft ü gû"dan kasıt, kalbi meşgul eden çeşitli düşüncelerdir. Yani, "Ey Rabbim, bu rüyadaki işaretin zorluğundan ve bu yüzden kalbime hücum eden çeşitli düşüncelerden dolayı bu çile içinde seni zikretmekten geri kaldım. Bunun anlamını çözemiyorum!" "Şikâl", "işkâl" (اشکال)'in muhaffefidir, "müşkil ve güçlük" ma'nâsınadır. “Güft ü gû"dan murâd, kalbi işgal eden havâtır-ı muhtelifedir. Ya'ni, "Yâ Rab, bu rü'yâdaki işaretin güçlüğünden ve kalbime bu yüzden hücûm eden muhtelif havâtırdan dolayı bu çile içinde seni zikirden geri kaldım. Bunun ma'nâsını halledemiyorum!" 1452. "Benim kanadımı aç, tâ ki uçucu olayım; zikir bahçesinde ve elma bahçesinde olayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1452. "Benim kanadımı aç, tâ ki uçucu olayım; zikir bahçesinde ve elma bahçesinde olayım!" "Per"den kasıt, tefekkür kanadıdır. "Sîb", elma ve "sitân", çokluk veya mekân edatıdır. "Sîbistân", çok elma bulunan yer ve elmalık demektir. "Hadîka", bahçe demek olduğuna göre elmalık ile bahçe arasında bir ilişki olduğu için, değerli şârihler "elmalık" diye tercüme etmişlerdir; ve bundan kasıt, ilâhî marifetlerin meyveleri demektir. Fakat "seyb", Burhan'ın açıklamasına göre, "hayran ve şaşkın ve bir işte ve meşguliyette hayranlık" anlamına geldiğinden "seybistân", şaşkınlık ve hayranlık âlemi demek de mümkün olur ve bu da konuya çok uygun düşer. Yani, "Ey Rabbim, benim bu gördüğüm rüyanın anlamında tefekkür kanadımı aç, serbest düşüneyim ve mana âleminde uçayım ve senin zikrinin bahçesinde ve şaşkınlık ve hayranlık âleminde olayım!" "Per"den murâd, tefekkür kanadıdır. "Sîb", elma ve "sitân", kesret veyâ mekân edâtıdır. "Sîbistân", çok elma bulunan mahal ve elmalık demek olur. "Hadîka", bahçe demek olduğuna göre elmalık ile bahçe arasında münâsebet olduğu için, şurrâh-ı kirâm "elmalık" diye tercüme buyurmuşlardır; ve bundan murâd, maârif-i ilâhiyye yemişleri demek olur. Fakat “seyb”, Burhân’ın beyânına göre, “hayran ve medhûş ve bir işte ve meşgalede hayranlık” ma’nâsına olduğundan “seybistân”, medhûşluk ve hayranlık âlemi demek de câiz olur ve bu da bahse pek münâsib bulunur. Ya’ni, “Yâ Rab, benim bu gördüğüm rü’yânın ma’nâsında tefekkür kanadımı aç, serbest düşüneyim ve ma’nâ âleminde uçayım ve senin zikrinin bahçesinde ve medhûşluk ve hayranlık âleminde olayım!” 1453. Derhâl ona hâtifin sadâsı geldi dedi ki: “Onu câhiller lâfından bir misâl bil!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1453. Hemen ona gaipten gelen sesin nidası geldi, dedi ki: "Onu cahillerin lafından bir misal bil!" "Hâtif", sözlükte "çağıran ve bağıran" demektir. "Lâf", ölçüsüz söz ve anlamsız iddia ve övünme ve öğünme. Yani, o dil sahibine, gayb tarafından bir ses gelip dedi ki: "O gebe köpeğin karnındaki yavruların bağırmalarını, cahillerin kuru iddia edip öğünmelerinin misali bil!" Bundan anlaşılır ki, gönül sahibi olan dervişin halvette (yalnızlıkta) gördüğü rüya "keşf-i muhayyel" (hayal gücüyle görülen keşif) türünden imiş, çünkü keşf-i muhayyel yoruma muhtaçtır; ve bu yorum ise gayet zordur, ancak ilham ve ilahi bağışlama ile yorumlanabilir. “Hâtif”, lügatte “çağıran ve sayha eden” demektir. “Lâf”, ölçüsüz söz ve ma’nâsız da’vâ ve tefâhur ve öğünme. Ya’ni, o sâhib-i dile, cânib-i gaybdan bir nidâ gelip dedi ki: “O gebe köpeğin karnındaki yavruların bağırmalarını câhillerin kuru da’vâ edip öğünmelerinin misâli bil!” Bundan anlaşılır ki, gönül sâhibi olan dervişin halvette gördüğü rü’yâ “keşf-i muhayyel” nev’inden imiş, zîrâ keşf-i muhayyel ta’bîre muhtaçtır; ve bu ta’bîr ise gâyet güçtür, ancak ilhâm ve vehb-i ilâhî ile ta’bîr olunabilir. 1454. “Ki hicâbdan ve perdeden dışarıya gelmemiş, gözü kapalı olarak boş söz söyleyici olmuştur.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1454. "Ki perdeden ve örtüden dışarıya gelmemiş, gözü kapalı olarak boş söz söyleyici olmuştur." Yani, "Onlar öyle cahillerdir ki, benlik perdesinden ve cismaniyet örtüsünden dışarı çıkmamış oldukları ve kalp gözleri kapalı bulunduğu hâlde, Hakk dostlarının sözlerini ezberleyip, kendilerini olgun kabul ederek halka hitaben boş söz söyleyici olmuşlardır." Ya’ni, “Onlar öyle câhillerdir ki, enâniyet hicâbından ve cismâniyet perdesinden dışarı çıkmamış oldukları ve kalb gözleri kapalı bulunduğu hâlde, evliyâ-yı Hakk’ın sözlerini ezberleyip, kendilerini kâmil adderek halka hitâben boş söz söyleyici olmuşlardır.” 1455. Köpeğin sesi karnında ziyân olur. Ne av koparıcı ve ne de gece bekçidir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1455. Köpeğin sesi karnında kaybolur. Ne av koparıcıdır ne de gece bekçisidir! Çünkü köpeğin sesi ana karnında boştur ve faydasızdır; bu köpekler ne ava yarar ne de gece bekçiliğine yarar. Bunun gibi evliyanın sözlerini ve ıstılahlarını (özel terimlerini) çalıp halka söyleyenlerin ne kendilerinde bir kuvvet ortaya çıkar ne de halka etki edip hidayetlerine sebep olur. Bu sebeple onların bu sözleri boş ve faydasız olur. Bundan maksat, ilahi bilgiler meyveleri demek olur. Fakat "seyb", Burhan'ın açıklamasına göre, "hayran ve şaşkın ve bir işte ve meşguliyette hayranlık" anlamına geldiğinden "seybistan", şaşkınlık ve hayranlık âlemi demek de caiz olur ve bu da konuya pek uygun bulunur. Yani, "Ey Rabbim, benim bu gördüğüm rüyanın anlamında tefekkür kanadımı aç, serbest düşüneyim ve mana âleminde uçayım ve senin zikrinin bahçesinde ve şaşkınlık ve hayranlık âleminde olayım!" Zîrâ köpeğin sesi ana karnında boştur ve fâidesizdir; bu köpekler ne ava yarar ne de gece bekçiliğine yarar. Bunun gibi evliyânın kelâmını ve ıstılâhâtını çalıp halka söyleyenlerin ne kendilerinde bir kuvvet peydâ olur ve ne de halka te’sîr edip hidâyetlerine sebeb olur. Binâenaleyh onların bu sözleri boş ve fâidesiz olur. bundan murâd, maârif-i ilâhiyye yemişleri demek olur. Fakat "seyb", Burhân'ın beyânına göre, "hayran ve medhûş ve bir işte ve meşgalede hayranlık" ma'nâsına olduğundan "seybistân", medhûşluk ve hayranlık âlemi demek de câiz olur ve bu da bahse pek münasib bulunur. Ya'ni, "Yâ Rab, benim bu gördüğüm rü'yânın ma'nâsında tefekkür kanadımı aç, serbest düşüneyim ve ma'nâ âleminde uçayım ve senin zikrinin bahçesinde ve medhûşluk ve hayranlık âleminde olayım!" 1453. Derhal ona hâtifin sadası geldi dedi ki: "Onu câhiller lafından bir misâl bil!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1453. Hemen ona gaipten gelen sesin nidası geldi, dedi ki: "Onu cahillerin lafından bir misal bil!" "Hatif", sözlükte "çağıran ve bağıran" demektir. "Laf", ölçüsüz söz ve anlamsız iddia ve övünme. Yani, o gönül sahibine, gayb tarafından bir nida gelip dedi ki: "O gebe köpeğin karnındaki yavruların bağırmalarını cahillerin kuru iddia edip övünmelerinin misali bil!" Bundan anlaşılır ki, gönül sahibi olan dervişin halvette (yalnızlıkta) gördüğü rüya "keşf-i muhayyel" (hayal gücüyle oluşan keşif) türünden imiş, çünkü keşf-i muhayyel yoruma muhtaçtır; ve bu yorum ise gayet zordur, ancak ilham ve ilahi bağış ile yorumlanabilir. "Hatif", lügatte "çağıran ve sayha eden" demektir. "Lâf", ölçüsüz söz ve ma'nâsız da'vâ ve tefähur ve öğünme. Ya'ni, o sahib-i dile, cânib-i gaybdan bir nidâ gelip dedi ki: "O gebe köpeğin karnındaki yavruların bağırmalarını câhillerin kuru da'vâ edip öğünmelerinin misali bil!" Bundan anlaşılır ki, gönül sahibi olan dervişin halvette gördüğü rü'yâ "keşf-i muhayyel" nev'inden imiş, zîrâ keşf-i muhayyel ta'bîre muhtaçtır; ve bu ta'bîr ise gāyet güçtür, ancak ilhâm ve vehb-i ilâhî ile ta'bîr olunabilir. 1454. "Ki hicabdan ve perdeden dışarıya gelmemiş, gözü kapalı olarak boş söz söyleyici olmuştur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1454. "Ki perdeden ve örtüden dışarı çıkmamış, gözü kapalı olarak boş söz söyleyici olmuştur." Yani, "Onlar öyle cahillerdir ki, benlik perdesinden ve bedensel yoğunluk örtüsünden dışarı çıkmamış oldukları ve kalp gözleri kapalı bulunduğu hâlde, Hakk dostlarının sözlerini ezberleyip, kendilerini olgun sanarak halka hitaben boş söz söyleyici olmuşlardır." Ya'ni, "Onlar öyle câhillerdir ki, enâniyet hicabından ve cismâniyet perdesinden dışarı çıkmamış oldukları ve kalb gözleri kapah bulunduğu hâlde, evliyâ-yı Hakk'ın sözlerini ezberleyip, kendilerini kâmil adderek halka hitâben boş söz söyleyici olmuşlardır." 1455. Köpeğin sesi karında ziyân olur. Ne av koparıcı ve ne de gece bekçidir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1455. Köpeğin sesi karında ziyan olur. Ne av koparıcı ve ne de gece bekçisidir! Çünkü köpeğin sesi ana karnında boştur ve faydasızdır; bu köpekler ne ava yarar ne de gece bekçiliğine yarar. Bunun gibi evliyânın (Allah dostlarının) sözlerini ve ıstılâhâtını (özel terimlerini) çalıp halka söyleyenlerin ne kendilerinde bir kuvvet ortaya çıkar ne de halka etki edip hidayetlerine sebep olur. Bu sebeple onların bu sözleri boş ve faydasız olur. Zîrâ köpeğin sesi ana karnında boştur ve fâidesizdir; bu köpekler ne ava yarar ne de gece bekçiliğine yarar. Bunun gibi evliyânın kelâmını ve ıstılâhâtını çalıp halka söyleyenlerin ne kendilerinde bir kuvvet peyda olur ve ne de halka te'sîr edip hidâyetlerine sebeb olur. Binâenaleyh onların bu sözleri boş ve fâidesiz olur. 1456. Kurt görmemiştir ki, onu men' edici olsun! Hırsız görmemiştir ki, onu def edici olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1456. Kurt görmemiştir ki, onu engelleyici olsun! Hırsız görmemiştir ki, onu def edici olsun! Yani, ana karnında olan köpek kurt görmemiştir ki, onu engellesin ve hırsız görmemiştir ki, onu def etsin! "Kurt"tan kasıt, nefs-i emmâre (kötülüğü emreden nefis); ve "hırsız"dan kasıt, şeytandır. Yani, perdelenmiş olan iddiacı kişi, kurt mesabesinde (derecesinde) olan nefsi görmemiştir ki, onun ruha olan tasallutunu (musallat olmasını) engellesin ve iman ve ihlas hırsızı olan şeytanı görmemiştir ki, onu def edebilsin! Ya'ni, ana karnında olan köpek kurt görmemiştir ki, onu men' etsin ve hırsız görmemiştir ki, onu def etsin! "Kurt"tan murâd, nefs-i emmâre; ve "hırsız"dan murâd, şeytandır. Ya'ni, ehl-i hicâb olan müddeî, kurt mesâbe-sinde olan nefsi görmemiştir ki, onun rûha olan tasallatunu men' etsin ve îmân ve ihlâs hırsızı olan şeytanı görmemiştir ki, onu def' edebilsin! 1457. Harîslikten ve serverlik hevâsından nazarda kör ve öğünmekte cesûrdur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1457. Hırstan ve liderlik arzusundan dolayı görüşü kör ve övünmekte cesurdur. Kendi varlığına ve benliğine olan hırsından ve liderlik arzusundan dolayı onun idrak görüşü kördür; fakat övünmekte ve boş iddiada cesurdur. "Künd", kör olan ve keskin olmayan şeydir. Kendi varlığına ve enâniyetine olan harîsliğinden ve riyâset hevâsından onun nazar-ı idrāki kördür; ve fakat öğünmekte ve kuru da'vâda cesûrdur. "Künd", kör olan ve keskin olmayan şeydir. 1458. Müşterinin ve harâret tutucunun hevâsından basîretsiz olarak hezeyâna ayak koymuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1458. Müşterinin ve hararet tutucunun hevesinden dolayı basiretsizce hezeyana adım atmıştır. "Müşteri"den kasıt, mürittir; ve "hararet tutucu"dan kasıt, Hakk yolunun aşığı olan kimsedir. Yani, irşat ve kemal iddiasında bulunan yalancı şeyh, kendisine müridler ve Hakk yolunun aşıklarını çekme hevesinden dolayı, zevkine ve hakikatine vakıf olmadığı evliyanın sözlerine adım atmıştır; ve kendisinin basiret gözü açık olmadığı için bu sözler her ne kadar hakikat ise de, ona göre hezeyan ve sayıklama türünden olur. "Füşâr", burada hezeyan anlamındadır. "Müşteri"den murâd, mürîd; ve "harâret tutucu"dan murâd, tarîk-ı Hak âşığı olan kimsedir. Ya'ni, irşâd ve kemâl da'vâsında bulunan yalancı şeyh, kendisine müridler ve tarîk-ı Hak âşıklarını celb etmek hevâ ve hevesinden dolayı, zevkine ve hakîkatine muttali' olmadığı evliyâullâhın kelâmlarına adım atmıştır; ve kendisinin basîret gözü açık olmadığı için bu kelâmlar her ne kadar hakîkat ise de, ona nazaran hezeyan ve sayıklama nev'inden olur. "Füşâr", burada hezeyan ma'nâsınadır. 1459. Ayı görmemiş, nişanlar verir; o sebeble köylüye harâret koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1459. Ayı görmemiş, işaretler verir; bu sebeple köylüye hararet verir. "Ay"dan maksat, Hakk'ın güzelliğidir. "Rûstâî"den maksat, safdil olan kimsedir. Yani, o yalancı şeyh Hakk'ın güzelliğini görmemiş olduğu hâlde, o aydan bahsetmek ve işaretler vermek sebebiyle safdil olan kimselerin kalbine hararet ve muhabbet (sevgi) bırakır. Hint nüshalarında bu beytin ikinci mısraı "روشنائی را بدان کژ می نهد" şeklinde olup beytin anlamı "Hakk'ın güzelliğini göre- "Ay"dan murâd, cemâl-i Hak'tır. "Rûstâî” den murâd, safdil olan kimsedir. Ya'ni, o yalancı şeyh cemâl-i Hakk'ı müşâhede etmemiş olduğu hâlde, o aydan bahs etmek ve nişanlar vermek sebebiyle safdil olan kimselerin kalbine harâret ve muhabbet ilkā eder. Hind nüshalarında bu beytin ikinci mısrâ'ı روشنائی را بدان کژ می نهد suretinde olup beytin ma'nâsı "Cemâl-i Hakk'ı müşâ- 1456. Kurt görmemiştir ki, onu men' edici olsun! Hırsız görmemiştir ki, onu def edici olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1456. Kurt görmemiştir ki, onu engelleyici olsun! Hırsız görmemiştir ki, onu def edici olsun! Yani, ana karnında olan köpek kurt görmemiştir ki, onu engellesin ve hırsız görmemiştir ki, onu def etsin! "Kurt"tan kasıt, nefs-i emmâre (kötülüğü emreden nefis); ve "hırsız"dan kasıt, şeytandır. Yani, perdelenmiş olan iddiacı kişi, kurt mesabesinde (derecesinde) olan nefsi görmemiştir ki, onun ruha olan tasallutunu (musallat olmasını) engellesin ve iman ve ihlas hırsızı olan şeytanı görmemiştir ki, onu def edebilsin! Ya'ni, ana karnında olan köpek kurt görmemiştir ki, onu men' etsin ve hırsız görmemiştir ki, onu def etsin! "Kurt"tan murâd, nefs-i emmâre; ve "hırsız"dan murâd, şeytandır. Ya'ni, ehl-i hicâb olan müddeî, kurt mesâbe-sinde olan nefsi görmemiştir ki, onun rûha olan tasallatunu men' etsin ve îmân ve ihlâs hırsızı olan şeytanı görmemiştir ki, onu def' edebilsin! 1457. Harîslikten ve serverlik hevâsından nazarda kör ve öğünmekte cesûrdur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1457. Hırstan ve liderlik arzusundan dolayı görüşü kör ve övünmekte cesurdur. Kendi varlığına ve benliğine olan hırsından ve liderlik arzusundan dolayı onun idrak görüşü kördür; fakat övünmekte ve boş iddiada cesurdur. "Künd", kör olan ve keskin olmayan şeydir. Kendi varlığına ve enâniyetine olan harîsliğinden ve riyâset hevâsından onun nazar-ı idrāki kördür; ve fakat öğünmekte ve kuru da'vâda cesûrdur. "Künd", kör olan ve keskin olmayan şeydir. 1458. Müşterinin ve harâret tutucunun hevâsından basîretsiz olarak hezeyâna ayak koymuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1458. Müşterinin ve hararet tutucunun hevesinden dolayı basiretsizce hezeyana adım atmıştır. "Müşteri"den kasıt, mürittir; ve "hararet tutucu"dan kasıt, Hakk yolunun aşığı olan kimsedir. Yani, irşat ve kemal iddiasında bulunan yalancı şeyh, kendisine müridler ve Hakk yolunun aşıklarını çekme hevesinden dolayı, zevkine ve hakikatine vakıf olmadığı evliyanın sözlerine adım atmıştır; ve kendisinin basiret gözü açık olmadığı için bu sözler her ne kadar hakikat ise de, ona göre hezeyan ve sayıklama türünden olur. "Füşâr", burada hezeyan anlamındadır. "Müşteri"den murâd, mürîd; ve "harâret tutucu"dan murâd, tarîk-ı Hak âşığı olan kimsedir. Ya'ni, irşâd ve kemâl da'vâsında bulunan yalancı şeyh, kendisine müridler ve tarîk-ı Hak âşıklarını celb etmek hevâ ve hevesinden dolayı, zevkine ve hakîkatine muttali' olmadığı evliyâullâhın kelâmlarına adım atmıştır; ve kendisinin basîret gözü açık olmadığı için bu kelâmlar her ne kadar hakîkat ise de, ona nazaran hezeyan ve sayıklama nev'inden olur. "Füşâr", burada hezeyan ma'nâsınadır. 1459. Ayı görmemiş, nişanlar verir; o sebeble köylüye harâret koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1459. Ayı görmemiş, işaretler verir; bu sebeple köylüye hararet verir. "Ay"dan kastedilen, Hakk'ın güzelliğidir. "Köylü"den kastedilen ise safdil olan kişidir. Yani, o yalancı şeyh Hakk'ın güzelliğini görmemiş olduğu hâlde, o aydan bahsetmek ve işaretler vermek sebebiyle safdil olan kimselerin kalbine hararet ve muhabbet (sevgi) yerleştirir. Hint nüshalarında bu beytin ikinci mısraı "روشنائی را بدان کژ می نهد" şeklindedir ve beytin anlamı "Hakk'ın güzelliğini görmemiş olduğu hâlde işaretler ve tarifler ve tavsifler (nitelendirmeler) ortaya koyar ve aydınlığı bu sebeple eğri koyar." şeklindedir. "Ay"dan murâd, cemâl-i Hak'tır. "Rûstâî” den murâd, safdil olan kimsedir. Ya'ni, o yalancı şeyh cemâl-i Hakk'ı müşâhede etmemiş olduğu hâlde, o aydan bahs etmek ve nişanlar vermek sebebiyle safdil olan kimselerin kalbine harâret ve muhabbet ilkā eder. Hind nüshalarında bu beytin ikinci mısrâ'ı روشنائی را بدان کژ می نهد suretinde olup beytin ma'nâsı "Cemâl-i Hakk'ı müşâ- hede etmemiş olduğu hâlde nişanlar ve ta'rîf ve tavsîfler vaz' eder ve rûşenâlığı o sebeble eğri koyar." 1460. Müşteriden dolayı ayın vasfında, câh için, görmemiş olduğu yüz nişânı söyler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1460. Müşteriden dolayı ayın vasfında, makam için, görmemiş olduğu yüz nişanı söyler. Mürid ve müşteri çekerek onlara reis olmak için bu yalancı mürşid, müşahede etmemiş olduğu Hakk'ın güzelliğinin vasfında onlara birçok nişanlar ve vasıflar söyler. O biçare müridler ve aşıklar dahi, bu sözleri doğru zannedip o yalancının karşısında, şeyhimizdir diye alçalırlar ve her emrine boyun eğerler. Şeyh efendi dahi kabardıkça kabarır. Müşteri ve mürîd celb ederek onlara reîs olmak için bu yalancı mürşid, müşâhede etmemiş olduğu cemâl-i Hakk'ın vasfında onlara birçok nişanlar ve vasıflar söyler. O bîçâre mürîdler ve âşıklar dahi, bu sözleri doğru zannedip o yalancının karşısında, şeyhimizdir diye tezellül ederler ve her emrine münkâd olurlar. Şeyh efendi dahi kabardıkça kabarır. 1461. Müşteri ki, o fâide tutar, muhakkak birdir; lâkin onların onda reybi ve şekki vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1461. Müşteri ki, o fayda sağlar, kesinlikle birdir; lâkin onların onda şüphesi ve tereddüdü vardır. "Faydalı olan müşteri"den kasıt, Yüce Allah'tır. Nitekim Tevbe sûresinde "Şüphesiz Allah, müminlerden canlarını ve mallarını cennet karşılığında satın almıştır." (Tevbe 9/111) buyrulur. Yani, faydalı olan müşteri, Kur'ân-ı Kerîm'de açıklandığı üzere Yüce Allah'tır ve o da kesinlikle birdir; lâkin bu iddiacı şeyhlerin o faydalı olan müşteri hakkında şüpheleri ve tereddütleri vardır. “Fâideli olan müşteri”den murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. Nitekim sûre-i Tevbe'de إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ (Tevbe 9/111) ya'ni “Allah Teâlâ mü'minlerden cennet mukâbilinde nefislerini ve mallarını iştirâ eyledi.” buyrulur. Ya'ni, fâideli olan müşteri, Kur'ân-ı Kerîm'de beyân buyrulduğu üzere Hak Teâlâ hazretleridir ve o da muhakkak birdir; lâkin bu müddeî şeyhlerin o fâideli olan müşteri hakkında şek ve şübheleri vardır. 1462. Vakârsız müşterinin hevâsından bu tâife müşteriyi yele verdiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1462. Vakarsız müşterinin hevesinden bu topluluk, müşteriyi hiçe saydılar. "Şükûh", heybet, azamet ve vakar anlamındadır. "Bâd dâden", yele ve havaya vermek, hiçe saymaktan ve ziyan etmekten kinayedir. Yani, vakarsız ve azametsiz olan yaratılmış müşteriyi çekme ve toplama hevesinden dolayı bu yalancı şeyh topluluğu, gerçek müşteri olan Hakk'ı hiçe saydılar ve O'nun müşteriliğine önem vermediler. “Şükûh”, heybet ve azamet ve vakâr ma'nâsınadır. “Bâd dâden”, yele ve havaya vermek, hiçe vermekten ve zâyi' etmekten kinâyedir. Ya'ni, vakârsız ve azametsiz olan müşterî-i mahlûkun celbi ve cem'i hevâsından dolayı bu yalancı şeyh tâifesi hakîkî müşteri olan Hakk'ı, hiçe verdiler ve onun müşterîliğine ehemmiyet vermediler. 1463. Bizim müşterimiz Allah'tır, iştirâ eyledi. Agâh ol, her müşterinin gamından pek yukarı gel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1463. Bizim müşterimiz Allah'tır, satın aldı. Bilinçli ol, her müşterinin derdinden çok daha üstün ol! Bu şerefli beyitte, yukarıda anılan "Muhakkak ki Allah satın aldı..." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerime, birinci cildin 2749 numaralı şerefli beytinde de şöyle geçer: "hediye etmemiş olduğu hâlde nişanlar ve tarif ve tavsifler koyar ve aydınlığı o sebeple eğri koyar." Bu beyt-i şerîfte yukarıda mezkûr olan إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى ... الخ âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîme I. cildin 2749 numaralı beyt-i şerîfinde de: hede etmemiş olduğu hâlde nişanlar ve ta'rîf ve tavsîfler vaz' eder ve rûşenâlığı o sebeble eğri koyar." 1460. Müşteriden dolayı ayın vasfında, câh için, görmemiş olduğu yüz nişanı söyler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1460. Müşteriden dolayı ayın vasfında, makam için, görmemiş olduğu yüz nişanı söyler. Bu yalancı mürşid, müşteri ve mürid çekerek onlara reis olmak için, müşâhede etmemiş olduğu Hakk'ın güzelliğinin vasfında onlara birçok nişanlar ve vasıflar söyler. O biçare müridler ve âşıklar da, bu sözleri doğru zannedip o yalancının karşısında, "şeyhimizdir" diye alçalırlar ve her emrine boyun eğerler. Şeyh efendi de kabardıkça kabarır. Müşteri ve mürid celb ederek onlara reîs olmak için bu yalancı mürşid, müşâhede etmemiş olduğu cemâl-i Hakk'ın vasfında onlara birçok nişanlar ve vasıflar söyler. O bîçâre müridler ve âşıklar dahi, bu sözleri doğru zannedip o yalancının karşısında, şeyhimizdir diye tezellül ederler ve her emrine münkād olurlar. Şeyh efendi dahi kabardıkça kabarır. 1461. Müşteri ki, o fâide tutar, muhakkak birdir; lakin onların onda reybi ve şekki vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1461. Müşteri ki, o fayda sağlar, kesinlikle birdir; fakat onların onda şüphesi ve tereddüdü vardır. "Faydalı olan müşteri"den kasıt, Yüce Allah'tır. Nitekim Tevbe suresinde "Şüphesiz Allah, müminlerden canlarını ve mallarını, kendilerine cennet karşılığında satın almıştır." (Tevbe 9/111) buyrulur. Yani, faydalı olan müşteri, Kur'ân-ı Kerîm'de açıklandığı üzere Yüce Allah'tır ve O da kesinlikle birdir; fakat bu iddiacı şeyhlerin o faydalı olan müşteri hakkında şüpheleri ve tereddütleri vardır. "Fâideli olan müşteri"den murâd, Hak Teâlâ hazretleridir. Nitekim sûre-i Tevbe'de إِنَّ اللهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ (Tevbe 9/111) ya'ni “Allah Teâlâ mü'minlerden cennet mükâbilinde nefislerini ve mallarını iştirâ eyledi." buyrulur. Ya'ni, fâideli olan müşteri, Kur'ân-ı Kerîm'de beyân buyrulduğu üzere Hak Teâlâ hazretleridir ve o da muhakkak birdir; lâkin bu müddeî şeyhlerin o fâideli olan müşteri hakkında şek ve şübheleri vardır. 1462. Vakārsız müşterinin hevâsından bu tâife müşteriyi yele verdiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1462. Vakarsız müşterinin hevesinden bu topluluk müşteriyi hiçe saydılar. "Şükûh", heybet, azamet ve vakar anlamındadır. "Bâd dâden", yele ve havaya vermek, hiçe saymaktan ve ziyan etmekten kinayedir. Yani, vakarsız ve azametsiz olan yaratılmış müşteriyi çekme ve toplama hevesinden dolayı bu yalancı şeyh topluluğu, gerçek müşteri olan Hakk'ı hiçe saydılar ve O'nun müşteriliğine önem vermediler. "Şükûh", heybet ve azamet ve vakār ma'nâsınadır. "Bâd dâden", yele ve havaya vermek, hiçe vermekten ve zâyi' etmekten kinâyedir. Ya'ni, vakārsız ve azametsiz olan müşterî-i mahlûkun celbi ve cem'i hevâsından dolayı bu yalancı şeyh tâifesi hakîkî müşteri olan Hakk'ı, hiçe verdiler ve onun müşteriliğine ehemmiyet vermediler. 1463. Bizim müşterimiz Allah'tır, iştirâ eyledi. Agah ol, her müşterinin gamından pek yukarı gel!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1463. Bizim müşterimiz Allah'tır, satın aldı. Uyanık ol, her müşterinin derdinden çok yukarı gel! Bu şerefli beyitte yukarıda anılan "Şüphesiz Allah satın aldı..." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerime, birinci cildin 2749 numaralı şerefli beytinde de: ["Ey efendim, bu benim küpümü ve testimi ["Allah satın aldı"] lütfundan kabul et!"] şeklinde geçti. Yani, biz kâmil müminlerin müşterisi Yüce Allah'tır. Cennet karşılığında bizim nefislerimizi ve mallarımızı satın aldı. Buna göre ey kişi, eğer sen Kur'an-ı Kerim'e iman ettiysen ve kalbinde asla ayıp ve şüphe yoksa, Allah'ın fani olan kullarını müşteri ve mürid olarak başına toplama derdinden kurtul ve çok yukarıya çık ve nefse ait sıfatlar derecesinden yüksel! Bu beyt-i şerîfte yukarıda mezkûr olan إِنَّ اللهَ اشْتَرَى ... الخ ayet-i kermesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîme I. cildin 2749 numaralı beyt-i şerîfinde de: ["Ey efendim, bu benim küpümü ve testimi ["Allah satın aldı"] fazlından kabûl et!"] sûretinde geçti. Ya'ni, biz mü'min-i kâmillerin müşterisi Allah Teâlâ hazretleridir. Cennet mukābilinde bizim nefislerimizi ve mallarımızı iştirâ etti. Binâenaleyh ey kimse, eğer sen Kur'ân-ı Kerîm'e îmân ettin ise ve kalbinde asla şeyn ve şek yok ise, Allah'ın fânî olan kullarını müşteri ve mürîd olarak başına toplamak gamından kurtul ve pek yukarıya çık ve sıfât-ı nefsâniyye derekesinden yüksel! 1464. Bir müşteriyi iste ki, seni isteyicidir; senin başlangıcından ve sonundan âlimdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1464. Bir müşteriyi iste ki, seni isteyicidir; senin başlangıcından ve sonundan âlimdir. Bir müşteriyi, yani senin nefsini satın almak isteyen Yüce Allah'ı iste ki, o en yüce ve en ulu Zât, senin varlığının başlangıcından ve sonundan haberdardır ve bütün hâllerini bilicidir. Bir müşteriyi ya'ni senin nefsini iştirâ etmek isteyen Allah Teâlâ hazretlerini iste ki, o Zât-ı ecell ü aʻlâ senin varlığının ibtidâsından ve sonundan haberdârdır ve bilcümle ahvâlini bilicidir. 1465. Agah ol, sen her müşteriyi elin ile çekme! İki ma'şûka ile aşkbazlık kötüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1465. Agâh ol, sen her müşteriyi elin ile çekme! İki ma'şûka ile aşkbazlık kötüdür. Ey Hakk yolunun sâliki olan kimse, eğer sen Hakk'ın âşıkı isen sakın müşteri ve mürîd toplamak kastına düşüp onları kendi arzun ve idrakin ile kendi tarafına çekme! Çünkü iki ma'şûk ile âşıklık ve aşkbazlık kötüdür. Çünkü Yüce Allah insana kendisinin muhabbetine tahsis olunmak üzere bir kalp vermiştir. Nitekim ayet-i kerîmede مَا جَعَلَ الله لرجل من قلبين في جوفه (Ahzab, 33/4) yani "Yüce Allah insanın içinde, insan için iki kalp yaratmadı." buyrulur. Eğer o bir kalbin içine hem bâkî olan Allah'ın ve hem de fânî olan halkın aşk ve muhabbetini sığdırmaya çalışırsan imkân yoktur. Çünkü Hak muhabbeti gâlip olursa, fânî aşkı tard eder ve eğer halk muhabbeti gâlip olursa, Bâkî aşkı nefy eder. Bu sebeple ey sâlik, kendi hâlini bu düstura göre düşün! Ey Hak yolunun sâliki olan kimse, eğer sen Hakk'ın âşıkı isen sakın müşteri ve mürîd toplamak kasdına düşüp onları kendi arzûn ve idrâkin ile kendi tarafına çekme! Zîrâ iki ma'şûk ile âşıklık ve aşkbazlık kötüdür. Zîrâ Allah Teâlâ insana kendisinin muhabbetine tahsîs olunmak üzere bir kalb vermiştir. Nitekim âyet-i kerîmede مَا جَعَلَ الله لرجل من قلبين في جوفه (Ahzab, 33/4) ya'ni "Allah Teâlâ insanın içinde, insan için iki kalb yaratmadı." buyrulur. Eğer o bir kalbin içine hem bâkî olan Allah'ın ve hem de fânî olan halkın aşk ve muhabbetini sığdırmağa çalışırsan imkân yoktur. Zîrâ muhabbet-i Hak galib olursa, aşk-ı fânîyi tard eder ve eğer muhabbet-i halk gālib olursa, aşk-ı Bâkî'yi nefy eder. Binâenaleyh ey sâlik, kendi hâlini bu düstûra göre teemmül et! 1466. Eğer satın alırsan, ondan fâide ve mâye bulmazsın; muhakkak onun akıl ve idrakinin kıymeti yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1466. Eğer satın alırsan, ondan fayda ve sermaye bulamazsın; muhakkak onun akıl ve idrakinin kıymeti yoktur. ["Ey efendim, bu benim küpümü ve testimi ["Allah satın aldı"] lütfundan kabul et!"] şeklinde geçti. Yani, biz kâmil müminlerin müşterisi Yüce Allah hazretleridir. Cennet karşılığında bizim nefislerimizi ve mallarımızı satın aldı. Bu sebeple ey kimse, eğer sen Kur'an-ı Kerim'e iman ettiysen ve kalbinde asla ayıp ve şüphe yoksa, Allah'ın fani olan kullarını müşteri ve mürid olarak başına toplama derdinden kurtul ve pek yukarıya çık ve nefse ait sıfatlar (sıfât-ı nefsâniyye) derecesinden yüksel! ["Ey efendim, bu benim küpümü ve testimi ["Allah satın aldı"] fazlından kabûl et!"] sûretinde geçti. Ya'ni, biz mü'min-i kâmillerin müşterisi Allah Teâlâ hazretleridir. Cennet mukābilinde bizim nefislerimizi ve mallarımızı iştirâ etti. Binâenaleyh ey kimse, eğer sen Kur'ân-ı Kerîm'e îmân ettin ise ve kalbinde asla şeyn ve şek yok ise, Allah'ın fânî olan kullarını müşteri ve mürîd olarak başına toplamak gamından kurtul ve pek yukarıya çık ve sıfât-ı nefsâniyye derekesinden yüksel! 1464. Bir müşteriyi iste ki, seni isteyicidir; senin başlangıcından ve sonundan âlimdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1464. Bir müşteriyi iste ki, seni isteyicidir; senin başlangıcından ve sonundan âlimdir. Bir müşteriyi, yani senin nefsini satın almak isteyen Yüce Allah'ı iste ki, o en yüce ve en ulu Zât, senin varlığının başlangıcından ve sonundan haberdardır ve bütün hâllerini bilicidir. Bir müşteriyi ya'ni senin nefsini iştirâ etmek isteyen Allah Teâlâ hazretlerini iste ki, o Zât-ı ecell ü aʻlâ senin varlığının ibtidâsından ve sonundan haberdârdır ve bilcümle ahvâlini bilicidir. 1465. Agâh ol, sen her müşteriyi elin ile çekme! İki ma'şûka ile aşkbazlık kötüdür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1465. Bil ki, sen her müşteriyi elinle çekme! İki sevgiliyle aşk oyunu kötüdür. Ey Hakk yolunun sâliki (Hakk yolcusu) olan kimse, eğer sen Hakk'ın âşıkı isen sakın müşteri ve mürid toplama niyetine düşüp onları kendi arzun ve idrakin ile kendi tarafına çekme! Çünkü iki sevgiliyle âşıklık ve aşk oyunu kötüdür. Çünkü Yüce Allah insana kendisinin muhabbetine tahsis olunmak üzere bir kalp vermiştir. Nitekim ayet-i kerimede مَا جَعَلَ الله لرجل من قلبين في جوفه (Ahzab, 33/4) yani "Yüce Allah insanın içinde, insan için iki kalp yaratmadı." buyrulur. Eğer o bir kalbin içine hem bâkî olan Allah'ın ve hem de fânî olan halkın aşk ve muhabbetini sığdırmaya çalışırsan imkân yoktur. Çünkü Hak muhabbeti üstün gelirse, fânî aşkı kovar ve eğer halk muhabbeti üstün gelirse, Bâkî aşkı yok eder. Bu sebeple ey sâlik, kendi hâlini bu düstura göre düşün! Ey Hak yolunun sâliki olan kimse, eğer sen Hakk'ın âşıkı isen sakın müşteri ve mürîd toplamak kasdına düşüp onları kendi arzûn ve idrâkin ile kendi tarafına çekme! Zîrâ iki ma'şûk ile âşıklık ve aşkbazlık kötüdür. Zîrâ Allah Teâlâ insana kendisinin muhabbetine tahsîs olunmak üzere bir kalb vermiştir. Nitekim âyet-i kerîmede مَا جَعَلَ الله لرجل من قلبين في جوفه (Ahzab, 33/4) ya'ni "Allah Teâlâ insanın içinde, insan için iki kalb yaratmadı." buyrulur. Eğer o bir kalbin içine hem bâkî olan Allah'ın ve hem de fânî olan halkın aşk ve muhabbetini sığdırmağa çalışırsan imkân yoktur. Zîrâ muhabbet-i Hak galib olursa, aşk-ı fânîyi tard eder ve eğer muhabbet-i halk gālib olursa, aşk-ı Bâkî'yi nefy eder. Binâenaleyh ey sâlik, kendi hâlini bu düstûra göre teemmül et! 1466. Eğer satın alırsan, ondan fâide ve mâye bulmazsın; muhakkak onun akıl ve idrakinin kıymeti yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1466. Eğer satın alırsan, ondan fayda ve öz bulamazsın; muhakkak onun akıl ve idrakinin kıymeti yoktur. Eğer yaratılmışı satın alır ve kalbine onun sevgisini koyarsan, o fani yaratılmıştan fayda ve öz bulamazsın. Muhakkak o fani olan müşterinin akıl ve idrakinin hiçbir kıymeti yoktur. Eğer mahlûku satın alır ve kalbine onun muhabbetini koyarsan, o fânî mahlûktan fâide ve mâye bulamazsın. Muhakkak o fânî olan müşterinin akıl ve idrâkinin hiçbir kıymeti yoktur. 1467. Muhakkak onun yarım na'l bahâsı yoktur; sen ona yâkût ve la'l arz edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1467. Muhakkak onun yarım nal bahası yoktur; sen ona yakut ve la'l arz edersin. O yaratılmış müşterinin yarım nal bahası kadar bir kıymeti yoktur. Sen ise ona yakut ve la'l gibi pek kıymetli olan hakikatleri ve ilahi bilgileri bolca verirsin. O mahlûk olan müşterinin yarım nal bahâsı kadar bir kıymeti yoktur. Sen ise ona yâkût ve la'l gibi pek kıymetli olan hakâyık ve maârif-i ilâhiyyeyi ibzâl edersin. 1468. Hırs seni kör etti ve mahrûm eder; şeytan kendi gibi seni mercûm eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1468. Hırs seni kör etti ve mahrum eder; şeytan kendi gibi seni taşlar. Yönetme hırsı ve benlik seni kör etti ve seni Hakk'a kavuşmaktan mahrum da eder. Şeytan senin nefsinin duygularını tahrik ederek benlik ve kibir çukuruna düşürüp kendi gibi seni de ilahi huzurdan taşlanmış ve kovulmuş eder. Hırs-ı riyâset ve enâniyet seni kör etti ve seni Hakk'a vusûlden mahrûm da eder. Şeytan senin nefsinin duygularını tahrîk ederek enâniyet ve kibir çukuruna düşürüp kendi gibi seni de huzûr-i ilâhîden mercûm ve matrûd eder. 1469. Ashâb-ı fîl ve kavm-i Lût gibi ki o suhût onları da kendi gibi mercûm etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1469. Fil sahipleri ve Lût kavmi gibi ki o gazaba uğramış şeytan onları da kendi gibi taşlanmış kıldı. "Suhût", mastar olup burada mef'ûl (edilgen) anlamındadır, "gazaba uğramış" demektir. Yani, nasıl ki o şeytan, Kâbe-i Muazzama'nın yerini değiştirmek amacıyla Kâbe'yi yıkmak için fillerle gelen Ebrehe'nin nefsanî sıfatlarını harekete geçirerek kendisinin ve ordusunun helakine sebep oldu. Ve aynı şekilde Lût (a.s.)'ın kavmini azdırdı ve peygamberlerine karşı gelmelerini sağladı; ilâhî gazaba uğramış olan o İblis, onları da kendi gibi Allah katından kovulmuş ve taşlanmış kıldı. "Suhût", masdar olup burada mef'ûl ma'nâsınadır, “gazab olunmuş” demektir. Ya'ni, nitekim o şeytan Ka'be-i Muazzama'nın mevkiini nakl etmek maksadıyla Ka'be'yi tahrîb için filler ile gelen Ebrehe'nin sıfât-ı nefsâniyyesini tahrîk ederek kendisi ve ordusunun helâkine sebeb oldu. Ve kezâ Lût (a.s.)ın kavmini azdırdı ve peygamberlerine muhâlefet ettirdi; gazab-ı ilâhîye ma'rûz kalmış olan o İblis onları da kendi gibi ind-i ilâhîden matrûd ve mercûm etti. 1470. Vaktâki müşterâyı sabrediciler anladılar, her müşteri tarafına acele etmediler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1470. Sabredenler satın alınmış olanı anladıklarında, her alıcıya acele etmediler. "Müşterâ", edilgen isim kipinde "satın alınmış" demektir. Bundan kasıt, nefislerini ve mallarını Hak yolunda harcayan müminlerdir ki, onların alıcısı yukarıda geçen ayet-i kerime gereğince Yüce Allah'tır. Eğer yaratılmışı satın alır ve kalbine onun sevgisini koyarsan, o fani yaratılmıştan fayda ve sermaye bulamazsın. Muhakkak ki o fani olan alıcının akıl ve idrakinin hiçbir kıymeti yoktur. "Müşterâ", ism-i mef'ûl sîgasıyla “iştirâ olunmuş” demektir. Bundan murâd, nefislerini ve mallarını Hak yolunda bezl eden mü'minlerdir ki, onların müşterisi yukarıda geçen âyet-i kerîme mûcibince Hak Teâlâ hazretleridir. Eğer mahlûku satın alır ve kalbine onun muhabbetini koyarsan, o fânî mahlûktan fâide ve mâye bulamazsın. Muhakkak o fânî olan müşterinin akıl ve idrâkinin hiçbir kıymeti yoktur. 1467. Muhakkak onun yarım na'l bahası yoktur; sen ona yakūt ve la'l arz edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1467. Muhakkak onun yarım nal bahası yoktur; sen ona yakut ve la'l arz edersin. O yaratılmış müşterinin yarım nal bahası kadar bir kıymeti yoktur. Sen ise ona yakut ve la'l gibi pek kıymetli olan ilahi hakikatleri ve marifetleri (Allah'ı bilme yollarını) bolca verirsin. O mahlûk olan müşterinin yarım nal bahâsı kadar bir kıymeti yoktur. Sen ise ona yâkūt ve la'l gibi pek kıymetli olan hakāyık ve maârif-i ilâhiyyeyi ibzâl edersin. 1468. Hırs seni kör etti ve mahrum eder; şeytan kendi gibi seni mercûm eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1468. Hırs seni kör etti ve mahrum eder; şeytan kendi gibi seni taşlanmış kılar. Riyaset (baş olma) hırsı ve enâniyet (benlik) seni kör etti ve seni Hakk'a ulaşmaktan mahrum da eder. Şeytan senin nefsinin duygularını tahrik ederek (kışkırtarak) benlik ve kibir çukuruna düşürüp kendi gibi seni de ilâhî huzurdan taşlanmış ve kovulmuş kılar. Hırs-ı riyâset ve enâniyet seni kör etti ve seni Hakk'a vusûlden mahrûm da eder. Şeytan senin nefsinin duygularını tahrîk ederek enâniyet ve kibir çukuruna düşürüp kendi gibi seni de huzûr-i ilâhîden mercûm ve matrûd eder. 1469. Ashâb-ı fil ve kavm-i Lût gibi ki o suhût onları da kendi gibi mercûm etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1469. Ashâb-ı Fîl ve Lût kavmi gibi ki, o gazaba uğramış şeytan onları da kendi gibi taşlanmış kıldı. "Suhût", masdar olup burada mef'ûl anlamındadır, "gazaba uğramış" demektir. Yani, nasıl ki o şeytan, Kâbe-i Muazzama'nın yerini değiştirmek maksadıyla Kâbe'yi yıkmak için fillerle gelen Ebrehe'nin nefsanî sıfatlarını harekete geçirerek kendisinin ve ordusunun helâkine sebep oldu. Ve aynı şekilde Lût (a.s.)'ın kavmini azdırdı ve peygamberlerine karşı gelmelerini sağladı; ilâhî gazaba maruz kalmış olan o İblis, onları da kendi gibi Allah katından kovulmuş ve taşlanmış kıldı. "Suhût", masdar olup burada mefûl ma'nâsınadır, "gazab olunmuş" demektir. Ya'ni, nitekim o şeytan Ka'be-i Muazzama'nın mevkiini nakl etmek maksadıyla Ka'be'yi tahrîb için filler ile gelen Ebrehe'nin sıfât-ı nefsâniyyesini tahrîk ederek kendisi ve ordusunun helâkine sebeb oldu. Ve kezâ Lût (a.s.)ın kavmini azdırdı ve peygamberlerine muhalefet ettirdi; gazab-ı ilâhîye maʻrûz kalmış olan o İblis onları da kendi gibi ind-i ilâhîden matrûd ve mercûm etti. 1470. Vaktaki müşterâyı sabrediciler anladılar, her müşteri tarafına acele etmediler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1470. Sabredenler, satın alınmış olanları anladıklarında, her müşteri tarafına acele etmediler. "Müşterâ", ism-i mef'ûl (edilgen ortaç) kalıbıyla "satın alınmış" demektir. Bundan kastedilen, nefislerini ve mallarını Allah yolunda harcayan müminlerdir ki, onların müşterisi yukarıda geçen ayet-i kerime gereğince Yüce Allah'tır. Yani, o kimseler ki, satın alınmış olanların, yani Allah'ın satın aldığı kulların, ilahi emirlere itaatte ve ilahi yasaklardan kaçınmada sabredenler olduğunu anladılar, müşteri olan Allah'tan başka kendilerine hiçbir müşteri aramadılar ve yaratılmışlardan kendilerine müşteri tedarik etme tarafına koşmadılar. "Müşterâ", ism-i mef'ûl sîğasıyla “iştirâ olunmuş" demektir. Bundan murâd, nefislerini ve mallarını Hak yolunda bezl eden mü'minlerdir ki, onların müşterisi yukarıda geçen âyet-i kerîme mûcibince Hak Teâlâ hazretleridir. Ya'ni, o kimseler ki, müşterâyı ya'ni Hakk'ın iştirâ ettiği kulların emr-i ilâhîye itâatta ve nehy-i ilâhîden ictinâbda sabr ediciler olduğunu anladılar, müşteri olan Hak'tan başka kendilerine hiçbir müşteri aramadılar ve mahlûktan kendilerine müşteri tedariki tarafına koşmadılar. 1471. Ve o kimse ki müşteriden yüz çevirdi, baht ve ikbal ve bekā ondan berî oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1471. Ve o kimse ki müşteriden yüz çevirdi, baht ve ikbal ve bekā ondan uzak oldu. Ve o kimse ki, bâkî ve hakîkî müşteri olan Yüce Allah hazretlerinden yüz çevirdi ve fânî olan müşterilere yöneldi, böyle bir kimseden manevî talih ve uhrevî ikbal ve bekā uzak ve dışarıda kaldı ve saadetten mahrum oldu. Ve o kimse ki, bâkî ve hakîkî müşteri olan Allah Teâlâ hazretlerinden yüz çevirdi ve fânî olan müşterilere teveccüh etti, böyle bir kimseden tāli'-i ma'nevî ve ikbâl-i uhrevî ve bekā berî ve hâriç oldu ve saadetten mahrûm kaldı. 1472. Ebede kadar hasret, Darvân ehlinin hased içinde olan hâli gibi, harîsler üzerine kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1472. Sonsuza dek hasret, Darvân halkının haset içindeki hâli gibi, hırslı kimselerin üzerinde kaldı. "Darvân", Yemen'de San'â şehrine iki fersah uzaklıkta bulunan bir köyün adıdır. Bu köy halkının hikâyesi, üçüncü cildin 477 numaralı beytinin yukarısında yazılı olan şerhte de geçti. Oradaki açıklamalara bakılsın. Yani, ebedî olan ahiret âlemine özgü hasret duygusu, nefsanî sıfatların hükümlerini yerine getirmeye hırslı olan kimselerin üzerinde kaldı; nitekim Darvân halkının haset içindeki hâli böyleydi. Yani, o kimseler ki, müşteriyi yani Hakk'ın satın aldığı kulların ilâhî emre itaatte ve ilâhî yasaktan kaçınmada sabrediciler olduğunu anladılar, müşteri olan Hak'tan başka kendilerine hiçbir müşteri aramadılar ve yaratılmışlardan kendilerine müşteri temin etme tarafına koşmadılar. “Darvân”, Yemen'de San'â şehrine iki fersah mesafede vâki' bir köyün adıdır. Bu köy ahâlîsinin kıssası III. cildin 477 numaralı beyt-i şerîfinin yukarısında yazılı olan sürh-ı şerîfte de geçti. Oradaki îzâhâta müracaat olunsun. Ya'ni, ebedî olan âlem-i âhirete mahsûs hasret duygusu nefsânî sıfatların ahkâmını icrâya harîs olan kimselerin üzerinde kaldı; nitekim Darvân ahâlîsinin hased içinde olan hâli böyle idi. Ya'ni, o kimseler ki, müşterâyı ya'ni Hakk'ın iştirâ ettiği kulların emr-i ilâhîye itâatta ve nehy-i ilâhîden ictinâbda sabr ediciler olduğunu anladılar, müşteri olan Hak'tan başka kendilerine hiçbir müşteri aramadılar ve mahlûktan kendilerine müşteri tedariki tarafına koşmadılar. 1471. Ve o kimse ki müşteriden yüz çevirdi, baht ve ikbal ve bekā ondan berî oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1471. Ve o kimse ki müşteriden yüz çevirdi, baht ve ikbal ve bekâ ondan uzak oldu. Ve o kimse ki, bâkî ve hakikî müşteri olan Yüce Allah hazretlerinden yüz çevirdi ve fânî olan müşterilere yöneldi, böyle bir kimseden manevî talih, uhrevî ikbal ve bekâ uzak ve dışarıda kaldı ve saadetten mahrum oldu. Ve o kimse ki, bâkî ve hakîkî müşteri olan Allah Teâlâ hazretlerinden yüz çevirdi ve fânî olan müşterilere teveccüh etti, böyle bir kimseden tâli'-i ma'nevî ve ikbâl-i uhrevî ve bekā berî ve hâriç oldu ve saadetten mahrûm kaldı. 1472. Ebede kadar hasret, Darvân ehlinin hased içinde olan hâli gibi, harîsler üzerine kaldı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1472. Sonsuza dek hasret, Darvân ehlinin haset içindeki hâli gibi, hırslı kimselerin üzerine kaldı. "Darvân", Yemen'de San'a şehrine iki fersah uzaklıkta bulunan bir köyün adıdır. Bu köy halkının kıssası, üçüncü cildin 477 numaralı beytinin yukarısında yazılı olan şerhte de geçti. Oradaki açıklamalara başvurulsun. Yani, ebedî olan ahiret âlemine özgü hasret duygusu, nefsanî sıfatların hükümlerini yerine getirmeye hırslı olan kimselerin üzerinde kaldı; nitekim Darvân halkının haset içindeki hâli böyle idi. "Darvân", Yemen'de San'a şehrine iki fersah mesafede vâki' bir köyün adıdır. Bu köy ahâlîsinin kıssası III. cildin 477 numaralı beyt-i şerîfinin yukarısında yazılı olan sürh-ı şerîfte de geçti. Oradaki îzâhâta müracaat olunsun. Ya'ni, ebedî olan âlem-i âhirete mahsûs hasret duygusu nefsânî sıfatların ahkâmını icrâya harîs olan kimselerin üzerinde kaldı; nitekim Darvân ahâlîsinin hased içinde olan hâli böyle idi. 1743. Bir sâlih, bir rabbânî adam vardı. Bir âkıbet görücü akl-ı kâmil tutar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1743. Bir sâlik (Hakk Yolcusu), bir rabbânî (Allah'a yakın) adam vardı. O, bir akıbet görücü kâmil akla sahipti. 1744. Yemen yakınında Darvân köyünde sadakada ve güzel huyda meşhûr idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1744. Yemen yakınındaki Darvân köyünde sadaka vermesi ve güzel ahlakıyla meşhurdu. 1745. Onun köyü fakîr Kâbe’si idi. Muhtaçlar onun tarafına gelir idiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1745. Onun köyü fakirlerin Kâbe'si idi. Muhtaçlar onun tarafına gelirlerdi. "Müstemendân", ihtiyaç sahibi ve gamlı anlamına gelir. Yani, ihtiyaç sahibi olan fakirler bu Darvân köyünün etrafında dolaşıp tavaf ettikleri için "fakirler Kâbe'si" demek uygun idi. “Müstemendân”, ihtiyaç sâhibi ve gamlı ma’nâsınadır. Ya’ni, ihtiyaç sâhibi olan fakîrler bu Darvân köyünün etrâfında dolaşıp tavâf ettikleri için “fu-karâ Kâbe’si” demek sezâ idi. 1746. Hem başaktan hem de samandan ayrıldığı vakit buğdaydan riyâsız öşür verirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1746. Hem başaktan hem de samandan ayrıldığı zaman buğdaydan riyâsız (gösterişsiz) öşür (onda bir vergi) verirdi. 1473. Bir salih, bir rabbânî adam vardı. Bir âkıbet görücü akl-ı kâmil tutar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1473. Bir salih, bir rabbânî (Allah'a yakın) adam vardı. O, geleceği gören kâmil bir akla sahipti. 1474. Yemen yakınında Darvân köyünde sadakada ve güzel huyda meşhur idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1474. Yemen yakınında Darvân köyünde sadaka vermesi ve güzel ahlakıyla meşhur idi. 1475. Onun köyü fakîr Kabe'si idi. Muhtaçlar onun tarafına gelir idiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1475. Onun köyü fakirlerin Kâbe'si idi. Muhtaçlar onun tarafına gelirlerdi. "Müstemendân", ihtiyaç sahibi ve gamlı anlamındadır. Yani, ihtiyaç sahibi olan fakirler bu Darvân köyünün etrafında dolaşıp tavaf ettikleri için "fakirlerin Kâbe'si" demek uygun idi. "Müstemendân", ihtiyaç sahibi ve gamlı ma'nâsınadır. Ya'ni, ihtiyaç sâhibi olan fakîrler bu Darvân köyünün etrafında dolaşıp tavaf ettikleri için "fukarâ Kâbe'si" demek sezâ idi. 1476. Hem başaktan hem de samandan ayrıldığı vakit buğdaydan riyasız öşür verirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1476. Buğdaydan, hem başaktan hem de samandan ayrıldığı zaman, riyasız (gösterişsiz) öşür verirdi. 1477. Un olaydı, ondan da öşür verirdi, ekmek olaydı ondan dahi başkaca öşür verirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1477. Un olsaydı, ondan da öşür verirdi, ekmek olsaydı ondan da ayrıca öşür verirdi. Ektiği ekinin ekmek oluncaya kadar geçirdiği dönüşümlerin her bir aşamasında öşür verirdi ki, onlar başak, buğday, un ve ekmek aşamalarıdır. Bu sebeple dört kere fakirlere hasılatın onda birini verirdi. Ektiği ekinin ekmek oluncaya kadar geçirdiği istihâlâtın her bir devresinde öşür verirdi ki, onlar başak, buğday, un ve ekmek devreleridir. Binâenaleyh dört kere fukarâya hâsılâtın onda birini verir idi. 1478. Her mahsûlün öşrünü terk etmezdi, ektiği şeyden dört kere öşür verirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1478. Her ürünün öşrünü terk etmezdi, ektiği şeyden dört kere öşür verirdi. Ektiği ekinin ekmek oluncaya kadar geçirdiği dönüşümlerin (istihâlât) her bir devresinde öşür verirdi ki, onlar başak, buğday, un ve ekmek devreleridir. Bu sebeple dört kere fakirlere hasılatın onda birini verir idi. Ektiği ekinin ekmek oluncaya kadar geçirdiği istihâlâtın her bir devresinde öşür verirdi ki, onlar başak, buğday, un ve ekmek devreleridir. Binâenaleyh dört kere fukarâya hâsılâtın onda birini verir idi. 1479. O delikanlı kendi evlâdlarının hepsine her zaman çok vasiyetler ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1479. O delikanlı, kendi evlatlarının hepsine her zaman çok vasiyetlerde bulunurdu. 1480. (Derdi ki:) “Sakın ha, sakın ha, benden sonra kendi hırsınızdan dolayı fukarânın hissesini esirgemeyiniz!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1480. (Derdi ki:) “Sakın ha, sakın ha, benden sonra kendi hırsınızdan dolayı fakirlerin hissesini esirgemeyiniz!” Yani, “Nefsânî hırsınızdan dolayı cimrilik ve el sıkılık ederek fakirlerin hissesini ve hakkını esirgemeyiniz!” derdi. Bu şerefli beyitte Meâric Sûresi'nde bulunan (Me) إِلَّا الْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ (Meâric, 70/22-25) yani “Cehennem ateşinden müstesna olan o kimselerdir ki, onlar namazlarında devamlı olan namaz kılanlardır; ve onların mallarında dilencilerin ve geçim sebeplerinden mahrum olan fakirlerin bilinen bir hakkı vardır.” ayet-i kerimesine işaret buyruluyor. Ya'ni, “Hırs-ı nefsânînizden dolayı buhûl ve imsâk ederek fukarânın hissesini ve hakkını esirgemeyiniz!” derdi. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Meâric’de olan (Me) إِلَّا الْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ (Meâric, 70/22-25) ya'ni “Cehennem ateşinden müstesnâ olan o kimselerdir ki, onlar namazlarında dâimî olan musallîlerdir; ve onların mallarında sâiller ve esbâb-ı maîşetten mahrûm olan fakirlerin hakk-ı ma’lûmu vardır.” âyet-i kerîmesine işâret buyruluyor. 1481. “Tâ ki ekin ve meyveler size kalsın, Hakk’ın taâtının penâhında sâbit olsun!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1481. "Ta ki ekin ve meyveler size kalsın, Hakk'ın ibadetinin himayesinde sabit olsun!" Yani, "Eğer siz benim vasiyetlerimi tutup fakirlerin bilinen hakkını verirseniz, Hakk'ın emrine itaat etmiş olursunuz ve bu itaatınız sayesinde mahsulleriniz bereket bulup faydasını görürsünüz." Ya'ni, “Eğer siz benim vasiyetlerimi tutup fukarânın hakk-ı ma’lûmunu verir iseniz Hakk’ın emrine itâat etmiş olursunuz ve bu itâatınız sâyesinde mahsûlâtınız bereket bulup fâidesini görürsünüz.” 1482. “Mahsûlleri ve meyveleri, tahmînsiz ve şeksiz olarak, Hak Teâlâ hep gaybdan göndermiştir.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1482. "Ürünleri ve meyveleri, tahmin edilemez ve şüphesiz bir şekilde, Yüce Allah hep gayb hazinesinden göndermiştir." 1477. Un olaydı, ondan da öşür verirdi, ekmek olaydı ondan dahi başkaca öşür verirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1477. Un olsaydı, ondan da öşür verirdi, ekmek olsaydı ondan dahi ayrıca öşür verirdi. 1478. Her mahsûlün öşrünü terk etmezdi, ektiği şeyden dört kere öşür verirdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1478. Her ürünün öşrünü terk etmezdi, ektiği şeyden dört kere öşür verirdi. Ektiği ekinin ekmek oluncaya kadar geçirdiği dönüşümlerin (istihâlât) her bir devresinde öşür verirdi ki, onlar başak, buğday, un ve ekmek devreleridir. Bu sebeple dört kere fakirlere hasılatın onda birini verir idi. Ektiği ekinin ekmek oluncaya kadar geçirdiği istihâlâtın her bir devresinde öşür verirdi ki, onlar başak, buğday, un ve ekmek devreleridir. Binâenaleyh dört kere fukarâya hâsılâtın onda birini verir idi. 1479. O delikanlı kendi evladlarının hepsine her zaman çok vasiyetler ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1479. O delikanlı, kendi evlatlarının hepsine her zaman çok vasiyetlerde bulunurdu. 1480. (Derdi ki:) "Sakın ha, sakın ha, benden sonra kendi hırsınızdan dolayı fukarânın hissesini esirgemeyiniz!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1480. (Derdi ki:) "Sakın ha, sakın ha, benden sonra kendi hırsınızdan dolayı fakirlerin hissesini esirgemeyiniz!" Yani, "Nefsânî hırsınızdan dolayı cimrilik ve el sıkılık ederek fakirlerin hissesini ve hakkını esirgemeyiniz!" derdi. Bu şerefli beyitte Meâric Sûresi'nde (Me) إِلَّا الْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَق مَعْلُومٌ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ olan (Meâric 70/22-25) yani "Cehennem ateşinden ayrı tutulan o kimselerdir ki, onlar namazlarında sürekli olan namaz kılanlardır; ve onların mallarında dilenciler ve geçim sebeplerinden mahrum olan fakirlerin bilinen bir hakkı vardır." yüce ayetine işaret buyruluyor. Ya'ni, "Hırs-ı nefsânînizden dolayı buhül ve imsak ederek fukarânın hissesini ve hakkını esirgemeyiniz!" derdi. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Meâric'de (Me) إِلَّا الْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَق مَعْلُومٌ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ olan âric 70/22-25) ya'ni "Cehennem ateşinden müstesnâ olan o kimselerdir ki, onlar namazlarında dâimî olan musallîlerdir; ve onların mallarında sâiller ve esbâb-ı maîşetten mahrûm olan fakirlerin hakk-ı ma'lûmu vardır." âyet-i kerîmesine işâret buyruluyor. 1481. “Tâ ki ekin ve meyveler size kalsın, Hakk'ın taatının penâhında sabit olsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1481. "Tâ ki ekin ve meyveler size kalsın, Hakk'ın itaatının penâhında sabit olsun!" Yani, "Eğer siz benim vasiyetlerimi tutup fakirlerin bilinen hakkını verirseniz, Hakk'ın emrine itaat etmiş olursunuz ve bu itaatınız sayesinde mahsulleriniz bereket bulup faydasını görürsünüz." Ya'ni, "Eğer siz benim vasiyetlerimi tutup fukarânın hakk-ı ma'lûmunu verir iseniz Hakk'ın emrine itâat etmiş olursunuz ve bu itâatınız sâyesinde mahsûlâtınız bereket bulup fâidesini görürsünüz." 1482. "Mahsülleri ve meyveleri, tahmînsiz ve şeksiz olarak, Hak Teâlâ hep gaybdan göndermiştir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1482. "Ürünleri ve meyveleri, tahmin edilemez ve şüphesiz bir şekilde, Yüce Allah hep gaybdan göndermiştir." Yani, "Bizce ortaya çıkacak miktarı bilinmeyen ürünleri Yüce Allah hazretleri, bize gayb âleminden ve bilinmeyenler âleminden göndermiştir ki, bunların gayb âleminden geldiği şüphesizdir." Ya'ni, "Bizlerce zuhûr edecek mikdârı mechûl olan mahsûlleri Hak Teâlâ hazretleri, bize âlem-i gaybdan ve mechûlât âleminden göndermiştir ki, bunların gayb âleminden geldiği şübhesizdir." 1483. Eğer îrad mahallinde bir masraf edersen, fâide dergahıdır, bir faide üzerine çarparsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1483. Eğer gelir yerinde bir harcama yaparsan, fayda dergâhıdır, bir fayda üzerine çarparsın. Yani, tabiat âleminde, her gelir olan yerde bir de harcama olması genel bir kuraldır. Örneğin insan yer içer, fakat onun vücudunun harcamaları olmazsa, hasta olup helak olur. Bu sebeple gelire karşılık harcama yapmak, fayda elde edilecek olan büyük bir kapıdır. Gelire karşılık harcama yap ki, fayda elde edesin! Ya'ni, âlem-i tabîatta, her îrâd olan yerde bir de masraf olmak kāide-i umûmiyyedir. Meselâ insan yer içer, fakat onun vücûdunun sarfiyâtı olmazsa, hasta olup helâk olur. Binâenaleyh îrâda mukābil masraf etmek fâide edilecek olan bir büyük kapıdır. Îrad mukābilinde masraf et ki, fâide istihsal edesin! 1484. Türk mahsûlün çoğunu tekrar tarlaya eker; zîrâ meyvelerin aslı odur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1484. Türk, ürünün çoğunu tekrar tarlaya eker; çünkü meyvelerin aslı odur. Burada "Türk"ten kasıt, Hz. Pîr efendimiz zamanındaki Selçuk Türkleri'nin köylüleri ve çiftçileridir, bu özel anlama göre; genel anlamı itibarıyla her milletin çiftçilerine aittir. Yani, çiftçiler tarlalarından aldıkları gelirin ve ürünün birçoğunu tohumluk olarak ayırıp, tekrar tarlaya ekerek harcar. Çünkü gelecek meyvelerin ve ürünün aslı bu masraflardır. Bu şerefli beyit yukarıdaki kuralın örneğidir. Burada "Türk"ten murâd, Hz. Pîr efendimiz zamânında olan Selçuk Türkleri'nin köylüleri ve rençberleridir, bu ma'nâ-yı husûsîye göre; ma'nâ-yı umûmîsi i'tibariyle her milletin çiftçilerine râci'dir. Ya'ni, çiftçiler tarlalarından aldıkları îrâdın ve mahsûlün birçoğunu tohumluk olarak ayırıp, tekrar tarlaya ekerek sarf eder. Zîrâ gelecek meyvelerin ve mahsûlün aslı bu masraflardır. Bu beyt-i şerîf yukarıdaki kāidenin misâlidir. 1485. Pek çoğunu eker, ondan birazını yer. Zîra onun neşu ü nemâsında bir şübhesi yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1485. Pek çoğunu eker, ondan birazını yer. Çünkü onun büyümesinde bir şüphesi yoktur. Çiftçi elindeki ürünün çoğunu tarlaya eker, ondan bir miktarını yer ve geçimine ayırır. Çünkü ektiği tahılın büyümesinde şüphesi yoktur, ondan ürün alacağına emindir. Çiftçi elindeki mahsûlün çoğunu tarlaya eker, ondan bir mikdârını yer ve maîşetine tahsîs eder. Zîrâ ektiği hubûbâtın neşv ü nemâsında şübhesi yoktur, ondan hâsılât alacağına emîndir. 1486. Türk ondan dolayı ziraat esnasında elini silker; zîrâ onun mahsûlü de o yerden hâsıl olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1486. Türk ondan dolayı ziraat esnasında elini silker; çünkü onun mahsulü de o yerden hâsıl olmuştur. Türk çiftçisi mahsul alacağına emin olduğu için, ziraat esnasında elindeki tohumluk hububatı toprağa silker; çünkü o silkelediği mahsulü ve hububatı da o topraktan hâsıl etmiştir. Türk çiftçisi mahsûl alacağına emîn olduğu için, zirâat esnasında elindeki tohumluk hubûbâtı toprağa silker; zîrâ o silkelediği mahsûlü ve hubûbâtı da o topraktan hâsıl etmiştir. 1487. Kunduracı dahi ekmekten artırdığı şey ile, kösele ve deri ve sahtiyan satın alır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1487. Kunduracı da ekmekten artırdığı şey ile kösele, deri ve sahtiyan satın alır. 1488. Der ki: "Benim îrâdımın asılları bunlar olmuşlardır, rızık dahi bağı bunlardan açar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1488. Der ki: "Benim kazancımın asılları bunlar olmuşlardır, rızık dahi bağını bunlardan açar." Kunduracı, ekmeğinden artırdığı parayı köseleye, deriye ve sahtiyana verip der ki: "Benim kazancımın asılları bunlardır. Bu sebeple paramı bunlara nasıl sarf etmem ki, rızkımın kabuğunun bağını ve kilidini bunlar açar." Kunduracı ekmeğinden artırdığı parayı köseleye ve deriye ve sahtiyana verip der ki: "Benim îrâdımın asılları bunlardır. Binâenaleyh paramı bunlara nasıl sarf etmem ki, rızkımın kabuğunun bağını ve kilidini bunlar açar." 1489. Şübhesiz îrâd ona oradan gelmiştir. Atâyı ve keremi dahi orada yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1489. Şüphesiz gelir ona oradan gelmiştir. Bağışı ve cömertliği dahi orada yapar. Yani, kunduracıya gelir şüphesiz deriden ve sahtiyandan gelmiştir; bu sebeple bağışı ve cömertliği dahi o gelire sebep olan yerde yapar, yani masrafı da deri ve sahtiyan hakkında yapar. Ya'ni, kunduracıya îrâd şübhesiz deriden ve sahtiyandan gelmiştir; binâ-enaleyh atâyı ve keremi dahi o îrâda sebeb olan mahalde yapar, ya'ni masrafı da deri ve sahtiyan hakkında yapar. 1490. Bu yer ve sahtiyan ancak perdedir. Rızkın aslını her nefeste Huda'dan bil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1490. Bu yer ve deri ancak perdedir. Rızkın aslını her nefeste Allah'tan bil! Çiftçinin tarlası ve kunduracının derisi, Yüce Allah'ın bağışının perdesidir ve örtüsüdür. Ey feraset sahibi, sen rızkın aslını her nefeste Allah'tan bil ki, o rızkı Yüce Allah sana her zaman bu perdeler arkasından verir. Çiftçinin tarlası ve kunduracının sahtiyanı, Hak Teâlâ'nın atâsının perdesidir ve hicabıdır. Ey kiyâset sahibi, sen rızkın aslını her nefeste Hak'tan bil ki, o rızkı Hak Teâlâ sana her vakit bu perdeler arkasından verir. 1491. Vaktaki ekersin, asıl olan bu zeminde ek, tâ ki her biri için yüz bin bitsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1491. Vaktaki ekersin, asıl olan bu zeminde ek, tâ ki her biri için yüz bin bitsin! "Asıl olan zemin"den maksat, Hakk yolu'dur. Nasıl ki Bakara sûresinde buyrulur: مَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّئَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Bakara 2/261) Yani "Allah yolunda mallarını infak edenlerin misali, yedi başak bitiren bir tohumun misali gibidir; her bir başakta yüz tohum olur ve Yüce Allah dilediği kimse için bunu kat kat artırır; ve Yüce Allah geniş lütuf sahibidir, her şeyi bilendir." Yani, ey kimse eğer ekersen Hakk "Asıl olan zemîn"den murâd, tarîk-ı Hak'tır. Nitekim sûre-i Bakara'da buyrulur: مَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِّئَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Bakara 2/261) Ya'ni "Allah yolunda mallarını infâk edenlerin misâli bir habbe misâli gibidir ki, yedi başak bitirir; her bir başakta yüz habbe olur ve Allah Teâlâ murâd ettiği kimse için bunu kat kat ziyâde eder; ve Allah Tâlâ vâsi' ve alîmdir." Ya'ni, ey kimse eğer ekersen Hak 1487. Kunduracı dahi ekmekten artırdığı şey ile, kösele ve deri ve sahtiyan satın alır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1487. Kunduracı da ekmekten artırdığı şey ile kösele, deri ve sahtiyan satın alır. 1488. Der ki: "Benim îrâdımın asılları bunlar olmuşlardır, rızık dahi bağı bunlardan açar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1488. Der ki: "Benim kazancımın asılları bunlar olmuşlardır, rızık dahi bağını bunlardan açar." Kunduracı, ekmeğinden artırdığı parayı köseleye, deriye ve sahtiyana verip der ki: "Benim kazancımın asılları bunlardır. Bu sebeple paramı bunlara nasıl sarf etmem ki, rızkımın kabuğunun bağını ve kilidini bunlar açar." Kunduracı ekmeğinden artırdığı parayı köseleye ve deriye ve sahtiyana verip der ki: "Benim îrâdımın asılları bunlardır. Binâenaleyh paramı bunlara nasıl sarf etmem ki, rızkımın kabuğunun bağını ve kilidini bunlar açar." 1489. Şübhesiz îrâd ona oradan gelmiştir. Atâyı ve keremi dahi orada yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1489. Şüphesiz gelir ona oradan gelmiştir. Bağışı ve cömertliği dahi orada yapar. Yani, kunduracıya gelir şüphesiz deriden ve sahtiyandan gelmiştir; bu sebeple bağışı ve cömertliği dahi o gelire sebep olan yerde yapar, yani masrafı da deri ve sahtiyan hakkında yapar. Ya'ni, kunduracıya îrâd şübhesiz deriden ve sahtiyandan gelmiştir; binâenaleyh atâyı ve keremi dahi o îrâda sebeb olan mahalde yapar, ya'ni masrafı da deri ve sahtiyan hakkında yapar. 1490. Bu yer ve sahtiyan ancak perdedir. Rızkın aslını her nefeste Hu-[1490] da'dan bil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1490. Bu yer ve sahtiyan ancak perdedir. Rızkın aslını her nefeste Allah'tan bil! Çiftçinin tarlası ve kunduracının sahtiyanı, Yüce Allah'ın bağışının perdesidir ve engelidir. Ey kiyâset (zekâ, anlayış) sahibi, sen rızkın aslını her nefeste Hak'tan bil ki, o rızkı Yüce Allah sana her vakit bu perdeler arkasından verir. Çiftçinin tarlası ve kunduracının sahtiyanı, Hak Teâlâ'nın atâsının perdesidir ve hicabıdır. Ey kiyâset sahibi, sen rızkın aslını her nefeste Hak'tan bil ki, o rızkı Hak Teâlâ sana her vakit bu perdeler arkasından verir. 1491. Vaktaki ekersin, asıl olan bu zeminde ek, tâ ki her biri için yüz bin bitsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1491. Vaktaki ekersin, asıl olan bu zeminde ek, tâ ki her biri için yüz bin bitsin! "Asıl olan zemin"den maksat, Hakk yolu'dur. Nasıl ki Bakara Sûresi'nde buyrulur: مَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِئَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Bakara 2/261) Yani "Allah yolunda mallarını infak edenlerin misali, yedi başak bitiren bir tohumun misali gibidir; her bir başakta yüz tohum olur ve Yüce Allah dilediği kimse için bunu kat kat artırır; ve Yüce Allah her şeyi kuşatan ve her şeyi bilendir." Yani, ey kimse, eğer ekersen Hakk yolunda ek ve infak et ki, senin infak ettiğin mal tohumunun karşılığı olarak onun yüz bin misli hâsıl olsun. “Asıl olan zemîn”den murâd, tarîk-ı Hak’tır. Nitekim sûre-i Bakara’da buyrulur: مَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنبُلَةٍ مِئَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Bakara 2/261) Ya’ni “Allah yolunda mallarını infâk edenlerin misâli bir habbe misâli gibidir ki, yedi başak bitirir; her bir başakta yüz habbe olur ve Allah Teâlâ murâd ettiği kimse için bunu kat kat ziyâde eder; ve Allah Tâlâ vâsi’ ve alîmdir.” Ya’ni, ey kimse eğer ekersen Hak yolunda ek ve infâk et ki, senin infâk ettiğin mal habbesinin mukābili olarak onun yüz bin misli hâsıl olsun. 1492. Tutayım ki, tohumu, sebep zannettiğin zemîne gerçi ektin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1492. Diyelim ki, tohumu, sebep sandığın toprağa gerçi ektin. Yani diyelim ki, farz edelim ki, her ne kadar elindeki tohumu, rızkının sebebi sandığın toprağa ektin ve bu hususta zahmet ve meşakkat çektin. Ya'ni tutalım ki, farz edelim ki, her ne kadar elindeki tohumu, rızkının sebebi zannettiğin toprağa ekdin ve bu husûsta zahmet ve meşakkat çektin. 1493. O iki üç sene bitmezse, yalvarmaya ve duâya el vurmaktan başka ne yaparsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1493. O iki üç sene bitmezse, yalvarmaya ve duâya el vurmaktan başka ne yaparsın? O ektiğin tohum topraktan iki üç sene bitmezse ve çıkmazsa, Yüce Allah hazretlerine yalvarmaya ve duâya başlamaktan başka ne yaparsın ve elinden başka ne gelir? O ektiğin tohum topraktan iki üç sene bitmezse ve çıkmazsa, Allah Teâlâ hazretlerine yalvarmağa ve duâya başlamaktan başka ne yaparsın ve elinden başka ne gelir? 1494. Huzûr-i ilâhîde eli başa vurdun; el ve baş onun rızık vermesine şâhiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1494. İlahi huzurda elini başına vurdun; el ve baş, O'nun rızık verdiğine şahittir. Ektiğin tohum zamanında çıkmayınca, "Aman ya Rab, eğer mahsulüm berbat olursa aç kalacağım, perişan olacağım, sen yardım et!" diye ilahi huzurda elini başına vurup yalvarırsın. İşte o el, o baş, Yüce Allah hazretlerinin rızık verdiğine doğal bir şahittir. Çünkü senin bu durumun doğal bir sevk ile meydana gelir. Ben fakir, İstanbul'da 1895 senesinde meydana gelen büyük depremde, ilahlığı inkâr eden birinin: "Elhamdülillah, bir bina içindeydim, kazaya uğramaktan kurtuldum" dediğini işittim. Yanında bulunan arkadaşı, "A birader, kime hamdediyorsun, Allah yoktur dediğin halde şimdi ona hamdediyorsun" dedi. O ahmak efendi de, "Canım, alışılmış bir sözdür" diye karşılık verdi. Hepimiz de gülüştük. Bu, alışmaktan ziyade doğal bir sevkdir ki, o biçare o sırada gerçek koruyucunun Yüce Allah olduğunu itirafa mecbur kalmış idi. Ektiğin tohum zamânında çıkmayınca, “Aman ya Rab, eğer mahsûlüm berbâd olursa aç kalacağım, perîşan olacağım, sen inâyet et!” diye huzûr-i ilâhîde elini başına vurup yalvarırsın. İşte o el, o baş Hak Teâlâ hazretlerinin rızık verdiğine şâhid-i tabîîdir. Zîrâ senin bu vaziyetin sevk-i tabîî ile vâki' olur. Fakir, İstanbul'da 311 senesinde vâki' olan büyük zelzelede bir münkir-i ulûhiyyetin: “Elhamdülillâh, bir binâ içinde idim, kazâya uğramaktan kurtuldum” dediğini işittim. Yanında bulunan arkadaşı, “A birâder kime hamdediyorsun, Allah yoktur, dediğin hâlde şimdi ona hamdediyorsun” dedi. O ahmak efendi de, “Canım, alışılmış bir sözdür” diye mukābele etti. Hepimiz de gülüştük. Bu, alışmaktan ziyâde bir sevk-i tabîîdir ki, o bîçâre o sırada Hâfız-ı hakîkî Cenâb-ı Hak olduğunu i'tirâfa mecbûr kalmış idi. 1495. Nihâyet bilirsin ki, rızkın aslının aslı vardır. Hattâ rızık isteyici dahi onu ister.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1495. Nihayet bilirsin ki, rızkın aslının aslı vardır. Hatta rızık isteyici dahi onu ister. Böyle aciz kaldığın zaman sonunda, rızkın aslının senin elindeki tohum ve toprak değil, bunların varlıklarının aslı olan Yüce Allah olduğunu bilirsin. Bu yolda ek ve infak et ki, senin infak ettiğin bir tane mal karşılığında onun yüz bin misli hasıl olsun. Böyle âciz kaldığın vakit âkıbet, rızkın aslı, senin elindeki tohum ve toprak değil bunların varlıklarının aslı olan Hak Teâlâ hazretleri olduğunu bilir- yolunda ek ve infâk et ki, senin infâk ettiğin mal habbesinin mukābili olarak onun yüz bin misli hâsıl olsun. 1492. Tutayım ki, tohumu, sebeb zannettiğin zemîne gerçi ektin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1492. Diyelim ki, tohumu, sebep sandığın toprağa gerçekten ektin. Yani diyelim ki, farz edelim ki, her ne kadar elindeki tohumu, rızkının sebebi sandığın toprağa ektin ve bu hususta zahmet ve meşakkat çektin. Ya'ni tutalım ki, farz edelim ki, her ne kadar elindeki tohumu, rızkının sebebi zannettiğin toprağa ekdin ve bu husûsta zahmet ve meşakkat çektin. 1493. O iki üç sene bitmezse, yalvarmaya ve duâya el vurmaktan başka ne yaparsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1493. O iki üç sene bitmezse, yalvarmaya ve duâya el vurmaktan başka ne yaparsın? O ektiğin tohum topraktan iki üç sene bitmezse ve çıkmazsa, Yüce Allah hazretlerine yalvarmaya ve duâya başlamaktan başka ne yaparsın ve elinden başka ne gelir? O ektiğin tohum topraktan iki üç sene bitmezse ve çıkmazsa, Allah Teâlâ hazretlerine yalvarmağa ve duâya başlamaktan başka ne yaparsın ve elinden başka ne gelir? 1494. Huzur-i ilâhîde eli başa vurdun; el ve baş onun rızık vermesine şâhiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1494. İlahi huzurda elini başına vurdun; el ve baş, O'nun rızık vermesine şahittir. Ektiğin tohum zamanında çıkmayınca, "Aman ya Rabbi, eğer mahsulüm kötü olursa aç kalacağım, perişan olacağım, sen yardım et!" diye ilahi huzurda elini başına vurup yalvarırsın. İşte o el, o baş, Yüce Allah hazretlerinin rızık verdiğine doğal bir şahittir. Çünkü senin bu durumun doğal bir sevk ile meydana gelir. Ben, İstanbul'da 1311 (miladi 1895) senesinde meydana gelen büyük depremde, ilahlığı inkâr eden birinin: "Elhamdülillah, bir binanın içindeydim, kazaya uğramaktan kurtuldum" dediğini işittim. Yanında bulunan arkadaşı, "Ey birader, kime hamdediyorsun, Allah yoktur dediğin halde şimdi O'na hamdediyorsun" dedi. O ahmak efendi de, "Canım, alışılmış bir sözdür" diye karşılık verdi. Hepimiz de güldük. Bu, alışmaktan ziyade doğal bir sevk idi ki, o biçare o sırada gerçek koruyucunun Yüce Allah olduğunu itiraf etmeye mecbur kalmıştı. Ektiğin tohum zamânında çıkmayınca, "Aman ya Rab, eğer mahsûlüm berbâd olursa aç kalacağım, perîşan olacağım, sen inâyet et!" diye huzûr-i ilâhîde elini başına vurup yalvarırsın. İşte o el, o baş Hak Teâlâ hazretlerinin rızık verdiğine şâhid-i tabîîdir. Zîrâ senin bu vaziyetin sevk-ı tabîî ile vâki' olur. Fakir, İstanbul'da 311 senesinde vâki' olan büyük zelzelede bir münkir-i ulûhiyyetin: "Elhamdülillah, bir binâ içinde idim, kazâya uğramaktan kurtuldum" dediğini işittim. Yanında bulunan arkadaşı, “A birâder kime hamdediyorsun, Allah yoktur, dediğin hâlde şimdi ona hamdediyorsun" dedi. O ahmak efendi de, "Canım, alışılmış bir sözdür" diye mukābele etti. Hepimiz de gülüştük. Bu, alışmaktan ziyâde bir sevk-i tabiîdir ki, o bîçâre o sırada Hafız-ı hakîkî Cenâb-ı Hak olduğunu i'tirâfa mecbûr kalmış idi. 1495. Nihayet bilirsin ki, rızkın aslının aslı vardır. Hatta rızık isteyici dahi onu ister.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1495. Nihayet bilirsin ki, rızkın aslının aslı vardır. Hatta rızık isteyici dahi onu ister. Böyle aciz kaldığın zaman sonunda, rızkın aslının, senin elindeki tohum ve toprak değil, bunların varlıklarının aslı olan Yüce Allah olduğunu bilirsin; hatta rızık isteyicinin dahi bu sebepler perdelerinin arkasından onu istediğini de anlarsın. Böyle âciz kaldığın vakit âkıbet, rızkın aslı, senin elindeki tohum ve toprak değil bunların varlıklarının aslı olan Hak Teâlâ hazretleri olduğunu bilir- sin; hattâ rızık isteyicinin dahi bu esbâb perdelerinin arkasından onu istediğini dahi anlarsın. 1496. Rızkı Hak'tan iste, Zeyd ve Amr'dan isteme! Sarhoşluğu O'ndan iste, esrardan ve şarabdan isteme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1496. Rızkı Hak'tan iste, Zeyd ve Amr'dan isteme! Sarhoşluğu O'ndan iste, esrardan ve şaraptan isteme! "Beng", ketenden ve kendir yaprağından yapılan esrardır. Keyif verici maddelerden olup insanı sarhoş yapar. "Amr" (عمرو) kelimesindeki vav harfi "Ömer" (عمر) kelimesinden ayırt edilmek için fazladan yazılması kuraldandır. “Beng”, ketenden ve kendir yaprağından yapılan esrardır. Mükeyyifâttan olup insanı sarhoş yapar. “Amr” (عمرو) kelimesindeki vav harfi “Ömer” (عمر) den tefrîk olunmak için zâid olarak yazılmak kāidedendir. 1497. Mün'imliği O'ndan iste, hazîneden ve maldan değil! Yardımı ondan iste, amcadan ve dayıdan değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1497. Nimet vericiliği O'ndan iste, hazineden ve maldan değil! Yardımı O'ndan iste, amcadan ve dayıdan değil! "Nimet vericilik" Hakk'ın sıfatıdır. Bu sebeple nimeti O'ndan iste, hazineden ve maldan bekleme! Aynı şekilde "yardım"ı dahi Hak'tan iste, amca ve dayıdan ve diğer bağıntılardan ve dost ve arkadaşlardan bekleme! Onların hepsi de senin gibi Hakk'ın yardımına muhtaçtırlar. “Ni'met vericilik” Hakk'ın sıfatıdır. Binâenaleyh ni'meti ondan iste, hazîneden ve maldan bekleme! Kezâlik “yardım”ı dahi Hak'tan iste, amca ve dayıdan ve sair taallukāttan ve ahbâb ve yârândan bekleme! Onların cümlesi de senin gibi Hakk'ın yardımına muhtaçtırlar. 1498. Akıbet bunlardan kalacaksın; âgâh ol, bu demde kimi çağıracaksın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1498. Sonunda bunlardan ayrı kalacaksın; uyanık ol, bu anda kimi çağıracaksın? Yani, ölüm geldiği zaman kimi çağıracak ve kimden yardım isteyeceksin. Yüce Allah'tan başka senin yardımına yetişen kim olur? Ya'ni, ölüm geldiği vakit kimi çağıracak ve kimden istimdâd edeceksin. Hak Teâlâ'dan başka senin imdâdına yetişen kim olur? 1499. Bu demde onu çağır ve bâkiyi bırak, tâ ki sen mülk-i cihanın varisi olasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1499. Bu anda onu çağır ve gerisini bırak, tâ ki sen dünya mülkünün vârisi olasın! Mademki ölüm anında, Allah'tan başka yardım istenecek kimse yoktur; bu sebeple şimdi bu dünya hayatı anında da her bir ihtiyacında Allah'ı çağır ve ondan başkalarını ve geriye kalan yabancıları bırak! Eğer böyle yaparsan, Allah'ın vekili olan bir insân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) olup dünya mülkünde dünya mülkünün de vârisi olursun. يَهْرُبُ المَولودُ يَوْماً مِن أَبِيه چون يفر المرء آمد من أخيه Mâdemki ölüm deminde, Hak'tan başka istimdâd edecek bir kimse yoktur; binâenaleyh şimdi bu hayât-ı dünyeviyye deminde de her bir ihtiyacında Hakk'ı çağır ve ondan başkalarını ve bâkî kalan ağyârı bırak! Eğer böyle yaparsan, Hakk'ın nâibi olan bir insân-ı kâmil olup mülk-i cihanda mülk-i cihânın da vârisi olursun. يَهْرُبُ المَولودُ يَوْماً مِن أَبِيه چون يفر المرء آمد من أخيه 1500. Vaktaki kişinin kardeşinden kaçması gele, çocuk o gün babasından kaçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1500. Kişinin kardeşinden kaçması geldiği zaman, çocuk o gün babasından kaçar. Aksine, rızık isteyicinin dahi bu sebepler perdelerinin arkasından onu istediğini dahi anlarsın. sin; hattâ rızık isteyicinin dahi bu esbâb perdelerinin arkasından onu istediğini dahi anlarsın. 1496. Rızkı Hak'tan iste, Zeyd ve Amr'dan isteme! Sarhoşluğu O'ndan iste, esrardan ve şarabdan isteme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1496. Rızkı Hak'tan iste, Zeyd ve Amr'dan isteme! Sarhoşluğu O'ndan iste, esrardan ve şaraptan isteme! "Beng", ketenden ve kendir yaprağından yapılan esrardır. Keyif verici maddelerden olup insanı sarhoş yapar. "Amr" (عمرو) kelimesindeki vav harfi "Ömer" (عمر) kelimesinden ayırt edilmek için fazladan yazılması kuraldandır. “Beng”, ketenden ve kendir yaprağından yapılan esrardır. Mükeyyifâttan olup insanı sarhoş yapar. “Amr” (عمرو) kelimesindeki vav harfi “Ömer” (عمر) den tefrîk olunmak için zâid olarak yazılmak kāidedendir. 1497. Mün'imliği O'ndan iste, hazîneden ve maldan değil! Yardımı ondan iste, amcadan ve dayıdan değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1497. Nimet vericiliği O'ndan iste, hazineden ve maldan değil! Yardımı O'ndan iste, amcadan ve dayıdan değil! "Nimet vericilik" Hakk'ın sıfatıdır. Bu sebeple nimeti O'ndan iste, hazineden ve maldan bekleme! Aynı şekilde "yardım"ı dahi Hak'tan iste, amca ve dayıdan ve diğer bağıntılardan ve dost ve arkadaşlardan bekleme! Onların hepsi de senin gibi Hakk'ın yardımına muhtaçtırlar. “Ni'met vericilik” Hakk'ın sıfatıdır. Binâenaleyh ni'meti ondan iste, hazîneden ve maldan bekleme! Kezâlik “yardım”ı dahi Hak'tan iste, amca ve dayıdan ve sair taallukāttan ve ahbâb ve yârândan bekleme! Onların cümlesi de senin gibi Hakk'ın yardımına muhtaçtırlar. 1498. Akıbet bunlardan kalacaksın; âgâh ol, bu demde kimi çağıracaksın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1498. Sonunda bunlardan ayrı kalacaksın; uyanık ol, bu anda kimi çağıracaksın? Yani, ölüm geldiği zaman kimi çağıracak ve kimden yardım isteyeceksin. Yüce Allah'tan başka senin yardımına yetişen kim olur? Ya'ni, ölüm geldiği vakit kimi çağıracak ve kimden istimdâd edeceksin. Hak Teâlâ'dan başka senin imdâdına yetişen kim olur? 1499. Bu demde onu çağır ve bâkiyi bırak, tâ ki sen mülk-i cihanın varisi olasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1499. Bu anda onu çağır ve gerisini bırak, tâ ki sen dünya mülkünün vârisi olasın! Mademki ölüm anında, Allah'tan başka yardım istenecek kimse yoktur; bu sebeple şimdi bu dünya hayatı anında da her bir ihtiyacında Allah'ı çağır ve ondan başkalarını ve geriye kalan yabancıları bırak! Eğer böyle yaparsan, Allah'ın vekili olan bir insân-ı kâmil (Allah'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) olup dünya mülkünde dünya mülkünün de vârisi olursun. يَهْرُبُ المَولودُ يَوْماً مِن أَبِيه چون يفر المرء آمد من أخيه Mâdemki ölüm deminde, Hak'tan başka istimdâd edecek bir kimse yoktur; binâenaleyh şimdi bu hayât-ı dünyeviyye deminde de her bir ihtiyacında Hakk'ı çağır ve ondan başkalarını ve bâkî kalan ağyârı bırak! Eğer böyle yaparsan, Hakk'ın nâibi olan bir insân-ı kâmil olup mülk-i cihanda mülk-i cihânın da vârisi olursun. يَهْرُبُ المَولودُ يَوْماً مِن أَبِيه چون يفر المرء آمد من أخيه 1500. Vaktaki kişinin kardeşinden kaçması gele, çocuk o gün babasından kaçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1500. Kişinin kardeşinden kaçması geldiği zaman, çocuk o gün babasından kaçar. Bu şerefli beyitte, Abese sûresinin şerefli ayetlerinde geçen يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ (Abese 80/34-37) yani "O kıyamet gününde kişi kardeşinden, anasından, babasından, dostundan ve çocuklarından kaçar. O günde onlardan her bir kimse kendisini meşgul eden bir durumda ve meşguliyettedir." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, kıyamet gününde herkes kendi derdiyle meşgul olur ve hiçbir kimsenin birbirine bakacak gücü olmaz. Bu beyt-i şerîfte Abese sûre-i şerîfesinde vâki' يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ (Abese 80/34-37) ya'ni "O kıyamet gününde kişi kardeşinden ve anasından ve babasından ve dostundan kaçar. O günde onlardan her bir kimse kendisini iğnâ eden bir şe'nde ve meşgalededir." âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, kıyâmet gününde herkes kendi başının derdiyle meşgül olur ve hiçbir kimsenin birbirine bakacak mecâli olmaz. 1501. Ondan dolayı her dost o sâatte düşman olur, zîrâ o senin putun ve yoldan mâni'in idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1501. Bu sebeple her dost o anda düşman olur, çünkü o senin putun ve yoldan engelleyicin idi. Yani, dünya hayatında, bir put gibi kendisine taptığın bir dostun, seni Hak yolundan alıkoyduğu için, kıyamet gününde sen o dostunun düşmanı olursun ve يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلانًا خَلِيلًا (Furkān 25/28) yani “Keşke dünya hayatında falan kimseyi dost edinmeseydim!” dersin. Nasıl ki diğer bir ayet-i kerimede الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ (Zuhruf 43/67) yani "Dostlar o günde bazısı bazısına düşmandır, takva sahipleri hariçtir!" buyrulur. Ya'ni, hayât-ı dünyeviyyede, bir put gibi kendisine taptığın bir dostun, seni Hak yolundan men' ettiği için, yevm-i kıyâmette sen o dostunun düşmanı olursun ve يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلانًا خَلِيلًا (Furkān 25/28) ya'ni “Kâşki hayât-ı dünyeviyyede falân kimseyi dost ittihâz etmese idim!" dersin. Nitekim diğer bir âyet-i kerîmede الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ (Zuhruf 43/67) ya'ni "Dostlar oradaki o günde ba'zısı ba'zısına düşmandır, müttakîler müstesnâdır!" buyrulur. 1502. Yüz nakkāşından yüz çevirdin, çünki bir nakıştan gönül ünsü buldun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1502. Yüz nakkaşından yüz çevirdin, çünkü bir nakıştan gönül ünsü buldun. Ey insan, sen, senin yüzünü nakşeden ve tasvir eden ve seni yaratan Yüce Allah hazretlerinden yüz çevirip, o yüzü başka tarafta kullandın. Çünkü Allah'ın yarattığı bir nakşı ve sureti sevip gönlün o suretle yakınlık kurdu ve o suretin sevgisi, Allah sevgisine perde ve engel oldu. Ey kimse, sen, senin yüzünü nakş ve tasvîr eden ve seni halkeden Hak Teâlâ hazretlerinden çevirip, o yüzü başka tarafta kullandın. Çünki Hakk'ın mahlûku olan bir nakış ve sûreti sevip gönlün o sûretle ünsiyet hâsıl etti ve o sûretin muhabbeti, Hak muhabbetine perde ve hicâb oldu. 1503. Eğer bu demde senin dostların sana zidd olurlar ise ve senden dönerler ve düşmanlığa giderlerse;✨ ✨ Sade Türkçe flash 1503. Eğer bu anda senin dostların sana karşı olurlarsa ve senden yüz çevirirler ve düşmanlığa yönelirlerse; 1504. Agah ol, de ki: "İşte benim günüm mübarek oldu. Yarın olacak şey, bugün oldu!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1504. Agâh ol, de ki: "İşte benim günüm mübarek oldu. Yarın olacak şey, bugün oldu!" Yukarıdaki beyit ile bu beyit bir cümle oluştururlar. Yani, eğer bu dünya hayatında sen gaflet ehli (gerçeklerden habersiz) olup Hak ile ilişkisi bulunmayan biriysen, bu şerefli beyitte Abese sûresinin şu ayetlerine işaret buyrulur: يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ (Abese 80/34-37) yani "O kıyamet gününde kişi kardeşinden, anasından, babasından ve dostundan kaçar. O günde onlardan her bir kimse kendisini meşgul eden bir durumda ve meşgalededir." Yani, kıyamet gününde herkes kendi derdiyle meşgul olur ve hiçbir kimsenin birbirine bakacak gücü olmaz. Yukarıki beyit ile bu beyit bir cümle teşkil ederler. Ya'ni, eğer bu hayât-ı dünyeviyyede senin ehl-i gafletten olup Hak'la münasebeti bulunmayan Bu beyt-i şerîfte Abese sûre-i şerîfesinde vaki يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ (Abese 80/34-37) ya'ni "O kıyamet gününde kişi kardeşinden ve anasından ve babasından ve dostundan kaçar. O günde onlardan her bir kimse kendisini iğnâ eden bir şe'nde ve meşgalededir." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ya'ni, kıyamet gününde herkes kendi başının derdiyle meşgül olur ve hiçbir kimsenin birbirine bakacak mecâli olmaz. 1501. Ondan dolayı her dost o sâatte düşman olur, zîrâ o senin putun ve yoldan mâni'in idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1501. Ondan dolayı her dost o anda düşman olur, çünkü o senin putun ve yoldan engelleyicin idi. Yani, dünya hayatında, bir put gibi kendisine taptığın bir dostun, seni Hak yolundan alıkoyduğu için, kıyamet gününde sen o dostunun düşmanı olursun ve يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلانًا خَلِيلًا yani “Keşke dünya hayatında falan kimseyi dost edinmeseydim!" dersin. Nitekim diğer bir ayet-i kerimede الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ yani "Dostlar o günde bazısı bazısına düşmandır, muttakiler hariçtir!" buyrulur. Ya'ni, hayât-ı dünyeviyyede, bir put gibi kendisine taptığın bir dostun, seni Hak yolundan men' ettiği için, yevm-i kıyâmette sen o dostunun düşmanm olursun ve يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلانًا خَلِيلًا (Furkān 25/28) ya'ni “Kâşki hayât-ı dünyeviyyede falân kimseyi dost ittihâz etmese idim!" dersin. Nitekim diğer bir âyet-i kerîmede الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ (Zuhruf 43/67) ya'ni "Dostlar oradaki o günde ba'zısı ba'zısına düşmandır, müttakîler müstesnâdır!" buyrulur. 1502. Yüz nakkāşından yüz çevirdin, çünki bir nakıştan gönül ünsü buldun.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1502. Yüz nakkaşından yüz çevirdin, çünkü bir nakıştan gönül ünsü buldun. Ey insan, sen, senin yüzünü nakşeden ve tasvir eden ve seni yaratan Yüce Allah hazretlerinden yüz çevirip, o yüzü başka tarafta kullandın. Çünkü Allah'ın yarattığı bir nakşı ve sureti sevip gönlün o suretle yakınlık kurdu ve o suretin sevgisi, Allah sevgisine perde ve engel oldu. Ey kimse, sen, senin yüzünü nakş ve tasvîr eden ve seni halkeden Hak Teâlâ hazretlerinden çevirip, o yüzü başka tarafta kullandın. Çünki Hakk'ın mahlûku olan bir nakış ve sûreti sevip gönlün o sûretle ünsiyet hâsıl etti ve o sûretin muhabbeti, Hak muhabbetine perde ve hicâb oldu. 1503. Eğer bu demde senin dostların sana zidd olurlar ise ve senden dönerler ve düşmanlığa giderlerse;✨ ✨ Sade Türkçe flash 1503. Eğer bu anda senin dostların sana karşı olurlarsa ve senden yüz çevirirler ve düşmanlığa yönelirlerse; 1504. Agah ol, de ki: "İşte benim günüm mübarek oldu. Yarın olacak şey, bugün oldu!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1504. Bil ki: "İşte benim günüm mübarek oldu. Yarın olacak şey, bugün oldu!" Yukarıdaki beyit ile bu beyit bir cümle oluştururlar. Yani, eğer bu dünya hayatında senin gaflet ehli olup Hak ile ilişkisi bulunmayan dostların sana zıt düşer ve senden yüz çevirip, düşmanlık tarafına giderlerse sakın üzülme de ki: "Oh ne iyi oldu. Benim günüm, bugün mübarek oldu! Yarın kıyamet gününde olacak hal ve düşmanlık bugün oldu." Yukarıki beyit ile bu beyit bir cümle teşkil ederler. Ya'ni, eğer bu hayât-ı dünyeviyyede senin ehl-i gafletten olup Hak'la münasebeti bulunmayan dostların sana zıddolur ve senden yüz çevirip, düşmanlık tarafına giderlerse sakın müteessir olma da de ki: "Oh ne iyi oldu. benim günüm, bugün mübârek oldu! Yarın kıyamet gününde olacak hâl ve düşmanlık bugün oldu." 1505. Bu sarayın ehli, benim zıddım oldular; hatta kıyamet benim için peşin olarak ayn oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1505. Bu sarayın ehli, benim zıddım oldular; hatta kıyamet benim için peşin olarak ayn oldu. "Bu fânî dünyanın hayatına aldanıp ahiret hallerinden gafil olan kimseler, ne iyi oldu da daha bu dünyada iken bana zıt ve muhalif oldular ve benden alâkalarını kestiler. Hatta gelecek zamanda olan kıyamet halleri, şimdi bana göründü ve aynen gerçekleşti." “Bu fânî dünyanın hayatına aldanıp ahvâl-i âhiretten gafil olan kimseler, ne iyi oldu da daha bu dünyâda iken bana zid ve muhâlif oldular ve benden alâkalarını kestiler. Hatta gelecek zamanda olan kıyamet ahvâli, şimdi bana zâhir oldu ve aynen vâki' oldu." 1506. Ondan evvel ki kendi vaktimi götürürüm, ömrümü onlar ile nihayete getiririm.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1506. Ondan önce kendi vaktimi götürürüm, ömrümü onlar ile nihayete erdiririm. Yani, "Ne iyi oldu ki, bu dünya hayatındaki vaktimi dünya ehli yüzünden zayi etmeden ve ömrümü onların karışması ve muhabbeti ile geçirmeden önce, onlar benden alakalarını kestiler ve benim Hakk yoluna yönelişimi gördüklerinden dolayı benden soğudular." Ya'ni, "Ne iyi oldu, bu hayât-ı dünyeviyyedeki vaktimi, ehl-i dünyâ yüzünden zâyi' etmezden ve ömrümü onların ihtilâtı ve muhabbeti ile geçirmezden evvel, onlar benden alâkalarını kestiler ve benim tarîk-ı Hakk'a teveccühümü gördüklerinden dolayı benden soğudular." 1507. Ma`yûb olan meta'ı satın almış idim. Şükür ki onun aybına erkenden vakıf oldum!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1507. Ayıplı malı satın almıştım. Şükür ki onun ayıbına erkenden vakıf oldum! Yani, "Halis olan muhabbetimi verip o dünya ehlinin ayıplı ve kusurlu bir mal olan sohbetlerini ve karışmalarını satın almıştım. Hamdolsun ki, onların sohbetlerinin ve karışmalarının ayıbına ve kusuruna erkenden ve dünya hayatında iken vakıf oldum." Ya'ni, "Nakd-i hâlis olan muhabbetimi verip o ehl-i dünyanın ayıplı ve kusurlu bir metâ' olan musâhabetlerini ve ihtilâtlarını satın almış idim. Hamdolsun ki, onların sohbetlerinin ve ihtilâtlarının ayıbına ve kusûruna erkenden ve hayât-ı dünyeviyyede iken vakıf oldum." 1508. Ondan evvel ki sermaye gitti, akıbet ma`yub dışarıya geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1508. Ondan önceki sermaye gitti, sonunda ayıp dışarıya geldi. "Şükürler olsun ki, o ayıba, ömrümün sermayesi gitmeden ve sonunda yani ahiret hayatında o ayıbımın meydana çıkmasından önce muttali oldum." Dostların sana zıt olur ve senden yüz çevirip, düşmanlık tarafına giderlerse sakın üzülme de de ki: "Oh ne iyi oldu. Benim günüm, bugün mübarek oldu! Yarın kıyamet gününde olacak hâl ve düşmanlık bugün oldu." "Şükürler olsun ki, o ayba, ömrümün sermâyesi gitmezden ve sonunda ya'ni hayât-ı uhreviyyede o aybımın meydana çıkmasından evvel muttali' oldum." dostların sana zıddolur ve senden yüz çevirip, düşmanlık tarafına giderlerse sakın müteessir olma da de ki: "Oh ne iyi oldu. benim günüm, bugün mübârek oldu! Yarın kıyamet gününde olacak hâl ve düşmanlık bugün oldu." 1505. "Bu sarayın ehli, benim zıddım oldular; hatta kıyamet benim için peşin olarak ayn oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1505. "Bu sarayın ehli, benim zıddım oldular; hatta kıyamet benim için peşin olarak ayn oldu." "Bu fani dünyanın hayatına aldanıp ahiret hallerinden gafil olan kimseler, ne iyi oldu da daha bu dünyada iken bana zıt ve muhalif oldular ve benden ilgilerini kestiler. Hatta gelecek zamanda olan kıyamet halleri, şimdi bana göründü ve aynen gerçekleşti." “Bu fânî dünyanın hayatına aldanıp ahvâl-i âhiretten gafil olan kimseler, ne iyi oldu da daha bu dünyâda iken bana zid ve muhâlif oldular ve benden alakalarını kestiler. Hatta gelecek zamanda olan kıyamet ahvâli, şimdi bana zâhir oldu ve aynen vâki' oldu." 1506. "Ondan evvel ki kendi vaktimi götürürüm, ömrümü onlar ile nihayete getiririm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1506. "Ondan önce kendi vaktimi götürürüm, ömrümü onlar ile nihayete getiririm." Yani, "Ne iyi oldu ki, bu dünya hayatındaki vaktimi dünya ehli yüzünden zayi etmeden ve ömrümü onların ilişkisi ve muhabbeti ile geçirmeden önce, onlar benden alakalarını kestiler ve benim Hakk yoluna yönelişimi gördüklerinden dolayı benden soğudular." Ya'ni, "Ne iyi oldu, bu hayât-ı dünyeviyyedeki vaktimi, ehl-i dünyâ yüzünden zâyi' etmezden ve ömrümü onların ihtilâtı ve muhabbeti ile geçirmezden evvel, onlar benden alâkalarını kestiler ve benim tarîk-ı Hakk'a teveccühümü gördüklerinden dolayı benden soğudular." 1507. "Ma`yûb olan meta'ı satın almış idim. Şükür ki onun aybına erkenden vakıf oldum!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1507. "Ayıplı malı satın almıştım. Şükür ki onun ayıbına erkenden vakıf oldum!" Yani, "Halîs (katıksız) olan muhabbetimi verip o dünya ehlinin ayıplı ve kusurlu bir mal olan sohbetlerini ve karışıp görüşmelerini satın almıştım. Hamdolsun ki, onların sohbetlerinin ve karışıp görüşmelerinin ayıbına ve kusuruna erkenden ve dünya hayatında iken vakıf oldum." Ya'ni, "Nakd-i hâlis olan muhabbetimi verip o ehl-i dünyanın ayıplı ve kusurlu bir metâ' olan musâhabetlerini ve ihtilâtlarını satın almış idim. Hamdolsun ki, onların sohbetlerinin ve ihtilâtlarının ayıbına ve kusûruna erkenden ve hayât-ı dünyeviyyede iken vakıf oldum." 1508. "Ondan evvel ki sermaye gitti, akıbet ma`yûb dışarıya geldi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1508. "Ondan evvel ki sermaye gitti, akıbet ma`yûb dışarıya geldi." "Şükürler olsun ki, o ayıba, ömrümün sermayesi gitmeden ve sonunda yani uhrevî hayatta o ayıbımın meydana çıkmasından önce muttali oldum." "Şükürler olsun ki, o ayba, ömrümün sermâyesi gitmezden ve sonunda ya'ni hayât-ı uhreviyyede o aybımın meydana çıkmasından evvel muttali' oldum." 1509. "Ey neseb sahibi, mal gitmiş, ömür gitmiş; ayıplanmış metâ' için mal ve can verilmiş olurdu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1509. "Ey soy sahibi, mal gitmiş, ömür gitmiş; ayıplanmış mal için mal ve can verilmiş olurdu." 1510. "Eşyayı verir idim, bir kalp altını alırdım; sevine sevine hâne tarafına giderdim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1510. "Eşyayı verir idim, bir kalp altını alırdım; sevine sevine hâne tarafına giderdim." Yani, "Eğer bu alışverişin bozukluğuna vâkıf olmasaydım, malım ve ömrüm boşa gitmiş ve ayıplı ve kusurlu mal için mal ve can vermiş olurdum, ahiret âleminde refah ve saadeti kazanmaya sebep olan ilahi nimetleri, fani hayat ve vehmedilmiş zevkler uğruna feda etmiş olurdum ve sonra da hayırlı bir iş görmüş gibi sevine sevine evime giderdim." Ya'ni, "Eğer bu alış verişin fesâdına vâkıf olmasa idim, mal ve ömrüm boşa gitmiş ve ayıplı ve kusurlu metâ' için mal ve can vermiş olurdum, âlem-i âhirette refah ve saâdet iktisabına sebeb olan niam-i ilâhiyyeyi, hayât-ı fâniye ve ezvâk-ı vehmiyye uğruna fedâ etmiş olurdum ve sonra da bir hayırlı iş görmüş gibi sevine sevine evime giderdim." 1511. "Şükür ki, şimdi bu kalp olan altın zahir oldu. Ondan evvel ki, ömür ziyâde geçerdi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1511. "Şükür ki, şimdi bu kalp olan altın zahir oldu. Ondan evvel ki, ömür ziyâde geçerdi." Hakk'a şükür olsun ki, bu alışverişte aldığım kalp altın (sahte altın) benim nazarımda ortaya çıktı ve bu ortaya çıkış, bereket versin ki, ömrüm çok geçmeden önce meydana geldi! "Hakk'a şükür olsun ki, bu alış verişte aldığım kalp altın nazarımda zâhir oldu ve bu zuhûr, bereket versin ki, ömrüm çok geçmeden evvel vâki' oldu!" 1512. "Ebede kadar boynumda kalp kalır idi; bana ömrü zâyi' etmek yazık olurdu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1512. "Sonsuza dek boynumda kalp kalırdı; bana ömrü boşa harcamak yazık olurdu." Eğer böyle vaktinde uyanık olmasaydım, kalp altın değerinde olan dünyevî zevklerin ve hazların uğursuzluğu ve tesirleri, uhrevî ebedî hayatta boynumda kalırdı ve dünya hayatındaki fırsatı kaçırıp ömrümü boşa harcamak da bana pek üzüntü verici bir hâl olurdu! "Eğer böyle vaktinde müteyakkız olmasa idim, kalp altın mesâbesinde olan ezvâk ve huzûzât-ı dünyeviyyenin uğursuzluğu ve âsârı, hayât-ı ebediyye-i uhreviyyede boynumda kalır idi ve hayât-ı dünyeviyyedeki fırsatı fevt edip ömrümü zâyi etmek dahi bana pek şâyân-ı teessüf bir hâl olurdu!" 1513. "Mâdemki onun kalplığı pek erken yüz gösterdi; binâenaleyh ben çabuk ondan ayağı geri çekerim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1513. "Mademki onun kalpsizliği pek erken yüz gösterdi; bu sebeple ben çabuk ondan ayağımı geri çekerim." "Mademki Hak'tan gelen yardım ile bana bu dünya ehli muhabbetinin, dostluğunun kalpsizliği daha dünyada iken pek erken ortaya çıktı, artık ben onların karışmasından ve dünyevî hazlardan çabucak ayağımı çekerim." "Mâdemki inâyet-i Hak ile bana bu ehl-i dünyâ muhabbetinin dostluğunun kalplığı daha dünyâda iken pek erken zâhir oldu, artık ben onların ihtilâtından ve huzûzât-ı dünyeviyyeden çabuk çabuk ayağımı çekerim." 1509. Ey neseb sahibi, mal gitmiş, ömür gitmiş; ayıplanmış metâ' için mal ve can verilmiş olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1509. Ey nesep sahibi, mal gitmiş, ömür gitmiş; ayıplanmış meta için mal ve can verilmiş olurdu. 1510. Eşyayı verir idim, bir kalp altını alırdım; sevine sevine hâne tarafına [1510] giderdim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1510. Eşyayı verir idim, bir kalp altını alırdım; sevine sevine ev tarafına giderdim. Yani, "Eğer bu alışverişin bozukluğuna vâkıf olmasaydım, malım ve ömrüm boşa gitmiş ve ayıplı ve kusurlu mal için mal ve can vermiş olurdum, ahiret âleminde refah ve saadeti kazanmaya sebep olan ilahi nimetleri, fani hayat ve vehmedilmiş zevkler uğruna feda etmiş olurdum ve sonra da bir hayırlı iş görmüş gibi sevine sevine evime giderdim." Ya'ni, "Eğer bu alış verişin fesâdına vâkıf olmasa idim, mal ve ömrüm boşa gitmiş ve ayıplı ve kusurlu metâ' için mal ve can vermiş olurdum, âlem-i âhirette refah ve saâdet iktisabına sebeb olan niam-i ilâhiyyeyi, hayât-ı fâniye ve ezvâk-ı vehmiyye uğruna fedâ etmiş olurdum ve sonra da bir hayırlı iş görmüş gibi sevine sevine evime giderdim." 1511. Şükür ki, şimdi bu kalp olan altın zahir oldu. Ondan evvel ki, ömür ziyâde geçerdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1511. Şükür ki, şimdi bu kalp olan altın ortaya çıktı. Ondan evvel ki, ömür ziyade geçerdi. "Allah'a şükürler olsun ki, bu alışverişte aldığım kalp altın benim gözümde ortaya çıktı ve bu ortaya çıkış, bereket versin ki, ömrüm çok geçmeden önce gerçekleşti!" "Hakk'a şükür olsun ki, bu alış verişte aldığım kalp altın nazarımda zâhir oldu ve bu zuhûr, bereket versin ki, ömrüm çok geçmeden evvel vâki' oldu!" 1512. Ebede kadar boynumda kalp kalır idi; bana ömrü zâyi' etmek yazık olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1512. Sonsuza dek boynumda kalp kalırdı; ömrü ziyan etmek bana yazık olurdu. "Eğer böyle vaktinde uyanık olmasaydım, kalp altın değerinde olan dünyevî zevklerin ve hazların uğursuzluğu ve tesirleri, uhrevî ebedî hayatta boynumda kalırdı ve dünya hayatındaki fırsatı kaçırıp ömrümü ziyan etmek de bana çok üzüntü verici bir hâl olurdu!" "Eğer böyle vaktinde müteyakkız olmasa idim, kalp altın mesâbesinde olan ezvâk ve huzûzât-ı dünyeviyyenin uğursuzluğu ve âsârı, hayât-ı ebediyye-i uhreviyyede boynumda kalır idi ve hayât-ı dünyeviyyedeki fırsatı fevt edip ömrümü zâyi etmek dahi bana pek şâyân-ı teessüf bir hâl olurdu!" 1513. Mâdemki onun kalplığı pek erken yüz gösterdi; binâenaleyh ben çabuk ondan ayağı geri çekerim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1513. Mademki onun kalpsizliği pek erken yüz gösterdi; bu sebeple ben çabuk ondan ayağı geri çekerim. "Mademki Yüce Allah'ın yardımıyla bana bu dünya ehlinin sevgisinin, dostluğunun kalpsizliği daha dünyada iken pek erken ortaya çıktı, artık ben onların karışmasından ve dünyevî hazlardan çabuk çabuk ayağımı çekerim." "Mâdemki inâyet-i Hak ile bana bu ehl-i dünyâ muhabbetinin dostluğunun kalplığı daha dünyâda iken pek erken zâhir oldu, artık ben onların ihtilâtından ve huzûzât-ı dünyeviyyeden çabuk çabuk ayağımı çekerim." 1514. Vaktâki senin dostun düşmanlık peydâ eder. Onun hıkd ve hasedinin uyuzu dışarıya vurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1514. Senin dostun düşmanlık ortaya çıkardığında, onun kin ve hasedinin uyuzu dışarıya vurur. Yani, bu âlemde genel bir kuraldır ki, nefs ehli olan bir dostun sana karşı bir düşmanlık ortaya çıkardığı zaman, onun içinde gizli olan nefsanî sıfatlarından kin ve haset duyguları sana karşı görünmeye başlar ve bu sıfatlar da onu azap etmeye başlar. Ya'ni, bu âlemde bir kâide-i umûmiyyedir ki, ehl-i nefs olan bir dostun sana karşı bir düşmanlık peydâ ettiği vakit, onun bâtınında gizli olan sıfât-ı nefsâniyyesinden kîn ve hased duyguları sana karşı zâhir olmağa başlar ve bu sıfatlar dahi onu ta'zîb etmeğe başlar. 1515. Sen onun o i'râzından efgân etme, kendini ahmak ve câhil yapma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1515. Sen onun o yüz çevirmesinden feryat etme, kendini ahmak ve cahil yapma! Yani, ey kişi, eğer böyle nefsanî ve cismanî adam senden yüz çevirirse, bu uyuzun senden kaçmasından dolayı üzülüp feryat etme! Eğer üzülürsen ahmak ve cahil olmuş olursun. Çünkü uyuzdan senin kaçman gerekirken, o senden kaçarsa, bundan dolayı üzülmek ahmaklık ve cehalet olur. Ya'ni, ey kimse, eğer böyle nefsânî ve cismânî adam senden yüz çevirirse, bu uyuzun senden kaçmasından dolayı müteessir olup figân etme! Eğer müteessir olursan ahmak ve câhil olmuş olursun. Zîrâ uyuzdan senin kaçman lâzım gelirken, o senden kaçarsa, bundan dolayı müteessir olmak hamâkat ve cehâlet olur. 1516. Belki Hakk'a şükret ve ekmek bahşet ki, onun çuvalında eski olmadın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1516. Aksine Hakk'a şükret ve ekmek bahşet ki, onun çuvalında eski olmadın. "Der cuvâl şüden", yani "çuvalda olmak," hileden ve aldatmaktan kinayedir (Bahâr-ı Acem). Yani, dünya ehlinin yüz çevirmesinden etkilenme! Aksine Hakk'a şükret ve fakirlere ekmek sadaka ver ki, onların hilesi ve mekr (gizli yönlendirme) içinde çok vakit kalıp eskimedin, çabuk uyandın. "Der cuvâl şüden", ya'ni "çuvalda olmak," hîleden ve aldatmaktan kinâyedir (Bahâr-ı Acem). Ya'ni, ehl-i dünyânın i'râzından müteessir olma! Belki Hakk'a şükret ve fukarâya ekmek tasadduk et ki, onların hîlesi ve mekri içinde çok vakit kalıp eskimedin, çabuk uyandın. 1517. Sermedî olan sâdık dost aramak için, onun çuvalından çabuk dışarıya geldin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1517. Sonsuz olan sadık dostu aramak için, onun çuvalından çabucak dışarı çıktın. 1518. Bir nâzenin dost ki, senin ölümünden sonra onun dostluğunun iyiliği üç kat olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1518. Bir nazik dost ki, senin ölümünden sonra onun dostluğunun iyiliği üç kat olur. "Nazik dost"tan kasıt, Hakk'a ulaşmış insân-ı kâmildir. Yani, sen dünya ehli olan ve görünüşte mürşitlik iddiasında bulunan kimselerin hilesinde tutsaktın. Onun bozuk iç halleri gözünde ortaya çıktı. Bundan sonra "Nâzenin dost"tan murâd, Hakk'a vâsıl olan insân-ı kâmildir. Ya'ni, sen ehl-i dünyâ olan ve zâhirde mürşidlik da'vâsı eden kimselerin hîlesinde mahbûs idin. Onun ahvâl-i bâtıne-i fâsidesi nazarında zâhir oldu. Bundan sonra 1514. Vaktaki senin dostun düşmanlık peyda eder. Onun hikd ve hasedinin uyuzu dışarıya vurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1514. Dostun düşmanlık ortaya çıkardığı zaman, onun kin ve hasedinin uyuzu dışarıya vurur. Yani, bu âlemde genel bir kuraldır ki, nefs ehli olan bir dostun sana karşı bir düşmanlık ortaya çıkardığı vakit, onun içinde gizli olan nefsanî sıfatlarından kin ve hased duyguları sana karşı görünmeye başlar ve bu sıfatlar da onu azap etmeye başlar. Ya'ni, bu âlemde bir kāide-i umûmiyyedir ki, ehl-i nefs olan bir dostun sana karşı bir düşmanlık peydâ ettiği vakit, onun bâtınında gizli olan sıfât-ı nefsâniyyesinden kîn ve hased duyguları sana karşı zâhir olmağa başlar ve bu sıfatlar dahi onu ta'zîb etmeğe başlar. 1515. Sen onun o i'râzından efgān etme, kendini ahmak ve câhil yapma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1515. Sen onun o yüz çevirmesinden feryat etme, kendini ahmak ve cahil yapma! Yani, ey kişi, eğer böyle nefsanî ve cismanî adam senden yüz çevirirse, bu uyuzun senden kaçmasından dolayı üzülüp feryat etme! Eğer üzülürsen ahmak ve cahil olmuş olursun. Çünkü uyuzdan senin kaçman gerekirken, o senden kaçarsa, bundan dolayı üzülmek ahmaklık ve cehalet olur. Ya'ni, ey kimse, eğer böyle nefsânî ve cismânî adam senden yüz çevirirse, bu uyuzun senden kaçmasından dolayı müteessir olup figān etme! Eğer müteessir olursan ahmak ve câhil olmuş olursun. Zîrâ uyuzdan senin kaçman lâzım gelirken, o senden kaçarsa, bundan dolayı müteessir olmak hamâkat ve cehalet olur. 1516. Belki Hakk'a şükret ve ekmek bahşet ki, onun çuvalında eski olmadın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1516. Aksine Hakk'a şükret ve ekmek bahşet ki, onun çuvalında eski olmadın. "Der cuvâl şüden", yani "çuvalda olmak," hileden ve aldatmaktan kinayedir (Bahar-ı Acem). Yani, dünya ehlinin yüz çevirmesinden etkilenme! Aksine Hakk'a şükret ve fakirlere ekmek sadaka ver ki, onların hilesi ve mekr (gizli yönlendirme) içinde çok vakit kalıp eskimedin, çabuk uyandın. "Der cuvâl şüden", ya'ni "çuvalda olmak," hîleden ve aldatmaktan kinâyedir (Bahar-ı Acem). Ya'ni, ehl-i dünyânın i'râzından müteessir olma! Belki Hakk'a şükret ve fukarâya ekmek tasadduk et ki, onların hîlesi ve mekri içinde çok vakit kalıp eskimedin, çabuk uyandın. 1517. Sermedî olan sadık dost aramak için, onun çuvalından çabuk dışarıya geldin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1517. Sonsuz olan sadık dostu aramak için, onun çuvalından çabucak dışarı çıktın. 1518. Bir nâzenin dost ki, senin ölümünden sonra onun dostluğunun iyiliği üç kat olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1518. Bir nazik dost ki, senin ölümünden sonra onun dostluğunun iyiliği üç kat olur. "Nazik dost"tan kasıt, Hakk'a ulaşmış insân-ı kâmildir. Yani, sen dünya ehli olan ve görünüşte mürşitlik iddiasında bulunan kimselerin hilesinde tutsaktın. Onun bozuk iç halleri gözünde ortaya çıktı. Bundan sonra düzenbaz ve iddiacı kimselerin hile çuvalına girme de, nazik bir dost olan insân-ı kâmili bul ki, senin ölümünden sonra da, berzah âleminde (kabir hayatı), yeniden diriliş gününde ve bütün geçeceğin duraklarda sana iyiliği dokunsun ve onun dostluğu iki üç kat olsun! "Nâzenin dost"tan murâd, Hakk'a vâsıl olan insân-ı kâmildir. Ya'ni, sen ehl-i dünyâ olan ve zâhirde mürşidlik da'vâsı eden kimselerin hîlesinde mahbûs idin. Onun ahvâl-i bâtıne-i fâsidesi nazarında zâhir oldu. Bundan sonra müzevvir ve müddeî kimselerin hîleleri çuvalına girme de, bir nâzenîn dost olan insân-ı kâmili bul ki, senin ölümünden sonra da, âlem-i berzahta ve yevm-i ba'sde ve bilcümle geçeceğin mevtınlarda sana iyiliği dokunsun ve onun dostluğu iki üç kat olsun! 1519. O ancak şah-ı refî olan sultan ola, yahud şefî olan sultanın makbûlü ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1519. O ancak yüce şah olan sultan olur, yahut şefaatçi olan sultanın makbulü olur! "Yüce şah olan sultan"dan maksat, zamanın tek kutbu olan kutbü'l-aktab (kutbun kutbu) hazretleridir. Her asırda ilâhî hükümlere mazhar olan ancak bu şerefli zattır ve o zat Muhammedî kalp üzeredir. Nasıl ki Hz. Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) Fütûhât-ı Mekkiyye'nin 330. bölümünde şöyle buyurur: اعلم ان المبايعة العامة لا تكون الا لواحد الزمان خاصة و ان واحد الزمان هو الذي يظهر بالصورة الالهية في الاوان -Yani "Bilinmeli ki muhakkak genel biat, özellikle ancak zamanın tek kutbu içindir ve muhakkak zamanın tek kutbu odur ki, varlıklarda ilâhî suret ile görünür." Abdullah Bosnevî hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhi'nin mukaddimesinde buyurur ki: "O irşat makamı, o kutbü'l-aktabın eliyle veya onun emriyle o makama ulaşan halifelerin eliyle mümkündür. Ancak onun terbiyesinde yetişen, diğer halifelerin terbiyesinde yetişen gibi değildir. Çünkü ona isabet eden "ayn"a (tekil hakikate) isabet eder ve diğerine isabet eden "sıfat"a isabet eder. Makam sahipleri olan ârifler bu sırdan gafil olup bu mertebeye isabet etmeden halkı davet ederler. Kâmil mürşit olan kutup tarafından görevlendirilenler müstesnadır." Bu açıklamalara göre birinci beyitte Pîr efendimiz kutbü'l-aktaba ve ikinci beyitte de kutup tarafından görevlendirilen şerefli zata işaret buyururlar; ve bunun içinde de Allah'ın kullarını kendi yüce taraflarına davet etmeye işaret buyururlar. Çünkü şerefli zatlarının en kâmil vâris oldukları buraya kadar geçen açıklamalarda çeşitli yerlerde beyan edilmişti. "Şah-ı refî olan sultan"dan murâd, vâhidü'z-zaman olan kutbü'l-aktab hazretleridir. Her bir asırda ahkâm-ı ulûhiyyete mazhar olan ancak bu zât-ı şerîftir ve o zât kalb-i Muhammedî üzeredir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber Fütûhât-ı Mekkiyye'nin 330. babında şöyle buyururlar: اعلم ان المبايعة العامة لا تكون الا لواحد الزمان خاصة و ان واحد الزمان هو الذي يظهر بالصورة الالهية في الاوان -Yani “Malûm olsun ki muhakkak mübâyaa-i âmme, hâssaten ancak vâhidü'z-zaman içindir ve muhakkak vâhidü'z-zaman odur ki, ekvânda sûret-i ilâhiyye ile zâhir olur." Abdullah Bosnevî hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhi'nin mukaddimesinde buyurur ki: "O makām-ı irşâd o kutbü'l-aktabın yediyle, veyâhud onun emriyle o makāma vâsıl hulefânın yedi ile müyesserdir. Velâkin onun terbiyesinde neşv ü nemâ bulan, sâir hulefânın terbiyesinde neşv ü nemâ bulan gibi değildir. Zîrâ ona isabet eden "ayn"a isabet eder ve sâireye isâbet eden "sıfat"a isabet eder. Ashâb-ı makāmât olan ârifîn bu sırdan gafil olup bu mertebeye isabet etmeden halkı da'vet ederler. Mürşid-i kâmil olan kutb tarafından me'mûr olanlar müstesnâdır." Bu îzâhâta nazaran birinci beyitte cenâb-ı Pîr efendimiz kutbü'l-aktâba ve ikinci beyitte de kutb tarafından me'mûr olan zât-ı şerîfe işaret buyrulur; ve bunun zımnında da ibâdullahı kendi cânib-i âlîlerine da'vete işaret buyururlar. Zîrâ zât-ı şerîflerinin vâris-i ekmel oldukları buraya kadar geçen îzâhâtta muhtelif mahallerde beyân olunmuş idi. 1520. Çengelden ve riyakardan ve hîleden kurtuldun; ecelden evvel aldatmasını açık olarak gördün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1520. Çengelden ve riyakardan ve hîleden kurtuldun; ecelden evvel aldatmasını açık olarak gördün. "Kullâb", kanca ve çengel; "değal", mekr (gizli yönlendirme) ve hîle ve eğrilik anlamına olup hîlekâr olan adama da denir. "Garr", masdardır; aldatmak anlamınadır (Akrebü'l-Mevârid). Yani, ey kimse şükret ki, dünya hayatında iken müzevvir ve müddeî kimselerin hîleleri çuvalına girme de, bir nazenin dost olan insân-ı kâmili (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) bul ki, senin ölümünden sonra da, berzah âleminde ve yeniden diriliş gününde ve bilcümle geçeceğin yerlerde sana iyiliği dokunsun ve onun dostluğu iki üç kat olsun! "Kullâb", kanca ve çengel; "değal", mekr ve hîle ve eğrilik ma'nâsına olup hîlekâr olan adama da ıtlâk olunur. "Garr", masdardır; aldatmak ma'nâsınadır (Akrebü'l-Mevârid). Ya'ni, ey kimse şükret ki, hayât-ı dünyeviyyede iken müzevvir ve müddeî kimselerin hîleleri çuvalına girme de, bir nâzenîn dost olan insân-ı kâmili bul ki, senin ölümünden sonra da, âlem-i berzahta ve yevm-i ba'sde ve bilcümle geçeceğin mevtınlarda sana iyiliği dokunsun ve onun dostluğu iki üç kat olsun! 1519. O ancak şah-ı refî' olan sultan ola, yâhud şefî' olan sultanın makbûlü ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1519. O ancak yüce şah olan sultan olur, yahut şefaatçi olan sultanın makbulü olur! "Yüce şah olan sultan"dan kasıt, zamanın tek kutbu olan kutbü'l-aktâb (kutubların kutbu) hazretleridir. Her asırda ilâhî hükümlere mazhar olan ancak bu şerefli zattır ve o zat Muhammedî kalp üzeredir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) Fütûhât-ı Mekkiyye'nin 330. bölümünde şöyle buyurur: اعلم ان المبايعة العامة لا تكون الا لواحد الزمان خاصة و ان واحد الزمان هو الذي يظهر بالصورة الالهية في الاوان -Yani "Bilinmeli ki muhakkak genel biat, özellikle ancak zamanın tek kutbu içindir ve muhakkak zamanın tek kutbu odur ki, varlık âleminde ilâhî suret ile zâhir olur." Abdullah Bosnevî hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhi'nin mukaddimesinde buyurur ki: "O irşad makamı, o kutbü'l-aktâbın eliyle veya onun emriyle o makama ulaşan halifelerin eliyle mümkündür. Ancak onun terbiyesinde yetişen, diğer halifelerin terbiyesinde yetişen gibi değildir. Çünkü ona isabet eden "ayn"a (tekil hakikate) isabet eder ve diğerine isabet eden "sıfat"a isabet eder. Makam sahipleri olan ârifler bu sırdan gafil olup bu mertebeye isabet etmeden halkı davet ederler. Mürşid-i kâmil (olgun rehber) olan kutub tarafından görevlendirilenler müstesnadır." Bu açıklamalara göre birinci beyitte Pir efendimiz kutbü'l-aktâba ve ikinci beyitte de kutub tarafından görevlendirilen şerefli zata işaret buyururlar; ve bunun içinde de Allah'ın kullarını kendi yüce taraflarına davet etmeye işaret buyururlar. Çünkü şerefli zatlarının en kâmil vâris oldukları buraya kadar geçen açıklamalarda çeşitli yerlerde beyan olunmuş idi. "Şah-ı refî' olan sultan"dan murâd, vâhidü'z-zaman olan kutbü'l-aktâb hazretleridir. Her bir asırda ahkâm-ı ulûhiyyete mazhar olan ancak bu zât-ı şerîftir ve o zât kalb-i Muhammedî üzeredir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber Fütû- hât-ı Mekkiyye'nin 330. babında şöyle buyururlar: اعلم ان المبايعة العامة لا تكون الا لواحد الزمان خاصة و ان واحد الزمان هو الذي يظهر بالصورة الالهية في الاوان -Yani “Malûm ol- sun ki muhakkak mübâyaa-i âmme, hâssaten ancak vâhidü'z-zaman için- dir ve muhakkak vâhidü'z-zaman odur ki, ekvânda sûret-i ilâhiyye ile zâhir olur." Abdullah Bosnevî hazretleri Fusûsu'l-Hikem Şerhi'nin mukaddimesin- de buyurur ki: "O makām-ı irşâd o kutbü'l-aktabın yediyle, veyâhud onun emriyle o makāma vâsıl hulefânın yedi ile müyesserdir. Velâkin onun terbi- yesinde neşv ü nemâ bulan, sâir hulefânın terbiyesinde neşv ü nemâ bulan gibi değildir. Zîrâ ona isabet eden "ayn"a isabet eder ve sâireye isâbet eden "sıfat"a isabet eder. Ashâb-ı makāmât olan ârifîn bu sırdan gafil olup bu mertebeye isabet etmeden halkı da'vet ederler. Mürşid-i kâmil olan kutb ta- rafından me'mûr olanlar müstesnâdır." Bu îzâhâta nazaran birinci beyitte ce- nâb-ı Pîr efendimiz kutbü'l-aktâba ve ikinci beyitte de kutb tarafından me'mûr olan zât-ı şerîfe işaret buyrulur; ve bunun zımnında da ibâdullahı kendi cânib-i âlîlerine da'vete işaret buyururlar. Zîrâ zât-ı şerîflerinin vâris-i ekmel oldukları buraya kadar geçen îzâhâtta muhtelif mahallerde beyân olunmuş idi. 1520. Çengelden ve riyakardan ve hîleden kurtuldun; ecelden evvel aldatmasını açık olarak gördün.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1520. Çengelden, riyakârdan ve hileden kurtuldun; ecelden önce aldatmasını açıkça gördün. "Kullâb", kanca ve çengel; "değal", mekr (gizli yönlendirme) ve hile ve eğrilik anlamına gelir ve hilekâr olan adama da denir. "Garr", masdardır; aldatmak anlamındadır (Akrebü'l-Mevârid). Yani, ey kimse şükret ki, dünya hayatında iken dalalet çengelinden ve riyakâr olan yalancı iddiacıdan ve hileden kurtuldun. Ölmeden önce, yalancı mürşidin seni aldatmasını açıkça gördün ve yakayı sıyırdın. "Kullâb", kanca ve çengel; "değal", mekr ve hîle ve eğrilik ma'nâsına olup hîlekâr olan adama da ıtlâk olunur. "Garr", masdardır; aldatmak ma'nâsına- dır (Akrebü'l-Mevârid). Ya'ni, ey kimse şükret ki, hayât-ı dünyeviyyede iken dalâlet çengelinden ve riyâkâr olan müddeî-i kâzibden ve hîleden kurtuldun. Ölmezden evvel, yalancı mürşidin seni aldatmasını açık olarak gördün ve yakayı sıyırdın. 1521. Eğer bilsen, cihanda bu halkın sana cefâsı gizli altın hazînesi geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1521. Eğer bilirsen, dünyada bu halkın sana yaptığı eziyet, gizli bir altın hazinesi gibi geldi. 1522. Halkı sana böyle kötü huylu ederler. Nihayet nâçâr senin yüzünü o tarafa çevirirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1522. Halkı sana böyle kötü huylu ederler. Sonunda çaresiz senin yüzünü o tarafa çevirirler. Bu fani dünyada, nefis ehlinin sana olan cefası ve kötü muameleleri, senin hakkında gizli bir altın definesi gibidir. Allah'tan başkası olan halka gönül vermemen için halkı sana karşı kötü huylu ederler ve onların bu kötü huylarından dolayı sen onlardan kaçarsın. Bu sebeple onlar, sonunda senin yüzünü çaresiz bir şekilde Hak tarafına çevirmiş olurlar. Bu fânî dünyâda, ehl-i nefsin sana olan cefâsı ve fenâ muâmeleleri, senin hakkında gizli bir altın definesi mesâbesindedir. Allah'ın mâsivâsı olan halka gönül vermemek için halkı sana karşı kötü huylu ederler ve onların bu fenâ huylarından dolayı sen onlardan kaçarsın. Binâenaleyh onlar, nihâyet senin yüzünü çâresiz Hak tarafına çevirmiş olurlar. 1523. Bunu yakînen bil ki, sonunda onların hepsi hasım ve düşman ve serkeşler olurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1523. Bunu kesin olarak bil ki, sonunda onların hepsi hasım, düşman ve serkeşler olurlar. 1524. Sen kabirde Ahad'dan "Beni ferd bırakma!" niyazını edici olarak figān ile kalırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1524. Sen kabirde Ahad'dan "Beni tek bırakma!" niyazını edici olarak feryat ile kalırsın. Şerefli beyitte, Enbiyâ suresinde geçen "Rabbim, beni yalnız bırakma; sen vârislerin en hayırlısısın!" (Enbiyâ 21/89) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerime, Zekeriyâ (a.s.)'ın duası olup, Yüce Allah'tan evlat talebi üzerine gerçekleşmiştir; ve cenâb-ı Pîr efendimiz burada, kabirde ölünün dilinden çıkışına işaret buyururlar. İlişki yönü şudur ki, evlat babanın vücudundan meydana gelir; ve ölünün ameli de, aynı şekilde onun vücudundan ortaya çıkar. Zekeriyâ (a.s.), "Ey Rabbim, beni evlat yönünden kısır bırakıp yalnız bırakma!" demiş olduğu gibi, kabirdeki ölü de "Ey Rabbim, beni amel yönünden kısır bırakıp berzahta yalnız bırakma, hayırlı amellerimin suretlerini bana arkadaş eyle!" demiş olur. Dalalet çengelinden ve riyakâr olan yalancı iddiacıdan ve hileden kurtuldun. Ölmeden önce, yalancı mürşidin seni aldatmasını açık olarak gördün ve yakayı sıyırdın. Beyt-i şerîfte sûre-i Enbiyâda vâki' رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ (Enbiyâ 21/89) ya'ni "Ey Rabbim beni yalnız bırakma ve sen vârislerin hayırlısısın!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Bu âyet-i kerîme Zekeriyâ (a.s.)ın duâsı olup Cenâb-ı Hak'tan evlâd talebi üzerine vâki'dir; ve cenâb-ı Pîr efendimiz burada, kabirde ölünün lisânından sudûruna işâret buyururlar. Vech-i münâsebeti budur ki, evlâd, babanın vücûdundan peyda olur; ve ölünün ameli dahi, kezâ onun vücûdundan sâdır olur. Zekeriyâ (a.s.), "Yâ Rab beni evlâd cihetinden akîm edip yalnız bırakma!" demiş olduğu gibi kabirdeki ölü dahi “Yâ Rab, beni amel cihetinden akîm edip berzahta yalnız bırakma, hayırlı amellerimin sûretlerini bana refîk eyle!" demiş olur. dalâlet çengelinden ve riyâkâr olan müddeî-i kâzibden ve hîleden kurtuldun. Ölmezden evvel, yalancı mürşidin seni aldatmasını açık olarak gördün ve yakayı sıyırdın. 1521. Eğer bilsen, cihanda bu halkın sana cefâsı gizli altın hazînesi geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1521. Eğer bilirsen, dünyada bu halkın sana yaptığı eziyet, gizli bir altın hazinesi gibi geldi. 1522. Halkı sana böyle kötü huylu ederler. Nihayet nâçâr senin yüzünü o tarafa çevirirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1522. Halkı sana böyle kötü huylu ederler. Sonunda çaresiz senin yüzünü o tarafa çevirirler. Bu fani dünyada, nefis ehlinin sana olan cefası ve kötü muameleleri, senin hakkında gizli bir altın definesi gibidir. Allah'tan başkası olan halka gönül vermemen için halkı sana karşı kötü huylu ederler ve onların bu kötü huylarından dolayı sen onlardan kaçarsın. Bu sebeple onlar, sonunda senin yüzünü çaresiz bir şekilde Hak tarafına çevirmiş olurlar. Bu fânî dünyâda, ehl-i nefsin sana olan cefâsı ve fenâ muâmeleleri, senin hakkında gizli bir altın definesi mesâbesindedir. Allah'ın mâsivâsı olan halka gönül vermemek için halkı sana karşı kötü huylu ederler ve onların bu fenâ huylarından dolayı sen onlardan kaçarsın. Binâenaleyh onlar, nihâyet senin yüzünü çâresiz Hak tarafına çevirmiş olurlar. 1523. Bunu yakînen bil ki, sonunda onların hepsi hasım ve düşman ve serkeşler olurlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1523. Bunu kesin olarak bil ki, sonunda onların hepsi hasım, düşman ve serkeşler olurlar. 1524. Sen kabirde Ahad'dan "Beni ferd bırakma!" niyazını edici olarak figān ile kalırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1524. Sen kabirde Ahad'dan "Beni tek bırakma!" yakarışını eden olarak feryat ile kalırsın. Şerefli beyitte, Enbiya Suresi'nde geçen رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ (Enbiya 21/89) yani "Ey Rabbim, beni yalnız bırakma ve sen vârislerin en hayırlısısın!" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerime, Zekeriyâ (a.s.)'ın duası olup Yüce Allah'tan evlat talebi üzerine gerçekleşmiştir; ve yüce Pir efendimiz burada, kabirde ölünün dilinden çıkışına işaret buyururlar. İlişki yönü şudur ki, evlat babanın vücudundan meydana gelir; ve ölünün ameli de, aynı şekilde onun vücudundan ortaya çıkar. Zekeriyâ (a.s.), "Ey Rabbim, beni evlat yönünden kısır bırakıp yalnız bırakma!" demiş olduğu gibi, kabirdeki ölü de "Ey Rabbim, beni amel yönünden kısır bırakıp berzahta yalnız bırakma, hayırlı amellerimin suretlerini bana arkadaş eyle!" demiş olur. Beyt-i şerîfte sûre-i Enbiyada vaki رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ (Enbiya 21/89) ya'ni "Ey Rabbim beni yalnız bırakma ve sen vârislerin hayırlısısın!" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Bu âyet-i kerîme Zekeriyâ (a.s.)ın duâsı olup Cenâb-ı Hak'tan evlâd talebi üzerine vâki'dir; ve cenâb-ı Pîr efendimiz burada, kabirde ölünün lisânından sudûruna işâret buyururlar. Vech-i münâsebeti budur ki, evlâd, babanın vücûdundan peyda olur; ve ölünün ameli dahi, kezâ onun vücûdundan sâdır olur. Zekeriyâ (a.s.), "Yâ Rab beni evlâd cihetinden akîm edip yalnız bırakma!" demiş olduğu gibi kabirdeki ölü dahi “Yâ Rab, beni amel cihetinden akîm edip berzahta yalnız bırakma, hayırlı amellerimin sûretlerini bana refîk eyle!" demiş olur. 1525. Ey senin cefân, vefâkârların ahdinden iyi olan! Bâkîlerin ahdi dahi senin ihsanındandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1525. Ey senin cefân, vefâkârların ahdinden iyi olan! Bâkîlerin ahdi dahi senin ihsanındandır. Ey Yüce Rab, senin cefân, senden başkası olan vefa gösterenlerin ahdinden ve onların ahitleriyle kalplere bahşedecekleri safadan daha iyidir. Çünkü senden başkası olanların yaptıkları ahit dahi senin lütuf ve ihsanından ortaya çıkar. Bu şerefli beyitte, "Benim azabım dilediğim kimseye isabet eder; ve benim rahmetim her şeyi kaplamıştır." (A'raf 7/156) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Çünkü Hakk'ın rahmeti her şeyi kaplamış olunca, o rahmet Hakk'ın azabı isabet etmemiş olan şeyleri de kaplamış olur. Buna göre, bu bakış açısından Hakk'ın cefâsı, başkalarının vefâsından daha iyi olur. Çünkü halkın vefâsı izafî ve fânîdir ve Hakk'ın içinde rahmet olan cefâsı ise, sonsuz rahmete yakındır. Ey Rabb-i Celîl, senin cefân, senin gayrın olan vefâ edicilerin ahdinden ve onları ahidleriyle kalblere bahşedecekleri safadan daha iyidir. Zîrâ senin gayrın olanların yaptıkları ahid dahi senin lutuf ve ihsânından zuhûra gelir. Bu beyt-i şerîfte عذابي أصيب به من أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسَعَتْ كُلِّ شَيْءٍ (A'raf 7/156) ya'ni “Benim azabım dilediğim kimseye isabet eder; ve benim rahmetim her şeyi kaplamıştır." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Zîrâ Hakk'ın rahmeti her şeyi kaplamış olunca, o rahmet Hakk'ın azabı isâbet etmemiş olan şeyleri de kaplamış olur. Binâenaleyh bu nokta-i nazardan Hakk'ın cefâsı, başkalarının vefâsından daha iyi olur. Zîrâ halkın vefâsı izâfî ve fânîdir ve Hakk'ın zımnında rahmet olan cefâsı ise, rahmet-i bâkıyeye mukârindir. 1526. Ey anbar tutucu, kendi aklından işit, kendi buğdayını Allah'ın arzına tevdî et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1526. Ey ambar tutucu, kendi aklından işit, kendi buğdayını Allah'ın arzına teslim et! "Buğday"dan kasıt, her türlü geçim sebebidir. "Allah'ın arzı"ndan kasıt, Allah'ın muhtaç kullarıdır. Yani, ey kişi, ahiret aklının nasihatini dinle, ambarına yığdığın geçim sebeplerini ilahi tavsiye gereğince muhtaç olanlara dağıtmak suretiyle, Allah'ın arzına teslim et ki, مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) yani "Kim ki bir iyilik ile geldi ise, onun için o iyiliğin on misli vardır" ayet-i kerimesi gereğince faydalı ürün versin. "Buğday"dan murâd, her nevi' esbâb-ı maîşettir. "Allah'ın arzı"ndan murâd, Hakk'ın muhtâç olan kullarıdır. Ya'ni, ey kimse, akl-ı maâdının nasîhatini dinle, anbarına yığdığın esbâb-ı maîşeti tavsiye-i ilâhî mûcibince muhtâç olanlara tevzî' etmek sûretiyle, Allah'ın arzına teslim et ki, مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) ya'ni "Kim ki bir iyilik ile geldi ise, onun için o iyiliğin on misli vardır" âyet-i kerîmesi mûcibince semere-i nâfia versin. 1527. Tâ ki hırsızdan ve bitten emîn ola! Şeytanı küçük şeytan ile çabuk öldür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1527. Tâ ki hırsızdan ve bitten emin olsun! Şeytanı küçük şeytan ile çabuk öldür. "Şüpüş", buğdayda oluşan bit ve böcektir. "Küçük şeytan"dan kasıt, gelecek şerefli beyitteki karineyle "fakr"dır (ihtiyaç hâli, yoksulluk). Yani, elindeki geçim sebeplerini muhtaçlara dağıt ve fakir kalacağım diye korkma! Şeytan seni fakirlikle korkutup cimriliğe ve el sıkılığa sevk eder. Sen de, "Ben Hak yolunda malımı infak edip fakirliği tercih edeceğim!" de de, şeytanı öldür ve onun telkinlerini geçersiz kıl! "Şüpüş”, buğdayda hâsıl olan bit ve böcek. "Küçük şeytan"dan murâd, âtîdeki beyt-i şerîf karînesiyle "fakr"dır. Ya'ni, elindeki esbâb-ı maîşeti muhtâcîne tevzî et ve fakîr kalacağım diye korkma! Şeytan seni fakr ile korkutup buhl ve imsâke sevk eder. Sen dahi, "Ben Hak yolunda malımı infâk edip fakrı ihtiyar edeceğim!" de de, şeytanı öldür ve onun ilkāâtını ibtâl et! 1525. Ey senin cefân, vefâkârların ahdinden iyi olan! Bâkîlerin ahdi dahi senin ihsanındandır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1525. Ey senin cefân, vefâkârların ahdinden iyi olan! Bâkîlerin ahdi dahi senin ihsanındandır. Ey Yüce Rab, senin cefân, senden başkası olan vefa gösterenlerin ahdinden ve onların ahitleriyle kalplere bahşedecekleri safadan daha iyidir. Çünkü senden başkası olanların yaptıkları ahit dahi senin lütuf ve ihsanından ortaya çıkar. Bu şerefli beyitte, "Benim azabım dilediğim kimseye isabet eder; ve benim rahmetim her şeyi kaplamıştır." (A'raf 7/156) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Çünkü Hakk'ın rahmeti her şeyi kaplamış olunca, o rahmet Hakk'ın azabı isabet etmemiş olan şeyleri de kaplamış olur. Buna göre, bu bakış açısından Hakk'ın cefâsı, başkalarının vefâsından daha iyi olur. Çünkü halkın vefâsı izafî ve fânîdir ve Hakk'ın içinde rahmet olan cefâsı ise, sonsuz rahmete yakındır. Ey Rabb-i Celîl, senin cefân, senin gayrın olan vefâ edicilerin ahdinden ve onları ahidleriyle kalblere bahşedecekleri safadan daha iyidir. Zîrâ senin gayrın olanların yaptıkları ahid dahi senin lutuf ve ihsânından zuhûra gelir. Bu beyt-i şerîfte عذابي أصيب به من أَشَاء وَرَحْمَتِي وَسَعَتْ كُلِّ شَيْءٍ (A'raf 7/156) ya'ni “Benim azabım dilediğim kimseye isabet eder; ve benim rahmetim her şeyi kaplamıştır." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Zîrâ Hakk'ın rahmeti her şeyi kaplamış olunca, o rahmet Hakk'ın azabı isâbet etmemiş olan şeyleri de kaplamış olur. Binâenaleyh bu nokta-i nazardan Hakk'ın cefâsı, başkalarının vefâsından daha iyi olur. Zîrâ halkın vefâsı izâfî ve fânîdir ve Hakk'ın zımnında rahmet olan cefâsı ise, rahmet-i bâkıyeye mukârindir. 1526. Ey anbar tutucu, kendi aklından işit, kendi buğdayını Allah'ın arzına tevdî et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1526. Ey ambar tutucu, kendi aklından işit, kendi buğdayını Allah'ın arzına teslim et! "Buğday"dan kasıt, her türlü geçim sebebidir. "Allah'ın arzı"ndan kasıt, Allah'ın muhtaç kullarıdır. Yani, ey kişi, ahiret aklının nasihatini dinle, ambarına yığdığın geçim sebeplerini ilahi tavsiye gereğince muhtaç olanlara dağıtmak suretiyle, Allah'ın arzına teslim et ki, مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) yani "Kim ki bir iyilik ile geldi ise, onun için o iyiliğin on misli vardır" ayet-i kerimesi gereğince faydalı ürün versin. "Buğday"dan murâd, her nevi' esbâb-ı maîşettir. "Allah'ın arzı"ndan murâd, Hakk'ın muhtâç olan kullarıdır. Ya'ni, ey kimse, akl-ı maâdının nasîhatini dinle, anbarına yığdığın esbâb-ı maîşeti tavsiye-i ilâhî mûcibince muhtâç olanlara tevzî' etmek sûretiyle, Allah'ın arzına teslim et ki, مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا (En'âm, 6/160) ya'ni "Kim ki bir iyilik ile geldi ise, onun için o iyiliğin on misli vardır" âyet-i kerîmesi mûcibince semere-i nâfia versin. 1527. Tâ ki hırsızdan ve bitten emîn ola! Şeytanı küçük şeytan ile çabuk öldür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1527. Tâ ki hırsızdan ve bitten emin olsun! Şeytanı küçük şeytan ile çabuk öldür. "Şüpüş", buğdayda oluşan bit ve böcektir. "Küçük şeytan"dan kasıt, gelecek şerefli beyitteki karineyle "fakr"dır (ihtiyaç hâli, yoksulluk). Yani, elindeki geçim sebeplerini muhtaçlara dağıt ve fakir kalacağım diye korkma! Şeytan seni fakirlikle korkutup cimriliğe ve el sıkılığa sevk eder. Sen de, "Ben Hak yolunda malımı infak edip fakirliği tercih edeceğim!" de de, şeytanı öldür ve onun telkinlerini geçersiz kıl! "Şüpüş”, buğdayda hâsıl olan bit ve böcek. "Küçük şeytan"dan murâd, âtîdeki beyt-i şerîf karînesiyle "fakr"dır. Ya'ni, elindeki esbâb-ı maîşeti muhtâcîne tevzî et ve fakîr kalacağım diye korkma! Şeytan seni fakr ile korkutup buhl ve imsâke sevk eder. Sen dahi, "Ben Hak yolunda malımı infâk edip fakrı ihtiyar edeceğim!" de de, şeytanı öldür ve onun ilkāâtını ibtâl et! 1528. Zîrâ o seni her dem fakrdan korkutur; onu keklik gibi avla, ey erkek çakır kuşu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1528. Çünkü o seni her zaman fakirlikten korkutur; onu keklik gibi avla, ey erkek çakır kuşu! Çünkü o şeytan, "Şeytan size fakirliği vaat eder ve size çirkinliği emreder" (Bakara 2/268) ayet-i kerimesi gereğince sizi fakirlikle korkutup Hak yolunda infak etmekten men eder; ve bu fakirlik korkusu, şeytanın elinde bir vasıta olup küçük şeytan konumunda bulunur. "Sakr", doğan cinsinden çakır dedikleri bir kuştur (Ahterî-i Kebîr). Yani, erkek çakır kuşu konumunda bulunan Hakk Yolcusu, sen fakirlikten korkma! Sen o fakirliği keklik gibi avla da bu küçük şeytan ile büyük şeytanı öldür. Şeytanın senin için kullandığı vasıtayı, onun kafasına vur! Zira o şeytan الشَّيْطَانُ يَعْدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاءِ (Bakara 2/268) ya'ni "Şeytan size fakrı va'd eder ve size fahşâ ile emreder" âyet-i kerîmesi mûcibince sizi fakr ile korkutup Hak yolunda infâktan men' eder; ve bu fakr korkusu, şeytanın elinde bir vâsıta olup küçük şeytan mesâbesinde bulunur. "Sakr", doğan cinsinden çakır dedikleri bir kuştur (Ahterî-i Kebîr). Ya'ni, erkek çakır kuşu mesâbesinde bulunan sâlik, sen fakrdan korkma! Sen o fakrı keklik gibi avla da bu küçük şeytan ile büyük şeytanı öldür. Şeytanın senin için kullandığı vasıtayı, onun kafasına vur! 1529. Kâm-yâr olan sultan-ı azîzin doğanına ayıb olur ki keklik onu şikâr ede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1529. Muradına eren yüce sultanın doğanına ayıp olur ki keklik onu avlasın! "Kâm-yâr", muradına ve maksadına ulaşan demektir ki, bundan kasıt, fenâfillâh (Allah'ta yok olma) ve bekābillâh (Allah ile var olma) mertebelerini elde ederek Hakk'a ulaşmış ve muradına ermiş insân-ı kâmildir ki, bu zât diğer insan fertleri üzerinde yüce bir sultandır. "Doğan"dan kasıt, böyle bir insân-ı kâmilin müridi ve sâlikidir (Hakk Yolcusu). Yani, insân-ı kâmilin doğanı konumunda olan mücâhedeci bir sâlike ayıptır ki, keklik konumunda olan şeytan onu fakirlik vesvesesiyle avlasın ve yolundan alıkoysun! "Kâm-yâr", murâdına maksûduna nâil olan demektir ki, bundan murâd, fenâfillâh ve bekābillâh mertebelerini ihrâz ile Hakk'a vâsıl ve murâdına nâil olan insân-ı kâmildir ki, bu zât sâir efrâd-ı beşer üzerinde sultân-ı azîzdir. "Doğan"dan murâd, böyle bir insân-ı kâmilin mürîdi ve sâlikidir. Ya'ni, insân-ı kâmilin doğanı mesâbesinde olan bir sâlik-i mücâhide ayıptır ki, keklik mesâbesinde olan şeytan onu vesvese-i fakr ile avlaya ve yolundan alıkoya! 1530. Çok vasiyet etti ve nasihat tohumu ekti. Onların zemîni çorak olduğundan bir faide tutmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1530. Çok vasiyet etti ve nasihat tohumu ekti. Onların zemini çorak olduğundan bir fayda vermedi. Bu şerefli beyitte kıssaya dönülür. Yani, bağ sahibi, evlatlarına fakirlerin hakkı verilmesi için çok vasiyet etti ve onların zihinlerine nasihat tohumunu ekti. Fakat onların zihinlerinin zemini çorak olduğundan bu tohumlar çürüdü ve asla ürün vermedi. Bu beyt-i şerîfte kıssaya rücû' buyrulur. Ya'ni, bağ sahibi, evlâdlarına fukarânın hakkı verilmek için çok vasiyet etti ve onların dimâğlarına nasîhat tohumunu ekti. Fakat onların dimâğlarının zemîni çorak olduğundan bu tohumlar çürüdü ve aslâ mahsûl vermedi. 1531. Gerçi nâsıh için yüz dâiye olur. Nasihat hifz edici bir kulak lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1531. Gerçi nasihat eden için yüz sebep olur. Nasihati koruyan bir kulak lazımdır. "Dâiye", kasıt; "vâiye", koruyan demektir. Nitekim Hak Teâlâ, Hâkka sûresinde buyurur: لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أَذْنَ وَاعِيَّةٌ (Hakka 69/12) "Dâiye", kasd; "vâiye", hifz edici demektir. Nitekim el-Hâkka sûre-i şerîfesinde Hak Teâlâ buyurur: لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيهَا أَذْنَ وَاعِيَّةٌ (Hakka 69/12) 1528. Zîrâ o seni her dem fakrdan korkutur; onu keklik gibi avla, ey erkek çakır kuşu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1528. Çünkü o seni her zaman fakirlikten korkutur; onu keklik gibi avla, ey erkek çakır kuşu! Çünkü o şeytan, "Şeytan size fakirliği vaat eder ve size çirkinliği emreder" (Bakara 2/268) ayet-i kerimesi gereğince sizi fakirlikle korkutup Hak yolunda infak etmekten men eder; ve bu fakirlik korkusu, şeytanın elinde bir vasıta olup küçük şeytan konumunda bulunur. "Sakr", doğan cinsinden çakır dedikleri bir kuştur (Ahterî-i Kebîr). Yani, erkek çakır kuşu konumunda bulunan Hakk Yolcusu, sen fakirlikten korkma! Sen o fakirliği keklik gibi avla da bu küçük şeytan ile büyük şeytanı öldür. Şeytanın senin için kullandığı vasıtayı, onun kafasına vur! Zira o şeytan الشَّيْطَانُ يَعْدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُم بِالْفَحْشَاءِ (Bakara 2/268) ya'ni "Şeytan size fakrı va'd eder ve size fahşâ ile emreder" âyet-i kerîmesi mûcibince sizi fakr ile korkutup Hak yolunda infâktan men' eder; ve bu fakr korkusu, şeytanın elinde bir vâsıta olup küçük şeytan mesâbesinde bulunur. "Sakr", doğan cinsinden çakır dedikleri bir kuştur (Ahterî-i Kebîr). Ya'ni, erkek çakır kuşu mesâbesinde bulunan sâlik, sen fakrdan korkma! Sen o fakrı keklik gibi avla da bu küçük şeytan ile büyük şeytanı öldür. Şeytanın senin için kullandığı vasıtayı, onun kafasına vur! 1529. Kâm-yâr olan sultan-ı azîzin doğanına ayıb olur ki keklik onu şikâr ede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1529. Muradına eren yüce sultanın doğanına ayıp olur ki keklik onu avlasın! "Kâm-yâr", muradına ve maksadına ulaşan demektir ki, bundan kasıt, fenâfillâh (Allah'ta yok olma) ve bekābillâh (Allah ile var olma) mertebelerini elde ederek Hakk'a ulaşmış ve muradına ermiş insân-ı kâmildir ki, bu zât diğer insan fertleri üzerinde yüce bir sultandır. "Doğan"dan kasıt, böyle bir insân-ı kâmilin müridi ve sâlikidir (Hakk Yolcusu). Yani, insân-ı kâmilin doğanı konumunda olan mücâhedeci bir sâlike ayıptır ki, keklik konumunda olan şeytan onu fakirlik vesvesesiyle avlasın ve yolundan alıkoysun! "Kâm-yâr", murâdına maksûduna nâil olan demektir ki, bundan murâd, fenâfillâh ve bekābillâh mertebelerini ihrâz ile Hakk'a vâsıl ve murâdına nâil olan insân-ı kâmildir ki, bu zât sâir efrâd-ı beşer üzerinde sultân-ı azîzdir. "Doğan"dan murâd, böyle bir insân-ı kâmilin mürîdi ve sâlikidir. Ya'ni, insân-ı kâmilin doğanı mesâbesinde olan bir sâlik-i mücâhide ayıptır ki, keklik mesâbesinde olan şeytan onu vesvese-i fakr ile avlaya ve yolundan alıkoya! 1530. Çok vasiyet etti ve nasihat tohumu ekti. Onların zemîni çorak olduğundan bir faide tutmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1530. Çok vasiyet etti ve nasihat tohumu ekti. Onların zemini çorak olduğundan bir fayda vermedi. Bu şerefli beyitte kıssaya dönülür. Yani, bağ sahibi, evlatlarına fakirlerin hakkı verilmesi için çok vasiyet etti ve onların zihinlerine nasihat tohumunu ekti. Fakat onların zihinlerinin zemini çorak olduğundan bu tohumlar çürüdü ve asla ürün vermedi. Bu beyt-i şerîfte kıssaya rücû' buyrulur. Ya'ni, bağ sahibi, evlâdlarına fukarânın hakkı verilmek için çok vasiyet etti ve onların dimâğlarına nasîhat tohumunu ekti. Fakat onların dimâğlarının zemîni çorak olduğundan bu tohumlar çürüdü ve aslâ mahsûl vermedi. 1531. Gerçi nâsıh için yüz dâiye olur. Nasihat hifz edici bir kulak lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1531. Gerçi nasihat eden için yüzlerce sebep olur. Nasihati koruyup saklayan bir kulak lazımdır. "Dâiye", kasıt; "vâiye", koruyup saklayan demektir. Nasıl ki Hak Teâlâ, Hakka sûre-i şerîfesinde buyurur: لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أَذْنَ وَاعِيَّةٌ (Hakka 69/12) Yani "Nuh (a.s.) kavminin helak olma kıssasını sizin için nasihat ve ibret kıldık ki, sizin koruyup saklayan kulağınızda muhafaza edilsin." Yani nasihat eden kimse için, nasihatte birçok maksat olur. Fakat bu nasihatleri koruyup saklayan kulak lazımdır. "Dâiye", kasd; "vâiye", hifz edici demektir. Nitekim el-Hâkka sûre-i şerîfesinde Hak Teâlâ buyurur: لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيهَا أَذْنَ وَاعِيَّةٌ (Hakka 69/12) Ya'ni "Nuh (a.s.) kavminin helâki kıssasını sizin için nasîhat ve ibret kıldık ki, sizin hıfz edici kulağınızda mahfûz olsun." Ya'ni nasîhat edici kimse için, nasîhatte birçok maksadlar olur. Fakat bu nasîhatleri hıfz edici kulak lâzımdır. 1532. Sen ona yüz taltîf ile nasihat verirsin. O senin nasihatinden yan çizer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1532. Sen ona yüz taltif ile nasihat verirsin. O senin nasihatinden yan çizer. "Pehlû tehî kerden", uzaklık seçmek ve bir şeyden sakınmak ve kaçınmaktan kinayedir (Burhan). Türkçede, "yan çizmek" bu anlamlardan kinayedir. "Pehlû tehî kerden", uzaklık ihtiyâr etmek ve bir şeyden perhîz ve ictinâb eylemekden kinâyedir (Burhân). Türkçe'de, "yan çizmek" bu ma'nâlardan kinâyedir. 1533. Dinlemeyen bir kimse, inâddan ve redden, yüz söyleyici kimseyi aciz eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1533. Dinlemeyen bir kimse, inattan ve inkârdan dolayı, yüz konuşmacı kimseyi âciz bırakır. 1534. Peygamberlerden daha nasihat edici ve daha kelâmı latif olan ne vakit olur ki, onların nefesi taşa te'sîr etti?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1534. Peygamberlerden daha nasihat edici ve daha kelâmı latif olan ne zaman olur ki, onların nefesi taşa tesir etti? 1535. O şeyden ki, dağ ve taş işe geldiler, bedbahtlık bağı açılmış olmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1535. O şeyden ki, dağ ve taş işe geldiler, bedbahtlık bağı açılmış olmadı. "Bedbaht"tan kasıt, ezelden şakî (ilahi rahmetten uzak) olan kimsedir. Yani, dağlara ve taşlara etki eden ilahi vahiy ve peygamberlerin nasihatleri, ezelden şakî olan kimsenin kalbine etki etmedi ve onların inkâr düğümleri açılmadı. "Bedbaht"tan murâd, şakî-i ezelî olan kimsedir. Ya'ni, dağlara ve taşlara te'sîr eden vahy-i ilâhî ve peygamberlerin nasîhatleri şakî-i ezelînin kalbine te'sîr etmedi ve onların inkâr düğümleri açılmadı. 1536. Öyle gönüller ki, onlara bizlik ve benlik oldu; onların sıfatı "Bel eşeddü kasveten!" oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1536. Öyle gönüller ki, onlara bizlik ve benlik geldi; onların sıfatı "Aksine daha da katılaştı!" oldu. "Mâ ve men"den kasıt, benlik ve hodbinliktir. İkinci mısrada, Bakara Suresi'nde geçen ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذَلكَ فَهِي كَالْحِجَارَة أَوْ أَشَدَّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَة لَمَا يتفجر منه الأَنْهَارُ وإِن مِنْهَا لَمَا يَشَقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءِ وَإِن مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ (Bakara 2/74) yani "Ey Yahudiler, öldürülenin diriltilmesinden sonra kalbiniz taş gibi, hatta taştan daha kaba ve katı oldu. Muhakkak ki taşın bazısından ırmaklar akar ve bazısından yarılıp çeşme gibi su akar ve bazısı Allah korkusundan dağdan aşağı iner" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, o şakilerin gönülleri, öyle ki "Nuh (a.s.) kavminin helak kıssasını sizin için nasihat ve ibret kıldık ki, sizin hıfz edici kulağınızda mahfuz olsun." Yani nasihat edici kimse için, nasihatte birçok maksatlar olur. Fakat bu nasihatleri hıfz edici kulak lazımdır. "Mâ ve men"den murâd, enâniyet ve hodbinliktir. İkinci mısra'da, sûre-i Bakara'da olan ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذَلكَ فَهِي كَالْحِجَارَة أَوْ أَشَدَّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَة لَمَا يتفجر منه الأَنْهَارُ وإِن مِنْهَا لَمَا يَشَقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءِ وَإِن مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ (Bakara 2/74) ya'ni "Ey yahûdiler, maktûlün ihyâsından sonra sizin kalbiniz taş gibi belki taştan daha galîz ve katı oldu. Muhakkak taşın baʻzısından ırmaklar akar ve ba'zısından yarılıp çeşme gibi su akar ve baʻzısı Allah korkusundan dağdan aşağı iner" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, o şakîlerin gönülleri, öy- Ya'ni "Nuh (a.s.) kavminin helâki kıssasını sizin için nasîhat ve ibret kıl- dık ki, sizin hıfz edici kulağınızda mahfûz olsun." Ya'ni nasîhat edici kim- se için, nasîhatte birçok maksadlar olur. Fakat bu nasîhatleri hıfz edici ku- lak lâzımdır. 1532. Sen ona yüz taltîf ile nasihat verirsin. O senin nasihatinden yan çizer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1532. Sen ona yüz taltif ile nasihat verirsin. O senin nasihatinden yan çizer. "Pehlû tehî kerden", uzaklık seçmek ve bir şeyden sakınmak ve kaçınmaktan kinayedir (Burhan). Türkçede, "yan çizmek" bu anlamlardan kinayedir. "Pehlû tehî kerden", uzaklık ihtiyâr etmek ve bir şeyden perhîz ve ictinâb eylemekden kinâyedir (Burhân). Türkçe'de, "yan çizmek" bu ma'nâlardan kinâyedir. 1533. Dinlemeyen bir kimse, inâddan ve redden, yüz söyleyici kimseyi aciz eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1533. Dinlemeyen bir kimse, inattan ve inkârdan dolayı, yüz konuşmacı kimseyi âciz bırakır. 1534. Peygamberlerden daha nasihat edici ve daha kelâmı latif olan ne vakit olur ki, onların nefesi taşa te'sîr etti?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1534. Peygamberlerden daha nasihat edici ve daha kelâmı latif olan ne zaman olur ki, onların nefesi taşa tesir etti? 1535. O şeyden ki, dağ ve taş işe geldiler, bedbahtlık bağı açılmış olmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1535. O şeyden ki, dağ ve taş işe geldiler, bedbahtlık bağı açılmış olmadı. "Bedbaht"tan kasıt, ezelden şakî (ilahi rahmetten uzak) olan kimsedir. Yani, dağlara ve taşlara etki eden ilahi vahiy ve peygamberlerin nasihatleri, ezelden şakî olan kimsenin kalbine etki etmedi ve onların inkâr düğümleri açılmadı. "Bedbaht"tan murâd, şakî-i ezelî olan kimsedir. Ya'ni, dağlara ve taşlara te'sîr eden vahy-i ilâhî ve peygamberlerin nasîhatleri şakî-i ezelînin kalbine te'sîr etmedi ve onların inkâr düğümleri açılmadı. 1536. Öyle gönüller ki, onlara bizlik ve benlik oldu; onların sıfatı "Bel eşeddü kasveten!" oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1536. Öyle gönüller ki, onlara bizlik ve benlik oldu; onların sıfatı "Aksine, daha katı!" oldu. "Mâ ve men"den kasıt, enaniyet ve hodbinliktir. İkinci mısrada, Bakara suresinde geçen ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدَّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَةِ لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الأَنْهَارُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءُ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ (Bakara 2/74) yani "Ey Yahudiler, öldürülenin diriltilmesinden sonra sizin kalbiniz taş gibi, hatta taştan daha kaba ve katı oldu. Muhakkak ki taşın bazısından ırmaklar akar ve bazısından yarılıp çeşme gibi su akar ve bazısı Allah korkusundan dağdan aşağı iner" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, o şakilerin gönülleri, öyle gönüllerdir ki onlarda kendilerini beğenip, başkalarını küçük görmek duygusu kökleşti. Bu sebeple o şakilerin kalplerinin sıfatı, "Aksine, şiddette taştan daha katıdır!" hükmüne mazhar oldu. Onun açıklamasındadır ki Hakk'ın bağışı ve onun kudreti, kabiliyete bağlı değildir. Yaratılmışların bağışı gibi ona kabiliyet lazımdır. Çünkü bağış öncesizdir ve kabiliyet sonradan olmadır. Bağış Hakk'ın sıfatıdır ve kabiliyet yaratılmışın sıfatıdır ve öncesiz olan sonradan olana bağlı olmaz, yoksa sonradan olma imkânsız olur. Bilinmeli ki, Hakk'ın bağışı; biri zâtî, diğeri esmâî olmak üzere iki kısımdır. "Zâtî bağış", ahadiyet zâtında gizli ve erimiş olup zuhur talebinde bulunan sıfat ve isimlere, Hakk'ın kendi zâtında, kendi zâtı ile, kendi zâtına tecelli etmesi suretiyle, ilahi ilminde varlık bahşetmesidir ki, buna "feyz-i akdes" (en kutsal feyz) derler; ve bu bağış Hakk'ın zâtî gerekliliği olduğundan ilim mertebesinde meydana gelen ve isimlerin suretlerinden ibaret bulunan sabit hakikatler için kabiliyet şart değildir. Çünkü sabit hakikatler Hakk'ın nispet ve hallerinin suretleridir ve Hakk'ın halleri ise, kendi varlığının tekil hakikatidir ve Hakk'ın varlığıyla beraber öncesizdir. Bu sebeple Hakk'ın zâtî bağışı öncesiz olur. Fakat Hakk'ın mutlak varlığının ilim mertebesinden "ayn" mertebesine inişi ve oluş âlemindeki mazharların suretlerinde kayıtlanması, sabit hakikatler sebebiyle olduğundan ve oluş âleminde her bir mazhara gelen bağışlar, kendi özel isminin yatkınlığına göre bulunduğundan, bu esmâî bağışlarda kabiliyet şarttır; ve oluş âleminde meydana gelen bu esmâî tecellilere "feyz-i mukaddes" (kutsal feyz) derler. Bu şerhin açıklamasında buyrulan Hakk'ın bağışı, esmâî bağışlar değil, zâtî bağışlardır. Bu bağışlar bahsi Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Şîşî'de ayrıntılı olarak açıklanmıştır. "Mâ ve men"den murâd, enâniyet ve hodbinliktir. İkinci mısra'da, sûre-i Bakara'da olan ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذَلكَ فَهِي كَالْحِجَارَة أَوْ أَشَدَّ قَسْوَةً وَإِنَّ مِنَ الْحِجَارَة لَمَا يَتَفَجَّرُ مِنْهُ الأَنْهَارُ وإِن مِنْهَا لَمَا يَشَقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْمَاءِ وَإِنَّ مِنْهَا لَمَا يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ (Bakara 2/74) ya'ni "Ey yahûdiler, maktûlün ihyâsından sonra sizin kalbiniz taş gibi belki taştan daha galîz ve katı oldu. Muhakkak taşın baʻzısından ırmaklar akar ve ba'zısından yarılıp çeşme gibi su akar ve baʻzısı Allah korkusundan dağdan aşağı iner" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, o şakîlerin gönülleri, öy- le gönüllerdir ki onlarda kendilerini beğenip, başkalarını küçük görmek duygusu kökleşti. Binâenaleyh o şakîlerin kalblerinin sıfatı, "Belki şiddette taştan daha katıdır!" hükmüne mazhar oldu. le gönüllerdir ki onlarda kendilerini beğenip, başkalarını küçük görmek duygusu kökleşti. Binâenaleyh o şakîlerin kalblerinin sıfatı, "Belki şiddette taştan daha katıdır!" hükmüne mazhar oldu. Onun beyânındadır ki Hakk'ın atâsı ve onun kudreti, kābiliyete mevkūf değildir. Halâikın atâsı gibi ona kābiliyet lâzımdır. Zîrâ atâ kadîmdir ve kābiliyet hâdistir. Atâ Hakk'ın sıfatıdır ve kābiliyet mahlûkun sıfatıdır ve kadîm hâdise mevkūf olmaz ve yoksa hudûs muhâl olur Maʻlûm olsun, ki atâ-yı Hak; biri zâtî, diğeri esmâî olmak üzere iki kısımdır. "Atâ-yı zâtiyye", zât-ı ahadiyyette mahfi ve müstehlek olup zuhûr talebinde bulunan sıfât ve esmâya, Hakk'ın kendi zâtında, kendi zâtı ile, kendi zâtına tecellîsi sûretiyle, ilm-i ilâhîsinde vücûd bahş etmesidir ki, buna "feyz-i akdes" derler; ve bu atâ Hakk'ın iktizâ-yı zâtîsi olduğundan ilim mertebesinde peyda olan ve suver-i esmâdan ibaret bulunan a'yân-ı sâbite için kabiliyet şart değildir. Zîrâ a'yân-ı sâbite Hakk'ın niseb ve şuûnâtının sûretleridir ve Hakk'ın şuûnâtı ise, kendi vücûdunun "ayn"ıdır ve Hakk'ın vücûduyla beraber kadîmdir. Binâenaleyh Hakk'ın atâ-yı zâtîsi kadîm olur. Fakat vücûd-ı mutlak-ı Hakk'ın mertebe-i ilimden mertebe-i "ayn"a tenezzülü ve mezâhir-i kevniyye sûretlerinde takayyüdü, a'yân-ı sâbite hasebiyle olduğundan ve âlem-i kevnde her bir mazhara vârid olan atâyâ, kendi ism-i hâssının isti'dâdına göre bulunduğundan, bu atâyâ-yı esmâiyyede kābiliyet şarttır; ve âlem-i kevnde vâki' olan bu tecelliyât-ı esmâiyyeye "feyz-i mukaddes" derler. Bu sürh-ı şerîfte beyân buyrulan atâ-yı Hak, atâyâ-yı esmâiyye değil, atâyâ-yı zâtiyyedir. Bu atâyâ bahsi Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Şîşî'de tafsîl buyrulmuştur. 1537. O kalbin çâresi bir Mübdil'in atâsıdır, onun atâsında kabiliyet şart değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1537. O kalbin çaresi bir Mübdil'in (değiştiren, dönüştüren) atasıdır, onun atasına kabiliyet şart değildir. Bu şerefli beyitte zâta ait atalara işaret buyrulur. Çünkü zâta ait atalar, isimlere ilimdeki suretler bağışlamaktan ibarettir; ve isimlerin özelliği değişmeye elverişlidir. Fakat insanda bütün isimlere mazhar olma yatkınlığı olduğundan, bu kesret (çokluk) âleminde kendisinde bir ismin hükümleri, çevresinin tesirleriyle üstün gelmiş ve sabit hakikatinin tabi olduğu özel ismin hükümlerinin ortaya çıkmasına engel bulunmuş ise, arızî (sonradan ortaya çıkan) olan ismin üstünlüğü, o özel ismin üstünlüğüyle değişebilir. Örneğin sabit hakikati "Hâdî" (hidayet veren) isminin mazharı iken, bir kimse çevresinin tesirleriyle "Mudill" (saptıran) isminin tesiri altında kalıp, bu suretler âleminde kendisinden küfür, inkâr ve fısk (günahkârlık) ortaya çıksa, bilahare onun özel ismi olan "Hâdî" isminin üstünlüğü gerçekleşip küfürden, inkârdan ve fısktan vazgeçer ve mümin ve salih olur. Ve aynı şekilde bunun aksine bir kimsenin sabit hakikati "Mudill" isminin mazharı iken, çevrenin tesirleriyle "Hâdî" isminin tesirleri altında kalıp kendisinden iman, ikrar ve ibadetler zahir olsa, bilahare onun özel ismi olan "Mudill" isminin üstünlüğü gerçekleşip küfür ve inkâr karanlığına ve çeşitli fıska meyleder. Bu sebeple hidayete kabiliyet birçok kimselerin zannettiği gibi mutlaka salih amellere devam etmek ve günahlardan kaçınmak değildir. Nice anadan doğma kâfir vardır ki, Hakk'ın hidayeti imdatlarına erişmiştir. Çünkü onlar hakkındaki zâta ait ata bunu gerektirmiştir; ve zâta ait atalarda kabiliyet şart değildir. Bu mesele kader sırrına ilişkin gayet ince ve anlaşılması zor bir meseledir. Ve kader sırrı meçhul olduğu için, her bir ferdin ilahi emre uyması zorunludur. Aksi halde şakavet (bedbahtlık) alameti olabilirler, Allah'a sığınırız! Bu beyt-i şerîfte atâyâ-yı [zâtiyye]ye işâret buyrulur. Zîrâ atâyâ-yı zâtiyye, esmâya suver-i ilmiyye bahşından ibârettir; ve esmânın hâssiyyeti kābil-i tebeddüldür. Fakat insanda bilcümle esmâya mazhariyyet isti'dâdı olduğundan bu âlem-i keserâtta kendisinde bir ismin ahkâmı, muhîtinin te'sîrâtı ile gâlib gelmiş ve ayn-ı sâbitesinin tâbi' olduğu ism-i hâssın zuhûr-i ahkâmına mâni' bulunmuş ise, ârzî olan ismin galebesi, o ism-i hâssın galebesiyle tebeddül edebilir. Meselâ ayn-ı sâbitesi “Hâdî” isminin mazharı iken, bir kimse muhîtinin te'sîrâtı ile “Mudill” isminin te'sîri altında kalıp, bu âlem-i sûrette kendisinden küfür ve inkâr ve fisk zuhûr etse, bilâhare onun ism-i hâssı olan “Hâdî” isminin galebesi vâki' olup küfür ve inkârdan ve fıskdan vazgeçer ve mü'min ve sâlih olur. Ve kezâ bil'akis bir kimsenin ayn-ı sâbitesi “Mudill” isminin mazharı iken, muhîtin te'sîrâtı ile, “Hâdî” isminin te'sîrâtı altında kalıp kendisinden îmân ve ikrâr ve ibâdât zâhir olsa, bilâhare onun ism-i hâssı olan “Mudill” isminin galebesi vâki' olup zulmet-i küfr ve inkâra ve envâ-ı fıska meyleder. Binâenaleyh hidâyete kābiliyet birçok kimselerin zannettiği gibi mutlakā a'mâl-i sâlihaya muvâzabet ve ve maâsîden mücânebet değildir. Nice anadan doğma kâfir vardır ki, Hakk'ın hidâyeti imdâdlarına erişmiştir. Zîrâ onlar hakkındaki atâ-yı zâtî bunu îcâb ettirmiştir; ve atâyâ-yı zâtiyyede kābiliyet şart değildir. Bu mes'ele sırr-ı kader taalluk eden gâyet ince ve gâmız bir mes'eledir. Ve sırr-ı kader meçhûl olduğu için, her bir ferdin emr-i ilâhîye ittibâ'ı zarûrîdir. Aksi hâlde şekâvet alâmeti olabilirler, neûzü billâh! 1538. Belki kabiliyetin şartı onun atâsıdır. Atâ iç ve kabiliyet kabuktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1538. Aksine, kabiliyetin şartı O'nun bağışıdır. Bağış iç, kabiliyet ise kabuktur. Yani, O'nun bağışı için kabiliyet şart değildir. Aksine, kabiliyetin şartı O'nun zâtî bağışıdır. Çünkü "feyz-i akdes" (kutsal feyiz) denilen O'nun zâtî bağışı, sabit hakikatlere (İbn Arabî terminolojisi: Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) yatkınlık (kabiliyet) vermiştir ki, "feyz-i mukaddes" (mukaddes feyiz) denilen isimlerin tecellileri bu yatkınlık üzerine gelir. Bu durumda zâtî bağış iç ve Hakk'ın zâtının sırrı olur; kevnî (yaratılışa ait) hakikatlerin kabiliyeti ise kabuk ve bu zât sırrının dışı olur. Ya'ni, onun atâsı için kabiliyet şart değildir. Belki kabiliyetin şartı O'nun atâ-yı zâtîsidir. Zîrâ “feyz-i akdes” denilen O'nun atâ-yı zâtîsi isti'dâd hasebiyle, a'yân-ı sâbiteye kābiliyet bahş etmiştir ki, “feyz-i mukaddes” denilen tecelliyât-ı esmâiyye bu kābiliyet üzerine vârid olur. Bu sûrette atâ-yı zâtî iç ve zât-ı Hakk'ın sırrı; ve a'yân-ı kevniyyenin kābiliyeti ise kabuk ve bu sırr-ı zâtın dışı olur. 1537. O kalbin çaresi bir Mübdil'in atasıdır, onun atasında kabiliyet şart değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1537. O kalbin çaresi bir Mübdil'in (değiştiren, dönüştüren) atasıdır, onun atasında kabiliyet şart değildir. Bu şerefli beyitte zâta ait bağışlara işaret buyrulur. Çünkü zâta ait bağışlar, isimlerin ilâhî suretler bahşetmesinden ibarettir; ve isimlerin özelliği değişmeye elverişlidir. Fakat insanda bütün isimlere mazhar olma yatkınlığı olduğundan, bu kesret (çokluk) âleminde kendisinde bir ismin hükümleri, çevresinin tesirleriyle üstün gelmiş ve sabit hakikatinin tabi olduğu özel ismin hükümlerinin ortaya çıkmasına engel olmuş ise, o anki ismin üstünlüğü, o özel ismin üstünlüğüyle değişebilir. Örneğin, sabit hakikati "Hâdî" (hidayet veren) isminin mazharı iken, bir kimse çevresinin tesirleriyle "Mudill" (saptıran) isminin tesiri altında kalıp, bu suretler âleminde kendisinden küfür ve inkâr ve fısk (günahkârlık) ortaya çıksa, bilahare onun özel ismi olan "Hâdî" isminin üstünlüğü gerçekleşip küfür ve inkârdan ve fısktan vazgeçer ve mümin ve sâlih olur. Ve aynı şekilde, bir kimsenin sabit hakikati "Mudill" isminin mazharı iken, çevrenin tesirleriyle "Hâdî" isminin tesirleri altında kalıp kendisinden iman ve ikrar ve ibadetler ortaya çıksa, bilahare onun özel ismi olan "Mudill" isminin üstünlüğü gerçekleşip küfür ve inkâr karanlığına ve türlü fıska meyleder. Bu sebeple hidayete kabiliyet, birçok kimsenin zannettiği gibi mutlaka sâlih amellere devam etmek ve günahlardan kaçınmak değildir. Nice anadan doğma kâfir vardır ki, Hakk'ın hidayeti imdatlarına erişmiştir. Çünkü onlar hakkındaki zâta ait bağış bunu gerektirmiştir; ve zâta ait bağışlarda kabiliyet şart değildir. Bu mesele, kader sırrına ait olan gayet ince ve anlaşılması zor bir meseledir. Ve kader sırrı bilinmediği için, her bir ferdin ilâhî emre uyması zorunludur. Aksi hâlde şakavet (bedbahtlık) alameti olabilirler, Allah'a sığınırız! Bu beyt-i şerîfte atâyâ-yı [zâtiyye]ye işaret buyrulur. Zîrâ atâyâ-yı zâtiyye, esmâya suver-i ilmiyye bahşından ibarettir; ve esmânın hâssıyyeti kābil-i tebeddüldür. Fakat insanda bilcümle esmâya mazhariyyet isti'dâdı olduğundan bu âlem-i keserâtta kendisinde bir ismin ahkâmı, muhîtinin te'sîrâtı ile gālib gelmiş ve ayn-ı sâbitesinin tabi' olduğu ism-i hâssın zuhûr-i ahkâmına mâni' bulunmuş ise, ânzî olan ismin galebesi, o ism-i hâssın galebesiyle tebeddül edebilir. Meselâ ayn-ı sâbitesi "Hâdî" isminin mazharı iken, bir kimse muhîtinin te'sîrâtı ile "Mudill" isminin te'sîri altında kalıp, bu âlem-i sûrette kendisinden küfür ve inkâr ve fisk zuhûr etse, bilâhare onun ism-i hâssı olan "Hâdî” isminin galebesi vâki' olup küfür ve inkârdan ve fisktan vazgeçer ve mü'min ve sâlih olur. Ve kezâ bil'akis bir kimsenin ayn-ı sâbitesi "Mudill" isminin mazharı iken, muhîtin te'sîrâtı ile, “Hâdî" isminin te'sîrâtı altında kalıp kendisinden îmân ve ikrâr ve ibâdât zâhir olsa, bilâhare onun ism-i hâssı olan "Mudill" isminin galebesi vâki' olup zulmet-i küfr ve inkâra ve envâ-ı fiska meyleder. Binâenaleyh hidâyete kabiliyet birçok kimselerin zannettiği gibi mutlakā a'mâl-i sâlihaya muvâzabet ve ve maâsîden mücânebet değildir. Nice anadan doğma kâfir vardır ki, Hakk'ın hidâyeti imdadlarına erişmiştir. Zîrâ onlar hakkındaki atâ-yı zâtî bunu îcâb ettirmiştir; ve atâyâ-yı zâtiyyede kābiliyet şart değildir. Bu mes'ele sırr-ı kadere taalluk eden gayet ince ve gāmız bir mes'eledir. Ve sırr-ı kader mechûl olduğu için, her bir ferdin emr-i ilâhîye ittibâ'ı zarûrîdir. Aksi hâlde şekāvet alâmeti olabilirler, neûzü billâh! 1538. Belki kabiliyetin şartı onun atasıdır. Ata iç ve kabiliyet kabuktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1538. Aksine, kabiliyetin şartı O'nun atasıdır. Ata iç, kabiliyet kabuktur. Yani, O'nun atası için kabiliyet şart değildir. Aksine, kabiliyetin şartı O'nun zâtî atasıdır. Çünkü "feyz-i akdes" (en kutsal feyiz) denilen O'nun zâtî atası, sabit hakikatlere (Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) yatkınlık (kabiliyet) vermiştir ki, "feyz-i mukaddes" (kutsal feyiz) denilen ilahi isimlerin tecellileri bu kabiliyet üzerine gelir. Bu durumda zâtî ata iç ve Hakk'ın zâtının sırrı; oluşa ait sabit hakikatlerin kabiliyeti ise kabuk ve bu zât sırrının dışı olur. Ya'ni, onun atâsı için kābiliyet şart değildir. Belki kābiliyetin şartı O'nun atâ-yı zâtîsidir. Zîrâ "feyz-i akdes" denilen O'nun atâ-yı zâtîsi isti'dâd hasebiyle, aʻyân-ı sâbiteye kabiliyet bahş etmiştir ki, "feyz-i mukaddes" denilen tecelliyât-ı esmâiyye bu kābiliyet üzerine vârid olur. Bu sûrette atâ-yı zâtî iç ve zât-ı Hakk'ın sırrı; ve a'yân-ı kevniyyenin kābiliyeti ise kabuk ve bu sırr-ı zâtın dışı olur. 1539. Bu ki, Mûsa'ya asâ yılan olur, bir güneş gibi onun eli parlak olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1539. Bu ki, Musa'ya asa yılan olur, bir güneş gibi onun eli parlak olur. Yani, eğer sen zâtî bağışın iç, kevnî (yaratılışa ait) sabit hakikatlerin (İbn Arabî terminolojisi: Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) kabiliyeti kabuk gibi olduğunun örneğini görmek istersen, işte biri Musa (a.s.)'ın asası ve bembeyaz elidir ki, bir ağaç parçasıyla yılanın ve et ile kemikten ibaret bulunan bir el ile ışığın görünürde ilişkileri olmadığı hâlde, asa yılan ve el dahi güneş gibi parlak oldu; çünkü o asanın ve elin içi ki, onların tekil sabit hakikatleridir, zâtî bağış bunlar hakkında bu şekilde gerçekleşti ve zâtî bağış gerçekleşmek için, bu ağaçtır ve bu eldir, bunlarda yılan ve ışık saçmaya kabiliyet yoktur, demez. Bir harika olmak üzere onların kabukları olan kevnî (yaratılışa ait) varlıkları açıldığı vakit, kevnî sabit hakikatler nazarında onların içi ortaya çıkar. Ya'ni, eğer sen atâ-yı zâtînin iç ve a'yân-ı kevniyyenin kābiliyeti kabuk gibi olduğunun misâlini görmek istersen, işte biri Mûsâ (a.s.)ın asâsı ve yed-i beyzâsıdır ki, bir ağaç parçasıyla yılanın ve et ile kemikten ibâret bulunan bir el ile ziyânın zâhirde münasebetleri olmadığı hâlde, asâ yılan ve el dahi güneş gibi parlak oldu; zîrâ o asânın ve elin içi ki, onların ayn-ı sâbiteleridir, atâ-yı zâtî bunlar hakkında bu sûretle vârid oldu ve atâ-yı zâtî vârid olmak için, bu ağaçtır ve bu eldir, bunlarda yılan ve ziyâ-pâş olmağa kabiliyet yoktur, demez. Bir hârika olmak üzere onların kabukları olan vücûd-i kevnîleri açıldığı vakit, a'yân-ı kevniyye nazarında onların içi zâhir olur. 1540. Peygamberlerin yüz binlerce mucizeleri vardır ki, bizim zamîrimize ve aklımıza sığmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1540. Peygamberlerin yüz binlerce mucizeleri vardır ki, bizim iç dünyamıza ve aklımıza sığmaz. Yani, her şeyi sebebe bağlı gören aklımızın ve iç dünyamızın kabul etmediği yüz binlerce peygamber mucizesi de buna kıyaslanmalıdır. Şu kadar var ki, o kabukların açılıp içlerinin ortaya çıkması da, sabit hakikatlerin (Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) gerekliliklerindendir; ve bu olağanüstülük de, mutlak hikmet sahibi Yüce Allah tarafından, her kabuğun bir içi olduğunu merhameten kullarına anlatmak ve görünen âlemden bâtınî âleme davet etmek içindir. Ya'ni, her şeyi sebebe bağlı gören aklımızın ve zamîrimizin almadığı yüz binlerce mu'cizât-ı enbiyâ dahi buna kıyâs olunmak lazımdır. Şu kadar var ki, o kabukların açılıp içlerinin çıkması dahi, a'yân-ı sâbitelerinin iktizââtındandır; ve bu fevkalâdelik dahi, Cenâb-ı Hakîm-i mutlak hazretleri tarafından, her kabuğun içi olduğunu merhameten kullarına anlatmak ve zâhirden bâtına da'vet etmek içindir. 1541. Esbabdan değildir, ta'rîf-i Hudadır; yoklara kabiliyet nerededir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1541. Sebeplerden değildir, Allah'ın tanımıdır; yokluklara kabiliyet nerededir? Yani, peygamberlerden meydana gelen mucizeler ve evliyadan ortaya çıkan kerametler birtakım görünürdeki sebeplerden dolayı gerçekleşmiş değildir. Aksine, onların hepsi Yüce Allah'ın tasarrufu ile var olmuştur. Çünkü "sebepler" dediğimiz şey dahi, Hakk'ın varlığının nispetleri ve bağıntılarıdır; ve nispetler ise yoklukla ilgili işlerdendir. Halkın varlığı dediğimiz, âlemdeki tezahürlerin (görünümlerin) toplamı, izafî varlıktan ibaret olunca, o arızî (sonradan olan) ve yoklukla ilgili şeylere kabiliyet nereden gelir; aksine onların kabiliyetlerinin şartı zâtî bağıştandır. Ya'ni, peygamberlerden sâdır olan mu'cizeler ve evliyâdan zuhûr eden kerâmetler birtakım sûrî sebeblerden nâşî vâki' olmuş değildir. Belki onların hepsi Hak Teâlâ hazretlerinin tasarrufu ile vücûda gelmiştir. Zîrâ "esbâb" dediğimiz şey dahi, vücûd-i Hakk'ın niseb ve izâfâtıdır; ve niseb ise umûr-i ademiyyedendir. Vücûd-i halk dediğimiz, mezâhir-i âlemin hey'et-i mecmuası, vücûd-i izâfiden ibaret olunca, o ârızî ve ademî olan şeylere kabiliyet nereden gelir; belki onların kabiliyetlerinin şartı atâ-yı zâtîdendir. 1542. Kābillik eğer Hakk'ın fiilinin şartı olaydı; hiçbir yok, varlığa gelmezdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1542. Kabiliyet eğer Hakk'ın fiilinin şartı olaydı; hiçbir yok, varlığa gelmezdi. 1539. Bu ki, Mûsa'ya asâ yılan olur, bir güneş gibi onun eli parlak olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1539. Bu ki, Musa'ya asa yılan olur, bir güneş gibi onun eli parlak olur. Yani, eğer sen zâtî bağışın iç, kevnî (yaratılışa ait) sabit hakikatlerin (İbn Arabî terminolojisi: Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) kabiliyeti kabuk gibi olduğunun örneğini görmek istersen, işte biri Musa (a.s.)'ın asası ve bembeyaz elidir ki, bir ağaç parçasıyla yılanın ve et ile kemikten ibaret bulunan bir el ile ışığın görünürde ilişkileri olmadığı hâlde, asa yılan ve el dahi güneş gibi parlak oldu; çünkü o asanın ve elin içi ki, onların tekil sabit hakikatleridir, zâtî bağış bunlar hakkında bu şekilde gerçekleşti ve zâtî bağış gerçekleşmek için, bu ağaçtır ve bu eldir, bunlarda yılan ve ışık saçmaya kabiliyet yoktur, demez. Bir harika olmak üzere onların kabukları olan kevnî (yaratılışa ait) varlıkları açıldığı vakit, kevnî sabit hakikatler nazarında onların içi ortaya çıkar. Ya'ni, eğer sen atâ-yı zâtînin iç ve a'yân-ı kevniyyenin kābiliyeti kabuk gibi olduğunun misâlini görmek istersen, işte biri Mûsâ (a.s.)ın asâsı ve yed-i beyzâsıdır ki, bir ağaç parçasıyla yılanın ve et ile kemikten ibâret bulunan bir el ile ziyânın zâhirde münasebetleri olmadığı hâlde, asâ yılan ve el dahi güneş gibi parlak oldu; zîrâ o asânın ve elin içi ki, onların ayn-ı sâbiteleridir, atâ-yı zâtî bunlar hakkında bu sûretle vârid oldu ve atâ-yı zâtî vârid olmak için, bu ağaçtır ve bu eldir, bunlarda yılan ve ziyâ-pâş olmağa kabiliyet yoktur, demez. Bir hârika olmak üzere onların kabukları olan vücûd-i kevnîleri açıldığı vakit, a'yân-ı kevniyye nazarında onların içi zâhir olur. 1540. Peygamberlerin yüz binlerce mucizeleri vardır ki, bizim zamîrimize ve aklımıza sığmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1540. Peygamberlerin yüz binlerce mucizeleri vardır ki, bizim iç dünyamıza ve aklımıza sığmaz. Yani, her şeyi sebebe bağlı gören aklımızın ve iç dünyamızın kabul etmediği yüz binlerce peygamber mucizesi de buna kıyaslanmalıdır. Şu kadar var ki, o kabukların açılıp içlerinin ortaya çıkması da, sabit hakikatlerin (Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) gerekliliklerindendir; ve bu olağanüstülük de, mutlak hikmet sahibi Yüce Allah tarafından, her kabuğun bir içi olduğunu merhameten kullarına anlatmak ve görünen âlemden bâtınî âleme davet etmek içindir. Ya'ni, her şeyi sebebe bağlı gören aklımızın ve zamîrimizin almadığı yüz binlerce mu'cizât-ı enbiyâ dahi buna kıyâs olunmak lazımdır. Şu kadar var ki, o kabukların açılıp içlerinin çıkması dahi, a'yân-ı sâbitelerinin iktizââtındandır; ve bu fevkalâdelik dahi, Cenâb-ı Hakîm-i mutlak hazretleri tarafından, her kabuğun içi olduğunu merhameten kullarına anlatmak ve zâhirden bâtına da'vet etmek içindir. 1541. Esbabdan değildir, ta'rîf-i Hudadır; yoklara kabiliyet nerededir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1541. Sebeplerden değildir, Allah'ın tanımıdır; yokluklara kabiliyet nerededir? Yani, peygamberlerden meydana gelen mucizeler ve evliyadan ortaya çıkan kerametler birtakım görünürdeki sebeplerden dolayı gerçekleşmiş değildir. Aksine, onların hepsi Yüce Allah'ın tasarrufu ile var olmuştur. Çünkü "sebepler" dediğimiz şey dahi, Hakk'ın varlığının nispetleri ve bağıntılarıdır; ve nispetler ise yoklukla ilgili işlerdendir. Halkın varlığı dediğimiz, âlemdeki tezahürlerin (görünümlerin) toplamı, izafî varlıktan ibaret olunca, o arızî (sonradan olan) ve yoklukla ilgili şeylere kabiliyet nereden gelir; aksine onların kabiliyetlerinin şartı zâtî bağıştandır. Ya'ni, peygamberlerden sâdır olan mu'cizeler ve evliyâdan zuhûr eden kerâmetler birtakım sûrî sebeblerden nâşî vâki' olmuş değildir. Belki onların hepsi Hak Teâlâ hazretlerinin tasarrufu ile vücûda gelmiştir. Zîrâ "esbâb" dediğimiz şey dahi, vücûd-i Hakk'ın niseb ve izâfâtıdır; ve niseb ise umûr-i ademiyyedendir. Vücûd-i halk dediğimiz, mezâhir-i âlemin hey'et-i mecmuası, vücûd-i izâfiden ibaret olunca, o ârızî ve ademî olan şeylere kabiliyet nereden gelir; belki onların kabiliyetlerinin şartı atâ-yı zâtîdendir. 1542. Kābillik eğer Hakk'ın fiilinin şartı olaydı; hiçbir yok, varlığa gelmezdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1542. Eğer kabiliyet, Hakk'ın fiilinin şartı olsaydı; hiçbir yokluk, varlığa gelmezdi. Yani, eğer Hakk'ın fiilinin ortaya çıkması için kabiliyet şart olsaydı; ahadiyet (birlik) zâtında gizli olan ilahi bağıntılar ve oluşların hiçbiri varlığa gelmezdi. Çünkü Hakk'ın esmaya (ilahi isimlere) ait oluşlarıyla zuhuru, kadim (ezeli) olan zâtının gereğidir ve bu zuhur için kabiliyet şart değildir. Zira kabiliyet sebeptir ve Hakk'ın mutlak varlığı ve onun gereği olarak, onda gizli olan bağıntılar, hiçbir sebep altında var olmuş değildir. Ya'ni, eğer Hakk'ın fiili zuhûra gelmek için kâbiliyet şart olsa idi; zât-ı ahadiyyette mahfî olan niseb ve şüûnât-ı ilâhiyyenin hiçbirisi vücûda gelmezdi. Zîrâ Hakk'ın şüûnât-ı esmâiyyesi ile zuhûru, kadîm olan zâtının muktezâsıdır ve bu zuhûr için kâbiliyet şart değildir. Çünki kâbiliyet sebebdir ve Hakk'ın vücûd-ı mutlakı ve onun iktizâsı olarak, onda mündemiç olan niseb, hiçbir sebeb tahtında mevcûd olmuş değildir. 1543. Tâliblere, bu mâvî perdenin altında, bir âdet ve sebebler ve yollar koydu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1543. Hakikat arayanlara, bu mavi perdenin altında, bir âdet, sebepler ve yollar koydu. Yani, Yüce Allah, bu duyusal ve görünen âlemde Hakikat arayanlara bir âdet, sebepler ve yol belirledi. Bu sebeple ilâhî ihsan, hakikat arayanlara, bu görünen âlemin âdeti üzere, birtakım sebepler aracılığıyla özel bir yoldan gelir. Örneğin bir kimse elindeki kayısı çekirdeğinden kayısı oluşmasını istese, önce onu toprağa gömmeli, sonra sulamalı, daha sonra da senelerin geçmesini beklemelidir. Çünkü bu mavi renkte olan gök kubbe perdesi altındaki dünyanın âdeti budur; ve bu ihsan, zâtî ihsan değil, esmâî (isimlerden gelen) ihsandır; ve ilâhî ihsan, birtakım isimlerin hizmeti ile meydana gelir; ve âlemdeki suretlerden her bir suret bir ismin mazharıdır (tecelli yeridir); ve bir işin görülmesine, bu sıfatlardan birinin veya birkaçının hizmeti, onların mazhar oldukları isimlerin hizmeti olur. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, bu ilm-i his ve şehâdette tâlib-i Hak olanlara bir âdet ve esbâb ve yol vaz'etti. Binâenaleyh atâ-yı ilâhî tâliblere, bu âlem-i şehâdetin âdeti üzere, birtakım sebebler vâsıtasıyle bir tarîk-ı mahsûstan gelir. Meselâ bir kimse elindeki kayısı çekirdeğinden kayısı husûlünü murâd etse, evvelâ onu toprağa gömmeli, ba'dehû sulamalı, sonra da senelerin geçmesini beklemelidir. Zîrâ bu mâvî renkte olan kubbe-i semâ perdesi altındaki dünyânın âdeti budur; ve bu atâ, atâ-yı zâtî değil, atâ-yı esmâîdir; ve atâ-yı ilâhî, birtakım hizmet-i esmânın hizmeti ile vâki' olur; ve suver-i âlemden her bir sûret bir ismin mazharıdır; ve bir işin görülmesine, bu sıfatlardan birinin veyâ birkaçının hizmeti onların mazhar oldukları esmânın hizmeti olur. 1544. Hâllerin en çoğu âdet üzere gider; ba'zan kudret âdeti yırtıcı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1544. Hallerin çoğu âdet üzere gider; bazen kudret âdeti yırtıcı olur. İşte dünyanın çoğu hâlleri böyle âdet üzerine cereyan eder. Fakat bazen Hakk'ın kudreti bu âdeti yırtıverir. Örneğin, buzun varlığı için su, suyun varlığı için buhar, buharın varlığı için hava gereklidir. Bunlar kendi mertebelerinde birbirinin varlığına sebeptir ve hava bu dönüşümleri geçirdikten sonra buz olur. Doğanın olağan akışı budur. Hak, buzun varlığı için bu yolu koydu. Fakat şanlı bir peygamber mucize olarak ve onun vârisi olan kâmil bir velî keramet olarak mübarek elini havaya uzatıp bir buz parçası elde edebilir. Çünkü onlar beşerî sıfatlarından fânî olup Hak ile bâkî olmuş olduklarından, onların kudret ve fiilleri Hakk'ın kudreti ve fiilidir; ve Hakk'ın kudreti bazen âdeti yırtar ve bozar. Böyle olağanüstü hâller ortaya çıkar. Cenâb-ı Mevlânâ efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 16. bölümünde de şöyle buyururlar: “İnsanların nazarı sebepleredir ve işleri o sebeplerden bilirler; onun için mü- Yani, eğer Hakk'ın fiili ortaya çıkmak için kabiliyet şart olsa idi; ahadiyyet zâtında gizli olan nispetler ve ilâhî oluşların hiçbirisi varlığa gelmezdi. Çünkü Hakk'ın esmâya ait oluşları ile zuhûru, kadîm olan zâtının gereğidir ve bu zuhûr için kabiliyet şart değildir. Çünkü kabiliyet sebeptir ve Hakk'ın mutlak varlığı ve onun gereği olarak, onda içkin olan nispetler, hiçbir sebep altında var olmuş değildir. İşte dünyânın ekser ahvâli böyle âdet üzerine cârîdir. Fakat ba'zan Hakk'ın kudreti bu âdeti yırtıverir. Meselâ buzun vücûdu için su, suyun vücûdu için buhâr, buhârın vücûdu için hava lâzımdır. Bunlar alâ-merâtibihim yekdiğerinin vücûduna sebebdir ve hava bu istihâlâtı geçirdikten sonra buz olur. Âdet-i tabîiyye budur. Hak buzun vücûdu için bu tarîkı vaz'etti. Fakat bir nebiyy-i zîşan mu'cize ve onun vârisi bulunan bir veliyy-i kâmil kerâmet olmak üzere yed-i mübârekini havaya uzatıp bir buz parçasını istihsâl edebilir. Zîrâ onlar sıfât-ı beşeriyyelerinden fânî olup Hak'la bâkî olmuş olduklarından, onların kudret ve fiilleri Hakk'ın kudreti ve fiilidir; ve kudret-i Hak ba'zan âdeti yırtar ve bozar. Böyle hârikulâde ahvâl zuhûra gelir. Cenâb-ı Mevlânâ efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 16. faslında da şöyle buyururlar: “İnsanların nazarı esbâbadır ve işleri o esbâbdan bilirler; onun için mü- Ya'ni, eğer Hakk'ın fiili zuhûra gelmek için kabiliyet şart olsa idi; zât-ı ahadiyyette mahfi olan niseb ve şuûnât-ı ilâhiyyenin hiçbirisi vücûda gelmezdi. Zîrâ Hakk'ın şuûnât-ı esmâiyyesi ile zuhûru, kadîm olan zâtının muktezâsıdır ve bu zuhûr için kabiliyet şart değildir. Çünki kabiliyet sebebdir ve Hakk'ın vücûd-i mutlakı ve onun iktizâsı olarak, onda mündemiç olan niseb, hiçbir sebeb tahtında mevcûd olmuş değildir. 1543. Tâliblere, bu mavi perdenin altında, bir âdet ve sebebler ve yollar koydu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1543. Hakk'ı arayanlara, bu mavi perdenin altında, bir âdet, sebepler ve yollar koydu. Yani, Yüce Allah, bu his ve şehadet ilminde Hakk'ı arayanlara bir âdet, sebepler ve yol belirledi. Bu sebeple ilâhî ihsan, Hakk'ı arayanlara, bu şehadet âleminin âdeti üzere, birtakım sebepler vasıtasıyla özel bir yoldan gelir. Örneğin bir kimse elindeki kayısı çekirdeğinden kayısı oluşmasını istese, önce onu toprağa gömmeli, sonra sulamalı, daha sonra da senelerin geçmesini beklemelidir. Çünkü bu mavi renkte olan gök kubbe perdesi altındaki dünyanın âdeti budur; ve bu ihsan, zâtî ihsan değil, esmâî ihsandır; ve ilâhî ihsan, birtakım isimlerin hizmeti ile gerçekleşir; ve âlemdeki suretlerden her bir suret bir ismin mazharıdır; ve bir işin görülmesine, bu sıfatlardan birinin veya birkaçının hizmeti, onların mazhar oldukları isimlerin hizmeti olur. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, bu ilm-i his ve şehadette tâlib-i Hak olanlara bir âdet ve esbâb ve yol vaz'etti. Binâenaleyh atâ-yı ilâhî tâliblere, bu âlem-i şehadetin âdeti üzere, birtakım sebebler vâsıtasıyle bir tarîk-ı mahsûstan gelir. Meselâ bir kimse elindeki kayısı çekirdeğinden kayısı husûlünü mürâd etse, evvelâ onu toprağa gömmeli, ba'dehû sulamalı, sonra da senelerin geçmesini beklemelidir. Zîrâ bu mâvi renkte olan kubbe-i semâ perdesi altındaki dünyânın âdeti budur; ve bu atâ, atâ-yı zâtî değil, atâ-yı esmâîdir; ve atâ-yı ilâhî, birtakım hizmet-i esmânın hizmeti ile vâki' olur; ve suver-i âlemden her bir sûret bir ismin mazharıdır; ve bir işin görülmesine, bu sıfatlardan birinin veya birkaçının hizmeti onların mazhar oldukları esmânın hizmeti olur. 1544. Hâllerin en çoğu âdet üzere gider; ba'zan kudret âdeti yırtıcı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1544. Haller'in çoğu âdet üzere gider; bazen kudret âdeti yırtıcı olur. İşte dünyanın çoğu hâli böyle âdet üzerine cereyan eder. Fakat bazen Hakk'ın kudreti bu âdeti yırtıverir. Örneğin, buzun varlığı için su, suyun varlığı için buhar, buharın varlığı için hava gereklidir. Bunlar mertebelerine göre birbirinin varlığına sebeptir ve hava bu dönüşümleri geçirdikten sonra buz olur. Doğanın olağan akışı budur. Hak, buzun varlığı için bu yolu koydu. Fakat şanlı peygamber (a.s.) mucize olarak ve onun vârisi olan kâmil bir veli keramet olarak mübarek elini havaya uzatıp bir buz parçasını meydana getirebilir. Çünkü onlar beşerî sıfatlarından fani olup Hak ile bâki olmuş olduklarından, onların kudret ve fiilleri Hakk'ın kudreti ve fiilidir; ve Hakk'ın kudreti bazen âdeti yırtar ve bozar. Böyle olağanüstü hâller ortaya çıkar. Cenâb-ı Mevlânâ efendimiz Fîhi Mâ Fih'lerinin 16. faslında da şöyle buyururlar: "İnsanların bakışı sebepleredir ve işleri o sebeplerden bilirler; onun için müsebbibi (sebepleri yaratanı) görmezler ve bilmezler. Ama evliya katında sebeplerin perdeden başka bir şey olmadığı açığa çıkmıştır. Bu ona benzer ki, bir kimse perde arkasından söyler ve perde söz söylüyor zannederler ve perdede bir iş olmayıp hicâb (perde) olduğunu bilmezler. Ne zaman ki konuşan kimse perdeden dışarıya çıkar, perdenin bahane olduğu anlaşılır. Hak evliyaları, sebepler dışında açıkça meydana gelen birtakım işleri gördüler. Nitekim dağdan dişi deve çıktı ve Musa (a.s.)'ın asâsı büyük bir yılan oldu ve bir mermerden iki pınar aktı; ve aynı şekilde Mustafa (s.a.v.), ayı aletsiz bir işaret ile yardı; ve Adem (a.s.) babasız ve anasız, İsa (a.s.) babasız varlığa geldi; ve İbrahim (a.s.) için ateşten gül ve gülistan meydana geldi; ve sonsuza dek böyle şeyler meydana geldi." İşte dünyanın ekser ahvâli böyle âdet üzerine cârîdir. Fakat ba'zan Hakk'ın kudreti bu âdeti yırtıverir. Meselâ buzun vücûdu için su, suyun vücûdu için buhâr, buhârın vücûdu için hava lâzımdır. Bunlar alâ-merâtibihim yekdiğerinin vücûduna sebebdir ve hava bu istihâlâtı geçirdikten sonra buz olur. Adet-i tabîiyye budur. Hak buzun vücûdu için bu tarîkı vaz'etti. Fakat bir nebiyy-i zîşan mucize ve onun vârisi bulunan bir veliyy-i kâmil kerâmet olmak üzere yed-i mübarekini havaya uzatıp bir buz parçasını istihsâl edebilir. Zîrâ onlar sıfat-ı beşeriyyelerinden fânî olup Hak'la bâkî olmuş olduklarından, onların kudret ve fiilleri Hakk'ın kudreti ve fiilidir; ve kudret-i Hak ba'zan âdeti yırtar ve bozar. Böyle hârikulâde ahvâl zuhûra gelir. Cenâb-ı Mevlânâ efendimiz Fîhi Mâ Fih'lerinin 16. faslında da şöyle buyururlar: "İnsanların nazarı esbâbadır ve işleri o esbâbdan bilirler; onun için mü- sebbibi görmezler ve bilmezler. Amma evliyâ indinde esbâbın hicâbdan ziyâde bir şey olmadığı mekşûf olmuştur. Bu ona benzer ki, bir kimse perde arkasından söyler ve perde söz söylüyor zannederler ve perdede bir iş olmayıp hicâb olduğunu bilmezler. Vaktâki mütekellim olan kimse perdeden dışarıya çıkar perdenin bahane olduğu ma'lûm olur. Evliyâ-yı Hak esbâb hâricinde menkūşen zâhir olan birtakım işleri gördüler. Nitekim dağdan nâka çıktı ve Mûsâ (a.s.)ın asâsı bir büyük yılan oldu ve bir mermerden iki pınar aktı; ve kezâ Mustafa (s.a.v.), ayı âletsiz bir işâret ile yardı; ve Adem (a.s.) babasız ve anasız, Îsâ (a.s.) babasız vücûda geldi; ve İbrâhim (a.s.) için ateşten gül ve gülistan peydâ oldu; ve ilâ-mâ-lâ-nihâye böyle şeyler vâki' oldu." 1545. Kāideyi ve âdeti zevk ile koymuştur. Sonra âdeti yırtmayı mu'cize yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1545. Kuralı ve âdeti zevk ile koymuştur. Sonra âdeti yırtmayı mucize yaptı. Yani, Yüce Allah tabiî kanunları ve âdeti, latif ve iç içe geçmiş bir hâlde koymuştur. Daha sonra bu tabiat âleminin birbirini takip eden kuralları ve cari âdetleri dışında, başka âlemlerin mevcut olduğunu göstermek için, peygamberlerin mucizelerini bu âdeti yırtıcı olarak vermiştir. Ya'ni, Hak Teâlâ kavânîn-i tabîîyyeyi ve âdeti, latîf ve mümtezic bir hâlde vaz'etmiştir. Ba'dehû bu âlem-i tabîatın kavâid-i müteselsilesi ve âdât-ı câriye hâricinde, başka âlemler mevcûd olduğunu ızhâr için, peygamberlerin mu'cizelerini bu âdeti yırtıcı olarak vermiştir. 1546. Eğer izzet sebebsiz bize mevsûl değil ise, kudret sebebin azlinden ma'zûl değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1546. Eğer izzet sebepsiz bize ulaşmıyorsa, kudret sebebin azlinden azledilmiş değildir. İzzet, yücelik; azl ise ayırmak demektir. Yani, bu dünyada yücelik ve nimet de bize âdet yoluyla birtakım sebepler aracılığıyla gelir. Fakat görünüşte yücelik ve nimete aracı olabilecek sebepler bize ulaşmamış olsa bile, o sebebin ayrılması ve ortadan kalkması sebebiyle, ilahi kudretin de o sebeplerle beraber ortadan kalktığını zannetme! Mademki müsebbib (sebepleri yaratan) olan Hakk'ın kudreti azledilmiş ve ortadan kalkmış değildir; O'nun diğer isimleri eliyle sana ilahi bağış gelir. O müsebbib olan Yüce Allah, öncesiz olarak her neyi takdir etmiş ise, ortada müsebbib görünmese bile, Hakk'ın kudreti, mutlaka o sebepleri ortaya çıkarır. "İzz" (ع), izzet; "azl" ayırmak demektir. Ya'ni, bu dünyâda izzet ve ni'met dahi bize âdet tarîkı üzere birtakım sebebler vâsıtasıyla gelir. Fakat zâhirde izzet ve ni'mete vâsıta olabilecek sebeblerin vücûdu bize vâsıl olmamış olsa bile, o sebebin ayrılması ve zâil olması hasebiyle, kudret-i ilâhînin dahi o sebebler ile beraber zâil olduğunu zannetme! Mâdemki müsebbib olan Hakk'ın kudreti ma'zûl ve zâil değildir; O'nun diğer esmâsı yediyle sana atâyı ilâhî gelir. O müsebbib olan Hak Teâlâ hazretleri, ezelde her neyi kazâ etmiş ise, meydanda müsebbib görünmese bile, kudret-i Hak, mutlak o sebebleri ızhâr eder. 1547. Ey sebebin giriftarı dışarıya uçma, fakat o müsebbibin azline zan tutma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1547. Ey sebebin tutsağı, dışarıya uçma, fakat o sebebi yaratanın azline zan besleme! Sebebi yaratanı görmezler ve bilmezler. Ama evliya katında sebeplerin perdeden başka bir şey olmadığı açığa çıkmıştır. Bu şuna benzer ki, bir kimse perde arkasından konuşur ve perde konuşuyor zannederler ve perdede bir iş olmayıp perde olduğunu bilmezler. Konuşan kimse perdeden dışarıya çıktığında perdenin bahane olduğu bilinir. Hak evliyaları, sebeplerin dışında açıkça ortaya çıkan birtakım işleri gördüler. Nitekim dağdan dişi deve çıktı ve Musa (a.s.)'ın asası büyük bir yılan oldu ve bir mermerden iki pınar aktı; ve aynı şekilde Mustafa (s.a.v.), ayı aletsiz bir işaret ile yardı; ve Adem (a.s.) babasız ve anasız, İsa (a.s.) babasız var oldu; ve İbrahim (a.s.) için ateşten gül ve gülistan meydana geldi; ve sonsuza dek böyle şeyler meydana geldi. sebbibi görmezler ve bilmezler. Amma evliyâ indinde esbâbın hicâbdan ziyâde bir şey olmadığı mekşûf olmuştur. Bu ona benzer ki, bir kimse perde arkasından söyler ve perde söz söylüyor zannederler ve perdede bir iş olmayıp hicâb olduğunu bilmezler. Vaktâki mütekellim olan kimse perdeden dışarıya çıkar perdenin bahane olduğu ma'lûm olur. Evliyâ-yı Hak esbâb hâricinde menkûşen zâhir olan birtakım işleri gördüler. Nitekim dağdan nâka çıktı ve Mûsâ (a.s.)ın asâsı bir büyük yılan oldu ve bir mermerden iki pınar aktı; ve kezâ Mustafa (s.a.v.), ayı âletsiz bir işâret ile yardı; ve Âdem (a.s.) babasız ve anasız, Îsâ (a.s.) babasız vücûda geldi; ve İbrâhim (a.s.) için ateşten gül ve gülistan peydâ oldu; ve ilâ-mâ-lâ-nihâye böyle şeyler vâki' oldu." 1545. Kāideyi ve âdeti zevk ile koymuştur. Sonra âdeti yırtmayı mu'cize yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1545. Kuralı ve âdeti zevk ile koymuştur. Sonra âdeti yırtmayı mucize yaptı. Yani, Yüce Allah tabiî kanunları ve âdeti, latif ve iç içe geçmiş bir hâlde koymuştur. Daha sonra bu tabiat âleminin birbirini takip eden kuralları ve cari âdetleri dışında, başka âlemlerin mevcut olduğunu göstermek için, peygamberlerin mucizelerini bu âdeti yırtıcı olarak vermiştir. Ya'ni, Hak Teâlâ kavânîn-i tabîîyyeyi ve âdeti, latîf ve mümtezic bir hâlde vaz'etmiştir. Ba'dehû bu âlem-i tabîatın kavâid-i müteselsilesi ve âdât-ı câriye hâricinde, başka âlemler mevcûd olduğunu ızhâr için, peygamberlerin mu'cizelerini bu âdeti yırtıcı olarak vermiştir. 1546. Eğer izzet sebebsiz bize mevsûl değil ise, kudret sebebin azlinden ma'zûl değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1546. Eğer izzet sebepsiz bize ulaşmıyorsa, kudret sebebin azledilmesiyle görevden alınmış değildir. "İzz", izzet; "azl" ayırmak demektir. Yani, bu dünyada izzet ve nimet de bize âdet yoluyla birtakım sebepler vasıtasıyla gelir. Fakat görünüşte izzet ve nimete vasıta olabilecek sebeplerin varlığı bize ulaşmamış olsa bile, o sebebin ayrılması ve ortadan kalkması sebebiyle, ilâhî kudretin de o sebeplerle beraber ortadan kalktığını zannetme! Mademki müsebbib (sebepleri yaratan) olan Hakk'ın kudreti görevden alınmış ve ortadan kalkmış değildir; O'nun diğer isimleri eliyle sana ilâhî bağış gelir. O müsebbib olan Yüce Allah hazretleri, öncesiz olarak her neyi kazâ etmiş ise, ortada sebep görünmese bile, Hakk'ın kudreti, mutlaka o sebepleri ortaya çıkarır. “İzz” (ع), izzet; “azl” ayırmak demektir. Ya'ni, bu dünyâda izzet ve ni'met dahi bize âdet tarîkı üzere birtakım sebebler vâsıtasıyla gelir. Fakat zâhirde izzet ve ni'mete vâsıta olabilecek sebeblerin vücûdu bize vâsıl olmamış olsa bile, o sebebin ayrılması ve zâil olması hasebiyle, kudret-i ilâhînin dahi o sebebler ile beraber zâil olduğunu zannetme! Mâdemki müsebbib olan Hakk'ın kudreti ma'zûl ve zâil değildir; O'nun diğer esmâsı yediyle sana atâ-yı ilâhî gelir. O müsebbib olan Hak Teâlâ hazretleri, ezelde her neyi kazâ etmiş ise, meydanda müsebbib görünmese bile, kudret-i Hak, mutlak o sebebleri ızhâr eder. 1547. Ey sebebin giriftarı dışarıya uçma, fakat o müsebbibin azline zan tutma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1547. Ey sebebin tutsağı, dışarıya uçma, fakat o müsebbibin azline zan tutma! Yani, bu dünyada sebeplere tutsak ve esir olan kimse, bu iç içe geçmiş ve birbirini takip eden sebeplerin dışına çıkma, ilahi bağışları kural olarak ve alışkanlık gereği sebeplere başvurma yoluyla iste! Çünkü bu dünya sebepler âlemidir. Nitekim Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (k.s.) hazretleri Fusûsu'l Hikem'de Fass-ı Mûsevî'de şöyle buyururlar: فَانَ الْاَسْبَابِ لَا سَبِيلَ اِلَى تَعْطِيلِهَا لِاَنَّ الْاَعْيَانَ الثَّابِتَةَ اقْتَضَتْهَا Yani "Çünkü muhakkak sebeplerin ortadan kaldırılmasına yol yoktur, çünkü sabit hakikatler o sebepleri gerektirdi." Fakat sebeplere başvurmakla beraber o sebeplerin sebebi olan Yüce Allah hazretlerinin bu sebeplerle sınırlı olduğunu da zannetme! İlahi kudret bazen bu sebepleri de kaldırır. Ya'ni, bu dünyâda esbâba giriftâr ve esîr olan kimse, bu mümtezic ve müteselsil olan esbâb hâricine çıkma, atâyâ-yı ilâhiyyeyi kāideten ve âdeten esbâba teşebbüs sûretiyle taleb et! Zîrâ bu dünyâ esbâb âlemidir. Nitekim Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (k.s.) hazretleri Fusûsu'l Hikem'de Fass-ı Mûsevî'de şöyle buyururlar: فَانَ الْاَسْبَابِ لَا سَبِيلَ اِلَى تَعْطِيلِهَا لِاَنَّ الْاَعْيَانَ الثَّابِتَةَ اقْتَضَتْهَا Ya'ni "Zîrâ muhakkak esbâbın ta'tîline yol yoktur, çünki a'yân-ı sâbite o sebebleri iktizâ etti." Fakat esbaba teşebbüs ile beraber o müsebbibü'l-esbab olan Hak Teâlâ hazretlerinin bu sebebler ile mukayyed olduğunu da zannetme! Kudret-i ilâhiyye ba'zan bu sebebleri de kaldırıverir. 1548. O müsebbib her neyi ister ise getirir. Kudret-i mutlaka, sebebleri yırtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1548. O sebep kılıcı neyi isterse onu getirir. Mutlak kudret, sebepleri ortadan kaldırır. O sebepleri yaratan Yüce Allah, "Dilediği şeyi işler" (Âl-i İmrân 3/40) ve "Murad ettiği şeye de hükmeder" (Mâide 5/1) ayet-i kerimeleri gereğince neyi isterse, onu görünür âleme getirir ve O'nun mutlak kudreti hiçbir kayıtla sınırlı olmadığından sebepleri ortadan kaldırır. O müsebbibü'l-esbâb olan Hak Teâlâ hazretleri يَفْعَلُ مَا يَشَاء (Âl-i İmrân 3/40) ve يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ (Mâide 5/1) ya'ni "Dilediği şeyi işler" ve "Murâd ettiği şeye de hükmeder" âyet-i kerîme[leri] mûcibince her neyi isterse, âlem-i zuhûra getirir ve onun kudret-i mutlakası, hiçbir kayd ile mukayyed olmadığından sebebleri yırtar. 1549. Fakat bir tâlib murâd istemeyi bilmek için, ekseriyâ nefâdı sebeb üzerine sürer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1549. Fakat bir talip, murat istemeyi bilmek için, çoğunlukla tükenmiş olanı sebebe bağlar. "Nefâd", tükenmek ve fani olmak (Kamus). Yani, Yüce Allah hazretleri, herhangi bir kulunun muradı ve nail olmak istediği şey ne ise, onu istemek yolunu bilmek için bitmiş ve elinde kalmamış olan şeyi sebebe bağlamış ve sebep üzerine sürmüştür. Örneğin parası biten kimse, para kazanmak sebepleri olmasa, ne şekilde parayı kazanacağını bilmezdi; ve aynı şekilde doymak için bir sebep olan gıdayı Yüce Allah koymamış olsa, acıkan kimse ne yapacağını bilemezdi. Bu âlemde her maksadın ve her muradın gerçekleşmesine sebep mevcut olduğu için, murat sahibi olan talip o uygun sebebe yapışır ve maksadını o sebep kapısından elde eder. "Nefâd", tükenmek ve fânî olmak (Kāmûs). Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, herhangi bir kulunun murâdı ve nâil olmak istediği şey ne ise, onu istemek yolunu bilmek için bitmiş ve elinde kalmamış olan şeyi sebebe bağlamış ve sebeb üzerine sürmüştür. Meselâ parası biten kimse, para kazanmak esbâbı olmasa, ne sûretle parayı kazanacağını bilmez idi; ve kezâ doymak için bir sebeb olan gıdâyı Hak Teâlâ vaz' etmemiş olsa, acıkan kimse ne yapacağını bilemez idi. Bu âlemde her maksadın ve her murâdın husûlüne sebeb mevcûd olduğu için, sâhib-i mürâd olan tâlib o sebeb-i münâsibe yapışır ve maksûdunu o sebeb kapısından elde eder. 1550. Sebeb olmadığı vakit, isteyen ne yolu arasın? Binâenaleyh sebeb bulup da zâhir olmak lâzımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1550. Sebep olmadığı zaman, isteyen ne yolu arasın? Bu sebeple sebep bulup da ortaya çıkmak gerekir. Yani, bu dünyada sebeplere tutulmuş ve esir olmuş kimse, bu karışık ve birbirine bağlı sebeplerin dışına çıkma, ilahi bağışları kural olarak ve alışkanlık gereği sebeplere teşebbüs etmek suretiyle iste! Çünkü bu dünya sebepler âlemidir. Nasıl ki Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (k.s.) hazretleri Fusûsu'l Hikem'de Musa Fassı'nda şöyle buyururlar: فَانِ الْأَسْبَابِ لَا سَبِيلَ إِلَى تَعْطِيلِهَا لِأَنَّ الْأَعْيَانَ الثَّابِتَةَ اقْتَضَتْهَا Yani "Çünkü muhakkak sebeplerin geçersiz kılınmasına yol yoktur, çünkü sabit hakikatler o sebepleri gerektirdi." Fakat sebeplere teşebbüs etmekle beraber o sebeplerin sebebi olan Yüce Allah hazretlerinin bu sebeplerle sınırlı olduğunu da zannetme! İlahi kudret bazen bu sebepleri de kaldırır. Ya'ni, bu dünyâda esbâba giriftâr ve esîr olan kimse, bu mümtezic ve müteselsil olan esbâb hâricine çıkma, atâyâ-yı ilâhiyyeyi kâideten ve âdeten esbâba teşebbüs sûretiyle taleb et! Zîrâ bu dünyâ esbâb âlemidir. Nitekim Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (k.s.) hazretleri Fusûsu'l Hikem'de Fass-ı Mûsevî'de şöyle buyururlar: فَانِ الْأَسْبَابِ لَا سَبِيلَ إِلَى تَعْطِيلِهَا لِأَنَّ الْأَعْيَانَ الثَّابِتَةَ اقْتَضَتْهَا Ya'ni "Zîrâ muhakkak esbâbın ta'tîline yol yoktur, çünki a'yân-ı sâbite o sebebleri iktizâ etti." Fakat esbaba teşebbüs ile beraber o müsebbibü'l-esbâb olan Hak Teâlâ hazretlerinin bu sebebler ile mukayyed olduğunu da zannetme! Kudret-i ilâhiyye ba'zan bu sebebleri de kaldırıverir. 1548. O müsebbib her neyi ister ise getirir. Kudret-i mutlaka, sebebleri yırtar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1548. O sebep kılıcı her neyi isterse getirir. Mutlak kudret, sebepleri yırtar. O sebepleri yaratan Yüce Allah hazretleri, "Dilediği şeyi işler" (Âl-i İmrân 3/40) ve "Murâd ettiği şeye de hükmeder" (Mâide 5/1) ayet-i kerimeleri gereğince her neyi isterse, ortaya çıkarır ve O'nun mutlak kudreti hiçbir kayıt ile sınırlı olmadığından sebepleri ortadan kaldırır. O müsebbibü'l-esbâb olan Hak Teâlâ hazretleri يَفْعَلُ مَا يَشَاء (Âl-i İmrân 3/40) ve يَحْكُمْ مَا يُرِيدُ (Mâide 5/1) ya'ni "Dilediği şeyi işler" ve "Murâd ettiği şeye de hükmeder" âyet-i kerîme[leri] mûcibince her neyi isterse, âlem-i zuhûra getirir ve onun kudret-i mutlakası, hiçbir kayd ile mukayyed olmadığından sebebleri yırtar. 1549. Fakat bir tâlib murâd istemeyi bilmek için, ekseriyâ nefâdı sebeb üzerine sürer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1549. Fakat bir Hakk Yolcusu, bir dileği istemeyi bilmek için, çoğunlukla tükenmiş olanı sebebe bağlar. "Nefâd", tükenmek ve fânî olmak demektir (Kāmûs). Yani, Yüce Allah, herhangi bir kulunun dileği ve ulaşmak istediği şey ne ise, onu isteme yolunu bilmek için, bitmiş ve elinde kalmamış olan şeyi sebebe bağlamış ve sebebe dayandırmıştır. Örneğin, parası biten kimse, para kazanma sebepleri olmasa, parayı ne şekilde kazanacağını bilemezdi; ve aynı şekilde, doymak için bir sebep olan gıdayı Yüce Allah koymamış olsa, acıkan kimse ne yapacağını bilemezdi. Bu âlemde her amacın ve her dileğin gerçekleşmesi için bir sebep mevcut olduğu için, dilek sahibi olan Hakk Yolcusu o uygun sebebe sarılır ve istediğini o sebep kapısından elde eder. "Nefâd", tükenmek ve fânî olmak (Kāmûs). Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, herhangi bir kulunun murâdı ve nail olmak istediği şey ne ise, onu istemek yolunu bilmek için bitmiş ve elinde kalmamış olan şeyi sebebe bağlamış ve sebeb üzerine sürmüştür. Meselâ parası biten kimse, para kazanmak esbâbı olmasa, ne sûretle parayı kazanacağını bilmez idi; ve kezâ doymak için bir sebeb olan gıdâyı Hak Teâlâ vaz' etmemiş olsa, acıkan kimse ne yapacağını bilemez idi. Bu âlemde her maksadın ve her murâdın husûlüne sebeb mevcûd olduğu için, sâhib-i mûrâd olan tâlib o sebeb-i münasibe yapışır ve maksûdunu o sebeb kapısından elde eder. 1550. Sebeb olmadığı vakit, isteyen ne yolu arasın? Binâenaleyh sebeb bulup da zâhir olmak lazımdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1550. Sebep olmadığı zaman, isteyen hangi yolu arasın? Bu sebeple sebep bulup da ortaya çıkmak gerekir. Bir Hakk yolcusu (tasavvuf yolunda ilerleyen kişi) amacına ulaşmak için tutunacağı bir sebep olmasa, hangi yola gireceğini bilemez. Bu sebeple her istenen şeyin gerçekleşmesine hizmet eden bir sebep gereklidir. Bir tâlib murâdını tahsîl için yapışacağı bir sebeb olmasa, hangi yola sülûk edeceğini bilemez. Binâenaleyh her matlûbun husûlüne hâdim bir sebeb lâzımdır. 1551. Bu sebebler nazarlar üzerinde perdedirler; zîrâ her dîdâr onun sun'una lâyık değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1551. Bu sebepler, bakışlar üzerinde perdedirler; çünkü her görücü, O'nun sanatına lâyık değildir. "Dîdâr", burada "görücü" anlamındadır. Yani, görünen sebepler, açıkça görenlerin bakışında perdedirler. Çünkü her görücü, Hakk'ın sanatını ve fiilini görmeye lâyık değildir. Cenâb-ı Pîr efendimiz, Fîhi Mâ Fîh'lerinin 62. bölümünde şöyle buyururlar: "Bütün sebepler, Hakk'ın kudret elinde bir kalem gibidir; hareket ettiren ve yazdıran Hak'tır. O istemedikçe kalem hareket etmez. Şimdi sen kaleme bakıp 'Bu kaleme bir el lâzımdır' dersin, kalemi görüp eli hatırlarsın. Fakat onlar daima eli görüp 'Bu ele bir kalem de lâzımdır' derler. Aksine, elin güzelliğini düşünmekten dolayı kalemi düşünmeye lüzum görmezler ve 'Böyle bir el kalemsiz olmaz!' derler. Bir yerde ki, kalemin seyir zevki sebebiyle senin için eli seyretme kaydı yoktur. O elin seyir zevki sebebiyle, onlar için nasıl kalemi seyretme kaydı olur? Sen arpa ekmeğinde lezzet bulduğun için buğday ekmeği aklına bile gelmiyor. Hiç onlar buğday ekmeği varken arpa ekmeğini anarlar mı? Senin için yere zevk veren göğe meylin yoktur. Halbuki zevk yeri göktür ve yeryüzü, hayatı gökten alır. Gök ehli hiç yeryüzünü anarlar mı? Sen şimdi güzellikleri sebeplerden görme ve o anlamlar sebepler içinde ödünçtür; çünkü zarar veren ve fayda veren Hak'tır. Mademki zarar ve fayda Hak'tandır, o halde niçin sebeplere yapışıp kalmışsın?" “Dîdâr”, burada “görücü” ma'nâsınadır. Ya'ni, zâhir olan sebebler, zâhir görücü olanların nazarında perdedirler. Zîrâ her görücü Hakk'ın sun'unu ve fiilini görmeğe lâyık değildir. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 62. faslında şöyle buyururlar: “Esbâbın kaffesi dest-i kudret-i Hak'ta bir kalem gibidir; muharrik ve muharrir Hak'tır. O istemedikçe kalem hareket etmez. Şimdi sen kaleme nazar edip “Bu kaleme bir el lâzımdır” dersin, kalemi görüp eli tahattur edersin. Fakat onlar dâimâ eli görüp “Bu ele bir kalem de lâzımdır” derler. Belki elin güzelliğinin mütâlaasından dolayı kalemin mütâlaasına lüzûm görmezler ve “Böyle bir el kalemsiz olmaz!” derler. Bir mahalde ki, kalemin lezzet-i temâşâsı sebebiyle senin için elin temâşâsı kaydı yoktur. O elin lezzet-i temâşâsı sebebiyle, onlar için nasıl temâşâ-yı kalem kaydı olur? Sen arpa ekmeğinde lezzet bulduğun cihetle buğday ekmeği hatırına bile gelmiyor. Hiç onlar buğday ekmeği varken arpa ekmeğini yâd ederler mi? Senin için zemîne zevk bahşeden âsumâna meylin yoktur. Halbuki mahall-i zevk âsumandır ve yeryüzü, hayâtı âsumandan ahz eyler. Ehl-i âsuman hiç yeryüzünü yâd ederler mi? Sen şimdi hoşlukları esbâbdan görme ve o ma'nâlar esbâb içinde müsteârdır; zîrâ Dârr ve Nâfi' Hak'tır. Mâdemki darr ve nef' Hak'tandır, o hâlde niçin esbaba yapışmış kalmışsın?” 1552. Sebeb delici bir göz lazımdır; ta ki hicabları kökünden ve dibinden koparsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1552. Sebep delici bir göz lazımdır; ta ki perdeleri kökünden ve dibinden koparsın! Yani, sebepler perdelerini delip, onun arkasında gizli olan müsebbibi (sebepleri yaratanı) görücü keskin bir göz lazımdır, ta ki perdeleri kökünden ve dibinden koparsın! Ya'ni, esbâb perdelerini delip, onun arkasında gizli olan müsebbibi görücü keskin bir göz lâzımdır, tâ ki hicabları kökünden ve dibinden koparsın! 1553. Tâ ki lâ-mekânda müsebbibi görsün, sa'y ve kazançları ve dükkânı herze bilsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1553. Tâ ki mekânsızlık âleminde sebebi görsün, çabalarını, kazançlarını ve dükkânını boş bilsin! Bir talip, amacına ulaşmak için tutunacağı bir sebep olmasa, hangi yola gireceğini bilemez. Bu sebeple her istenen şeyin gerçekleşmesine hizmet eden bir sebep gereklidir. Bir tâlib murâdını tahsîl için yapışacağı bir sebeb olmasa, hangi yola sülûk edeceğini bilemez. Binâenaleyh her matlûbun husûlüne hâdim bir sebeb lâzımdır. 1551. Bu sebebler nazarlar üzerinde perdedirler; zîrâ her dîdâr onun sun'una lâyık değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1551. Bu sebepler, bakışlar üzerinde perdedirler; çünkü her görücü, O'nun sanatına lâyık değildir. "Dîdâr", burada "görücü" anlamındadır. Yani, görünen sebepler, açıkça görenlerin bakışında perdedirler. Çünkü her görücü, Hakk'ın sanatını ve fiilini görmeye lâyık değildir. Cenâb-ı Pîr efendimiz, Fîhi Mâ Fîh'lerinin 62. bölümünde şöyle buyururlar: "Bütün sebepler, Hakk'ın kudret elinde bir kalem gibidir; hareket ettiren ve yazdıran Hak'tır. O istemedikçe kalem hareket etmez. Şimdi sen kaleme bakıp 'Bu kaleme bir el lâzımdır' dersin, kalemi görüp eli hatırlarsın. Fakat onlar daima eli görüp 'Bu ele bir kalem de lâzımdır' derler. Aksine, elin güzelliğini düşünmekten dolayı kalemi düşünmeye lüzum görmezler ve 'Böyle bir el kalemsiz olmaz!' derler. Bir yerde ki, kalemin seyir zevki sebebiyle senin için eli seyretme kaydı yoktur. O elin seyir zevki sebebiyle, onlar için nasıl kalemi seyretme kaydı olur? Sen arpa ekmeğinde lezzet bulduğun için buğday ekmeği aklına bile gelmiyor. Hiç onlar buğday ekmeği varken arpa ekmeğini anarlar mı? Senin için yere zevk veren göğe meylin yoktur. Halbuki zevk yeri göktür ve yeryüzü, hayatı gökten alır. Gök ehli hiç yeryüzünü anarlar mı? Sen şimdi güzellikleri sebeplerden görme ve o anlamlar sebepler içinde ödünçtür; çünkü zarar veren ve fayda veren Hak'tır. Mademki zarar ve fayda Hak'tandır, o halde niçin sebeplere yapışıp kalmışsın?" “Dîdâr”, burada “görücü” ma'nâsınadır. Ya'ni, zâhir olan sebebler, zâhir görücü olanların nazarında perdedirler. Zîrâ her görücü Hakk'ın sun'unu ve fiilini görmeğe lâyık değildir. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 62. faslında şöyle buyururlar: “Esbâbın kaffesi dest-i kudret-i Hak'ta bir kalem gibidir; muharrik ve muharrir Hak'tır. O istemedikçe kalem hareket etmez. Şimdi sen kaleme nazar edip “Bu kaleme bir el lâzımdır” dersin, kalemi görüp eli tahattur edersin. Fakat onlar dâimâ eli görüp “Bu ele bir kalem de lâzımdır” derler. Belki elin güzelliğinin mütâlaasından dolayı kalemin mütâlaasına lüzûm görmezler ve “Böyle bir el kalemsiz olmaz!” derler. Bir mahalde ki, kalemin lezzet-i temâşâsı sebebiyle senin için elin temâşâsı kaydı yoktur. O elin lezzet-i temâşâsı sebebiyle, onlar için nasıl temâşâ-yı kalem kaydı olur? Sen arpa ekmeğinde lezzet bulduğun cihetle buğday ekmeği hatırına bile gelmiyor. Hiç onlar buğday ekmeği varken arpa ekmeğini yâd ederler mi? Senin için zemîne zevk bahşeden âsumâna meylin yoktur. Halbuki mahall-i zevk âsumandır ve yeryüzü, hayâtı âsumandan ahz eyler. Ehl-i âsuman hiç yeryüzünü yâd ederler mi? Sen şimdi hoşlukları esbâbdan görme ve o ma'nâlar esbâb içinde müsteârdır; zîrâ Dârr ve Nâfi' Hak'tır. Mâdemki darr ve nef' Hak'tandır, o hâlde niçin esbaba yapışmış kalmışsın?” 1552. Sebeb delici bir göz lazımdır; ta ki hicabları kökünden ve dibinden koparsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1552. Sebep delici bir göz lazımdır; ta ki perdeleri kökünden ve dibinden koparsın! Yani, sebepler perdelerini delip, onun arkasında gizli olan müsebbibi (sebepleri yaratanı) görücü keskin bir göz lazımdır, ta ki perdeleri kökünden ve dibinden koparsın! Ya'ni, esbâb perdelerini delip, onun arkasında gizli olan müsebbibi görücü keskin bir göz lâzımdır, tâ ki hicabları kökünden ve dibinden koparsın! 1553. Tâ ki lâ-mekânda müsebbibi görsün, sa'y ve kazançları ve dükkânı herze bilsin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1553. Ta ki mekânsızlıkta sebepleri yaratanı görsün, çabalarını, kazançlarını ve dükkânı boş bilsin! Yani, Hakk'ın mutlak varlığının isimler itibarıyla kayıtlanmasından ibaret olan bu tecellilerin ve bu sebeplerin izafî varlıklarını delip de, mekân ile nitelenen cismaniyet âleminin dışında, mekânsızlıkta o sebepleri yaratan, o tek ve hakiki varlığı görecek ve bu sebeple çabaları, sebepleri ve dükkânı, yani üzerinde tabiî âdetler ve kuralların geçerli olduğu cismaniyet âlemini fani ve boş müşahede edecek ve bilecek göz lazımdır. "Eksâb", "kesb"in çoğuludur, "kazançlar" demektir. Ya'ni, vücûd-i mutlak-ı Hakk'ın bi-hasebi'l-esmâ, takayyüdünden ibâret bulunan bu mezâhirin ve bu esbâbın vücûd-i izâfilerini delip de, mekân ile muttasıf bulunan âlem-i cismâniyyet hâricinde, lâ-mekânda o müsebbib olan o vücûd-i vâhid-i hakîkîyi görecek ve binâenaleyh mesâîyi ve sebebleri ve dükkânı, ya'ni üzerinde âdet ve kavâid-i tabîiyye cârî olan cismâniyet âlemini fânî ve boş müşâhede edecek ve bilecek göz lâzımdır. "Eksâb", "kesb"in cem'idir, "kazançlar" demektir. 1554. Her hayır ve şer Müsebbib'ten erişir. Ey baba, esbab ve vesait değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1554. Her hayır ve şer, Müsebbib'ten (sebepleri yaratan, her şeyin gerçek sebebi olan Allah'tan) gelir. Ey baba, sebepler ve vasıtalar değildir. 1555. Gaflet devri birkaç vakit kalmak için, yolun üzerinde mün`akid bir hayalden gayrı!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1555. Gaflet dönemi birkaç vakit kalmak için, yolun üzerinde oluşmuş bir hayalden başka bir şey değildir! Yukarıdaki beytin ikinci mısraı bu beyte bağlıdır. Buna göre bu beyit o mısra ile tam bir cümle oluşturur. Yani, "Her hayır ve şer Müsebbib'den (sebepleri yaratandan) erişir. Ey baba, sebepler ve vesileler, gaflet dönemi birkaç vakit kalmak için yolun üzerinde oluşmuş bir hayalden başka bir şey değildir!" demek olur. Bu şerh-i şerifte (şerefli açıklamada) Mesâbih'te bulunan şu hadis-i şerife işaret buyrulur: ان الله خلق آدم من قبضة قبضها من جميع الارض فجاء بنى آدم على قدر الارض منهم الاحمر والابيض والاسود والاصفر و بين ذلك السهل والحزن والخبيث والطيب Yani "Muhakkak Yüce Allah Adem'i, bütün yeryüzünden aldığı bir avuç topraktan yarattı. Buna göre Ademoğulları o yeryüzü kadardır; onlardan kırmızı, beyaz, siyah ve sarı olanlar ve bunların arasında yumuşak huylu, hüzünlü, kötü ve iyi olanlar vardır." Yani, Hakk'ın mutlak varlığının isimler itibarıyla kayıtlanmasından ibaret bulunan bu tecellilerin ve bu sebeplerin izafî varlıklarını delip de, mekân ile nitelenen cismaniyet âlemi dışında, mekânsızlıkta o müsebbib olan o hakiki tek varlığı görecek ve buna göre çabaları ve sebepleri ve dükkânı, yani üzerinde âdet ve tabiî kurallar geçerli olan cismaniyet âlemini fani ve boş müşahede edecek ve bilecek göz lazımdır. "Eksâb", "kesb"in çoğuludur, "kazançlar" demektir. Yukarıki beytin ikinci mısrâ'ı bu beyte merbûttur. Binâenaleyh bu beyit o mısra' ile bir cümle-i tâm teşkîl eder. Ya'ni, "Her hayır ve şer Müsebbib'den erişir. Ey baba, esbâb ve vesâit, gaflet devri birkaç vakit kalmak için yolun üzerinde mün'akid bir hayâlden başka bir şey değildir!" demek olur. Bu sürh-ı şerîfte Mesâbih'te olan şu hadîs-i şerîfe işaret buyrulur: ان الله خلق آدم من قبضة قبضها من جميع الارض فجاء بنى آدم على قدر الارض منهم الاحمر والابيض والاسود والاصفر و بين ذلك السهل والحزن والخبيث والطيب Ya'ni "Muhakkak Allah Teâlâ Adem'i, cemî'-i arzdan aldığı bir avuç topraktan yarattı. Binâenaleyh benî-Adem o arz Ya'ni, vücûd-i mutlak-ı Hakk'ın bi-hasebi'l-esmâ, takayyüdünden ibâret bulunan bu mezâhirin ve bu esbâbın vücûd-i izâfilerini delip de, mekân ile muttasıf bulunan âlem-i cismâniyyet hâricinde, lâ-mekânda o müsebbib olan o vücûd-i vâhid-i hakîkîyi görecek ve binâenaleyh mesâîyi ve sebebleri ve dükkânı, ya'ni üzerinde âdet ve kavâid-i tabîiyye cârî olan cismâniyet âlemini fânî ve boş müşâhede edecek ve bilecek göz lâzımdır. "Eksâb", "kesb"in cem'idir, "kazançlar" demektir. ## Adem (a.s.)ın cisminin hilkati hakkındadır ki, Cebrâîl'e "Git yeryüzünden bir avuç toprak al!" ve diğer bir rivâyette "Her nevâhîden bir avuç toprak al!" diye işâret kıldı 1554. Her hayır ve şer Müsebbib'ten erişir. Ey baba, esbab ve vesait değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1554. Her hayır ve şer, Müsebbib'ten (sebepleri yaratan, her şeyin gerçek sebebi olan Allah'tan) gelir. Ey baba, sebepler ve vasıtalar değildir. 1555. Gaflet devri birkaç vakit kalmak için, yolun üzerinde mün`akid bir hayalden gayrı!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1555. Gaflet dönemi birkaç vakit kalmak için, yolun üzerinde oluşmuş bir hayalden başka bir şey değildir! Yukarıdaki beytin ikinci mısraı bu beyte bağlıdır. Bu sebeple bu beyit o mısra ile tam bir cümle oluşturur. Yani, "Her hayır ve şer Müsebbib'den (sebepleri yaratandan) erişir. Ey baba, sebepler ve vasıtalar, gaflet dönemi birkaç vakit kalmak için yolun üzerinde oluşmuş bir hayalden başka bir şey değildir!" demek olur. Bu şerhte Mesâbih'te bulunan şu hadis-i şerife işaret buyrulur: ان الله خلق آدم من قبضة قبضها من جميع الارض فجاء بنى آدم على قدر الارض منهم الاحمر والابيض والاسود والاصفر و بين ذلك السهل والحزن والخبيث والطيب Yani "Muhakkak Yüce Allah Âdem'i, bütün yeryüzünden aldığı bir avuç topraktan yarattı. Bu sebeple Âdem oğulları o yerin miktarı üzerine geldi. Onlardan bazısı kırmızı ve bazısı beyaz, bazısı siyah, bazısı sarı ve bu renkler arasındadır; ve bazısı yumuşak ve bazısı katı, bazısı kötü, bazısı temizdir." Bu şerhin, III. cildin 3887 ve IV. cildin 3622 numaralı beyitlerini takip eden şerefli beyitler ile bağlantısı vardır. Yukarıki beytin ikinci mısrâ'ı bu beyte merbûttur. Binâenaleyh bu beyit o mısra' ile bir cümle-i tâm teşkîl eder. Ya'ni, "Her hayır ve şer Müsebbib'den erişir. Ey baba, esbâb ve vesâit, gaflet devri birkaç vakit kalmak için yolun üzerinde mün'akid bir hayâlden başka bir şey değildir!" demek olur. Bu sürh-ı şerîfte Mesâbih'te olan şu hadîs-i şerîfe işaret buyrulur: ان الله خلق آدم من قبضة قبضها من جميع الارض فجاء بنى آدم على قدر الارض منهم الاحمر والابيض والاسود والاصفر و بين ذلك السهل والحزن والخبيث والطيب Ya'ni "Muhakkak Allah Teâlâ Âdem'i, cemî'-i arzdan aldığı bir avuç topraktan yarattı. Binâenaleyh benî-Âdem o arz kaderi üzerine geldi. Onlardan baʻzısı kırmızı ve baʻzısı beyaz, ba'zısı siyah, baʼzısı sarı ve bu elvân arasındadır; ve ba'zısı yumuşak ve ba'zısı galîz, ba'zısı habîs, ba'zısı temizdir." Bu sürh-ı şerîfin, III. cildin 3887 ve IV. cildin 3622 numaralı beyitlerini ta'kîb eden ebyât-ı şerîfe ile irtibâtı vardır. ## Âdem (a.s.)ın cisminin hilkati hakkındadır ki, Cebrâîl'e "Git yeryüzünden bir avuç toprak al!" ve diğer bir rivâyette "Her nevâhîden bir avuç toprak al!" diye işâret kıldı 1556. Vaktaki Sâni', hayrı ve şerri imtihan için beşerin îcadını murad etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1556. Yaratıcı, hayrı ve şerri imtihan etmek için insanın yaratılmasını murad ettiğinde. 1557. Sıdk Cebrail'ine buyurdu ki: "Git yeryüzünden rehin olarak bir avuç toprak al!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1557. Sıdk Cebrail'ine buyurdu ki: "Git yeryüzünden rehin olarak bir avuç toprak al!" "Girev", "rehin" ifadesiyle, insan bedeninin yeryüzü unsurlarından oluştuğuna ve öldükten sonra o unsurların toprağa geri döneceğine işaret buyrulur. "Sıdk Cebrail'i", doğruluk sahibi olan Cebrail demektir. "Girev", "rehn" ta'bîriyle cism-i beşerin eczâ-yı arzıyyeden olup öldükten sonra o eczânın arza iâde olacağına işâret buyrulur. "Cebrâîl-i sıdk", sıdk sâhibi olan Cebrâîl demektir. 1558. O Rabbü'l-âlemînin emrini îfâ etmek için, bel bağladı ve yeryüzüne kadar geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1558. O Âlemlerin Rabbi'nin emrini yerine getirmek için, bel bağladı ve yeryüzüne kadar geldi. "Bel bağlamak", hizmete hazır ve amade olmaktan kinayedir (mecazlı anlatım). "Bel bağlamak", hizmete müheyyâ ve hazır olmakdan kinâyedir. 1559. O mü'temir olan elini arz tarafına götürdü, arz kendini çekti ve korkucu oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1559. O emri yerine getiren elini yeryüzüne uzattı, yeryüzü kendini çekti ve korktu. "Mü'temir", emir alan; ve "hazir", korkan anlamlarındadır. Yani, Hak'tan emir alan Hz. Cebrail (a.s.), Âdem'in bedeni için toprak almak üzere yeryüzüne elini uzattı; yeryüzü, parçalarını vermekten kaçındı ve korktu. Bilinmeli ki, sırası geldikçe çeşitli yerlerde de açıklandığı üzere "melek", "kuvvet ve şiddet" anlamındadır. Fiiller, kuvvet ile ortaya çıkacağından, ilahi fiiller de yüce melekler aracılığıyla belirir. İlahi kuvvetlerin ismi, peygamberlerin (a.s.) dilinde "melekler"dir. İlahi Zât'ın unsurlar âlemini kuşatan dört külli kuvveti vardır ki, onlara şeriat dilinde Cebrail, Mikail, İsrafil ve Azrail (a.s.) adı verilir. Bunlara tabi olan meleklerin sınırı ve sayısı yoktur. Melekler, duyular ve şehadet âleminde, yoğun cisimler gibi görünmezler, çünkü ruhlardır. Hayal âleminde çeşitli suretler —kaderi üzerine geldi. Onlardan bazısı kırmızı ve bazısı beyaz, bazısı siyah, bazısı sarı ve bu renkler arasındadır; ve bazısı yumuşak ve bazısı kaba, bazısı kötü, bazısı temizdir." Bu şerefli açıklamanın, III. cildin 3887 ve IV. cildin 3622 numaralı beyitlerini takip eden şerefli beyitlerle bağlantısı vardır. "Mü'temir", emir alıcı; ve "hazir", korkucu ma'nâlarınadır. Ya'ni, Hak'tan emir alıcı olan Hz. Cebrâîl (a.s.), Âdem'in cesedi için toprak almak üzere arza elini uzattı; arz, eczâsını vermekten imtinâ' etti ve korkucu oldu. Ma'lûm olsun ki, sırası düştükçe muhtelif mahallerde de îzâh olunduğu üzere "melek", "kuvvet ve şiddet" ma'nâsınadır. Ef'âl, kuvvet ile tezâhür edeceğinden, ef'âl-i ilâhiyye dahi melâike-i kirâm ile zâhir olur. Kuvâ-yı ilâhiyyenin ismi, lisân-ı enbiyâ (aleyhimüsselâm)da "melâike"dir. Ulûhiyetin âlem-i anâsırı muhît olan dört kuvve-i külliyyesi vardır ki, onlara lisân-ı şerîatta Cebrâîl, Mîkâîl, İsrâfîl ve Azrâîl (aleyhimü's-selâm) tesmiye olunur. Bunlara tâbi' olan melâikenin haddi ve hesabı yoktur. Melâike, âlem-i his ve şehâdette, eşhâs-ı kesîfe gibi görünmezler, zîrâ ervâhtır. Âlem-i hayâlde suver-i muhteli- kaderi üzerine geldi. Onlardan baʻzısı kırmızı ve baʻzısı beyaz, ba'zısı siyah, baʼzısı sarı ve bu elvân arasındadır; ve ba'zısı yumuşak ve ba'zısı galîz, ba'zısı habîs, ba'zısı temizdir." Bu sürh-ı şerîfin, III. cildin 3887 ve IV. cildin 3622 numaralı beyitlerini ta'kîb eden ebyât-ı şerîfe ile irtibâtı vardır. 1556. Vaktaki Sâni', hayrı ve şerri imtihan için beşerin îcadını murad etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1556. Yaratıcı, hayrı ve şerri imtihan etmek için insanın yaratılmasını murad ettiğinde. 1557. Sıdk Cebrail'ine buyurdu ki: "Git yeryüzünden rehin olarak bir avuç toprak al!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1557. Sıdk Cebrail'ine buyurdu ki: "Git yeryüzünden rehin olarak bir avuç toprak al!" "Girev", "rehin" ifadesiyle, insan bedeninin yeryüzü unsurlarından oluştuğuna ve öldükten sonra o unsurların toprağa geri döneceğine işaret buyrulur. "Sıdk Cebrail'i", doğruluk sahibi olan Cebrail demektir. "Girev", "rehn" ta'bîriyle cism-i beşerin eczâ-yı arzıyyeden olup öldükten sonra o eczânın arza iâde olacağına işâret buyrulur. "Cebrâîl-i sıdk", sıdk sâhibi olan Cebrâîl demektir. 1558. O Rabbü'l-âlemînin emrini îfâ etmek için, bel bağladı ve yeryüzüne kadar geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1558. O Âlemlerin Rabbi'nin emrini yerine getirmek için, bel bağladı ve yeryüzüne kadar geldi. "Bel bağlamak", hizmete hazır ve amade olmaktan kinayedir (mecazlı anlatım). "Bel bağlamak", hizmete müheyyâ ve hazır olmakdan kinâyedir. 1559. O mü'temir olan elini arz tarafına götürdü, arz kendini çekti ve korkucu oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1559. O emri alan elini yeryüzüne uzattı, yeryüzü kendini çekti ve korktu. "Mü'temir", emir alan; ve "hazir", korkan anlamlarındadır. Yani, Hak'tan emir alan Hz. Cebrail (a.s.), Âdem'in bedeni için toprak almak üzere yeryüzüne elini uzattı; yeryüzü, parçalarını vermekten kaçındı ve korktu. Bilinmeli ki, sırası geldikçe çeşitli yerlerde de açıklandığı üzere "melek", "kuvvet ve şiddet" anlamındadır. Fiiller, kuvvet ile ortaya çıkacağından, ilahi fiiller de yüce melekler aracılığıyla belirir. İlahi kuvvetlerin ismi, peygamberlerin (a.s.) dilinde "melekler"dir. İlahi Zât'ın unsurlar âlemini kuşatan dört külli kuvveti vardır ki, şeriat dilinde bunlara Cebrail, Mikail, İsrafil ve Azrail (a.s.) adı verilir. Bunlara tabi olan meleklerin sınırı ve sayısı yoktur. Melekler, duyular ve şehadet (görünen) âleminde, yoğun cisimler gibi görünmezler, çünkü ruhlardır. Hayal âleminde çeşitli suretlere bürünerek görülürler. Gerek hadis-i şerifte gerekse Mesnevi-i Şerifte birtakım ince anlamlar, zahir (açık) dil ile anlatılmıştır. Avam (halk) zahir dil ile yetinir ve havas (seçkinler) bu zahir dilin içinde gizlenmiş olan ince anlamları anlar. "Mü'temir", emir alıcı; ve "hazir", korkucu ma'nâlarınadır. Ya'ni, Hak'tan emir alıcı olan Hz. Cebrâîl (a.s.), Âdem'in cesedi için toprak almak üzere arza elini uzattı; arz, eczâsını vermekten imtinâ' etti ve korkucu oldu. Ma'lûm olsun ki, sırası düştükçe muhtelif mahallerde de îzâh olunduğu üzere "melek", "kuvvet ve şiddet" ma'nâsınadır. Ef'âl, kuvvet ile tezâhür edeceğinden, ef'âl-i ilâhiyye dahi melâike-i kirâm ile zâhir olur. Kuvâ-yı ilâhiyyenin ismi, lisân-ı enbiyâ (aleyhimüsselâm)da "melâike"dir. Ulûhiyetin âlem-i anâsırı muhît olan dört kuvve-i külliyyesi vardır ki, onlara lisân-ı şerîatta Cebrâîl, Mîkâîl, İsrâfîl ve Azrâîl (aleyhimü's-selâm) tesmiye olunur. Bunlara tâbi' olan melâikenin haddi ve hesabı yoktur. Melâike, âlem-i his ve şehâdette, eşhâs-ı kesîfe gibi görünmezler, zîrâ ervâhtır. Âlem-i hayâlde suver-i muhteli- feye mütemessilen meşhûd olurlar. Gerek hadis-i şerîfte ve gerek Mesnevî-i Şerîfte birtakım maânî-i dakîka lisân-ı zâhir ile tefhîm buyrulmuştur. Avâm lisân-ı zâhir ile iktifâ eder ve havâs bu lisân-ı zâhirin zımnında mermûz olan maânî-i dakîkayı anlar. 1560. Müteakiben arz dilini açtı ve yalvardı; dedi ki: "Ferd olan Hallak'ın hakkı için!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1560. Ardından arz dilini açtı ve yalvardı; dedi ki: "Tek olan Yaratıcı'nın hakkı için!" 1561. "Beni terk et ve git ve canımı bağışla! Git beyaz atın dizginini benden çevir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1561. "Beni terk et ve git ve canımı bağışla! Git beyaz atın dizginini benden çevir!" "Hink", beyaz anlamına gelir, özellikle siyahlığa meyilli olan ata denir ki, "kır at" demek olur. "Rahş", beyaz ve kızıl renk karışık olan ata denir; ve İran pehlivanlarından Rüstem'in atı bu renkte olduğundan ona "Rahş" derlerdi; ve mecazen her ata da "rahş" derler (Rüşdî ve Burhân). Burada "hink-i rahş" "beyaz at" demek olur. Yani, arzın (dünyanın) parçalarını vermemek için Hz. Cibrîl'e (a.s.) yemin ettirip dedi ki, beni: "Bırak ve canımı bağışla; git beyaz ve saf olan hayat atının dizginini benden çevir!" Bilinmeli ki, Âdem'in bedeni, arzın unsurlarının (toprak, su, hava, ateş) tamamını toplayan bir özettir; ve o özet, esmâ-i ilâhiyyenin (Allah'ın isimlerinin) cemiyetinden ibaret olan ilâhî sureti ve rabbânî emaneti kabul ve taşımaya yatkın oldu. Bu hususu idrak etmeyen tabiatçılar (materyalistler), tefekkürün ancak insan beyninin azot ve karbon ve fosfor gibi birtakım maddelerin zerrelerinin özel bir düzenlenişinden (tevazzu'-ı hâss) kaynaklandığını beyan ederek manayı inkârları, hakiki varlığın, azot ve karbon gibi unsurlar perdesi altındaki özel bir belirlenimden (taayyün-i mahsûs) ibaret olan bu özel düzenlenişin ne demek olduğunu bilmemelerinden kaynaklanmaktadır. Bu sebeple Âdem'in bedeni arzın özeti ve canı mesabesinde olduğundan şerif beyitte "Canımı bağışla!" buyrulmuştur. “Hink”, beyaz ma'nâsınadır, husûsiyle siyahlığa mâil olan ata derler ki, “kır at” demek olur. “Rahş”, beyaz ve kızıl renk karışık olan ata derler; ve Îran pehlivanlarından Rüstem'in atı bu renkte olduğundan ona “Rahş” derler idi; ve mecâzen her ata da “rahş” derler (Rüşdî ve Burhân). Burada “hink-i rahş” “beyaz at” demek olur. Ya'ni, arz eczâsını vermemek için Hz. Cibrîl'e and verip dedi ki, beni: “Bırak ve canımı bağışla; git beyaz ve saf olan hayat atının dizginini benden çevir!” Ma'lûm olsun ki, cism-i Âdem, unsuriyyât-ı arzın mecmû'unu câmi' olan bir hulâsadır; ve o hulasa cem'iyyet-i esmâiy-yeden ibaret olan sûret-i ilâhiyyeyi ve emânet-i rabbâniyyeyi kabûl ve ham-le müstaidd oldu. Bu husûsu müdrik olmayan tabîiyyûn, tefekkürün ancak dimâğ-ı âdemînin azot ve karbon ve fosfor gibi birtakım mevâdd zerrelerinin tevazzu'-ı hâssından mütevellid olduğunu beyân ile ma'nâyı inkârları, vü-cûd-i hâkîkînin, azot ve karbon gibi unsuriyât perdesi altındaki taayyün-i mahsûstan ibaret olan bu tevazzu'-ı hâssın ne demek olduğunu bilmemele-rinden mütevelliddir. Binâenaleyh cism-i Âdem arzın hulâsası ve canı mesâ-besinde olduğundan beyt-i şerîfte “Canımı bağışla!” buyrulmuştur. 1562. "Allah için beni bırak, teklif ve hatar keşâkeşlerine götürme!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1562. "Allah için beni bırak, teklif ve tehlike çekişmelerine götürme!" "Keşâkeş", iç sıkıntısı, keder ve üzüntü demektir. Yani, "Ey Hz. Cibril, benden alacağın benim özüm ve hulâsam, 'Biz emaneti göklere, yere ve dağlara sunduk da onlar bunu yüklenmekten çekindiler, ondan korktular. Onu insan yüklendi.' (Ahzâb, 33/72) ayetinde belirtildiği gibi, teklif ve tehlike çekişmelerine beni götürme." Gerek hadis-i şerifte gerekse Mesnevî-i Şerif'te birtakım ince anlamlar, zahir dil ile açıklanmıştır. Avam (halk) zahir dil ile yetinir, havas (seçkinler) ise bu zahir dilin içinde gizli olan ince anlamları anlar. “Keşâkeş”, ıztırâb-ı derûn, keder ve gussa demektir. Ya'ni, "Ey Hz. Cibril, benden alacağın benim zübdem ve hulâsam إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَن يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ (Ahzâb,33/72) ya'ni “Biz emâneti göklere ve arza ve dağlara arz ettik, onu yüklenmekten ibâ ettiler ve ondan feye mütemessilen meşhûd olurlar. Gerek hadis-i şerîfte ve gerek Mesnevî-i Şerîfte birtakım maânî-i dakîka lisân-ı zâhir ile tefhîm buyrulmuştur. Avâm lisân-ı zâhir ile iktifâ eder ve havâs bu lisân-ı zâhirin zımnında mermûz olan maânî-i dakîkayı anlar. 1560. Müteakiben arz dilini açtı ve yalvardı; dedi ki: "Ferd olan Hallak'ın hakkı için!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1560. Ardından arz dilini açtı ve yalvardı; dedi ki: "Tek olan Yaratıcı'nın hakkı için!" 1561. "Beni terk et ve git ve canımı bağışla! Git beyaz atın dizginini benden çevir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1561. "Beni terk et ve git ve canımı bağışla! Git beyaz atın dizginini benden çevir!" "Hink", beyaz anlamına gelir, özellikle siyahlığa meyilli olan ata denir ki, "kır at" demek olur. "Rahş", beyaz ve kızıl renk karışık olan ata denir; ve İran pehlivanlarından Rüstem'in atı bu renkte olduğundan ona "Rahş" derlerdi; ve mecazen her ata da "rahş" derler (Rüşdî ve Burhân). Burada "hink-i rahş" "beyaz at" demek olur. Yani, arzın (dünyanın) parçalarını vermemek için Hz. Cibrîl'e (a.s.) yemin ettirip dedi ki, beni: "Bırak ve canımı bağışla; git beyaz ve saf olan hayat atının dizginini benden çevir!" Bilinmeli ki, Âdem'in bedeni, arzın unsurlarının (toprak, su, hava, ateş) tamamını toplayan bir özettir; ve o özet, esmâ-i ilâhiyyenin (Allah'ın isimlerinin) cemiyetinden ibaret olan ilâhî sureti ve rabbânî emaneti kabul ve taşımaya yatkın oldu. Bu hususu idrak etmeyen tabiatçılar (materyalistler), tefekkürün ancak insan beyninin azot ve karbon ve fosfor gibi birtakım maddelerin zerrelerinin özel bir düzenlenişinden (tevazzu'-ı hâss) kaynaklandığını beyan ederek manayı inkârları, hakiki varlığın, azot ve karbon gibi unsurlar perdesi altındaki özel bir belirlenimden (taayyün-i mahsûs) ibaret olan bu özel düzenlenişin ne demek olduğunu bilmemelerinden kaynaklanmaktadır. Bu sebeple Âdem'in bedeni arzın özeti ve canı mesabesinde olduğundan şerif beyitte "Canımı bağışla!" buyrulmuştur. “Hink”, beyaz ma'nâsınadır, husûsiyle siyahlığa mâil olan ata derler ki, “kır at” demek olur. “Rahş”, beyaz ve kızıl renk karışık olan ata derler; ve Îran pehlivanlarından Rüstem'in atı bu renkte olduğundan ona “Rahş” derler idi; ve mecâzen her ata da “rahş” derler (Rüşdî ve Burhân). Burada “hink-i rahş” “beyaz at” demek olur. Ya'ni, arz eczâsını vermemek için Hz. Cibrîl'e and verip dedi ki, beni: “Bırak ve canımı bağışla; git beyaz ve saf olan hayat atının dizginini benden çevir!” Ma'lûm olsun ki, cism-i Âdem, unsuriyyât-ı arzın mecmû'unu câmi' olan bir hulâsadır; ve o hulasa cem'iyyet-i esmâiy-yeden ibaret olan sûret-i ilâhiyyeyi ve emânet-i rabbâniyyeyi kabûl ve ham-le müstaidd oldu. Bu husûsu müdrik olmayan tabîiyyûn, tefekkürün ancak dimâğ-ı âdemînin azot ve karbon ve fosfor gibi birtakım mevâdd zerrelerinin tevazzu'-ı hâssından mütevellid olduğunu beyân ile ma'nâyı inkârları, vü-cûd-i hâkîkînin, azot ve karbon gibi unsuriyât perdesi altındaki taayyün-i mahsûstan ibaret olan bu tevazzu'-ı hâssın ne demek olduğunu bilmemele-rinden mütevelliddir. Binâenaleyh cism-i Âdem arzın hulâsası ve canı mesâ-besinde olduğundan beyt-i şerîfte “Canımı bağışla!” buyrulmuştur. 1562. "Allah için beni bırak, teklif ve hatar keşâkeşlerine götürme!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1562. "Allah için beni bırak, teklif ve tehlike çekişmelerine götürme!" "Keşâkeş", iç sıkıntısı, keder ve üzüntü demektir. Yani, "Ey Hz. Cibril, benden alacağın benim özüm ve hulâsam, "Biz emaneti göklere, yere ve dağlara sunduk da onlar bunu yüklenmekten çekindiler, ondan korktular. Onu insan yüklendi." (Ahzâb, 33/72) ayet-i kerimesi gereğince ilahi teklifi ve Rabbanî emaneti kabule yatkın olacağımdan, "Allah için beni bırak, beni Âdem bedenine koyup ilahi teklife ve bu ilahi teklifi yerine getirememe tehlikesinin sıkıntısına ve gamına götürme!" “Keşâkeş”, ıztırâb-ı derûn, keder ve gussa demektir. Ya'ni, "Ey Hz. Cibril, benden alacağın benim zübdem ve hulâsam إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَن يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنسَانُ (Ahzâb,33/72) ya'ni “Biz emâneti göklere ve arza ve dağlara arz ettik, onu yüklenmekten ibâ ettiler ve ondan korktular; onu insan yüklendi." âyet-i kerîmesi mûcibince teklif-i ilâhîyi ve emânet-i rabbânîyi kabûle müstaidd olacağından, "Allah için beni bırak, beni cism-i âdem şekline koyup teklîf-i ilâhî ve bu teklîf-i ilâhîyi icrâ edememek tehlikesi ıztırabı ve gamına götürme!" 1563. "O bir lutuf için ki, Hak seni ihtiyar etti; senin üzerine levh-i küll ilmini zahir kıldı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1563. "O bir lütuf için ki, Hak seni seçti; senin üzerine küllî ilim levhasını açıkça gösterdi." "Levh-i küll"den kastedilen, levh-i mahfûzdur. Bilinmeli ki, levhalar dörttür. 1- Mahv ve ispat üzerine olan geçmiş kazâdır ve o, ilk akıl levhasıdır. 2- Kader levhasıdır; yani küllî konuşan nefistir ki, onda birinci levhanın küllî hükümleri ayrıntılandırılır ve ortaya çıkışı, sebeplerine bağlanır ve ona "levh-i mahfûz" adı verilir. 3- Semavî cüz'î nefis levhasıdır ki, onda âlemde olan her bir şey şekli, biçimi ve miktarı ile nakşolur ve ona "dünya seması" derler ve o, âlem hayali mesabesindedir. Nasıl ki birinci levha onun ruhu ve ikinci levha kalbi mesabesindedir. 4- Heyûlâ levhasıdır ki, şehadet âlemindeki suretleri kabul edicidir." (Seyyid'in Ta'rîfât'ından tercüme). Bu dördüncü levha bilim dilinde "esîr" diye bilinir. Yani, arz Hz. Cibrîl'e yemin ettirip yine dedi ki: "Yüce Allah hazretlerinin sana olan o lütfu için bana dokunma! O lütuf da şudur ki, Yüce Allah seni diğer melekler arasından seçip levh-i mahfûzda bulunan ilâhî hükümlerine seni vâkıf kıldı." "Levh-i küll"den murâd, levh-i mahfûzdur. Ma'lûm olsun ki, "Elvâh dörttür. 1- Mahv ve isbât üzerine olan kazâ-i sâbıktır ve o akl-1 evvel levhidir. 2- Kader levhidir; ya'ni nefs-i nâtıka-i külliyyedir ki, onda birinci levhin külliyâtı tafsîl olunur ve zuhûru, sebeblerine ta'lîk olunur ve ona "levh-i mahfûz" tesmiye olunur. 3- Nefs-i cüz'iyye-i semâviyye levhidir ki, onda âlemde olan her bir şey şekli ve hey'eti ve mikdârı ile müntakış olur ve ona "semâ-i dünya" derler ve o hayâl-i âlem mesâbesindedir. Nitekim birinci levh onun rûhu ve ikinci levh kalbi mesâbesindedir. 4- Levh-i heyûlâdır ki, âlem-i şehadetteki sûretleri kabul edicidir." (Ta'rîfât-ı Seyyid'den tercüme). Bu dördüncü levha lisân-ı fende "esîr" diye bilinir. Ya'ni, arz Hz. Cibrîl'e and verip yine dedi ki: "Hak Teâlâ hazretlerinin sana olan o lutfu için bana dokunma! O lutuf dahi budur ki, Hak Teâlâ seni sâir melâike arasından seçip levh-i mahfûzda münderic olan ahkâm-ı ilâhiyyesine seni vakıf kıldı." 1564. "Hatta melâikeye muallim geldin, dâimâ Hak ile tekellüm edici oldun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1564. "Hatta meleklere öğretmen oldun, daima Hak ile konuşur oldun." Yani, "O ilâhî lütuf neticesi olarak, sen ilâhî kuvvetlerin tecelli yerleri olan meleklere öğretmen oldun ve daima Hak ile konuşur oldun." Bilinmeli ki, Hak'ın mutlak varlığı âlemin kayyımıdır ve Hz. Cibrîl ilk aklın tecelli yeridir. İnsan varlığındaki akıl kuvveti ruhtan emir alıp harfsiz ve sessiz konuştuğu gibi, ilk aklın tecelli yeri olan Cibrîl (a.s.) dahi, Hak'tan aldığı anlamları organlar mesabesinde olan suret âlemine indirir. Nitekim insan aklı ruhundan aldığı anlamı kendi sureti olan bedende ortaya koyar. Bu sebeple insan varlığındaki diğer kuvvetlerin öğretmeni, akıl kuvvetidir. Bu münasebetle Pîr efendimiz bu cildin 317 numaralı beytinin başındaki şerhte aklı Cibrîl'e benzetmişlerdi ve orada gerekli açıklamalar da geçmişti. korktular; onu insan yüklendi." ayet-i kerimesi gereğince ilâhî teklifi ve Rabbanî emaneti kabule yatkın olacağından, "Allah için beni bırak, beni insan bedeni şekline koyup ilâhî teklife ve bu ilâhî teklifi yerine getirememe tehlikesi ıstırabı ve gamına götürme!" Ya'ni, "O lutf-i ilâhî netîcesi olarak, sen kuvâ-yı ilâhiyyenin mezâhiri olan melâikeye muallim oldun ve dâimâ Hak ile tekellüm edici oldun." Ma'lûmdur ki, vücûd-i mutlak-ı Hak kayyûm-i âlemdir ve Hz. Cibrîl akl-ı evvelin mazharıdır. Vücûd-i beşerdeki kuvve-i akliyye rûhtan emir telakkî edip harfsiz ve savtsız konuştuğu gibi, akl-ı evvelin mazharı olan Cibrîl (a.s.) dahi, Hak'tan telakkî eylediği maânîyi a'zâ mesâbesinde olan âlem-i sûrete indirir. Nitekim akl-ı beşer rûhundan aldığı ma'nâyı kendi sûreti olan cisimde ızhâr eder. Binâenaleyh vücûd-i beşerdeki sâir kuvânın muallimi, kuvve-i akliyyesidir. Bu münasebetle cenâb-ı Pîr efendimiz bu cildin 317 numaralı beytinin başındaki sürh-ı şerîfte aklı Cibrîl'e teşbîh buyurmuşlar idi ve orada lâzım gelen îzâhât dahi geçti. korktular; onu insan yüklendi." âyet-i kerîmesi mûcibince teklif-i ilâhîyi ve emânet-i rabbânîyi kabûle müstaidd olacağından, "Allah için beni bırak, be-ni cism-i âdem şekline koyup teklîf-i ilâhî ve bu teklîf-i ilâhîyi icrâ edememek tehlikesi ıztırabı ve gamına götürme!" 1563. "O bir lutuf için ki, Hak seni ihtiyar etti; senin üzerine levh-i küll il-mini zahir kıldı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1563. "O bir lütuf için ki, Hak seni seçti; senin üzerine küllî levhin ilmini açıkça gösterdi." "Küllî levh"ten kastedilen, levh-i mahfûzdur. Bilinmeli ki, levhler dört çeşittir. 1- Mahv ve ispat üzerine olan geçmiş kazâdır ve o, akl-ı evvel levhidir. 2- Kader levhidir; yani küllî konuşan nefistir ki, onda birinci levhin küllî hükümleri ayrıntılandırılır ve ortaya çıkışı, sebeplerine bağlanır ve ona "levh-i mahfûz" adı verilir. 3- Semavî cüz'î nefis levhidir ki, onda âlemde olan her bir şey şekli, biçimi ve miktarı ile nakşolur ve ona "dünya seması" derler ve o, âlem hayali mesabesindedir. Nasıl ki birinci levh onun ruhu ve ikinci levh kalbi mesabesindedir. 4- Heyûlâ levhidir ki, şehadet âlemindeki suretleri kabul edicidir. (Seyyid'in Ta'rîfât'ından tercüme). Bu dördüncü levha, bilim dilinde "esir" diye bilinir. Yani, arz Hz. Cibrîl'e yemin ettirip yine dedi ki: "Yüce Allah hazretlerinin sana olan o lütfu için bana dokunma! O lütuf da şudur ki, Yüce Allah seni diğer melekler arasından seçip levh-i mahfûzda bulunan ilâhî hükümlerine seni vâkıf kıldı." "Levh-i küll"den murâd, levh-i mahfûzdur. Ma'lûm olsun ki, "Elvâh dört-tür. 1- Mahv ve isbât üzerine olan kazâ-i sâbıktır ve o akl-1 evvel levhidir. 2- Kader levhidir; ya'ni nefs-i nâtıka-i külliyyedir ki, onda birinci levhin külli-yâtı tafsîl olunur ve zuhûru, sebeblerine ta'lîk olunur ve ona "levh-i mahfûz" tesmiye olunur. 3- Nefs-i cüz'iyye-i semâviyye levhidir ki, onda âlemde olan her bir şey şekli ve hey'eti ve mikdârı ile müntakış olur ve ona "semâ-i dün-ya" derler ve o hayâl-i âlem mesâbesindedir. Nitekim birinci levh onun rûhu ve ikinci levh kalbi mesâbesindedir. 4- Levh-i heyûlâdır ki, âlem-i şehadette-ki sûretleri kabul edicidir." (Ta'rîfât-ı Seyyid'den tercüme). Bu dördüncü lev-ha lisân-ı fende "esîr" diye bilinir. Ya'ni, arz Hz. Cibrîl'e and verip yine dedi ki: "Hak Teâlâ hazretlerinin sana olan o lutfu için bana dokunma! O lutuf da-hi budur ki, Hak Teâlâ seni sâir melâike arasından seçip levh-i mahfûzda münderic olan ahkâm-ı ilâhiyyesine seni vakıf kıldı." 1564. "Hatta melâikeye muallim geldin, dâimâ Hak ile tekellüm edici oldun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1564. "Hatta meleklere öğretmen oldun, daima Hak ile konuşur oldun." Yani, "O ilâhî lütuf neticesi olarak, sen ilâhî kuvvetlerin tecellileri olan meleklere öğretmen oldun ve daima Hak ile konuşur oldun." Bilinmelidir ki, Hak'ın mutlak varlığı âlemin kayyımıdır (varlığını sürdürenidir) ve Hz. Cibrîl akl-ı evvelin (ilk aklın) tecellisidir. İnsan varlığındaki akıl kuvveti ruhtan emir alıp harfsiz ve sessiz konuştuğu gibi, akl-ı evvelin tecellisi olan Cibrîl (a.s.) dahi, Hak'tan aldığı anlamları uzuvlar mesabesinde olan sûret âlemine indirir. Nasıl ki insan aklı ruhundan aldığı anlamı kendi sûreti olan bedende ortaya çıkarır. Bu sebeple insan varlığındaki diğer kuvvetlerin öğretmeni, akıl kuvvetidir. Bu münasebetle cenâb-ı Pîr efendimiz bu cildin 317 numaralı beytinin başındaki kırmızı yazılı şerhte aklı Cibrîl'e benzetmişlerdi ve orada gerekli açıklamalar da geçmişti. Ya'ni, "O lutf-i ilâhî netîcesi olarak, sen kuvâ-yı ilâhiyyenin mezâhiri olan melâikeye muallim oldun ve dâimâ Hak ile tekellüm edici oldun." Ma'lûmdur ki, vücûd-i mutlak-ı Hak kayyûm-i âlemdir ve Hz. Cibrîl akl-ı evvelin maz-harıdır. Vücûd-i beşerdeki kuvve-i akliyye rûhtan emir telakkî edip harfsiz ve savtsız konuştuğu gibi, akl-ı evvelin mazharı olan Cibrîl (a.s.) dahi, Hak'tan telakkî eylediği maânîyi a'zâ mesâbesinde olan âlem-i sûrete indirir. Nitekim akl-ı beşer rûhundan aldığı ma'nâyı kendi sûreti olan cisimde ızhâr eder. Bi-nâenaleyh vücûd-i beşerdeki sâir kuvânın muallimi, kuvve-i akliyyesidir. Bu münasebetle cenâb-ı Pîr efendimiz bu cildin 317 numaralı beytinin başında-ki sürh-ı şerîfte aklı Cibrîl'e teşbîh buyurmuşlar idi ve orada lâzım gelen îzâ-hât dahi geçti. 1565. Öyle ki peygamberlerin elçisi olacaksın; sen vahye mensub olan canın hayatısın, bedenin değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1565. Öyle ki peygamberlerin elçisi olacaksın; sen vahye mensup olan canın hayatısın, bedenin değil! Yani, yer Hz. Cibrîl'e (a.s.) hitaben dedi: "Sen öyle bir öğretmensin ki, gelecekte benden ortaya çıkacak olan insanoğlu peygamberlerine Yüce Allah'ın elçisi olacaksın. Çünkü sen vahye mensup olan insan ruhunun hayatısın ve onlara ledün ilmini (Allah katından gelen gizli bilgi) getirirsin; insan ruhunun hayatı ise bu ilim iledir. Bedenin ve cismin hayatı unsurların zerrelerindendir ve bu hayatı getiren sen değilsin!" Ya'ni, arz Hz. Cibrîl'e hitâben dedi: "Sen öyle muallimsin ki, âtîde benden zuhûr edecek olan benî-âdem peygamberlerine Hak Teâlâ hazretlerinin elçisi olacaksın. Zîrâ sen vahye mensûb olan rûh-i insânînin hayâtısın ve onlara ilm-i ledün getirirsin; ve rûh-i insânînin hayâtı ise bu ilim iledir. Bedenin ve cismin hayatı zerrât-ı unsuriyyedendir ve bu hayâtı getiren sen değilsin!" 1566. İsrafil üzerine fazilet sana ondan dolayı oldu ki, o cismin hayatıdır, sen canın hayatısın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1566. İsrafil üzerine fazilet sana ondan dolayı oldu ki, o cismin hayatıdır, sen canın hayatısın. Yani, "Ey Cebrail (a.s.), sen İsrafil (a.s.) üzerine ondan dolayı üstün oldun ki, İsrafil cismin hayatıdır, sen ise canın hayatısın. Bilinmeli ki İsrafil (a.s.), her bir suretin kendi türüne özgü olan hayatını "sûru ile" üfler. Ve fikrin, kazâ (Allah'ın küllî hükmü) öncülleriyle kesin bir sonuca ulaşması da insanda İsrafil'in tesirlerinden bir şekilde meydana gelir. Şimdi, hayata üflemekle görevli o kadar melek (kuvvet) vardır ki hesaba ve sayıya sığmaz ve hepsi Hz. İsrafil'in idaresi altındadır. Ya'ni, "Ey Cebrâîl (a.s.), sen İsrafil (a.s.) üzerine ondan dolayı efdal oldun ki, cenâb-ı İsrafil cismin hayâtıdır, sen ise canın hayâtısın. Ma'lûmdur ki İs-râfîl (a.s.), her bir sûretin kendi nev'ine has olan hayâtı "sûru ile" nefh eder. Ve fikrin mukaddemât-ı kazâ ile intâc-ı yakîn etmesi dahi beşerde cenâb-ı İs-râfil'in te'sîrâtından bir vech ile vâki' olur. İmdi nefh-ı hayâta me'mûr o ka-dar melâike (kuvvet) vardır ki hesab ve adede sığmaz ve cümlesi Hz. İsrâ-fil'in idaresi tahtındadır. 1567. Onun sûrunun sesi cisimlerin neş'eti olur, senin nefhin yekta olan kalbin neşvidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1567. Onun sûrunun sesi cisimlerin ortaya çıkışı olur, senin üflemen tek olan kalbin gelişmesidir. Hz. İsrafil'in sûrunun sesi cisimlerin ortaya çıkışı ve görünmesi olur. Ey Hz. Cibril, senin üflemen ve nefesin ise, âlemde tek ve eşsiz olan insân-ı kâmil kalbinin gelişmesi ve büyümesi olur. "Hz. İsrafil'in sûrunun sesi cisimlerin neş'eti ve zuhûru olur. Ey Hz. Cib-rîl, senin nefhin ve üfürmen ise, âlemde ferd ve yektâ olan insân-ı kâmil kal-binin neşv ü nemâsı olur." 1568. Senin canının canı kalbin hayatı olur. Binaenaleyh senin atân, onun atasından fazıl olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1568. Senin canının canı kalbin hayatı olur. Bu sebeple senin atan, onun atasından üstün olur. "Tenin canı"ndan kasıt, hayvani ruhtur; ve "bu canın canı"ndan kasıt, insani ruhtur. Yani, "Ey Hz. Cebrail, hayvani ruhun canı olan insani ruh kalbin hayatı olur ve senin ledün ilmini (Allah katından gelen gizli ilim) ilham etmen insani ruh aracılığıyla olduğu için, elbette bu ruh bu ledün ilmi ile kalbin hayatı olur. İsrafil "Tenin canı"ndan murâd, rûh-i hayvânîdir; ve "bu cânın cânı"ndan mu-râd, rûh-i insânîdir. Ya'ni, "Ey Hz. Cebrâîl, rûh-i hayvânînin canı olan rûh-i insânî kalbin hayâtı olur ve senin ilm-i ledün ilkâ etmen rûh-i insânî vâsıta-sıyla olduğu için, elbette bu rûh bu ilm-i ledün ile kalbin hayatı olur. İsrafil 1565. "Öyle ki peygamberlerin elçisi olacaksın; sen vahye mensub olan canın hayatısın, bedenin değil!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1565. "Öyle ki peygamberlerin elçisi olacaksın; sen vahye mensup olan canın hayatısın, bedenin değil!" Yani, yer Hz. Cibrîl'e hitaben dedi: "Sen öyle bir öğretmensin ki, gelecekte benden ortaya çıkacak olan insanoğlu peygamberlerine Yüce Allah hazretlerinin elçisi olacaksın. Çünkü sen vahye ait olan insan ruhunun hayatısın ve onlara ledün ilmini (Allah katından gelen gizli bilgi) getirirsin; insan ruhunun hayatı ise bu ilim iledir. Bedenin ve cismin hayatı unsurların zerrelerindendir ve bu hayatı getiren sen değilsin!" Ya'ni, arz Hz. Cibrîl'e hitâben dedi: "Sen öyle muallimsin ki, âtîde benden zuhûr edecek olan benî-âdem peygamberlerine Hak Teâlâ hazretlerinin elçisi olacaksın. Zîrâ sen vahye mensûb olan rûh-i insânînin hayâtısın ve onlara ilm-i ledün getirirsin; ve rûh-i insânînin hayâtı ise bu ilim iledir. Bedenin ve cismin hayatı zerrât-ı unsuriyyedendir ve bu hayâtı getiren sen değilsin!" 1566. "İsrafil üzerine fazilet sana ondan dolayı oldu ki, o cismin hayatıdır, sen canın hayatısın."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1566. "İsrafil üzerine fazilet sana ondan dolayı oldu ki, o cismin hayatıdır, sen canın hayatısın." Yani, "Ey Cebrail (a.s.), sen İsrafil (a.s.) üzerine ondan dolayı daha üstün oldun ki, İsrafil (a.s.) cismin hayatıdır, sen ise canın hayatısın. Bilinmeli ki İsrafil (a.s.), her bir suretin kendi türüne özgü olan hayatını "sûr ile" üfler. Ve fikrin, kazâya ait öncüllerle kesin bir sonuca ulaşması da insanda İsrafil'in (a.s.) tesirlerinden bir şekilde meydana gelir. Şimdi, hayata üflemekle görevli o kadar melek (kuvvet) vardır ki hesaba ve sayıya sığmaz ve hepsi Hz. İsrafil'in idaresi altındadır. Ya'ni, "Ey Cebrâîl (a.s.), sen İsrafil (a.s.) üzerine ondan dolayı efdal oldun ki, cenâb-ı İsrafil cismin hayâtıdır, sen ise canın hayâtısın. Ma'lûmdur ki İsrafil (a.s.), her bir sûretin kendi nev'ine has olan hayâtı "sûru ile" nefh eder. Ve fikrin mukaddemât-ı kazâ ile intâc-ı yakîn etmesi dahi beşerde cenâb-ı İsrafil'in te'sîrâtından bir vech ile vâki' olur. İmdi nefh-ı hayâta me'mûr o kadar melâike (kuvvet) vardır ki hesab ve adede sığmaz ve cümlesi Hz. İsrâfil'in idaresi tahtındadır. 1567. "Onun sûrunun sesi cisimlerin neş'eti olur, senin nefhin yekta olan kalbin neşvidir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1567. "Onun sûrunun sesi cisimlerin neş'eti olur, senin nefhin yekta olan kalbin neşvidir." Hz. İsrafil'in sûrunun sesi, cisimlerin oluşması ve ortaya çıkması olur. Ey Hz. Cibrîl, senin üfürmen ise, âlemde tek ve eşsiz olan insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) kalbinin gelişmesi ve büyümesi olur. "Hz. İsrafil'in sûrunun sesi cisimlerin neş'eti ve zuhûru olur. Ey Hz. Cibrîl, senin nefhin ve üfürmen ise, âlemde ferd ve yektâ olan insân-ı kâmil kalbinin neşv ü nemâsı olur." 1568. "Senin canının canı kalbin hayatı olur. Binaenaleyh senin atân, onun atasından fazıl olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1568. "Senin canının canı kalbin hayatı olur. Bu sebeple senin bağışın, onun bağışından üstün olur." "Tenin canı"ndan kasıt, hayvanî ruhtur; ve "bu canın canı"ndan kasıt, insanî ruhtur. Yani, "Ey Hz. Cebrail, hayvanî ruhun canı olan insanî ruh kalbin hayatı olur ve senin ledün ilmini (Allah katından gelen gizli ilim) ilka etmen (vermen) insanî ruh vasıtasıyla olduğu için, elbette bu ruh bu ledün ilmi ile kalbin hayatı olur. İsrafil (a.s.) ise, tenin hayatı olan hayvanî ruhu bahşeder (verir). Bu sebeple senin bağışın elbette onun bağışından üstün ve daha fazla olur." Bilinmeli ki, Cebrail (a.s.) ilahi gayb hazinelerinde bulunan gizli anlamları suret âlemine ulaştırır ve yayar. Bu sebeple her ferdin kalbine gayb âleminden derecelerine göre inen anlamı, konuşma kuvveti vasıtasıyla harf ve ses ile ve bâtından haber verip meydana çıkarması, Cebrail'in (a.s.) vecihlerinden (yönlerinden) bir vechin tesiri ile gerçekleşir. "Tenin canı"ndan murâd, rûh-i hayvânîdir; ve "bu cânın cânı"ndan murâd, rûh-i insânîdir. Ya'ni, "Ey Hz. Cebrâîl, rûh-i hayvânînin canı olan rûh-i insânî kalbin hayâtı olur ve senin ilm-i ledün ilkâ etmen rûh-i insânî vâsıtasıyla olduğu için, elbette bu rûh bu ilm-i ledün ile kalbin hayatı olur. İsrafil (a.s.) ise, tenin hayatı olan rûh-i hayvânîyi bahş eder. Binâenaleyh senin atân elbet onun atâsından fâzıl ve daha ziyâde olur." Ma'lûm olsun ki, Cebrâîl (a.s.) hazain-i gayb-ı ilâhîde olan maânî-yi hafiyyeyi âlem-i sûrete îsâl ve ifaza eder. Binâenaleyh her ferdin kalbine âlem-i gaybdan derecelerine göre nâzil olan ma'nâyı kuvve-i nâtıka vâsıtasıyla harf ve savt ile ve bâtından haber verip meydana çıkarması vücûh-i Cibrîl'den bir vechin te'sîri ile vâki' olur. 1569. Mikâîl tenin rızkını da verir, senin sa'yin rûşen kalbin rızkını verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1569. Mikâîl bedenin rızkını da verir, senin çaban aydınlık kalbin rızkını verir. Yani, "Mikâîl (a.s.)'ın diğer bir görevi de, bedenin rızkını vermektir. Bu sebeple onun çabası ve hizmeti şekle ve cisimlere yöneliktir; ve senin çaban ve hizmetin ise, aydınlık bir kalbin zevki olan ilm-i ledünnü (Allah tarafından doğrudan verilen ilim) verir. Bu sebeple senin çaban ruhlara yöneliktir." Ya'ni, “Mîkâîl (a.s.)ın diğer bir vazîfesi dahi, cismin rızkını vermektir. Binâenaleyh onun sa'yi ve hizmeti sûrete ve ecsâma olur; ve senin sa'y ve hizmetin ise, rûşen bir kalbin zevki olan ilm-i ledünnü verir. Binâenaleyh senin sa'yin ervâha olur." 1570. O keyl vergisi ile eteğini doldurmuştur, senin rızkının vergisi keyle sığmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1570. O, ölçüyle verilen vergi ile eteğini doldurmuştur, senin rızkının vergisi ölçüye sığmaz. "Keyl", tahılı kile ile ölçmek ve "kile" anlamındadır. Yani, "Hz. İsrafil'in vergisi kile ile ve ölçü iledir. O, eteğini böyle bir vergi ve bağış ile doldurmuştur. Senin vergin manevî rızık olduğundan, o vergi ve bağış cisimlere ve maddiyatlara sığmaz." “Keyl”, hubûbâtı kile ile ölçmek ve “kile” ma'nâsınadır. Ya'ni, “Hz. İsrâfil'in vergisi kile ile ve ölçü iledir. O eteğini böyle bir vergi ve atâ ile doldurmuştur. Senin vergin rızk-ı ma'nevî olduğundan, o vergi ve atâ ecsâm ve maddiyâta sığmaz." 1571. Sen rahmetin gazabı geçmesi gibi, kahırlı, helâkli olan Azrail'den dahi iyisin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1571. Sen rahmetin gazabı geçmesi gibi, kahırlı, helâk edici olan Azrail'den bile daha iyisin! "Atab", helâk anlamındadır. Bazı nüshalarda "atab" (عطب) yerine "ateb" (عتب) geçmiştir; öfkelenmek ve azarlamak demektir. Yani "Azrail (a.s.)'dan Hakk'ın kahrı ve yaratılmışlara helâki erişir; ve Hz. Cebrail'den ise Hakk'ın rahmeti erişir. سبقت رحمت على غضبى Yani Benim rahmetim gazabımı geçmiştir" hadis-i kudsisi gereğince Hz. Cibril'in rütbesi, Hz. Azrail'in rütbesinden daha üstündür. Bilinmeli ki, Azrail (a.s.), anlamdan ibaret olan ruhu, suretten ibaret olan bedenlerden ayırır; ve görünen âlemde mevcut olan her bir yoğun suret, bir anlamın ortaya çıkması içindir. O anlam o suretin ruhudur. Bu sebeple zerreye varıncaya kadar, görünen âlemde meydana gelen bozulma, tasarruf (a.s.) ise, bedenin hayatı olan hayvanî ruhu bahşeder. Bu sebeple senin bağışın elbette onun bağışından daha üstün ve daha fazla olur." Bilinmeli ki, Cebrail (a.s.) ilahi gayb hazinelerinde olan gizli anlamları suret âlemine ulaştırır ve yayar. Bu sebeple her ferdin kalbine gayb âleminden derecelerine göre inen anlamı konuşma kuvveti vasıtasıyla harf ve ses ile ve bâtından haber verip meydana çıkarması Cibril'in vecihlerinden bir vechin tesiri ile meydana gelir. “Atab”, helâk ma'nâsınadır. Ba'zı nüshalarda "atab" (عطب) yerine "ateb" (عتب) vâki' olmuştur; öfkelenmek ve itâb etmek demektir. Ya'ni "Azrâîl (a.s.) dan Hakk'ın kahrı ve mahlūkāta helâki erişir; ve Hz. Cebrâîl'den ise Hakk'ın rahmėti erişir. سبقت رحمت على غضبى Ya'ni Benim rahmetim gazabımı geçmiştir" hadîs-i kudsîsi mûcibince Hz. Cibrîl'in rütbesi, Hz. Azrâîl'in rütbesinden efdaldir." Ma'lûm olsun ki, Azrâîl (a.s.), ma'nâdan ibaret olan rûhu, sûretten ibaret olan ebdândan tefrîk eder; ve âlem-i zâhirde mevcûd olan her bir sûret-i kesîfe, bir ma'nânın ızhârı içindir. O ma'nâ o sûretin rûhudur. Binâenaleyh zerreye varıncaya kadar, âlem-i zâhirde vâki' olan tefessüd, tasar- (a.s.) ise, tenin hayâtı olan rûh-i hayvânîyi bahş eder. Binâenaleyh senin atân elbet onun atâsından fâzıl ve daha ziyâde olur." Ma'lûm olsun ki, Cebrâîl (a.s.) hazain-i gayb-ı ilâhîde olan maânî-yi hafiyyeyi âlem-i sûrete îsâl ve ifaza eder. Binâenaleyh her ferdin kalbine âlem-i gaybdan derecelerine göre nâzil olan ma'nâyı kuvve-i nâtıka vâsıtasıyla harf ve savt ile ve bâtından haber verip meydana çıkarması vücûh-i Cibrîl'den bir vechin te'sîri ile vâki' olur. 1569. Mikâîl tenin rızkını da verir, senin sa'yin rûşen kalbin rızkını verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1569. Mikâîl bedenin rızkını da verir, senin çaban aydınlık kalbin rızkını verir. Yani, "Mikâîl (a.s.)'ın diğer bir görevi de, bedenin rızkını vermektir. Bu sebeple onun çabası ve hizmeti şekle ve cisimlere yöneliktir; ve senin çaban ve hizmetin ise, aydınlık bir kalbin zevki olan ilm-i ledünnü (Allah tarafından doğrudan verilen ilim) verir. Bu sebeple senin çaban ruhlara yöneliktir." Ya'ni, “Mîkâîl (a.s.)ın diğer bir vazîfesi dahi, cismin rızkını vermektir. Binâenaleyh onun sa'yi ve hizmeti sûrete ve ecsâma olur; ve senin sa'y ve hizmetin ise, rûşen bir kalbin zevki olan ilm-i ledünnü verir. Binâenaleyh senin sa'yin ervâha olur." 1570. O keyl vergisi ile eteğini doldurmuştur, senin rızkının vergisi keyle [1570] sığmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1570. O keyl vergisi ile eteğini doldurmuştur, senin rızkının vergisi keyle [1570] sığmaz. "Keyl", tahılları kile ile ölçmek ve "kile" anlamındadır. Yani, “Hz. İsrafil'in vergisi kile ile ve ölçü iledir. O eteğini böyle bir vergi ve ihsan ile doldurmuştur. Senin vergin manevî rızık olduğundan, o vergi ve ihsan cisimlere ve maddiyata sığmaz." "Keyl", hubûbâtı kile ile ölçmek ve "kile" ma'nâsınadır. Ya'ni, “Hz. İsrâfil'in vergisi kile ile ve ölçü iledir. O eteğini böyle bir vergi ve atâ ile doldurmuştur. Senin vergin rızk-ı ma'nevî olduğundan, o vergi ve atâ ecsâm ve maddiyâta sığmaz." 1571. Sen rahmetin gazabı geçmesi gibi, kahırlı, helâkli olan Azrâîl'den dahi iyisin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1571. Sen, rahmetin gazabı geçmesi gibi, kahredici ve helak edici olan Azrâîl'den bile daha iyisin! "Atab", helak anlamına gelir. Bazı nüshalarda "atab" (عطب) yerine "ateb" (عتب) geçmiştir; öfkelenmek ve azarlamak demektir. Yani "Azrâîl (a.s.)'dan Hakk'ın kahrı ve yaratılmışlara helak erişir; ve Hz. Cebrâîl'den ise Hakk'ın rahmeti erişir. "Rahmetim gazabımı geçmiştir" hadîs-i kudsîsi gereğince Hz. Cibrîl'in rütbesi, Hz. Azrâîl'in rütbesinden daha üstündür." Bilinmeli ki, Azrâîl (a.s.), anlamdan ibaret olan ruhu, suretten ibaret olan bedenlerden ayırır; ve görünen âlemde mevcut olan her bir yoğun suret, bir anlamın ortaya çıkması içindir. O anlam o suretin ruhudur. Bu sebeple zerreye varıncaya kadar, görünen âlemde meydana gelen bozulma, Azrâîl'in tasarrufu ile gerçekleşir. Şimdi Azrâîl (a.s.) de bu özelliği ile âlemleri kuşatmıştır ve onun emri altında da sonsuz melekler mevcuttur. Bir kimse mevcut suretlerden birini bozduğu zaman onda Hz. Azrâîl'in tesir yüzlerinden bir yüz meydana gelir. "Atab", helâk ma'nâsınadır. Ba'zı nüshalarda "atab" (عطب) yerine "ateb" (عتب) vâki' olmuştur; öfkelenmek ve itâb etmek demektir. Ya'ni "Azrâîl (a.s.)dan Hakk'ın kahrı ve mahlūkāta helâki erişir; ve Hz. Cebrâîl'den ise Hakk'ın rahmeti erişir. سبقت رحمت على غضبى Ya'ni “Benim rahmetim gazabımı geçmiştir” hadîs-i kudsîsi mûcibince Hz. Cibrîl'in rütbesi, Hz. Azrâîl'in rütbesinden efdaldir." Ma'lûm olsun ki, Azrâîl (a.s.), ma'nâdan ibaret olan rûhu, sûretten ibaret olan ebdândan tefrîk eder; ve âlem-i zâhirde mevcûd olan her bir sûret-i kesîfe, bir ma'nânın ızhârı içindir. O ma'nâ o sûretin rûhudur. Binâenaleyh zerreye varıncaya kadar, âlem-i zâhirde vâki' olan tefessüd, tasar- ruf-i Azrâîl ile husûle gelir. İmdi Azrâîl (a.s.) dahi bu hâssıyeti ile avâlimi muhîttir ve onun taht-ı emrinde dahi bî-nihâye melâike mevcûddur. Bir kimse suver-i mevcûdeden birini ifsâd ettiği vakit onda Hz. Azrâîl'in vücûh-i te'sîrâtından bir vechi vâki' olur. 1572. "Arşın hâmili bu dörttürler ve sen şahsın, intibah cihetinden bu her dörde mensubun daha iyisisin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1572. "Arşın taşıyıcısı bu dört melektir ve sen şahıs olarak, uyanıklık yönünden bu dördün daha iyisisin!" Yani, "Rahman'ın Arş'ını yüklenmiş olan bu dört melektir; ve sen ey Cibril (a.s.), o dört büyük melek arasında şahıs olarak! Uyanıklık ve basiret yönünden bu dördün en üstünüsün!" Bilinmeli ki, "arş" kelimesinin birkaç lügat anlamı vardır: "Taht", "evin çatısı" ve "izzet ve makam" ve "dayanak" ve "bir işin doğruluğu" ve "bir şeyin sağlam tarafı" ve "yükseklik" ve "mülk" anlamlarına gelir. Tefsir ve hadis âlimleri, Kur'an'ın anlamlarından ve hadislerden arş hakkında iki anlama yönelmişlerdir. Bir görüşe göre arş, âlemi kuşatmıştır ve onun hakikatini ancak Yüce Allah bilir; ve bu anlam "evin çatısı" anlamına denk gelir. Ve diğer görüşe göre "arş", mutlak varlığın bütün mertebeleriyle birlikte şehadet âleminin (görünen âlemin) bütünsel yapısıdır; ve bu anlam da "taht" lügat anlamına denk gelir. Ve الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى (Tâhâ, 20/5) yani "Rahman arş üzerine istiva etti" remzinin anlamını sezdirir. Çünkü bunda birlik anlamı vardır. Şeyh-i Ekber Muhyiddin İbn Arabî (sırrı mukaddes olsun) hazretleri, et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye fi Islah-ı Memleketi'l-İnsaniyye isimli şerefli kitabının mukaddimesinde bu arş hakkında açıklamalar vermişlerdir. Ya'ni, "Arş-ı Rahmân'ı yüklenmiş olan bu dört melâikedir; ve sen ey Hz. Cibrîl, o dört büyük melâike arasında şahsın! İntibâh ve basîret cihetinden bu dördün efdalisin!" Ma'lum olsun ki, "arş" kelimesinin birkaç lügavî ma'nâları vardır: "Taht", "hânenin damı" ve "izz ü câh" ve "kıvâm" ve "bir işin sıhhati" ve "bir şeyin kavî tarafı" ve "yükseklik" ve "mülk" ma'nâlarına gelir. Ehl-i tefsîr ve hadîs, maânî-i Kur'ân'dan ve ahâdisten arş hakkında iki ma'nâya zâhib olmuşlardır. Bir kavle göre arş, âlemi ihâta etmiştir ve onun hakîkatini ancak Allah Teâlâ bilir; ve bu ma'nâ "sakf-i hâne" ma'nâsına tevâfuk eder. Ve diğer kavle göre "arş”, vücûd-i mutlakın bilcümle merâtibi ile berâber âlem-i şehadetin hey'et-i mecmûasıdır; ve bu ma'nâ dahi "taht" ma'nâ-yı lügavîsine tevafuk eder. Ve الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى (Tâhâ, 20/5) Ya'ni "Rahman arş üzerine müstevî oldu" remzinin ma'nâsını sezdirir. Zîrâ bunda ma'nâ-yı ittihad vardır. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (kuddise sırruhû) hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye fi Islah-ı Memleketi'l-İnsaniyye ismindeki kitâb-ı şerîfin mukaddimesinde bu arş hakkında îzâhât i'tâ buyurmuşlardır. 1573. "Onun hâmilini mahşer günü sekiz görürsün; o zaman sekizin efdali de sen olursun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1573. "Onun taşıyıcısını mahşer günü sekiz görürsün; o zaman sekizin en faziletlisi de sen olursun." Bu şerefli beyitte, Hakka suresinde geçen "وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ" (Hakka, 69/17) yani "Melekler semanın etrafında ilahi emri beklerken, sema yarıldığında, meleklerin üzerinde olan Rabbinin arşını o gün sekiz melek taşır." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Tefsir âlimleri, Rahman'ın arşını taşıyanların dünyada dört, kıyamet gününde ise sekiz melek olduğunu belirtmişlerdir. Cenab-ı Pîr efendimiz de bu anlamı beyan buyurmuşlardır. Şeyh-i Ekber (kuddise sirruhû) hazretleri, Fütûhât'ında (İbn Arabî'nin "Fütûhât-ı Mekkiyye" adlı eseri) ruhların Azrail (a.s.) ile meydana geldiğini belirtir. Şimdi, Azrail (a.s.) de bu özelliği ile âlemleri kuşatmıştır ve onun emri altında da sonsuz sayıda melek mevcuttur. Bir kimse mevcut suretlerden birini bozduğu zaman, onda Hz. Azrail'in tesirlerinden bir yönü ortaya çıkar. Bu beyt-i şerîfte el-Hakka sûresinde vâki' وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ (Hakka, 69/17) ya'ni “Ve melekler semânın etrâfında emr-i ilâhiye muntazır iken semâ münşakk oldukta, meleklerin fevkınde olan Rabbinin arşını o günde sekiz melâike yüklenir." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ehl-i tefsîr arş-ı rahmânî hâmillerinin dünyâda dört ve yevm-i kıyâmette sekiz melek olduğunu beyân etmişlerdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz dahi bu ma'nâyı beyân buyurmuşlardır. Şeyh-i Ekber (kuddise sirruhû) hazretleri Fütûhât-ı ruf-i Azrâîl ile husûle gelir. İmdi Azrâîl (a.s.) dahi bu hâssıyeti ile avâlimi muhîttir ve onun taht-ı emrinde dahi bî-nihâye melâike mevcûddur. Bir kimse suver-i mevcûdeden birini ifsâd ettiği vakit onda Hz. Azrâîl'in vücûh-i te'sîrâtından bir vechi vâki' olur. 1572. "Arşın hâmili bu dörttürler ve sen şahsın, intibah cihetinden bu her dörde mensubun daha iyisisin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1572. "Arşın taşıyıcısı bu dördüdür ve sen şahıs olarak, idrak yönünden bu dördün daha iyisisin!" Yani, "Rahman'ın Arş'ını yüklenmiş olan bu dört melekedir; ve sen ey Cebrail (a.s.), o dört büyük melek arasında bir şahıssın! İdrak ve basiret yönünden bu dördün en üstünüsün!" Bilinmeli ki, "arş" kelimesinin birkaç lügat anlamı vardır: "Taht", "evin çatısı" ve "izzet ve makam" ve "dayanak" ve "bir işin doğruluğu" ve "bir şeyin sağlam tarafı" ve "yükseklik" ve "mülk" anlamlarına gelir. Tefsir ve hadis âlimleri, Kur'an'ın anlamlarından ve hadislerden arş hakkında iki anlama yönelmişlerdir. Bir görüşe göre arş, âlemi kuşatmıştır ve onun hakikatini ancak Yüce Allah bilir; ve bu anlam "evin çatısı" anlamına denk gelir. Ve diğer görüşe göre "arş", mutlak varlığın bütün mertebeleriyle birlikte şehadet âleminin (görünen âlem) bütünsel yapısıdır; ve bu anlam da "taht" lügat anlamına denk gelir. Ve الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى (Tâhâ, 20/5) Yani "Rahman arş üzerine istiva etti" remzinin (işaretinin) anlamını sezdirir. Çünkü bunda birlik anlamı vardır. Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (kuddise sırruhû) hazretleri, et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye fî Islâh-ı Memleketi'l-İnsâniyye isimli şerefli kitabının mukaddimesinde bu arş hakkında açıklamalar vermişlerdir. Ya'ni, "Arş-ı Rahmân'ı yüklenmiş olan bu dört melâikedir; ve sen ey Hz. Cibrîl, o dört büyük melâike arasında şahsın! İntibâh ve basîret cihetinden bu dördün efdalisin!" Ma'lum olsun ki, "arş" kelimesinin birkaç lügavî ma'nâları vardır: "Taht", "hânenin damı" ve "izz ü câh" ve "kıvâm" ve "bir işin sıhhati" ve "bir şeyin kavî tarafı" ve "yükseklik" ve "mülk" ma'nâlarına gelir. Ehl-i tefsîr ve hadîs, maânî-i Kur'ân'dan ve ahâdisten arş hakkında iki ma'nâya zâhib olmuşlardır. Bir kavle göre arş, âlemi ihâta etmiştir ve onun hakîkatini ancak Allah Teâlâ bilir; ve bu ma'nâ "sakf-i hâne" ma'nâsına tevâfuk eder. Ve diğer kavle göre "arş”, vücûd-i mutlakın bilcümle merâtibi ile berâber âlem-i şehadetin hey'et-i mecmûasıdır; ve bu ma'nâ dahi "taht" ma'nâ-yı lügavîsine tevafuk eder. Ve الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى (Tâhâ, 20/5) Ya'ni "Rahman arş üzerine müstevî oldu" remzinin ma'nâsını sezdirir. Zîrâ bunda ma'nâ-yı ittihad vardır. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber Muhyiddin Arabî (kuddise sırruhû) hazretleri et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye fî Islâh-ı Memleketi'l-İnsâniyye ismindeki kitâb-ı şerîfin mukaddimesinde bu arş hakkında îzâhât i'tâ buyurmuşlardır. 1573. “Onun hâmilini mahşer günü sekiz görürsün; o zaman sekizin efdali de sen olursun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1573. "Onun taşıyıcısını mahşer günü sekiz görürsün; o zaman sekizin en faziletlisi de sen olursun." Bu şerefli beyitte, Hakka suresinde geçen وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ (Hakka, 69/17) yani "Melekler semanın etrafında ilahi emri beklerken sema yarıldığında, meleklerin üstünde olan Rabbinin arşını o gün sekiz melek yüklenir." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Tefsir âlimleri, Rahman'ın arşını taşıyanların dünyada dört, kıyamet gününde ise sekiz melek olduğunu belirtmişlerdir. Cenab-ı Pir efendimiz de bu anlamı açıklamışlardır. Şeyh-i Ekber (kuddise sirruhû) hazretleri, Fütûhât-ı Mekkiyye adlı eserlerinin on dördüncü bölümünde bu anlamı açıklayarak birçok sır ve hakikati bolca sunmuşlardır. Bunların burada zikri uzun olur. Bu beyt-i şerîfte el-Hakka sûresinde vâki' وَالْمَلَكُ عَلَى أَرْجَائِهَا وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمَانِيَةٌ (Hakka, 69/17) ya'ni “Ve melekler semânın etrafında emr-i ilâhiye muntazır iken semâ münşakk oldukta, meleklerin fevkinde olan Rabbinin arşını o günde sekiz melâike yüklenir." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Ehl-i tefsîr arş-ı rahmânî hâmillerinin dünyâda dört ve yevm-i kıyâmette sekiz melek olduğunu beyân etmişlerdir. Cenâb-ı Pîr efendimiz dahi bu ma'nâyı beyân buyurmuşlardır. Şeyh-i Ekber (kuddise sirruhû) hazretleri Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinin on dördüncü bâbında bu ma'nâyı tavzîhan birçok esrâr ve hakāyık ibzâl buyurmuşlardır. Burada zikri uzun olur. 1574. Böylece saydı ve ağladı. O koku götürdü ki, bundan maksad nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1574. Böylece saydı ve ağladı. O koku götürdü ki, bundan maksat nedir? Yani, yer Cebrail (a.s.)'ın faziletlerini böyle saydı ve ağladı; çünkü yer kendinden niçin toprak alındığını ve bundan maksadın ne olduğunu anlamış idi. Ya'ni, arz Cebrâîl (a.s.)ın fezâilini böyle saydı ve ağladı; zîrâ arz kendinden niçin toprak alındığını ve bundan maksûd ne olduğunu anlamış idi. 1575. Cebrâîl şerm ve hayâ ma`deni idi; bu andlar onun üzerine yolu bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1575. Cebrail utanç ve haya kaynağı idi; bu yeminler onun üzerine yolu kapattı. Yani, Cebrail (a.s.) küllî aklın (evrensel akıl) tecellisi olduğundan, hayatın kaynağı idi. Çünkü akıl utanmayı gerektirir. Nasıl ki insanların hayâsızları, aklın kemalinden (olgunluğundan) nasipsizdirler. Onun için (Sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz "Eğer utanmaz isen, istediğini yap!" buyurmuşlardır. Hz. Cibril'in bu hayâsından dolayı arzın verdiği bu yeminler onun hizmetinin yolunu kapattı. Ya'ni, Cebrâîl (a.s.) akl-ı küllün mazharı olduğundan, hayat menba'ı idi. Zîrâ akıl utanmayı iktizâ eder. Nitekim efrâd-ı beşerin hayâsızları kemâl-i akıldan bî-nasîbdirler. Onun için (Sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz فان لم تستحى فاصنع ما شئت ya'ni "Eğer utanmaz isen, istediğini yap!" buyurmuşlardır. Hz. Cibrîl'in bu hayâsından dolayı arzın verdiği bu andlar onun hizmetinin yolunu bağladı. 1576. O kadar çok yalvardı ve and verdi ki, geri döndü ve dedi ki: "Ey kulların Rabbi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1576. O kadar çok yalvardı ve yemin etti ki, geri döndü ve dedi ki: "Ey kulların Rabbi!" 1577. "Ben senin işinde serseri olmadım, lâkin o vâki' olan şeyden sen ziyâde âlimsin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1577. "Ben senin işinde serseri olmadım, lâkin o vâki' olan şeyden sen ziyâde âlimsin." "Serseri", ihtimamsızlık, kayıtsızlık, düşüncesizlik ve dikkatsizlik anlamlarındadır. Yani, "Ben senin emrini yerine getirme konusunda ihtimamsız ve kayıtsız olmadım. Lâkin arz ile benim aramda meydana gelen şeyi pek ziyade bilicisin." "Serserî", ihtimâmsızlık, kayıtsızlık ve adem-i teemmül ve adem-i dikkat ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Ben senin emrini icrâ etmek hususunda ihtimâmsız ve kayıtsız olmadım. Lâkin arz ile benim aramda vâki' olan şeyi pek ziyâde bilicisin." 1578. "O görücü bir isim söyledi ki, onun hevlinden yedi felek mahrekinden geri kalır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1578. "O görücü bir isim söyledi ki, onun dehşetinden yedi felek yörüngesinden geri kalır." "Ey kullarının hallerini daima görücü olan Yaratıcım; yer senin ilahi isimlerinden bir isim söyledi ki, onun korkusundan ve azametinden dolayı, yedi felek yörüngesini kaybeder ve dönüşünü durdurur." Mekkiyye'lerinin on dördüncü bölümünde bu anlamı açıklayarak birçok sır ve hakikat bahşetmişlerdir. Burada zikri uzun olur. "Ey kullarının ahvâlini dâimâ görücü olan Hâlikım; arz senin esmâ-i ilâhiyyenden bir isim söyledi ki, onun korkusundan ve azametinden nâşî, yedi felek mahrekini kaybeder ve devrini ta'tîl eder." Mekkiyye'lerinin on dördüncü bâbında bu ma'nâyı tavzîhan birçok esrâr ve hakāyık ibzâl buyurmuşlardır. Burada zikri uzun olur. 1574. Böylece saydı ve ağladı. O koku götürdü ki, bundan maksad nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1574. Böylece saydı ve ağladı. O koku götürdü ki, bundan maksat nedir? Yani, yer Cebrail (a.s.)'ın faziletlerini böyle saydı ve ağladı; çünkü yer kendinden niçin toprak alındığını ve bundan maksadın ne olduğunu anlamış idi. Ya'ni, arz Cebrâîl (a.s.)ın fezâilini böyle saydı ve ağladı; zîrâ arz kendinden niçin toprak alındığını ve bundan maksûd ne olduğunu anlamış idi. 1575. Cebrâîl şerm ve hayâ ma`deni idi; bu andlar onun üzerine yolu bağladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1575. Cebrail utanç ve haya kaynağı idi; bu yeminler onun üzerine yolu kapattı. Yani, Cebrail (a.s.) küllî aklın (evrensel akıl) tecellisi olduğundan, hayatın kaynağı idi. Çünkü akıl utanmayı gerektirir. Nasıl ki insanların hayâsızları, aklın kemalinden (olgunluğundan) nasipsizdirler. Onun için (Sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz "Eğer utanmaz isen, istediğini yap!" buyurmuşlardır. Hz. Cibril'in bu hayâsından dolayı arzın verdiği bu yeminler onun hizmetinin yolunu kapattı. Ya'ni, Cebrâîl (a.s.) akl-ı küllün mazharı olduğundan, hayat menba'ı idi. Zîrâ akıl utanmayı iktizâ eder. Nitekim efrâd-ı beşerin hayâsızları kemâl-i akıldan bî-nasîbdirler. Onun için (Sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz فان لم تستحى فاصنع ما شئت ya'ni "Eğer utanmaz isen, istediğini yap!" buyurmuşlardır. Hz. Cibrîl'in bu hayâsından dolayı arzın verdiği bu andlar onun hizmetinin yolunu bağladı. 1576. O kadar çok yalvardı ve and verdi ki, geri döndü ve dedi ki: "Ey kulların Rabbi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1576. O kadar çok yalvardı ve yemin etti ki, geri döndü ve dedi ki: "Ey kulların Rabbi!" 1577. "Ben senin işinde serseri olmadım, lakin o vâki' olan şeyden sen ziyâde alimsin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1577. "Ben senin işinde serseri olmadım, aksine o meydana gelen şeyden sen daha bilgilisin." "Serseri", ihtimamsızlık, kayıtsızlık ve düşüncesizlik ile dikkatsizlik anlamlarındadır. Yani, "Ben senin emrini yerine getirme konusunda ihtimamsız ve kayıtsız olmadım. Aksine yer ile benim aramda meydana gelen şeyi çok iyi bilensin." "Serserî", ihtimâmsızlık, kayıtsızlık ve adem-i teemmül ve adem-i dikkat ma'nâlarınadır. Ya'ni, "Ben senin emrini icrâ etmek hususunda ihtimâmsız ve kayıtsız olmadım. Lâkin arz ile benim aramda vâki' olan şeyi pek ziyâde bilicisin." 1578. "O görücü bir isim söyledi ki, onun hevlinden yedi felek mahrekinden geri kalır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1578. "O görücü bir isim söyledi ki, onun dehşetinden yedi felek yörüngesinden geri kalır." "Ey kullarının hâllerini daima görücü olan Yaratıcım; yeryüzü senin ilahi isimlerinden bir isim söyledi ki, onun korkusundan ve azametinden dolayı, yedi felek yörüngesini kaybeder ve dönüşünü durdurur." "Ey kullarının ahvâlini dâimâ görücü olan Hâlikım; arz senin esmâ-i ilâhiyyenden bir isim söyledi ki, onun korkusundan ve azametinden nâşî, yedi felek mahrekini kaybeder ve devrini ta'tîl eder." 1579. Senin isminden bana utanma geldi, hacil oldum ve yoksa bir avuç çamurun nakli kolaydır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1579. Senin isminden bana utanma geldi, utandım ve yoksa bir avuç çamurun nakli kolaydır. "Hacil", hayâdan şaşkına dönmek ve sersemlemek demektir. "Ey Rabbim, yeryüzü senin şerefli ismini zikrederek bana yemin ettirdi; o isimden utandım ve hayâdan hayrete düştüm; ve yoksa yeryüzünden bir avuç toprak alıp ilâhî huzuruna sunmak benim için gayet kolay bir şeydi." "Hacil", hayâdan mütehayyir ve medhûş olmak demektir. "Yâ Rab, arz senin ism-i şerîfini zikr ederek bana and verdi; o isimden utandım ve hayâdan hayrete düştüm; ve yoksa arzdan bir avuç toprak alıp huzûr-i ilâhîne arz etmek benim için gâyet kolay bir şey idi." 1580. Zîrâ sen meleklere bir kuvvet vermişsin ki, bu felekleri yırtarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1580. Çünkü sen meleklere öyle bir kuvvet vermişsin ki, bu felekleri (gökleri) yırtarlar. "Hafne", sözlükte iki avuç dolusu demektir. Bu şerhte, "Ben yeryüzünde halife kılacağım!" anlamındaki نِي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً (Bakara, 2/30) ayetine; "Meleklerin hepsi topluca secde ettiler." anlamındaki سَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ (Hicr, 15/30) ayetine; ve "Ey Adem, o meleklere isimlerini haber ver!" anlamındaki يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ (Bakara, 2/33) ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. "Hafne", lügatte iki avuç dolusu demektir. Bu sürh-i şerifte نِي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً (Bakara, 2/30) ya'ni "Ben yeryüzünde halîfe kılıcıyım!" ve سَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ (Hicr, 15/30) Ya'ni "Meleklerin hepsi müctemian secde ettiler." ve يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ (Bakara, 2/33) ya'ni "Ey Adem, o meleklere isimlerini haber ver!" âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. 1581. Mikail'e buyurdu: "Sen aşağıya git, ondan arslan gibi bir avuç toprak kap!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1581. Mikail'e buyurdu: "Sen aşağıya git, ondan aslan gibi bir avuç toprak kap!" Hz. Cebrail'in eli boş olarak geri dönmesi üzerine Yüce Allah, Mikail'e (a.s.) buyurdu ki: "Haydi sen yeryüzüne in, aslan gibi saldırıp bir avuç toprak kap!" Hz. Cibrîl'in eli boş olarak avdeti üzerine Hak Teâlâ hazretleri Mîkâîl (a.s.)a buyurdu ki: "Haydi sen arza in, arslan gibi hücum edip bir avuç toprak kap!" 1579. Senin isminden bana utanma geldi, hacil oldum ve yoksa bir avuç çamurun nakli kolaydır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1579. Senin isminden bana utanma geldi, utandım ve yoksa bir avuç çamurun nakli kolaydır. "Hacil", hayâdan şaşkına dönmek ve sersemlemek demektir. "Ey Rabbim, yeryüzü senin şerefli ismini zikrederek bana yemin ettirdi; o isimden utandım ve hayâdan hayrete düştüm; ve yoksa yeryüzünden bir avuç toprak alıp ilâhî huzuruna sunmak benim için gayet kolay bir şeydi." "Hacil", hayâdan mütehayyir ve medhûş olmak demektir. "Yâ Rab, arz senin ism-i şerîfini zikr ederek bana and verdi; o isimden utandım ve hayâdan hayrete düştüm; ve yoksa arzdan bir avuç toprak alıp huzûr-i ilâhîne arz etmek benim için gâyet kolay bir şey idi." 1580. Zîrâ sen meleklere bir kuvvet vermişsin ki, bu felekleri yırtarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1580. Çünkü sen meleklere öyle bir kuvvet vermişsin ki, bu felekleri (gökleri) yırtarlar. "Hafne", sözlükte iki avuç dolusu demektir. Bu şerhte, "Ben yeryüzünde halife kılacağım!" anlamındaki نِي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً (Bakara, 2/30) ayetine; "Meleklerin hepsi topluca secde ettiler." anlamındaki سَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ (Hicr, 15/30) ayetine; ve "Ey Adem, o meleklere isimlerini haber ver!" anlamındaki يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ (Bakara, 2/33) ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. "Hafne", lügatte iki avuç dolusu demektir. Bu sürh-i şerifte نِي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً (Bakara, 2/30) ya'ni "Ben yeryüzünde halîfe kılıcıyım!" ve سَجَدَ الْمَلَائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ (Hicr, 15/30) Ya'ni "Meleklerin hepsi müctemian secde ettiler." ve يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ (Bakara, 2/33) ya'ni "Ey Adem, o meleklere isimlerini haber ver!" âyet-i kerîmelerine işâret buyrulur. 1581. Mikail'e buyurdu: "Sen aşağıya git, ondan arslan gibi bir avuç toprak kap!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1581. Mikail'e buyurdu: "Sen aşağıya git, ondan aslan gibi bir avuç toprak kap!" Hz. Cebrail'in eli boş olarak geri dönmesi üzerine Yüce Allah, Mikail'e (a.s.) buyurdu ki: "Haydi sen yeryüzüne in, aslan gibi saldırıp bir avuç toprak kap!" Hz. Cibrîl'in eli boş olarak avdeti üzerine Hak Teâlâ hazretleri Mîkâîl (a.s.)a buyurdu ki: "Haydi sen arza in, arslan gibi hücum edip bir avuç toprak kap!" 1582. Vaktâki Mîkâîl arza kadar gitti; o, ondan kapmak için el attı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1582. Mikâil yeryüzüne kadar gittiği zaman, o, ondan kapmak için el uzattı. 1583. Toprak titredi ve kaçmağa geldi; o yalvarıcı ve yaş dökücü oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1583. Toprak titredi ve kaçmaya geldi; o yalvarıcı ve gözyaşı döken oldu. 1584. Sînesi yanıcı olarak yalvardı ve ictihâd etti, kan dolu yaş ile and verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1584. Sinesi yanıcı olarak yalvardı ve çabaladı, kan dolu yaş ile yemin etti. "İctihâd", çaba göstermek ve çalışmak demektir. Yani, arzusu içinde yanarak yalvardı ve bu yalvarışında da çaba gösterdi ve devam etti. “İctihâd”, sa’y etmek ve çalışmak demektir. Ya’ni, arz içi yanarak yalvardı ve bu yalvarışında da sa’y etti ve devâm etti. 1585. Dedi ki: “Şerîksiz latîf olan Hâlık hakkı için ki, seni arş-ı mecîdin hâmili etti.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1585. Dedi ki: "Ortağı olmayan latîf (gözle görülmeyen, duyularla algılanamayan) Yaratıcı hakkı için ki, seni yüce arşın taşıyıcısı yaptı." 1586. “Cihânın erzâkının ölçüsüne nâzırsın, fazlın susamışlarına sen avuç ile vericisin!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1586. "Cihanın rızıklarının ölçüsüne nezaret edensin, lütfun susamışlarına sen avuçla verensin!" "Müşrif", "işrâf" (yukarıdan aşağıya nezaret etmek) mastarından türemiş bir ism-i fâildir (yapanı bildiren isim); ve "işrâf", yukarıdan aşağıya nezaret etmek ve gözetlemek anlamındadır. "Muğrif", "iğrâf"tan (bir kimseye bir avucunu doldurup su vermek) türemiş bir ism-i fâildir; ve "iğrâf", bir kimseye bir avucunu doldurup su vermek anlamındadır. Bilinmeli ki, Mikâil (a.s.), yaratılmışların çeşitli sınıflarının her birinin kendi yatkınlığına özgü olan rızıkların korunmasına ve her hakkı, hak sahibine tartarak, ölçerek, sayarak ve miktar belirleyerek vermeye görevli olduğu için bu kuvvete "Mikâil" adı verilmiştir. Bu hususta Hz. Mikâil'in dahi her mahluka bir tesir ile bağlantısı vardır ve bu özelliği ile yoğun âlemleri kuşatmıştır; ve aynı şekilde bu görevin ayrıntılarını yerine getirmeye memur, onun idaresi altında sonsuz melekler vardır. Hatta yeryüzüne düşen her bir yağmur tanesi bir kuvvet ile iner ve kıyamete kadar yağan yağmurların her bir tanesine ait olan kuvvetlerden hiçbirinde tekrar ve aynılık yoktur; ve hatta bir kimse bir şeyi tarttığı veya saydığı ve takdir ettiği zaman, o kimsede Mikâil'in vecihlerinden (yönlerinden) bir vechin tesiri meydana gelir. “Müşrif”, “işrâf” masdarından ism-i fâildir; ve “işrâf”, yukarıdan aşağıya nezâret etmek ve gözetlemek ma’nâsınadır. “Muğrif”, “iğrâf”tan ism-i fâildir; ve “iğrâf”, bir kimseye bir avucunu doldurup su vermek ma’nâsınadır. Ma’lûm olsun ki, Mîkâîl (a.s.), sunuf-ı muhtelife-i mahlûkâtın her birerlerinin isti’dâdına mahsûs olan erzâkın hıfzına ve veznen ve keylen ve adeden ve mikdâren her bir hakkı, hak sâhibine i’tâya müvekkel olduğu için bu kuvvete “Mîkâîl” tesmiye olunmuştur. Bu husûsta Hz. Mîkâîl’in dahi her mahlûka bir te’sîr ile ittisâli vardır ve bu hâssiyeti ile avâlim-i kesîfeyi muhîttir; ve kezâlik bu vazîfenin tefâsîlini icrâya me’mûr onun taht-ı idâresinde bî-nihâye melâike vardır. Hattâ sath-ı arza düşen her bir yağmur tânesi bir kuvvet ile nâzil olur ve kıyâmete kadar yağan yağmurların her bir tânesine taalluk eden kuvâdan hiçbirinde teker-rür ve ayniyyet yoktur; ve hattâ bir kimse bir şeyi vezn ettiği veyâ ta’dâd ve takdîr eylediği vakit, o kimsede vücûh-i Mîkâîl’den bir vechin te’sîri vâki’ olur. 1587. Zîrâ ki, Mîkâîl “keyl”den iştikâk tutar; ve rızık vermekte çok ölçücü oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1587. Çünkü Mîkâîl, "keyl" (ölçü) kelimesinden türemiştir; ve rızık vermekte çok ölçülü oldu. 1582. Vaktaki Mikâîl arza kadar gitti; o, ondan kapmak için el attı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1582. Mikâîl yeryüzüne kadar gittiği zaman, o, ondan kapmak için el uzattı. 1583. Toprak titredi ve kaçmağa geldi; o yalvarıcı ve yaş dökücü oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1583. Toprak titredi ve kaçmaya geldi; o yalvarıcı ve gözyaşı döken oldu. 1584. Sînesi yanıcı olarak yalvardı ve ictihad etti, kan dolu yaş ile and verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1584. Göğsü yanarak yalvardı ve çabaladı, kan dolu yaş ile yemin etti. "İctihâd", çaba göstermek ve çalışmak demektir. Yani, arzusu için yanarak yalvardı ve bu yalvarışında da çaba gösterdi ve devam etti. "İctihâd", sa'y etmek ve çalışmak demektir. Ya'ni, arz içi yanarak yalvardı ve bu yalvarışında da sa'y etti ve devâm etti. 1585. Dedi ki: "Şerîksiz latif olan Halik hakkı için ki, seni arş-ı mecîdin hâmili etti."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1585. Dedi ki: "Ortağı olmayan latif Yaratıcı hakkı için ki, seni yüce arşın taşıyıcısı yaptı." 1586. “Cihânın erzakının ölçüsüne nâzırsın, fazlın susamışlarına sen avuç ile vericisin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1586. "Cihanın erzakının ölçüsüne nezaret edensin, fazlının susamışlarına sen avuçla verensin!" "Müşrif", "işrâf" mastarından türemiş fail ismidir; ve "işrâf", yukarıdan aşağıya nezaret etmek ve gözetlemek anlamındadır. "Muğrif", "iğrâf"tan türemiş fail ismidir; ve "iğrâf", bir kimseye bir avucunu doldurup su vermek anlamındadır. Bilinmeli ki, Mikâil (a.s.), yaratılmışların çeşitli sınıflarının her birinin kendi yatkınlığına özgü rızıkların korunmasına ve her hakkı, hak sahibine tartarak, ölçerek, sayarak ve miktar belirterek vermeye görevli olduğu için bu kuvvete "Mikâil" adı verilmiştir. Bu hususta Hz. Mikâil'in dahi her mahluka bir tesir ile bağlantısı vardır ve bu özelliği ile yoğun âlemleri kuşatmıştır; ve aynı şekilde bu görevin ayrıntılarını icra etmeye memur, onun idaresi altında sonsuz melekler vardır. Hatta yeryüzüne düşen her bir yağmur tanesi bir kuvvet ile iner ve kıyamete kadar yağan yağmurların her bir tanesine ait kuvvetlerden hiçbirinde tekrar ve aynılık yoktur; ve hatta bir kimse bir şeyi tarttığı veya saydığı ve takdir ettiği zaman, o kimsede Mikâil'in vecihlerinden bir vechin tesiri meydana gelir. "Müşrif", "işrâf" masdarından ism-i fâildir; ve “işrâf", yukarıdan aşağıya nezâret etmek ve gözetlemek ma'nâsınadır. "Muğrif", "iğrâf"tan ism-i fâildir; ve "iğrâf", bir kimseye bir avucunu doldurup su vermek ma'nâsınadır. Ma'lûm olsun ki, Mîkâîl (a.s.), sunuf-i muhtelife-i mahlûkātın her birerlerinin isti'dâdına mahsûs olan erzâkın hıfzına ve veznen ve keylen ve adeden ve mikdâren her bir hakkı, hak sahibine i'tâya müvekkel olduğu için bu kuvvete “Mîkâîl” tesmiye olunmuştur. Bu husûsta Hz. Mîkâîl'in dahi her mahlûka bir te'sîr ile ittisâli vardır ve bu hâssıyeti ile avâlim-i kesîfeyi muhîttir; ve kezâlik bu vazîfenin tefâsîlini icrâya me'mûr onun taht-ı idaresinde bî-nihâye melâike vardır. Hattâ sath-ı arza düşen her bir yağmur tânesi bir kuvvet ile nâzil olur ve kıyâmete kadar yağan yağmurların her bir tanesine taalluk eden kuvâdan hiçbirinde tekerrür ve ayniyyet yoktur; ve hatta bir kimse bir şeyi vezn ettiği veyâ ta'dâd ve takdîr eylediği vakit, o kimsede vücûh-i Mîkâîl'den bir vechin te'sîri vâki' olur. 1587. “Zîra ki, Mikâîl "keyl"den iştikāk tutar; ve rızık vermekte çok ölçücü oldu." İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şerhlerinde buyururlar ki: "Mîkâîl'in iştikākında ulemânın ihtilafı vardır. Bazıları "keyl"den müştaktır demişlerdir. Bu ma'nâyı müeyyid olarak "Mîkâîl” ve “Mîkîyîl" dahi okurlar." Hz. Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte bu kavli beyân buyurmuşlardır. Ehl-i tefsîrden ba'zıları “Mîkâîl" kelimesinin Arabî olmayıp Acemî ve İbrânî bir kelime olduğunu zikr etmişlerdir. Fakat muhakkıkların keşf-i hâlî ve ilmîlerine nazaran cenâb-ı Mîkâîl'in vazîfesi keyl ile alâkadardır. Binâenaleyh Hz. Mevlânâ (r.a.) efendimizin kabûl buyurdukları kavil müreccahtır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1587. "Çünkü Mikâîl "keyl"den (ölçmekten) türemiştir; ve rızık vermekte çok ölçücü olmuştur." İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şerhlerinde şöyle buyururlar: "Mikâîl kelimesinin türemesi konusunda âlimlerin ihtilafı vardır. Bazıları "keyl"den türemiştir demişlerdir. Bu anlamı desteklemek için "Mikâîl" ve "Mikîyîl" şeklinde de okurlar." Hz. Pîr efendimiz bu yüce beyitte bu görüşü açıklamışlardır. Tefsir âlimlerinden bazıları "Mikâîl" kelimesinin Arapça olmadığını, Acemî (Farsça) ve İbranice bir kelime olduğunu belirtmişlerdir. Fakat muhakkiklerin (gerçekleri araştıranların) hâlî ve ilmî keşiflerine göre, Mikâîl (a.s.)'ın görevi ölçmekle (keyl) ilişkilidir. Bu sebeple Hz. Mevlânâ (r.a.) efendimizin kabul buyurdukları görüş tercih edilendir. 1588. "Ki bana eman ver, âzâd et, gör ki, sözü kana bulaşmış olarak söylüyorum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1588. "Ki bana eman ver, âzâd et, gör ki, sözü kana bulaşmış olarak söylüyorum." Birinci mısraın başındaki "ki", sebep bildirmek içindir. "Mîkâîl'in "keyl" (ölçmek) kelimesinden türemesi sebebiyle bana eman ver ve benim belirli rızkım, kendi hâlim içinde hürriyet olduğundan, beni âzâd et, gör ki, sözümü kanlı yaşlar dökerek söylüyorum." Birinci mısrâ'ın evvelindeki "ki", ta'lîl içindir. "Mîkâîl'in "keyl"den iştikākı olduğu için bana eman ver ve benim rızk-ı muayyenim, kendi hâlim içinde hürriyet olduğundan, beni âzâd et, gör ki, sözümü kanlı yaşlar dökerek söylüyorum." 1589. Melek Allah'ın rahmetinin ma'deni geldi. Dedi: "O yara üzerine nasıl tuz dökerim?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1589. Melek, Allah'ın rahmetinin kaynağı oldu. Dedi: "O yara üzerine nasıl tuz dökerim?" Yani, melek Yüce Allah hazretlerinin rahmetinin kaynağı olduğundan, Mikâîl (a.s.) arzın bu yakarışını görünce acıdı ve kendi kendine dedi ki: "Bu çaresizin yarası üzerine nasıl tuz ekerim ve onun ıstırabını artırırım?" Ya'ni, melek Hak Teâlâ hazretlerinin rahmetinin menba'ı olduğundan cenâb-ı Mikâîl arzın bu niyâzını görünce acıdı ve kendi kendine dedi ki: “Bu bîçârenin yarası üzerine nasıl tuz ekerim ve onun ıztırabını tezyîd ederim?" 1590. Nitekim şeytan kahrın ma`denidir, zîrâ benî-Ademden feryad çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1590. Nasıl ki şeytan kahrın madenidir, çünkü insanoğlundan feryat çıkarır. Yani melek ilahi rahmetin kaynağı olduğu gibi, şeytan da ilahi kahrın kaynağıdır. Çünkü insanoğlunu saptırıp ondan feryatlar koparır. Bilinmeli ki, İblis, Mudill (saptıran) isminin en tam ve en mükemmel mazharı (tecelli yeri) olan bir ruhtur; ve ruhlar mertebesi, zâtın dışarıda ayrılık ve başkalık şeklinde bir tür zuhurundan ibarettir; ve Vâhid'in (bir olan Allah'ın) ikilik dairesinde görülmesi bu mertebeden başlar. Bu sebeple Mudill isminin zuhur hükümlerinin başlangıcı bu mertebedir. "Idlâl", şaşırtmak demektir. Bir varlığın birbirine aykırı olarak iki görülmesi şirktir ve şirk ise dalaletin (sapıklığın) ta kendisidir; ve bu tarz görüş vehim kuvvetinin şaşırtmasıdır. İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şerhlerinde buyururlar ki: "Mîkâîl'in türemesinde âlimlerin ihtilafı vardır. Bazıları "keyl"den (ölçmekten) türemiştir demişlerdir. Bu anlamı destekleyici olarak "Mîkâîl” ve “Mîkîyîl" dahi okurlar." Hz. Pîr efendimiz bu şerefli beyitte bu görüşü beyan buyurmuşlardır. Tefsir âlimlerinden bazıları “Mîkâîl" kelimesinin Arapça olmayıp Acemî (Farsça) ve İbranice bir kelime olduğunu zikretmişlerdir. Fakat muhakkiklerin (gerçekleri araştıranların) hâlî ve ilmî keşiflerine göre cenâb-ı Mîkâîl'in vazifesi ölçmekle alakalıdır. Bu sebeple Hz. Mevlânâ (r.a.) efendimizin kabul buyurdukları görüş tercih edilendir. Ya'ni melek rahmet-i ilâhiyyenin menba'ı olduğu gibi, şeytan dahi kahr-ı ilâhînin menba'ıdır. Zîrâ benî-âdemi ıdlâl edip ondan feryadlar koparır. Ma'lum olsun ki, İblîs, ism-i Mudill'in mazhar-1 etemm ve ekmeli olan bir rûhtur; ve merteb-i ervâh ayrılık ve gayriyyetten bir nev' üzerine zâtın hâriçte zuhûrundan ibarettir; ve Vâhid'in ikilik dairesinde rü'yeti bu mertebeden başlar. Binâenaleyh ism-i Mudill'in zuhûr ahkâmının ibtidâsı bu mertebedir. "Idlâl", şaşırtmak demektir. Bir vücûdun yekdîğerine muğāyir olarak iki görülmesi şirk ve şirk ise ayn-ı dalâldir; ve bu tarz rü'yet kuvve-i vâhimenin şâ- İsmail Ankaravî (k.s.) hazretleri şerhlerinde buyururlar ki: "Mîkâîl'in iştikākında ulemânın ihtilafı vardır. Bazıları "keyl"den müştaktır demişlerdir. Bu ma'nâyı müeyyid olarak "Mîkâîl” ve “Mîkîyîl" dahi okurlar." Hz. Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte bu kavli beyân buyurmuşlardır. Ehl-i tefsîrden ba'zıları “Mîkâîl" kelimesinin Arabî olmayıp Acemî ve İbrânî bir kelime olduğunu zikr etmişlerdir. Fakat muhakkıkların keşf-i hâlî ve ilmîlerine nazaran cenâb-ı Mîkâîl'in vazîfesi keyl ile alâkadardır. Binâenaleyh Hz. Mevlânâ (r.a.) efendimizin kabûl buyurdukları kavil müreccahtır. 1588. "Ki bana eman ver, âzâd et, gör ki, sözü kana bulaşmış olarak söylüyorum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1588. "Ki bana eman ver, âzâd et, gör ki, sözü kana bulaşmış olarak söylüyorum." Birinci mısraın başındaki "ki", sebep bildirmek içindir. "Mîkâîl'in "keyl" (ölçmek) kelimesinden türemesi sebebiyle bana eman ver ve benim belirli rızkım, kendi hâlim içinde hürriyet olduğundan, beni âzâd et, gör ki, sözümü kanlı yaşlar dökerek söylüyorum." Birinci mısrâ'ın evvelindeki "ki", ta'lîl içindir. "Mîkâîl'in "keyl"den iştikākı olduğu için bana eman ver ve benim rızk-ı muayyenim, kendi hâlim içinde hürriyet olduğundan, beni âzâd et, gör ki, sözümü kanlı yaşlar dökerek söylüyorum." 1589. Melek Allah'ın rahmetinin ma'deni geldi. Dedi: "O yara üzerine nasıl tuz dökerim?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1589. Melek, Allah'ın rahmetinin kaynağı oldu. Dedi: "O yara üzerine nasıl tuz dökerim?" Yani, melek Yüce Allah hazretlerinin rahmetinin kaynağı olduğundan, Mikâîl (a.s.) arzın bu yakarışını görünce acıdı ve kendi kendine dedi ki: "Bu çaresizin yarası üzerine nasıl tuz ekerim ve onun ıstırabını artırırım?" Ya'ni, melek Hak Teâlâ hazretlerinin rahmetinin menba'ı olduğundan cenâb-ı Mikâîl arzın bu niyâzını görünce acıdı ve kendi kendine dedi ki: “Bu bîçârenin yarası üzerine nasıl tuz ekerim ve onun ıztırabını tezyîd ederim?" 1590. Nitekim şeytan kahrın ma`denidir, zîrâ benî-Ademden feryad çıkarır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1590. Nasıl ki şeytan kahrın kaynağıdır, çünkü insanoğlundan feryat çıkarır. Yani melek ilahi rahmetin kaynağı olduğu gibi, şeytan da ilahi kahrın kaynağıdır. Çünkü insanoğlunu saptırıp ondan feryatlar koparır. Bilinmeli ki, İblis, Mudill (saptıran) isminin en tam ve en mükemmel tecelligâhı olan bir ruhtur; ve ruhlar mertebesi, zâtın dışarıda ayrılık ve başkalık şeklinde bir tür zuhurundan ibarettir; ve Bir olanın ikilik dairesinde görülmesi bu mertebeden başlar. Bu sebeple Mudill isminin zuhur hükümlerinin başlangıcı bu mertebedir. "Idlâl", şaşırtmak demektir. Bir varlığın birbirine aykırı olarak iki görülmesi şirktir ve şirk ise dalaletin ta kendisidir; ve bu tarz görüş vehim kuvvetinin özelliğidir. Şimdi bu kuvvet, Mudill isminin tecelligâhı olup İblis'in hakikatidir. Çünkü onun özelliği karıştırmaktır; ve İblis ismi de bundan türemiştir; ve İblis bu özelliği ile âlemleri kuşatmıştır; ve ona tabi olan sayısız ruhlar mevcuttur ki, hepsi saptırmaya ve baştan çıkarmaya memurdurlar. Ya'ni melek rahmet-i ilâhiyyenin menba'ı olduğu gibi, şeytan dahi kahr-ı ilâhînin menba'ıdır. Zîrâ benî-âdemi ıdlâl edip ondan feryadlar koparır. Ma'lum olsun ki, İblîs, ism-i Mudill'in mazhar-1 etemm ve ekmeli olan bir rûhtur; ve merteb-i ervâh ayrılık ve gayriyyetten bir nev' üzerine zâtın hâriçte zuhûrundan ibarettir; ve Vâhid'in ikilik dairesinde rü'yeti bu mertebeden başlar. Binâenaleyh ism-i Mudill'in zuhûr ahkâmının ibtidâsı bu mertebedir. "Idlâl", şaşırtmak demektir. Bir vücûdun yekdîğerine muğāyir olarak iki görülmesi şirk ve şirk ise ayn-ı dalâldir; ve bu tarz rü'yet kuvve-i vâhimenin şâ- nıdır. İm-di bu kuvvet, ism-i Mudill'in mazharı olup hakîkat-i İblîs'tir. Zîrâ şânı telbîstir; ve İblîs ismi de bundan müştaktır; ve İblîs bu hâssiyyeti ile avâlimi muhîttir; ve ona tâbi' lâ-yuadd ve lâ-yuhsâ ervâh mevcûddur ki, cümlesi idlâl ve iğvâya me'mûrdurlar. 1591. Ey delikanlı rahmetin gazab üzerine sebkı vardır, Hudâ'nın vasfında lutuf gâlib oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1591. Ey delikanlı, rahmetin gazabın önüne geçmesi vardır, Allah'ın vasfında lütuf üstün geldi. Bu şerefli beyit, Hz. Pîr efendimiz tarafından bir irşattır (doğru yolu göstermedir). "Delikanlı" tabiri ile tasavvuf yoluna yeni başlayan Hakk Yolcularına hitap buyrulur. Yani, "Benim rahmetim gazabımı geçmiştir" hadis-i kudsîsi gereğince ilâhî rahmet, ilâhî gazaptan çok fazladır. Çünkü ilâhî sıfatlarda ilâhî lütuf üstündür ve çoktur. Bu beyt-i şerîf Hz. Pîr efendimiz tarafından irşâddır. “Delikanlı” ta'bîri ile mübtedî olan sâliklere hitâb buyrulur. Ya'ni سَبَقَتْ رَحْمَتِي عَلَى غَضَبِي “Benim rahmetim gazabımı geçmiştir” hadîs-i kudsîsi mûcibince rahmet-i ilâhiyye, gazab-ı ilâhîden pek fazladır. Zîrâ evsâf-ı ilâhiyyede lutf-i ilâhî gâlibdir ve çoktur. 1592. Kullar elbet O'nun huyunu tutarlar; onların tulumları, O'nun ırmağının suyundan doludur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1592. Kullar elbet O'nun huyunu tutarlar; onların tulumları, O'nun ırmağının suyundan doludur. Mademki ilahi sıfatlarda lütuf üstün gelendir, bu sebeple O'nun has kulları da elbet Yüce Allah'ın huyunu tutarlar ve ilahi ahlak ile nitelenirler; ve onların tulum hükmünde olan izafî varlıkları da elbet O'nun lütuf ırmağının, rahmet ve merhamet suyundan dolu olur. Mâdemki evsâf-ı ilâhiyyede lutuf gâlibdir, binâenaleyh O'nun has kulları da elbet Hak Teâlâ'nın huyunu tutarlar ve ahlâk-ı ilâhiyye ile muttasıf olurlar; ve onların tulum mesâbesinde olan vücûd-ı izâfîleri de elbet O'nun lutuf ırmağının, rahmet ve merhamet suyundan dolu olur. 1593. O Hakk'ın resûlü, sülûkün kılavuzu; nâs, pâdişahlarının âdeti üzeredir, buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1593. O Hakk'ın resûlü, Hakk yolunun kılavuzu; insanlar, padişahlarının âdeti üzeredir, buyurdu. Bu şerefli beyitte "İnsanlar, padişahlarının dini ve âdeti üzeredir." hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani, o Hakk'ın resûlü ve Hakk yolu sâliklerinin kılavuzu olan Hâtem-i Enbiyâ (s.a.v.) Efendimiz hadis-i şeriflerinde; "İnsanlar, padişahlarının ve hükümdarlarının âdetlerine ve ahlâkına tâbidirler," buyurdu. Bu sebeple Yüce Allah'ın has kulları dahi, o padişahlar padişahının ahlâkıyla ahlâklanmış ve nitelenmiş olurlar. Bu beyt-i şerîfte اَلنَّاسُ عَلَى دِينِ مُلُوكِهِم ya'ni “Nâs, pâdişahlarının dîni ve âdeti üzeredir.” hadîs-i şerîfine işâret buyrulur. Ya'ni, o Hakk'ın resûlü ve Hak yolu sâliklerinin kılavuzu olan Hâtem-i Enbiyâ (s.a.v.) Efendimiz hadîs-i şerîflerinde; “Nâs, pâdişahlarının ve hükümdarlarının âdâtına ve ahlâkına tâbi'dirler, buyurdu. Binâenaleyh Hak Teâlâ'nın has kulları dahi, o pâdişahlar pâdişâhının ahlâkıyla mütehallık ve muttasıf olurlar. 1594. Mîkâîl eli ve koynu boş olarak, dînin Rabbi tarafına gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1594. Mîkâîl eli ve koynu boş olarak, dînin Rabbi tarafına gitti. Şimdi bu kuvvet, Mudill (saptıran) isminin tecellî yeri olup İblîs'in hakikatidir. Çünkü onun özelliği karıştırmaktır; ve İblîs ismi de bundan türemiştir; ve İblîs bu özelliği ile âlemleri kuşatmıştır; ve ona tâbi, sayılamayacak kadar çok ruhlar mevcuttur ki, hepsi saptırmaya ve baştan çıkarmaya memurdurlar. nıdır. İmdi bu kuvvet, ism-i Mudill'in mazharı olup hakîkat-i İblîs'tir. Zîrâ şânı telbîstir; ve İblîs ismi de bundan müştaktır; ve İblis bu hâssıyyeti ile avâlimi muhîttir; ve ona tâbi' lâ-yuadd ve lâ-yuhsâ ervâh mevcûddur ki, cümlesi ıdlâl ve iğvâya me'mûrdurlar. 1591. Ey delikanlı rahmetin gazab üzerine sebkı vardır, Huda'nın vasfında lutuf gâlib oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1591. Ey delikanlı, rahmetin gazabın önüne geçmesi vardır, Allah'ın vasfında lütuf üstün gelmiştir. Bu şerefli beyit, Pir Efendimiz tarafından bir irşattır (doğru yolu gösterme). "Delikanlı" ifadesiyle, tasavvuf yoluna yeni başlayan Hakk Yolcularına hitap edilmektedir. Yani, "Benim rahmetim gazabımı geçmiştir" hadis-i kudsîsi gereğince, ilahi rahmet, ilahi gazaptan çok fazladır. Çünkü ilahi sıfatlarda ilahi lütuf üstündür ve çoktur. Bu beyt-i şerîf Hz. Pîr efendimiz tarafından irşaddır. "Delikanlı" ta'bîri ile mübtedî olan sâliklere hitâb buyrulur. Ya'ni سبقت رحمتى على غضبی "Benim rahmetim gazabımı geçmiştir" hadîs-i kudsîsi mûcibince rahmet-i ilâhiyye, gazab-ı ilâhîden pek fazladır. Zîrâ evsâf-ı ilâhiyyede lutf-i ilâhî gâlibdir ve çoktur. 1592. Kullar elbet O'nun huyunu tutarlar; onların tulumları, O'nun ırmağının suyundan doludur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1592. Kullar elbet O'nun huyunu tutarlar; onların tulumları, O'nun ırmağının suyundan doludur. Mademki ilahi sıfatlarda lütuf üstün gelendir, bu sebeple O'nun has kulları da elbet Yüce Allah'ın huyunu tutarlar ve ilahi ahlak ile nitelenirler; ve onların tulum hükmünde olan izafî varlıkları da elbet O'nun lütuf ırmağının, rahmet ve merhamet suyundan dolu olur. Mâdemki evsâf-ı ilâhiyyede lutuf gâlibdir, binâenaleyh O'nun has kulları da elbet Hak Teâlâ'nın huyunu tutarlar ve ahlâk-ı ilâhiyye ile muttasıf olurlar; ve onların tulum mesâbesinde olan vücûd-i izâfîleri de elbet O'nun lutuf ırmağının, rahmet ve merhamet suyundan dolu olur. 1593. O Hakk'ın resûlü, sülükün kılavuzu; nâs, padişahlarının adeti üzeredir, buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1593. O Hakk'ın elçisi, Hakk yolcusunun kılavuzu; insanlar, padişahlarının âdeti üzeredir, buyurdu. Bu şerefli beyitte "İnsanlar, padişahlarının dini ve âdeti üzeredir." hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani, o Hakk'ın elçisi ve Hak yolu sâliklerinin (Hakk yolunda ilerleyenlerin) kılavuzu olan Son Peygamber (s.a.v.) Efendimiz hadis-i şeriflerinde; "İnsanlar, padişahlarının ve hükümdarlarının âdetlerine ve ahlâkına tâbidirler," buyurdu. Bu sebeple Yüce Allah'ın has kulları dahi, o padişahlar padişahının ahlâkıyla ahlâklanmış ve nitelenmiş olurlar. Bu beyt-i şerifte الناس على دين ملوكهم ya'ni "Nas, padişahlarının dîni ve âdeti üzeredir." hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Ya'ni, o Hakk'ın resûlü ve Hak yolu sâliklerinin kılavuzu olan Hâtem-i Enbiyâ (s.a.v.) Efendimiz hadîs-i şerîflerinde; "Nâs, pâdişahlarının ve hükümdarlarının âdâtına ve ahlâkına tâbi'dirler, buyurdu. Binâenaleyh Hak Teâlâ'nın has kulları dahi, o padişahlar pâdişâhının ahlâkıyla mütehallık ve muttasıf olurlar. 1594. Mikâîl eli ve koynu boş olarak, dînin Rabbi tarafına gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1594. Mikâîl eli ve koynu boş olarak, dînin Rabbi tarafına gitti. Yani, Mikâîl (a.s.) dahi, yeryüzünün yakarışına dayanamayarak, Cebraîl (a.s.) gibi istenen şeyden, yani bir avuç topraktan eli ve koynu boş olarak, lütuf âdetinin sahibi olan Yüce Allah tarafına yöneldi ve gitti. Ya'ni, Mîkâîl (a.s.) dahi, arzın niyâzına tahammül edemiyerek, Cebrâîl (a.s.) gibi maksûddan ya'ni bir avuç topraktan eli ve koynu boş olarak, âdet-i lutfun sâhibi olan Hak Teâlâ tarafına teveccüh etti ve gitti. 1595. Dedi: “Ey sırrın bilicisi ve ferd olan şâh! Toprak beni zârlıktan ve ağlamadan bağladı.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1595. Dedi: “Ey sırrın bilicisi ve tek olan şah! Toprak beni zayıflıktan ve ağlamaktan alıkoydu.” Hz. Mikâil Yüce Allah'a hitaben dedi ki: “Ey gizliyi bilen ve tek olma özelliğiyle nitelenen gerçek şah, toprak feryat etmesinden ve ağlamasından benim elimi bağladı. Emir buyurduğun bir avuç toprağı ondan alamadım.” Bilinmeli ki, gerek Hz. Cibril'in gerekse Hz. Mikâil'in görevlerinin, yerine getirilmesi zorunlu bir ilahi emre dayanmadığı anlaşılır. Çünkü Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'inde melekler hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ (Tahrim, 66/6) yani “Onlar Allah'ın emrettiği şeye isyan etmezler ve emrolundukları şeyi yaparlar” buyurur. Buna göre bu beyitlerden anlaşılan manevi ruh şudur ki, ilahi isim zikredilerek yemin edildiği takdirde, bir müminin giriştiği işten vazgeçmesi gerekir. Hz. Mîkâîl Cenâb-ı Hakk'a hitâben dedi ki: “Ey gizliyi bilici ve ferdâniyet ile muttasıf olan şâh-ı hakîkî, toprak feryâd edişinden ve ağlayışından benim elimi bağladı. Emir buyurduğun bir avuç toprağı ondan alamadım.” Ma'lûm olsun ki, gerek Hz. Cibrîl'in ve gerek Hz. Mîkâîl'in me'mûriyetlerinin vâci-bü'l-imtisâl bir emr-i ilâhîye müstenid olmadığı anlaşılır. Zîrâ Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde melekler hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ (Tahrîm, 66/6) ya'ni “Onlar Allah'ın emrettiği şeye isyân etmezler ve emrolundukları şeyi işlerler” buyrulur. Binâenaleyh bu beyitlerden anlaşılan rûh-i ma'nâ budur ki, ism-i ilâhî zikredilerek and verildiği takdirde, bir mü'minin teşebbüs ettiği işten ferâgat etmesi îcâb eder. 1596. “Göz yaşı senin indinde şerefli oldu; ben kâdir olmadım ki, işitmemek geçireyim!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1596. “Göz yaşı senin katında şerefli oldu; ben işitmemeyi geçirmeye güç yetiremedim!” “Ey Rabbim, ben bilirim ki, senin katında göz yaşının değeri ve şerefi vardır. Ben arzın göz yaşıyla beraber olan yalvarmasını dinlememeye ve önem vermemeye güç yetiremedim.” “Yâ Rab, ben bilirim ki, senin indinde göz yaşının kadr ü kıymeti ve şerefi vardır. Ben arzın göz yaşıyla beraber olan yalvarmasını dinlememeğe ve ehemmiyet vermemeğe kâdir olmadım.” 1597. “Âh ü zârî senin indinde çok kadr tuttu, ben onun hukûkunu terk etmeye kâdir olmadım.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1597. “Âh edip inlemen senin katında çok değer kazandı, ben onun haklarını terk etmeye güç yetiremedim.” "Kadr", her şeyin miktarı ve meblağı ve yüceltme anlamlarına gelir. Burada "azamet ve kıymet ve şeref" anlamlarına gelir. Yani, "Ey Rabbim, senin katında âh edip inlemenin ve feryat edip ağlamanın çok kıymeti ve şerefi vardır. Ben o âh edip inlemenin layık olduğu haklara riayet etmeyi terk edemedim ve arzın feryadına ve yalvarmasına kıymet verdim." Yani, Mikâil (a.s.) dahi, arzın niyazına tahammül edemeyerek, Cebrail (a.s.) gibi maksattan yani bir avuç topraktan eli ve koynu boş olarak, lütuf âdetinin sahibi olan Yüce Allah tarafına yöneldi ve gitti. “Kadr”, herşeyin mikdârı ve meblâğı ve ta'zîm ma'nâlarına gelir. Burada “azamet ve kıymet ve şeref” ma'nâlarına gelir. Ya'ni, “Yâ Rab, senin indinde âh edip inlemenin ve feryâd edip ağlamanın çok kıymeti ve şerefi vardır. Ben o âh ü zârın lâyık olduğu hukûka riâyet etmeği terk edemedim ve arzın feryâdına ve yalvarmasına kıymet verdim.” Ya'ni, Mîkâîl (a.s.) dahi, arzın niyâzına tahammül edemiyerek, Cebrâîl (a.s.) gibi maksûddan ya'ni bir avuç topraktan eli ve koynu boş olarak, âdet-i lutfun sahibi olan Hak Teâlâ tarafına teveccüh etti ve gitti. 1595. Dedi: "Ey sırrın bilicisi ve ferd olan şâh! Toprak beni zârılıktan ve ağlamadan bağladı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1595. Dedi: "Ey sırrın bilicisi ve ferd olan şâh! Toprak beni zârılıktan ve ağlamadan bağladı." Hz. Mîkâîl, Yüce Allah'a hitaben dedi ki: "Ey gizliyi bilen ve ferdâniyet (tek olma) niteliğiyle vasıflanmış gerçek şah, toprak feryat edişinden ve ağlayışından benim elimi bağladı. Emir buyurduğun bir avuç toprağı ondan alamadım." Bilinmeli ki, gerek Hz. Cibrîl'in gerekse Hz. Mîkâîl'in görevlerinin, uyulması zorunlu bir ilâhî emre dayanmadığı anlaşılır. Çünkü Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'inde melekler hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أمرهم ويفعلون ما يؤمرون (Tahrîm, 66/6) yani "Onlar Allah'ın emrettiği şeye isyan etmezler ve emrolundukları şeyi işlerler" buyurur. Bu sebeple, bu beyitlerden anlaşılan manevî ruh şudur ki, ilâhî isim zikredilerek yemin edildiği takdirde, bir müminin teşebbüs ettiği işten vazgeçmesi gerekir. Hz. Mîkâîl Cenâb-ı Hakk'a hitâben dedi ki: "Ey gizliyi bilici ve ferdâniyet ile muttasıf olan şâh-ı hakîkî, toprak feryâd edişinden ve ağlayışından benim elimi bağladı. Emir buyurduğun bir avuç toprağı ondan alamadım." Maʻlûm olsun ki, gerek Hz. Cibrîl'in ve gerek Hz. Mîkâîl'in me'mûriyetlerinin vâcibü'l-imtisal bir emr-i ilâhîye müstenid olmadığı anlaşılır. Zîrâ Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'inde melekler hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أمرهم ويفعلون ما يؤمرون (Tahrîm, 66/6) ya'ni "Onlar Allah'ın emrettiği şeye isyân etmezler ve emrolundukları şeyi işlerler" buyrulur. Binâenaleyh bu beyitlerden anlaşılan rûh-i ma'nâ budur ki, ism-i ilâhî zikredilerek and verildiği takdirde, bir mü'minin teşebbüs ettiği işten ferâğat etmesi îcâb eder. 1596. "Göz yaşı senin indinde şerefli oldu; ben kādir olmadım ki, işitmemek getireyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1596. "Göz yaşı senin katında şerefli oldu; ben işitmemeyi sağlayamadım!" "Ey Rabbim, ben bilirim ki, senin katında göz yaşının değeri, kıymeti ve şerefi vardır. Ben, arzın göz yaşıyla birlikte olan yalvarmasını dinlememeye ve önem vermemeye güç yetiremedim." "Yâ Rab, ben bilirim ki, senin indinde göz yaşının kadr ü kıymeti ve şerefi vardır. Ben arzın göz yaşıyla beraber olan yalvarmasını dinlememeğe ve ehemmiyet vermemeğe kādir olmadım." 1597. "Ah ü zârî senin indinde çok kadr tuttu, ben onun hukūkunu terk etmeye kādir olmadım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1597. "Ah ve inleme senin katında çok değer kazandı, ben onun haklarını terk etmeye güç yetiremedim." "Kadr", her şeyin miktarı ve meblağı ve yüceltme anlamlarına gelir. Burada "azamet ve kıymet ve şeref" anlamlarına gelir. Yani, "Ey Rabbim, senin katında ah edip inlemenin ve feryat edip ağlamanın çok kıymeti ve şerefi vardır. Ben o ah ve inlemenin layık olduğu haklara riayet etmeyi terk edemedim ve arzın feryadına ve yalvarmasına kıymet verdim." "Kadr", herşeyin mikdârı ve meblağı ve taʼzîm ma'nâlarına gelir. Burada "azamet ve kıymet ve şeref" ma'nâlarına gelir. Ya'ni, "Yâ Rab, senin indinde âh edip inlemenin ve feryad edip ağlamanın çok kıymeti ve şerefi vardır. Ben o âh ü zârın lâyık olduğu hukūka riâyet etmeği terk edemedim ve arzın feryâdına ve yalvarmasına kıymet verdim." 1598. "Senin indinde ıslak göz çok kadr tutar. Ben nasıl muhalif olurdum?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1598. "Senin katında ıslak göz çok değerlidir. Ben nasıl karşı çıkardım?" "Çeşm-i ter" (ıslak göz), ağlayan gözden kinayedir. "İstîze-ger" (inatçı), inatçı, karşı çıkan ve düşman demektir. Yani, "Senin katında ağlayan gözün kıymeti ve şerefi vardır, ben arzın ağlamasına ve yakarışına nasıl karşı çıkardım?" "Çeşm-i ter", ağlayan gözden kinâyedir. "İstîze-ger", inâdçı ve muhâlif ve hasım, demektir. Ya'ni, "Senin indinde ağlayan gözün kıymeti ve şerefi vardır, ben arzın ağlamasına ve niyâzına nasıl muhâlif olurdum?" 1599. Namaza ve zâra gel diye, bir günde beş kere kulu zârîliğe da'vet vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1599. Namaza ve yakarışa gel diye, bir günde beş kere kulun yakarışa davet edilmesi vardır. 1600. Müezzinin nârası ki, "Hayye ale'l-felâh"dır ve o felâh ve zârîliktir ve iktirahtır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1600. Müezzinin nârası ki, "Hayye ale'l-felâh"tır ve o felâh, zârîlik ve iktirahtır. "Felâh", kurtuluş demektir ve "hayye ale'l-felâh", kurtuluşa gelin! demektir. "İktirâh", bir şeyi zorla almak ve talep etmek ve düşünmeksizin söz söylemek, yani irtical (doğaçlama) anlamlarına gelir. Burada talep ve niyaz anlamı uygundur. Yani, "Müezzinin günde beş defa ezan okurken "Hayye ale's-salâh" yani "Namaza gelin!" ve "Hayye ale'l-felâh" yani "Kurtuluşa gelin!" diye bağırması, kulları zârîliğe (ağlayarak yalvarmaya) ve ağlamaya davettir. O davet, Yüce Allah'ın huzurunda ağlayarak yalvarmak ve talep etmek ve neticede kurtuluş bulmaktır." Namazda ah etmek ve ağlamak hakkındaki açıklamalar bu cildin 1265 numaralı beyt-i şerîfinin başındaki şerhte geçti. Burada tekrarı fazlalıktır. "Felâh", necât ve "hayye ale'l-felâh", necâta gelin!" demektir. "İktirâh", bir şeyi tahakküm ile almak ve taleb etmek ve düşünmeksizin söz söylemek, ya'ni "irtical" ma'nâlarına gelir. Burada taleb ve niyâz ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, "Müezzinin günde beş defa ezan okurken "Hayye ale's-salâh" ya'ni "Namaza gelin!" ve "Hayye ale'l-felâh" ya'ni "Necâta gelin!" diye bağırması, kulları zârîliğe ve ağlamaya da'vettir. O da'vet, huzûr-i Hak'ta ağlayarak yalvarmak ve taleb etmek ve netîcede necât bulmaktır." Namazda âh etmek ve ağlamak hakkındaki beyânât bu cildin 1265 numaralı beyt-i şerîfinin başındaki sürh-ı şerîfte geçti. Burada tekrârı zâiddir. 1601. O kimseyi ki, isteyesin ki onu gamdan mecrûh edesin, zârlik yolunu onun kalbine bağlanmış edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1601. Ey Rabbim, o kimseyi ki, onu gamdan yaralı etmek istersin, inleme yolunu onun kalbine bağlarsın. Yani, ey Rabbim, eğer sen bir kimsenin kalbini gamdan yaralı ve ıstıraplı etmek istersen, o zaman onun kalbine, ah ve inilti ederek ağlama yolunu bağlarsın, o kimsenin içinden ağlayıp sana yalvarmak duygusu ortaya çıkmaz. Ya'ni, yâ Rab, eğer sen bir kimsenin kalbini gamdan mecrûh ve muztarip etmek istersen, onda onun kalbine, âh ve enîn ederek ağlamak yolunu bağlarsın, o kimsenin içinden ağlayıp sana yalvarmak duygusu peydâ olmaz. 1602. Vaktāki tazarru' cihetinden bir şefâat edici olmaya, nihayet bir def edici olmaksızın belâ nüzûl eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1602. Kulun yakarış yönünden bir şefaat edici olmaması durumunda, sonunda bir def edici olmaksızın bela iner. Yani, kulun Yüce Allah'a karşı yakarıp yalvarması, inecek belanın def edilmesi için bir şefaatçidir. Kalp katılıkta kalıp böyle bir şefaatçi ortaya çıkmazsa, Ya'ni, kulun Hakk'a karşı tazarru' edip yalvarması, nüzûl edecek belânın def'i için bir şefâatçidir. Kalb kasvette kalıp böyle bir şefâatçi zâhir olmazsa, 1598. "Senin indinde ıslak göz çok kadr tutar. Ben nasıl muhalif olurdum?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1598. "Senin katında ıslak göz çok değerlidir. Ben nasıl karşı çıkardım?" "Çeşm-i ter" (ıslak göz), ağlayan gözden kinayedir. "İstîze-ger" (inatçı), inatçı, karşı çıkan ve düşman demektir. Yani, "Senin katında ağlayan gözün kıymeti ve şerefi vardır, ben arzın ağlamasına ve yakarışına nasıl karşı çıkardım?" "Çeşm-i ter", ağlayan gözden kinâyedir. "İstîze-ger", inâdçı ve muhâlif ve hasım, demektir. Ya'ni, "Senin indinde ağlayan gözün kıymeti ve şerefi vardır, ben arzın ağlamasına ve niyâzına nasıl muhâlif olurdum?" 1599. Namaza ve zâra gel diye, bir günde beş kere kulu zârîliğe da'vet vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1599. Namaza ve yakarışa gel diye, bir günde beş kere kulun yakarışa davet edilmesi vardır. 1600. Müezzinin nârası ki, "Hayye ale'l-felâh"dır ve o felâh ve zârîliktir ve iktirahtır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1600. Müezzinin nârası ki, "Hayye ale'l-felâh"tır ve o felâh ve zârîliktir ve iktirahtır. "Felâh", kurtuluş ve "hayye ale'l-felâh", kurtuluşa gelin!" demektir. "İktirâh", bir şeyi zorla almak ve istemek ve düşünmeksizin söz söylemek, yani "irtical" (doğaçlama) anlamlarına gelir. Burada isteme ve yalvarma anlamı uygundur. Yani, "Müezzinin günde beş defa ezan okurken "Hayye ale's-salâh" yani "Namaza gelin!" ve "Hayye ale'l-felâh" yani "Kurtuluşa gelin!" diye bağırması, kulları zârîliğe (ağlayarak yalvarmaya) ve ağlamaya davettir. O davet, Hak huzurunda ağlayarak yalvarmak ve istemek ve neticede kurtuluş bulmaktır." Namazda ah etmek ve ağlamak hakkındaki açıklamalar bu cildin 1265 numaralı beyt-i şerîfinin başındaki şerh-i şerîfte geçti. Burada tekrarı fazladır. "Felâh", necât ve "hayye ale'l-felâh", necâta gelin!" demektir. "İktirâh", bir şeyi tahakküm ile almak ve taleb etmek ve düşünmeksizin söz söylemek, ya'ni "irtical" ma'nâlarına gelir. Burada taleb ve niyâz ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, "Müezzinin günde beş defa ezan okurken "Hayye ale's-salâh" ya'ni "Namaza gelin!" ve "Hayye ale'l-felâh" ya'ni "Necâta gelin!" diye bağırması, kulları zârîliğe ve ağlamaya da'vettir. O da'vet, huzûr-i Hak'ta ağlayarak yalvarmak ve taleb etmek ve netîcede necât bulmaktır." Namazda âh etmek ve ağlamak hakkındaki beyânât bu cildin 1265 numaralı beyt-i şerîfinin başındaki şerh-i şerîfte geçti. Burada tekrârı zâiddir. 1601. O kimseyi ki, isteyesin ki onu gamdan mecrûh edesin, zârlik yolunu onun kalbine bağlanmış edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1601. Ey Rabbim, o kimseyi ki, onu gamdan yaralı etmek istersin, inleme yolunu onun kalbine bağlarsın. Yani, ey Rabbim, eğer sen bir kimsenin kalbini gamdan yaralı ve ıstıraplı etmek istersen, o zaman onun kalbine, ah ve inilti ederek ağlama yolunu bağlarsın, o kimsenin içinden ağlayıp sana yalvarmak duygusu ortaya çıkmaz. Ya'ni, yâ Rab, eğer sen bir kimsenin kalbini gamdan mecrûh ve muztarip etmek istersen, onda onun kalbine, âh ve enîn ederek ağlamak yolunu bağlarsın, o kimsenin içinden ağlayıp sana yalvarmak duygusu peydâ olmaz. 1602. Vaktāki tazarru' cihetinden bir şefâat edici olmaya, nihayet bir def edici olmaksızın belâ nüzûl eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1602. Kulun yalvarma yönünden bir şefaat edici olmaması durumunda, sonunda bir def edici olmaksızın bela iner. Yani, kulun Allah'a karşı yalvarıp yakarması, inecek belanın def edilmesi için bir şefaatçidir. Kalp katılıkta kalıp böyle bir şefaatçi ortaya çıkmazsa, sonunda inecek bela iner. Bu sebeple belanın inmesinden önce Allah'a yalvarmak ve niyaz etmek gerekir. Çünkü bela kulun kötü fiillerinden kaynaklanır ve onun üzerine iner. Eğer kul, bu kötü fiillerinden istiğfar edip affını Allah'tan niyaz ederse, Yüce Allah da tam kereminden affedip o belayı onun üzerine musallat etmez. Ya'ni, kulun Hakk'a karşı tazarru' edip yalvarması, nüzûl edecek belânın def'i için bir şefâatçidir. Kalb kasvette kalıp böyle bir şefâatçi zâhir olmazsa, âkıbet inecek belâ nüzûl eder. Binâenaleyh nüzûl-i belâdan evvel Hakk'a yalvarmak ve niyâz etmek lâzımdır. Zîrâ belâ abdin fenâ fiillerinden mütevellid olup onun üzerine iner. Eğer abd, bu fenâ fillerinden istiğfar edip afvini Hak'tan niyâz ederse, Hak Teâlâ dahi kemâl-i kereminden afv edip o belâyı onun üzerine musallat etmez. 1603. Ve o kimseyi ki isteyesin, onu belâdan halas edesin, onun canını tazarru'a getirirsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1603. Ve o kimseyi ki kurtarmak istersin, onu beladan kurtarırsın, onun canını yalvarışa getirirsin. Ey Rabbim, beladan kurtarmak istediğin kimsenin canını yalvarışa ve niyaza sevk edersen o kimse, içinden kopan bir duygu ile sana yalvarır ve ağlar ve istiğfar eder. "Vâharîden", kurtarmak demektir. Yâ Rab, belâdan halâs etmek istediğin kimsenin canını tazarru'a ve niyâza sevk edersen o kimse, içinden kopan bir duygu ile sana yalvarır ve ağlar ve istiğfar eder. "Vâharîden", halâs etmek demektir. 1604. Kur'ân'da buyurmuşsun ki, o ümmetler ki onların üzerine o ağır kahr geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1604. Kur'ân'da buyurmuşsun ki, o ümmetler ki onların üzerine o ağır kahr geldi. 1605. Çünki o nefeste tazarru' etmediler, tâ ki belâ onlardan geri döne idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1605. Çünkü o nefeste yalvarmadılar ki, belâ onlardan geri dönsün. Bu beyitlerde En'âm sûresinde bulunan "Bizim azabımız onlara geldiği vakit, keşke yalvarmış olsalardı; velâkin onların kalpleri katılaştı ve şeytan yaptıkları şeyi onlara süsledi" (En'âm 6/43) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu beyitlerde sûre-i En'âmda olan إِذْ جَاءهُم بأسنا تضرعواً ولكن قست قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لهمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ (En'âm 6/43) ya'ni “Bizim azabımız onlara geldiği vakit, keşke yalvarmış olsalar idi; velâkin onların kalbleri katı oldu ve şeytan yaptıkları şeyi onlara süsledi" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 1606. Fakat mâdemki onların kalbleri kāsî olmuş idi, onlara o günahlar ibadet göründü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1606. Fakat mademki onların kalpleri katılaşmış idi, onlara o günahlar ibadet göründü. Yani, bu geçmiş ümmetlerin kalpleri katı olduğu sürece, o yaptıkları günahlar ve kötü fiiller kendilerine ibadet ve iyi göründü. Şeytan onların gözlerine o kötü fiillerini güzel gösterdi. O günahlar sebebiyle bela inmemesi ve ilahi kahırdan kurtulmak için, Hakk'a yalvarmak lüzumunu hissetmediler. Ya'ni, bu geçmiş ümmetlerin kalbleri katı olduğu müddetçe, o yaptıkları günahlar ve kötü fiiler kendilerine ibâdet ve iyi göründü. Şeytan onların gözlerine o kötü fillerini güzel gösterdi. O günahlar sebebiyle belâ nüzûl etmemek ve kahr-ı ilâhîden halâs olmak için, Hakk'a yalvarmak lüzûmunu hissetmediler. 1607. İnadçı olan kimse kendisini mücrim bilmedikçe, su onun gözünden koşmayı nerede bilir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1607. İnatçı olan kimse kendisini suçlu bilmedikçe, gözünden yaş akmayı nerede bilir? Sonunda inecek olan bela iner. Bu sebeple belanın inmesinden önce Hakk'a yalvarmak ve yakarmak gerekir. Çünkü bela, kulun kötü fiillerinden kaynaklanıp onun üzerine iner. Eğer kul, bu kötü fiillerinden istiğfar edip affını Hak'tan dilerse, Yüce Allah da kereminin kemalinden affedip o belayı onun üzerine musallat etmez. âkıbet inecek belâ nüzûl eder. Binâenaleyh nüzûl-i belâdan evvel Hakk'a yalvarmak ve niyâz etmek lâzımdır. Zîrâ belâ abdin fenâ fiillerinden mütevellid olup onun üzerine iner. Eğer abd, bu fenâ fillerinden istiğfar edip afvini Hak'tan niyâz ederse, Hak Teâlâ dahi kemâl-i kereminden afv edip o belâyı onun üzerine musallat etmez. 1603. Ve o kimseyi ki isteyesin, onu belâdan halâs edesin, onun canını tazarru'a getirirsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1603. Ve o kimseyi ki isteyesin, onu belâdan kurtarasın, onun canını yalvarışa getirirsin. Ey Rabbim, belâdan kurtarmak istediğin kimsenin canını yalvarışa ve niyaza sevk edersen o kimse, içinden kopan bir duygu ile sana yalvarır ve ağlar ve istiğfar eder. "Vâharîden", kurtarmak demektir. Yâ Rab, belâdan halâs etmek istediğin kimsenin canını tazarru'a ve niyâza sevk edersen o kimse, içinden kopan bir duygu ile sana yalvarır ve ağlar ve istiğfar eder. "Vâharîden", halâs etmek demektir. 1604. Kur'ân'da buyurmuşsun ki, o ümmetler ki onların üzerine o ağır kahr geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1604. Kur'ân'da buyurmuşsun ki, o ümmetler ki onların üzerine o ağır kahr geldi. 1605. Çünki o nefeste tazarru' etmediler, tâ ki belâ onlardan geri döne idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1605. Çünkü o nefeste yalvarmadılar ki, belâ onlardan geri dönsün. Bu beyitlerde En'âm sûresinde bulunan "Bizim azabımız onlara geldiği vakit, keşke yalvarmış olsalardı; velâkin onların kalpleri katılaştı ve şeytan yaptıkları şeyi onlara süsledi" (En'âm 6/43) ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu beyitlerde sûre-i En'âmda olan إِذْ جَاءهُم بأسنا تضرعواً ولكن قست قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لهمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ (En'âm 6/43) ya'ni “Bizim azabımız onlara geldiği vakit, keşke yalvarmış olsalar idi; velâkin onların kalbleri katı oldu ve şeytan yaptıkları şeyi onlara süsledi" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 1606. Fakat mâdemki onların kalbleri kāsî olmuş idi, onlara o günahlar ibâdet göründü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1606. Fakat mademki onların kalpleri katılaşmış idi, onlara o günahlar ibadet göründü. Yani, bu geçmiş ümmetlerin kalpleri katı olduğu sürece, o yaptıkları günahlar ve kötü fiiller kendilerine ibadet ve iyi göründü. Şeytan onların gözlerine o kötü fiillerini güzel gösterdi. O günahlar sebebiyle bela inmemesi ve ilahi kahırdan kurtulmak için, Hakk'a yalvarmak gerekliliğini hissetmediler. Ya'ni, bu geçmiş ümmetlerin kalbleri katı olduğu müddetçe, o yaptıkları günahlar ve kötü fiiller kendilerine ibâdet ve iyi göründü. Şeytan onların gözlerine o kötü fiillerini güzel gösterdi. O günahlar sebebiyle belâ nüzûl etmemek ve kahr-ı ilâhîden halâs olmak için, Hakk'a yalvarmak lüzûmunu hissetmediler. 1607. İnadçı olan kimse kendisini mücrim bilmedikçe, su onun gözünden koşmayı nerede bilir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1607. İnatçı olan kimse kendisini suçlu bilmedikçe, su onun gözünden akmayı nerede bilir? Kötü fiilinde ısrarcı ve inatçı olan bir kimse, yaptığının kötü olduğunu ve kendisinin kusurlu bulunacağını bilmedikçe ona pişmanlık gelir mi, onun gözü ağlamayı bilir mi? Bazı nüshalarda "dâned" yerine "tâned" geçmektedir. Bu durumda anlam "Su onun gözünden akabilir mi?" demek olur. Kötü fiilinde ısrarcı ve inatçı olan bir kimse, yaptığının kötü olduğunu ve kendisinin kusurlu bulunacağını bilmedikçe ona pişmanlık gelir mi, onun gözü ağlamayı bilir mi? Bazı nüshalarda "dâned" yerine "tâned" geçmektedir. Bu durumda anlam "Su onun gözünden akabilir mi?" demek olur. Yunus (a.s.)ın kıssası Kur'ân-ı Kerîm'de Yunus Suresi'nde geçtiğinden ayrıntısı tefsir kitaplarındadır. Özeti şudur ki: Yunus (a.s.)ın kavmine kötü fiillerinden dolayı bela indiği zaman Allah'a yalvardılar ve ağladılar. Yüce Allah o azabı onlardan kaldırdı. Bundan anlaşılır ki; ağlamak ve istiğfar edip Allah'a yalvarmak belanın defedilmesi hususunda etkilidir. Bilinmeli ki, Yüce Allah belayı bu sebepler âleminde, sebepler perdeleri arkasından verir ve kahrını tabiî tesirler dairesinde icra eder. Filozoflar bu hale bakıp derler ki, tabiî hükümler değişmez. Örneğin bulut yıldırım yağdırmaya başlayınca yalvarma ve ağlama fayda etmez. Çünkü Allah, tabiat ile ve zahirî sebepler ile faildir ve işini tabiî kurallar dairesinde görür. Bu kurduğu tabiat kurallarının dışına çıkmak hususunda yetkili değildir. Bu sebeple tazarru ve niyaz bu tabiî kuralları değiştiremez. Halbuki işin hakikati böyle değildir. Her şeyin ilâhî ilimde bir hakikati vardır. Bu hakikatler bu yoğunluk âleminde kendilerine tahsis olunan bir kisve (görünüş) ve taayyün (belirginleşme) ile zuhur eder ve bu taayyünât itibarî bir emirdir. Hakikatler değişmez; fakat taayyünât ve kisveler değişebilir. Örneğin ateşin bir hakikati vardır. O hakikatte yakıcılık içkindir ve bu yoğunluk âleminde onun sureti bizim gördüğümüz kırmızı bir şekildir ve o hakikat âdeten bu şekilden zuhur eder. Fakat Yüce Allah murad ederse o hakikati bizim görmekle alışmadığımız diğer bir kisvede ve taayyünde dahi izhar eder. Biz buna şaşırır ve "harikulade" deriz. Ve bir hakikatin muhtelif taayyünlerde ve kisvelerde zuhuru meselesi fennen dahi sabittir. Örneğin hidrojen ile oksijen buhar, su ve buz şeklinde zahir olur. Fakat buna alıştığımız için şaşırmayız. Fakat bir hakikat bizim görmeye alışmadığımız bir şekilde ve taayyünde zahir olduğu vakit şaşırırız. Sözün özü filozofların nazarı, dar olan adet dairesinde sınırlı kalmıştır. Fakat hakikat ehlinin nazarları geniş olduğu için, hakiki varlığı seçilmiş sıfat ile görürler; ve bir hakikati muhtelif kisvelerde izhar etmek hususunda yetkili bilirler. Diğer taraftan Yüce Allah İlahi Zâtını رضي الله عنهم ورضوا عنه (Maide, 5/119) yani "Allah onlardan razı oldu ve onlar da O'ndan razı oldular." Ve غضب الله عليهم (Fetih, 48/6) yani "Allah onlara gazap etti." ayetlerinde “rıza" ve "gazap" sıfatlarıyla vasıf buyurmuştur. Rıza sıfatı lütuf ile ve gazap sıfatı ise kahr ile tecelliyi gerektirir. Bu sebeple Hakk'ın lütuf tecellisini yalvararak istemek pek tabiî bir hal olur. Kötü fiilinde musırr ve muannid olan bir kimse, yaptığının fenâ olduğunu ve kendisinin kabâhatli bulunacağını bilmedikçe ona nedâmet gelip, onun gözü ağlamayı bilir mi? Baʻzı nüshalarda "dâned" yerine "tâned" vâki'dir. Bu sûrette ma'nâ "Su onun gözünden koşabilir mi?" demek olur. Kötü fiilinde musırr ve muannid olan bir kimse, yaptığının fenâ olduğunu ve kendisinin kabâhatli bulunacağını bilmedikçe ona nedâmet gelip, onun gözü ağlamayı bilir mi? Baʻzı nüshalarda "dâned" yerine "tâned" vâki'dir. Bu sûrette ma'nâ "Su onun gözünden koşabilir mi?" demek olur. Yūnus (a.s.)ın kıssası Kur'ân-ı Kerîm'de sûre-i Yûnus'ta münderic olduğundan tafsîli tefsîr kitablarındadır. Hulâsası budur ki: Yûnus (a.s.)ın kavmine kötü fillerinden dolayı belâ nâzil olduğu vakit Hakk'a yalvardılar ve ağladılar. Hak Teâlâ o azabı onlardan kaldırdı. Bundan anlaşılır ki; ağlamak ve istiğfâr edip Hakk'a yalvarmak belânın def'i husûsunda müessirdir. Ma'lum olsun ki, Hak Teâlâ belâyı bu âlem-i esbâbda, esbâb perdeleri arkasından verir ve kahrını müessirât-ı tabîiyye dâiresinde icrâ buyurur. Feylesoflar bu hâle bakıp derler ki, ahkâm-ı tabîiyye değişmez. Meselâ bulut yıldırım yağdırmaya başlayınca yalvarma ve ağlama fayda etmez. Zîrâ Allah, tabîat ile ve esbâb-ı sûriyye ile fâildir ve işini kavâid-i tabîiyye dâiresinde görür. Bu kurduğu tabîat kāidelerinin hâricine çıkmak husûsunda muhtâr değildir. Binâenaleyh tazarru' ve niyâz bu kavâid-i tabîiyyeyi tebdîl edemez. Halbuki işin hakîkati böyle değildir. Her şeyin ilm-i ilâhîde bir hakîkati vardır. Bu hakîkatler bu kesâfet âleminde kendilerine tahsîs olunan bir kisve ve taayyün ile zuhûr eder ve bu taayyünât emr-i i'tibârîdir. Hakāyık tebeddül etmez; fakat taayyünât ve kisve- ler tebeddül edebilir. Meselâ ateşin bir hakîkati vardır. O hakîkatte yakıcılık mündemiçtir ve bu âlem-i kesâfette onun sûreti bizim gördüğümüz kırmızı bir şekildir ve o hakîkat âdeten bu şekilden zuhûr eder. Fakat Hak Teâlâ murâd ederse o hakîkati bizim görmekle alışmadığımız diğer bir kisvede ve taayyünde dahi izhâr eder. Biz buna taaccüb eder ve "hârikulâde" deriz. Ve bir hakîkatin muhtelif taayyünlerde ve kisvelerde zuhûru mes'elesi fennen dahi sâbittir. Meselâ müvellidü'l-mâ ile müvellidü'l-humûza buhar, su ve buz şeklinde zâhir olur. Fakat buna alıştığımız için taaccüb etmeyiz. Fakat bir hakîkat bizim görmeğe alışmadığımız bir şekilde ve taayyünde zâhir olduğu vakit taaccüb ederiz. Velhâsıl feylesofların nazarı, dar olan âdet dâiresinde mahsûr kalmıştır. Fakat ehl-i hakîkatin nazarları geniş olduğu için, vücûd-i hakîkîyi sıfat-ı muhtâriyet ile görürler; ve bir hakîkati muhtelif kisvelerde izhâr etmek hususunda muhtar bilirler. Diğer taraftan Hak Teâlâ zât-ı ulûhiyyetini رضي الله عنهم ورضوا عنه (Mâide, 5/119) ya'ni "Allah onlardan râzı oldu ve onlar da O'ndan râzı oldular." Ve غضب الله عليهم (Fetih, 48/6) ya'ni "Allah onlara gazab etti." âyetlerinde “rızâ" ve "gazab" sıfatlarıyla vasıf buyurmuştur. Sıfat-ı rızâ lutf ile ve sıfat-ı gazab ise kahr ile tecellîyi iktizâ eder. Binâenaleyh Hakk'ın tecellî-i lutfunu yalvararak istemek pek tabiî bir hâl olur. 1608. Vaktaki Yunus'un kavmine belâ zâhir oldu, semâdan ateş dolu bulut cüdâ oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1608. Yunus'un kavmine belâ ortaya çıktığında, gökten ateş dolu bulut ayrıldı. 1609. Yıldırım attı, taş yanar idi. Bulut gürledi, yüz rengini döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1609. Yıldırım attı, taş yanar idi. Bulut gürledi, yüz rengini döktü. "Reng rîhten", rengi atmak demektir. Türkçede "benzi attı" derler. Yani, Yunus (a.s.)'ın kavmine kötü fiillerinde ısrarlarından dolayı bela geldiği vakit, gökyüzünde dehşetli bulutlar ortaya çıkıp birbiri arkasından yıldırımlar yağmaya başladı ki, bu yıldırımlar yakar ve parçalar idi. Sonunda korkunç gök gürlemeleri ortaya çıktı. Halkın beti benzi korkudan attı. "Reng rîhten", rengi atmak demektir. Türkçe'de "benzi attı" derler. Ya'ni, Yûnus (a.s.)ın kavmine kötü fiillerinde ısrarlarından nâşî belâ geldiği vakit, semâda dehşetli bulutlar peydâ olup birbiri arkasından yıldırımlar yağmaya başladı ki, bu yıldırımlar yakar ve parçalar idi. Nihâyet korkunç gök gürlemeleri zâhir oldu. Halkın beti benzi korkudan attı. 1610. Cümlesi gece damlar üzerinde idiler ki, o gam yukarıdan zâhir geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1610. Hepsi gece damlar üzerindeydiler ki, o gam yukarıdan görünür geldi. Yani, bu korkunç hâl gökyüzünde meydana geldiği zaman, halkın hepsi gece evlerinin damları üzerinde halleri bekliyorlardı. ler başka bir hale geçebilir. Örneğin ateşin bir hakikati vardır. O hakikatte yakıcılık gizlidir ve bu oluş ve bozuluş âleminde onun sureti bizim gördüğümüz kırmızı bir şekildir ve o hakikat genellikle bu şekilden ortaya çıkar. Fakat Yüce Allah dilerse o hakikati bizim görmeye alışmadığımız başka bir kılıkta ve belirginleşmede de gösterir. Biz buna şaşırır ve "olağanüstü" deriz. Ve bir hakikatin çeşitli belirginleşmelerde ve kılıklarda ortaya çıkması meselesi bilimsel olarak da sabittir. Örneğin hidrojen ile oksijen buhar, su ve buz şeklinde görünür. Fakat buna alıştığımız için şaşırmayız. Fakat bir hakikat bizim görmeye alışmadığımız bir şekilde ve belirginleşmede ortaya çıktığı zaman şaşırırız. Sözün özü, felsefecilerin bakış açısı, dar olan âdet dairesinde sınırlı kalmıştır. Fakat hakikat ehlinin bakış açıları geniş olduğu için, hakiki varlığı seçme sıfatıyla görürler; ve bir hakikati çeşitli kılıklarda gösterme hususunda seçilmiş bilirler. Diğer taraftan Yüce Allah İlahi Zâtını رضي الله عنهم ورضوا عنه (Maide, 5/119) yani "Allah onlardan razı oldu ve onlar da O'ndan razı oldular." Ve غضب الله عليهم (Fetih, 48/6) yani "Allah onlara gazap etti." ayetlerinde "rızâ" ve "gazap" sıfatlarıyla nitelemiştir. Rıza sıfatı lütuf ile ve gazap sıfatı ise kahr ile tecelliyi gerektirir. Buna göre Hakk'ın lütuf tecellisini yalvararak istemek pek doğal bir hâl olur. [1610] Ya'ni, bu korkunç hâl gökyüzünde vâki' olduğu vakit, halkın cümlesi gece evlerinin damları üzerinde ahvâle muntazır idiler. ler tebeddül edebilir. Meselâ ateşin bir hakîkati vardır. O hakîkatte yakıcılık mündemiştir ve bu âlem-i kesâfette onun sûreti bizim gördüğümüz kırmızı bir şekildir ve o hakîkat âdeten bu şekilden zuhûr eder. Fakat Hak Teâlâ murâd ederse o hakîkati bizim görmekle alışmadığımız diğer bir kisvede ve taayyünde dahi izhar eder. Biz buna taaccüb eder ve "hârikulâde" deriz. Ve bir hakîkatin muhtelif taayyünlerde ve kisvelerde zuhûru mes'elesi fennen dahi sâbittir. Meselâ müvellidü'l-mâ ile müvellidü'l-humûza buhar, su ve buz şeklinde zahir olur. Fakat buna alıştığımız için taaccüb etmeyiz. Fakat bir hakîkat bizim görmeğe alışmadığımız bir şekilde ve taayyünde zâhir olduğu vakit taaccüb ederiz. Velhâsıl feylesofların nazarı, dar olan âdet dâiresinde mahsûr kalmıştır. Fakat ehl-i hakîkatin nazarları geniş olduğu için, vücûd-i hakîkîyi sıfat-ı muhtâriyet ile görürler; ve bir hakîkati muhtelif kisvelerde ızhâr etmek hususunda muhtar bilirler. Diğer taraftan Hak Teâlâ zât-ı ulûhiyyetini رضي الله عنهم ورضوا عنه (Maide, 5/119) ya'ni "Allah onlardan râzı oldu ve onlar da O'ndan râzı oldular." Ve غضب الله عليهم (Fetih, 48/6) ya'ni "Allah onlara gazab etti." âyetlerinde “rızâ" ve "gazab" sıfatlarıyla vasıf buyurmuştur. Sıfat-ı rıza lutf ile ve sıfat-ı gazab ise kahr ile tecellîyi iktizâ eder. Binâenaleyh Hakk'ın tecellî-i lutfunu yalvararak istemek pek tabiî bir hâl olur. 1608. Vaktaki Yunus'un kavmine belâ zâhir oldu, semâdan ateş dolu bulut cüdâ oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1608. Yunus'un kavmine belâ ortaya çıktığında, gökten ateş dolu bulut ayrıldı. 1609. Yıldırım attı, taş yanar idi. Bulut gürledi, yüz rengini döktü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1609. Yıldırım attı, taş yanar idi. Bulut gürledi, yüz rengini döktü. "Reng rîhten", rengi atmak demektir. Türkçede "benzi attı" derler. Yani, Yunus (a.s.)'ın kavmine kötü fiillerinde ısrarlarından dolayı bela geldiği vakit, gökyüzünde dehşetli bulutlar ortaya çıkıp birbiri arkasından yıldırımlar yağmaya başladı ki, bu yıldırımlar yakar ve parçalar idi. Sonunda korkunç gök gürlemeleri ortaya çıktı. Halkın beti benzi korkudan attı. "Reng rîhten", rengi atmak demektir. Türkçe'de "benzi attı" derler. Ya'ni, Yûnus (a.s.)ın kavmine kötü fiillerinde ısrarlarından nâşî belâ geldiği vakit, semâda dehşetli bulutlar peydâ olup birbiri arkasından yıldırımlar yağmaya başladı ki, bu yıldırımlar yakar ve parçalar idi. Nihâyet korkunç gök gürlemeleri zâhir oldu. Halkın beti benzi korkudan attı. 1610. Cümlesi gece damlar üzerinde idiler ki, o gam yukarıdan zâhir geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1610. Hepsi gece damlar üzerinde idiler ki, o gam yukarıdan zâhir geldi. Yani, bu korkunç hâl gökyüzünde meydana geldiği zaman, halkın hepsi gece evlerinin damları üzerinde hallere muntazır idiler. Ya'ni, bu korkunç hâl gökyüzünde vâki' olduğu vakit, halkın cümlesi gece evlerinin damları üzerinde ahvâle muntazır idiler. 1611. Cümlesi damlardan aşağıya geldiler, baş açık sahrâ tarafına gittiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1611. Hepsi damlardan aşağıya indiler, baş açık sahra tarafına gittiler. Halkın hepsi korkularından dolayı damlardan aşağıya indiler ve feryat ve figan ile başlarını açıp sahra tarafına kaçtılar. "Baş açmak", Hak huzurunda alçalmaya ve "sahra tarafına sığınmak" ise, sığınmak ve iltica etmek konusunda kendi tedbirlerini terk ettiklerine işarettir. Halkın cümlesi korkularından dolayı damlardan aşağıya indiler ve feryâd ve figān ile başlarını açıp sahrâ tarafına kaçtılar. "Baş açmak", huzûr-ı Hak'ta tezellüle ve "sahrâ tarafına iltica" ise, sığınmak ve ilticâ etmek hususunda kendi tedbîrlerini terk ettiklerine işarettir. 1612. Analar çocuklarını dışarıya attılar, hattâ cümlesi nâle ve feryâdı yükselttiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1612. Analar çocuklarını dışarıya attılar, hatta hepsi feryat ve iniltilerini yükselttiler. Analar, çocuklarını da evlerde bırakmayıp dışarıya çıkardılar ve hepsi de feryatlarını ve iniltilerini göğe yükselttiler. "Aman ya Rab, senden medet!" diye sesleri çıktığı kadar bağırdılar. Analar, çocuklarını da evlerde bırakmayıp dışarıya çıkardılar ve hepsi de feryâdlarını ve nâlelerini ayyûka çıkardılar. "Aman yâ Rab, senden meded!" diye sesleri çıktığı kadar bağırdılar. 1613. Akşam namazından seher vaktine kadar, o cemâat başlarına toprak saçtılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1613. Akşam namazından seher vaktine kadar, o cemaat başlarına toprak saçtılar. "Nefer", cemaat anlamındadır. "Hâk ber ser kerden" (başa toprak saçmak), matem sebebiyle başa toprak saçmaktan kinayedir. "Nefer", cemâat ma'nâsınadır. “Hâk ber ser kerden", mâtem sebebiyle başa toprak saçmaktan kinâyedir. 1614. Cümlesinin sesleri tutulmuş oldu; o pek azgın kavim tarafına rahmet geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1614. Bütün sesleri tutulmuş oldu; o pek azgın kavim tarafına rahmet geldi. "Ser", burada "taraf" anlamındadır. "Lüdd", "eledd" kelimesinin çoğuludur, "pek azgın ve düşmanlıkta pek kuvvetli" anlamındadır. Yani, akşamdan seher vaktine kadar çölde feryat ve figan eden o azgın kavmin bağırmadan sesleri kısıldı, nihayet o kavmin tarafına ilâhî rahmet yöneldi. "Ser", burada "taraf" ma'nâsınadır. "Lüdd", "eledd" kelimesinin cem'idir, "pek azgın ve husûmette pek kuvvetli" ma'nâsınadır. Ya'ni, akşamdan seher vaktine kadar sahrâda feryâd ve figān eden o azgın kavmin bağırmadan sesleri kısıldı, nihâyet o kavmin tarafına rahmet-i ilâhiyye teveccüh etti. 1615. Ümitsizlikten ve sabırsız âhtan sonra, bulut azar azar geri gitmeğe başladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1615. Ümitsizlikten ve sabırsız âhtan (iç çekişten) sonra, bulut azar azar geri gitmeye başladı. 1616. Yûnus'un kıssası uzun ve geniştir; toprak ve müstefîzın sözünün vaktidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1616. Yûnus'un kıssası uzun ve geniştir; toprak ve müstefîzin (faydalanan, istifade eden) sözünün vaktidir. 1611. Cümlesi damlardan aşağıya geldiler, baş açık sahrâ tarafına gittiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1611. Hepsi damlardan aşağıya indiler, baş açık sahra tarafına gittiler. Halkın hepsi korkularından dolayı damlardan aşağıya indiler ve feryat ve figan ile başlarını açıp sahra tarafına kaçtılar. "Baş açmak", Hak huzurunda alçalmaya ve "sahra tarafına sığınmak" ise, sığınmak ve iltica etmek konusunda kendi tedbirlerini terk ettiklerine işarettir. Halkın cümlesi korkularından dolayı damlardan aşağıya indiler ve feryâd ve figān ile başlarını açıp sahrâ tarafına kaçtılar. "Baş açmak", huzûr-ı Hak'ta tezellüle ve "sahrâ tarafına iltica" ise, sığınmak ve ilticâ etmek hususunda kendi tedbîrlerini terk ettiklerine işarettir. 1612. Analar çocuklarını dışarıya attılar, hatta cümlesi nâle ve feryadı yükselttiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1612. Analar çocuklarını dışarıya attılar, hatta hepsi inleme ve feryadı yükselttiler. Analar, çocuklarını da evlerde bırakmayıp dışarıya çıkardılar ve hepsi de feryatlarını ve inlemelerini göğe yükselttiler. "Aman ya Rab, senden yardım!" diye sesleri çıktığı kadar bağırdılar. Analar, çocuklarını da evlerde bırakmayıp dışarıya çıkardılar ve hepsi de feryâdlarını ve nâlelerini ayyûka çıkardılar. "Aman yâ Rab, senden meded!" diye sesleri çıktığı kadar bağırdılar. 1613. Akşam namazından seher vaktine kadar, o cemaat başlarına toprak saçtılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1613. Akşam namazından seher vaktine kadar, o cemaat başlarına toprak saçtılar. "Nefer", cemaat anlamındadır. "Hâk ber ser kerden" (başa toprak saçmak), matem sebebiyle başa toprak saçmaktan kinayedir. "Nefer", cemâat ma'nâsınadır. “Hâk ber ser kerden", mâtem sebebiyle başa toprak saçmaktan kinâyedir. 1614. Cümlesinin sesleri tutulmuş oldu; o pek azgın kavim tarafına rahmet geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1614. Bütün sesleri tutulmuş oldu; o pek azgın kavim tarafına rahmet geldi. "Ser", burada "taraf" anlamındadır. "Lüdd", "eledd" kelimesinin çoğuludur, "pek azgın ve düşmanlıkta pek kuvvetli" anlamındadır. Yani, akşamdan seher vaktine kadar çölde feryat ve figan eden o azgın kavmin bağırmadan sesleri kısıldı, nihayet o kavmin tarafına ilâhî rahmet yöneldi. "Ser", burada "taraf" ma'nâsınadır. "Lüdd", "eledd" kelimesinin cem'idir, "pek azgın ve husûmette pek kuvvetli" ma'nâsınadır. Ya'ni, akşamdan seher vaktine kadar sahrâda feryâd ve figān eden o azgın kavmin bağırmadan sesleri kısıldı, nihâyet o kavmin tarafına rahmet-i ilâhiyye teveccüh etti. 1615. Ümitsizlikten ve sabırsız ahtan sonra, bulut azar azar geri gitmeğe başladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1615. Ümitsizlikten ve sabırsız âhtan sonra, bulut azar azar geri gitmeye başladı. 1616. Yûnus'un kıssası uzun ve geniştir; toprak ve müstefîzın sözünün vaktidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1616. Yûnus'un kıssası uzun ve geniştir; toprak ve feyz talep edenin sözünün vaktidir. Yûnus (a.s.)ın kıssası uzun ve geniştir. Halbuki biz Âdem (a.s.)ın cisminin terkibi için toprağın alınması bahsindeyiz, bunu açıklamak zamanıdır ve feyz talep edene ait olan sözü söylemek vaktidir. Buna göre bu uzun kıssanın ayrıntılı açıklamasından vazgeçelim. Bu kıssanın özeti şudur: Yûnus (a.s.) Musul şehri civarındaki Ninova şehri halkına gönderilmiş şanlı bir peygamberdir. O şehir halkı o hazretin davetine karşı çıktılar ve onu incittiler. Cenâb-ı Yûnus da etkilenip Hz. Hakk'a münacatta bulunup dedi ki: "Ya Rab, beni bu kavme peygamber olarak gönderdin. Sana asi oldular, bunlara azabını gönder, ibret alsınlar!" Yüce Allah münacatını kabul buyurup Cenâb-ı Yûnus'a hitaben buyurdu ki: "Kavmine haber ver, üç gün sonra onların üzerine azabım gelecektir." Hz. Yûnus kavmine haber verdi. Şehir ahalisi, "Yûnus'un haberleri doğru mudur? bekleyelim!" dediler; ve üçüncü günü akşam vakti hepsi evlerinin damlarına çıktılar ve etrafa baktılar. O esnada ufuklarda simsiyah korkunç bulutlar belirdi ve her tarafı kapladı. Gayet dehşetli gök gürlemeleriyle peyderpey yıldırımlar yağmaya başladı. Derhal damlardan aşağıya indiler, Yûnus (a.s.)ı aramaya çıktılar. Halbuki Hz. Yûnus ilahi emir ile şehirden çıkıp bir dağ oyuğunda saklanmış idi. Onu bulamadılar. Şehrin beyi akıllı bir adam idi, halka dedi ki: "Eğer Yûnus kayıp ise, onu bize gönderen Yüce Allah hazırdır ve bizim halimizi görücü ve sözümüzü işiticidir. Ona yalvarınız, bu azabı bizden kaldırır." Kendisi yalın ayak ve baş açık bir halde eski püskü elbiseler giyip çocukları analarından ve koyunları kuzularından ayırıp halk ile beraber sahraya çıktı. Sabaha kadar ağlayıp Cenâb-ı Hakk'a yalvardılar. Yüce Allah hazretleri onların haline acıyıp azap bulutlarını üzerlerinden kaldırdı. Nasıl ki Yûnus suresinde şöyle buyrulur: `فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ` (Yûnus, 10/98). Yani "Helak ettiğimiz köy halkından hiçbir köy halkı yoktur ki, azabımız geldiği halde iman getirip imanları onlara fayda versin; ancak Yûnus kavmi vardır ki, imana geldikleri vakit, onlardan dünyada rüsvaylık azabını kaldırdık ve ecelleri gelinceye kadar onları geçindirdik." Yûnus (a.s.)ın kıssası uzun ve geniştir. Halbuki biz Âdem (a.s.)ın cisminin terkîbi için arzdan toprak alınmak bahsindeyiz, bunu beyân etmek zamânıdır ve feyz taleb ediciye âid olan sözü söylemek vaktidir. Binâenaleyh bu uzun kıssanın tafsîlen beyânından vazgeçelim. Bu kıssanın hulâsası şudur: Yûnus (a.s.) Musul şehri civârındaki Ninova şehri halkına meb’ûs olmuş bir peygam-ber-i zîşândır. O şehir halkı o hazretin da’vetine muhâlefet ettiler ve onu in-cittiler. Cenâb-ı Yûnus dahi müteessir olup Hz. Hakk’a münâcât edip dedi ki: “Ya Rab, beni bu kavme peygamber olarak gönderdin. Sana âsî oldular, bun-lara azâbını gönder, mütenebbih olsunlar!” Hak Teâlâ münâcâtını kabûl bu-yurup Cenâb-ı Yûnus’a hitâben buyurdu ki: “Kavmine haber ver, üç gün son-ra onların üzerine azâbım gelecektir.” Hz. Yûnus kavmine haber verdi. Şehir ahâlîsi, “Yûnus’un ahbârı doğru mudur? bekleyelim!” dediler; ve üçüncü gü-nü akşam vakti hepsi evlerinin damlarına çıktılar ve etrâfa nazar ettiler. O es-nâda âfâkta simsiyah korkunç bulutlar peydâ oldu ve her tarafı kapladı. Gâyet dehşetli gök gürlemeleriyle peyderpey yıldırımlar yağmaya başladı. Derhal damlardan aşağıya indiler, Yûnus (a.s.)ı aramağa çıktılar. Halbuki Hz. Yûnus emr-i ilâhî ile şehirden çıkıp bir dağ oyuğunda saklanmış idi. Onu bulamadı-lar. Şehrin beyi akıllı bir adam idi, halka dedi ki: “Eğer Yûnus gâib ise, onu bi-ze gönderen Hak Teâlâ hâzırdır ve bizim hâlimizi görücü ve sözümüzü işitici-dir. Ona yalvarınız, bu azâbı bizden kaldırır. Kendisi yalın ayak ve baş açık bir hâlde eski püskü elbiseler giyip çocukları analarından ve koyunları kuzuların-dan ayırıp halk ile berâber sahrâya çıktı. Sabaha kadar ağlayıp Cenâb-ı Hakk’a yalvardılar. Hak Teâlâ hazretleri onların hâline acıyıp azâb bulutlarını üzerlerinden kaldırdı. Nitekim sûre-i Yûnus’ta şöyle buyrulur: `فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ` (Yûnus, 10/98). Ya’nî “Helâk ettiğimiz karye ehlinden hiçbir karye ehli yok-tur ki, azâbımız geldiği hâlde îmân getirip îmânları onlara fayda versin; ancak Yûnus kavmi vardır ki, îmâna geldikleri vakit, onlardan dünyâda rüsvâylık azâbını keşf ettik ve ecelleri gelinceye kadar onları geçindirdik.” 1617. Mâdemki tazarru’un Hak indinde kadirleri vardır ve o kıymet ki orada zârî için vardır, nerededir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1617. Mademki yakarışın Allah katında değerleri vardır ve o değer ki orada ağlayarak yalvarma için vardır, nerededir? Ey isyankârlar, mademki yakarışın ve ağlayarak yalvarmanın Allah katında kıymetleri ve şerefleri vardır, bu sebeple ağla ve yalvar; çünkü yakarış ve ağlayarak yalvarmada olan kıymet ve şeref başka yerde yoktur. Namaz ve oruç ve diğer ibadetlerin Yûnus (a.s.)'ın kıssası uzun ve geniştir. Hâlbuki biz Âdem (a.s.)'ın bedeninin terkibi için yerden toprak alınması bahsindeyiz, bunu açıklamak zamanıdır ve feyiz talep ediciye ait olan sözü söylemek vaktidir. Bu sebeple bu uzun kıssanın ayrıntılı açıklamasından vazgeçelim. Bu kıssanın özeti şudur: Yûnus (a.s.) Musul şehri civarındaki Ninova şehri halkına gönderilmiş şanlı bir peygamberdir. O şehir halkı o hazretin davetine karşı çıktılar ve onu incittiler. Cenâb-ı Yûnus da üzülüp Yüce Allah'a yakararak dedi ki: "Ya Rab, beni bu kavme peygamber olarak gönderdin. Sana isyan ettiler, bunlara azabını gönder, ibret alsınlar!" Yüce Allah yakarışını kabul buyurup Cenâb-ı Yûnus'a hitaben buyurdu ki: "Kavmine haber ver, üç gün sonra onların üzerine azabım gelecektir." Hz. Yûnus kavmine haber verdi. Şehir halkı, "Yûnus'un haberleri doğru mudur? Bekleyelim!" dediler; ve üçüncü günü akşam vakti hepsi evlerinin damlarına çıktılar ve etrafa baktılar. O esnada ufuklarda simsiyah korkunç bulutlar belirdi ve her tarafı kapladı. Gayet dehşetli gök gürlemeleriyle peş peşe yıldırımlar yağmaya başladı. Derhal damlardan aşağıya indiler, Yûnus (a.s.)'ı aramaya çıktılar. Hâlbuki Hz. Yûnus ilahi emir ile şehirden çıkıp bir dağ oyuğunda saklanmış idi. Onu bulamadılar. Şehrin beyi akıllı bir adam idi, halka dedi ki: "Eğer Yûnus kayıp ise, onu bize gönderen Yüce Allah hazırdır ve bizim hâlimizi görücü ve sözümüzü işiticidir. Ona yalvarırız, bu azabı bizden kaldırır." Kendisi yalın ayak ve baş açık bir hâlde eski püskü elbiseler giyip çocukları analarından ve koyunları kuzularından ayırıp halk ile beraber sahraya çıktı. Sabaha kadar ağlayıp Cenâb-ı Hakk'a yalvardılar. Yüce Allah hazretleri onların hâline acıyıp azap bulutlarını üzerlerinden kaldırdı. Nitekim Yûnus Suresi'nde şöyle buyrulur: `فلولا كانت قرية آمنت فنفعها إيمانها إلا قوم يونس لما آمنوا كشفنا عنهم عذاب الخزي في الحياة الدنيا ومتعناهم إلى حين` (Yûnús, 10/98). Yani "Helak ettiğimiz kasaba halkından hiçbir kasaba halkı yoktur ki, azabımız geldiği hâlde iman getirip imanları onlara fayda versin; ancak Yûnus kavmi vardır ki, imana geldikleri vakit, onlardan dünyada rüsvaylık azabını kaldırdık ve ecelleri gelinceye kadar onları geçindirdik." Ey âsîler, mâdemki tazarru’un ve ağlayarak yalvarmanın Hak indinde kıy-metleri ve şerefleri vardır, binâenaleyh ağla ve yalvar; zîrâ tazarru’ ve zârîde olan kıymet ve şeref başka yerde yoktur. Namaz ve oruç ve sâir ibâdâtın bit- Yûnus (a.s.)ın kıssası uzun ve geniştir. Halbuki biz Âdem (a.s.)ın cisminin terkîbi için arzdan toprak alınmak bahsindeyiz, bunu beyân etmek zamânıdır ve feyz taleb ediciye âid olan sözü söylemek vaktidir. Binâenaleyh bu uzun kıssanın tafsîlen beyânından vazgeçelim. Bu kıssanın hulâsası şudur: Yûnus (a.s.) Musul şehri civârındaki Ninova şehri halkına meb'ûs olmuş bir peygam-ber-i zîşandır. O şehir halkı o hazretin da'vetine muhalefet ettiler ve onu incittiler. Cenâb-ı Yûnus dahi müteesir olup Hz. Hakk'a münâcât edip dedi ki: "Ya Rab, beni bu kavme peygamber olarak gönderdin. Sana âsî oldular, bunlara azabını gönder, mütenebbih olsunlar!" Hak Teâlâ münâcâtını kabûl buyurup Cenâb-ı Yûnus'a hitâben buyurdu ki: "Kavmine haber ver, üç gün sonra onların üzerine azabım gelecektir." Hz. Yûnus kavmine haber verdi. Şehir ahâlîsi, "Yûnus'un ahbârı doğru mudur? bekleyelim!" dediler; ve üçüncü günü akşam vakti hepsi evlerinin damlarına çıktılar ve etrâfa nazar ettiler. O esnâda âfâkta simsiyah korkunç bulutlar peydâ oldu ve her tarafı kapladı. Gâyet dehşetli gök gürlemeleriyle peyderpey yıldırımlar yağmaya başladı. Derhal damlardan aşağıya indiler, Yûnus (a.s.)ı aramağa çıktılar. Halbuki Hz. Yûnus emr-i ilâhî ile şehirden çıkıp bir dağ oyuğunda saklanmış idi. Onu bulamadılar. Şehrin beyi akıllı bir adam idi, halka dedi ki: "Eğer Yûnus gāib ise, onu bize gönderen Hak Teâlâ hâzırdır ve bizim hâlimizi görücü ve sözümüzü işiticidir. Ona yalvarırız, bu azabı bizden kaldırır. Kendisi yalın ayak ve baş açık bir hâlde eski püskü elbiseler giyip çocukları analarından ve koyunları kuzularından ayırıp halk ile beraber sahrâya çıktı. Sabaha kadar ağlayıp Cenâb-ı Hakk'a yalvardılar. Hak Teâlâ hazretleri onların hâline acıyıp azâb bulutlarını üzerlerinden kaldırdı. Nitekim sûre-i Yûnus'ta şöyle buyrulur: `فلولا كانت قرية آمنت فنفعها إيمانها إلا قوم يونس لما آمنوا كشفنا عنهم عذاب الخزي في الحياة الدنيا ومتعناهم إلى حين` (Yûnús, 10/98). Ya'ni "Helak ettiğimiz karye ehlinden hiçbir karye ehli yoktur ki, azabımız geldiği hâlde îman getirip îmanları onlara fayda versin; ancak Yûnus kavmi vardır ki, îmâna geldikleri vakit, onlardan dünyâda rüsvâylık azâbını keşf ettik ve ecelleri gelinceye kadar onları geçindirdik." 1617. Mâdemki tazarru'un Hak indinde kadirleri vardır ve o kıymet ki orada zârî için vardır, nerededir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1617. Mademki yalvarmanın Allah katında değerleri vardır ve o değer ki orada ağlayarak yalvarma için vardır, nerededir? Ey isyankârlar, mademki yalvarmanın ve ağlayarak yalvarmanın Allah katında kıymetleri ve şerefleri vardır, bu sebeple ağla ve yalvar; çünkü yalvarma ve ağlayarak yalvarmada olan kıymet ve şeref başka yerde yoktur. Namaz ve oruç ve diğer ibadetlerin elbette sevabı vardır. Fakat içi yanarak ve ağlayarak olmayan ibadetler kuru bir zühdden (dünya nimetlerinden el çekme) ve ibadetten ibaret kalır. Senin ile Allah arasındaki perdeyi kaldırmaz. Ey âsîler, mâdemki tazarru'un ve ağlayarak yalvarmanın Hak indinde kıymetleri ve şerefleri vardır, binâenaleyh ağla ve yalvar; zîrâ tazarru' ve zârîde olan kıymet ve şeref başka yerde yoktur. Namaz ve oruç ve sâir ibâdâtın bit- tabi' sevabı vardır. Fakat içi yanarak ve ağlayarak olmayan ibâdât kuru bir zühdden ve ibâdetten ibâret kalır. Senin ile Hak arasındaki hicâbı kaldırmaz. 1618. Âgâh ol, ümîd vardır, şimdi çabuk belini bağla! Ey ağlayıcı kalk ve dâimâ gül!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1618. Bilinçli ol, ümit vardır, şimdi çabuk belini bağla! Ey ağlayan kalk ve daima gül! Ey insan, gafletten uyan, dünya hayatının devam etmesi sebebiyle ilahi rahmetten ümidini kesme! Çünkü ümit yolu kapanmış değildir. Haydi şimdi çabuk beline hizmet ve itaat kuşağını bağla ve Hakk'a yalvarıp ağla! Ey ağlayan kişi, bu ağlamadan ve yakarıştan sonra kalk ve daima gül! Çünkü istediğin ve maksadın gerçekleşmiştir. Ey kimse, gafletten uyan, hayât-ı dünyeviyyeden devâm ettiği cihetle rahmet-i ilâhiyyeden ümîdini kesme! Zîrâ ümîd yolu kapanmış değildir. Haydi şimdi çabuk beline hizmet ve itâat kuşağını bağla ve Hakk'a niyâz edip ağla! Ey ağlayan kimse, bu ağlamadan ve münâcâttan sonra kalk ve dâimâ gül! Zîrâ matlûbun ve maksûdun hâsıl olmuştur. 1619. Zîrâ şâh-ı mecîd, göz yaşını fazla şehîdin kanı ile beraber koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1619. Çünkü yüce şah, göz yaşını şehidin kanı ile eşit tutar. Bu şerefli beyitte şu hadis-i şerife işaret buyrulur: لیس شیئ احب الی الله من قطرتین قطرة دموع من خشية الله و قطرة یھراق فی سبیل الله Yani “Yüce Allah'a iki damladan daha sevgili bir şey yoktur ki, birisi Allah korkusundan dökülen bir damla göz yaşı, diğeri Allah yolunda dökülen bir damla kandır.” Yani, celâl sahibi bir şah olan Yüce Allah, göz yaşını fazilette, şerefte ve kıymette şehidin kanı ile eşit tutmuştur. Bu sebeple, bu kadar kıymeti olan, Allah için dökülen göz yaşını esirgeme, ağla ve Yüce Allah'a yalvar! Bu beyt-i şerîfte şu hadîs-i şerîfe işâret buyrulur: لیس شیئ احب الی الله من قطرتین قطرة دموع من خشية الله و قطرة یھراق فی سبیل الله Ya'ni “Hak Teâlâ'ya iki katreden daha sevgili bir şey yoktur ki, birisi Allah korkusundan dökülen bir katre göz yaşı, diğeri Allah yolunda dökülen bir katre kandır.” Ya'ni, celâlet sâhibi bir şâh olan Hak Teâlâ hazretleri göz yaşını fazîlette ve şerefte ve kıymette şehîdin kanı ile müsâvî tutmuştur. Binâenaleyh bu kadar kıymeti olan, Allah için dökülen göz yaşını esirgeme, ağla ve Allahü zül-celâl hazretlerine yalvar! ## Âdem (a.s.)ın cisminin terkîbi için “Topraktan avuç dolusu al!” diye Hak Teâlâ'nın İsrâfil (a.s.)ı toprağa göndermesi beyânındadır 1620. Hâlıkımız İsrâfîl'e dedi ki: “Git, o topraktan avucunu doldur!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1620. Yaratıcımız İsrâfîl'e dedi ki: “Git, o topraktan avucunu doldur!” Elbette sevabı vardır. Fakat içi yanarak ve ağlayarak olmayan ibadetler, kuru bir zühdden (dünya nimetlerinden el çekme) ve ibadetten ibaret kalır. Senin ile Hak arasındaki perdeyi kaldırmaz. tabi' sevabı vardır. Fakat içi yanarak ve ağlayarak olmayan ibâdât kuru bir zühdden ve ibâdetten ibâret kalır. Senin ile Hak arasındaki hicâbı kaldırmaz. 1618. Agah ol, ümîd vardır, şimdi çabuk belini bağla! Ey ağlayıcı kalk ve dâimâ gül!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1618. Bil ki, ümit vardır, şimdi çabuk belini bağla! Ey ağlayan kalk ve daima gül! Ey kişi, gafletten uyan, dünya hayatı devam ettiği için ilahi rahmetten ümidini kesme! Çünkü ümit yolu kapanmış değildir. Haydi şimdi çabuk beline hizmet ve itaat kuşağını bağla ve Hakk'a niyaz edip ağla! Ey ağlayan kişi, bu ağlamadan ve yakarıştan sonra kalk ve daima gül! Çünkü istediğin ve maksadın gerçekleşmiştir. Ey kimse, gafletten uyan, hayât-ı dünyeviyyen devam ettiği cihetle rahmet-i ilâhiyyeden ümîdini kesme! Zîrâ ümîd yolu kapanmış değildir. Haydi şimdi çabuk beline hizmet ve itâat kuşağını bağla ve Hakk'a niyâz edip ağla! Ey ağlayan kimse, bu ağlamadan ve münâcâttan sonra kalk ve dâimâ gül! Zîrâ matlûbun ve maksûdun hâsıl olmuştur. 1619. Zîra şâh-ı mecîd, göz yaşını fazlda şehîdin kanı ile beraber koyar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1619. Çünkü yüce şah, göz yaşını fazilette şehidin kanı ile bir tutar. Bu şerefli beyitte şu şerefli hadise işaret buyrulur: ليس شيئ احب الى الله من قطرتين قطرة دموع من خشية الله و قطرة دم يهراق في سبيل الله Yani “Yüce Allah'a iki damladan daha sevgili bir şey yoktur ki, birisi Allah korkusundan dökülen bir damla göz yaşı, diğeri Allah yolunda dökülen bir damla kandır.” Yani, celâl sahibi bir şah olan Yüce Allah, göz yaşını fazilette, şerefte ve kıymette şehidin kanı ile eşit tutmuştur. Bu sebeple bu kadar kıymeti olan, Allah için dökülen göz yaşını esirgeme, ağla ve Yüce Allah'a yalvar! Bu beyt-i şerîfte şu hadîs-i şerîfe işaret buyrulur: ليس شيئ احب الى الله من قطرتين قطرة دموع من خشية الله و قطرة دم يهراق في سبيل الله Ya'ni “Hak Teâlâ'ya iki katreden daha sevgili bir şey yoktur ki, birisi Allah korkusundan dökülen bir katre göz yaşı, diğeri Allah yolunda dökülen bir katre kandır.” Ya'ni, celâlet sahibi bir şâh olan Hak Teâlâ hazretleri göz yaşını fazîlette ve şerefte ve kıymette şehîdin kanı ile müsâvî tutmuştur. Binâenaleyh bu kadar kıymeti olan, Allah için dökülen göz yaşını esirgeme, ağla ve Allahü zül-celâl hazretlerine yalvar! ## Âdem (a.s.)ın cisminin terkîbi için "Topraktan avuç dolusu al!" diye Hak Teâlâ'nın İsrafil (a.s.)ı toprağa göndermesi beyânındadır 1620. Hâlıkımız İsrafil'e dedi ki: "Git, o topraktan avucunu doldur!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1620. Yaratıcımız İsrafil'e dedi ki: "Git, o topraktan avucunu doldur!" 1621. İsrafil dahi arz tarafına geldi, yine topraklık inlemeğe başladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1621. İsrafil de arz tarafına geldi, yine topraklık inlemeye başladı. "Hâkistân", "topraklık" demektir ve "arz" kastedilir. "Hanîn", burada ah ve inleme anlamındadır. “Hâkistân”, “topraklık" demek olup "arz" murâd buyrulur. “Hanîn”, burada âh ve enîn ma'nâsınadır. 1622. Dedi ki: "Ey sûrun meleği ve ey hayat denizi ki, senin nefeslerinden ölüler can bulur!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1622. Dedi ki: "Ey sûrun meleği ve ey hayat denizi ki, senin nefeslerinden ölüler can bulur!" İsrafil (a.s.) hakkındaki toplu açıklamalar yukarıda 1566 ve 1567 numaralı beyitlerde geçti. "Sûr", sözlükte "içi boş boynuz" anlamına gelir. Hakikatleri araştıranların (muhakkıklar) teriminde ise âlem-i misâl (misal âlemi) ve hayâlden ibarettir. Nasıl ki Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fütûhât-ı Mekkiyye adlı eserlerinin altmış üçüncü bölümünde ayrıntılı bilgi verirler, burada zikri uzun olur. İsrafil (a.s.) hakkındaki, îzâhât-ı mücmele yukarıda 1566 ve 1567 numaralı beyitlerde geçti. "Sûr", lügatte "içi boş boynuz" ma'nâsına gelir. Muhakkıklar ıstılâhında âlem-i misâl ve hayâlden ibârettir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinin altmış üçüncü bâbında tafsîlât i'tâ buyururlar, burada zikri uzun olur. 1623. "Sûrdan büyük bir ses üfürürsün, mahşer, çürümüşten halaik dolu olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1623. "Sûrdan büyük bir ses üfürürsün, mahşer, çürümüşten yaratıklarla dolu olur." "Ramîm", çürümüş ve eskimiş kemik anlamındadır. Ey İsrafil, sen sûrunu büyük bir sesle üflersin. Ölmüş olan yaratıklar çürümüş kemiklerden dirilip mahşer meydanına dolar. "Mahşer", toplanma yeri demektir. Yani berzah âleminde (ölümden kıyamete kadar ruhların bulunduğu âlem) ve ikinci misal âleminde (ruhların bedenlenmeden önceki hâli) toplanmış olan ruhlar, İsrafil'in sûrunu üflemesinin ardından teşekkül eden ahiret küresi üzerine toplanır ve hepsine ahiret küresinin özüne ve tabiatına uygun birer cisim verilir. “Ramîm”, çürümüş ve eskimiş kemik ma'nâsınadır. Ey İsrafil, sen sûrunu bir sadâ-yı azîm ile üflersin. Ölmüş olan halâik çürümüş kemiklerden dirilip mahşer meydanına dolar. "Mahşer", mahall-i ictima' demektir. Ya'ni âlem-i berzahta ve misâl-i sânîde toplanmış olan ervâh, teşekkül eden küre-i âhiret üzerine sûr-ı İsrâfîl'i müteakib toplanır ve cümlesine küre-i âhiretin mâyesine ve tabîatına muvâfik birer cisim verilir. 1624. "Sûru üflersin, dersin ki: "Es-salâ, ey Kerbelâ'nın ölmüşleri, sıçrayınız!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1624. "Sûru üflersin, dersin ki: "Haydi, ey Kerbelâ'nın ölmüşleri, sıçrayınız!" "Kerbelâ", bilindiği üzere İmam Hüseyin efendimizin ve ona tâbi olanların Bağdat tarafında şehitlik mertebesine ulaştıkları bir köyün ismidir. Eğer şerefli beyte özel olarak bir anlam verilirse: "Ey Kerbelâ'nın şehitleri, sıçrayınız ve diriliniz!" demek olur; ve eğer "Kerbelâ", "kerb" (gam, keder) ile "lâ" (yokluk) kelimelerinden oluşmuş ve izafet terkibi (tamlaması) kabul edilirse ("kerb-i lâ"), "(lâ) kerbinin ölmüşleri" demek olur ve "kerb", gam ve keder ve şiddet ve "lâ", yokluk anlamı- “Kerbelâ”, ma'lum olduğu üzere İmâm-ı Hüseyin efendimizin ve tâbi'lerinin Bağdâd cihetinde mertebe-i şehadeti ihrâz buyurdukları bir karyenin ismidir. Eğer beyt-i şerîfe husûsiyet ile bir ma'nâ verilir ise: "Ey Kerbelâ'nın şehitleri, sıçrayınız ve diriliniz!" demek olur; ve eğer "Kerbelâ", "kerb" ile "lâ"dan mürekkeb olup bir terkîb-i izâfi addolunursa ("kerb-i lâ"), "(lâ) kerbinin ölmüşleri" demek olur ve "kerb", gam ve gussa ve şiddet ve "lâ", yok ma'nâla- 1621. İsrafil dahi arz tarafına geldi, yine topraklık inlemeğe başladı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1621. İsrafil de arz tarafına geldi, yine topraklık inlemeye başladı. "Hâkistân", "topraklık" demektir ve "arz" kastedilir. "Hanîn", burada ah ve inleme anlamındadır. “Hâkistân”, “topraklık" demek olup "arz" murâd buyrulur. “Hanîn”, burada âh ve enîn ma'nâsınadır. 1622. Dedi ki: "Ey sûrun meleği ve ey hayat denizi ki, senin nefeslerinden ölüler can bulur!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1622. Dedi ki: "Ey sûrun meleği ve ey hayat denizi ki, senin nefeslerinden ölüler can bulur!" İsrafil (a.s.) hakkındaki toplu açıklamalar yukarıda 1566 ve 1567 numaralı beyitlerde geçti. "Sûr", sözlükte "içi boş boynuz" anlamına gelir. Hakikatleri araştıranların (muhakkıklar) teriminde ise âlem-i misâl (misal âlemi) ve hayâlden ibarettir. Nasıl ki Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fütûhât-ı Mekkiyye adlı eserlerinin altmış üçüncü bölümünde ayrıntılı bilgi verirler, burada zikri uzun olur. İsrafil (a.s.) hakkındaki, îzâhât-ı mücmele yukarıda 1566 ve 1567 numaralı beyitlerde geçti. "Sûr", lügatte "içi boş boynuz" ma'nâsına gelir. Muhakkıklar ıstılâhında âlem-i misâl ve hayâlden ibârettir. Nitekim Hz. Şeyh-i Ekber (r.a.) Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinin altmış üçüncü bâbında tafsîlât i'tâ buyururlar, burada zikri uzun olur. 1623. "Sûrdan büyük bir ses üfürürsün, mahşer, çürümüşten halaik dolu olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1623. "Sûrdan büyük bir ses üfürürsün, mahşer, çürümüşten yaratıklarla dolu olur." "Ramîm", çürümüş ve eskimiş kemik anlamındadır. Ey İsrafil, sen sûrunu büyük bir sesle üflersin. Ölmüş olan yaratıklar çürümüş kemiklerden dirilip mahşer meydanına dolar. "Mahşer", toplanma yeri demektir. Yani berzah âleminde (ölümden kıyamete kadar ruhların bulunduğu âlem) ve ikinci misal âleminde (ruhların bedenlenmeden önceki hâli) toplanmış olan ruhlar, İsrafil'in sûrunu üflemesinin ardından teşekkül eden ahiret küresi üzerine toplanır ve hepsine ahiret küresinin özüne ve tabiatına uygun birer cisim verilir. “Ramîm”, çürümüş ve eskimiş kemik ma'nâsınadır. Ey İsrafil, sen sûrunu bir sadâ-yı azîm ile üflersin. Ölmüş olan halâik çürümüş kemiklerden dirilip mahşer meydanına dolar. "Mahşer", mahall-i ictima' demektir. Ya'ni âlem-i berzahta ve misâl-i sânîde toplanmış olan ervâh, teşekkül eden küre-i âhiret üzerine sûr-ı İsrâfîl'i müteakib toplanır ve cümlesine küre-i âhiretin mâyesine ve tabîatına muvâfik birer cisim verilir. 1624. "Sûru üflersin, dersin ki: "Es-salâ, ey Kerbela'nın ölmüşleri, sıçrayınız!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1624. "Sûru üflersin, dersin ki: "Es-salâ, ey Kerbela'nın ölmüşleri, sıçrayınız!" "Kerbela", bilindiği üzere İmâm-ı Hüseyin efendimizin ve ona tâbi olanların Bağdat yönünde şehitlik mertebesine ulaştıkları bir köyün ismidir. Eğer şerefli beyte özel olarak bir anlam verilirse: "Ey Kerbela'nın şehitleri, sıçrayınız ve diriliniz!" demek olur; ve eğer "Kerbela", "kerb" ile "la"dan oluşmuş olup izafî bir terkip (birleşik isim) kabul edilirse ("kerb-i lâ"), "(lâ) kerbinin ölmüşleri" demek olur ve "kerb", gam ve keder ve şiddet ve "lâ", yok anlamlarına geldiğine göre, "Yokluk ve izafî yokluktan ibaret olan kevnî varlık gamının ve şiddetinin ölmüşleri sıçrayınız!" demek olur; ve bu anlam genel olur. “Kerbela”, ma'lum olduğu üzere İmâm-ı Hüseyin efendimizin ve tâbi'lerinin Bağdâd cihetinde mertebe-i şehadeti ihrâz buyurdukları bir karyenin ismidir. Eğer beyt-i şerîfe husûsiyet ile bir ma'nâ verilir ise: "Ey Kerbela'nın şehitleri, sıçrayınız ve diriliniz!" demek olur; ve eğer "Kerbela", "kerb" ile "la"dan mürekkeb olup bir terkîb-i izâfi addolunursa ("kerb-i lâ"), "(lâ) kerbinin ölmüşleri" demek olur ve "kerb", gam ve gussa ve şiddet ve "lâ", yok ma'nâla- rına geldiğine göre, "Yok ve adem-i izâfîden ibâret olan vücûd-ı kevnî gamı-nın ve şiddetinin ölmüşleri sıçrayınız!" demek olur; ve bu ma'nâ umûmî olur. 1625. Ey ölüm kılıcından helâk görmüşler, dal ve yaprak gibi topraktan baş çıkarınız!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1625. Ey ölüm kılıcından helâk olmuşlar, dal ve yaprak gibi topraktan baş çıkarınız! Bilinmeli ki, haşir (diriliş) geleceğe sınırlı değildir. Oluş ve bozuluş âlemini kuşatan İsrâfil'in sûru her an üfürülüp, misâl âleminden (maddî olmayan âlem) bölük bölük canlı varlıklar bu âlem mahşerinde toplanmaktadır. Çünkü "İsrâfil'in sûru"ndan kastedilen, misâl ve hayâl âlemi olduğuna göre, ilk misâl âleminden gelen ruhlar, sûrun üfürülmesiyle şehâdet âlemine (görünen âlem) geldiği gibi, Azrâil'in ruhları almasıyla ölenlerin ruhları da ikinci misâl âlemine ve berzaha (kabir âlemi) intikal edip diriliş gününe kadar orada korunur ve âhiret küresinin (dünyanın) teşekkülünde yine sûrun üfürülmesiyle o küre üzerinde bir cisim kazanıp bu ruhların haşrı (dirilişi) gerçekleşir. Ma'lûm olsun ki, haşr istikbâle münhasır değildir. Âlem-i kevnî muhît olan sûr-i İsrâfîl her an üfürülüp, âlem-i misâlden fevc fevc mahlûk-ı zî-hayât bu mahşer-i âlemde toplanmaktadır. Zîrâ "sûr-i İsrâfîl"den murâd, âlem-i misâl ve hayâl olduğuna göre, misâl-i evvelden gelen ervâh, nefh-i sûr ile âlem-i şehâdete geldiği gibi, kabz-ı Azrâîl ile ölenlerin ervâhı dahi misâl-i sânîye ve berzaha intikâl edip ba's gününe kadar orada mahfûz olur ve küre-i âhiretin teşekkülünde yine nefh-i sûr ile o küre üzerinde bir cisim iktisâb edip bu ervâhın haşrı vâki' olur. 1626. Senin rahmetin ve senin o te'sîr edici nefesin vardır; bu âlem senin ih-yândan dolu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1626. Senin rahmetin ve senin o tesir edici nefesin vardır; bu âlem senin diriltmenden dolu olur. Ey İsrâfîl (a.s.), sen cisimler âlemine ilâhî rahmeti indirmekle görevlisin ve cisimlere hayat vermek için tesir edici nefesin ve fiilin vardır. Bu cisimler âlemi ve görünen âlem senin diriltmenden doludur. Cisimlerde hayat eseri, senin tesirin ile meydana gelir. “Ey İsrâfîl (a.s.), sen âlem-i cismâniyyete rahmet-i ilâhiyyeyi inzâle me'mûrsun ve cisimlere hayât vermek için müessir nefesin ve fiilin vardır. Bu cismâniyet âlemi ve âlem-i şehâdet senin diriltmenden doludur. Cisimlerde eser-i hayât, senin te'sîrin ile vâki' olur.” 1627. Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Arşın hâmilisin ve atâların kıb-lesisin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1627. Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Arşın taşıyıcısısın ve bağışların kıblesisin! Senin görevin, maddî âleme rahmet getirmektir. Bu sebeple zorlamayı ve şiddeti bırak da niyazıma rahmet et! Sen izafî varlık (mutlak varlığa göre) arşının taşıyıcısı olan dört melekten birisin ve maddî âlem, ilahi isimlerin bağışlarını sana yönelerek bekler. “Senin vazîfenden âlem-i cismâniyyete rahmet getirmektir. Binâenaleyh cebir ve şiddeti bırak da niyâzıma rahmet et! Sen vücûd-ı izâfî arşının hâmili olan dört melekten birisin ve cismâniyet âlemi atâyâ-yı esmâiyyeyi sana te-veccüh ederek bekler.” 1628. Arş, atâ ve ma'delet ma'den-gâhıdır. Onun altında mağfiret dolu dört ır-mak vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1628. Arş, bağış ve adalet madenidir. Onun altında mağfiret dolu dört ırmak vardır. rına geldiğine göre, "Yokluktan ve izafî yokluktan ibaret olan kevnî varlık gamının ve şiddetinin ölmüşleri sıçrayınız!" demek olur; ve bu anlam genel olur. rına geldiğine göre, "Yok ve adem-i izâfiden ibaret olan vücûd-ı kevnî gamının ve şiddetinin ölmüşleri sıçrayınız!" demek olur; ve bu ma'nâ umûmî olur. 1625. “Ey ölüm kılıncından helâk görmüşler, dal ve yaprak gibi topraktan baş çıkarınız!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1625. “Ey ölüm kılıncından helâk olmuşlar, dal ve yaprak gibi topraktan baş çıkarınız!" Bilinmeli ki, haşir (yeniden diriliş) geleceğe sınırlı değildir. Oluş ve bozuluş âlemini kuşatan İsrafil'in sûru her an üfürülüp, misal âleminden bölük bölük canlı varlıklar bu âlem mahşerinde toplanmaktadır. Çünkü "İsrafil'in sûru"ndan maksat, misal ve hayal âlemi olduğuna göre, ilk misalden gelen ruhlar sûrun üflenmesiyle şehadet âlemine geldiği gibi, Azrail'in ruhları almasıyla ölenlerin ruhları da ikinci misal âlemine ve berzaha (kabir âlemi) geçip kıyamet gününe kadar orada korunur ve ahiret küresinin oluşumunda yine sûrun üflenmesiyle o küre üzerinde bir cisim edinip bu ruhların haşri gerçekleşir. Ma'lûm olsun ki, haşr istikbale münhasır değildir. Âlem-i kevni muhît olan sûr-i İsrafil her an üfürülüp, âlem-i misâlden fevc fevc mahlûk-i zî-hayât bu mahşer-i âlemde toplanmaktadır. Zîrâ “sûr-i İsrafil"den murâd, âlem-i misal ve hayâl olduğuna göre, misâl-i evvelden gelen ervâh, nefh-1 sûr ile âlem-i şehâdete geldiği gibi, kabz-ı Azrâîl ile ölenlerin ervâhı dahi misâl-i sânîye ve berzaha intikāl edip ba's gününe kadar orada mahfüz olur ve küre-i âhiretin teşekkülünde yine nefh-1 sûr ile o küre üzerinde bir cisim iktisab edip bu ervâhın haşri vâki' olur. 1626. "Senin rahmetin ve senin o te'sîr edici nefesin vardır; bu âlem senin ihyandan dolu olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1626. "Senin rahmetin ve senin o tesir edici nefesin vardır; bu âlem senin diriltmenden dolu olur." "Ey İsrafil (a.s.), sen cisimler âlemine ilahi rahmeti indirmekle görevlisin ve cisimlere hayat vermek için tesir edici nefesin ve fiilin vardır. Bu cisimler âlemi ve görünen âlem senin diriltmenden doludur. Cisimlerde hayat eseri, senin tesirin ile meydana gelir." "Ey İsrafil (a.s.), sen âlem-i cismâniyyete rahmet-i ilâhiyyeyi inzâle me'mûrsun ve cisimlere hayât vermek için müessir nefesin ve fiilin vardır. Bu cismâniyet âlemi ve âlem-i şehadet senin diriltmenden doludur. Cisimlerde eser-i hayât, senin te'sîrin ile vâki' olur." 1627. "Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Arşın hamilisin ve ataların kıblesisin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1627. "Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Arşın hamilisin ve ataların kıblesisin!" Senin görevin, maddî âleme rahmet getirmektir. Bu sebeple cebir ve şiddeti bırak da niyazıma rahmet et! Sen, izafî varlık arşının taşıyıcısı olan dört melekten birisin ve maddî âlem, esmaya ait bağışları sana yönelerek bekler. "Senin vazîfenden âlem-i cismâniyyete rahmet getirmektir. Binâenaleyh cebir ve şiddeti bırak da niyâzıma rahmet et! Sen vücûd-i izâfi arşının hâmili olan dört melekten birisin ve cismâniyet âlemi atâyâ-yı esmâiyyeyi sana teveccüh ederek bekler." 1628. Arş, atâ ve ma'delet ma'den-gâhıdır. Onun altında mağfiret dolu dört ırmak vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1628. Arş, bağış ve adalet madenidir. Onun altında mağfiret dolu dört ırmak vardır. İzafî varlık (mutlak varlığa göre bağıntılı varlık) arşı, ilâhî isimlerin hizmetkârları olan melekler aracılığıyla bağış ve adalet kaynağıdır. O izafî varlık arşının altında ilâhî mağfiret ile dolu dört ırmak vardır. Onlar da şunlardır: Vücûd-i izâfi arşı, esmâ-i ilâhiyye hâdimleri olan melâike vâsıtasıyla atâ ve ma'delet menba'ıdır. O vücûd-i izâfi arşının altında mağfiret-i ilâhiyye ile dolu dört ırmak vardır. Onlar da şunlardır: 1629. Süt ırmağı ve ebedî olan bal ırmağı, şarab ırmağı, akıcı su nehri vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1629. Süt ırmağı ve ebedî olan bal ırmağı, şarap ırmağı, akıcı su nehri vardır. "Dicle", "nehir" anlamındadır ve kadehten kinaye olarak kullanılır ve Bağdat'tan akan nehrin ismidir (Şemsü'l-Lügāt). Bu beyitlerde Muhammed Suresi'nde geçen مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءهُمْ (Muhammed, 47/15) ayeti kastedilir. Yani “Müttakîlere vaat olunan cennetin misali şudur ki, orada bozulmayan su nehirleri vardır ve tadı bozulmaz; sütten nehirler vardır ve içenlerin lezzet duyduğu şarap nehirleri vardır; ve saf baldan nehirler vardır; ve onlar için orada her türlü meyveler vardır; ve onlara Rableri tarafından bağışlama vardır. [Onlar] azapta ebedî olan ve kaynamış su içirilmekle bağırsakları parçalanan gibi midirler?” Bu ayet-i kerimenin zahirî anlamı budur. Fakat bunlar ilahi temsillerdir. Zaten ayet-i kerimede bunların misal olduğu beyan buyrulur. Nitekim cenab-ı Pîr Efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 68. bölümünde bu anlama dair şöyle buyururlar: "Cehennem ehlinin أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللهُ (A'raf, 7/50) yani "Cehennem ehli cennet ehline: "Bize sudan yahut Yüce Allah'ın size verdiği rızıktan akıtın!" demeleri haşa! yiyecek ve içecek talep etmeleri değildir. Yani, "Bulduğunuz ve size tecelli eden şeylerden bize de akıtın!" derler. Kur'an-ı Mecid güzel bir gelin gibidir. Örtüsünü açan kimseye yüzünü göstermez. Ey Kur'an'dan bahseden kimse, sana bir zevk ve keşif (manevi açılım) meydana gelmemesi ondandır ki, sen onun örtüsünü açtın; o seni reddetti ve sana tuzak kurup yüzünü çirkin gösterdi. "Ben o sevgili değilim!" dedi. Hz. Kur'an her ne şekilde isterse görünmeye kadirdir. Fakat örtüsünü çekmeyip rızasını talep eder ve onun rızasına sebep olan şeye gayret edersen sen onun örtüsünü çekmeksizin o sana yüzünü gösterir. Hak ehli olanı talep et! Zira Yüce Allah فَادْخُلِي فِي عِبَادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي (Fecr, 89/29-30) yani "Benim kullarıma dahil ol ve cennetime gir!" buyurmuştur. Yüce Allah herkese söz söylemez. Nitekim dünya padişahları her bir çulhaya söz söylemezler. Halkı padişaha ulaştırmak için bir vezir ve naip tayin etmişlerdir. Yüce Allah hazretleri dahi, Hak talebinde bulunan her bir kimsenin, O'nun kapısına gitme- İzafî varlık (mutlak varlığa göre) arşı, ilahi isimlerin hizmetkarları olan melekler vasıtasıyla ihsan ve adalet kaynağıdır. O izafî varlık arşının altında ilahi bağışlama ile dolu dört ırmak vardır. Onlar da şunlardır: "Dicle", "nehir" ma'nâsınadır ve kadehten kinâye olarak müsta'meldir ve Bağdâd'dan akan nehrin ismidir (Şemsü'l-Lügāt). Bu beyitlerde sûre-i Muhammed'de vâki' مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءهُمْ (Muhammed, 47/15). Ya'ni “Müttakîlere va'dolunan cennetin misâli budur ki, orada bozulmayan su nehirleri vardır ve ta'mı bozulmaz; sütten nehirler vardır ve içenlerin lezzet duyduğu şarâb nehirleri vardır; ve sâfi baldan nehirler vardır; ve onlar için orada her türlü meyveler vardır; ve onlara Rableri tarafından mağfiret vardır. [onlar] azâbda ebedî olan ve kaynamış su içirilmekle bağırsakları parçalanan gibi midirler?” Bu âyet-i kerîmenin ma'nâ-yı zâhirîsi budur. Fakat bunlar temsîlât-ı ilâhiyyedir. Zâten âyet-i kerîmede bunların misâl olduğu beyân buyrulur. Nitekim cenâb-ı Pîr Efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 68. faslında bu ma'nâya dâir şöyle buyururlar: "Ehl-i cehennemin أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللهُ (A'raf, 7/50) ya'ni "Ehl-i cehennem ehl-i cennete: "Bize sudan yâhud Allah Teâlâ'nın size verdiği rızıktan ifaza ediniz!" demeleri hâşâ! taâm ve şarâb taleb etmeleri değildir. Ya'ni, "Bulduğunuz ve size mütecellî olan şeylerden bize de ifaza ediniz!" derler. Kur'ân-ı Mecîd bir arûs-i zîbâ gibidir. Örtüsünü açan kimseye yüzünü göstermez. Ey Kur'ân'dan bahseden kimse, sana bir zevk ve keşif vâki' olmaması ondandır ki, sen onun örtüsünü açtın; o seni reddeyledi ve sana mekr edip yüzünü çirkin gösterdi. "Ben o mahbûb değilim!" dedi. Hz. Kur'ân her ne sûretle isterse görünmeğe kādirdir. Fakat örtüsünü çekmeyip rızâsını taleb eyler ve onun rızâsına sebeb olan şeye sa'y eyler isen sen onun örtüsünü çekmeksizin o sana yüzünü gösterir. Ehl-i Hakk'ı taleb et! Zîrâ Hak Teâlâ فَادْخُلِي فِي عِبَادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي (Fecr, 89/29-30) ya'ni "Benim kullarıma dâhil ol ve cennetime gir!" buyurmuştur. Hak Teâlâ herkese söz söylemez. Nitekim dünyâ pâdişahları her bir çulhaya söz söylemezler. Halkı pâdişâha îsâl için bir vezîr ve nâib nasb etmişlerdir. Hak Teâlâ hazretleri dahi, Hak talebinde bulunan her bir kimsenin, O'nun kapısına gitme- Vücûd-i izâfi arşı, esmâ-i ilâhiyye hâdimleri olan melâike vâsıtasıyla atâ ve ma'delet menba'ıdır. O vücûd-i izâfi arşının altında mağfiret-i ilâhiyye ile dolu dört ırmak vardır. Onlar da şunlardır: 1629. Süt ırmağı ve ebedî olan bal ırmağı, şarab ırmağı, akıcı su nehri vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1629. Süt ırmağı ve ebedî olan bal ırmağı, şarap ırmağı, akıcı su nehri vardır. "Dicle", "nehir" anlamındadır ve kadehten kinaye olarak kullanılır ve Bağdat'tan akan nehrin ismidir (Şemsü'l-Lügat). Bu beyitlerde Muhammed Suresi'nde geçen مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسَقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءهُمْ (Muhammed, 47/15) ayeti kastedilir. Yani “Müttakîlere vaat olunan cennetin misali şudur ki, orada bozulmayan su nehirleri vardır ve tadı bozulmaz; sütten nehirler vardır ve içenlerin lezzet duyduğu şarap nehirleri vardır; ve saf baldan nehirler vardır; ve onlar için orada her türlü meyveler vardır; ve onlara Rableri tarafından mağfiret vardır. [Onlar] azapta ebedî olan ve kaynamış su içirilmekle bağırsakları parçalanan gibi midirler?” Bu ayet-i kerimenin görünen anlamı budur. Fakat bunlar ilahi temsillerdir. Zaten ayet-i kerimede bunların misal olduğu beyan buyrulur. Nasıl ki cenab-ı Pîr Efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 68. faslında bu anlama dair şöyle buyururlar: “Cehennem ehlinin أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ (A'raf, 7/50) yani "Cehennem ehli cennet ehline: "Bize sudan yahut Yüce Allah'ın size verdiği rızıktan akıtın!" demeleri haşa! yiyecek ve içecek talep etmeleri değildir. Yani, "Bulduğunuz ve size tecelli eden şeylerden bize de akıtın!" derler. Kur'an-ı Mecid güzel bir gelin gibidir. Örtüsünü açan kimseye yüzünü göstermez. Ey Kur'an'dan bahseden kimse, sana bir zevk ve keşif (manevi açılım) meydana gelmemesi ondandır ki, sen onun örtüsünü açtın; o seni reddetti ve sana mekr (gizli yönlendirme) edip yüzünü çirkin gösterdi. "Ben o sevgili değilim!" dedi. Hz. Kur'an her ne şekilde isterse görünmeye kadirdir. Fakat örtüsünü çekmeyip rızasını talep eder ve onun rızasına sebep olan şeye çaba gösterir isen sen onun örtüsünü çekmeksizin o sana yüzünü gösterir. Hakk'ı talep edenleri ara! Çünkü Yüce Allah فَادْخُلِي فِي عِبَادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي (Fecr, 89/29-30) yani "Benim kullarıma dahil ol ve cennetime gir!" buyurmuştur. Yüce Allah herkese söz söylemez. Nasıl ki dünya padişahları her bir çulhaya söz söylemezler. Halkı padişaha ulaştırmak için bir vezir ve naip atamışlardır. Yüce Allah hazretleri dahi, Hakk'ı talep eden her bir kimsenin, O'nun kapısına gitmesi için, bir kul seçti; ve peygamberler ve evliyalar dahi bunun için gelmişlerdir. Çünkü Hakk'a onlardan başka yol yoktur." Şimdi bu yüce beyanatlardan dahi anlaşıldığı üzere bu gibi anlamlarda keşif sahibi olan Hakk'ın evliyalarının sözlerini dinlemek lazımdır. Nimetullah Nahcivani (k.s.) hazretlerinin şerif tefsirinde bu nehirler hakkındaki beyanat kısaca şöyledir: "Su nehri"nden maksat, müttakîleri ezelî ve ebedî hayat ile ihya eden ledün ilimleridir (Allah katından gelen gizli ilimler) ki, bu ilim, cismani alakalara batmış olan beşeri kuvvetlerin gerekliliklerinden ve taklit ve tahminlerin bulanıklığından arınmıştır. Ve "süt nehri"nden maksat, müttakîlerin asli fıtratlarından neşet eden ilahi zevkî muhabbettir ki, nefsani heveslere meyil ile ve dünyevi süslere iltifat ile onların zevki bozulmaz. Ve "şarap nehri"nden maksat, müttakîlere hasıl olan ilahi cezbe (ilahi çekim) ve onları sarhoş eden aşırı şevktir. Zevkî ve vicdani hallerden olduğu için ayırt edilemez ve onun lezzeti ve zevkleri istidatların farklılığına göredir. Ve "bal nehri"nden maksat, Hakk'ı, hakka'l-yakîn (gerçek kesinlik) mertebesine ulaşmakla bilmek ve anlamaktır ki, bu biliş ve anlayış ikilik bulaşıklığından saflaşmıştır; ve bu cennet içinde, Rableri tarafından onlara mağfiret yani onların vehmedilmiş enaniyetlerinin (benliklerinin) örtülmesi ve yok olması hali vardır. Açıklamaya muhtaç değildir ki, bu nehirler bu izafî varlık (mutlak varlığa göre bağıntılı varlık) arşı altında örtülmüştür. "Dicle", "nehir" ma'nâsınadır ve kadehten kinâye olarak müsta'meldir ve Bağdâd'dan akan nehrin ismidir (Şemsü'l-Lügat). Bu beyitlerde sûre-i Muhammed'de vâki' مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسَقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءهُمْ (Muhammed, 47/15). Ya'ni “Müttakîlere va'dolunan cennetin misâli budur ki, orada bozulmayan su nehirleri vardır ve ta'mı bozulmaz; sütten nehirler vardır ve içenlerin lezzet duyduğu şarâb nehirleri vardır; ve sâfi baldan nehirler vardır; ve onlar için orada her türlü meyveler vardır; ve onlara Rableri tarafından mağfiret vardır. [onlar] azâbda ebedî olan ve kaynamış su içirilmekle bağırsakları parçalanan gibi midirler?” Bu âyet-i kerîmenin ma'nâ-yı zâhirîsi budur. Fakat bunlar temsîlât-ı ilâhiyyedir. Zâten âyet-i kerîmede bunların misâl olduğu beyân buyrulur. Nitekim cenâb-ı Pîr Efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 68. faslında bu ma'nâya dâir şöyle buyururlar: “Ehl-i cehennemin أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ (A'raf, 7/50) ya'ni "Ehl-i cehennem ehl-i cennete: "Bize sudan yâhud Allah Teâlâ'nın size verdiği rızıktan ifaza ediniz!" demeleri hâşâ! taâm ve şarâb taleb etmeleri değildir. Ya'ni, "Bulduğunuz ve size mütecellî olan şeylerden bize de ifaza ediniz!" derler. Kur'ân-ı Mecîd bir arûs-i zîbâ gibidir. Örtüsünü açan kimseye yüzünü göstermez. Ey Kur'ân'dan bahseden kimse, sana bir zevk ve keşif vâki' olmaması ondandır ki, sen onun örtüsünü açtın; o seni reddeyledi ve sana mekr edip yüzünü çirkin gösterdi. "Ben o mahbûb değilim!" dedi. Hz. Kur'ân her ne sûretle isterse görünmeğe kādirdir. Fakat örtüsünü çekmeyip rızâsını taleb eyler ve onun rızâsına sebeb olan şeye sa'y eyler isen sen onun örtüsünü çekmeksizin o sana yüzünü gösterir. Ehl-i Hakk'ı taleb et! Zîrâ Hak Teâlâ فَادْخُلِي فِي عِبَادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي (Fecr, 89/29-30) ya'ni "Benim kullarıma dâhil ol ve cennetime gir!" buyurmuştur. Hak Teâlâ herkese söz söylemez. Nitekim dünyâ pâdişahları her bir çulhaya söz söylemezler. Halkı pâdişâha îsâl için bir vezîr ve nâib nasb etmişlerdir. Hak Teâlâ hazretleri dahi, Hak talebinde bulunan her bir kimsenin, O'nun kapısına gitme- si için, bir bende intihâb buyurdu; ve enbiyâ ve evliyâ dahi bunun için gel- mişlerdir. Zîrâ Hakk'a onlardan mâadâ yol yoktur." İmdi bu beyânât-ı aliy- yeden dahi anlaşıldığı üzere bu gibi ma'nâlarda sahib-i keşf olan evliyâ-yı Hakk'ın sözlerini dinlemek lâzımdır. Ni'metullah Nahcivânî (k.s.) hazretlerinin tefsîr-i şerîfinde bu nehirler hakkındaki beyânât hulâsaten şöyledir: "Su nehri"nden murâd, müttakîle- ri hayât-ı ezeliyye ve ebediyye ile ihyâ eden ulûm-i ledünniyyedir ki, bu ilim, alâik-ı cismâniyyeye batmış olan kuvâ-yı beşeriyye muktezayâtından ve taklîd ve tahmînât bulanıklığından hâlistir. Ve "süt nehri"nden murâd, müttakîlerin fıtrat-ı asliyyelerinden neş'et eden muhabbet-i zevkıyye-i ilâ- hiyyedir ki, hevâ-yı nefsâniyyeye meyl ile ve müzahrafât-ı dünyeviyyeye iltifat ile onların zevkı bozulmaz. Ve "şarâb nehri"nden murâd, müttakîlere hâsıl olan cezbe-i ilâhî ve onları sarhoş eden şevk-ı müfrittir. Zevkî ve vic- dânî hâllerden olduğu için tefrîk olunamaz ve onun lezzeti ve ezvâkı is- ti'dâdların tefâvütüne göredir. Ve "bal nehri"nden murâd, Hakk'ı, hakka'l- yakîn mertebesine vusûl ile bilmek ve anlamaktır ki, bu biliş ve anlayış iki- lik bulaşıklığından musaffâdır; ve bu cennet içinde, Rableri tarafından on- lara mağfiret ya'ni onların enâniyet-i mevhûmelerinin setri ve mahvı hâli vardır. Îzâhtan müstağnîdir ki, bu nehirler bu vücûd-i izâfî arşı altında ör- tülmüştür. 1630. İmdi arştan cennete gider, cihanda da bir şeycik zahir olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1630. Şimdi arştan cennete gider, dünyada da küçük bir şey ortaya çıkar. "Cennet", sözlükte, ağaçları çok olan bir yerden ibarettir ki, ağaçların çokluğundan dolayı gölgeleri yeryüzünü örter; ve cennet "örtmek" anlamına gelen "cenne" lafzından türemiş olup bu kelimenin masdar binâ-i merresidir (bir olayın bir kez meydana geldiğini bildiren masdar). Zahir ulemasının (dinin dış görünüşüyle ilgilenen âlimler) ıstılahında (teriminde) ahiret yurdunun arınmış ve temiz makamlarıdır; ve bu makam iyi amellerin cennetidir. Amellerin azlığı ve çokluğu itibarıyla bu cennetin farklı dereceleri vardır. Arifler derler ki, bu ameller cennetinden başka da cennetler vardır. Onlara "sıfat cennetleri" derler; ve o, kulun ilahi kemal sıfatlarıyla vasıflanması ve ilahi ahlakla ahlaklanmasıdır. Bu cennet de kemal ehlinin mertebeleri (dereceleri) gereğince farklıdır. Ve bunlardan başka cennetler de vardır ki, onlara "zât cennetleri" derler. O da, özel kullarına Rabbü'l-erbâb (Rablerin Rabbi) olan Yüce Allah hazretlerinin ve her birinin ayrı ayrı rablerden kendisine ait olan Rabbin zât tecellisiyle zuhurundan (ortaya çıkmasından) ve kulun zâtta, kendi zâtının yok olmasıyla o cennetlerde yerleşmesi için, bir kul seçti; ve peygamberler ve evliyalar da bunun için gelmişlerdir. Çünkü Hakk'a onlardan başka yol yoktur. Şimdi bu yüce açıklamalardan da anlaşıldığı üzere bu gibi anlamlarda keşif sahibi olan Hakk evliyalarının sözlerini dinlemek lazımdır. Ni'metullah Nahcivânî (k.s.) hazretlerinin şerefli tefsirinde bu nehirler hakkındaki açıklamalar özetle şöyledir: "Su nehri"nden maksat, müttakileri (Allah'tan korkanları) ezelî ve ebedî hayatla dirilten ledün ilimleridir (Allah tarafından doğrudan verilen ilim) ki, bu ilim, cismani alakalara (bedensel bağlara) batmış olan beşeri kuvvetlerin gerekliliklerinden ve taklit ve tahminlerin bulanıklığından arınmıştır. Ve "süt nehri"nden maksat, müttakilerin asli fıtratlarından (yaratılışlarından) kaynaklanan ilahi zevkî muhabbettir (Allah sevgisi) ki, nefsani arzulara meyil ile ve dünyevi süslere iltifat ile onların zevki bozulmaz. Ve "şarap nehri"nden maksat, müttakilere hasıl olan ilahi cezbe (ilahi çekim) ve onları sarhoş eden aşırı şevktir (coşku). Zevkî ve vicdani hallerden olduğu için ayırt edilemez ve onun lezzeti ve zevkleri istidatların (kabiliyetlerin) farklılığına göredir. Ve "bal nehri"nden maksat, Hakk'ı, hakka'l-yakîn (gerçek kesin bilgi) mertebesine ulaşmakla bilmek ve anlamaktır ki, bu biliş ve anlayış ikilik bulaşıklığından saftır; ve bu cennet içinde, Rableri tarafından onlara mağfiret yani onların vehmedilmiş enaniyetlerinin (benliklerinin) örtülmesi ve yok olması hali vardır. Açıklamaya muhtaç değildir ki, bu nehirler bu izafî varlık arşı altında örtülmüştür. "Cennet", lügatte, ağaçları çok olan bir zemînden ibarettir ki, ağaçların çokluğundan dolayı gölgeleri sath-ı arzı örter; ve cennet "setr" ma'nâsına gelen "cenne" lafzından müştak olup bu kelimenin masdar binâ-i merresidir. Ulemâ-i zâhire ıstılâhında dâr-ı âhiretin makāmât-ı mütenezzehe ve tayyi- besidir; ve bu makām efâl-i hasenenin cennetidir. Ef'âl ve a'mâlin azlığı ve çokluğu i'tibariyle bu cennetin derecât-ı mütefâvitesi vardır. Urefâ derler ki, bu ef'âl ve a'mâl cennetinden başka da cennetler vardır. Onlara “cennât-ı sı- fât" derler; ve o abdin sıfât-ı kemâliye-i ilâhiyye ile ittisâfi ve ahlâk-ı ilâhiy- ye ile tahallukudur. Bu cennet dahi ehl-i kemâlin merâtibi hasebiyle müte- favittir. Ve bunlardan başka cennetler dahi vardır ki, onlara “cennât-ı zât" derler. O da ibâd-1 hâssına Rabbü'l-erbâb olan Allâhü zü'l-celâl hazretlerinin ve her birinin erbâb-ı müteferrikadan kendisine aid olan Rabb'ın tecellî-i zât ile zuhûrundan ve abdin zâtta, kendi zâtının mahvı ile o cennetlerde istitâ- si için, bir bende intihâb buyurdu; ve enbiyâ ve evliyâ dahi bunun için gel- mişlerdir. Zîrâ Hakk'a onlardan mâadâ yol yoktur." İmdi bu beyânât-ı aliy- yeden dahi anlaşıldığı üzere bu gibi ma'nâlarda sahib-i keşf olan evliyâ-yı Hakk'ın sözlerini dinlemek lâzımdır. Ni'metullah Nahcivânî (k.s.) hazretlerinin tefsîr-i şerîfinde bu nehirler hakkındaki beyânât hulâsaten şöyledir: "Su nehri"nden murâd, müttakîle- ri hayât-ı ezeliyye ve ebediyye ile ihyâ eden ulûm-i ledünniyyedir ki, bu ilim, alâik-ı cismâniyyeye batmış olan kuvâ-yı beşeriyye muktezayâtından ve taklîd ve tahmînât bulanıklığından hâlistir. Ve "süt nehri"nden murâd, müttakîlerin fıtrat-ı asliyyelerinden neş'et eden muhabbet-i zevkıyye-i ilâ- hiyyedir ki, hevâ-yı nefsâniyyeye meyl ile ve müzahrafât-ı dünyeviyyeye iltifat ile onların zevkı bozulmaz. Ve "şarâb nehri"nden murâd, müttakîlere hâsıl olan cezbe-i ilâhî ve onları sarhoş eden şevk-ı müfrittir. Zevkî ve vic- dânî hâllerden olduğu için tefrîk olunamaz ve onun lezzeti ve ezvâkı is- ti'dâdların tefâvütüne göredir. Ve "bal nehri"nden murâd, Hakk'ı, hakka'l- yakîn mertebesine vusûl ile bilmek ve anlamaktır ki, bu biliş ve anlayış iki- lik bulaşıklığından musaffâdır; ve bu cennet içinde, Rableri tarafından on- lara mağfiret ya'ni onların enâniyet-i mevhûmelerinin setri ve mahvı hâli vardır. Îzâhtan müstağnîdir ki, bu nehirler bu vücûd-i izâfî arşı altında ör- tülmüştür. 1630. İmdi arştan cennete gider, cihanda da bir şeycik zahir olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1630. Şimdi arştan cennete gider, dünyada da küçük bir şey belirir. "Cennet", sözlükte, ağaçları çok olan bir yerden ibarettir ki, ağaçların çokluğundan dolayı gölgeleri yeryüzünü örter; ve cennet "örtmek" anlamına gelen "cenne" lafzından türemiş olup bu kelimenin masdar binâ-i merresidir (bir olayın bir kez meydana geldiğini bildiren masdar). Zahir ulemasının ıstılahında (teriminde) ahiret yurdunun arınmış ve temiz makamlarıdır; ve bu makam iyi amellerin cennetidir. Amellerin azlığı ve çokluğu itibarıyla bu cennetin farklı dereceleri vardır. Arifler derler ki, bu ameller cennetinden başka da cennetler vardır. Onlara “sıfat cennetleri" derler; ve o, kulun ilahi kemal sıfatlarıyla vasıflanması ve ilahi ahlakla ahlaklanmasıdır. Bu cennet dahi kemal ehlinin mertebeleri gereğince farklıdır. Ve bunlardan başka cennetler dahi vardır ki, onlara “zât cennetleri" derler. O da özel kullarına Rabbü'l-erbâb (Rablerin Rabbi) olan Yüce Allah hazretlerinin ve her birinin ayrı ayrı rablerden kendisine ait olan Rabbin zât tecellisi ile zuhurundan ve kulun zâtta, kendi zâtının mahvı ile o cennetlerde gizlenmesinden ibarettir. Şimdi ledün ilimleri (Allah katından gelen ilimler) ve ilahi zâtî muhabbet ve ilahi cezbe (çekim) ve hakka'l-yakînden (gerçeğin kesin bilgisi) ibaret olan su ve süt ve şarap ve bal nehirleri, bu izafî varlık arşının altından akıp, bu arştan zât cennetine kadar gider. Fakat bu izafî varlık dünyasında da bunların tesirlerine benzer küçük bir şey belirir. "Cennet", lügatte, ağaçları çok olan bir zemînden ibarettir ki, ağaçların çokluğundan dolayı gölgeleri sath-ı arzı örter; ve cennet "setr" ma'nâsına gelen "cenne" lafzından müştak olup bu kelimenin masdar binâ-i merresidir. Ulemâ-i zâhire ıstılâhında dâr-ı âhiretin makāmât-ı mütenezzehe ve tayyi- besidir; ve bu makām efâl-i hasenenin cennetidir. Ef'âl ve a'mâlin azlığı ve çokluğu i'tibariyle bu cennetin derecât-ı mütefâvitesi vardır. Urefâ derler ki, bu ef'âl ve a'mâl cennetinden başka da cennetler vardır. Onlara “cennât-ı sı- fât" derler; ve o abdin sıfât-ı kemâliye-i ilâhiyye ile ittisâfi ve ahlâk-ı ilâhiy- ye ile tahallukudur. Bu cennet dahi ehl-i kemâlin merâtibi hasebiyle müte- favittir. Ve bunlardan başka cennetler dahi vardır ki, onlara “cennât-ı zât" derler. O da ibâd-1 hâssına Rabbü'l-erbâb olan Allâhü zü'l-celâl hazretlerinin ve her birinin erbâb-ı müteferrikadan kendisine aid olan Rabb'ın tecellî-i zât ile zuhûrundan ve abdin zâtta, kendi zâtının mahvı ile o cennetlerde istitâ- rından ibarettir. İmdi ulûm-i ledünniyye ve muhabbet-i zâtiyye-i ilâhiyye ve cezbe-i ilâhî ve hakka'l-yakînden ibaret olan su ve süt ve şarâb ve bal nehirleri, bu vücûd-i izâfi arşının altından cereyân edip, bu arştan cennet-i zâta kadar gider. Fakat bu vücûd-i izâfî cihânında da bunların te'sîrâtına müşâbih bir şeycik zâhir olur. 1631. Gerçi burada bu dört bulaşmıştır, neden? Fenâ ve hazımsız olan zehirden.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1631. Gerçi burada bu dört bulaşmıştır, neden? Fenâ ve hazımsız olan zehirden. "Nâ-güvâr", midede hazm olmayan yiyecek ve doluluk ve hazımsızlık hâli demektir (Burhan). Yani, gerçi bu yoğun âlemde de bu dört nehir vardır. Fakat bulaşık bir hâldedir. Neye bulaşıktır bilir misin? Fenâ (yok olma) ve zevâl (ortadan kalkma) zehrine ve hazımsızlığa bulaşıktır. Yani bu yoğun âlemin suyuna ve sütüne ve şarabına ve balına fânîlik (geçicilik) zehri ve hazımsızlık hâli karışmıştır. Bu sebeple onlar hâlis olan nimet cinsinden değildir. “Nâ-güvâr”, mi'dede hazm olmayan taâm ve imtilâ ve sû-i hazm hâli demektir (Burhân). Ya'ni, gerçi bu âlem-i kesîfte de bu dört nehir vardır. Fakat bulaşık bir hâldedir. Neye bulaşıktır bilir misin? Fenâ ve zevâl zehrine ve hazımsızlığa bulaşıktır. Ya'ni bu âlem-i kesîfin suyuna ve südüne ve şarabına ve balına fânîlik zehri ve hazımsızlık hâli karışmıştır. Binâenaleyh onlar hâlis olan ni'met kabîlinden değildir. 1632. O dörtten bulanık toprak üzerine döküldüler ve bir fitne kopardılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1632. O dörtten bulanık toprak üzerine döküldüler ve bir fitne kopardılar. Bu dört nehirden bulanık ve yoğun olan yeryüzü ve dünya üzerine bir damla ve bir katre döktüler; ve nefse ait hazlar fitnesini kopardılar. Bu dört nehirden bulanık ve kesîf olan arz ve dünya üzerine bir cür'a ve bir katre döktüler; ve şehevât-ı nefsâniyye fitnesini kopardılar. 1633. Tâ ki bu deniler onun aslını isteyeler; halbuki bu nâkesler bunun üzerine kāni oldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1633. Tâ ki bu deniler onun aslını isteyeler; halbuki bu nâkesler bunun üzerine kāni oldular. "Has" ve "nâkes"ten kasıt, nefsânî şehvetlerine düşkün olan dünya ehlidir. Yani, bu yoğunluk âleminde bu dört maddeden her birinin bir özelliği vardır; ve bu özelliklerden her birinin bir zevki vardır ki, o zevkler yoğun bedene ve hayvanî ruha ilişkindir. İnsanî ruh ile bağlantıları yoktur. İnsanî ruh ile bağlantısı olan şey, ancak onların asılları olan zevklerdir ki, bunlar yukarıda 1629 numaralı beyitte açıklandı. Fakat cismanî olan dünya ehli, bunların yoğun suretlerine ve cisim ile hayvanî ruha ait olan zevklerine kanaat ettiler. “Has” ve “nâkes”ten murâd, şehevât-ı nefsâniyyelerine meclûb olan ehl-i dünyâdır. Ya'ni, bu âlem-i kesâfette bu dört maddeden her birinin bir hassası vardır; ve bu hassalardan her birinin bir zevkı vardır ki, o zevkler cism-i kesîfe ve rûh-i hayvânîye taalluk eder. Rûh-i insânî ile alâkaları yoktur. Rûh-i insânî ile alâkası olan şey, ancak onların asılları olan ezvâktır ki, bunlar yukarıda 1629 numaralı beyitte îzah olundu. Fakat cismânî olan ehl-i dünyâ bunların suver-i kesîfelerine ve cisim ve rûh-i hayvânîye âid olan zevklerine kāni' oldular. 1634. Her kadının sînesini çeşme edip çocuklara süt ve besleme verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1634. Her kadının göğsünü çeşme yapıp çocuklara süt ve besin verdi. Şimdi, ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler), ilahi zâta ait sevgi, ilahi cezbe (çekim) ve hakka'l-yakînden (gerçeğin kesin bilgisi) ibaret olan su, süt, şarap ve bal nehirleri, bu izafî varlık (mutlak varlığa göre bağıntılı varlık) arşının altından akıp, bu arştan zât cennetine kadar gider. Fakat bu izafî varlık dünyasında da bunların tesirlerine benzer bir şeycik ortaya çıkar. rından ibarettir. İmdi ulûm-i ledünniyye ve muhabbet-i zâtiyye-i ilâhiyye ve cezbe-i ilâhî ve hakka'l-yakînden ibaret olan su ve süt ve şarâb ve bal nehirleri, bu vücûd-i izâfi arşının altından cereyân edip, bu arştan cennet-i zâta kadar gider. Fakat bu vücûd-i izâfî cihânında da bunların te'sîrâtına müşâbih bir şeycik zâhir olur. 1631. Gerçi burada bu dört bulaşmıştır, neden? Fenâ ve hazımsız olan zehirden.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1631. Gerçi burada bu dört bulaşmıştır, neden? Fenâ ve hazımsız olan zehirden. "Nâ-güvâr", midede hazm olmayan yiyecek ve doluluk ve hazımsızlık hâli demektir (Burhan). Yani, gerçi bu yoğun âlemde de bu dört nehir vardır. Fakat bulaşık bir hâldedir. Neye bulaşıktır bilir misin? Fenâ (yok olma) ve zevâl (ortadan kalkma) zehrine ve hazımsızlığa bulaşıktır. Yani bu yoğun âlemin suyuna ve sütüne ve şarabına ve balına fânîlik (geçicilik) zehri ve hazımsızlık hâli karışmıştır. Bu sebeple onlar hâlis olan nimet cinsinden değildir. “Nâ-güvâr”, mi'dede hazm olmayan taâm ve imtilâ ve sû-i hazm hâli demektir (Burhân). Ya'ni, gerçi bu âlem-i kesîfte de bu dört nehir vardır. Fakat bulaşık bir hâldedir. Neye bulaşıktır bilir misin? Fenâ ve zevâl zehrine ve hazımsızlığa bulaşıktır. Ya'ni bu âlem-i kesîfin suyuna ve südüne ve şarabına ve balına fânîlik zehri ve hazımsızlık hâli karışmıştır. Binâenaleyh onlar hâlis olan ni'met kabîlinden değildir. 1632. O dörtten bulanık toprak üzerine döküldüler ve bir fitne kopardılar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1632. O dörtten bulanık toprak üzerine döküldüler ve bir fitne kopardılar. Bu dört nehirden bulanık ve yoğun olan arz ve dünya üzerine bir yudum ve bir damla döktüler; ve nefse ait hazlar fitnesini kopardılar. Bu dört nehirden bulanık ve kesîf olan arz ve dünyâ üzerine bir cür'a ve bir katre döktüler; ve şehevât-ı nefsâniyye fitnesini kopardılar. 1633. Tâ ki bu deniler onun aslını isteyeler; halbuki bu nâkesler bunun üzerine kāni' oldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1633. Tâ ki bu denilenler onun aslını istesinler; hâlbuki bu nâkesler bunun üzerine kanaat ettiler. "Has" ve "nâkes"ten kastedilen, nefsânî şehvetlerine düşkün olan dünya ehlidir. Yani, bu yoğunluk âleminde bu dört maddeden her birinin bir özelliği vardır; ve bu özelliklerden her birinin bir zevki vardır ki, o zevkler yoğun bedene ve hayvânî ruha ilişkindir. İnsânî ruh ile bir ilgileri yoktur. İnsânî ruh ile ilgisi olan şey, ancak onların asılları olan zevklerdir ki, bunlar yukarıda 1629 numaralı beyitte açıklandı. Fakat cismanî olan dünya ehli, bunların yoğun suretlerine ve cisim ile hayvânî ruha ait olan zevklerine kanaat ettiler. “Has” ve “nâkes”ten murâd, şehevât-ı nefsâniyyelerine meclûb olan ehl-i dünyâdır. Ya'ni, bu âlem-i kesâfette bu dört maddeden her birinin bir hassası vardır; ve bu hassalardan her birinin bir zevkı vardır ki, o zevkler cism-i kesîfe ve rûh-i hayvânîye taalluk eder. Rûh-i insânî ile alâkaları yoktur. Rûh-i insânî ile alâkası olan şey, ancak onların asılları olan ezvâktır ki, bunlar yukarıda 1629 numaralı beyitte îzah olundu. Fakat cismânî olan ehl-i dünyâ bunların suver-i kesîfelerine ve cisim ve rûh-i hayvânîye âid olan zevklerine kāni' oldular. 1634. Her kadının sînesini çeşme edip çocuklara süt ve besleme verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1634. Her kadının göğsünü çeşme yapıp çocuklara süt ve besin verdi. Yüce Allah, süt nehrinin yoğunlaşmış bir şeklini yeryüzüne döktü; ve her kadının memelerini bir çeşme gibi yaptı ve çocukların bedenlerini besleme özelliğini verdi. Nasıl ki sütün aslı olan ilahi zevk muhabbeti de insan ruhunu besler. "Zâl", aslen "yaşlı kadın" demektir, genel olarak "kadın" anlamında da kullanılır. Hak Teâlâ hazretleri süt nehrinin kesîf olan bir sûretini arza döktü; ve her kadının memelerini bir çeşme gibi yaptı ve çocukların cisimlerini beslemek hassasını verdi. Nitekim sütün aslı olan muhabbet-i zevkıyye-i ilâhiyye dahi rûh-i insânîyi besler. "Zâl", aslen "ihtiyar kadın" demektir, umûmen "kadın" ma'nâsına da müsta'meldir. 1635. Şarabı, gussanın ve düşüncenin def'ine ve cür'ete üzüm tarafından çeşme yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1635. Şarabı, üzümden akan bir çeşme gibi, kederi ve düşünceyi gidermek ve cesaret vermek için yarattı. Yüce Allah bu yoğunluk âleminde, oluş ve bozuluş âlemindeki olaylardan kaynaklanan kederi ve düşünceyi gidermek ve korkak bir kimseyi cesur kılmak için, üzümden akan bir çeşme yarattı. Nasıl ki şarabın aslı olan ilâhî cezbeden (ilâhî çekimden) sarhoş olanlar dünya ve ahiret kederinden kurtulup, ilâhî emri yerine getirmek için nefislerini feda etmede cesur olurlar. Bazı nüshalarda (اجترا) yerine (در باغها) geçmektedir. Hak Teâlâ bu âlem-i kesâfette, hâdisât-ı kevniyyeden ârız olan gamın ve düşüncenin def'i ve korkak bir kimseyi cesur kılmak için, üzüm tarafından akan bir çeşme yaptı. Nitekim şarabın aslı olan cezbe-i ilâhîden sarhoş olanlar dünyâ ve âhiret gamından kurtulup, emr-i ilâhîyi icrâ için nefislerini fedâda cesûr olurlar. Ba'zı nüshalarda (اجترا) yerine (در باغها) vâki'dir. 1636. Bal, hastaya ten ilacıdır, arının batınını çeşme etmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1636. Bal, hastaya bedensel ilaçtır, arının içini çeşme yapmıştır. Görünen âlemdeki bal, kutsal ayette فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ (Nahl 16/69) yani "Balda insanlara şifa vardır" buyrulduğu üzere, hasta olan bedenlere ilaçtır; ve balın faydası hem eski hem de yeni tıpta sabit olmuştur. Nitekim Mevâhib-i Ledünniyye'de bal ile yapılacak ilaçlardan bazıları da zikredilmiştir. Sözün özü, Yüce Allah hazretleri bal arısının içini ve iç kısmını bal çeşmesi yapmıştır. Ve balın aslı, hakka'l-yakîn (gerçeğin kesin bilgisi) mertebesine ulaşmanın zevki ve lezzetidir ki, bu zevk, bal arısı mesabesinde olan insan suretinin içinden ortaya çıkar; ve bu zevkin ortaya çıkışını takiben, insanın sanısında meydana gelen benlik ve ikilik hastalığı ortadan kalkar ve kendi hakikati olan Hakk'a ulaşır. Zahir âlemdeki bal, âyet-i kerîmede فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ (Nahl 16/69) ya'ni "Balda nâsa şifâ vardır" buyrulduğu üzere, hasta olan cisimlere ilaçtır; ve balın nef'i hem eski hem de yeni tabâbette sâbit olmuştur. Nitekim Mevâhib-i Ledünniyye'de bal ile yapılacak ilaçlardan ba'zıları da mezkûrdur. Velhâsıl Hak Teâlâ hazretleri bal arısının bâtınını ve içini bal çeşmesi yapmıştır. Ve balın aslı hakka'l-yakîn mertebesine vusûl zevkî ve lezzetidir ki, bu zevk, bal arısı mesâbesinde olan sûret-i insâniyyenin bâtınından zuhûr eder; ve bu zevkin zuhûrunu müteâkib, insanın vehminde peydâ olan enâniyet ve isneyniyet marazı zâil olup, kendi hakîkati olan Hakk'a vâsıl olur. 1637. Temizlik ve içmek için, umûmen asla ve fer'e su verdin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1637. Temizlik ve içmek için, genel olarak asıl olana ve fer'î olana su verdin. "Ker" ve "kürû'", suyu bulunduğu yerden ağızla içmek demektir. Yani, ey âlemlerin Rabbi, bu maddi âlemde yaratılışta asıl olan insana temizlik ve içmek için, fer'î olan hayvanlara ve bitkilere de içmek için su verdin. Cisimler bu su suretinden faydalanır; fakat onun aslı olan ledün ilimlerinden (Allah katından gelen gizli ilimler) ancak insan ruhu feyiz bulur. Yüce Allah, süt nehrinin yoğun bir suretini yeryüzüne döktü; ve her kadının memelerini bir çeşme gibi yaptı ve çocukların cisimlerini besleme özelliğini verdi. Nasıl ki sütün aslı olan ilahi zevk muhabbeti de insan ruhunu besler. "Zâl", aslen "ihtiyar kadın" demektir, genel olarak "kadın" anlamında da kullanılır. "Ker" ve "kürû'", suyu mevzi'inden ağız ile içmek demektir. Ya'ni, yâ Rabbe'l-âlemîn, suyu bu âlem-i kesâfette hilkatte asl olan insana temizlik ve içmek için ve fer' olan hayvânât ve nebâtâta da içmek için verdin. Bu su sûretinden cisimler istifade eder; fakat onun aslı ulûm-i ledünniyyeden ancak rûh-i insânî feyz bulur. Hak Teâlâ hazretleri süt nehrinin kesîf olan bir sûretini arza döktü; ve her kadının memelerini bir çeşme gibi yaptı ve çocukların cisimlerini beslemek hassasını verdi. Nitekim sütün aslı olan muhabbet-i zevkıyye-i ilâhiyye dahi rûh-i insânîyi besler. "Zâl", aslen "ihtiyar kadın" demektir, umûmen "kadın" ma'nâsına da müsta'meldir. 1635. Şarabı, gussanın ve düşüncenin def'ine ve cür'ete üzüm tarafından çeşme yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1635. Şarabı, üzümden akan bir çeşme gibi, kederi ve düşünceyi gidermek ve cesaret vermek için yarattı. Yüce Allah bu yoğunluk âleminde, oluş ve bozuluş âlemindeki olaylardan kaynaklanan kederi ve düşünceyi gidermek ve korkak bir kimseyi cesur kılmak için, üzümden akan bir çeşme yarattı. Nasıl ki şarabın aslı olan ilâhî cezbeden (ilâhî çekimden) sarhoş olanlar dünya ve ahiret kederinden kurtulup, ilâhî emri yerine getirmek için nefislerini feda etmede cesur olurlar. Bazı nüshalarda (اجترا) yerine (در باغها) geçmektedir. Hak Teâlâ bu âlem-i kesâfette, hâdisât-ı kevniyyeden ârız olan gamın ve düşüncenin def'i ve korkak bir kimseyi cesur kılmak için, üzüm tarafından akan bir çeşme yaptı. Nitekim şarabın aslı olan cezbe-i ilâhîden sarhoş olanlar dünyâ ve âhiret gamından kurtulup, emr-i ilâhîyi icrâ için nefislerini fedâda cesûr olurlar. Ba'zı nüshalarda (اجترا) yerine (در باغها) vâki'dir. 1636. Bal, hastaya ten ilacıdır, arının batınını çeşme etmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1636. Bal, hastaya bedensel ilaçtır, arının içini çeşme yapmıştır. Görünen âlemdeki bal, ayet-i kerimede "فيه شفاء للناس" (Nahl 16/69) yani "Balda insanlara şifa vardır" buyrulduğu üzere, hasta olan bedenlere ilaçtır; ve balın faydası hem eski hem de yeni tıpta sabit olmuştur. Nasıl ki Mevâhib-i Ledünniyye'de bal ile yapılacak ilaçlardan bazıları da zikredilmiştir. Sözün özü, Yüce Allah hazretleri bal arısının içini ve iç kısmını bal çeşmesi yapmıştır. Ve balın aslı, hakka'l-yakîn (gerçeğin kesin bilgisi) mertebesine ulaşmanın zevki ve lezzetidir ki, bu zevk, bal arısı mesabesinde olan insan suretinin içinden ortaya çıkar; ve bu zevkin ortaya çıkmasını takiben, insanın vehminde (sanısında) meydana gelen benlik ve ikilik hastalığı yok olup, kendi hakikati olan Hakk'a ulaşır. Zahir âlemdeki bal, âyet-i kerîmede فيه شفاء للناس (Nahl 16/69) ya'ni "Balda nâsa şifâ vardır" buyrulduğu üzere, hasta olan cisimlere ilaçtır; ve balın nef'i hem eski hem de yeni tabâbette sâbit olmuştur. Nitekim Mevâhib-i Ledünniyye'de bal ile yapılacak ilaçlardan ba'zıları da mezkûrdur. Velhâsıl Hak Teâlâ hazretleri bal arısının bâtınını ve içini bal çeşmesi yapmıştır. Ve balın aslı hakka'l-yakîn mertebesine vusûl zevkî ve lezzetidir ki, bu zevk, bal arısı mesâbesinde olan sûret-i insâniyyenin bâtınından zuhûr eder; ve bu zevkin zuhûrunu müteakib, insanın vehminde peydâ olan enâniyet ve isneyniyet marazı zâil olup, kendi hakîkati olan Hakk'a vâsıl olur. 1637. Temizlik ve içmek için, umûmen asla ve fer'e su verdin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1637. Temizlik ve içmek için, genel olarak asıl olana ve fer'î olana su verdin. "Ker" ve "kürû'", suyu bulunduğu yerden ağızla içmek demektir. Yani, ey âlemlerin Rabbi, bu maddî âlemde yaratılışta asıl olan insana temizlik ve içmek için, fer'î olan hayvanlara ve bitkilere de içmek için su verdin. Bu su suretinden cisimler faydalanır; fakat onun aslı olan ledün ilimlerinden (Allah katından gelen gizli ilimler) ancak insan ruhu feyiz bulur. "Ker" ve "kürû'", suyu mevzi'inden ağız ile içmek demektir. Ya'ni, yâ Rabbe'l-âlemîn, suyu bu âlem-i kesâfette hilkatte asl olan insana temizlik ve içmek için ve fer' olan hayvânât ve nebâtâta da içmek için verdin. Bu su sûretinden cisimler istifade eder; fakat onun aslı ulûm-i ledünniyyeden ancak rûh-i insânî feyz bulur. 1638. Ta ki bunlardan asılları tarafına iz götüresin. Ey bü'l-fudûl, sen buna kāni' oldun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1638. Ta ki bunlardan asılları tarafına iz süresin. Ey meraklı, sen buna kanaat ettin! Ey kişi, Yüce Allah kesafet (yoğunluk) âleminde bu saydığımız dört maddeyi ihsan etti, ta ki sen bu suretlerin asılları olan manalar tarafına iz süresin! Ey meraklı, sen ise bu kesafet âleminin zevkine dalıp ancak bu maddelerin suretlerine kanaat ettin! Ey kimse, Hak Teâlâ âlem-i kesâfette bu saydığımız dört maddeyi ihsân buyurdu, tâ ki sen bu sûretlerin asılları olan maânî tarafına iz götüresin! Ey bü'l-fudûl, sen ise bu âlem-i kesâfetin zevkine dalıp ancak bu maddelerin sûretlerine kanâat ettin! 1639. Şimdi toprağın macerasını dinle ki, mihrâke ne füsün söylüyor!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1639. Şimdi toprağın macerasını dinle ki, mihrak (harekete geçiren, büyüleyici olan) ne büyüleyici sözler söylüyor! "Mihrak", harekete geçiren ve büyü yayıcı anlamında olup burada İsrafil (a.s.) demektir. Ey dinleyici, şimdi toprağın macerasını dinle! Bak ki avuç ile toprak almaya gelen İsrafil (a.s.)a nasıl etkileyici sözler söylüyor! "Mihrâk", tahrîk edici ve efsûn yayıcı ma'nâsına olup burada İsrafil (a.s.) demektir. Ey sâmi', şimdi toprağın mâcerâsını dinle! Bak ki avuç ile toprak almağa gelen İsrafil (a.s.)a nasıl müessir sözler söylüyor! 1640. İsrafil'in önünde ekşi yüzlü olup yüz türlü şekil ve temelluk yapıyor.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1640. İsrafil'in önünde ekşi yüzlü olup yüz türlü şekil ve temelluk yapıyor. Arz, kendinden toprak vermemek için, İsrafil (a.s.)ın önünde yüzünü ekşitip türlü türlü şekil ve tavırlara giriyor ve yaltaklanıyor da diyor: Arz, kendinden toprak vermemek için, İsrafil (a.s.)ın önünde yüzünü ekşitip türlü türlü şekil ve evzâ'a giriyor ve yaltaklanıyor da diyor: 1641. Ki: "Zü'l-Celal'in pak olan zâtının hakkı için ki, benim üzerime bu kahrı helal tutma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1641. Ki: "Celâl sahibi olanın pak zâtının hakkı için, benim üzerime bu kahrı helal kılma!" 1642. "Ben bu taklîbden bir korku görüyorum, başımda sû-i zan gidiyor."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1642. "Ben bu dönüşümden bir korku görüyorum, başımda kötü zan dolaşıyor." Yüce Allah'ın pak Zât'ı için insan bedenini oluşturma kastıyla benim üzerime gerçekleşen bu kahredici durumu ve tecavüzü helal sayma! Çünkü benden alınacak bir avuç toprağın dönüşümünden ve elde edilmesinden bir koku alıyorum ve bir anlama geçiş yapıyorum; ve bu kokudan geçiş yaptığım anlamdan beynimde kötü zanlar oluşuyor. O da şudur ki, bundan günahların kaynağı olan insan vücudu yaratılacaktır. Hak Teâlâ hazretlerinin Zât-ı pâki için cism-i âdemi terkîb kasdıyla benim üzerime vâki' olan bu kahrı ve tecavüzü helâl addetme! Zîrâ benden alınacak bir avuç toprağın taklîbinden ve istihsâlinden bir koku alıyorum ve bir ma'nâya intikāl ediyorum; ve bu kokudan intikal ettiğim ma'nâdan dimâğımda fenâ zanlar hâsıl oluyor. O da budur ki bundan masdar-ı maâsî olan vücûd-i âdem halk olunacaktır. 1643. "Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Zîrâ Hümâ bir kuşu incitmez."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1643. "Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Çünkü Hümâ bir kuşu incitmez." 1638. Ta ki bunlardan asılları tarafına iz götüresin. Ey bü'l-fudûl, sen buna kāni' oldun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1638. Ta ki bunlardan asılları tarafına iz süresin. Ey meraklı, sen buna kanaat ettin! Ey kişi, Yüce Allah kesafet (yoğunluk) âleminde bu saydığımız dört maddeyi ihsan etti, ta ki sen bu suretlerin asılları olan manalar tarafına iz süresin! Ey meraklı, sen ise bu kesafet âleminin zevkine dalıp ancak bu maddelerin suretlerine kanaat ettin! Ey kimse, Hak Teâlâ âlem-i kesâfette bu saydığımız dört maddeyi ihsân buyurdu, tâ ki sen bu sûretlerin asılları olan maânî tarafına iz götüresin! Ey bü'l-fudûl, sen ise bu âlem-i kesâfetin zevkine dalıp ancak bu maddelerin sûretlerine kanâat ettin! 1639. Şimdi toprağın macerasını dinle ki, mihrâke ne füsün söylüyor!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1639. Şimdi toprağın macerasını dinle ki, mihrak (harekete geçiren, büyüleyici olan) ne büyüleyici sözler söylüyor! "Mihrak", harekete geçiren ve büyü yayıcı anlamında olup burada İsrafil (a.s.) demektir. Ey dinleyici, şimdi toprağın macerasını dinle! Bak ki avuç ile toprak almaya gelen İsrafil (a.s.)a nasıl etkileyici sözler söylüyor! "Mihrâk", tahrîk edici ve efsûn yayıcı ma'nâsına olup burada İsrafil (a.s.) demektir. Ey sâmi', şimdi toprağın mâcerâsını dinle! Bak ki avuç ile toprak almağa gelen İsrafil (a.s.)a nasıl müessir sözler söylüyor! 1640. İsrafil'in önünde ekşi yüzlü olup yüz türlü şekil ve temelluk yapıyor.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1640. İsrafil'in önünde ekşi yüzlü olup yüz türlü şekil ve temelluk yapıyor. Arz, kendinden toprak vermemek için, İsrafil (a.s.)ın önünde yüzünü ekşitip türlü türlü şekil ve tavırlara giriyor ve yaltaklanıyor da diyor: Arz, kendinden toprak vermemek için, İsrafil (a.s.)ın önünde yüzünü ekşitip türlü türlü şekil ve evzâ'a giriyor ve yaltaklanıyor da diyor: 1641. Ki: "Zü'l-Celal'in pak olan zâtının hakkı için ki, benim üzerime bu kahrı helal tutma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1641. Ki: "Celâl sahibi olanın pak zâtının hakkı için, benim üzerime bu kahrı helal kılma!" 1642. "Ben bu taklîbden bir korku görüyorum, başımda sû-i zan gidiyor.'"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1642. "Ben bu dönüşümden bir korku görüyorum, başımda kötü zan dolaşıyor." Yüce Allah'ın pak Zât'ı için, insan bedenini oluşturma kastıyla benim üzerime gerçekleşen bu kahrı ve tecavüzü helal sayma! Çünkü benden alınacak bir avuç toprağın dönüşümünden ve elde edilmesinden bir koku alıyorum ve bir anlama geçiş yapıyorum; ve bu kokudan geçiş yaptığım anlamdan beynimde kötü zanlar oluşuyor. O da şudur ki, bundan günahların kaynağı olan insan vücudu yaratılacaktır. Hak Teâlâ hazretlerinin Zât-ı pâki için cism-i âdemi terkîb kasdıyla benim üzerime vâki' olan bu kahrı ve tecavüzü helâl addetme! Zîrâ benden alınacak bir avuç toprağın taklîbinden ve istihsâlinden bir koku alıyorum ve bir ma'nâya intikāl ediyorum; ve bu kokudan intikal ettiğim ma'nâdan dimâğımda fenâ zanlar hâsıl oluyor. O da budur ki bundan masdar-ı maâsî olan vücûd-i âdem halk olunacaktır. 1643. "Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Zîrâ Hümâ bir kuşu incitmez."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1643. "Sen rahmet meleğisin, rahmet göster! Çünkü Hümâ bir kuşu incitmez." "Hümâ", kemik yiyen meşhur bir kuşun ismidir (Burhan). Ey İsrafil, sen rahmet meleğisin! Bu sebeple rahmet et de beni kendi hâlime bırak! Sen hümâ kuşu gibisin ve hümâ kuşu, bir kuşu incitmez. "Hümâ”, kemik yiyen meşhûr bir kuşun ismidir (Burhân). Ey İsrafil, sen rahmet meleğisin! Binâenaleyh rahmet et de beni kendi hâlime bırak! Sen hümâ kuşu gibisin ve hümâ kuşu, bir kuşu incitmez. 1644. "Ey derd sahiblerinin şifâsı ve rahmeti, sen dahi o iki iyi fiillinin yaptığını yap!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1644. "Ey dert sahiplerinin şifası ve rahmeti, sen de o iki iyi fiillinin yaptığını yap!" Ey dert ve elem sahiplerinin şifası ve rahmeti olan Hz. İsrafil, benden toprak almaktan vazgeç de senden önce bu iş için gelmiş olan iki iyi fiillinin, yani Hz. Cebrail ile Hz. Mikail'in yaptığını yap! Çünkü onlar benden toprak almaktan vazgeçmişlerdi. Ey derd ve elem sâhiblerinin şifâsı ve rahmeti olan Hz. İsrâfîl, benden toprak almaktan vazgeç de senden evvel bu iş için gelmiş olan iki iyi fiillinin, ya'ni Hz. Cebrâîl ile Hz. Mîkâîl'in yaptığını yap! Zîrâ onlar benden toprak almaktan vazgeçmişler idi. 1645. İsrafil çabuk tekrar şaha geldi; İlâh'ın nezdinde özrü ve macerayı söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1645. İsrafil çabucak tekrar şaha geldi; Allah katında özrünü ve olayı anlattı. 1646. Dedi ki: "Dışarıdan, tut diye ferman verdin; zamîre de onun aksini ilham verdin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1646. Dedi ki: "Dışarıdan, tut diye ferman verdin; içe de onun aksini ilham verdin." Yani, İsrafil (a.s.) arzın niyazına ve verdiği anda karşı toprak almayıp Yüce Allah hazretlerine yönelip, arz ile kendi arasında geçen macerayı arz etti ve dedi ki: "Ey Rabbim, bana görünürde toprak almayı emir ve teklif ettin, fakat almayıp eli boş dönmeyi de içime ilham ettin." Bu şerefli beyitte "iradî emir" ile "teklifî emir"in farklı olduğuna işaret buyruluyor. Nasıl ki Fusûsu'l-Hikem'de Yakub Fassı'nda Cenab-ı Şeyh-i Ekber hazretleri tarafından beyan buyrulduğu üzere Yüce Allah hazretleri mükelleflerin halleri hakkında iki vecih üzere hükmeder. Birisi bâtınî, diğeri zâhirîdir. Bâtınî hüküm, kulun ilahi ilimde, sabit hakikatinin sübutu anında Hakk'a verdiği ilim neden ibaret ise ilahi iradenin bu ilme ait olmasıdır. Buna "iradî emir" derler. Ve zâhirî hüküm Hakk'ın resulleri vasıtasıyla bütün kulları hakkında istisnasız meydana gelen hükmüdür ki, buna da "teklifî emir" derler. Bu sebeple örneğin Hakk'ın iradî emri küfrüne ait olmuş olan bir kimsenin iman etmesi hakkında teklifî emri elbette birbirine muhalif olur. Bunun sebebi ilim âleminde sabit olan hükmün, fiiller âleminde kulun teklifî emre muhalefet etmesiyle Hak için kesin delil sabit ol- "Hümâ", kemik yiyen meşhur bir kuşun ismidir (Burhan). Ey İsrafil, sen rahmet meleğisin! Bu sebeple rahmet et de beni kendi halime bırak! Sen hümâ kuşu gibisin ve hümâ kuşu, bir kuşu incitmez. Ya'ni, İsrafil (a.s.) arzın niyâzına ve verdiği anda karşı toprak almayıp Hak Teâlâ hazretlerine teveccüh edip, arz ile kendi arasında geçen mâcerâyı arz etti ve dedi ki: "Yâ Rab, bana zâhirde toprak almayı emir ve teklif ettin, fakat almayıp eli boş dönmeyi de bâtınıma ilhâm ettin." Bu beyt-i şerîfte “emr-i irâdî" ile “emr-i teklîfî"nin başka başka olduğuna işâret buyruluyor. Nitekim Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Yaʻkūbî'de Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri tarafından beyân buyrulduğu üzere Hak Teâlâ hazretleri ahvâl-i mükellefin hakkında iki vecih üzere hükmeder. Birisi bâtınî, diğeri zâhirîdir. Hükm-i bâtınî, abdin ilm-i ilâhîde, ayn-ı sâbitesinin hîn-i sübûtunda Hakk'a verdiği ilim neden ibâret ise irâde-i ilâhiyyenin bu ilme taalluk etmesidir. Buna "emr-i irâdî" derler. Ve hükm-i zâhirî Hakk'ın resûlleri vâsıtasıyle bilcümle ibâdı hakkında bilâ-istisnâ vâki' olan hükmüdür ki, buna da "emr-i teklîfi" derler. Binâenaleyh meselâ Hakk'ın emr-i irâdîsi küfrüne taalluk etmiş olan bir kimsenin îmân etmesi hakkında emr-i teklifi[si] bittabi' birbirine muhâlif olur. Bunun sebebi âlem-i ilimde sâbit olan hükmün, âlem-i efâlde abdin emr-i teklifiye muhalefet etmesiyle Hak için hüccet-i bâliğa sâbit ol- "Hümâ”, kemik yiyen meşhûr bir kuşun ismidir (Burhân). Ey İsrafil, sen rahmet meleğisin! Binâenaleyh rahmet et de beni kendi hâlime bırak! Sen hümâ kuşu gibisin ve hümâ kuşu, bir kuşu incitmez. 1644. "Ey derd sahiblerinin şifâsı ve rahmeti, sen dahi o iki iyi fiillinin yaptığını yap!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1644. "Ey dert sahiplerinin şifası ve rahmeti, sen de o iki iyi fiillinin yaptığını yap!" Ey dert ve elem sahiplerinin şifası ve rahmeti olan Hz. İsrafil, benden toprak almaktan vazgeç de senden önce bu iş için gelmiş olan iki iyi fiillinin, yani Hz. Cebrail ile Hz. Mikail'in yaptığını yap! Çünkü onlar benden toprak almaktan vazgeçmişlerdi. Ey derd ve elem sâhiblerinin şifâsı ve rahmeti olan Hz. İsrâfîl, benden toprak almaktan vazgeç de senden evvel bu iş için gelmiş olan iki iyi fiillinin, ya'ni Hz. Cebrâîl ile Hz. Mîkâîl'in yaptığını yap! Zîrâ onlar benden toprak almaktan vazgeçmişler idi." 1645. İsrafil çabuk tekrar şaha geldi; İlâh'ın nezdinde özrü ve macerayı söyledi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1645. İsrafil çabucak tekrar şaha geldi; Allah katında özrünü ve olayı anlattı. 1646. Dedi ki: "Dışarıdan, tut diye ferman verdin; zamîre de onun aksini ilham verdin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1646. Dedi ki: "Dışarıdan, tut diye ferman verdin; içe de onun aksini ilham verdin." Yani, İsrafil (a.s.) arzın niyazına ve verdiği anda karşı toprak almayıp Yüce Allah hazretlerine yönelip, arz ile kendi arasında geçen macerayı arz etti ve dedi ki: "Ey Rabbim, bana görünürde toprak almayı emir ve teklif ettin, fakat almayıp eli boş dönmeyi de içime ilham ettin." Bu şerefli beyitte "iradî emir" ile "teklifî emir"in farklı olduğuna işaret buyruluyor. Nitekim Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Yaʻkūbî'de Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri tarafından beyan buyrulduğu üzere Yüce Allah hazretleri mükelleflerin halleri hakkında iki vecih üzere hükmeder. Birisi bâtınî (içsel), diğeri zâhirîdir (dışsal). Bâtınî hüküm, kulun ilahi ilimde, sabit hakikatinin sabit olduğu anda Hakk'a verdiği ilim neden ibaret ise ilahi iradenin bu ilme ait olmasıdır. Buna "iradî emir" derler. Ve zâhirî hüküm Hakk'ın resulleri vasıtasıyla bütün kulları hakkında istisnasız gerçekleşen hükmüdür ki, buna da "teklifî emir" derler. Buna göre örneğin Hakk'ın iradî emri küfrüne ait olmuş olan bir kimsenin iman etmesi hakkında teklifî emri elbette birbirine muhalif olur. Bunun sebebi ilim âleminde sabit olan hükmün, fiiller âleminde kulun teklifî emre muhalefet etmesiyle Hak için kesin delil sabit olmasıdır ki, bu da kulun halini kendisine keşfetmekten ibarettir; ve hikmetin ve adaletin ta kendisidir. Ya'ni, İsrafil (a.s.) arzın niyâzına ve verdiği anda karşı toprak almayıp Hak Teâlâ hazretlerine teveccüh edip, arz ile kendi arasında geçen mâcerâyı arz etti ve dedi ki: "Yâ Rab, bana zâhirde toprak almayı emir ve teklif ettin, fakat almayıp eli boş dönmeyi de bâtınıma ilhâm ettin." Bu beyt-i şerîfte “emr-i irâdî" ile “emr-i teklîfî"nin başka başka olduğuna işâret buyruluyor. Nitekim Fusûsu'l-Hikem'de Fass-ı Yaʻkūbî'de Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri tarafından beyân buyrulduğu üzere Hak Teâlâ hazretleri ahvâl-i mükellefin hakkında iki vecih üzere hükmeder. Birisi bâtınî, diğeri zâhirîdir. Hükm-i bâtınî, abdin ilm-i ilâhîde, ayn-ı sâbitesinin hîn-i sübûtunda Hakk'a verdiği ilim neden ibâret ise irâde-i ilâhiyyenin bu ilme taalluk etmesidir. Buna "emr-i irâdî" derler. Ve hükm-i zâhirî Hakk'ın resûlleri vâsıtasıyle bilcümle ibâdı hakkında bilâ-istisnâ vâki' olan hükmüdür ki, buna da "emr-i teklîfî" derler. Binâenaleyh meselâ Hakk'ın emr-i irâdîsi küfrüne taalluk etmiş olan bir kimsenin îmân etmesi hakkında emr-i teklifi[si] bittabi' birbirine muhâlif olur. Bunun sebebi âlem-i ilimde sâbit olan hükmün, âlem-i efâlde abdin emr-i teklifiye muhalefet etmesiyle Hak için hüccet-i bâliğa sâbit ol- masıdır ki, bu da abdin hâlini kendisine keşf etmekten ibârettir; ve ayn-ı hikmet ve adâlettir. 1647. Kulak tarafına tutmağa emir verdin; akıl tarafına kasavet cihetinden nehyettin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1647. Kulak tarafına tutmayı emrettin; akıl tarafına kasvet (kalp katılığı) yönünden yasakladın. Yukarıdaki beytin pekiştirmesidir. Teklifî emri (yükümlülük emrini) tutma konusunda, görünüşte bu emri kulak tarafına tebliğ ettin. Akıl ve bâtın tarafını da kasvetten yasakladın. "Kasvet", kalbin şiddeti, sağlamlığı ve katılığının anlamınadır. Yani, iradî emir, teklifî emri tutmamak için kalpte kasvet meydana getirdi; ve akıl, teklifî emre muhalefet etti. Yukarıki beytin te'kîdidir. Emr-i teklifiyi tutmak husûsunda zâhiren kulak tarafına bu emri tebliğ ettin. Akıl ve bâtın tarafını da kasâvetten nehyettin. "Kasâvet", kalbin şiddeti ve salâbeti ve gılzatı ma'nâsınadır. Ya'ni, emr-i irâdî, emr-i teklîfîyi tutmamak için kalbde kasâvet husûle getirdi; ve akıl, emr-i teklîfîye muhalefet etti. 1648. "Gazab üzerine rahmetin geçmesi galib oldu. Ey fiilleri acîb ve işi iyi olan Rab!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1648. "Gazap üzerine rahmetin üstün gelmesi galip oldu. Ey fiilleri şaşılacak ve işi iyi olan Rab!" "Ey Rabbim, çok defa senin rahmetin gazabını geçer; ve gazabının gereği kahır ile tecelli etmiş iken lütuf ve rahmet ile tecelli edersin. Ey tecellileri şaşılacak ve işi latif olan Rabbim, ben de senin kulun olarak, senin ilahi ahlakın ile ahlaklanmayı uygun gördüm, arzın niyazına merhamet ettim." "Hazm", sözlükte toplamak, zapt etmek, şiddetle tutmak, kastetmek ve bağlamak anlamlarındadır. Burada "şiddetle tutmak" anlamı uygundur. Bu da kulun hâlini kendisine keşfetmekten ibarettir; ve hikmetin ve adaletin ta kendisidir. "Yâ Rab, çok defa senin rahmetin gazabını geçer; ve gazabın iktizâsı kahr ile mütecellî olmuş iken lutuf ve rahmet ile mütecellî olursun. Ey tecelliyâtı acîb ve işi latîf olan Rabbim, ben de senin kulun, senin ahlâk-ı ilâhiyyen ile mütehallık olmağı münasib gördüm, arzın niyâzına merhamet ettim." "Hazm", lügatte cem'etmek, zabtetmek, şiddetle tutmak, kasdetmek ve bağlamak ma'nâlarınadır. Burada "şiddetle tutmak" ma'nâsı münasibdir. masıdır ki, bu da abdin hâlini kendisine keşf etmekten ibârettir; ve ayn-ı hikmet ve adâlettir. ## Hak Teâlâ'nın çâlâk olan Âdem (a.s.)ın cisminin terkîbi için avuç dolusu toprak almak üzere azm ve hazm meleği olan Azrâîl (a.s.)ı göndermesi 1647. Kulak tarafına tutmağa emir verdin; akıl tarafına kasavet cihetinden nehyettin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1647. Kulak tarafına tutmayı emrettin; akıl tarafına kasvet (kalp katılığı) yönünden yasakladın. Yukarıdaki beytin pekiştirmesidir. Teklifî emri (yükümlülük emrini) tutma konusunda, görünüşte bu emri kulak tarafına tebliğ ettin. Akıl ve bâtın tarafını da kasvetten yasakladın. "Kasvet", kalbin şiddeti, sağlamlığı ve katılığının anlamınadır. Yani, iradî emir, teklifî emri tutmamak için kalpte kasvet meydana getirdi; ve akıl, teklifî emre muhalefet etti. Yukarıki beytin te'kîdidir. Emr-i teklifiyi tutmak husûsunda zâhiren kulak tarafına bu emri tebliğ ettin. Akıl ve bâtın tarafını da kasâvetten nehyettin. "Kasâvet", kalbin şiddeti ve salâbeti ve gılzatı ma'nâsınadır. Ya'ni, emr-i irâdî, emr-i teklîfîyi tutmamak için kalbde kasâvet husûle getirdi; ve akıl, emr-i teklîfîye muhalefet etti. 1648. "Gazab üzerine rahmetin geçmesi galib oldu. Ey fiilleri acîb ve işi iyi olan Rab!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1648. "Gazap üzerine rahmetin geçmesi galip oldu. Ey fiilleri şaşılacak ve işi iyi olan Rab!" "Ey Rabbim, çok defa senin rahmetin gazabını geçer; ve gazabının gereği kahr ile tecelli etmişken lütuf ve rahmet ile tecelli edersin. Ey tecellileri şaşılacak ve işi latif olan Rabbim, ben de senin kulun olarak, senin ilahi ahlakınla ahlaklanmayı uygun gördüm, arzın niyazına merhamet ettim." "Hazm", sözlükte toplamak, zapt etmek, şiddetle tutmak, kastetmek ve bağlamak anlamlarındadır. Burada "şiddetle tutmak" anlamı uygundur. "Azm", kastetmek demektir. Yani, Azrail (a.s.) şiddet ve kasıt sahibi olan melektir, demek olur. Bilinmeli ki, Azrail (a.s.), anlamdan ibaret olan ruhu, suretten ibaret olan bedenlerden ayırır; ve görünen âlemde mevcut olan her bir yoğun suret bir anlamın ortaya çıkması içindir, o anlam o suretin ruhudur. Buna göre zerreye varıncaya kadar görünen âlemde meydana gelen bozulma, Azrail'in tasarrufu ile gerçekleşir. Azrail (a.s.) de bu özelliği ile âlemleri kuşatmıştır ve onun emri altında da sonsuz melekler mevcuttur; ve bir kimse mevcut suretlerden birini bozduğu zaman, o kimsede Azrail'in vecihlerinden bir vechin etkisi meydana gelir ve arzdan alınacak cüz, arzın ruhu mesabesinde olup o ruhun alınmasına Azrail görevlendirilmiş ve bu emri yerine getirmiştir. "Yâ Rab, çok defa senin rahmetin gazabını geçer; ve gazabın iktizâsı kahr ile mütecellî olmuş iken lutuf ve rahmet ile mütecellî olursun. Ey tecelliyâtı acîb ve işi latîf olan Rabbim, ben de senin kulun, senin ahlâk-ı ilâhiyyen ile mütehallık olmağı münasib gördüm, arzın niyâzına merhamet ettim." "Hazm", lügatte cem'etmek, zabtetmek, şiddetle tutmak, kasdetmek ve bağlamak ma'nâlarınadır. Burada "şiddetle tutmak" ma'nâsı münasibdir. "Azm", kasd etmek demektir. Ya'ni, Azrâîl (a.s.) şiddet ve kasd sahibi olan melektir, demek olur. Ma'lûm olsun ki, Azrâîl (a.s.), ma'nâdan ibaret olan rûhu, sûretten ibaret olan ebdândan tefrîk eder; ve âlem-i zâhirde mevcûd olan her bir sûret-i kesîfe bir ma'nânın ızhârı içindir, o ma'nâ o sûretin rûhudur. Binâenaleyh zerreye varıncaya kadar âlem-i zâhirde vâki' olan tefessüd, tasarruf-i Azrâîl ile husûle gelir. Azrâîl (a.s.) dahi bu hâssıyeti ile avâlimi muhîttir ve onun taht-ı emrinde dahi bî-nihâye melâike mevcûddur; ve bir kimse suver-i mevcûdeden birini ifsâd ettiği vakit, o kimsede vücûh-i Azrâîl'den bir vechin te'sîri vâki' olur ve arzdan alınacak cüz', arzın rûhu mesâbesinde olup o rûhun nez'ine cenâb-ı Azrâîl me'mûr olmuş ve bu emri icrâ etmiştir. ## Hak Teâlâ'nın çâlâk olan Âdem (a.s.)ın cisminin terkîbi için avuç dolusu toprak almak üzere azm ve hazm meleği olan Azrâîl (a.s.)ı göndermesi 1649. Hâlık derhal Azrâîl'e buyurdu ki "Pür-tahyîl olan toprağı gör!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1649. Yaratıcı hemen Azrâîl'e buyurdu ki: "Hayallerle dolu toprağı gör!" Yani, Cebrâîl ve Mîkâîl ve İsrafil (a.s.) Yüce Huzur'a elleri boş olarak döndükleri için, Yüce Allah kendi irade emrinin gerçekleşmesi için hemen Azrâîl'e (a.s.) buyurdu ki: "Haydi sen git, emrimi yerine getirmek için hayaller ve vehimlerle dolmuş olan yeryüzünü gör!" Ya'ni, Cebrâîl ve Mîkâîl ve İsrafil (aleyhümü's-selâm) huzûr-i izzete elleri boş olarak döndükleri cihetle, Hâlık Teâlâ hazretleri emr-i irâdîsinin tahakkuku için derhal Azrâîl (a.s.) a buyurdu ki: "Haydi sen git, emrimi infâz için hayâlât ve evhâm ile dolmuş olan arzı gör!" 1650. "O zayıf olan zâlim kocakarıyı bul, acele ondan bir avuç toprak getir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1650. "O zayıf olan zâlim kocakarıyı bul, acele ondan bir avuç toprak getir!" "Zâl", kocakarı demektir. Zayıf olması, her an yok olmaya maruz bulunmasından kaynaklanır. Zâlim olması, Allah'ı bilmek için yaratılmış olan insan fertlerini, kendi maddi suretlerine hayran edip manevi helake sürüklemesidir. "Kocakarı" olması, insan yaratılışından çok önce yaratılıp yaşlanmış olmasındandır; ve peygamberlere ve evliyalara kocakarı suretinde görünmesindendir. [1650] "Zâl", kocakarı demektir. Zayıf olması, her an fenâya ma'rûz bulunmasından nâşîdir. Zâlim olması, ma'rifet-i Hak için mahlûk olan efrâd-ı beşeri, kendi suver-i mâddiyyesine meftûn edip ma'nevî helâke sürüklemesidir. "Kocakarı" olması hilkat-i beşerden pek çok evvel yaratılıp kocamış olmasındandır; ve enbiyâ ve evliyâya acûze sûretinde mütemessil bulunmasındandır. 1651. Kaza serhengi olan Azrâîl iktizā için toprak küre tarafına gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1651. Kazâ serdarı olan Azrâîl, gereklilik için toprak küre tarafına gitti. "Serheng", "ser" ve "heng" kelimelerinden oluşmuştur. "Ser", serdar ve emir, "heng" ise asker demektir. Bu sebeple "serheng" askerin emiri ve reisi anlamına gelir (Burhân, Ferheng-i Cihangîrî, Sirâcü'l-Lügāt ve Rüşdî, Bahar-ı Acem ve Gıyâsü'l-Lügāt). Yani, ilâhî kazânın serdarı olan Cenâb-ı Azrâîl, Hakk'ın talebi ve emri için toprak küre tarafına yöneldi. "Azm", kasdetmek demektir. Yani, Azrâîl (a.s.) şiddet ve kasıt sahibi olan melektir, demek olur. Bilinmeli ki, Azrâîl (a.s.), anlamdan ibaret olan ruhu, şekilden ibaret olan bedenlerden ayırır; ve görünen âlemde mevcut olan her bir yoğun şekil, bir anlamın ortaya çıkması içindir, o anlam o şeklin ruhudur. Bu sebeple zerreye varıncaya kadar görünen âlemde meydana gelen bozulma, Azrâîl'in tasarrufu ile gerçekleşir. Azrâîl (a.s.) de bu özelliği ile âlemleri kuşatmıştır ve onun emri altında da sonsuz melekler mevcuttur; ve bir kimse mevcut şekillerden birini bozduğu zaman, o kimsede Azrâîl'in vecihlerinden (yönlerinden) birinin tesiri meydana gelir ve yerden alınacak cüz, yerin ruhu mesabesinde olup o ruhun alınmasına Cenâb-ı Azrâîl görevlendirilmiş ve bu emri yerine getirmiştir. "Serheng", "ser" ile "heng" kelimelerinden mürekkebdir. "Ser", serdâr ve emîr, ve "heng", asker demektir. Binâenaleyh "serheng" askerin emîri ve reîsi demek olur (Burhân, Ferheng-i Cihangîrî, Sirâcü'l-Lügāt ve Rüşdî, Bahar-ı Acem ve Gıyâsü'l-Lügāt). Ya'ni kazâ-yı ilâhî serhengi olan Cenâb-ı Azrâîl, Hakk'ın taleb ve emri için toprak küre tarafına müteveccih oldu. "Azm", kasd etmek demektir. Ya'ni, Azrâîl (a.s.) şiddet ve kasd sahibi olan melektir, demek olur. Ma'lûm olsun ki, Azrâîl (a.s.), ma'nâdan ibaret olan rûhu, sûretten ibaret olan ebdândan tefrîk eder; ve âlem-i zâhirde mevcûd olan her bir sûret-i kesîfe bir ma'nânın ızhârı içindir, o ma'nâ o sûretin rûhudur. Binâenaleyh zerreye varıncaya kadar âlem-i zâhirde vâki' olan tefessüd, tasarruf-i Azrâîl ile husûle gelir. Azrâîl (a.s.) dahi bu hâssıyeti ile avâlimi muhîttir ve onun taht-ı emrinde dahi bî-nihâye melâike mevcûddur; ve bir kimse suver-i mevcûdeden birini ifsâd ettiği vakit, o kimsede vücûh-i Azrâîl'den bir vechin te'sîri vâki' olur ve arzdan alınacak cüz', arzın rûhu mesâbesinde olup o rûhun nez'ine cenâb-ı Azrâîl me'mûr olmuş ve bu emri icrâ etmiştir. 1649. Hâlık derhal Azrâîl'e buyurdu ki "Pür-tahyîl olan toprağı gör!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1649. Yaratıcı hemen Azrâîl'e buyurdu ki: "Hayallerle dolu toprağı gör!" Yani, Cebrâîl ve Mîkâîl ve İsrafil (a.s.) Yüce Huzur'a elleri boş olarak döndükleri için, Yüce Allah kendi irade emrinin gerçekleşmesi için hemen Azrâîl'e (a.s.) buyurdu ki: "Haydi sen git, emrimi yerine getirmek için hayaller ve vehimlerle dolmuş olan yeryüzünü gör!" Ya'ni, Cebrâîl ve Mîkâîl ve İsrafil (aleyhümü's-selâm) huzûr-i izzete elleri boş olarak döndükleri cihetle, Hâlık Teâlâ hazretleri emr-i irâdîsinin tahakkuku için derhal Azrâîl (a.s.) a buyurdu ki: "Haydi sen git, emrimi infâz için hayâlât ve evhâm ile dolmuş olan arzı gör!" 1650. "O zayıf olan zâlim kocakarıyı bul, acele ondan bir avuç toprak getir!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1650. "O zayıf olan zâlim kocakarıyı bul, acele ondan bir avuç toprak getir!" "Zâl", kocakarı demektir. Zayıf olması, her an yok olmaya maruz bulunmasından kaynaklanır. Zâlim olması, Allah'ı bilmek için yaratılmış olan insan fertlerini, kendi maddi suretlerine hayran edip manevi helake sürüklemesidir. "Kocakarı" olması, insan yaratılışından çok önce yaratılıp yaşlanmış olmasındandır; ve peygamberlere ve evliyalara kocakarı suretinde görünmesindendir. [1650] "Zâl", kocakarı demektir. Zayıf olması, her an fenâya ma'rûz bulunmasından nâşîdir. Zâlim olması, ma'rifet-i Hak için mahlûk olan efrâd-ı beşeri, kendi suver-i mâddiyyesine meftûn edip ma'nevî helâke sürüklemesidir. "Kocakarı" olması hilkat-i beşerden pek çok evvel yaratılıp kocamış olmasındandır; ve enbiyâ ve evliyâya acûze sûretinde mütemessil bulunmasındandır. 1651. Kaza serhengi olan Azrâîl iktizā için toprak küre tarafına gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1651. Kazâ serdarı olan Azrâîl, gereklilik için toprak küre tarafına gitti. "Serheng", "ser" ve "heng" kelimelerinden oluşmuştur. "Ser", serdar ve emir, "heng" ise asker demektir. Bu sebeple "serheng" askerin emiri ve reisi anlamına gelir (Burhân, Ferheng-i Cihangîrî, Sirâcü'l-Lügāt ve Rüşdî, Bahar-ı Acem ve Gıyâsü'l-Lügāt). Yani, ilâhî kazânın serdarı olan Azrâîl (a.s.), Hakk'ın isteği ve emri için toprak küre tarafına yöneldi. "Serheng", "ser" ile "heng" kelimelerinden mürekkebdir. "Ser", serdâr ve emîr, ve "heng", asker demektir. Binâenaleyh "serheng" askerin emîri ve reîsi demek olur (Burhân, Ferheng-i Cihangîrî, Sirâcü'l-Lügāt ve Rüşdî, Bahar-ı Acem ve Gıyâsü'l-Lügāt). Ya'ni kazâ-yı ilâhî serhengi olan Cenâb-ı Azrâîl, Hakk'ın taleb ve emri için toprak küre tarafına müteveccih oldu. 1652. Toprak, kānun üzre feryada başladı; ona and verdi, birçok yemîn etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1652. Toprak, kanun üzere feryada başladı; ona ant verdi, birçok yemin etti. "Kanun", asıl ve resmî kural ve kaide demektir. "Sevgend horden", yemin etmek ve ant içmek demektir. Toprak, önceki meleklere yaptığı kaide üzere feryada başladı, ant verdi ve birçok yeminler etti. Yani, "Vallahi billahi tallahi, ben bir avuç toprağı vermem, Allah hakkı için benden bunu alma!" diye yalvardı. Dedi ki: "Kānûn", asıl ve resm ve kāide. "Sevgend horden", yemin etmek ve and içmek demektir. Toprak evvelki meleklere yaptığı kāide üzere feryâda başladı, and verdi ve birçok yeminler verdi. Ya'ni, "Vallâhi billâhi tallâhi, ben bir avuç toprağı vermem, Allah hakkıçün benden bunu alma!" diye yalvardı. Dedi: 1653. "Ey has kul ve ey arşın hâmili, ey arşta ve ferşte emrin muta'ı!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1653. "Ey has kul ve ey arşın taşıyıcısı, ey arşta ve yerde emrine itaat edilen!" "Arş"tan kasıt, sonsuz uzaydaki izafî varlıklar âlemleri; ve "yer"den kasıt, bunlar arasındaki yeryüzüdür. Yani, "Ey Hakk'ın has kulu ve ey arşı taşıyan dört melekten biri ve ey göklerde ve yerde emrine itaat edilen!" "Arş"tan murâd, fezâ-yı bî-nihâyedeki vücûdât-ı izâfiyye avâlimi; ve "ferş"ten murâd, bunlar arasındaki arz. Ya'ni, "Ey Hakk'ın has kulu ve ey arş hâmili olan dört melekten birisi ve ey göklerde ve yerde emrine itâat olunmuş olan!" 1654. "Ferd olan Rahman'ın rahmetinin hakkı için, sana lutf eden zâtın hakkı için!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1654. "Tek olan Rahman'ın rahmetinin hakkı için, sana lütfeden zâtın hakkı için!" "Be-hakk" kelimelerinde "be" yemin içindir. "Be-hakk", kelimelerinde "be" kasem içindir. 1655. "Bir şahın hakkı için ki, ondan başka ma'bûd yoktur; O'nun huzûrunda kimsenin zârîliği merdûd değildir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1655. "Bir şahın hakkı için ki, ondan başka ilâh yoktur; O'nun huzurunda kimsenin yakarışı reddedilmez." 1656. Dedi: “Ben kādir değilim ki, bu efsûn ile onun emrinden gizli ve âşikâr olarak yüz çevireyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1656. Dedi: “Ben kādir değilim ki, bu efsûn ile onun emrinden gizli ve âşikâr olarak yüz çevireyim!" "Gizli"den kasıt, irâdî emir (Allah'ın dilemesiyle olan emir) ve "âşikâr"dan kasıt, teklifî emirdir (Allah'ın kullarına yüklediği emir). Yani, Azrâîl (a.s.) yeryüzüne hitaben dedi ki: "Ben senin sözlerin ve yeminlerin sebebiyle Hakk'ın irâdî emrinden ve teklifî emrinden yüz çevirmeye muktedir değilim." Bundan anlaşılır ki, önceki üç meleğe gerçekleşen teklifî emir, irâdî emre uygun değilmiş. "Gizli'den murâd, emr-i irâdî ve “âşikâr"dan murâd, emr-i teklîfîdir. Ya'ni, Azrâîl (a.s.) arza hitâben dedi ki: "Ben senin sözlerin ve yemînlerin sebebi ile Hakk'ın emr-i irâdî ve emr-i teklîfisinden yüz çevirmeğe kādir değilim." Bundan anlaşılır ki, evvelki üç meleğe vâki' olan emr-i teklîfî, emr-i irâdîye muvâfık değil imiş. 1652. Toprak, kānun üzre feryada başladı; ona and verdi, birçok yemîn etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1652. Toprak, kanun üzere feryada başladı; ona ant verdi, birçok yemin etti. "Kanun", asıl, resmî kural ve kaide demektir. "Sevgend horden", yemin etmek ve ant içmek demektir. Toprak, önceki meleklere yaptığı kaide üzere feryada başladı, ant verdi ve birçok yeminler etti. Yani, "Vallahi billahi tallahi, ben bir avuç toprağı vermem, Allah hakkı için benden bunu alma!" diye yalvardı. Dedi ki: “Kānûn”, asıl ve resm ve kāide. “Sevgend horden”, yemin etmek ve and içmek demektir. Toprak evvelki meleklere yaptığı kāide üzere feryâda başladı, and verdi ve birçok yeminler verdi. Ya'ni, "Vallâhi billâhi tallâhi, ben bir avuç toprağı vermem, Allah hakkıçün benden bunu alma!" diye yalvardı. Dedi: 1653. "Ey has kul ve ey arşın hâmili, ey arşta ve ferşte emrin muta'ı!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1653. "Ey has kul ve ey arşın taşıyıcısı, ey arşta ve yerde emrine itaat edilen!" "Arş"tan kasıt, sonsuz uzaydaki izafî varlıklar âlemleri; ve "yer"den kasıt, bunlar arasındaki yeryüzüdür. Yani, "Ey Hakk'ın has kulu ve ey arşı taşıyan dört melekten biri ve ey göklerde ve yerde emrine itaat edilen!" "Arş"tan murâd, fezâ-yı bî-nihâyedeki vücûdât-ı izâfiyye avâlimi; ve "ferş"ten murâd, bunlar arasındaki arz. Ya'ni, "Ey Hakk'ın has kulu ve ey arş hâmili olan dört melekten birisi ve ey göklerde ve yerde emrine itâat olunmuş olan!" 1654. "Ferd olan Rahman'ın rahmetinin hakkı için, sana lutf eden zâtın hakkı için!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1654. "Tek olan Rahman'ın rahmetinin hakkı için, sana lütfeden zâtın hakkı için!" "Be-hakk" kelimelerinde "be" yemin içindir. "Be-hakk", kelimelerinde "be" kasem içindir. 1655. "Bir şahın hakkı için ki, ondan başka ma'bûd yoktur; O'nun huzurunda kimsenin zârîliği merdûd değildir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1655. "Bir şahın hakkı için ki, ondan başka ilâh yoktur; O'nun huzurunda kimsenin yakarışı reddedilmez." 1656. Dedi: “Ben kādir değilim ki, bu efsûn ile onun emrinden gizli ve âşikâr olarak yüz çevireyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1656. Dedi: “Ben kādir değilim ki, bu efsûn ile onun emrinden gizli ve âşikâr olarak yüz çevireyim!" "Gizli"den kasıt, irâdî emir (Allah'ın dilemesiyle olan emir) ve "âşikâr"dan kasıt, teklifî emirdir (Allah'ın kullarına yüklediği emir). Yani, Azrâîl (a.s.) yeryüzüne hitaben dedi ki: "Ben senin sözlerin ve yeminlerin sebebiyle Hakk'ın irâdî emrinden ve teklifî emrinden yüz çevirmeye muktedir değilim." Bundan anlaşılır ki, önceki üç meleğe gerçekleşen teklifî emir, irâdî emre uygun değilmiş. "Gizli'den murâd, emr-i irâdî ve “âşikâr"dan murâd, emr-i teklîfîdir. Ya'ni, Azrâîl (a.s.) arza hitâben dedi ki: "Ben senin sözlerin ve yemînlerin sebebi ile Hakk'ın emr-i irâdî ve emr-i teklîfisinden yüz çevirmeğe kādir değilim." Bundan anlaşılır ki, evvelki üç meleğe vâki' olan emr-i teklîfî, emr-i irâdîye muvâfık değil imiş. 1657. Dedi: “Nihâyet o hilm ile emir buyurdu. Her ikisi de emirlerdir, ilim yolundan onu tut!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1657. Dedi: “Sonunda o hilim ile emir buyurdu. Her ikisi de emirlerdir, ilim yolundan onu tut!” Yer, Azrail’e dedi: “Sonunda Yaratıcımız kullarına hilim (yumuşak huyluluk) sıfatıyla nitelenmelerini emir buyurdu. Benden zorla toprak alman bir emirdir; ve hilim ve yumuşaklık ile nitelenmek de bir emirdir. Eğer şiddet ile yumuşaklığı ilim açısından karşılaştırırsan, elbette ahlaken hilim şiddete tercih edilir. Arz Azrâîl’e dedi: “Nihâyet Hâlıkımız kullarına sıfat-ı hilm ile muttasif olmalarını emir buyurdu. Benden cebren toprak alman bir emirdir; ve hilm ve yumuşaklık ile muttasif olmak dahi bir emirdir. Eğer şiddet ile yumuşaklığı ilim cihetinden mukâyese edersen, elbette ahlâken hilm şiddete müreccah olur. 1658. Dedi: “O te’vîl, yâhud kıyâs olur. Emrin sarîhinde iltibâsı az iste!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1658. Dedi: “O te’vîl (yorumlama), yahut kıyas olur. Emrin açık ifadesinde belirsizliği az iste!” Şeriatta "te’vîl", lafzı görünen anlamından, muhtemel olan anlamına döndürmektir. Fakat bu te’vîl, muhtemel olan anlamın Kur’ân’a ve hadise uygunluğu görüldüğü zaman olur. Örneğin Kur’ân’da يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ (Rûm, 30/18) “Allah ölüden diriyi çıkarır.” buyrulur. Eğer kuşu yumurtadan çıkardığı kastedilirse “tefsîr” (açıklama) olur ve eğer kâfirden mü’min ve câhilden âlim çıkardığı kastedilirse “te’vîl” olur; (Seyyid Şerif Cürcânî’nin Ta’rîfât adlı eserinden tercüme). "Kıyas", lügatte "takdîr" (ölçme, benzetme) demektir; şeriatta; hükümde asıl ile fer’ (asıl ve ona bağlı olan) arasını birleştirmektir. Yani bir şey hakkında açık bir hüküm olduğu hâlde, o açık hükümden çıkarılan bir anlam sebebiyle, o şeyin fer’i hakkında bir hüküm vermektir. "İltibâs" örtülü, belirsiz, karışık olmak demektir. Yani Azrâîl (a.s.) arza dedi ki: “Yaratıcımın bana “Arzdan toprak al!” diye gelen emri karşısında, o senin bana hilim (yumuşaklık) tavsiye etmen bir te’vîl veya kıyas olur. Böyle açık emirlerin karışık ve örtülü olmasını az düşün! “Kem cû”, “az iste!” ifadesi ile açık ve fakat mecâzî (gerçek anlamından başka bir anlamda kullanılan) olan emirlere işaret buyrulur. Örneğin Kur’ân’da “Ve’s-eli’l-karyete” (وَاسْأَلِ الْقَرْيَةَ) yani “Karyeye (köye) sor!” buyrulur. Bu bir emirdir. Fakat te’vîl etmeksizin icra edilmesi mümkün değildir. Zira karyenin kendisine sormak mümkün değildir. Burada ahâliye (köy halkına) sormak ile te’vîl olunur; ve aynı şekilde bir efendi “Lambayı yak!” diye hizmetçisine emretse hizmetçi bu emrin açık olduğunu düşünerek, lambanın kendisini yakayım demez. Te’vîl edip içindeki fitili yakar. Fakat “Toprak al!” emri açık ve icra edilebilir olduğu için bunda iltibâs yoktur. Te’vîle ve kıyasa da ihtiyaç kalmaz. “Te’vîl”, şer’de, lafzı ma’nâ-yı zâhirinden, muhtemel olan ma’nâsına döndürmektir. Fakat bu te’vîl, muhtemel olan ma’nânın Kur’ân’a ve hadîse muvââkatı görüldüğü vakit olur. Meselâ Kur’ân’da يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ (Rûm, 30/18) “Allah ölüden diriyi çıkarır.” buyurulur. Eğer kuşu yumurtadan çıkardığı murâd olunursa “tefsîr” olur ve eğer kâfirden mü’min ve câhilden âlim çıkardığı murâd olursa “te’vîl” olur; (Ta’rîfât-ı Seyyid’den tercüme). “Kıyâs”, lügatte “takdîr” demektir; şerîatte; hükümde asl ile fer’ arasını cem’etmektir. Ya’ni bir şey hakkında sarîh bir hüküm olduğu hâlde, o açık hükümden istinbât olunan bir ma’nâ sebebiyle, o şeyin fer’i hakkında bir hüküm vermektir. “İltibâs” örtülü, belirsiz, karışık olmak demektir. Ya’ni Azrâîl (a.s.) arza dedi ki: “Hâlıkımın bana “Arzdan toprak al!” diye vâki’ olan emri karşısında, o senin bana hilim tavsiye etmen bir te’vîl veyâ kıyâs olur. Böyle sarîh emirlerin karışık ve örtülü olmasını az düşün! “Kem cû”, “az iste!” ta’bîri ile sarîh ve fakat mecâzî olan emirlere işâret buyrulur. Meselâ Kur’ân’da “Ve’s-eli’l-karyete” (وَاسْأَلِ الْقَرْيَةَ) ya’ni “Karyeye sor!” buyrulur. Bu bir emirdir. Fakat te’vîl etmeksizin kâbil-i icrâ değildir. Zîrâ karyenin kendisine sormak mümkün değildir. Burada ahâliye sormak ile te’vîl olunur; ve kezâ bir efendi “Lambayı yak!” diye hizmetçisine emr etse hizmetçi bu emr-i sarîhtir, lambanın kendisini yakayım demez. Te’vîl edip içindeki fitili yakar. Fakat “Toprak al!” emri sarîh ve kâbil-i icrâ olduğu için bunda iltibâs yoktur. Te’vîle ve kıyâsa da hâcet kalmaz. 1659. Eğer kendi fikrini te’vîl edersen iyidir ki, bu nâ-müştebihi te’vîl edesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1659. Eğer kendi fikrini yorumlarsan iyidir ki, bu şüphe götürmez şeyi yorumlayasın! 1657. Dedi: "Nihayet o hilm ile emir buyurdu. Her ikisi de emirdirler, ilim yolundan onu tut!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1657. Dedi: "Nihayet o hilim ile emir buyurdu. Her ikisi de emirdirler, ilim yolundan onu tut!" Yer, Azrâîl'e dedi: "Nihayet Yaratıcımız kullarına hilim (yumuşak huyluluk) sıfatıyla nitelenmelerini emretti. Benden zorla toprak alman bir emirdir; ve hilim ve yumuşaklıkla nitelenmek de bir emirdir. Eğer şiddet ile yumuşaklığı ilim açısından karşılaştırırsan, elbette ahlâken hilim şiddete tercih edilir." Arz Azrâîl'e dedi: "Nihâyet Hâlikımız kullarına sıfat-ı hilm ile muttasıf olmalarını emir buyurdu. Benden cebren toprak alman bir emirdir; ve hilim ve yumuşaklık ile muttasıf olmak dahi bir emirdir. Eğer şiddet ile yumuşaklığı ilim cihetinden mukāyese edersen, elbette ahlâken hilim şiddete müreccah olur. 1658. Dedi: "O te'vîl, yahud kıyas olur. Emrin sarihinde iltibası az iste!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1658. Dedi: "O te'vîl, yahut kıyas olur. Emrin sarihinde iltibası az iste!" "Te'vîl", şeriatta, lafzı görünen anlamından, muhtemel olan anlamına döndürmektir. Fakat bu te'vîl, muhtemel olan anlamın Kur'ân'a ve hadise uygunluğu görüldüğü zaman olur. Örneğin Kur'ân'da يُخْرِجَ الْحَي من الميت (Rûm, 30/18) yani "Allah ölüden diriyi çıkarır." buyrulur. Eğer kuşu yumurtadan çıkardığı kastedilirse "tefsir" olur ve eğer kâfirden mümin ve cahilden âlim çıkardığı kastedilirse "te'vîl" olur; (Seyyid Şerif Cürcânî'nin Ta'rîfât adlı eserinden tercüme). "Kıyas", lügatte "takdir etme" demektir; şeriatta ise; hükümde asıl ile fer' (tali mesele) arasını birleştirmektir. Yani bir şey hakkında açık bir hüküm olduğu hâlde, o açık hükümden çıkarılan bir anlam sebebiyle, o şeyin tali meselesi hakkında bir hüküm vermektir. "İltibas" örtülü, belirsiz, karışık olmak demektir. Yani Azrail (a.s.) arza dedi ki: "Yaratıcımın bana 'Arzdan toprak al!' diye meydana gelen emri karşısında, o senin bana hilim tavsiye etmen bir te'vîl veya kıyas olur. Böyle açık emirlerin karışık ve örtülü olmasını az düşün!" "Kem cû", "az iste!" ifadesi ile açık ve fakat mecazî olan emirlere işaret buyrulur. Örneğin Kur'ân'da "Ve's-eli'l-karyete" (واسئل القرية) yani "Karyeye sor!" buyrulur. Bu bir emirdir. Fakat te'vîl etmeksizin uygulanabilir değildir. Zira karyenin kendisine sormak mümkün değildir. Burada ahaliye sormak ile te'vil olunur; ve aynı şekilde bir efendi "Lambayı yak!" diye hizmetçisine emretse hizmetçi bu emr-i sarihtir, lambanın kendisini yakayım demez. Te'vîl edip içindeki fitili yakar. Fakat "Toprak al!" emri açık ve uygulanabilir olduğu için bunda iltibas yoktur. Te'vîle ve kıyasa da ihtiyaç kalmaz. "Te'vîl", şer'de, lafzı ma'nâ-yı zâhirinden, muhtemel olan ma'nâsına döndürmektir. Fakat bu te'vîl, muhtemel olan ma'nânın Kur'ân'a ve hadîse muvâfakati görüldüğü vakit olur. Mesela Kur'ân'da يُخْرِجَ الْحَي من الميت (Rûm, 30/18) 'Allah ölüden diriyi çıkarır." buyurur. Eğer kuşu yumurtadan çıkardığı murâd olunursa "tefsîr" olur ve eğer kâfirden mü'min ve câhilden âlim çıkardığı murâd olursa "te'vîl" olur; (Ta'rîfât-ı Seyyid'den tercüme). "Kıyâs", lügatte "takdîr" demektir; şerîatte; hükümde asl ile fer' arasını cem'etmektir. Ya'ni bir şey hakkında sarih bir hüküm olduğu hâlde, o açık hükümden istinbât olunan bir ma'nâ sebebiyle, o şeyin fer'i hakkında bir hüküm vermektir. "İltibâs" örtülü, belirsiz, karışık olmak demektir. Ya'ni Azrâîl (a.s.) arza dedi ki: "Hâlikımın bana "Arzdan toprak al!" diye vâki' olan emri karşısında, o senin bana hilim tavsiye etmen bir te'vîl veya kıyâs olur. Böyle sarîh emirlerin karışık ve örtülü olmasını az düşün! "Kem cû”, “az iste!" ta'bîri ile sarîh ve fakat mecâzî olan emirlere işaret buyrulur. Meselâ Kur'ân'da "Ve's-eli'l-karyete" (واسئل القرية) ya'ni "Karyeye sor!" buyrulur. Bu bir emirdir. Fakat te'vîl etmeksizin kābil-i icrâ değildir. Zîrâ karyenin kendisine sormak mümkin değildir. Burada ahâliye sormak ile te'vil olunur; ve kezâ bir efendi "Lambayı yak!" diye hizmetçisine emr etse hizmetçi bu emr-i sarîhtir, lambanın kendisini yakayım demez. Te'vîl edip içindeki fitili yakar. Fakat "Toprak al!" emri sarih ve kābil-i icrâ olduğu için bunda iltibâs yoktur. Te'vîle ve kıyâsa da hâcet kalmaz. 1659. Eğer kendi fikrini te'vil edersen iyidir ki, bu nâ-müştebihi te'vîl edesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1659. Eğer kendi fikrini yorumlarsan, bu şüphesiz olanı yorumlaman daha iyidir! "Nâ-müştebih", şüphesiz söz demektir. Yani, o açık sözün anlamına kendi fikrini çevirmen, bu şüphesiz ve açık sözü yorumlayıp başka anlama çevirmekten daha iyidir. "Nâ-müştebih", şübhesiz söz demek olur. Ya'ni, o sarîhin ma'nâsına kendi fikrini çevirmen, bu şübhesiz ve açık sözü te'vîl edip başka ma'nâya çevirmekten daha iyidir. 1660. Gönül senin yalvarmandan yanıyor; senin şûrâbenden içmem kan dolu oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1660. Gönül senin yalvarmandan yanıyor; senin şûrâbenden içmem kan dolu oldu. "Şûr-âb", birleşik sıfattır, iki isim arasındaki bağlama edatı olan "vav"ın düşmesiyle oluşmuştur. Aslı "şûr u âb"dır. Sonundaki (ه) isim içindir. Nitekim "sebz" kelimesinin sonuna getirip "sebze" derler. "Şûrâbe", gözyaşı demektir. Yani, "Ey arz senin yalvarmana acıyorum ve gönlüm yanıyor ve senin akıttığın gözyaşından içim kan dolu oldu." "Şûr-âb", vasf-ı terkîbîdir, iki isim arasındaki vâv-ı âtıfanın ıskātıyla husûle gelmiştir. Aslı “şûr u âb"dır. Ahirindeki (ها) ismiyyet içindir. Nitekim "sebz" kelimesinin nihâyetine getirip "sebze" (سبزه) derler. "Şûrâbe", göz yaşı demek olur. Ya'ni, "Ey arz senin yalvarmana acıyorum ve gönlüm yanıyor ve senin akıttığın göz yaşından içim kan dolu oldu." 1661. Merhametsiz değilim, belki derdlinin derdinden dolayı, o her üç pakten merhametim ziyâdedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1661. Merhametsiz değilim, aksine dertlinin derdinden dolayı, o her üç pak olandan merhametim daha fazladır. "Merhametsiz değilim, aksine ben o her üç pak olandan, yani Cebrâîl ve Mîkâîl ve İsrafil'den daha merhametliyim. Dertlinin derdinden dolayı kendimde merhamet duyarım." "Merhametsiz değilim, belki ben o her üç pâkten, ya'ni Cebrâîl ve Mîkâîl ve İsrafil'den daha merhametliyim. Derdlinin derdinden dolayı kendimde merhamet duyarım." 1662. Eğer ben bir yetîme tokat vurur isem ve eğer o halîm onun eline helva verirse;✨ ✨ Sade Türkçe flash 1662. Eğer ben bir yetime tokat vurursam ve eğer o halim (yumuşak huylu kişi) onun eline helva verirse; 1663. Bu tokat onun helvasından daha latîftir ve eğer helvaya mağrûr olursa vay ona!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1663. Bu tokat onun helvasından daha latîftir ve eğer helvaya mağrur olursa vay ona! "Tabânce", tokat demektir. Yani, "Benim bir yetime tokat vurmam, herhangi bir hikmet sahibi kimsenin onu helva ile ödüllendirmesinden daha latîftir; ve eğer benim tokatımdan gücenip o halim (yumuşak huylu) kimsenin helvasına yönelirse vay onun hâline!" "Tabânce", tokat demektir. Ya'ni, "Benim bir yetîme tokat vurmam, herhangi bir hakîm kimsenin onu helva ile taltîf etmesinden daha latîftir; ve eğer benim tokatımdan muğber olup o halîmin helvasına teveccüh ederse vay onun hâline!" 1664. Senin feryadına benim ciğerim yanar; lakin Hak bana bir lutuf öğretmektedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1664. Senin feryadına benim ciğerim yanar; lakin Hak bana bir lutuf öğretmektedir. "Nâ-müştebih", şüphesiz söz demektir. Yani, o açık sözün anlamına kendi fikrini çevirmen, bu şüphesiz ve açık sözü yorumlayıp başka anlama çevirmekten daha iyidir. "Nâ-müştebih", şübhesiz söz demek olur. Ya'ni, o sarîhin ma'nâsına kendi fikrini çevirmen, bu şübhesiz ve açık sözü te'vîl edip başka ma'nâya çevirmekten daha iyidir. 1660. "Gönül senin yalvarmandan yanıyor; senin şûrâbenden içmem kan dolu oldu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1660. "Gönül senin yalvarmandan yanıyor; senin şûrâbenden içmem kan dolu oldu." "Şûr-âb", birleşik bir sıfattır, iki isim arasındaki bağlaç vâvının düşürülmesiyle oluşmuştur. Aslı "şûr u âb"dır. Sonundaki (ها) isim içindir. Nasıl ki "sebz" kelimesinin sonuna getirip "sebze" derler. "Şûrâbe", gözyaşı demektir. Yani, "Ey arz senin yalvarmana acıyorum ve gönlüm yanıyor ve senin akıttığın gözyaşından içim kan dolu oldu." "Şûr-âb", vasf-ı terkîbîdir, iki isim arasındaki vâv-ı âtıfanın ıskātıyla husûle gelmiştir. Aslı “şûr u âb"dır. Ahirindeki (ها) ismiyyet içindir. Nitekim "sebz" kelimesinin nihâyetine getirip "sebze" (سبزه) derler. "Şûrâbe", göz yaşı demek olur. Ya'ni, "Ey arz senin yalvarmana acıyorum ve gönlüm yanıyor ve senin akıttığın göz yaşından içim kan dolu oldu." 1661. "Merhametsiz değilim, belki derdlinin derdinden dolayı, o her üç pakten merhametim ziyâdedir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1661. "Merhametsiz değilim, aksine dertlinin derdinden dolayı, o her üç pak olandan merhametim daha fazladır." "Merhametsiz değilim, aksine ben o her üç pak olandan, yani Cebrail ve Mikail ve İsrafil'den daha merhametliyim. Dertlinin derdinden dolayı kendimde merhamet duyarım." "Merhametsiz değilim, belki ben o her üç pâkten, ya'ni Cebrâîl ve Mîkâîl ve İsrafil'den daha merhametliyim. Derdlinin derdinden dolayı kendimde merhamet duyarım." 1662. "Eğer ben bir yetîme tokat vurur isem ve eğer o halîm onun eline helva verirse;"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1662. "Eğer ben bir yetime tokat vurursam ve eğer o halim (yumuşak huylu kişi) onun eline helva verirse;" 1663. "Bu tokat onun helvasından daha latîftir ve eğer helvaya mağrûr olursa vay ona!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1663. "Bu tokat onun helvasından daha latîftir ve eğer helvaya mağrûr olursa vay ona!" "Tabânce", tokat demektir. Yani, "Benim bir yetime tokat vurmam, herhangi bir hikmet sahibi kimsenin onu helva ile ödüllendirmesinden daha latîftir; ve eğer benim tokatımdan gücenip o halim selim kişinin helvasına yönelirse vay onun hâline!" "Tabânce", tokat demektir. Ya'ni, "Benim bir yetîme tokat vurmam, herhangi bir hakîm kimsenin onu helva ile taltîf etmesinden daha latîftir; ve eğer benim tokatımdan muğber olup o halîmin helvasına teveccüh ederse vay onun hâline!" 1664. "Senin feryadına benim ciğerim yanar; lakin Hak bana bir lutuf öğretmektedir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1664. "Senin feryadına benim ciğerim yanar; lakin Hak bana bir lutuf öğretmektedir." Yani, "Yüce Allah beni kahra (ceza vermeye) memur etmiştir. Ben de bu emri yerine getiririm. Fakat Yüce Allah bu kahrın altında bir lutuf (iyilik) saklamış olduğunu bana bildirdiği için, senin feryadına ciğerim yanmakla beraber aldırmam!" Ya'ni, "Hak Teâlâ beni kahra me'mûr buyurmuştur. Ben de bu emri yaparım. Fakat Hak Teâlâ bu kahrın altında bir lutuf saklamış olduğunu bana bildirdiği için, senin feryâdına ciğerim yanmakla beraber aldırmam!" 1665. "Lutuf kahırlar arasında gizlidir. Bahasız akîk pislikte gizlidir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1665. "Lutuf kahırlar arasında gizlidir. Bahasız akîk pislikte gizlidir." Yüce Allah'ın lütfu, kahırları arasında gizlidir. Bu hâl, çok büyük kıymetli olduğu için değeri biçilemeyen bir akik taşının pislik arasında gizlenmiş olmasına benzer. "Hakk'ın lutfu, kahırları arasında gizlidir. Bu hâl pek büyük kıymetli olduğu için bahâ takdir olunamayan bir akîkin pislik arasında gizlenmiş olmasına benzer." 1666. "Hakk'ın kahrı benim yüz hilmimden daha iyidir. Hak'tan canı men etmek can çekişmektir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1666. "Hakk'ın kahrı benim yüz hilmimden daha iyidir. Hak'tan canı men etmek can çekişmektir." Her an değişen bu fani, maddi yoğunluk (kesâfet) âleminde Hakk'a istediği canı vermekten kaçınmak, değişimlerin acılarına razı olup can çekişmek demektir. Çünkü Hak bir canı alırsa, yerine bin can verir. Bu sebeple Hakk'ın kahrı benim hilmimden daha iyi olur. "Her an mütebeddil olan bu fânî kesâfet âleminde Hakk'a istediği canı vermekten imtina' etmek, âlâm-ı tebeddülâta râzı olup can çekişmek demek olur. Zîrâ Hak bir canı alırsa, yerine bin can verir. Binâenaleyh Hakk'ın kahrı benim hilmimden daha iyi olur." 1667. "O'nun en fenâ kahrı iki âlemin hilminden iyidir. Ne güzel Rabbü'l-âlemîndir, ne güzel yardımcıdır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1667. "O'nun en kötü kahrı, iki âlemin yumuşak huyluluğundan daha iyidir. Ne güzel âlemlerin Rabbi'dir, ne güzel yardımcıdır!" Hakk'ın en kötü ve şiddetli kahrı, o kahrın altında lütuflar gizli olduğu için, dünya ve ahiret ehlinin yumuşak huyluluğundan ve uysallığından daha iyidir. Çünkü Yüce Allah yaratılmışları, yatkınlık ve kabiliyetlerine göre terbiye eder. Bu sebeple O, âlemlerin ne güzel terbiye edicisidir ve onların kabiliyetlerine göre ne güzel yardımcıdır! Hakk'ın en fenâ ve şiddetli kahrı, o kahrın altında lutuflar gizli olduğu için, dünyâ ve âhiret ehlinin hilminden ve mülâyemetinden iyidir. Zîrâ Hak Teâlâ mahlûkātı, isti'dâd ve kabiliyetlerine göre terbiye buyurur. Binâenaleyh O, âlemlerin ne güzel mürebbîsidir ve onların kabiliyetlerine göre ne güzel yardımcıdır!" 1668. "O'nun kahrında lutuflar muzmerdir; onun için can fedâsı canı artırır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1668. "O'nun kahrında lutuflar gizlidir; onun için can feda etmek canı artırır." 1669. "Agâh ol, bed-gümanlığı ve dalâli terk et; başı ayak yap; çünki sana "Gel!" buyurdu."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1669. "Uyanık ol, kötü zannı ve sapkınlığı terk et; başı ayak yap; çünkü sana "Gel!" buyurdu." Yani, "Yüce Allah beni kahretmeye memur etmiştir. Ben de bu emri yerine getiririm. Fakat Yüce Allah bu kahrın altında bir lütuf saklamış olduğunu bana bildirdiği için, senin feryadına ciğerim yanmakla beraber aldırmam!" Ya'ni, "Hak Teâlâ beni kahra me'mûr buyurmuştur. Ben de bu emri yaparım. Fakat Hak Teâlâ bu kahrın altında bir lutuf saklamış olduğunu bana bildirdiği için, senin feryâdına ciğerim yanmakla beraber aldırmam!" 1665. Lutuf kahırlar arasında gizlidir. Bahasız akîk pislikte gizlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1665. Lütuf kahırlar arasında gizlidir. Bahasız akîk pislikte gizlidir. Hakk'ın lütfu, kahırları arasında gizlidir. Bu hâl çok büyük kıymetli olduğu için, paha biçilemeyen bir akîkin pislik arasında gizlenmiş olmasına benzer. "Hakk'ın lutfu, kahırları arasında gizlidir. Bu hâl pek büyük kıymetli olduğu için bahâ takdir olunamayan bir akîkin pislik arasında gizlenmiş olmasına benzer." 1666. Hakk'ın kahrı benim yüz hilmimden daha iyidir. Hak'tan canı men'etmek can çekişmektir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1666. Hakk'ın kahrı benim yüz hilmimden daha iyidir. Hak'tan canı esirgemek can çekişmektir. Her an değişen bu fani, yoğunluk âleminde Hakk'a istediği canı vermekten kaçınmak, değişimlerin acılarına razı olup can çekişmek demektir. Çünkü Hak bir canı alırsa, yerine bin can verir. Bu sebeple Hakk'ın kahrı benim hilmimden (yumuşaklığımdan) daha iyi olur. "Her an mütebeddil olan bu fânî kesâfet âleminde Hakk'a istediği canı vermekten imtina' etmek, âlâm-ı tebeddülâta râzı olup can çekişmek demek olur. Zîrâ Hak bir canı alırsa, yerine bin can verir. Binâenaleyh Hakk'ın kahrı benim hilmimden daha iyi olur." 1667. O'nun en fenâ kahrı iki âlemin hilminden iyidir. Ne güzel Rabbü'l-âlemîndir, ne güzel yardımcıdır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1667. O'nun en kötü kahrı, iki âlemin yumuşak huyluluğundan daha iyidir. Ne güzel âlemlerin Rabbi'dir, ne güzel yardımcıdır! Hakk'ın en kötü ve şiddetli kahrı, o kahrın altında lütuflar gizli olduğu için, dünya ve ahiret ehlinin yumuşak huyluluğundan ve uysallığından daha iyidir. Çünkü Yüce Allah, yaratılmışları, yatkınlık ve kabiliyetlerine göre terbiye eder. Bu sebeple O, âlemlerin ne güzel terbiye edicisidir ve onların kabiliyetlerine göre ne güzel yardımcıdır! Hakk'ın en fenâ ve şiddetli kahrı, o kahrın altında lutuflar gizli olduğu için, dünyâ ve âhiret ehlinin hilminden ve mülâyemetinden iyidir. Zîrâ Hak Teâlâ mahlūkātı, isti'dâd ve kabiliyetlerine göre terbiye buyurur. Binâenaleyh O, âlemlerin ne güzel mürebbîsidir ve onların kabiliyetlerine göre ne güzel yardımcıdır!" 1668. O'nun kahrında lutuflar muzmerdir; onun için can fedâsı canı artırır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1668. O'nun kahrında lütuflar gizlidir; onun için can feda etme canı artırır. 1669. Agâh ol, bed-gümanlığı ve dalâli terk et; başı ayak yap; çünki sana "Gel!" buyurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1669. Bil ki, kötü zannı ve sapkınlığı bırak; başı ayak yap; çünkü sana "Gel!" buyurdu. "Dalâl", helâk olmak, kaybolmak ve yolu şaşırmak demektir. Burada "yolu şaşırmak" anlamı uygundur. Yani, "Ey yeryüzü, senden alınacak toprak hakkında Hakk'a karşı kötü zan var. Bundan vazgeç ve yanlış yolu bırak! Hızla koş, çünkü Yüce Allah hazretleri 'Gel!' diye davet buyurdu." "Teâl", tefâul babından şimdiki zaman emir kipidir. Arapça'da aşağıda olan bir kimseyi "Gel!" diye yukarı çağırmak demek olur. Yani "Yüksel!" demektir. "Ser kadem kerden", hızla yürümekten kinayedir. "Dalâl", helâk olmak ve gäib olmak ve yolu şaşırmak demektir. Burada "yolu şaşırmak" ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, "Ey arz, senden alınacak toprak hakkında Hakk'a karşı sû'i zan var. Bundan vazgeç ve yanlış yolu bırak! Sür'atle koş, çünki Hak Teâlâ hazretleri "Gel!" diye da'vet buyurdu." "Teâl", tefâul bâbından emr-i hâzırdır. Arapça'da aşağıda olan bir kimseyi "Gel!" diye yukarı çağırmak demek olur. Ya'ni "Yüksel!" demektir. "Ser kadem kerden", sür'atle yürümekten kinâyedir. 1670. O'nun o "Teal"i teâlîler verir; sarhoşluklar ve eşler ve döşekler verir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1670. O'nun o "Gel!" emri yükselişler verir; sarhoşluklar ve eşler ve döşekler verir. Bu şerefli beyit, Azrail (a.s.) diliyle yeryüzüne söylenmiştir. Fakat dolaylı olarak, bedeni yeryüzünün bir parçası olan insana da hitaptır. Çünkü insan ölümden kaçar ve Azrail isminden ürker. Bu durumda beytin anlamı şöyle olur: "Ey yeryüzü veya insan, Yüce Allah'ın o 'Gel!' buyurması yükselmeler ve ikramlar verir ve ruhlar âleminde senin ruhuna sarhoşluklar ve zevkine uygun çiftler ve eşler ve döşekler verir." Bu beyt-i şerîf, cenâb-ı Azrâîl lisânından arzadır. Fakat zımnında, cesedi arzın cüz'ü olan insana da hitâbdır. Zîrâ insan ölümden kaçar ve Azrâîl isminden tevahhuş eder. Bu sûrette ma'nâ-yı beyt şöyle olur: "Ey arz veyâ insan, Hak Teâlâ'nın o "Teal!", ya'ni "Gel!" buyurması yükselmeler ve ikrâmlar verir ve âlem-i ervâhta senin rûhuna sarhoşluklar ve zevkine münasib çiftler ve eşler ve döşekler verir." 1671. "Hiçbir kere hiç, o âlî olan emrini gevşek ve dolaşık yapmağa kādir değilim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1671. "Hiçbir zaman, o yüce emrini gevşek ve dolaşık yapmaya gücüm yetmez." Yani, "Hakk'ın o yüce ve açık emrini gevşek ve dolaşık görüp te'vil (yorumlama) ve kıyas (benzetme) ile değiştiremem, aynen uygularım." Ya'ni, "Hakk'ın o yüksek olan emr-i sarîhini gevşek ve dolaşık görüp te'vîl ve kıyâs ile tebdîl edemem, aynen icrâ ederim." 1672. O gamlı olan toprak, onu hep dinledi; o sû-i zandan onun kulağında bağ oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1672. O gamlı olan toprak, onu hep dinledi; o kötü zandan onun kulağında bağ oldu. Nûn harfinin fetha veya kesresiyle "nejend" kelimesi, gamlı, donmuş ve öfkeli anlamlarındadır. Yani, toprak bu sözlerin hepsini dinledi ve dinlerken gamlı bir hâlde idi. Kendisinde kökleşmiş olan kötü zandan kulağında bir bağ ve bir perde olduğundan bu sözler gamına sükûnet vermedi. Nûnun fetha veyâ kesresiyle "nejend", gamlı ve donmuş ve öfkeli ma'nâlarınadır. Ya'ni, toprak bu sözlerin hepsini dinledi ve dinlerken gamlı bir hâlde idi. Kendinde kökleşmiş olan sû-i zandan kulağında bir bağ ve bir hicâb olduğundan bu sözler gamına sükûnet vermedi. 1673. O süflî olan toprak, tekrar başka bir nevi'den, ona sarhoş gibi yaltaklandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1673. O aşağılık toprak, tekrar başka bir türden, ona sarhoş gibi yaltaklandı. "Dalâl", helak olmak, kaybolmak ve yolu şaşırmak demektir. Burada "yolu şaşırmak" anlamı uygundur. Yani, "Ey yeryüzü, senden alınacak toprak hakkında Allah'a karşı kötü zan var. Bundan vazgeç ve yanlış yolu bırak! Hızla koş, çünkü Yüce Allah 'Gel!' diye davet etti." "Teâl", tefâul babından emir kipidir. Arapça'da aşağıda olan bir kimseyi "Gel!" diye yukarı çağırmak demektir. Yani "Yüksel!" demektir. "Ser kadem kerden", hızla yürümekten kinayedir. "Dalâl", helâk olmak ve gäib olmak ve yolu şaşırmak demektir. Burada "yolu şaşırmak" ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, "Ey arz, senden alınacak toprak hakkında Hakk'a karşı sû'i zan var. Bundan vazgeç ve yanlış yolu bırak! Sür'atle koş, çünki Hak Teâlâ hazretleri "Gel!" diye da'vet buyurdu." "Teâl", tefâul bâbından emr-i hâzırdır. Arapça'da aşağıda olan bir kimseyi "Gel!" diye yukarı çağırmak demek olur. Ya'ni "Yüksel!" demektir. "Ser kadem kerden", sür'atle yürümekten kinâyedir. 1670. O'nun o "Teal"i teâlîler verir; sarhoşluklar ve eşler ve döşekler verir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1670. O'nun o "Gel!" emri yükselişler verir; sarhoşluklar ve eşler ve döşekler verir. Bu şerefli beyit, Azrail (a.s.) diliyle yeryüzüne söylenmiştir. Fakat dolaylı olarak, bedeni yeryüzünün bir parçası olan insana da hitaptır. Çünkü insan ölümden kaçar ve Azrail isminden ürker. Bu durumda beytin anlamı şöyle olur: "Ey yeryüzü veya insan, Yüce Allah'ın o 'Gel!' buyurması yükselmeler ve ikramlar verir ve ruhlar âleminde senin ruhuna sarhoşluklar ve zevkine uygun çiftler ve eşler ve döşekler verir." Bu beyt-i şerîf, cenâb-ı Azrâîl lisânından arzadır. Fakat zımnında, cesedi arzın cüz'ü olan insana da hitâbdır. Zîrâ insan ölümden kaçar ve Azrâîl isminden tevahhuş eder. Bu sûrette ma'nâ-yı beyt şöyle olur: "Ey arz veyâ insan, Hak Teâlâ'nın o "Teal!", ya'ni "Gel!" buyurması yükselmeler ve ikrâmlar verir ve âlem-i ervâhta senin rûhuna sarhoşluklar ve zevkine münasib çiftler ve eşler ve döşekler verir." 1671. "Hiçbir kere hiç, o âlî olan emrini gevşek ve dolaşık yapmağa kādir değilim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1671. "Hiçbir zaman, o yüce emrini gevşek ve dolaşık yapmaya gücüm yetmez." Yani, "Hakk'ın o yüce ve açık emrini gevşek ve dolaşık görüp te'vil (yorumlama) ve kıyas (benzetme) ile değiştiremem, aynen uygularım." Ya'ni, "Hakk'ın o yüksek olan emr-i sarîhini gevşek ve dolaşık görüp te'vîl ve kıyâs ile tebdîl edemem, aynen icrâ ederim." 1672. O gamlı olan toprak, onu hep dinledi; o sû-i zandan onun kulağında bağ oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1672. O gamlı olan toprak, onu hep dinledi; o kötü zandan onun kulağında bağ oldu. Nûn harfinin fetha veya kesresiyle "nejend" kelimesi, gamlı, donmuş ve öfkeli anlamlarındadır. Yani, toprak bu sözlerin hepsini dinledi ve dinlerken gamlı bir hâlde idi. Kendisinde kökleşmiş olan kötü zandan kulağında bir bağ ve bir perde olduğundan bu sözler gamına sükûnet vermedi. Nûnun fetha veyâ kesresiyle "nejend", gamlı ve donmuş ve öfkeli ma'nâlarınadır. Ya'ni, toprak bu sözlerin hepsini dinledi ve dinlerken gamlı bir hâlde idi. Kendinde kökleşmiş olan sû-i zandan kulağında bir bağ ve bir hicâb olduğundan bu sözler gamına sükûnet vermedi. 1673. O süflî olan toprak, tekrar başka bir nevi'den, ona sarhoş gibi yaltaklandı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1673. O aşağılık olan toprak, tekrar başka bir türden, ona sarhoş gibi yaltaklandı. 1674. Dedi: "Hayır, kalk bundan ziyân olmaz. Ben rehin ve zamân[kefâlet] olarak baş ve can koyarım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1674. Dedi: "Hayır, kalk bundan zarar olmaz. Ben rehin ve kefalet olarak baş ve can koyarım." Cenâb-ı Azrâîl dedi: "Hayır, bu yaltaklanmayı ve alçalmayı bırak! Kalk canını ver! Bu can vermekten sana bir zarar olmaz. Ben bir zarar ve ziyan olmadığını temin için, başımı ve canımı sana rehin ve kefalet olarak koyup kefil olurum." Cenâb-ı Azrâîl dedi: "Hayır, bu yaltaklanmayı ve tezellülü bırak! Kalk canını ver! Bu can vermekten sana bir zarar olmaz. Ben bir zarar ve ziyân olmadığını te'mîn için, başımı ve canımı sana rehin ve zamân (ضمان) olarak koyup kefil olurum." 1675. "Temelluk düşünme ve artık o Rahîm ve 'Âdil olan şâhtan başkasına yaltaklanma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1675. "Sahiplenmeyi düşünme ve artık o Rahîm ve Âdil olan şahtan başkasına yaltaklanma!" 1676. "Ben emir kuluyum, onun denizden toz koparan emrini terk edemem."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1676. "Ben emir kuluyum, onun denizden toz koparan emrini terk edemem." Yani, "Yüce Allah'ın emri o kadar önemli ve yücedir ki, Musa (a.s.) zamanında Kızıldeniz'i yardı ve dibinden toz kaldırdı. Ben emir kuluyum, O'nun böyle bir emrini nasıl terk edebilirim?" Ya'ni, "Hak Teâlâ hazretlerinin emri o kadar mühim ve azametlidir ki, Mûsâ (a.s.) zamânında Bahr-i Ahmer'i yardı ve dibinden toz kopardı. Ben emir kuluyum, O'nun böyle emrini nasıl terk edebilirim?" 1677. "O, kulağın ve gözün ve başın hallâkından gayrı, kendi canımdan bile hayır ve şer dinlemem."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1677. "O, kulağın ve gözün ve başın yaratıcısından başka, kendi canımdan bile hayır ve şer dinlemem." Yani, "Eğer benim canım hayır ve şer fetvasını verse bile dinlemem; ben ancak kulağı ve gözü ve başı yaratan Yüce Allah hazretlerinin emrini dinlerim." Ya'ni, "Eğer benim canım hayır ve şer fetvâsını verse bile dinlemem; ben ancak kulağı ve gözü ve başı yaratan Hak Teâlâ hazretlerinin emrini dinlerim." 1678. "Benim kulağım O'nun gayrının sözünden sağırdır, O bana tatlı olan candan daha candır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1678. "Benim kulağım O'nun dışındaki birinin sözünden sağırdır, O bana tatlı olan candan daha candır." Yani, "Canımın hayır ve şer fetvasını dinlemeyişimin sebebi şudur ki, benim canım, belirlenimi (taayyün) itibarıyla Hakk'ın dışındadır ve benim kulağım Hakk'ın dışındaki birinin sözünden sağırdır. Yüce Allah bana, kendisinin dışı olan benim canımdan daha candır. Çünkü canım, O'nun hayat sıfatının, başkalık elbisesiyle ortaya çıkmasından ve belirleniminden ibarettir." Ya'ni, "Canımın hayır ve şer fetvâsını dinlemediğimin sebebi budur ki, benim canım taayyünü cihetiyle Hakk'ın gayrıdır ve benim kulağım Hakk'ın gayrının sözünden sağırdır. Hak Teâlâ bana kendinin gayrı olan benim canımdan daha candır. Çünkü canım O'nun sıfat-ı hayâtının libâs-ı gayriyyet ile zuhûrundan ve taayyününden ibârettir." 1674. Dedi: "Hayır, kalk bundan ziyan olmaz. Ben rehin ve zamân[:kefâlet] olarak baş ve can koyarım."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1674. Dedi: "Hayır, kalk bundan ziyan olmaz. Ben rehin ve zamân (kefâlet) olarak baş ve can koyarım." Cenâb-ı Azrâîl dedi: “Hayır, bu yaltaklanmayı ve alçalmayı bırak! Kalk canını ver! Bu can vermekten sana bir zarar olmaz. Ben bir zarar ve ziyan olmadığını temin etmek için, başımı ve canımı sana rehin ve zamân (kefil) olarak koyup kefil olurum." Cenâb-ı Azrâîl dedi: “Hayır, bu yaltaklanmayı ve tezellülü bırak! Kalk ca-nını ver! Bu can vermekten sana bir zarar olmaz. Ben bir zarar ve ziyân ol-madığını te'mîn için, başımı ve canımı sana rehin ve zamân (ضمان) olarak ko-yup kefil olurum." 1675. "Temelluk düşünme ve artık o Rahîm ve Adil olan şâhtan başkasına yaltaklanma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1675. "Yaltaklanmayı düşünme ve artık o Rahîm ve Adil olan şahtan başkasına yaltaklanma!" 1676. "Ben emir kuluyum, onun denizden toz koparan emrini terk edemem."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1676. "Ben emir kuluyum, onun denizden toz koparan emrini terk edemem." Yani, "Yüce Allah'ın emri o kadar önemli ve yücedir ki, Musa (a.s.) zamanında Kızıldeniz'i yardı ve dibinden toz kaldırdı. Ben emir kuluyum, O'nun böyle bir emrini nasıl terk edebilirim?" Ya'ni, "Hak Teâlâ hazretlerinin emri o kadar mühim ve azametlidir ki, Mûsâ (a.s.) zamânında Bahr-i Ahmer'i yardı ve dibinden toz kopardı. Ben emir kuluyum, O'nun böyle emrini nasıl terk edebilirim?" 1677. “O, kulağın ve gözün ve başın hallâkından gayrı, kendi canımdan bile hayır ve şer dinlemem."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1677. "O, kulağın ve gözün ve başın yaratıcısından başka, kendi canımdan bile hayır ve şer dinlemem." Yani, "Eğer benim canım hayır ve şer fetvasını verse bile dinlemem; ben ancak kulağı ve gözü ve başı yaratan Yüce Allah hazretlerinin emrini dinlerim." Ya'ni, "Eğer benim canım hayır ve şer fetvâsını verse bile dinlemem; ben ancak kulağı ve gözü ve başı yaratan Hak Teâlâ hazretlerinin emrini dinlerim." 1678. "Benim kulağım O'nun gayrının sözünden sağırdır, O bana tatlı olan candan daha candır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1678. "Benim kulağım O'nun dışındaki sözden sağırdır, O bana tatlı olan candan daha candır." Yani, "Canımın hayır ve şer fetvasını dinlemeyişimin sebebi şudur ki, benim canım, belirlenimi (taayyün) itibarıyla Hakk'ın dışındadır ve benim kulağım Hakk'ın dışındaki sözden sağırdır. Yüce Allah bana, kendisinin dışı olan benim canımdan daha candır. Çünkü canım, O'nun hayat sıfatının, başkalık elbisesiyle ortaya çıkmasından ve belirleniminden ibarettir." Ya'ni, "Canımın hayır ve şer fetvâsını dinlemediğimin sebebi budur ki, be-nim canım taayyünü cihetiyle Hakk'ın gayrıdır ve benim kulağım Hakk'ın gayrının sözünden sağırdır. Hak Teâlâ bana kendinin gayrı olan benim ca-nımdan daha candır. Çünki canım O'nun sıfat-ı hayatının libâs-ı gayriyyet ile zuhûrundan ve taayyününden ibarettir." 1679. “Can O’ndan geldi, O candan gelmedi. O beleş olarak yüz bin can verir.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1679. “Can O’ndan geldi, O candan gelmedi. O beleş olarak yüz bin can verir.” Can, Hakk'ın hayat sıfatının (sıfat-ı hayât) başkalık elbisesiyle (libâs-ı gayriyyet) ortaya çıkması ve belirginleşmesi hâlinden ibaret olduğundan, elbette o can Hak'tan geldi ve Hak candan gelmedi. Bu sebeple Yüce Allah bedava ve beleş olarak yüz bin can vermeye kadirdir. Can, “Hakk’ın sıfat-ı hayâtının libâs-ı gayriyyet ile zuhûru ve taayyünü hâlinden ibâret olduğundan bittabi’ o can Hak’tan geldi ve Hak candan gelmedi. Binâenaleyh Hak Teâlâ bâd-i havâ (bedâva) ve beleş olarak yüz bin can vermeğe kâdirdir.” 1680. “Can kim olur ki, onu Kerîm üzerine ihtiyâr edeyim, pîre ne olur ki kilimi yakayım!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1680. “Can kim olur ki, onu Kerîm üzerine tercih edeyim, pîre ne olur ki kilimi yakayım!” Mâdemki can Hak'tandır ve O'nun bağışıdır, bu sebeple canın ne kıymeti olur ki, onu veren Hak istediği zaman esirgeyeyim; bunu esirgemek pîre için kilimi yakmak türünden olur. “Mâdemki can Hak’tandır ve O’nun atâsıdır, binâenaleyh canın ne kıymeti olur ki, onu veren Hak istediği vakit esirgeyeyim; bunu esirgemek pîre için kilimi yakmak kabîlinden olur.” 1681. “Ben O’nun hayrının gayrı hayır bilmem, ben O’nun gayrından sağırlar ve dilsizler ve körlerdenim.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1681. “Ben O’nun hayrından başka hayır bilmem, ben O’ndan başkasına karşı sağır, dilsiz ve körlerdenim.” 1682. “Benim kulağım figân edicilerden sağırdır; zîrâ ki ben O’nun elinde mızrak gibiyim.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1682. “Benim kulağım feryat edenlerden sağırdır; çünkü ben O’nun elinde mızrak gibiyim.” Hakk’ın emrinde hayır vardır, bu sebeple O’nun emrini görünüşte şer görüp feryat edenler olsa da onların feryadı benim kulağıma girmez. Çünkü benim irâdem yoktur, O’nun elinde mızrak gibiyim. “Hakk’ın emrinde hayır vardır, binâenaleyh O’nun zâhiren emrini şer görüp figân edenler olur ise de onların figânı benim kulağıma girmez. Çünkü benim irâdem yoktur, O’nun elinde mızrak gibiyim.” 1679. Can O'ndan geldi, O candan gelmedi. O beleş olarak yüz bin can verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1679. Can O'ndan geldi, O candan gelmedi. O beleş olarak yüz bin can verir. Can, "Hakk'ın hayat sıfatının başkalık elbisesiyle ortaya çıkması ve belirli bir hâle gelmesinden ibaret olduğundan, doğal olarak o can Hak'tan geldi ve Hak candan gelmedi. Bu sebeple Yüce Allah bedava ve beleş olarak yüz bin can vermeye kadirdir." Can, "Hakk'ın sıfat-ı hayatının libâs-ı gayriyyet ile zuhûru ve taayyünü hâlinden ibaret olduğundan bittabi' o can Hak'tan geldi ve Hak candan gelmedi. Binâenaleyh Hak Teâlâ bâd-ı havâ (bedâva) ve beleş olarak yüz bin can vermeğe kādirdir." 1680. Can kim olur ki, onu Kerîm üzerine ihtiyar edeyim, pire ne olur ki kilimi yakayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1680. Can kim olur ki, onu Kerîm üzerine tercih edeyim, pire ne olur ki kilimi yakayım! "Mademki can Allah'tandır ve O'nun bağışıdır, bu sebeple canın ne kıymeti olur ki, onu veren Allah istediği vakit esirgeyeyim; bunu esirgemek pire için kilimi yakmak cinsinden olur." "Mâdemki can Hak'tandır ve O'nun atâsıdır, binâenaleyh canın ne kıymeti olur ki, onu veren Hak istediği vakit esirgeyeyim; bunu esirgemek pire için kilimi yakmak kabîlinden olur." 1681. Ben O'nun hayrının gayrı hayır bilmem, ben O'nun gayrından sağırlar ve dilsizler ve körlerdenim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1681. Ben O'nun hayrından başka hayır bilmem, ben O'ndan başkasına karşı sağır, dilsiz ve körlerdenim. 1682. Benim kulağım figān edicilerden sağırdır; zîrâ ki ben O'nun elinde mızrak gibiyim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1682. Benim kulağım feryat edenlerden sağırdır; çünkü ben O'nun elinde mızrak gibiyim. "Hakk'ın emrinde hayır vardır, bu sebeple O'nun emrini görünüşte şer görüp feryat edenler olsa da onların feryadı benim kulağıma girmez. Çünkü benim irâdem yoktur, O'nun elinde mızrak gibiyim." Bu, bir yaratılmıştan sana bir zulüm erişirse, hakikatte o bir âlet gibidir beyanındadır. Ârif (gerçekleri bilen) odur ki âlete değil, Hakk'a döne ve eğer görünüşte âlete dönerse, cehaletinden etmez, aksine bir maslahat (fayda) içindir. Nasıl ki Ebâ Yezîd (k.s.) buyurdu ki: "Bu kadar yıl vardır ki, bir yaratılmışa söz söylememişimdir ve yaratılmıştan söz işitmemişimdir; fakat halk böyle zannederler ki, onlara söylüyorum ve onlardan işitiyorum. Çünkü onlar en büyük muhatabı görmüyorlar. Çünkü benim hâlime göre onlar ona ses gibidirler. Akıllı olan dinleyicinin iltifatı, sese olmaz. Nasıl ki bilinen bir örnektir, قَالَ الْجِدَارُ لِلْوَتَدِ لِمَ تَشَقْنِي قَالَ الْوَتَدُ انْظُرْ إِلَى مَنْ يَدَقْنى duvar çiviye "Niçin beni yarıyorsun?" dedi. Çivi de, "Beni çakana bak!" dedi. "Hakk'ın emrinde hayır vardır, binâenaleyh O'nun zâhiren emrini şer görüp figān edenler olur ise de onların figānı benim kulağıma girmez. Çünki benim irâdem yoktur, O'nun elinde mızrak gibiyim." Onun beyânındadır ki, bir mahlûk ki ondan sana bir zulüm erişir; hakîkatte o bir âlet gibidir. Ârif odur ki âlete değil, Hakk'a rücû' ede ve eğer zâhirde âlete rücû' ederse, cehlinden etmez, belki bir maslahat içindir. Nitekim Ebâ Yezîd (k.s.) buyurdu ki: "Bu kadar yıl vardır ki, bir mahlûka söz söylememişimdir ve mahlûktan söz işitmemişimdir; velâkin halk böyle zannederler ki, onlara söylüyorum ve onlardan işitiyorum. Zîrâ onlar muhâtab-ı ekberi görmüyorlar. Çünki benim hâlime nisbetle onlar ona sadâ gibidirler. Âkıl olan müstemi'in iltifatı, sadâya olmaz. Nitekim ma'rûf olan meseldir, قَالَ الْجِدَارُ لِلْوَتَدِ لِمَ تَشَقْنِي قَالَ الْوَتَدُ انْظُرْ إِلَى مَنْ يَدَقْنى duvar çiviye "Niçin beni yarıyorsun?" dedi. Çivi de, "Beni mıhlayana bak!" dedi. 1683. Mızraktan ahmakça merhamet isteme, o bir şâhtan iste ki o, onun elinde olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1683. Mızraktan ahmakça merhamet isteme, o bir şahtan iste ki o, onun elinde olur. Yani, bir kimseden bir kimseye zarar gelirse, o zarar veren kimse, Hakk'ın kudret elinde bir mızrak gibidir. Bu sebeple ey kişi, sana bir kötülük geldiği zaman, doğrudan doğruya o mızrağı kullanan Hak'tan iste, yoksa ahmakça ve körce mızraktan isteme, o mızrak hakiki şah olan Hakk'ın kudret elindedir. Ya'ni, bir kimseden bir kimseye zarar gelirse, o zarar yapan kimse, Hakk'ın kudret elinde bir mızrak gibidir. Binâenaleyh ey kimse sana bir fenâlık geldiği vakit, doğrudan doğruya o mızrağı kullanan Hak'tan iste, yoksa ahmakça ve körce mızraktan isteme, o mızrak şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın yed-i kudretindedir. 1684. "Mızrağa ve kılıca niçin yalvarırsın ki o, o Galib'in elinde esir geldi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1684. "Mızrağa ve kılıca niçin yalvarırsın ki o, o Galib'in elinde esir geldi!" 1685. "O san'atında Azer'dir ve ben putum; bir âlet gibi o beni yapar, ben o olurum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1685. "O sanatında Azer'dir ve ben putum; bir alet gibi o beni yapar, ben o olurum." Duvar çiviye dedi ki: "Beni niçin yarıyorsun?" Çivi dedi ki: "Beni çakana bak!" Onun beyanındadır ki, bir yaratılmış ki ondan sana bir zulüm erişir; hakikatte o bir alet gibidir. Arif odur ki alete değil, Hakk'a döne ve eğer görünüşte alete dönerse, bilgisizliğinden etmez, aksine bir maslahat içindir. Nasıl ki Ebu Yezid (k.s.) buyurdu ki: "Bu kadar yıl vardır ki, bir yaratılmışa söz söylememişimdir ve yaratılmıştan söz işitmemişimdir; velakin halk böyle zannederler ki, onlara söylüyorum ve onlardan işitiyorum. Çünkü onlar en büyük muhatabı görmüyorlar. Çünkü benim halime nispetle onlar ona sada gibidirler. Akıllı olan dinleyicinin iltifatı, sadaya olmaz. Nasıl ki maruf olan örnektir, duvar çiviye "Niçin beni yarıyorsun?" dedi. Çivi de, "Beni çakana bak!" dedi. قَالَ الْجِدَارُ لِلْوَتَدِ لِمَ تَشَقْنِي قَالَ الْوَتَدُ انْظُرْ إِلَى مَنْ يَدَقْنى Onun beyânındadır ki, bir mahlûk ki ondan sana bir zulüm erişir; hakîkatte o bir âlet gibidir. Ârif odur ki âlete değil, Hakk'a rücû' ede ve eğer zâhirde âlete rücû' ederse, cehlinden etmez, belki bir maslahat içindir. Nitekim Ebâ Yezîd (k.s.) buyurdu ki: "Bu kadar yıl vardır ki, bir mahlûka söz söylememişimdir ve mahlûktan söz işitmemişimdir; velâkin halk böyle zannederler ki, onlara söylüyorum ve onlardan işitiyorum. Zîrâ onlar muhâtab-ı ekberi görmüyorlar. Çünki benim hâlime nisbetle onlar ona sadâ gibidirler. Âkıl olan müstemi'in iltifatı, sadâya olmaz. Nitekim ma'rûf olan meseldir, duvar çiviye "Niçin beni yarıyorsun?" dedi. Çivi de, "Beni mıhlayana bak!" dedi. 1683. Mızraktan ahmakça merhamet isteme, o bir şâhtan iste ki o, onun elinde olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1683. Mızraktan ahmakça merhamet isteme, o bir şahtan iste ki o, onun elinde olur. Yani, bir kimseden bir kimseye zarar gelirse, o zarar veren kimse, Hakk'ın kudret elinde bir mızrak gibidir. Bu sebeple ey kişi, sana bir kötülük geldiği zaman, doğrudan doğruya o mızrağı kullanan Hak'tan iste, yoksa ahmakça ve körce mızraktan isteme, o mızrak hakiki şah olan Hakk'ın kudret elindedir. Ya'ni, bir kimseden bir kimseye zarar gelirse, o zarar yapan kimse, Hakk'ın kudret elinde bir mızrak gibidir. Binâenaleyh ey kimse sana bir fenâlık geldiği vakit, doğrudan doğruya o mızrağı kullanan Hak'tan iste, yoksa ahmakça ve körce mızraktan isteme, o mızrak şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın yed-i kudretindedir. 1684. "Mızrağa ve kılıca niçin yalvarırsın ki o, o Galib'in elinde esir geldi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1684. "Mızrağa ve kılıca niçin yalvarırsın ki o, o Galib'in elinde esir geldi!" 1685. "O san'atında Azer'dir ve ben putum; bir âlet gibi o beni yapar, ben o olurum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1685. "O sanatında Azer'dir ve ben putum; bir alet gibi o beni yapar, ben o olurum." "Azer", İbrahim (a.s.)'ın babasının ismidir. Nemrud ismindeki putperest bir hükümdar zamanında put yapar ve satardı. Yani, "O Yüce Allah hazretleri bu izafî varlıklar suretlerini yapmak hususunda Azer konumundadır ve ben de onun yaptığı put suretlerinden biriyim. Bir aletim ki, o beni nasıl yaparsa, ben öyle olurum." "Âzer", İbrâhim (a.s.)ın babasının ismidir. Nemrûd ismindeki putperest bir hükümdar zamânında put yapar ve satar idi. Ya'ni, “O Hak Teâlâ hazretleri bu vücûdât-ı izâfiyye sûretlerini yapmak hususunda Âzer menzilesindedir ve ben dahi onun yaptığı put sûretlerinden biriyim. Bir âletim ki, o beni nasıl yaparsa, ben öyle olurum." 1686. Eğer beni sâgar yaparsa, sâgar olurum ve eğer beni hançer yaparsa hançer olurum.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1686. Eğer beni kadeh yaparsa, kadeh olurum ve eğer beni hançer yaparsa hançer olurum. "Sâgar", kadeh demektir. Yani, "Beni bir içki ve içki kadehi yaparsa öyle kadeh olur ve halkın neşesini sağlayan içkiyi içiririm ve keyiflendiririm; ve eğer hançer yaparsa, hançer olup halkı yaralar ve feryatlarına sebep olurum." "Sâgar", kadeh demektir. Ya'ni, "Beni bir mey ve içki kadehi yaparsa öyle kadeh olur ve halkın neşvesini te'mîn eden meyi içiririm ve keyiflendiririm; ve eğer hançer yaparsa, hançer olup halkı yaralar ve feryadlarına sebeb olurum." 1687. Eğer beni çeşme yaparsa bir su veririm ve eğer beni ateş yaparsa bir harâret veririm.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1687. Eğer beni çeşme yaparsa bir su veririm ve eğer beni ateş yaparsa bir hararet veririm. 1688. Eğer beni yağmur yaparsa harman veririm ve eğer beni ok yaparsa cisme sıçrarım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1688. Eğer beni yağmur yaparsa harman veririm ve eğer beni ok yaparsa cisme sıçrarım. 1689. Eğer beni yılan yaparsa zehir bırakırım ve eğer beni bir yâr ederse hizmet ederim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1689. Eğer beni yılan yaparsa zehir bırakırım ve eğer beni bir yâr ederse hizmet ederim. Bazı nüshalarda "hizmet künem" yerine "mehr âgenem" geçmektedir. Bu da "muhabbet doldururum" anlamına gelir. Ba'zı nüshalarda hizmet künem yerine mehr âgenem vâki'dir. "Muhabbet doldururum" demek olur. 1690. Ben iki parmak arasında kalem gibiyim, tâat safında mütereddid değilim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1690. Ben iki parmak arasında kalem gibiyim, itaat safında tereddüt etmem. "Beyne beyn", iki hâl arasında tereddüt etmek demektir. Bu şerefli beyitte, "Muhakkak ki Âdemoğullarının kalpleri, Rahmân'ın parmaklarından iki parmak arasındadır, onu nasıl isterse öyle çevirir" hadis-i şerifine işaret buyrulur. "Âzer", İbrahim (a.s.)'ın babasının ismidir. Nemrut isminde putperest bir hükümdar zamanında put yapar ve satardı. Yani, "O Yüce Allah hazretleri, bu izafî varlıkların suretlerini yapmak hususunda Âzer konumundadır ve ben de O'nun yaptığı put suretlerinden biriyim. Bir âletim ki, O beni nasıl yaparsa, ben öyle olurum." "Beyne beyn", iki hâl arasında mütereddit olmak demektir. Bu beyt-i şerîfte ان قلوب بنی آدم بين اصبعين من اصابع الرحمن يقلبها كيف يشاء ya'ni, "Muhakkak benî-âdemin kalbleri, Rahmân'ın parmaklarından iki parmak arasındadır, onu nasıl isterse çevirir" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. "Âzer", İbrâhim (a.s.)ın babasının ismidir. Nemrûd ismindeki putperest bir hükümdar zamânında put yapar ve satar idi. Ya'ni, “O Hak Teâlâ hazretleri bu vücûdât-ı izâfiyye sûretlerini yapmak hususunda Âzer menzilesindedir ve ben dahi onun yaptığı put sûretlerinden biriyim. Bir âletim ki, o beni nasıl yaparsa, ben öyle olurum." 1686. Eğer beni sâgar yaparsa, sâgar olurum ve eğer beni hançer yaparsa hançer olurum.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1686. Eğer beni kadeh yaparsa, kadeh olurum ve eğer beni hançer yaparsa hançer olurum. "Sâgar", kadeh demektir. Yani, "Beni bir içki ve içki kadehi yaparsa öyle kadeh olur ve halkın neşesini sağlayan içkiyi içiririm ve keyiflendiririm; ve eğer hançer yaparsa, hançer olup halkı yaralar ve feryatlarına sebep olurum." "Sâgar", kadeh demektir. Ya'ni, "Beni bir mey ve içki kadehi yaparsa öyle kadeh olur ve halkın neşvesini te'mîn eden meyi içiririm ve keyiflendiririm; ve eğer hançer yaparsa, hançer olup halkı yaralar ve feryadlarına sebeb olurum." 1687. Eğer beni çeşme yaparsa bir su veririm ve eğer beni ateş yaparsa bir harâret veririm.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1687. Eğer beni çeşme yaparsa bir su veririm ve eğer beni ateş yaparsa bir hararet veririm. 1688. Eğer beni yağmur yaparsa harman veririm ve eğer beni ok yaparsa cisme sıçrarım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1688. Eğer beni yağmur yaparsa harman veririm ve eğer beni ok yaparsa cisme sıçrarım. 1689. Eğer beni yılan yaparsa zehir bırakırım ve eğer beni bir yâr ederse hizmet ederim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1689. Eğer beni yılan yaparsa zehir bırakırım ve eğer beni bir yâr ederse hizmet ederim. Bazı nüshalarda "hizmet künem" yerine "mehr âgenem" geçmektedir. Bu da "muhabbet doldururum" anlamına gelir. Ba'zı nüshalarda hizmet künem yerine mehr âgenem vâki'dir. "Muhabbet doldururum" demek olur. 1690. Ben iki parmak arasında kalem gibiyim, tâat safında mütereddid değilim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1690. Ben iki parmak arasında kalem gibiyim, itaat safında tereddüt etmem. "Beyne beyn", iki hâl arasında tereddüt etmek demektir. Bu şerefli beyitte, "Muhakkak ki Âdemoğlunun kalpleri, Rahmân'ın parmaklarından iki parmak arasındadır, onu nasıl isterse öyle çevirir" hadis-i şerifine işaret buyrulur. "Beyne beyn", iki hâl arasında mütereddit olmak demektir. Bu beyt-i şerîfte ان قلوب بنی آدم بين اصبعين من اصابع الرحمن يقلبها كيف يشاء ya'ni, "Muhakkak benî-âdemin kalbleri, Rahmân'ın parmaklarından iki parmak arasındadır, onu nasıl isterse çevirir" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. 1691. Arzı meşgül etti ve söz esnasında, o eski arzdan bir avuç kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1691. Arzı meşgul etti ve söz esnasında, o eski arzdan bir avuç kaptı. Hz. Azrâîl bu sözler ile meşgul etti ve lafa tuttu ve bu sözler esnasında onu gafil avlayıp, Âdem'in bedeninden pek çok zaman önce yaratılmış olan arzdan bir avuç toprak kaptı. Yani arzın ruhu olan Âdem'in bedeninin özel terkibi olan toprağı aldı. Nasıl ki insan fertlerinin ruhlarını da böyle alır. Hz. Azrâîl bu sözler ile meşgül etti ve lakırdıya tuttu ve bu sözler esnâsında onu gāfil avlayıp, cism-i Âdem'den pek çok zaman evvel mahlûk olan arzdan bir avuç toprak kaptı. Ya'ni arzın rûhu olan cism-i Âdem'in terkîb-i mahsûsu olan toprağı nez'etti. Nitekim efrâd-ı beşerin rûhlarını dahi böyle nez'eder. 1692. Arzdan sihirbazca kaptı. Bî-hodlar gibi arz söze meşgül idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1692. Arzdan sihirbazca kaptı. Kendinden geçmişler gibi arz söze meşgul idi. 1693. Re'ysiz toprağı Hakk'a kadar, o ayağı kaçıcıyı mektebe kadar götürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1693. Re'ysiz toprağı Hakk'a kadar, o ayağı kaçıcıyı mektebe kadar götürdü. Yani, Azrail (a.s.)'ın almasına karşı çıkıp görüş bildirmeyen toprağı, o melek yakalayıp Hakk'a arz etti; o Hakk'a gitmekten kaçınan ve kaçan toprağı, ilahi isimlerin öğretildiği okula kadar götürdü. Nitekim ayet-i kerimede وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءِ كُلَّهَا (Bakara, 2/31) ["Âdem'e bütün isimleri öğretti"] buyrulur. Bilinmeli ki, bu kesret (çokluk) âlemi, Hakk'ın mutlak varlığının bâtınıdır (iç yüzüdür). O hakiki varlık, o bâtının zâhiridir (dış yüzüdür) ve gizli hazinesidir. Ne zaman ki bu eşya kesafet (yoğunluk) âleminde ortaya çıktı, hakiki varlık bâtın oldu; ve varlığın bu şekilde inişi, gizli hazinede hapsolmuş kalan isimlerine rahmet içindi. Bu sebeple kesafet âleminde Âdem'in ortaya çıkışından önce ilahi isimlerin eserleri dağınık ve ayrı ayrı olarak fiilen ortaya çıkmıştı; ve eşyada dağınık olarak ortaya çıkan bu isimlerin eserlerinin toplu bir hâlde ortaya çıkmasına uygun bir taayyün (belirginleşme) gerekliydi ki, Yüce Allah'ın isimlerinin bütünlüğünün müşahadesine kabiliyet oluşsun! Bu sebeple arzın ruhu mesabesinde olan bir cüz'ünü (parçasını) isimlerin bütünlüğünün öğretildiği bir okula kadar götürmek gerekti. Bu okul, istihale (başkalaşım) okuludur ki bu başkalaşımlar III. cildin 3887, IV. cildin 3622 numaralı beyitlerinden itibaren zikredilmiştir. Ya'ni, Cenâb-ı Azrâîl'in almasına muhalefet edip re'y vermeyen toprağı, o melek kaptı Hakk'a arz etti, o Hakk'a gitmekten imtina' edip kaçan toprağı, esmâ-i ilâhiyye ta'lîm olunan mektebe kadar götürdü. Nitekim âyet-i kerîmede وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءِ كُلَّهَا (Bakara, 2/31) ["Âdem'e bütün isimleri öğretti"] buyrulur. Ma'lûm olsun ki, bu âlem-i keserât, vücûd-i mutlak-ı Hakk'ın bâtınıdır. O vücûd-i hakîkî o bâtının zâhiridir ve kenz-i mahfisidir. Vaktâki bu eşyâ âlem-i kesâfette zâhir oldu, vücûd-i hakîkî bâtın oldu; ve vücûdun bu sûretle nüzûlü, kenz-i mahfide mahbûs kalan esmâsına rahmet için idi. Binâenaleyh âlem-i kesâfette Âdem'in zuhûrundan mukaddem esmâ-i ilâhiyye âsârı dağınık ve müteferrik olarak fiilen zuhûr etmiş idi; ve eşyâda dağınık olarak zuhûr eden bu âsâr-ı esmânın toplu bir hâlde olarak zuhûruna müsâid bir taayyün lâzım idi ki, Hak Teâlâ'nın cem'iyyet-i esmâiyyesinin müşâhedesine kābiliyet hâsıl olsun! Bu sebeble arzın rûhu mesâbesinde olan bir cüz'ünü cem'iyyet-i esmâiyye ta'lîm olunan bir mektebe kadar götürmek iktizâ etti. Bu mekteb, mekteb-i istihâledir ki bu istihâlât III. cildin 3887, IV. cildin 3622 numaralı beyitlerinden i'tibâren zikr olunmuştur. 1694. Hâlık buyurdu ki: "Rûşen olan ilmim hakkı için, ben seni bu halkın cellâdı ederim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1694. Yaratan dedi ki: "Açık olan ilmimin hakkı için, ben seni bu halkın celladı ederim!" 1691. Arzı meşgül etti ve söz esnasında, o eski arzdan bir avuç kaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1691. Arzı meşgul etti ve söz esnasında, o eski arzdan bir avuç kaptı. Hz. Azrâîl bu sözler ile meşgul etti ve lakırdıya tuttu ve bu sözler esnasında onu gafil avlayıp, Âdem'in bedeninden pek çok zaman evvel yaratılmış olan arzdan bir avuç toprak kaptı. Yani arzın ruhu olan Âdem'in bedeninin özel terkibi olan toprağı aldı. Nasıl ki insan fertlerinin ruhlarını da böyle alır. Hz. Azrâîl bu sözler ile meşgül etti ve lakırdıya tuttu ve bu sözler esnâsın- da onu gāfil avlayıp, cism-i Âdem'den pek çok zaman evvel mahlûk olan arz- dan bir avuç toprak kaptı. Ya'ni arzın ruhu olan cism-i Âdem'in terkîb-i mah- sûsu olan toprağı nez'etti. Nitekim efrâd-ı beşerin rûhlarını dahi böyle nez'eder. 1692. Arzdan sihirbazca kaptı. Bî-hodlar gibi arz söze meşgül idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1692. Arzdan sihirbazca kaptı. Kendinden geçmişler gibi arz söze meşgul idi. 1693. Re'ysiz toprağı Hakk'a kadar, o ayağı kaçıcıyı mektebe kadar götür- dü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1693. İradesiz toprağı Hakk'a kadar, o kaçan ayağı mektebe kadar götürdü. Yani, Azrail'in almasına karşı gelip irade göstermeyen toprağı, o melek yakalayıp Hakk'a sundu; o Hakk'a gitmekten kaçınan toprağı, ilahi isimlerin öğretildiği mektebe kadar götürdü. Nitekim ayet-i kerimede وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءِ كُلَّهَا (Bakara, 2/31) ["Âdem'e bütün isimleri öğretti"] buyrulur. Bilinmeli ki, bu kesret (çokluk) âlemi, Hakk'ın mutlak varlığının bâtınıdır. O hakiki varlık, o bâtının görünen yüzü ve gizli hazinesidir. Ne zaman ki bu eşya kesafet (yoğunluk) âleminde ortaya çıktı, hakiki varlık bâtın oldu; ve varlığın bu şekilde inişi, gizli hazinede hapsolmuş kalan isimlerine rahmet içindi. Bu sebeple kesafet âleminde Âdem'in ortaya çıkmasından önce ilahi isimlerin eserleri dağınık ve ayrı ayrı olarak fiilen ortaya çıkmıştı; ve eşyada dağınık olarak ortaya çıkan bu isimlerin eserlerinin toplu bir hâlde ortaya çıkmasına uygun bir taayyün (belirginleşme) gerekliydi ki, Yüce Allah'ın isimlerinin bütünlüğünün müşahadesine kabiliyet oluşsun! Bu sebeple arzın ruhu mesabesinde olan bir cüz'ünü, isimlerin bütünlüğünün öğretildiği bir mektebe kadar götürmek gerekti. Bu mektep, istihale (başkalaşım) mektebidir ki bu başkalaşımlar III. cildin 3887, IV. cildin 3622 numaralı beyitlerinden itibaren zikredilmiştir. Ya'ni, Cenâb-ı Azrâîl'in almasına muhalefet edip re'y vermeyen toprağı, o melek kaptı Hakk'a arz etti, o Hakk'a gitmekten imtina' edip kaçan toprağı, esmâ-i ilâhiyye ta'lim olunan mektebe kadar götürdü. Nitekim âyet-i kerîme- de وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءِ كُلَّهَا (Bakara, 2/31) ["Âdem'e bütün isimleri öğretti"] buyru- lur. Ma'lûm olsun ki, bu âlem-i keserât, vücûd-i mutlak-ı Hakk'ın bâtınıdır. O vücûd-i hakîkî o bâtının zâhiridir ve kenz-i mahfisidir. Vaktâki bu eşyâ âlem-i kesâfette zahir oldu, vücûd-i hakîkî bâtın oldu; ve vücudun bu sûret- le nüzûlü, kenz-i mahfide mahbûs kalan esmâsına rahmet için idi. Binâena- leyh âlem-i kesâfette Âdem'in zuhûrundan mukaddem esmâ-i ilâhiyye âsârı dağınık ve müteferrik olarak fiilen zuhûr etmiş idi; ve eşyâda dağınık olarak zuhûr eden bu âsâr-ı esmânın toplu bir hâlde olarak zuhûruna müsâid bir ta- ayyün lâzım idi ki, Hak Teâlâ'nın cem'iyyet-i esmâiyyesinin müşâhedesine kābiliyet hâsıl olsun! Bu sebeble arzın rûhu mesâbesinde olan bir cüz'ünü cem'iyyet-i esmâiyye ta'lim olunan bir mektebe kadar götürmek iktizâ etti. Bu mekteb, mekteb-i istihâledir ki bu istihâlât III. cildin 3887, IV. cildin 3622 numaralı beyitlerinden i'tibâren zikr olunmuştur. 1694. Hâlık buyurdu ki: "Rûşen olan ilmim hakkı için, ben seni bu halkın cellâdı ederim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1694. Yaratıcı buyurdu ki: "Açık olan ilmimin hakkı için, ben seni bu halkın cellâdı ederim!" Yani, Yüce Allah hazretleri, Azrail (a.s.)'a buyurdu ki: "Senin sabit hakikatinde (İbn Arabî terminolojisi: Hak'ın ilmindeki varlık suretleri) benim ilahi bilgimdeki yatkınlık ve kabiliyet, ruhları kabzetmeye (can almaya) uygun olduğundan, bu açık ilmimin hakkı için seni halkın cellâdı yaparım!" "Cellâd", sözlükte etten deriyi yüzen ve cilde kamçı vuran demektir. Burada "öldürücü" anlamında kullanılmıştır. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, cenâb-ı Azrâîl'e buyurdu ki: "Senin ayn-ı sâbitende ma'lûm-i ilâhiyyem olan isti'dâd ve kabiliyet, kabz-ı ervâha müsâid olduğundan, bu ilm-i rûşenim hakkı için seni halkın cellâdı yaparım!" "Cellâd", lügatte etten deriyi yüzen ve cilde kamçı vuran demektir. Burada "öldürücü" ma'nâsında müsta'meldir. 1695. Dedi: "Yâ Rab, ölüm esnasında halkın boğazını sıktığım vakit, halk beni düşman tutarlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1695. Dedi: "Yâ Rab, ölüm esnasında halkın boğazını sıktığım vakit, halk beni düşman tutarlar." Azrâîl (a.s.) bu ilâhî yöneliş üzerine Yüce Allah'a hitaben dedi: "Yâ Rab, ecelleri gelince halkın pek sevdikleri ruhlarını bedenlerinden çektiğim vakit, halk beni kendilerine düşman sayıp ismim anıldığı vakit ürkerler." Azrâîl (a.s.) bu teveccüh-i ilâhî üzerine Cenâb-ı Hakk'a hitâben dedi: "Yâ Rab, ecelleri gelince halkın pek sevdikleri rûhlarını cisimlerinden nez' ettiğim vakit, halk beni kendilerine düşman addedip ismim anıldığı vakit ürkerler." 1696. "Alî olan efendi, sen revâ tutar mısın ki beni düşman yüzlü mebgüz edesin?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1696. "Yüce olan efendi, sen uygun görür müsün ki beni düşman yüzlü, nefret edilen biri yapasın?" "Ey cismin ve canın sahibi olan Yüce Allah, halkın gözünde beni düşman yüzlü, nefret edilen biri yapmayı uygun görür müsün?" "Ey cism ü cânın sahibi olan Hak Teâlâ, halk nazarında beni düşman yüzlü mebğüz etmeyi câiz görür müsün?" 1697. Dedi: "Hummâ ve kulunc ve sersâm ve mızrak cinsinden birtakım âşikâr sebebler zahir gösteririm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1697. Dedi: "Ateş, kulunç, sersam ve mızrak cinsinden birtakım açık sebepler gösteririm." "Kulunç", bağırsak hastalığı, "sersam", beyin hastalığı ve menenjit dedikleri hastalıktır. "Sinan", mızrak yarasından kinayedir. Yani, Yüce Allah Azrail'e dedi: "Ben onlarda bağırsak hastalığı ve beyin hastalığı ve ateş ve mızrak yarası gibi birtakım sebepler ortaya çıkarırım." "Kulunc", bağırsak illeti, "sersam", dimâğ hastalığı ve menenjit dedikleri illettir. "Sinân", mızrak yarasından kinâyedir. Ya'ni, Hak Teâlâ Azrâîl'e dedi: "Ben onlarda bağırsak illeti ve dimâğ hastalığı ve hummâ ve mızrak yarası gibi birtakım sebebler ızhâr ederim." 1698. "Ki, onların nazarlarını senden üç kat marazlara ve sebeblere döndürürüm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1698. "Ki, onların bakışlarını senden üç kat hastalığa ve sebeplere çeviririm." Yani, "Halkın bakışlarını kat kat hastalıklara ve sebeplere çeviririm. Senin ruhları kabz ettiğinden gafil olurlar." Yani, Yüce Allah, Azrail (a.s.)'a buyurdu ki: "Senin sabit hakikatinde (Hak'ın ilmindeki varlık suretinde) benim ilahi bilgimde olan yatkınlık ve kabiliyet, ruhları kabz etmeye uygun olduğundan, bu açık bilgim hakkı için seni halkın celladı yaparım!" "Cellad", sözlükte etten deriyi yüzen ve cilde kamçı vuran demektir. Burada "öldürücü" anlamında kullanılmıştır. Ya'ni, "Halkın nazarlarını kat kat marazlara ve sebeblere döndürürüm. Senin rûhlarını kabz ettiğinden gāfil olurlar. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretleri, cenâb-ı Azrâîl'e buyurdu ki: "Senin ayn-ı sâ-bitende ma'lûm-i ilâhiyyem olan isti'dâd ve kabiliyet, kabz-ı ervâha müsâid olduğundan, bu ilm-i rûşenim hakkı için seni halkın cellâdı yaparım!" "Cellâd", lügatte etten deriyi yüzen ve cilde kamçı vuran demektir. Burada "öldürücü" ma'nâsında müsta'meldir. 1695. Dedi: "Yâ Rab, ölüm esnasında halkın boğazını sıktığım vakit, halk beni düşman tutarlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1695. Dedi: "Yâ Rab, ölüm esnasında halkın boğazını sıktığım vakit, halk beni düşman tutarlar." Azrâîl (a.s.) bu ilâhî yöneliş üzerine Yüce Allah'a hitaben dedi: "Yâ Rab, ecelleri gelince halkın pek sevdikleri ruhlarını bedenlerinden çektiğim vakit, halk beni kendilerine düşman sayıp ismim anıldığı vakit ürkerler." Azrâîl (a.s.) bu teveccüh-i ilâhî üzerine Cenâb-ı Hakk'a hitâben dedi: "Yâ Rab, ecelleri gelince halkın pek sevdikleri rûhlarını cisimlerinden nez' ettiğim vakit, halk beni kendilerine düşman addedip ismim anıldığı vakit ürkerler." 1696. "Alî olan efendi, sen revâ tutar mısın ki beni düşman yüzlü mebgüz edesin?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1696. "Yüce olan efendi, sen uygun görür müsün ki beni düşman yüzlü, nefret edilen biri yapasın?" "Ey cismin ve canın sahibi olan Yüce Allah, halkın gözünde beni düşman yüzlü, nefret edilen biri yapmayı uygun görür müsün?" "Ey cism ü cânın sahibi olan Hak Teâlâ, halk nazarında beni düşman yüzlü mebğüz etmeyi câiz görür müsün?" 1697. Dedi: "Hummâ ve kulunc ve sersâm ve mızrak cinsinden birtakım âşikâr sebebler zahir gösteririm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1697. Dedi: "Ateş, kulunç, sersam ve mızrak cinsinden birtakım açık sebepler gösteririm." "Kulunç", bağırsak hastalığı, "sersam", beyin hastalığı ve menenjit dedikleri hastalıktır. "Sinan", mızrak yarasından kinayedir. Yani, Yüce Allah Azrail'e dedi: "Ben onlarda bağırsak hastalığı ve beyin hastalığı ve ateş ve mızrak yarası gibi birtakım sebepler ortaya çıkarırım." "Kulunc", bağırsak illeti, "sersam", dimâğ hastalığı ve menenjit dedikleri illettir. "Sinân", mızrak yarasından kinâyedir. Ya'ni, Hak Teâlâ Azrâîl'e dedi: "Ben onlarda bağırsak illeti ve dimâğ hastalığı ve hummâ ve mızrak yarası gibi birtakım sebebler ızhâr ederim." 1698. "Ki, onların nazarlarını senden üç kat marazlara ve sebeblere döndürürüm."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1698. "Ki, onların bakışlarını senden üç kat hastalığa ve sebeplere çeviririm." Yani, "Halkın bakışlarını kat kat hastalıklara ve sebeplere çeviririm. Senin ruhları kabz ettiğinden (ruhları aldığından) gafil olurlar." Ya'ni, "Halkın nazarlarını kat kat marazlara ve sebeblere döndürürüm. Senin rûhlarını kabz ettiğinden gāfil olurlar." 1699. Dedi: "Ya Rab, ey Azîz, kullar vardır ki, sebebleri dahi yırtarlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1699. Dedi: "Ya Rab, ey Azîz, kullar vardır ki, sebepleri dahi yırtarlar." Azrâîl dedi: "Ey Rabbim ve ey Azîz olan Yaratıcım, senin birtakım kulların vardır ki, onların bakışları bu sebepleri aşıp ileriye geçer ve beni görürler." Azrâîl dedi: "Yâ Rab ve ey Azîz olan Hâlik'ım, senin birtakım kulların var- dır ki, onların nazarları bu sebebleri yırtıp ileriye geçer ve beni görürler." 1700. Onların gözleri sebebden geçici olur. Rabbin fazlından hicablardan geç- miştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1700. Onların gözleri sebepten öteye geçer. Rabbin lütfundan perdelerden geçmiştir. "Güzâre", haddini aşan şeydir (Bahâr-ı Acem). Bu ve gelecek beyitler Hz. Pîr efendimiz tarafından irşad (doğru yolu gösterme) olarak meydana gelir. Yani, Yüce Allah'ın bazı kulları vardır ki, onların basiret gözleri sebep sınırından öteye geçicidir; ve Yüce Rabbin lütfu ve inayeti sebebiyle bu gibi perdelerden ve engellerden geçmiştir. Nitekim Aynü'l-Kuzât Hemedânî (k.s.) hazretleri şöyle buyurur: "Ey aziz, bir işi ki Yüce Allah'tan başkasına ait görürsün, onu mecaz bil; o hakiki değildir. Hakiki faili Yüce Allah bil! قُلْ يَتَوفَّاكُم مِّلَكَ الْمَوْتِ (Secde, 32/11) Yani "Ey Resulüm söyle ki, sizi ölüm meleği vefat ettirir." ayet-i kerimesini mecazi bil! Onun hakikati اللهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حينَ مَوْتِهَا (Zümer, 39/42) yani "Yüce Allah ölüm zamanında nefisleri vefat ettirir." ayet-i kerimesidir" (Nefehâtü'l-Üns). "Güzâre", hadden geçen şey (Bahâr-ı Acem). Bu ve âtîdeki beyitler Hz. Pîr efendimiz tarafından irşâden vâki' olur. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretlerinin ba'zı kulları vardır ki, onların basar-ı basîretleri sebeb haddinden ileriye geçicidir; ve Rab Teâlâ hazretlerinin fazl ve inâyetinden dolayı bu gibi hicablardan ve per- delerden geçmiştir. Nitekim Aynü'l-Kuzât Hemedânî (k.s.) hazretleri şöyle bu- yurur: "Ey azîz, bir işi ki Hak Teâlâ'dan başkasına mensûb görürsün, onu me- câz bil; o hakîkî değildir. Fâil-i hakîkîyi Hak Teâlâ bil! قُلْ يَتَوفَّاكُم مِّلَكَ الْمَوْتِ (Sec- de, 32/11) Ya'ni "Ey resûlüm söyle ki, sizi ölüm meleği müteveffâ kılar." âyet-i kerîmesini mecâzî bil! Onun hakikati اللهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حينَ مَوْتِهَا (Zümer, 39/42) ya'ni "Allah Teâlâ ölüm zamanında nefisleri müteveffâ kılar." âyet-i kerîmesidir" (Nefehâtü'l-Üns). 1701. Hâl kehhâlinden tevhîd sürmesini bulup illetten ve i'tilâlden kurtul- muştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1701. Hâl, göz doktorundan tevhîd sürmesini bulup illetten ve hastalıktan kurtulmuştur. "Hâl", kişinin kasdı ve çekmesi olmaksızın kalbe gelen şeydir. "Kehhâl", göz doktoru anlamındadır. Tevhîd, sürmeye ve hâl, göz doktoruna benzetilmiştir. Perde olan sebepleri basiret gözünden kaldırıp Hakk'ın fiilini müşahede eden kimse, hâl tabibinden tevhîd sürmesini bulup, onun kalp gözü perde illetinden ve kesafetlerle hastalanmaktan kurtulmuştur. Bilinmeli ki, Şehâbeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârif adlı eserinde buyurur ki: "Tevhîdin mertebeleri vardır. Tevhîd-i îmânî, tevhîd-i ilmî, tevhîd-i hâlî ve tevhîd-i ilâhîdir. Bunlardan tevhîd-i hâlî odur ki, tevhîd hâli, muvahhidin (birleyen kişinin) zâtına lâzım bir vasıf olur ve kendi varlığına ait olan âdet karanlıkları, bu tevhîd nurunun doğuşu vaktinde yok olur. Bu muvahhidin vücudu, Hakk'ın müşahedesinde öyle müstağrak (dalmış) olur ki, Vâhid olan Hakk'ın zât ve sıfatı... "Hâl", kişinin kasdı ve celbi olmaksızın kalbe vârid olan şeydir. "Keh- hâl", göz doktoru ma'nâsınadır. Tevhîd, sürmeye ve hâl, kehhâle teşbîh buyrulmuştur. Perde olan esbâbı basar-ı basîretinden kaldırıp fiil-i Hakk'ı müşâhede eden kimse, hâl tabîbinden tevhîd sürmesini bulup, onun kalb gözü perde illetinden ve keserât ile illetlenmekten kurtulmuştur. Ma'lûm ol- sun ki, Şehâbeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârifinde buyurur ki: "Tevhîdin mertebeleri vardır. Tevhîd-i îmânî, tevhîd-i ilmî, tevhîd-i hâlî ve tevhîd-i ilâhîdir. Bunlardan tevhîd-i hâlî odur ki, hâl-i tevhîd, muvahhidin zâtına vasf-ı lâzım olur ve kendi varlığına âid olan âdet zulmetleri, bu tev- hîd nûrunun tulû'u vaktinde muzmahil olur. Bu muvahhidin vücudu, Hakk'ın müşâhedesinde öyle müstağrak olur ki, Hakk-ı Vâhid'in zât ve sı- 1699. Dedi: "Ya Rab, ey Azîz, kullar vardır ki, sebebleri dahi yırtarlar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1699. Dedi: "Ya Rab, ey Azîz, kullar vardır ki, sebepleri dahi yırtarlar." Azrâîl dedi: "Ey Rabbim ve ey Azîz olan Yaratıcım, senin birtakım kulların vardır ki, onların bakışları bu sebepleri yırtıp ileriye geçer ve beni görürler." Azrâîl dedi: "Yâ Rab ve ey Azîz olan Hâlik'ım, senin birtakım kulların vardır ki, onların nazarları bu sebebleri yırtıp ileriye geçer ve beni görürler." 1700. Onların gözleri sebebden geçici olur. Rabbin fazlından hicablardan geçmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1700. Onların gözleri sebepten öteye geçer. Rabbinin lütfundan perdelerden geçmiştir. "Güzâre", haddini aşan şeydir (Bahâr-ı Acem). Bu ve sonraki beyitler Hz. Pîr efendimiz tarafından irşat maksadıyla söylenmiştir. Yani, Yüce Allah'ın bazı kulları vardır ki, onların basiret gözleri sebep sınırından öteye geçer; ve Yüce Rabbin lütfu ve yardımı sayesinde bu tür perdelerden ve engellerden geçmiştir. Nitekim Aynü'l-Kuzât Hemedânî (k.s.) hazretleri şöyle buyurur: "Ey aziz, bir işi ki Yüce Allah'tan başkasına ait görürsün, onu mecaz bil; o gerçek değildir. Gerçek faili Yüce Allah bil! قُلْ يَتَوفَّاكُم مِّلَكَ الْمَوْتِ (Secde, 32/11) Yani "Ey Resulüm söyle ki, sizi ölüm meleği vefat ettirir." ayet-i kerimesini mecazi bil! Onun hakikati اللهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حينَ مَوْتِهَا (Zümer, 39/42) yani "Yüce Allah ölüm zamanında nefisleri vefat ettirir." ayet-i kerimesidir" (Nefehâtü'l-Üns). "Güzâre", hadden geçen şey (Bahâr-ı Acem). Bu ve âtîdeki beyitler Hz. Pîr efendimiz tarafından irşâden vâki' olur. Ya'ni, Hak Teâlâ hazretlerinin ba'zı kulları vardır ki, onların basar-ı basîretleri sebeb haddinden ileriye geçicidir; ve Rab Teâlâ hazretlerinin fazl ve inâyetinden dolayı bu gibi hicablardan ve perdelerden geçmiştir. Nitekim Aynü'l-Kuzât Hemedânî (k.s.) hazretleri şöyle buyurur: "Ey azîz, bir işi ki Hak Teâlâ'dan başkasına mensûb görürsün, onu mecâz bil; o hakîkî değildir. Fâil-i hakîkîyi Hak Teâlâ bil! قُلْ يَتَوفَّاكُم مِّلَكَ الْمَوْتِ (Secde, 32/11) Ya'ni "Ey resûlüm söyle ki, sizi ölüm meleği müteveffâ kılar." âyet-i kerîmesini mecâzî bil! Onun hakikati اللهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حينَ مَوْتِهَا (Zümer, 39/42) ya'ni "Allah Teâlâ ölüm zamanında nefisleri müteveffâ kılar." âyet-i kerîmesidir" (Nefehâtü'l-Üns). 1701. Hâl kehhâlinden tevhîd sürmesini bulup illetten ve i'tilâlden kurtulmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1701. Hâl, göz doktorundan tevhîd sürmesini bulup illetten ve hastalıktan kurtulmuştur. "Hâl", kişinin kasıt ve isteği olmaksızın kalbe gelen şeydir. "Kehhâl", göz doktoru anlamındadır. Tevhîd, sürmeye ve hâl, göz doktoruna benzetilmiştir. Perde olan sebepleri basiret gözünden kaldırıp Hakk'ın fiilini gözlemleyen kimse, hâl tabibinden tevhîd sürmesini bulup, onun kalp gözü perde illetinden ve kesret (çokluk) ile hastalanmaktan kurtulmuştur. Bilinmeli ki, Şehâbeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârif adlı eserinde buyurur ki: "Tevhîdin mertebeleri vardır. Tevhîd-i îmânî, tevhîd-i ilmî, tevhîd-i hâlî ve tevhîd-i ilâhîdir. Bunlardan tevhîd-i hâlî odur ki, tevhîd hâli, muvahhidin (birleyenin) zâtına lâzım bir vasıf olur ve kendi varlığına ait olan âdet zulmetleri, bu tevhîd nurunun doğuşu vaktinde yok olur. Bu muvahhidin vücudu, Hakk'ın müşâhedesinde öyle müstağrak (dalmış) olur ki, Tek olan Hakk'ın zât ve sıfatından başka onun nazarında hiçbir şey görünmez. Hatta tevhîdi dahi Tek olanın sıfatı görür ve aynı şekilde bu görüşü de O'nun sıfatı görür, kendinin sıfatı görmez. "Hâl", kişinin kasdı ve celbi olmaksızın kalbe vârid olan şeydir. "Kehhâl", göz doktoru ma'nâsınadır. Tevhîd, sürmeye ve hâl, kehhâle teşbîh buyrulmuştur. Perde olan esbâbı basar-ı basîretinden kaldırıp fiil-i Hakk'ı müşâhede eden kimse, hâl tabîbinden tevhîd sürmesini bulup, onun kalb gözü perde illetinden ve keserât ile illetlenmekten kurtulmuştur. Ma'lûm olsun ki, Şehâbeddin Sühreverdî hazretleri Avârifü'l-Maârifinde buyurur ki: "Tevhîdin mertebeleri vardır. Tevhîd-i îmânî, tevhîd-i ilmî, tevhîd-i hâlî ve tevhîd-i ilâhîdir. Bunlardan tevhîd-i hâlî odur ki, hâl-i tevhîd, muvahhidin zâtına vasf-ı lâzım olur ve kendi varlığına âid olan âdet zulmetleri, bu tevhîd nûrunun tulû'u vaktinde muzmahil olur. Bu muvahhidin vücudu, Hakk'ın müşâhedesinde öyle müstağrak olur ki, Hakk-ı Vâhid'in zât ve sı- fâtından gayrı onun nazarında hiçbir şey görünmez. Hattâ tevhîdi dahi Vâhid'in sıfatı görür ve kezâ bu görüşü de O'nun sıfatı görür, kendinin sıfatı görmez. 1702. Hummâya ve kulunca ve sille bakmazlar; gönüle, bu sebeblere yol vermezler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1702. Ateşe, kulunç hastalığına ve sille bakmazlar; gönüle, bu sebeplere yol vermezler. "Sil", ciğere bitişik ve kırmızıya çalan bir organ içinde oluşan yaradır ki, kan ve irin meydana gelir. Yani, hâlî tevhid (Allah'ın birliğini yaşayarak idrak etme) sahipleri, bu sayılan hastalıklara dikkat etmezler. Bunlar, Hakk'ın fiiline perde olan sebeplerdir. Onların kalpleri bu sebeplerle meşgul olmaz. “Sill”, ciğere muttasıl ve kırmızıya mâil bir uzuv dâhilinde hâsıl olan yaradır ki, kan ve irin peydâ olur. Ya'ni, tevhîd-i hâlî sâhibleri bu ta'dâd olunan hastalıklara nazar etmezler. Bunlar Hakk'ın fiiline perde olan sebeblerdir. Onların kalbleri bu sebebler ile meşgûl olmaz. 1703. Zîrâ ki, bu marazlardan her birine ilâç vardır, vaktâki ilâç kabûl etmez, o fiil kazâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1703. Çünkü bu hastalıklardan her birine ilaç vardır; ne zaman ki ilaç kabul etmez, o fiil kazâdır. Bu illetler ile hasta olanlar birtakım ilaçlar ile tedavi olabilirler ve bu tedavi neticesinde eğer ecelleri gelmemiş ise şifa bulurlar. Ne zaman ki bu hastalıklar ilaç kabul etmez bir hâle gelirler, artık o hastalığın ilâhî kazânın fiili olduğu ve o kişinin eceli geldiği anlaşılır. Bu illetler ile ma'lûl olanlar birtakım ilâçlar ile tedâvî olabilirler ve bu tedâvî netîcesinde eğer ecelleri gelmemiş ise şifâ bulurlar. Vaktâki bu hastalıklar ilâç kabûl etmez bir hâle gelirler, artık o marazın kazâ-yı ilâhînin fiili olduğu ve o kimsenin eceli geldiği anlaşılır. 1704. Her marazın ilâcı vardır, yakînen bil. Nitekim soğuk zahmetinin ilâcı kürktür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1704. Her hastalığın ilacı vardır, kesin olarak bil. Nasıl ki soğuk zahmetinin ilacı kürktür. Birinci mısrada "Allah Teâlâ bir hastalık indirmedi ki, onun için şifa da indirmemiş olsun" ve aynı şekilde "Her hastalığın bir ilacı vardır" hadis-i şeriflerine işaret buyrulur. Yani, bu hadis-i şerifler gereğince kesin olarak bil ki, her hastalığın bir ilacı vardır. Nasıl ki üşümek de bedene arız olan bir hastalıktır. Fakat bu hastalığın ilacı da kürk giymektir ve günümüzdeki ısıtma araçlarıdır. Birinci mısrâ'da مَا أَنْزَلَ اللَّهُ دَاءً إِلَّا وَ أَنْزَلَ لَهُ شِفَاءً ya'ni: “Allah Teâlâ bir maraz indirmedi, illâ ki onun için şifâ dahi indirdi”; ve kezâ لِكُلِّ دَاءٍ دَوَاءٌ ya'ni “Her bir maraz için bir ilâç vardır” hadîs-i şerîflerine işâret buyurulur. Ya'ni, bu hadîs-i şerîfler mûcibince muhakkak bil ki, her bir marazın bir ilâcı vardır. Nitekim üşümek dahi vücûda ârız olan bir illettir. Fakat bu illetin ilâcı dahi kürk giymektir ve zamânımızdaki esbâb-ı teshîndir. 1705. Hudâ bir adamı dondurmak istediği vakit, soğukluk yüz kürkten dahi geçer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1705. Allah bir insanı dondurmak istediği zaman, soğukluk yüz kürkten dahi geçer. ölümünden başka onun gözünde hiçbir şey görünmez. Hatta tevhidi (Allah'ın birliğini) dahi Vâhid'in (bir olan Allah'ın) sıfatı görür ve aynı şekilde bu görüşü de O'nun sıfatı görür, kendisinin sıfatı görmez. fâtından gayrı onun nazarında hiçbir şey görünmez. Hattâ tevhîdi dahi Vâhid'in sıfatı görür ve kezâ bu görüşü de O'nun sıfatı görür, kendinin sıfatı görmez." 1702. Hummâya ve kulunca ve sille bakmazlar; gönüle, bu sebeblere yol vermezler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1702. Ateşe, kulunç hastalığına ve sille hastalığına bakmazlar; gönüle, bu sebeplere yol vermezler. "Sill", ciğere bitişik ve kırmızıya çalan bir uzuv içinde oluşan yaradır ki, kan ve irin meydana gelir. Yani, hâlî tevhid (Allah'ın birliğini yaşayarak idrak etme) sahipleri, bu sayılan hastalıklara dikkat etmezler. Bunlar, Hakk'ın fiiline perde olan sebeplerdir. Onların kalpleri bu sebeplerle meşgul olmaz. "Sill", ciğere muttasıl ve kırmızıya mâil bir uzuv dâhilinde hâsıl olan yaradır ki, kan ve irin peydâ olur. Ya'ni, tevhîd-i hâlî sâhibleri bu ta'dâd olunan hastalıklara nazar etmezler. Bunlar Hakk'ın fiiline perde olan sebeblerdir. Onların kalbleri bu sebebler ile meşgül olmaz. 1703. Zîrâ ki, bu marazlardan her birine ilaç vardır, vaktâki ilaç kabul etmez, o fiil kazâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1703. Çünkü bu hastalıklardan her birine ilaç vardır; ne zaman ki ilaç kabul etmez, o fiil kazâdır. Bu illetler ile hasta olanlar birtakım ilaçlar ile tedavi olabilirler ve bu tedavi sonucunda eğer ecelleri gelmemiş ise şifa bulurlar. Ne zaman ki bu hastalıklar ilaç kabul etmez bir hâle gelirler, artık o hastalığın ilâhî kazânın fiili olduğu ve o kişinin eceli geldiği anlaşılır. Bu illetler ile ma'lûl olanlar birtakım ilaçlar ile tedavî olabilirler ve bu tedâvî neticesinde eğer ecelleri gelmemiş ise şifâ bulurlar. Vaktâki bu hastalıklar ilaç kabûl etmez bir hâle gelirler, artık o marazın kazâ-yı ilâhînin fiili olduğu ve o kimsenin eceli geldiği anlaşılır. 1704. Her marazın ilacı vardır, yakînen bil. Nitekim soğuk zahmetinin ilacı kürktür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1704. Her hastalığın ilacı vardır, kesin olarak bil. Nasıl ki soğuk zahmetinin ilacı kürktür. Birinci mısrada "Allah Teâlâ bir hastalık indirmedi, ancak onun için şifa da indirdi"; ve aynı şekilde "Her bir hastalık için bir ilaç vardır" hadis-i şeriflerine işaret buyrulur. Yani, bu hadis-i şerifler gereğince kesin olarak bil ki, her bir hastalığın bir ilacı vardır. Nasıl ki üşümek de bedene arız olan bir hastalıktır. Fakat bu hastalığın ilacı da kürk giymektir ve günümüzdeki ısıtma araçlarıdır. Birinci mısra'da ما أنزل الله داء الا و انزل له شفاء ya'ni: "Allah Teâlâ bir maraz indirmedi, illâ ki onun için şifâ dahi indirdi"; ve kezâ لكل داء دواء ya'ni "Her bir maraz için bir ilaç vardır" hadîs-i şerîflerine işâret buyrulur. Ya'ni, bu hadîs-i şerîfler mûcibince muhakkak bil ki, her bir marazın bir ilacı vardır. Nitekim üşümek dahi vücûda ârız olan bir illettir. Fakat bu illetin ilacı dahi kürk giymektir ve zamânımızdaki esbâb-ı teshîndir. 1705. Hudâ bir adamı dondurmak istediği vakit, soğukluk yüz kürkten dahi geçer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1705. Allah bir insanı dondurmak istediği zaman, soğukluk yüz kürkten bile geçer. 1706. Onun vücûduna bir titreme koyar ki, o ne elbise ile, o ne ateşten iyi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1706. Onun vücuduna bir titreme koyar ki, o ne elbise ile ne de ateşten iyi olur. Bazı nüshalarda (بنهد) yerine (بدهد) geçmektedir, bu da "Bir titreme verir ki" anlamına gelir. Hint nüshalarında ikinci mısra دُخان نه از آتش کم شود نی şeklindedir. Bu da "Ne ateşten ne dumandan eksik olur" demektir. Bazı nüshalarda ise نه به جامه نه از آشیان شود şeklinde geçmektedir ki, "âşiyan"dan ev ve oda anlamı kastedilir. Yani "Ne elbiseden ne de sıcak evden ve odadan ısınır" demektir. Ve bu durumda kafiye eksik olmaz. Fakat ikinci mısradaki bu (آن) işaret zamiri olması gerekir. Şemsü'l-Lügât'ın açıklamasına göre "ân", aşırı sıcak anlamı da taşır. Bu durumda mısraın anlamı şöyle olur: "Ne elbiseden iyi olur ne de ateşten aşırı sıcak olur." Bu anlama göre kafiye de tamam olur. Hint nüshalarında bu mısra نی زآتش کم شود نی از دخان şeklindedir. "Ne ateşten ne dumandan eksik olur" demektir. Ba'zı nüshalarda (بنهد) yerine (بدهد) vâki'dir, “Bir titreme verir ki” demek olur. Hind nüshalarında ikinci mısrâ'ı دُخان نه از آتش کم شود نی sûretindedir. “Ne ateşten ne dumandan eksik olur” demektir. Ba'zı nüshalarda dahi نه به جامه نه از آشیان شود vâki'dir ki, “âşiyan”dan ev ve oda ma'nâsı murâd olunur. Ya'ni “Ne elbiseden ve ne de sıcak evden ve odadan ısınır,” demektir. Ve bu sûrette kâfiye noksan olmaz. Fakat ikinci mısrâ'daki bu (آن) ism-i işâret olmak îcâb eder. Şemsü'l-Lügât'ın beyânına göre “ân”, ziyâde sıcak ma'nâsına da gelir. Bu sûrette mısrâ'ın ma'nâsı böyle olur: “Ne elbiseden iyi olur ne de ateşten ziyâde sıcak olur.” Bu ma'nâya göre kâfiye de tamâm olur. Hind nüshalarında bu mısrâ' نی زآتش کم شود نی از دخان sûretindedir. “Ne ateşten ne dumandan eksik olur” demektir. 1707. Kazâ geldiği vakit tabîb ahmak olur ve o ilâç dahi nefî'de azgın olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1707. Kazâ geldiği zaman tabip ahmak olur ve o ilaç da faydası dokunmaz olur. İlâhî kazâ ile ölüm geldiği zaman, hastalığın tedavisinde tabip ahmak olur. Örneğin, hastalığın teşhisinde şaşırır, teşhis edip ilaç verse de o ilaç ters etki eder. Kazâ-yı ilâhî ile ölüm geldiği vakit, hastalığın tedâvîsinde tabîb ahmak olur. Meselâ teşhîs-i marazda şaşırır, teşhîs edip ilâç verse de o ilâç aksi te'sîr eder. 1708. Basîrin idrâki, bu ahmak tutucu hicâb olan sebeblerden ne vakit mahcûb olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1708. Basiretin idraki, bu ahmak tutucu hicap olan sebeplerden ne zaman mahcup olur? Basiret gözü açık olan kimsenin idraki, ahmaklara etki eden bir hicaptan ibaret olan sebeplerden dolayı Hakk'ın fiilinden perdelenir mi? Basar-ı basîreti açık olan kimsenin idrâki, ahmaklara te'sîr edici bir hicâbdan ibâret olan sebeblerden dolayı fiil-i Hak'tan hicâba düşer mi? 1709. Göz ekmel olduğu vakit aslı görür; kişi şaşı olduğu vakit fer'i görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1709. Göz mükemmel olduğu zaman aslı görür; kişi şaşı olduğu zaman fer'i (tali olanı) görür. Göz çok fazla mükemmel olduğu zaman, asıl olan vahdeti (birliği) görür. Bir kimsenin idrak gözü şaşı olduğu zaman, o vahdetin tali olanı olan kesretleri (çoklukları) görür ve bu kesretler ile vahdetten perdelenir. Göz pek ziyâde kâmil olduğu vakit asl olan vahdeti görür. Bir kimsenin idrâk gözü şaşı olduğu vakit, o vahdetin fer'i olan keserâtı görür ve bu keserât ile vahdetten hicâba düşer. 1706. Onun vücuduna bir titreme koyar ki, o ne elbise ile, o ne ateşten iyi olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1706. Onun vücuduna bir titreme koyar ki, o ne elbise ile, o ne ateşten iyi olur. Bazı nüshalarda (بنهد) yerine (بدهد) geçmektedir, "Bir titreme verir ki" demek olur. Hint nüshalarında ikinci mısra "نی زآتش کم شودنی از دخان" şeklindedir. "Ne ateşten ne dumandan eksik olur" demektir. Bazı nüshalarda dahi "نه به جامه به شود نه از آشیان" geçmektedir ki, "âşiyan"dan ev ve oda anlamı kastedilir. Yani "Ne elbiseden ve ne de sıcak evden ve odadan ısınır," demektir. Ve bu şekilde kafiye eksik olmaz. Fakat ikinci mısradaki bu (آن) işaret ismi olması gerekir. Şemsü'l-Lügāt'ın açıklamasına göre "ân", aşırı sıcak anlamına da gelir. Bu durumda mısraın anlamı şöyle olur: "Ne elbiseden iyi olur ne de ateşten aşırı sıcak olur." Bu anlama göre kafiye de tamam olur. Hint nüshalarında bu mısra "نی زآتش کم شودنی از دخان" şeklindedir. "Ne ateşten ne dumandan eksik olur" demektir. Ba'zı nüshalarda (بنهد) yerine (بدهد) vâki'dir, "Bir titreme verir ki" demek olur. Hind nüshalarında ikinci mısra' نی زآتش کم شودنی از دخان sûretindedir. "Ne ateşten ne dumandan eksik olur" demektir. Ba'zı nüshalarda dahi نه به جامه به شود نه از آشیان vâki'dir ki, "âşiyan"dan ev ve oda ma'nâsı murâd olunur. Ya'ni "Ne elbiseden ve ne de sıcak evden ve odadan ısınır," demektir. Ve bu sûrette kâfiye noksan olmaz. Fakat ikinci mısra'daki bu (آن) ism-i işâret olmak îcâb eder. Şemsü'l-Lügāt'ın beyânına göre "ân", ziyâde sıcak ma'nâsına da gelir. Bu sûrette mısrâ'ın ma'nâsı böyle olur: "Ne elbiseden iyi olur ne de ateşten ziyâde sıcak olur." Bu ma'nâya göre kâfiye de tamâm olur. Hind nüshalarında bu mısra' نی زآتش کم شودنی از دخان sûretindedir. "Ne ateşten ne dumandan eksik olur" demektir. 1707. Kaza geldiği vakit tabib ahmak olur ve o ilaç dahi nefi'de azgın olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1707. Kaza geldiği zaman tabip ahmak olur ve o ilaç da faydadan uzaklaşır. İlâhî kazâ ile ölüm geldiği zaman, hastalığın tedavisinde tabip ahmak olur. Örneğin, hastalığın teşhisinde şaşırır; teşhis edip ilaç verse de o ilaç ters etki eder. Kazâ-yı ilâhî ile ölüm geldiği vakit, hastalığın tedâvîsinde tabîb ahmak olur. Meselâ teşhîs-i marazda şaşırır, teşhîs edip ilâç verse de o ilâç aksi te'sîr eder. 1708. Basîrin idraki, bu ahmak tutucu hicab olan sebeblerden ne vakit mahcûb olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1708. Basiretin idraki, bu ahmak tutucu hicap olan sebeplerden ne zaman perdelenir? Basiret gözü açık olan kimsenin idraki, ahmaklara etki eden bir perdeden ibaret olan sebeplerden dolayı Hakk'ın fiilinden perdelenir mi? Basar-ı basîreti açık olan kimsenin idrâki, ahmaklara te'sîr edici bir hicâbdan ibaret olan sebeblerden dolayı fiil-i Hak'tan hicâba düşer mi? 1709. Göz ekmel olduğu vakit aslı görür; kişi şaşı olduğu vakit fer'i görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1709. Göz mükemmel olduğu zaman aslı görür; kişi şaşı olduğu zaman fer'i (aslın ayrıntısını) görür. Göz çok fazla mükemmel olduğu zaman asl olan vahdeti (birliği) görür. Bir kimsenin idrak gözü şaşı olduğu zaman, o vahdetin fer'i olan kesretleri (çoklukları) görür ve bu kesretler ile vahdetten perdelenir. Onun bakışı sebeplere, hastalığa ve kılıç yarasına gelmez; sen Azrail'in işi üzerine dahi gelmez. Çünkü her ne kadar bu sebeplerden gizli isen de, sen dahi sebepsin; ve olur ki o hasta üzerine gizli olmayasın. Çünkü "وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِليه مِنْكُمْ وَلَكِنْ لَا تُبْصِرُونَ" (Vâkıa, 56/85) diye cevap gelmesidir. Bu şerefli surenin sonundaki ayet-i kerime Vâkıa suresindedir. Göz pek ziyâde kâmil olduğu vakit asl olan vahdeti görür. Bir kimsenin idrâk gözü şaşı olduğu vakit, o vahdetin fer'i olan keserâtı görür ve bu keserât ile vahdetten hicâba düşer. Onun nazarı esbâba ve maraza ve kılıç yarasına gelmez; sen Azrâîl'in işi üzerine dahi gelmez. Zîrâ ki, her ne kadar bu sebeblerden gizli isen de, sen dahi sebebsin; ve olur ki o hasta üzerine gizli olmayasın. Zîrâ "وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِليه مِنْكُمْ وَلَكِنْ لَا تُبْصِرُونَ" (Vâkıa, 56/85) diye cevâb gelmesidir. Bu sürh-i şerîfin sonundaki âyet-i kerîme sûre-i Vâkıa'dadır. 1710. Hâlık buyurdu ki: "O kimse ki aslı bilici ola; binâenaleyh seni ne vakit arada görür?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1710. Yaratıcı buyurdu ki: "O kimse ki aslı bilici ola; bu sebeple seni ne zaman arada görür?" Yüce Yaratıcı Hazretleri Azrâîl (a.s.)a buyurdu: "O kimse ki, benim varlığımın ve vücudumun hakiki birliğini bilici ola ve beni hâlî tevhid (sözle değil, yaşayarak birleme) ile birlese, böyle bir kimse hiç senin varlığını arada görür mü?" Hâlık Teâlâ hazretleri Azrâîl (a.s.)a buyurdu: "O kimse ki, benim varlığımın ve vücûdumun vahdet-i hakîkiyyesini bilici ola ve beni tevhîd-i hâlî ile tevhîd ede, böyle bir kimse hiç senin varlığını arada görür mü?" 1711. "Gerçi kendini ammeden gizli etmişsin, gözleri aydın olanların önünde dahi perde misin?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1711. "Gerçi kendini halktan gizlemişsin, gözleri aydın olanların önünde dahi perde misin?" "Gerçi kendini cismanî ve ruhanî suret perdelerinin altında saklamışsın, fakat basiret gözleri aydın ve nurlu olan ve bu perdeleri yırtan kimselerin önünde dahi perde ve engel olabilir misin?" "Gerçi kendini cismânî ve rûhânî olan sûret hicâblarının altında saklamışsın, fakat basar-ı basîretleri aydın ve nûrlu olan ve bu hicâbları yırtan kimselerin önünde dahi perde ve hicâb olabilir misin?" 1712. "Ve o kimselere ki ecel şeker olur, onların nazarı devletler içinde nasıl mest olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1712. "Ve o kimselere ki ecel tatlı gelir, onların bakışı devletler içinde nasıl mest olur?" 1710. Hâlık buyurdu ki: "O kimse ki aslı bilici ola; binâenaleyh seni ne vakit arada görür?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1710. Yaratıcı buyurdu ki: "O kimse ki aslı bilici ola; bu sebeple seni ne zaman arada görür?" Yüce Yaratıcı Hazretleri Azrâîl (a.s.)a buyurdu: "O kimse ki, benim varlığımın ve vücudumun hakiki birliğini bilici ola ve beni hâlî tevhid (sözle değil, yaşayarak birleme) ile birlese, böyle bir kimse hiç senin varlığını arada görür mü?" Hâlık Teâlâ hazretleri Azrâîl (a.s.)a buyurdu: "O kimse ki, benim varlığımın ve vücûdumun vahdet-i hakîkiyyesini bilici ola ve beni tevhîd-i hâlî ile tevhîd ede, böyle bir kimse hiç senin varlığını arada görür mü?" 1711. "Gerçi kendini ammeden gizli etmişsin, gözleri aydın olanların önünde dahi perde misin?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1711. "Gerçi kendini halktan gizlemişsin, gözleri aydın olanların önünde dahi perde misin?" "Gerçi kendini cismanî ve ruhanî suret perdelerinin altında saklamışsın, fakat basiret gözleri aydın ve nurlu olan ve bu perdeleri yırtan kimselerin önünde dahi perde ve engel olabilir misin?" "Gerçi kendini cismânî ve rûhânî olan sûret hicâblarının altında saklamışsın, fakat basar-ı basîretleri aydın ve nûrlu olan ve bu hicâbları yırtan kimselerin önünde dahi perde ve hicâb olabilir misin?" 1712. "Ve o kimselere ki ecel şeker olur, onların nazarı devletler içinde nasıl mest olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1712. "Ve o kimselere ki ecel şeker olur, onların nazarı devletler içinde nasıl mest olur?" Bu şerefli beyitte iki yön vardır: Bir yön şudur: "Ölüm kendilerine şeker gibi olan kimselerin bakışı, cismanî ve ruhanî olan devletler içinde nasıl sarhoş olur? Çünkü onların bakışı Hakk'ın mutlak güzelliğinden başkasına yönelmiş değildir." Bu yönde birinci mısradaki "و آنکه" Arapça "kâf" harfi iledir ve ikinci mısradaki "چون" da soru içindir. İkinci yön de şudur: Birinci mısradaki "و آنگه" Farsça "kâf" harfi ile olup "ondan sonra" demektir; ve "ايشانرا" zamiri yukarıdaki beyitte geçen "gözleri aydın olanlar"a aittir; ve ikinci mısradaki "چون" zaman bildirmek içindir. Yani, "Ey Azrail, sen gözleri nurlu olanların önünde perde olamazsın, vakta ki o gözleri nurlu olan kimseler, ebedî ve sonsuz devletlerden olan Hakk'ın mutlak güzelliğinde kaybolmuş ve sarhoş olurlar, ondan sonra ölüm onlara şeker gibi tatlı olur." Nitekim Hz. Pîr efendimiz Divan-ı Kebir'lerinde şöyle buyururlar: Açıklamalı tercüme: "Hakk'ın mutlak güzelliğinin âşıkları ve ilahî vücudun birliğinin (vahdet-i vücud) ârifleri, o hakikî sevgili olan Hakk'ın varlığı huzurunda, kendi izafî varlıklarını seve seve feda edip şeker yer gibi tatlı tatlı olurlar. Onlar dirilik suyunu "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabı meydana gelen ruhlar âleminden beri içtiler. Elbette onların ölümleri başka türlü olur. Zanneder misin ki, Hak varlığı ile diri olan mana aslanları dahi, köpekler mertebesinde olan cismanî kimseler gibi, hakikî varlık kapısının dışarısı olan hayalî kesretler (çokluklar) içinde ölürler!" Bu beyt-i şerîfte iki vecih vardır: Bir vecih şudur: “Ölüm kendilerine şeker gibi olan kimselerin nazarı, cismânî ve rûhânî olan devletler içinde nasıl sarhoş olur? Zîrâ onların nazarı Hakk'ın cemâl-i mutlakından başkasına mün'atıf değildir." Bu vecihte birinci mısra'daki و آنکه kâf-ı Arabî iledir ve ikinci mısra'daki چون dahi istifham içindir. İkinci vecih dahi şudur: Birinci mısra'daki و آنگه kâf-ı Fârisî ile olup "ondan sonra" demektir; ve ايشانرا zamiri yukarıki beyitte geçen "gözleri aydın olanlar"a râci'dir; ve ikinci mısra'daki چون tevkît içindir. Ya'ni, "Ey Azrâîl, sen gözleri nûrlu olanların önünde perde olamazsın, vaktâki o gözleri nûrlu olan kimseler, ebedî ve sermedî devletlerden olan cemâl-i mutlak-ı Hak'ta müstağrak ve sarhoş olurlar, ondan sonra ölüm onlara şeker gibi tatlı olur." Nitekim Hz. Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyururlar: Îzâhlı tercüme: "Cemâl-i mutlak-ı Hakk'ın âşıkları ve vahdet-i vücûd-i ilâhînin ârifleri, o ma'şûk-ı hakîkî olan Hakk'ın varlığı huzûrunda, kendi vücûdât-ı izâfiyyelerini seve seve fedâ edip şeker yer gibi tatlı tatlı olurlar. Onlar dirilik suyunu "Elestü bi-Rabbiküm” hitâbı vâki' olan âlem-i ervâhtan beri içtiler. Elbette onların ölümleri başka türlü olur. Zanneder misin ki, vücûd-i Hakkānî ile diri olan ma'nâ arslanları dahi, köpekler menzilesinde olan cismânî kimseler gibi, vücûd-i hakîkî kapısının hârici olan keserât-ı hayaliyye içinde ölürler!" 1713. Cismin ölümü onların indinde acı olmaz, çünkü kuyudan ve zindandan çimene giderler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1713. Cismin ölümü onların katında acı olmaz, çünkü kuyudan ve zindandan çimene giderler. 1714. Iztırab cihanından kurtuldular, hiçin hiçi olan fevtler üzerine kimse ağlamaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1714. Izdırap dünyasından kurtuldular, hiçin hiçi olan ölümler üzerine kimse ağlamaz. "Pîç pîç", burada ıstırap ve elemden büklüm büklüm olmak ve kıvrılmak demektir. Yani, onlar ıstırap ve elem dünyası olan bu dünyadan ve cismanî- Bu şerefli beyitte iki yön vardır: Bir yön şudur: "Ölüm kendilerine şeker gibi olan kimselerin bakışı, cismanî ve ruhanî olan devletler içinde nasıl sarhoş olur? Zira onların bakışı Hakk'ın mutlak güzelliğinden başkasına yönelmiş değildir." Bu yönde birinci mısradaki و آنکه Arapça "kef" harfi iledir ve ikinci mısradaki چون dahi soru içindir. İkinci yön dahi şudur: Birinci mısradaki و آنگه Farsça "kef" harfi ile olup "ondan sonra" demektir; ve ايشانرا zamiri yukarıdaki beyitte geçen "gözleri aydın olanlar"a aittir; ve ikinci mısradaki چون zaman belirten edat içindir. Yani, "Ey Azrail, sen gözleri nurlu olanların önünde perde olamazsın, o gözleri nurlu olan kimseler, ebedî ve sonsuz devletlerden olan Hakk'ın mutlak güzelliğinde müstağrak (kendinden geçmiş) ve sarhoş olurlar, ondan sonra ölüm onlara şeker gibi tatlı olur." Nitekim Hz. Pir efendimiz Divan-ı Kebir'lerinde şöyle buyururlar: Açıklamalı tercüme: "Hakk'ın mutlak güzelliğinin âşıkları ve ilahî vahdet-i vücudun (varlığın birliği) ârifleri, o gerçek maşuk olan Hakk'ın varlığı huzurunda, kendi izafî varlıklarını seve seve feda edip şeker yer gibi tatlı tatlı olurlar. Onlar dirilik suyunu "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" hitabı meydana gelen ruhlar âleminden beri içtiler. Elbette onların ölümleri başka türlü olur. Zanneder misin ki, Hakk'ın varlığı ile diri olan mana aslanları dahi, köpekler mertebesinde olan cismanî kimseler gibi, gerçek varlık kapısının dışarısı olan hayalî kesretler (çokluklar) içinde ölürler!" “Pîç pîç”, burada ıztırâb ve elemden büklüm büklüm olmak ve kıvrılmak demektir. Ya'ni, onlar ıztırâb ve elem cihânı olan bu dünyâdan ve cismânî- Bu beyt-i şerîfte iki vecih vardır: Bir vecih şudur: “Ölüm kendilerine şeker gibi olan kimselerin nazarı, cismânî ve rûhânî olan devletler içinde nasıl sarhoş olur? Zîrâ onların nazarı Hakk'ın cemâl-i mutlakından başkasına mün'atıf değildir." Bu vecihte birinci mısra'daki و آنکه kâf-ı Arabî iledir ve ikinci mısra'daki چون dahi istifham içindir. İkinci vecih dahi şudur: Birinci mısra'daki و آنگه kâf-ı Fârisî ile olup "ondan sonra" demektir; ve ايشانرا zamiri yukarıki beyitte geçen "gözleri aydın olanlar"a râci'dir; ve ikinci mısra'daki چون tevkît içindir. Ya'ni, "Ey Azrâîl, sen gözleri nûrlu olanların önünde perde olamazsın, vaktâki o gözleri nûrlu olan kimseler, ebedî ve sermedî devletlerden olan cemâl-i mutlak-ı Hak'ta müstağrak ve sarhoş olurlar, ondan sonra ölüm onlara şeker gibi tatlı olur." Nitekim Hz. Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyururlar: Îzâhlı tercüme: "Cemâl-i mutlak-ı Hakk'ın âşıkları ve vahdet-i vücûd-i ilâhînin ârifleri, o ma'şûk-ı hakîkî olan Hakk'ın varlığı huzûrunda, kendi vücûdât-ı izâfiyyelerini seve seve fedâ edip şeker yer gibi tatlı tatlı olurlar. Onlar dirilik suyunu "Elestü bi-Rabbiküm” hitâbı vâki' olan âlem-i ervâhtan beri içtiler. Elbette onların ölümleri başka türlü olur. Zanneder misin ki, vücûd-i Hakkānî ile diri olan ma'nâ arslanları dahi, köpekler menzilesinde olan cismânî kimseler gibi, vücûd-i hakîkî kapısının hârici olan keserât-ı hayaliyye içinde ölürler!" 1713. Cismin ölümü onların indinde acı olmaz, çünkü kuyudan ve zindandan çimene giderler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1713. Cismin ölümü onların katında acı olmaz, çünkü kuyudan ve zindandan çimene giderler. 1714. Iztırab cihanından kurtuldular, hiçin hiçi olan fevtler üzerine kimse ağlamaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1714. Izdırap dünyasından kurtuldular, hiçin hiçi olan ölümler üzerine kimse ağlamaz. "Pîç pîç", burada ıstırap ve elemden büklüm büklüm olmak ve kıvrılmak demektir. Yani, onlar ıstırap ve elem dünyası olan bu dünyadan ve cismaniyet (bedensellik) âleminden kurtuldular ki, bu dünya sabun köpüğü gibi hiçin hiçi olan bir takım hayallerden ibarettir. Böyle hiçin hiçi olan bir şeyin yok olmasından dolayı üzülüp hiçbir kimse ağlamaz. “Pîç pîç”, burada ıztırâb ve elemden büklüm büklüm olmak ve kıvrılmak demektir. Ya'ni, onlar ıztırâb ve elem cihânı olan bu dünyâdan ve cismânî- yet âleminden kurtuldular ki, bu dünyâ sabun köpüğü gibi hiçin hiçi olan bir-takım hayâlâttan ibarettir. Böyle hiçin hiçi olan bir şeyin fevt olmasından dolayı müteessir olup hiçbir kimse ağlamaz. 1715. Erkana mensub olan zindanın burcunu yıktı; bir zindana mensub olanın gönlü hiç ondan incinir mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1715. Erkana mensup olan zindanın burcunu yıktı; bir zindana mensup olanın gönlü hiç ondan incinir mi? Örneğin, hükümet erkânından birisi bir gereklilik üzerine zindanın ve hapishanenin burcunu ve duvarını yıktı farz edelim. Bundan dolayı mahpus olan bir kimsenin gönlü incinir ve etkilenir mi? Meselâ erkân-ı hükümetten birisi bir lüzûm üzerine zindanın ve hapishanenin burcu ve duvarını yıktı farz edelim. Bundan dolayı mahbûs olan bir kimsenin gönlü incinir ve müteessir olur mu? 1716. Der mi ki, “Ey yazık bu mermer taşı kırdı. Nihayet bizim revânımız ve canımız cesedden kurtuldu!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1716. Der mi ki, "Ey yazık, bu mermer taşı kırdı. Nihayet bizim ruhumuz ve canımız bedenden kurtuldu!" "Revân" ile insan ruhuna ve "can" ile hayvanî ruha işaret buyrulur. Yani, bu insan bedeni, insan ruhunun zindanıdır. Gerçek hâle vâkıf olan bir kimse, meleklerin rükünlerinden olan Azrail (a.s.) bu beden zindanını yıktığı zaman der mi ki, "Ah yazık, bu güzel ve uygun bedeni tahrip etti de sonunda bizim insan ruhumuz ve hayvanî ruhumuz bu beden bağından ve kaydından kurtuldu!" “Revân” ile rûh-i insânîye ve “cân” ile rûh-i hayvânîye işaret buyrulur. Ya'ni, bu cism-i insan rûh-i insânînin zindanıdır. Hakikat-i hâle vakıf olan bir kimse, erkân-ı melâikeden olan cenâb-ı Azrâîl bu cisim zindanını yıktığı vakit der mi ki, “Ah yazık, bu güzel ve mütenâsib olan cismi tahrîb etti de âkıbet bizim rûh-i insânîmiz ve rûh-i hayvânîmiz bu cisim bağı ve kaydı içinden kurtuldu!” 1717. "O güzel mermer ve o latîf taş burca ve zindana iyilik ve uygun idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1717. "O güzel mermer ve o latîf taş burca ve zindana iyilik ve uygun idi!" "Bihî" ve "bih" iyi demektir ve "ya" masdar eki için "iyilik" anlamına gelir; "elîf" ise mülayim ve uygun demektir. "Bihî” ve “bih” iyi ve "ya", masdariyet için, "iyilik" demek olur; "elîf", mûnis ve uygun demektir. 1718. "Niçin onu kırdı, hatta zindana mensub olan kurtuldu? Onun elini bu suçta kırmak lazımdır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1718. "Niçin onu kırdı, hatta zindana ait olan kurtuldu? Onun elini bu suçta kırmak gerekir!" 1719. Zindana mensub olan asla bu boş sözleri söylemez; bir kimsenin gayrı ki, onu hapisten darağacına götürürler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1719. Zindana ait olan kişi asla bu boş sözleri söylemez; bir kimse hariç ki, onu hapisten darağacına götürürler. âleminden kurtuldular ki, bu dünya sabun köpüğü gibi hiçin hiçinden ibaret olan birtakım hayallerdir. Böyle hiçin hiçinden ibaret olan bir şeyin elden gitmesinden dolayı hiçbir kimse üzülüp ağlamaz. yet âleminden kurtuldular ki, bu dünyâ sabun köpüğü gibi hiçin hiçi olan bir-takım hayâlâttan ibarettir. Böyle hiçin hiçi olan bir şeyin fevt olmasından dolayı müteessir olup hiçbir kimse ağlamaz. 1715. Erkana mensub olan zindanın burcunu yıktı; bir zindana mensub olanın gönlü hiç ondan incinir mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1715. Erkana mensup olan zindanın burcunu yıktı; bir zindana mensup olanın gönlü hiç ondan incinir mi? Örneğin, hükümet erkânından birisi bir gereklilik üzerine zindanın ve hapishanenin burcunu ve duvarını yıktı farz edelim. Bundan dolayı mahpus olan bir kimsenin gönlü incinir ve etkilenir mi? Meselâ erkân-ı hükümetten birisi bir lüzûm üzerine zindanın ve hapishanenin burcu ve duvarını yıktı farz edelim. Bundan dolayı mahbûs olan bir kimsenin gönlü incinir ve müteessir olur mu? 1716. Der mi ki, “Ey yazık bu mermer taşı kırdı. Nihayet bizim revânımız ve canımız cesedden kurtuldu!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1716. Der mi ki, "Ey yazık, bu mermer taşı kırdı. Nihayet bizim ruhumuz ve canımız bedenden kurtuldu!" "Revân" ile insan ruhuna ve "can" ile hayvanî ruha işaret buyrulur. Yani, bu insan bedeni, insan ruhunun zindanıdır. Gerçek hâle vâkıf olan bir kimse, meleklerin rükünlerinden olan Azrail (a.s.) bu beden zindanını yıktığı zaman der mi ki, "Ah yazık, bu güzel ve uygun bedeni tahrip etti de sonunda bizim insan ruhumuz ve hayvanî ruhumuz bu beden bağından ve kaydından kurtuldu!" “Revân” ile rûh-i insânîye ve “cân” ile rûh-i hayvânîye işaret buyrulur. Ya'ni, bu cism-i insan rûh-i insânînin zindanıdır. Hakikat-i hâle vakıf olan bir kimse, erkân-ı melâikeden olan cenâb-ı Azrâîl bu cisim zindanını yıktığı vakit der mi ki, “Ah yazık, bu güzel ve mütenâsib olan cismi tahrîb etti de âkıbet bizim rûh-i insânîmiz ve rûh-i hayvânîmiz bu cisim bağı ve kaydı içinden kurtuldu!” 1717. "O güzel mermer ve o latîf taş burca ve zindana iyilik ve uygun idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1717. "O güzel mermer ve o latîf taş burca ve zindana iyilik ve uygun idi!" "Bihî" ve "bih" iyi demektir ve "ya" masdar eki için "iyilik" anlamına gelir; "elîf" ise mülayim ve uygun demektir. "Bihî” ve “bih” iyi ve "ya", masdariyet için, "iyilik" demek olur; "elîf", mûnis ve uygun demektir. 1718. "Niçin onu kırdı, hatta zindana mensub olan kurtuldu? Onun elini bu suçta kırmak lazımdır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1718. "Niçin onu kırdı, hatta zindana ait olan kurtuldu? Onun elini bu suçta kırmak gerekir!" 1719. Zindana mensub olan asla bu boş sözleri söylemez; bir kimsenin gayrı ki, onu hapisten darağacına götürürler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1719. Zindana ait olan asla bu boş sözleri söylemez; bir kimsenin dışında ki, onu hapisten darağacına götürürler. "Füşâr", hezeyan, boş söz ve sövmek anlamlarındadır. Yani, hükûmet erkânından birisi zindanı yıktığı zaman, içindeki mahpuslardan hiçbiri bu yukarıdan beri söylenen boş ve anlamsız sözleri söylemez. Bu sözleri söyleyebilen ve bu yıkımdan etkilenen, ancak mahpuslar arasında bir kimse olabilir ki, kendisini hapishaneden çıkarıp asmak için darağacına götürürler. "Füşâr", hezeyan ve boş söz ve söğmek ma'nâlarınadır. Ya'ni, erkân-ı hükûmetten birisi zindanı yıktığı vakit, içindeki mahbuslardan hiçbirisi bu yukarıdan beri söylenen boş ve ma'nâsız sözleri söylemez. Bu sözleri söyleyebilen ve bu yıkmadan müteessir olan, ancak mahbuslar arasında bir kimse olabilir ki, kendisini hapishaneden çıkarıp asmak için darağacına götürürler. 1720. Bir kimseye ne vakit acı olur ki, onu yılanların zehri arasından şeker tarafına götürürler?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1720. Bir kimseye ne zaman acı olur ki, onu yılanların zehri arasından şeker tarafına götürürler? Yani, ölüm, yılanların zehri gibi ızdırap veren bu cismaniyet âleminin elemleri arasından, şeker gibi tatlı olan ruhlar âleminin zevkleri tarafına götürülen bir kimseye acı olur mu? Ya'ni, ölüm, yılanların zehri gibi iztırâb veren bu cismâniyet âleminin elemleri arasından, şeker gibi tatlı olan âlem-i ervâhın ezvâkı tarafına götürülen bir kimseye acı olur mu? 1721. Rûh cisim kavgasından mücerred olup, cismin ayağı olmaksızın gönül kanadı ile uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1721. Ruh, cisim kavgasından arınmış olup, cismin ayağı olmaksızın gönül kanadı ile uçar. "Kavga", feryat ve çığlık ve karışıklık ve topluluk anlamlarındadır. Görmenin maddî göze ilişkin bir anlam olması gibi, "gönül" de maddî olan ve kalp denilen et parçasına ilişkin bir anlamdır. Ruh, ölüm hâli ile cisim karışıklığından soyunup, bu cismin ayağı olmaksızın bir kanat mesabesinde olan latif kalp kanadı ile latiflikler âlemine uçar. Bilinmeli ki, hakikat ve müşâhede ehli, derler ki avam müminlerin ruhları cesetten alakasını kestikten sonra Kamer feleğine kadar yükselebilir ve bu sahada seyreder; ve havasın ruhları derecelerine göre Merih, Müşteri ve Zühre ve Utarid... ilh. feleklerine kadar yükselip bu sahalarda serbestçe dolaşabilir; ve ehassu'l-havassın yüce ruhları bir daire ile sınırlı olmayıp mutlak varlığın ta kendisi olan sonsuz uzayda uçar ve sonsuz cisimleri dolaşır; ve kâfirler ve münafıkların ruhları ise yeryüzünün dışına yükselemezler ve tabiatın dar olan hapsinde mahpus kalırlar. Nitekim ayet-i kerimede buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الجنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ (A'raf, 7/40). Yani "Muhakkak bizim ayetlerimizi yalanlayan ve onlara karşı kibirlenen kimselere göğün kapıları açılmaz ve cennete girmezler; hatta ki deve iğne deliğinden geçe!" "Füşar", hezeyan ve boş söz ve sövmek anlamlarındadır. Yani, hükümet erkânından birisi zindanı yıktığı vakit, içindeki mahpuslardan hiçbirisi bu yukarıdan beri söylenen boş ve anlamsız sözleri söylemez. Bu sözleri söyleyebilen ve bu yıkımdan etkilenen, ancak mahpuslar arasında bir kimse olabilir ki, kendisini hapishaneden çıkarıp asmak için darağacına götürürler. "Gavgā", feryâd ve çığıltı ve karışıklık ve cem'iyyet ma'nâlarınadır. Rü'yetin maddî göze taalluk eden bir ma'nâ olması gibi, "gönül" dahi maddî olan ve kalb denilen et parçasına taalluk eden bir ma'nâdır. Rûh, ölüm hâli ile cisim karışıklığından soyunup, bu cismin ayağı olmaksızın bir kanat mesâbesinde olan latîf kalb kanadı ile âlem-i letâfete uçar. Ma'lum olsun ki, ehl-i hakîkat ve müşâhede, derler ki avâm-ı mü'minînin rûhları cesedden alâkasını kesdikten sonra felek-i Kamer'e kadar urûc edebilir ve bu sâhada seyr eder; ve havâssın rûhları derecelerine göre Merih, Müşteri ve Zühre ve Utarid... ilh. feleklerine kadar urûc edip bu sâhalarda serbestçe dolaşabilir; ve ehassu'l-havâssın ervâh-ı aliyyeleri bir daire ile mukayyed olmayıp ayn-ı vücûd-i mutlak olan fezâ-yı bî-nihâyede tayerân ve ecrâm-ı bî-nihâyeyi seyerân eder; ve küffâr ve münafıkların rûhları ise arzın hâricine urûc edemeyip tabîatın dar olan mahbesinde mahbûs kalırlar. Nitekim âyet-i kerîmede buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الجنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ (A'raf, 7/40). Ya'ni "Muhakkak bizim âyetlerimizi tekzîb eden ve onlardan istikbâr eden kimselere göğün kapıları açılmaz ve cennete girmezler; hattâ ki deve iğne deliğinden geçe!" "Füşâr", hezeyan ve boş söz ve söğmek ma'nâlarınadır. Ya'ni, erkân-ı hükûmetten birisi zindanı yıktığı vakit, içindeki mahbûslardan hiçbirisi bu yukarıdan beri söylenen boş ve ma'nâsız sözleri söylemez. Bu sözleri söyleyebilen ve bu yıkmadan müteessir olan, ancak mahbûslar arasında bir kimse olabilir ki, kendisini hapishâneden çıkarıp asmak için darağacına götürürler. 1720. Bir kimseye ne vakit acı olur ki, onu yılanların zehri arasından şeker tarafına götürürler?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1720. Bir kimseye ne zaman acı olur ki, onu yılanların zehri arasından şeker tarafına götürürler? Yani, ölüm, yılanların zehri gibi ızdırap veren bu cismaniyet âleminin elemleri arasından, şeker gibi tatlı olan ruhlar âleminin zevkleri tarafına götürülen bir kimseye acı olur mu? Ya'ni, ölüm, yılanların zehri gibi iztırâb veren bu cismâniyet âleminin elemleri arasından, şeker gibi tatlı olan âlem-i ervâhın ezvâkı tarafına götürülen bir kimseye acı olur mu? 1721. Rûh cisim kavgasından mücerred olup, cismin ayağı olmaksızın gönül kanadı ile uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1721. Ruh, cisim kavgasından arınmış olup, cismin ayağı olmaksızın gönül kanadı ile uçar. "Gavgā", feryat ve çığırtı ve karışıklık ve cemiyet (topluluk) anlamlarındadır. Görmenin maddî göze ait bir anlam olması gibi, "gönül" de maddî olan ve kalp denilen et parçasına ait bir anlamdır. Ruh, ölüm hâli ile cisim karışıklığından soyunup, bu cismin ayağı olmaksızın bir kanat mesabesinde olan latif kalp kanadı ile letafet âlemine uçar. Bilinmeli ki, hakikat ve müşâhede (gözlem) ehli, derler ki müminlerin avam tabakasının ruhları cesetten alakasını kestikten sonra Kamer feleğine kadar yükselebilir ve bu sahada seyreder; ve havas tabakasının ruhları derecelerine göre Merih, Müşteri ve Zühre ve Utarit... gibi feleklere kadar yükselip bu sahalarda serbestçe dolaşabilir; ve ehassu'l-havas (havasın da havası) tabakasının yüce ruhları bir daire ile sınırlı olmayıp mutlak varlığın ta kendisi olan sonsuz uzayda uçar ve sonsuz cisimleri dolaşır; ve kâfirler ve münafıkların ruhları ise yeryüzünün dışına yükselemeyip tabiatın dar olan hapsinde tutsak kalırlar. Nasıl ki ayet-i kerimede buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الجنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ (A'râf, 7/40). Yani "Muhakkak bizim ayetlerimizi yalanlayan ve onlara karşı büyüklük taslayan kimselere göğün kapıları açılmaz ve cennete girmezler; hatta deve iğne deliğinden geçinceye kadar!" "Gavgā", feryâd ve çığıltı ve karışıklık ve cem'iyyet ma'nâlarınadır. Rü'yetin maddî göze taalluk eden bir ma'nâ olması gibi, "gönül" dahi maddî olan ve kalb denilen et parçasına taalluk eden bir ma'nâdır. Rûh, ölüm hâli ile cisim karışıklığından soyunup, bu cismin ayağı olmaksızın bir kanat mesâbesinde olan latîf kalb kanadı ile âlem-i letâfete uçar. Ma'lûm olsun ki, ehl-i hakîkat ve müşâhede, derler ki avâm-ı mü'minînin rûhları cesedden alâkasını kesdikten sonra felek-i Kamer'e kadar urûc edebilir ve bu sâhada seyr eder; ve havâssın rûhları derecelerine göre Merih, Müşteri ve Zühre ve Utarid... ilh. feleklerine kadar urûc edip bu sâhalarda serbestçe dolaşabilir; ve ehassu'l-havâssın ervâh-ı aliyyeleri bir daire ile mukayyed olmayıp ayn-ı vücûd-i mutlak olan fezâ-yı bî-nihâyede tayerân ve ecrâm-ı bî-nihâyeyi seyerân eder; ve küffâr ve münâfıkların rûhları ise arzın hâricine urûc edemeyip tabîatın dar olan mahbesinde mahbûs kalırlar. Nitekim âyet-i kerîmede buyrulur: إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاءِ وَلَا يَدْخُلُونَ الجنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ (A'râf, 7/40). Ya'ni "Muhakkak bizim âyetlerimizi tekzîb eden ve onlardan istikbâr eden kimselere göğün kapıları açılmaz ve cennete girmezler; hattâ ki deve iğne deliğinden geçe!" 1722. Kuyu zindanına mensub olan gibi ki, gecelerde uyur ve o rüyada gülistan görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1722. Kuyu zindanına mensup olanın geceleri uyuyup rüyasında gülistan görmesi gibi. Öldükten sonra cesedi mezarda olan ve ruhu yüksek âlemlerde dolaşan bir kimsenin hâli, kuyu gibi derin ve karanlık bir zindanda tutsak iken geceleri uyuduğu zaman, kendisini rüyasında gülistanda görmesine ve latif bahçeler içinde dolaşmasına benzer. Öldükten sonra cesedi mezarda olan ve rûhu yüksek âlemlerde dolaşan bir kimsenin hâli, kuyu gibi derin ve karanlık bir zindanda mahbûs iken gecelerde uyuduğu vakit, kendisini rü'yâsında gülistanda görmesine ve latîf bahçeler içinde dolaşmasına benzer. 1723. Der ki: "Ey Hâlık beni cisme götürme, tâ ki ben gülşende kerr u fer edeyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1723. Der ki: "Ey Yaratıcı, beni cisme götürme ki ben gül bahçesinde gezeyim!" "Kerr u fer", sözlükte pehlivanların ileri geri hareketleri anlamındadır. Burada gül bahçesi içinde ileri geri gezmekten kinayedir. Yani, o kuyu gibi zindanda uyuyup rüyasında kendisini gül bahçelerinde gören kimse, uyanmayı istemeyip der ki: "Ey benim Yaratıcım, artık beni cisim âlemine gönderme de bu gül bahçesi içinde kalayım ve zevk ile dolaşayım!" "Kerr u fer", lügatte pehlivanların ileri geri hareketleri ma'nâsınadır. Burada gülistan içinde ileri geri gezmekten kinâyedir. Ya'ni, o kuyu gibi zindanda uyuyup rü'yâsında kendisini gül bahçelerinde gören kimse, uyanmayı istemeyip der ki: "Ey benim Hâlık'ım, artık beni cisim âlemine gönderme de bu gülistan içinde kalayım ve zevk ile dolaşayım!" 1724. Hâlık ona, "Duâ müstecâb oldu, geri gitme!" dese... Vallahü a'lem bi's-savab.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1724. Yaratıcı ona, "Dua kabul oldu, geri gitme!" dese... Doğrusunu Allah en iyi bilir. Yani, o rüya gören kimsenin rüyasındaki yakarışına cevap olarak Yüce Yaratıcı hazretleri tarafından kendisine hitaben: "Ey kulum, duanı kabul ettim, artık senin ruhunu kuyu gibi zindan içinde azap çeken bedenine geri göndermeyeceğim!" denilse, o kimse bu hitap üzerine ne hâle gelir? Ey dinleyici, işte biz keşfimiz (manevî açılımımız) üzerine böyle söylüyoruz. Doğruyu Yüce Allah en çok bilendir. Ya'ni, o rü'ya gören kimsenin rü'yâsındaki münâcâtına cevâben Hâlık Teâlâ hazretleri tarafından kendisine hitâben: "Ey kulum duânı kabûl ettim, artık senin ruhunu kuyu gibi zindan içinde muazzeb olan cismine geri göndermeyeceğim!" denilse, o kimse bu hitâb üzerine ne hâle gelir? Ey sâmi', işte biz keşfimiz üzerine böyle söylüyoruz. Doğruyu Allah Teâlâ en çok bilicidir. 1725. Böyle bir rüya bak nasıl hoş olur! Ölüm görmeyip cennete gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1725. Böyle bir rüya bak nasıl hoş olur! Ölüm görmeyip cennete gider. Böyle bir kimsenin rüyası bak nasıl hoş ve latif bir rüya olur! Ve o adam uyanıp ölüm acısını görmeksizin cennete ve rahat yerine gider. Böyle bir kimsenin rü'yâsı bak nasıl hoş ve latîf bir rü'yâ olur! Ve o adam uyanıp ölüm acısını görmeksizin cennete ve mahall-i râhata gider. 1726. Hiç o, kuyu dibinde zincirli cisim üzerinde uyanmağa hasret yer mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1726. Hiç o, kuyu dibinde zincirli cisim üzerinde uyanmaya hasret yer mi? 1722. Kuyu zindanına mensub olan gibi ki, gecelerde uyur ve o rüyada gülistan görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1722. Kuyu zindanına mensup olanın geceleri uyuyup rüyasında gülistan görmesi gibi. Öldükten sonra cesedi mezarda olan ve ruhu yüksek âlemlerde dolaşan bir kimsenin hâli, kuyu gibi derin ve karanlık bir zindanda tutsak iken geceleri uyuduğu zaman, kendisini rüyasında gülistanda görmesine ve latif bahçeler içinde dolaşmasına benzer. Öldükten sonra cesedi mezarda olan ve rûhu yüksek âlemlerde dolaşan bir kimsenin hâli, kuyu gibi derin ve karanlık bir zindanda mahbûs iken gecelerde uyuduğu vakit, kendisini rü'yâsında gülistanda görmesine ve latîf bahçeler içinde dolaşmasına benzer. 1723. Der ki: "Ey Hâlık beni cisme götürme, tâ ki ben gülşende kerr u fer edeyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1723. Der ki: "Ey Yaratıcı, beni cisme götürme ki ben gül bahçesinde gezeyim!" "Kerr u fer", sözlükte pehlivanların ileri geri hareketleri anlamındadır. Burada gül bahçesi içinde ileri geri gezmekten kinayedir. Yani, o kuyu gibi zindanda uyuyup rüyasında kendisini gül bahçelerinde gören kimse, uyanmayı istemeyip der ki: "Ey benim Yaratıcım, artık beni cisim âlemine gönderme de bu gül bahçesi içinde kalayım ve zevk ile dolaşayım!" "Kerr u fer", lügatte pehlivanların ileri geri hareketleri ma'nâsınadır. Burada gülistan içinde ileri geri gezmekten kinâyedir. Ya'ni, o kuyu gibi zindanda uyuyup rü'yâsında kendisini gül bahçelerinde gören kimse, uyanmayı istemeyip der ki: "Ey benim Hâlık'ım, artık beni cisim âlemine gönderme de bu gülistan içinde kalayım ve zevk ile dolaşayım!" 1724. Hâlık ona, "Duâ müstecâb oldu, geri gitme!" dese... Vallahü a'lem bi's-savab.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1724. Yaratıcı ona, "Dua kabul oldu, geri gitme!" dese... Doğrusunu Allah en iyi bilir. Yani, o rüya gören kimsenin rüyasındaki yakarışına cevap olarak Yüce Yaratıcı hazretleri tarafından kendisine hitaben: "Ey kulum, duanı kabul ettim, artık senin ruhunu kuyu gibi zindan içinde azap çeken bedenine geri göndermeyeceğim!" denilse, o kimse bu hitap üzerine ne hâle gelir? Ey dinleyici, işte biz keşfimiz (manevî açılımımız) üzerine böyle söylüyoruz. Doğruyu Yüce Allah en çok bilendir. Ya'ni, o rü'ya gören kimsenin rü'yâsındaki münâcâtına cevâben Hâlık Teâlâ hazretleri tarafından kendisine hitâben: "Ey kulum duânı kabûl ettim, artık senin ruhunu kuyu gibi zindan içinde muazzeb olan cismine geri göndermeyeceğim!" denilse, o kimse bu hitâb üzerine ne hâle gelir? Ey sâmi', işte biz keşfimiz üzerine böyle söylüyoruz. Doğruyu Allah Teâlâ en çok bilicidir. 1725. Böyle bir rüya bak nasıl hoş olur! Ölüm görmeyip cennete gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1725. Böyle bir rüya bak nasıl hoş olur! Ölüm görmeyip cennete gider. Böyle bir kimsenin rüyası bak nasıl hoş ve latif bir rüya olur! Ve o adam uyanıp ölüm acısını görmeksizin cennete ve rahat yerine gider. Böyle bir kimsenin rü'yâsı bak nasıl hoş ve latîf bir rü'yâ olur! Ve o adam uyanıp ölüm acısını görmeksizin cennete ve mahall-i râhata gider. 1726. Hiç o, kuyu dibinde zincirli cisim üzerinde uyanmağa hasret yer mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1726. Hiç o, kuyu dibinde zincirli cisim üzerinde uyanmaya hasret çeker mi? Hiç o kuyu dibinde elleri ve ayakları zincir ile bağlı olan kimse, bu güzel rüyayı bırakıp tekrar o cisme dönmeye ve uyanmaya hasret çeker mi? Hiç o kuyu dibinde elleri ve ayakları zincir ile bağlı olan kimse, bu güzel rü'yâyı bırakıp tekrar o cisme rücû' etmeğe ve uyanmağa hasret çeker mi? 1727. Mü'minsin, nihayet cenk safına gel! Zîrâ senin için gök üzerinde bezm olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1727. Mü'minsin, nihayet savaş safına gel! Çünkü senin için gök üzerinde meclis kurulmuştur. Ey kişi, mü'minsin! Allah'a ve peygamberine inanmışsın, artık nefs-i emmâre (kötülüğü emreden nefis) ile ve vesvese veren şeytan ile savaş ve mücadele safına gel! Nefs-i emmâre ki senin düşmanındır, ona, onun kuvvetine yardım etmekten vazgeç! Çünkü senin için yüce âlemde ruhlar topluluğu arasında zevk ve eğlence meclisi kurulmuştur. Ey kimse, mü'minsin! Allah ve peygamberine inanmışsın, artık nefs-i emmâre ile ve şeytân-ı müvesvis ile cenk ve mücâhede safına gel! Nefs-i emmâre ki senin düşmanındır, ona, onun kuvvetine yardım etmekten vazgeç! Zîrâ senin için âlem-i ulvîde ervâh cemiyeti arasında meclis-i ıyş ve işret kurulmuştur. 1728. Ey gulâm, mihrab önündeki bir şem' gibi, yukarı olan yolun ümîdi üzerine kıyâm et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1728. Ey kul, mihrap önündeki bir mum gibi, yukarı olan yolun ümidi üzerine kıyam et! Ey Allah'ın kulu, yüce âleme olan yolun ümidi üzerine, mihrap önünde ayakta duran ve başını yukarıya kaldırmış olan bir mum gibi, nefisle mücadele konusunda ayakta dur! Ey Allah'ın kulu, âlem-i ulvîye olan yolun ümîdi üzerine, mihrâb önünde ayakta duran ve başını yukarıya kaldırmış olan bir şem' gibi, nefis ile mücâhede hususunda kāim ol! 1729. Başı kesilmiş şem' gibi, bütün gece göz yaşı yağdır ve talebden yan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1729. Başı kesilmiş mum gibi, bütün gece gözyaşı yağdır ve istekten yan! Başı kesilmiş ve fitili yanmakta olan bir mumdan, eriyen mumlar gözyaşı gibi nasıl akıyorsa, sen de bütün gece, ayrılıktan gözyaşı dök ve istekten yanıp tutuş! Başı kesilmiş ve fitili yanmakta bulunmuş olan bir mumdan, eriyen mumlar göz yaşı gibi nasıl akmakta ise sen de bütün gece, iftirâktan göz yaşı dök ve talebden yan tutuş! 1730. Yemeden ve içmeden ağzını bağla, göğe mensub olan sofra tarafına acele et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1730. Yemeden ve içmeden ağzını bağla, göğe ait olan sofra tarafına acele et! 1731. Söğüt gibi göğün havasında oynayıcı olarak, dembedem gök üzerine ümîd tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1731. Söğüt gibi göğün havasında oynayıcı olarak, an be an gök üzerine ümit tut! Yani, ey mümin, söğüt ağacı yukarıdan esen hava ile nasıl hareket eder ve oynarsa sen de yüce âlemin havası ve muhabbetiyle hareket et ve o âlem üzerine ümidini bağla! Hiç o kuyu dibinde elleri ve ayakları zincir ile bağlı olan kimse, bu güzel rüyayı bırakıp tekrar o cisme dönmeye ve uyanmaya hasret çeker mi? Ya'ni, ey mü'min, söğüt ağacı yukarıdan esen hava ile nasıl müteharrik olur ve oynar ise sen de âlem-i ulvînin havâsı ve muhabbetiyle müteharrik ol ve o âlem üzerine ümîdini bağla! Hiç o kuyu dibinde elleri ve ayakları zincir ile bağlı olan kimse, bu güzel rü'yâyı bırakıp tekrar o cisme rücû' etmeğe ve uyanmağa hasret çeker mi? 1727. Mü'minsin, nihayet cenk safına gel! Zîrâ senin için gök üzerinde bezm olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1727. Mü'minsin, nihayet savaş safına gel! Çünkü senin için gök üzerinde meclis kurulmuştur. Ey kişi, mü'minsin! Allah'a ve peygamberine inanmışsın, artık nefs-i emmâre (kötülüğü emreden nefis) ile ve vesvese veren şeytan ile savaş ve mücadele safına gel! Nefs-i emmâre ki senin düşmanındır, ona, onun kuvvetine yardım etmekten vazgeç! Çünkü senin için yüce âlemde ruhlar topluluğu arasında zevk ve eğlence meclisi kurulmuştur. Ey kimse, mü'minsin! Allah ve peygamberine inanmışsın, artık nefs-i emmâre ile ve şeytân-ı müvesvis ile cenk ve mücâhede safına gel! Nefs-i emmâre ki senin düşmanındır, ona, onun kuvvetine yardım etmekten vazgeç! Zîrâ senin için âlem-i ulvîde ervâh cemiyeti arasında meclis-i ıyş ve işret kurulmuştur. 1728. Ey gulâm, mihrab önündeki bir şem' gibi, yukarı olan yolun ümîdi üzerine kıyâm et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1728. Ey kul, mihrap önündeki bir mum gibi, yukarı olan yolun ümidi üzerine kıyam et! Ey Allah'ın kulu, yüce âleme olan yolun ümidi üzerine, mihrap önünde ayakta duran ve başını yukarıya kaldırmış olan bir mum gibi, nefisle mücadele konusunda ayakta dur! Ey Allah'ın kulu, âlem-i ulvîye olan yolun ümîdi üzerine, mihrâb önünde ayakta duran ve başını yukarıya kaldırmış olan bir şem' gibi, nefis ile mücâhede hususunda kāim ol! 1729. Başı kesilmiş şem' gibi, bütün gece göz yaşı yağdır ve talebden yan!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1729. Başı kesilmiş mum gibi, bütün gece gözyaşı yağdır ve istekten yan! Başı kesilmiş ve fitili yanmakta olan bir mumdan, eriyen mumlar gözyaşı gibi nasıl akıyorsa, sen de bütün gece, ayrılıktan gözyaşı dök ve istekten yanıp tutuş! Başı kesilmiş ve fitili yanmakta bulunmuş olan bir mumdan, eriyen mumlar göz yaşı gibi nasıl akmakta ise sen de bütün gece, iftirâktan göz yaşı dök ve talebden yan tutuş! 1730. Yemeden ve içmeden ağzını bağla, göğe mensub olan sofra tarafına acele et!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1730. Yemeden ve içmeden ağzını bağla, göğe ait olan sofra tarafına acele et! 1731. Söğüt gibi göğün havasında oynayıcı olarak, dembedem gök üzerine ümîd tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1731. Söğüt gibi göğün havasında oynayıcı olarak, an be an gök üzerine ümit tut! Yani, ey mümin, söğüt ağacı yukarıdan esen hava ile nasıl hareket eder ve oynarsa, sen de yüce âlemin havası ve muhabbetiyle hareket et ve o âlem üzerine ümidini bağla! Ya'ni, ey mü'min, söğüt ağacı yukarıdan esen hava ile nasıl müteharrik olur ve oynar ise sen de âlem-i ulvînin havâsı ve muhabbetiyle müteharrik ol ve o âlem üzerine ümîdini bağla! 1732. Su ve ateş sana dembedem gökten gelir, sana rızık arttırır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1732. Su ve ateş sana an be an gökten gelir, sana rızık arttırır. "Su"dan kasıt, ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) ve "ateş"ten kasıt, ilâhî aşk ateşidir. Yani, ruhunun rızkı olan ledün ilimleri ve ilâhî aşk ateşi sana yüce âlemden gelir ve geldikçe de senin manevî rızkını arttırır. Nasıl ki maddî olan su ile hararet de aynı şekilde sana yukarıdan gelir ve bunlar da bedeninin rızkını çoğaltır. Nitekim ayet-i kerimede يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ (Secde, 22/5) yani "İşi gökten idare eder" buyrulur. "Su"dan murâd, ulûm-i ledünniyye ve "ateş"ten murâd, âteş-i aşk-ı ilâhî- dir. Ya'ni, sana ruhunun rızkı olan ulûm-i ledünniyye ve âteş-i aşk-ı ilâhî âlem-i ulvîden gelir ve geldikçe de senin rızk-ı ma'nevîni arttırır. Nitekim maddî olan su ile harâret dahi böylece sana yukarıdan gelir ve bunlar da cisminin rızkını çoğaltır. Nitekim ayet-i kerîmede يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ (Secde, 22/5) ya'ni "Emri semâdan tedbîr eder" buyrulur 1733. Eğer seni oraya götürürse aceb olmaz, acze bakma ve talebe bak!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1733. Eğer seni oraya götürürse şaşılmaz, acze bakma ve isteğe bak! Eğer ümit seni o yüce âleme götürürse şaşılmaz; çünkü sen acze bakma, isteğe ve gayrete bak! Zira الطير يطير بجناحيه و المؤمن يطير بهمته yani "Kuş kanatlarıyla, mümin ise gayretiyle uçar" buyrulmuştur. Eğer ümîd seni o âlem-i ulvîye götürürse acîb olmaz; zîrâ sen acze bakma talebe ve himmete bak! Zîrâ الطير يطير بجناحيه و المؤمن يطير بهمته ya'ni "Kuş kanatlarıyla, mü'min ise himmetiyle uçar" buyrulmuştur. 1734. Zîra bu taleb sende Hakk'ın merhûnudur, zîrâ ki her tâlib bir matlûba lâyıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1734. Çünkü bu istek sende Hakk'ın rehinidir, zira her isteyen bir istenene layıktır. "Girev-gân", rehin ve tutsak edilmiş demektir. Yani, bu istek sende Hakk'ın rehini ve tutsağıdır. Sen o isteği hapisten salıver! Yani o isteğin hükmünü yerine getir ve isteyenin isteneni kendi layığına göre olduğundan, isteneninin yüce olması, senin gayretinin ve isteğinin de yüce ve yüksek olduğuna delildir. Eğer bir kimsenin derecesini anlamak istersen onun isteneni olan şeyin mahiyetine bak! "Girev-gân", merhûn ve rehin olunmuş demektir. Ya'ni, bu taleb sende Hakk'ın merhûnu ve mahbûsudur. Sen o talebi hapisten salıver! Ya'ni o ta- lebin hükmünü icrâ et ve tâlibin matlûbu kendi lâyığına göre olduğundan, matlûbunun âlî olması, senin himmetinin ve talebinin dahi âlî ve yüksek ol- duğuna delildir. Eğer bir kimsenin derecesini anlamak istersen onun matlûbu olan şeyin mâhiyetine bak! 1735. Çalış, tâ ki bu taleb ziyâde olsun, tâ ki senin gönlün bu cisim kuyusun- dan hâriç olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1735. Çalış ki bu istek artsın, tâ ki senin gönlün bu cisim kuyusundan dışarı çıksın! Çalış ki mana âlemine yönelik bu istek sende artsın, bu isteğin sende çoğalması sebebiyle kalbin dünyevî bağlardan arınsın ve bu arınma sebebiyle de gönlün bu cisim kuyusundan ve zindanından dışarı çıksın ve ruhlar âlemine uçsun! Çalış, tâ ki âlem-i ma'nâ tarafına olan bu taleb sende ziyâde olsun, bu ta- lebin sende tezâyüdü sebebiyle kalbin alâkāt-ı dünyeviyyeden tecerrüd etsin ve bu tecerrüd sebebiyle de gönlün bu cisim kuyusundan ve zindanından dı- şarıya çıksın ve âlem-i ervâha uçsun! 1732. Su ve ateş sana dembedem gökten gelir, sana rızık arttırır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1732. Su ve ateş sana an be an gökten gelir, sana rızkı arttırır. "Su"dan maksat, ledün ilimleri (Allah katından gelen gizli ilimler) ve "ateş"ten maksat, ilâhî aşk ateşidir. Yani, ruhunun rızkı olan ledün ilimleri ve ilâhî aşk ateşi sana yüce âlemden gelir ve geldikçe de senin manevî rızkını arttırır. Nasıl ki maddî olan su ile hararet de böylece sana yukarıdan gelir ve bunlar da cisminin rızkını çoğaltır. Nitekim ayet-i kerîmede يُدبَّرُ الأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ (Secde, 22/5) yani "Emri gökten tedbir eder" buyrulur. "Su"dan murâd, ulûm-i ledünniyye ve "ateş"ten murâd, âteş-i aşk-ı ilâhî-dir. Ya'ni, sana ruhunun rızkı olan ulûm-i ledünniyye ve âteş-i aşk-ı ilâhî âlem-i ulvîden gelir ve geldikçe de senin rızk-ı ma'nevîni arttırır. Nitekim maddî olan su ile harâret dahi böylece sana yukarıdan gelir ve bunlar da cisminin rızkını çoğaltır. Nitekim ayet-i kerîmede يُدبَّرُ الأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ (Secde, 22/5) ya'ni "Emri semâdan tedbîr eder" buyrulur. 1733. Eğer seni oraya götürürse aceb olmaz, acze bakma ve talebe bak!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1733. Eğer seni oraya götürürse şaşılacak bir şey olmaz, acizliğe bakma ve isteğe bak! Eğer ümit seni o yüce âleme götürürse şaşılacak bir şey olmaz; çünkü sen acizliğe bakma, isteğe ve gayrete bak! Zira الطير يطير بجناحيه و المؤمن يطير بهمته yani "Kuş kanatlarıyla, mümin ise gayretiyle uçar" buyrulmuştur. Eğer ümîd seni o âlem-i ulvîye götürürse acîb olmaz; zîrâ sen acze bakma talebe ve himmete bak! Zira الطير يطير بجناحيه و المؤمن يطير بهمته ya'ni "Kuş kanatlarıyla, mü'min ise himmetiyle uçar" buyrulmuştur. 1734. Zîra bu taleb sende Hakk'ın merhûnudur, zîrâ ki her talib bir matlûba lâyıktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1734. Çünkü bu istek sende Hakk'ın rehinidir, zira her isteyen bir istenene layıktır. "Girev-gân", rehin ve tutsak edilmiş demektir. Yani, bu istek sende Hakk'ın rehini ve tutsağıdır. Sen o isteği hapisten salıver! Yani o isteğin hükmünü yerine getir ve isteyenin istediği şey kendi layığına göre olduğundan, istediğin şeyin yüce olması, senin gayretinin ve isteğinin de yüce ve yüksek olduğuna delildir. Eğer bir kimsenin derecesini anlamak istersen, onun istediği şeyin mahiyetine bak! "Girev-gân", merhûn ve rehin olunmuş demektir. Ya'ni, bu taleb sende Hakk'ın merhûnu ve mahbûsudur. Sen o talebi hapisten salıver! Ya'ni o talebin hükmünü icrâ et ve tâlibin matlûbu kendi lâyığına göre olduğundan, matlûbunun âlî olması, senin himmetinin ve talebinin dahi âlî ve yüksek olduğuna delildir. Eğer bir kimsenin derecesini anlamak istersen onun matlûbu olan şeyin mâhiyetine bak! 1735. Çalış, tâ ki bu taleb ziyade olsun, tâ ki senin gönlün bu cisim kuyusundan hariç olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1735. Çalış ki bu istek artsın, tâ ki senin gönlün bu cisim kuyusundan dışarı çıksın! Çalış ki mana âlemine yönelik bu istek sende artsın, bu isteğin sende çoğalması sebebiyle kalbin dünyevî bağlardan arınsın ve bu arınma sebebiyle de gönlün bu cisim kuyusundan ve zindanından dışarıya çıksın ve ruhlar âlemine uçsun! Çalış, tâ ki âlem-i ma'nâ tarafına olan bu taleb sende ziyâde olsun, bu talebin sende tezâyüdü sebebiyle kalbin alâkāt-ı dünyeviyyeden tecerrüd etsin ve bu tecerrüd sebebiyle de gönlün bu cisim kuyusundan ve zindanından dışarıya çıksın ve âlem-i ervâha uçsun! 1736. Halk der ki, o filân miskin öldü; sen dersin ki, "Ey gafiller diriyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1736. Halk der ki, o filân miskin öldü; sen dersin ki, "Ey gafiller diriyim!" Sen bu tecerrüd (dünya bağlarından sıyrılma) hâli içinde bulunarak öldüğün zaman, halk der ki: "O zavallı filân fakir oldu!" Sen de ruhunun diliyle onlara dersin ki: "Ey bedensel zevklere dalmış olan gafiller, ölmedim, diriyim!" Bu beyitte Yâsin sûresinde olan يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ (Yasin, 36/27) yani "Kavmim keşke bilselerdi ki, Rabbim beni ne şey sebebiyle bağışladı ve beni ikram edilmişlerden kıldı" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Sen bu hâl-i tecerrüd içinde bulunarak öldüğün vakit, halk der ki: "O zavallı filân fakîr oldu!" Sen de lisân-ı rûhun ile onlara dersin ki: "Ey ezvâk-ı cismâniyyeye dalmış olan gâfiller, ölmedim, diriyim!" Bu beyitte sûre-i Yâsin'de olan يَا لَيْتَ قَوْمِي يَعْلَمُونَ بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ (Yasin, 36/27) ya'ni "Kavmim keşke bilselerdi ki, Rabbim beni ne şey sebebiyle mağfiret etti ve beni mükerremlerden kıldı" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 1737. "Gerçi benim cismim yalnız gibi uyumuştur; sekiz cennet benim kalbimde açılmıştır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1737. "Gerçi benim cismim yalnız gibi uyumuştur; sekiz cennet benim kalbimde açılmıştır." Dersin ki: "Gerçi benim bedenim kabir içinde görünüşte dünyevî bağlardan ve sevdiklerden soyutlanıp yalnız kalmış gibi bir hâlde yatmış ve uyumuştur. Fakat sekiz cennet benim kalbimde ve manevî varlığımda açılmıştır." Dersin ki: "Gerçi benim cismim kabir içinde sûretâ taallukāttan ve ahibbâdan tecerrüd edip yalnız kalmış gibi bir hâlde yatmış ve uyumuştur. Fakat sekiz cennet benim kalbimde ve ma'nâmda açılmıştır." 1738. "Can gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, eğer cisim o gübre içinde olursa ne gam vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1738. "Can gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, eğer cisim o gübre içinde olursa ne gam vardır!" "Nesrîn", beyaz güldür. Yani, "Uyuyan bir kimse, canı mana âleminde gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, onun cismi gübre içinde yatmış olsa bile, onun ruhuna bir gam yoktur." "Nesrîn", beyaz gül. Ya'ni, "Uyuyan bir kimse, canı âlem-i ma'nâda gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, onun cismi gübre içinde yatmış olsa bile, onun rûhuna bir gam yoktur." 1739. "Uyumuşun canı cisimden ne haber tutar ki, o gülşende mi uyudu yahud külhanda mı?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1739. "Uyuyan birinin canı, cisimden ne haber alır ki, o gül bahçesinde mi uyudu yoksa kül yığınında mı?" "Bunun gibi, mezarda ve toprak altında bulunan bir kimsenin ruhu, latifeler âleminde (maddî olmayan, ince ve şeffaf varlıklar âlemi) olunca, o ruhun, cismin hâlinden ne haberi olur?" Nitekim Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh adlı eserlerinin 61. bölümünde şöyle buyururlar: "Yüce Allah, hikmet gereği, ruhu kalp ile bir iki gün birleştirmek için bu kadar sanat yaptı ve kudretini gösterdi. Eğer insan kalıbıyla beraber bir an mezarın içinde otursa, deli olma korkusu vardır. Suret tuzağından ve kokmuş kalıptan sıçraması nasıl olur? Ruh hiç orada kalır mı? Yüce Allah korkutmak için "Bunun gibi mezarda ve toprak altında bulunan bir kimsenin rûhu, âlem-i letâfette olunca o rûhun, cismin hâlinden ne haberi olur?" Nitekim Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 61. faslında şöyle buyururlar: "Hak Teâlâ hikmet zımnında rûhu kalb ile bir iki gün te'lîf için, bu kadar san'at yaptı ve kudret ızhâr eyledi. Eğer insan kalıbıyla beraber bir lahza mezarın içinde otursa, deli olmak korkusu vardır. Sûret tuzağından ve kokmuş kalıptan sıçraması nasıl olur? Rûh hiç orada kalır mı? Hak Teâlâ korkutmak için 1736. Halk der ki, o filân miskin öldü; sen dersin ki, "Ey gafiller diriyim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1736. Halk der ki, o filân miskin öldü; sen dersin ki, "Ey gafiller diriyim!" Sen bu tecerrüd (dünya bağlarından sıyrılma) hâli içinde bulunarak öldüğün zaman, halk der ki: "O zavallı filân fakir öldü!" Sen de ruhunun diliyle onlara dersin ki: "Ey cismanî zevklere dalmış olan gafiller, ölmedim, diriyim!" Bu beyitte Yâ-sin Sûresi'nde bulunan يَا لَيْتَ قَوْمِي يعلمونَ بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ (Yâsin, 36/27) yani "Kavmim keşke bilselerdi ki, Rabbim beni ne şey sebebiyle bağışladı ve beni ikram edilenlerden kıldı" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Sen bu hâl-i tecerrüd içinde bulunarak öldüğün vakit, halk der ki: "O za-vallı filân fakîr oldu!" Sen de lisân-ı rûhun ile onlara dersin ki: "Ey ezvâk-ı cismâniyyeye dalmış olan gäfiller, ölmedim, diriyim!" Bu beyitte sûre-i Yâ-sin'de olan يَا لَيْتَ قَوْمِي يعلمونَ بِمَا غَفَرَ لِي رَبِّي وَجَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ (Yâsin, 36/27) ya'ni "Kavmim keşke bilselerdi ki, Rabbim beni ne şey sebebiyle mağfiret etti ve beni mükerremlerden kıldı" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 1737. "Gerçi benim cismim yalnız gibi uyumuştur; sekiz cennet benim kalbim-de açılmıştır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1737. "Gerçi benim cismim yalnız gibi uyumuştur; sekiz cennet benim kalbimde açılmıştır." Dersin ki: "Gerçi benim bedenim kabir içinde görünüşte bağıntılardan ve sevdiklerden soyutlanıp yalnız kalmış gibi bir hâlde yatmış ve uyumuştur. Fakat sekiz cennet benim kalbimde ve manevî varlığımda açılmıştır." Dersin ki: "Gerçi benim cismim kabir içinde sûretâ taallukāttan ve ahibbâ-dan tecerrüd edip yalnız kalmış gibi bir hâlde yatmış ve uyumuştur. Fakat se-kiz cennet benim kalbimde ve ma'nâmda açılmıştır." 1738. "Can gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, eğer cisim o gübre içinde olursa ne gam vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1738. "Can gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, eğer cisim o gübre içinde olursa ne gam vardır!" "Nesrîn", beyaz güldür. Yani, "Uyuyan bir kimse, canı mana âleminde gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, onun cismi gübre içinde yatmış olsa bile, onun ruhuna bir gam yoktur." "Nesrîn", beyaz gül. Ya'ni, "Uyuyan bir kimse, canı âlem-i ma'nâda gül ve nesrîn içinde yatmış olsa, onun cismi gübre içinde yatmış olsa bile, onun rûhuna bir gam yoktur." 1739. "Uyumuşun canı cisimden ne haber tutar ki, o gülşende mi uyudu yâ-hud külhanda mı?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1739. "Uyumuş olanın canı, cisimden ne haber alır ki, o gül bahçesinde mi uyudu yoksa kül yığınında mı?" "Bunun gibi, mezarda ve toprak altında bulunan bir kimsenin ruhu, latiflikler âleminde olunca, o ruhun, cismin hâlinden ne haberi olur?" Nasıl ki Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh adlı eserlerinin 61. bölümünde şöyle buyururlar: "Yüce Allah, hikmet gereği, ruhu kalp ile bir iki gün birleştirmek için bu kadar sanat yaptı ve kudretini gösterdi. Eğer insan, bedeniyle beraber bir an mezarın içinde otursa, deli olma korkusu vardır. Şekil tuzağından ve kokmuş bedenden sıçraması nasıl olur? Ruh hiç orada kalır mı? Yüce Allah, korkutmak için onu bir alâmet kıldı ki, insanların kalbinde kabir vahşetinden ve toprağın karanlığından bir korku meydana gelsin! Nasıl ki yolda bir mevkide bir kervanı vurduklarında, burası korku yeridir diye alâmet olmak üzere iki üç taşı birbiri üstüne koyarlar. Bu mezarlık da tehlikeli yer için böylece özel bir alâmettir, o korku onlara tesir eder. "Bunun gibi mezarda ve toprak altında bulunan bir kimsenin rûhu, âlem-i letâfette olunca o rûhun, cismin hâlinden ne haberi olur?" Nitekim Ce-nâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 61. faslında şöyle buyururlar: "Hak Teâlâ hikmet zımnında rûhu kalb ile bir iki gün te'lîf için, bu kadar san'at yaptı ve kudret ızhâr eyledi. Eğer insan kalıbıyla beraber bir lahza mezarın içinde otursa, deli olmak korkusu vardır. Sûret tuzağından ve kokmuş kalıp-tan sıçraması nasıl olur? Rûh hiç orada kalır mı? Hak Teâlâ korkutmak için onu bir alâmet kıldı, tâ ki insanların kalbinde vahşet-i kabirden ve toprağın zulmetinden bir korku peydâ ola! Nitekim yolda bir mevzi'de bir kervanı vurduklarında, burası makâm-ı havftır diye alâmet olmak üzere iki üç taşı birbiri üstüne koyarlar. Bu mezarlık dahi mahall-i hatar için böylece bir alâmet-i mahsûsedir, o korku onlara te'sîr eder. 1740. Rûh âb-gûn cihânında, “Ne olaydı kavmim bilseydi!” na’rasını vurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1740. Ruh, saf ve renksiz dünyasında, "Keşke kavmim bilseydi!" feryadını yükseltir. "Âb-gûn", saf ve renksiz demektir. Yani, ölen müminin ruhu, saf ve renksiz olan ruhlar âleminde, manevî zevklere dalmış olup ayet-i kerimede açıklandığı üzere: "Keşke, kavmim benim bu zevk içindeki hâlimi bilselerdi!" (Yâsîn, 36/26) ["Gir cennete! denildi. "Keşke, dedi, Rabbimin beni bağışladığını ve beni ikrama mazhar olanlardan kıldığını kavmim bilseydi!"] feryadını yükseltir. “Âb-gûn”, saf ve renksiz demektir. Ya’ni, ölen mü’minin rûhu, saf ve renksiz olan ervâh âleminde, ezvâk-ı ma’neviyyeye müstağrak olup âyet-i kerîmede beyân buyrulduğu üzere: “Ne olaydı, kavmim benim bu zevk içindeki hâlimi bilseler idi!” (Yâsîn, 36/26) [“Gir cennete! denildi. “Keşke, dedi, Rabbimin beni bağışladığını ve beni ikrâma mazhar olanlardan kıldığını kavmim bilseydi!”] na’rasını vurur. 1741. Eğer rûh, bu beden olmaksızın yaşamak istemezse, o hâlde felek kimin eyvânı olacaktır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1741. Eğer ruh, bu beden olmaksızın yaşamak istemezse, o hâlde felek kimin eyvanı olacaktır? "Eyvan", yüksek bina ve padişahların divanhanesi demektir. Yani, ruh bedene ilgi duymak ister. Çünkü beden ruhun aletidir ve fiiller bu beden ile ortaya çıkar. Onun için ruh bedeni ebediyen bırakmamak ister. Fakat sen ona kulak asma, çünkü bu hâl asıldan ayrılığın devamını gerektirir. Eğer ruh bedensiz yaşamak istemezse, o hâlde ruhlar feleği kimin eyvanı olacaktır. Bu sebeple ruhun ruhlar âlemine yükselmesi ilahi hikmet cümlesindendir. “Eyvân”, yüksek binâ ve pâdişahların dîvânhânesi demektir. Ya’ni, rûh bedene taalluk etmek ister. Zîrâ beden rûhun âletidir ve ef’âl bu beden ile zâhir olur. Onun için rûh bedeni ebediyyen bırakmamak ister. Fakat sen ona kulak asma, zîrâ bu hâl asıldan iftirâkın devâmını mûcibdir. Eğer rûh bedensiz yaşamak istemezse, o hâlde felek-i ervâh kimin eyvânı olacaktır. Binâenaleyh rûhun âlem-i ervâha urûcu hikmet-i ilâhiyye cümlesindendir. 1742. Eğer senin canın bedensiz yaşamak istemezse, “Semâda sizin rızkınız vardır!” kimin rızkıdır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1742. Eğer senin canın bedensiz yaşamak istemezse, “Semâda sizin rızkınız vardır!” kimin rızkıdır? Bu beyit de yukarıdaki beytin pekiştirmesidir. İkinci mısrada, Zâriyât sûresinde geçen وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ (Zâriyât, 51/22) yani “Sizin rızkınız ve vaat olunduğunuz şey semâdadır” ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerime, ikinci cildin 1942 numarasına denk gelen نَشِيدَهْ فِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ [Sizin rızkınız semâdadır’ı işitmedin mi? Bu alçaklığa ne yapışmışsın!”] beytinde geçti ve orada gerekli açıklamalar da verildi. onu bir işaret kıldı ki, insanların kalbinde kabir vahşetinden ve toprağın karanlığından bir korku oluşsun! Nasıl ki yolda bir yerde bir kervanı vurduklarında, burası korku makamıdır diye işaret olmak üzere iki üç taşı birbiri üstüne koyarlar. Bu mezarlık da tehlikeli yer için böylece özel bir işarettir, o korku onlara tesir eder." Bu beyit dahi yukanki beytin te’kîdidir. İkinci mısrâ’da Ve’z-Zâriyât sûresinde olan وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ (Zâriyât, 51/22) ya’ni “Sizin rızkınız ve va’d olunduğunuz şey semâdadır” âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Bu âyet-i kerîme II. cildin 1942 numarasına müsâdif olan نَشِيدَهْ فِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ [Sizin rızkınız semâdadır’ı işitmedin mi? Bu alçaklığa ne yapışmışsın!”] beytinde geçti ve orada îzâhât-ı lâzıme de verildi. onu bir alâmet kıldı, tâ ki insanların kalbinde vahşet-i kabirden ve toprağın zulmetinden bir korku peyda ola! Nitekim yolda bir mevzi'de bir kervanı vurduklarında, burası makām-ı havftır diye alâmet olmak üzere iki üç taşı birbiri üstüne koyarlar. Bu mezarlık dahi mahall-i hatar için böylece bir alâmet-i mahsûsedir, o korku onlara te'sîr eder." 1740. Rûh âb-gûn cihanında, "Ne olaydı kavmim bilseydi!" na'rasını vurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1740. Ruh, saf ve renksiz cihanında, "Keşke kavmim bilseydi!" narasını atar. "Ab-gûn", saf ve renksiz demektir. Yani, ölen müminin ruhu, saf ve renksiz olan ruhlar âleminde, manevî zevklere dalmış olup ayet-i kerimede beyan buyrulduğu üzere: "Keşke, kavmim benim bu zevk içindeki hâlimi bilselerdi!" (Yâsîn, 36/26) ["Gir cennete! denildi. "Keşke, dedi, Rabbimin beni bağışladığını ve beni ikrama mazhar olanlardan kıldığını kavmim bilseydi!"] narasını atar. "Ab-gûn", saf ve renksiz demektir. Ya'ni, ölen mü'minin ruhu, saf ve renksiz olan ervâh âleminde, ezvâk-ı ma'neviyyeye müstağrak olup âyet-i kerîmede beyân buyrulduğu üzere: "Ne olaydı, kavmim benim bu zevk içindeki hâlimi bilseler idi!" (Yâsîn, 36/26) ["Gir cennete! denildi. "Keşke, dedi, Rabbimin beni bağışladığını ve beni ikrâma mazhar olanlardan kıldığını kavmim bilseydi!"] na'rasını vurur. 1741. Eğer rûh, bu beden olmaksızın yaşamak istemezse, o halde felek kimin eyvânı olacaktır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1741. Eğer ruh, bu beden olmaksızın yaşamak istemezse, o halde felek kimin eyvanı olacaktır? "Eyvan", yüksek bina ve padişahların divanhanesi demektir. Yani, ruh bedene ait olmak ister. Çünkü beden ruhun aletidir ve fiiller bu beden ile ortaya çıkar. Onun için ruh bedeni ebediyen bırakmamak ister. Fakat sen ona kulak asma, çünkü bu hal asıldan ayrılığın devamını gerektirir. Eğer ruh bedensiz yaşamak istemezse, o halde ruhlar feleği kimin eyvanı olacaktır. Bu sebeple ruhun ruhlar alemine yükselmesi ilahi hikmet cümlesindendir. "Eyvân", yüksek binâ ve padişahların dîvanhânesi demektir. Ya'ni, rûh bedene taalluk etmek ister. Zîrâ beden rûhun âletidir ve efâl bu beden ile zâhir olur. Onun için rûh bedeni ebediyyen bırakmamak ister. Fakat sen ona kulak asma, zîrâ bu hâl asıldan iftirakın devamını mûcibdir. Eğer rûh bedensiz yaşamak istemezse, o hâlde felek-i ervâh kimin eyvânı olacaktır. Binâenaleyh rûhun âlem-i ervâha urûcu hikmet-i ilâhiyye cümlesindendir. 1742. Eğer senin canın bedensiz yaşamak istemezse, "Semâda sizin rızkınız vardır!" kimin rızkıdır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1742. Eğer senin canın bedensiz yaşamak istemezse, "Semâda sizin rızkınız vardır!" kimin rızkıdır? Bu beyit de yukarıdaki beytin pekiştirmesidir. İkinci mısrada, Zâriyât sûresinde yer alan وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تَوعَدُونَ (Zariyat 51/22) yani "Sizin rızkınız ve vaat olunduğunuz şey semâdadır" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Bu ayet-i kerime, ikinci cildin 1942 numarasına denk gelen في السماء رزقكم نشنیده اندرین پستی چه بر چفسیده ["Sizin rızkınız semâdadır"ı işitmedin mi? Bu alçaklığa ne yapışmışsın!] beytinde geçti ve orada gerekli açıklamalar da verildi. Yani, ruh, bedensiz yaşamak istemezse ve bu da mümkün olsa, o halde "Semâda sizin rızkınız vardır!" hitabı kime olur ve bu rızık kimin rızkı olur? در بیان وخامت چرب و شیرین دنیا و مانع شدن از طعام الله چنانکه فرمود الْجُوعُ طَعَامُ اللهِ يُحْيِي به أَبْدَانَ الصديقين اى فى الجوع يَصِلُ طعام الله و قوله عليه السلام أبيتُ عِنْدَ رَبِّي يُطْعِمُني وَ يَسْقِيني و قوله تعالى يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ Dünyanın yağlı ve tatlısının kötülüğü ve Allah'ın yemeğinden alıkoyucu olması beyanındadır. Nitekim açlık Allah'ın yemeğidir ki, sıddîkların (doğruların) bedenleri onunla diri olur. Yani açlıkta Allah'ın yemeği ulaşır ve "Ben Rabbimin katında gecelerim, bana yedirir ve içirir" Aleyhisselâm Efendimiz'in sözüdür ve "Sevinçli oldukları halde rızıklanırlar" Yüce Allah'ın sözüdür. Bu şerhte geçen ابيت عند ربى الخ ["Ben Rabbimin katında gecelerim; bana yedirir ve içirir"] hadis-i şerifi, birinci cildin 3781 numarasına denk gelen يطعم و يسقی کنایت زاش شد چون ابیت عند ربی فاش شد ["Vaktaki Rabbimin katında gecelerim" meşhur oldu, "Bana yedirir ve içirir" ondan kinaye oldu"] beyt-i şerifinde geçti ve orada açıklamalar da verildi. يَرزُقُونَ فَرحين (Al-i İmran, 3/170) [yani "Rableri katında Yüce Allah'ın fazlından verdiği şeye sevinerek rızıklanırlar"] ayet-i kerimesi Al-i İmran sûresinde olup ayetin tamamı ve anlamı yine birinci cildin 3914 numarasına denk gelen چون بریده گشت خلق رزق خوار يُرْزَقُونَ فَرحين می شد گوار ["Vaktaki rızık yiyici olan boğaz kesilmiş oldu, “Sevinerek rızıklanırlar" boğazdan kolayca geçer oldu."] beytinde geçti. Bu beyit dahi yukarıki beytin te'kîdidir. İkinci mısra'da Ve'z-Zâriyât sûresinde olan وَفِي السَّمَاءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تَوعَدُونَ (Zariyat 51/22) ya'ni "Sizin rızkınız ve va'd olunduğunuz şey semâdadır" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. Bu âyet-i kerîme II. cildin 1942 numarasına müsâdif olan في السماء رزقكم نشنیده اندرین پستی چه بر چفسیده [Sizin rızkınız semâdadır"ı işitmedin mi? Bu alçaklığa ne yapışmışsın!"] beytinde geçti ve orada îzâhât-ı lâzime de verildi. Ya'ni, rûh, bedensiz yaşamak istemezse ve bu da mümkin olsa, o hâlde "Semâda sizin rızkınız vardır!" hitâbı kime olur ve bu rızık kimin rızkı olur? در بیان وخامت چرب و شیرین دنیا و مانع شدن از طعام الله چنانکه فرمود الْجُوعُ طَعَامُ اللهِ يُحْيِي به أَبْدَانَ الصديقين اى فى الجوع يَصِلُ طعام الله و قوله عليه السلام أبيتُ عِنْدَ رَبِّي يُطْعِمُني وَ يَسْقِيني و قوله تعالى يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ Dünyanın yağlı ve tatlısının vehâmeti ve Allah'ın taâmından men' edici olması beyanındadır. Nitekim açlık Allah'ın taâmıdır ki, sıddîkların cisimleri onunla diri olur. Ya'ni açlıkta Allah'ın taâmı vâsıl olur ve "Ben rabbimin indinde gecelerim, bana yedirir ve içirir" Aleyhisselâm Efendimiz'in kavlidir ve "Mesrûr oldukları hâlde irzâk olunurlar" Hak Teâlâ'nın kavlidir Bu sürh-ı şerîfte vaki ابيت عند ربى الخ "Ben Rabbimin indinde gecelerim; bana yedirir ve içirir"] hadîs-i şerîfi I. cildin 3781 numarasına müsâdif olan يطعم و يسقی کنایت زاش شد چون ابیت عند ربی فاش شد ]Vaktaki Rabbimin indinde gecelerim" meşhûr oldu, "Bana yedirir ve içirir" ondan kinâye oldu"] beyt-i şerîfinde geçti ve orada îzâhât dahi verildi. يَرزُقُونَ فَرحين (Al-i İmran, 3/170) [ya'ni "Rableri indinde Allah Teâlâ'nın fazlından verdiği şeye sevinerek rızıklanırlar"] âyet-i kerîmesi Al-i İmran sûresinde olup âyetin tamâmı ve ma'nâsı yine I. cildin 3914 numarasına müsadif olan چون بریده گشت خلق رزق خوار يُرْزَقُونَ فَرحين می شد گوار "Vaktaki rızık yiyici olan boğaz kesilmiş oldu, “Sevinerek rızıklanırlar" boğazdan kolayca geçer oldu."] beytinde geçti. 1743. Bu kesîf olan kırıntı rızıktan kurtulur isen, şerîf olan taâm ve gıdaya düşersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1743. Bu yoğun olan kırıntı rızıktan kurtulursan, şerefli olan yiyecek ve gıdaya ulaşırsın. 1744. Eğer onun binlerce ritl taâmını yesen, peri gibi temiz ve hafif gidersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1744. Eğer onun binlerce rıtl yemeğini yesen, peri gibi temiz ve hafif gidersin. Yani, ruh, bedensiz yaşamak istemezse ve bu da mümkün olsa, o hâlde "Semada sizin rızkınız vardır!" hitabı kime olur ve bu rızık kimin rızkı olur? در بیان وخامت چرب و شیرین دنیا و مانع شدن از طعام الله چنانکه فرمود الْجُوعُ طَعَامُ اللهِ يُحْيِي به أَبْدَانَ الصديقين اى فى الجوع يَصِلُ طعام الله و قوله عليه السلام أبيتُ عِنْدَ رَبِّي يُطْعِمُني وَ يَسْقِيني و قوله تعالى يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ Dünyanın yağlı ve tatlısının vehameti ve Allah'ın yemeğinden men edici olması beyanındadır. Nitekim açlık Allah'ın yemeğidir ki, sıddıkların (doğruların) bedenleri onunla diri olur. Yani açlıkta Allah'ın yemeği ulaşır ve "Ben Rabbimin katında gecelerim, bana yedirir ve içirir" Aleyhisselam Efendimiz'in sözüdür ve "Sevinçli oldukları hâlde rızıklandırılırlar" Yüce Allah'ın sözüdür. Bu şerhte geçen "Ben Rabbimin katında gecelerim; bana yedirir ve içirir" hadis-i şerifi, 1. cildin 3781 numarasına denk gelen يطعم و يسقی کنایت زاش شد چون ابیت عند ربی فاش شد ["Vaktaki Rabbimin katında gecelerim" meşhur oldu, "Bana yedirir ve içirir" ondan kinaye oldu"] beytinde geçti ve orada açıklamalar da verildi. يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ (Âl-i İmrân, 3/170) [yani "Rableri katında Yüce Allah'ın fazlından verdiği şeye sevinerek rızıklanırlar"] ayet-i kerimesi Âl-i İmrân suresinde olup ayetin tamamı ve anlamı yine 1. cildin 3914 numarasına denk gelen چون بریده گشت خلق رزق خوار يُرْزَقُونَ فَرحين می شد گوار ["Vaktaki rızık yiyici olan boğaz kesilmiş oldu, “Sevinerek rızıklanırlar" boğazdan kolayca geçer oldu."] beytinde geçti. Ya'ni, rûh, bedensiz yaşamak istemezse ve bu da mümkin olsa, o hâlde "Semâda sizin rızkınız vardır!" hitâbı kime olur ve bu rızık kimin rızkı olur? در بیان وخامت چرب و شیرین دنیا و مانع شدن از طعام الله چنانکه فرمود الْجُوعُ طَعَامُ اللهِ يُحْيِي به أَبْدَانَ الصديقين اى فى الجوع يَصِلُ طعام الله و قوله عليه السلام أبيتُ عِنْدَ رَبِّي يُطْعِمُني وَ يَسْقِيني و قوله تعالى يُرْزَقُونَ فَرِحِينَ Dünyanın yağlı ve tatlısının vehâmeti ve Allah'ın taâmından men' edici olması beyanındadır. Nitekim açlık Allah'ın taâmıdır ki, sıddîkların cisimleri onunla diri olur. Ya'ni açlıkta Allah'ın taâmı vâsıl olur ve "Ben rabbimin indinde gecelerim, bana yedirir ve içirir" Aleyhisselâm Efendimiz'in kavlidir ve "Mesrûr oldukları hâlde irzâk olunurlar" Hak Teâlâ'nın kavlidir Bu sürh-ı şerîfte vaki ابيت عند ربى الخ "Ben Rabbimin indinde gecelerim; bana yedirir ve içirir"] hadîs-i şerîfi I. cildin 3781 numarasına müsâdif olan يطعم و يسقی کنایت زاش شد چون ابیت عند ربی فاش شد ]Vaktaki Rabbimin indinde gecelerim" meşhûr oldu, "Bana yedirir ve içirir" ondan kinâye oldu"] beyt-i şerîfinde geçti ve orada îzâhât dahi verildi. يَرزُقُونَ فَرحين (Al-i İmran, 3/170) [ya'ni "Rableri indinde Allah Teâlâ'nın fazlından verdiği şeye sevinerek rızık- lanırlar"] âyet-i kerîmesi Al-i İmran sûresinde olup âyetin tamâmı ve ma'nâ- sı yine I. cildin 3914 numarasına müsadif olan چون بریده گشت خلق رزق خوار يُرْزَقُونَ فَرحين می شد گوار "Vaktaki rızık yiyici olan boğaz kesilmiş oldu, “Sevi- nerek rızıklanırlar" boğazdan kolayca geçer oldu."] beytinde geçti. 1743. Bu kesîf olan kırıntı rızıktan kurtulur isen, şerîf olan taâm ve gıdaya düşersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1743. Bu yoğun olan kırıntı rızıktan kurtulursan, şerefli olan yiyecek ve gıdaya ulaşırsın. 1744. Eğer onun binlerce ritl taâmını yesen, peri gibi temiz ve hafif gidersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1744. Eğer onun binlerce batman yemeğini yesen, peri gibi temiz ve hafif gidersin. "Rıtl", batman anlamına gelir ve on iki okkalık bir ağırlıktır. "Peri", cin taifesinin latif (maddî olmayan) cinsidir; habis (kötü) cin cinsine "ifrît" derler. Yani, eğer maddî ve yoğun olan kırıntı ve döküntü rızıktan bedenini perhiz eder ve sürekli riyâzâta (nefsî perhizlere) devam edersen, ruhun manevî olan yemeğine ve gıdasına düşersin. Eğer bu manevî ve ruhanî gıdanın bin batmanını yesen, vücudun bir perinin vücudu gibi pak ve hafif olur. Çünkü perilerin vücudu hava ile hararetten (sıcaklıktan) oluşmuştur. "Rıtl", batman ma'nâsına olup, on iki okkalık bir ağırlıktır. "Perî", cin tâifesinin cins-i latîfidir, cins-i habîse "ifrît" derler. Ya'ni, maddî ve kesîf olan kırıntı ve döküntü rızıktan cismini perhîz eder ve aleddevam riyâzâta müdâvim bulunursan, rûhun ma'nevî olan taâm ve gıdâsına düşersin. Eğer bu ma'nevî ve rûhânî gıdânın bin batmanını yesen, vücudun bir perînin vücudu gibi pâk ve hafif olur. Zîrâ perilerin vücûdu hava ile harâretten mürekkebdir. 1745. Ki, sana ne habs-bâd ve kulunç yapar, ne de senin mi'denin çarmıhını âhenc eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1745. Ki, sana ne gaz ve bağırsak ağrısı yapar, ne de senin midenin gerginliğini gevşetir. "Habs-bâd", midede ve bağırsaklarda gıdadan oluşan gazdır. "Kulunç", bağırsak ağrısıdır. "Çârmîh", dört çivi demektir ve sözlükte bir kimseye azap vermek için iki elini ve iki ayağını gerip birer çivi ile çakmak anlamına gelir. "Çârmîh-ı mi'de", midenin gerginliği ve elastikiyeti demektir. "Ahenc", içmek ve çekmek ve atmak anlamına gelen "âhencîden" mastarından türemiştir. Bu mastarın şimdiki zaman emir kipi olduğu gibi, failiyeti (yapanı) kapsayarak "içen ve çeken ve atan" anlamına da kullanılabilir (Burhan). Yani, bu manevi gıda, o maddi gıda gibi sana ne midede veya bağırsakta gaz yapar, ne de bağırsaklarda ağrılar yapar ve ne de midenin elastikiyetini çekip gevşetici olur. "Habs-bâd", mi'dede ve bağırsaklarda gıdâdan hâsıl olan gaz. "Kulunc", bağırsak ağrısı. “Çârmîh”, dört çivi demek olup lügatte bir kimseye azâb için iki elini ve iki ayağını gerip birer çivi ile mıhlamak ma'nâsınadır. “Çârmîh-ı mi'de", mi'denin gerginliği ve elâstıkıyeti demek olur. "Ahenc", içmek ve çekmek ve atmak ma'nâsına olan "âhencîden" masdarından müştaktır. Bu masdarın emr-i hâzırı olduğu gibi fâiliyeti mutazammın olarak “içen ve çeken ve atan" ma'nâsına da kullanılabilir (Burhân). Ya'ni, öyle bu gıdâ-yı ma'nevî, o gıdâ-yı maddî gibi sana ne mi'dede veyâ bağırsakta gaz yapar ve ne de bağırsaklarda ağrılar yapar ve ne de mi'denin elastikiyetini çekip gevşetici olur. 1746. Eğer az yesen karga gibi aç kalırsın; ve eğer çok yesen damağını geğirmek tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1746. Eğer az yersen karga gibi aç kalırsın; ve eğer çok yersen damağını geğirmek tutar. O maddî gıdayı az yersen karga gibi zayıf olup aç kalırsın; ve eğer çok yersen midende tokluktan meydana gelip ağzının damağından geğirmeler ortaya çıkar. O maddî gıdâyı az yesen karga gibi zayıf olup aç kalırsın; ve eğer çok yesen mîdende tokluktan hâsıl olup ağzının damağından geğirmeler zâhir olur. 1747. Eğer az yesen kötü huylusun ve kuru ve zayıfsın; çok yesen ten tuhmeye müstahak olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1747. Eğer az yersen kötü huylu, kuru ve zayıf olursun; çok yersen beden hazımsızlığa müstahak olur. "Tuhme", hazımsızlık; "dık", zayıflık demektir. Yani, maddî gıdayı az yersen asabî, kötü huylu, kupkuru ve zayıf olursun; ve eğer çok yersen bedenin hazımsızlığa hak kazanır. "Rıtl", batman anlamına gelir ve on iki okkalık bir ağırlıktır. "Perî", cin taifesinin latif cinsidir; habis cinlere "ifrît" derler. Yani, maddî ve yoğun olan kırıntı ve döküntü rızıktan bedenini sakınır ve sürekli riyâzâta devam edersen, ruhun manevî olan yiyecek ve gıdasına düşersin. Eğer bu manevî ve ruhanî gıdanın bin batmanını yersen, vücudun bir perînin vücudu gibi pak ve hafif olur. Çünkü perilerin vücudu hava ve hararetten oluşmuştur. "Tuhme", hazımsızlık; “dık”, zaaf. Ya'ni, maddî gıdâyı az yesen asabî ve kötü huylu ve kupkuru ve zayıf olursun; ve eğer çok yesen cismin hazımsızlığa istihkāk kesbeder. "Rıtl", batman ma'nâsına olup, on iki okkalık bir ağırlıktır. "Perî", cin tâ- ifesinin cins-i latîfidir, cins-i habîse "ifrît" derler. Ya'ni, maddî ve kesîf olan kırıntı ve döküntü rızıktan cismini perhîz eder ve aleddevam riyâzâta müdâ- vim bulunursan, rûhun ma'nevî olan taâm ve gıdâsına düşersin. Eğer bu maʻnevî ve rûhânî gıdânın bin batmanını yesen, vücudun bir perînin vücudu gibi pâk ve hafif olur. Zîrâ perilerin vücûdu hava ile harâretten mürekkebdir. 1745. Ki, sana ne habs-bâd ve kulunç yapar, ne de senin mi'denin çarmıhını âhenc eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1745. Ki, sana ne gaz ve bağırsak ağrısı yapar, ne de senin midenin gerginliğini giderir. "Habs-bâd", midede ve bağırsaklarda gıdadan oluşan gazdır. "Kulunç", bağırsak ağrısıdır. "Çârmîh", dört çivi demektir ve sözlükte bir kişiye azap vermek için iki elini ve iki ayağını gerip birer çivi ile çakmak anlamına gelir. "Çârmîh-ı mi'de", midenin gerginliği ve esnekliği demektir. "Ahenc", içmek, çekmek ve atmak anlamına gelen "âhencîden" mastarından türemiştir. Bu mastarın şimdiki zaman emir kipi olduğu gibi, failiyet (edenlik) içererek "içen ve çeken ve atan" anlamına da kullanılabilir (Burhan). Yani, öyle bu manevi gıda, o maddi gıda gibi sana ne midede veya bağırsakta gaz yapar, ne de bağırsaklarda ağrılar yapar ve ne de midenin esnekliğini çekip gevşetici olur. "Habs-bâd", mi'dede ve bağırsaklarda gıdâdan hâsıl olan gaz. "Kulunc", bağırsak ağrısı. “Çârmîh”, dört çivi demek olup lügatte bir kimseye azâb için iki elini ve iki ayağını gerip birer çivi ile mıhlamak ma'nâsınadır. “Çârmîh-ı mi'de", mi'denin gerginliği ve elâstıkıyeti demek olur. "Ahenc", içmek ve çekmek ve atmak ma'nâsına olan "âhencîden" masdarından müştaktır. Bu masdarın emr-i hâzırı olduğu gibi fâiliyeti mutazammın olarak “içen ve çe- ken ve atan" ma'nâsına da kullanılabilir (Burhân). Ya'ni, öyle bu gıdâ-yı maʻnevî, o gıdâ-yı maddî gibi sana ne mi'dede veyâ bağırsakta gaz yapar ve ne de bağırsaklarda ağrılar yapar ve ne de mi'denin elastikiyetini çekip gev- şetici olur. 1746. Eğer az yesen karga gibi aç kalırsın; ve eğer çok yesen damağını geğir- mek tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1746. Eğer az yersen karga gibi aç kalırsın; ve eğer çok yersen damağını geğirmek tutar. O maddî gıdayı az yersen karga gibi zayıf olup aç kalırsın; ve eğer çok yersen midende tokluktan meydana gelip ağzının damağından geğirmeler ortaya çıkar. O maddî gıdâyı az yesen karga gibi zayıf olup aç kalırsın; ve eğer çok yesen mîdende tokluktan hâsıl olup ağzının damağından geğirmeler zâhir olur. 1747. Eğer az yesen kötü huylusun ve kuru ve zayıfsın; çok yesen ten tuhmeye müstahak olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1747. Eğer az yersen kötü huylu, kuru ve zayıf olursun; çok yersen beden hazımsızlığa müstahak olur. "Tuhme", hazımsızlık; "dık", zaaf. Yani, maddî gıdayı az yersen asabî, kötü huylu, kupkuru ve zayıf olursun; ve eğer çok yersen cismin hazımsızlığa hak kazanır. "Tuhme", hazımsızlık; “dık”, zaaf. Ya'ni, maddî gıdâyı az yesen asabî ve kötü huylu ve kupkuru ve zayıf olursun; ve eğer çok yesen cismin hazımsız- lığa istihkāk kesbeder. 1748. Allah'ın taâmından ve hazmı latif olan gıdadan öyle derya üzerine gemi gibi süvar ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1748. Allah'ın yiyeceğinden ve hazmı hafif olan gıdadan öyle deniz üzerine gemi gibi bin! "Allah'ın yiyeceği"nden kastedilen, şerefli sırda (hadiste) açıklandığı üzere oruç aracılığıyla olan açlıktır. "Hazmı hafif olan gıda"dan kastedilen, ruhanî gıdadır. "Deniz"den kastedilen, ruhanîlik denizidir. Yani, açlıktan dolayı yoğun bedene ruhanîlik hali üstün gelip, o ruhanîlik denizi üzerinde gemi gibi yüzer ki, bunun sonucu bu bedende tayy-i mekân (mekânı katetme), bast-ı zaman (zamanı genişletme) ve tayy-i zaman (zamanı katetme) gibi olağanüstü hallerin ortaya çıkmasıdır. Bu haller zevkî olup, maddiyata dalmış olanların akıl ve idraklerine sığacak durumlardan değildir. "Allah'ın taâmı"ndan murâd, sürh-ı şerîfte beyân buyrulduğu üzere oruç vâsıtasıyla olan açlıktır. "Hazmı latîf olan gıdâ"dan murâd, gıdâ-yı rûhânîdir. "Derya"dan murâd, rûhâniyet deryasıdır. Ya'ni, açlıktan cism-i kesîfe rûhâniyet hâli galib olup, o rûhâniyet deryâsı üzerinde gemi gibi yüzer ki, netîcesi bu cisimde tayy-i mekân ve bast-ı zamân ve tayy-i zamân gibi havârık-ı âdât zuhûrudur. Bu haller zevkî olup maddiyâtta müstağrak olanların akıl ve idrâklerine sığar ahvâlden değildir. 1749. Oruçta sabredici ve musırr ol, dembedem Huda'nın gıdâsına muntazır ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1749. Oruçta sabredici ve ısrarcı ol, an be an Allah'ın gıdasına beklemede ol! Yani, oruç tutmak suretiyle açlık haline sabredici ol, aman sinirlerim zayıfladı, hasta olacağım diye korkma! Açlıkta ısrarcı ol ve bu açlığın devamı süresince de Yüce Allah hazretlerinin ihsan edeceği ruhanî gıdaya beklemede ol! Bundan anlaşılır ki, ramazan günlerinde akşama kadar aç kalıp iftar zamanında türlü türlü yemekler ile mideyi doldurmak, bu ruhanî gıdanın ihsanını sağlayacak oruç değildir. Ya'ni, oruç tutmak sûretiyle açlık hâline sabredici ol, aman sinirlerim zayıfladı, hasta olacağım diye korkma! Açlıkta musırr ol ve bu açlığın devamı müddetince de Hak Teâlâ hazretlerinin ihsân buyuracağı rûhânî gıdâya muntazır ol! Bundan anlaşılır ki, ramazan günlerinde akşama kadar aç kalıp iftâr zamânında envâ'-ı taamlar ile mi'deyi doldurmak, bu gıdâ-yı rûhânînin ihsânını te'mîn edecek oruç değildir. 1750. Zîra o işi güzel ve halîm olan Huda, intizar içinde hediyeler verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1750. Çünkü o işi güzel ve halim olan Allah, bekleyiş içinde hediyeler verir. 1751. Tok adam tayın erken yahud geç gelir diye ekmeğe intizar tutmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1751. Tok adam, tayının erken yahut geç gelir diye ekmeğe intizar etmez. Yani, uzun süre Allah ile taam etmekten ibaret olan oruca ve açlığa tahammül edip, Allah'ın ihsanı olan ruhanî gıdayı bulup doyan kimse, artık maddî yiyeceğin erken yahut geç gelmesini beklemez. Ya'ni, müddet-i medîde taâmullahtan ibaret olan oruca ve açlığa tahammül edip Hudâ'nın ihsânı olan gıdâ-yı rûhânîyi bulup doyan kimse, artık maddî taâmın erken yâhud geç gelmesini beklemez. 1752. Azıksız, her dem der ki: "Hani?" Açlıkta cüst ü cû içinde muntazırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1752. Azıksız olan, her zaman "Hani?" der. Açlık içinde arayışla beklemektedir. 1748. Allah'ın taâmından ve hazmı latif olan gıdadan öyle derya üzerine gemi gibi süvar ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1748. Allah'ın yiyeceğinden ve hazmı hafif olan gıdadan öyle deniz üzerine gemi gibi bin! "Allah'ın yiyeceği"nden kastedilen, şerefli sırda (hadiste) açıklandığı üzere oruç aracılığıyla olan açlıktır. "Hazmı hafif olan gıda"dan kastedilen, ruhanî gıdadır. "Deniz"den kastedilen, ruhanîlik denizidir. Yani, açlıktan dolayı yoğun bedene ruhanîlik hali üstün gelip, o ruhanîlik denizi üzerinde gemi gibi yüzer ki, bunun sonucu bu bedende tayy-i mekân (mekânı katetme), bast-ı zaman (zamanı genişletme) ve tayy-i zaman (zamanı katetme) gibi olağanüstü hallerin ortaya çıkmasıdır. Bu haller zevkî olup, maddiyata dalmış olanların akıl ve idraklerine sığacak durumlardan değildir. "Allah'ın taâmı"ndan murâd, sürh-ı şerîfte beyân buyrulduğu üzere oruç vâsıtasıyla olan açlıktır. "Hazmı latîf olan gıdâ"dan murâd, gıdâ-yı rûhânîdir. "Derya"dan murâd, rûhâniyet deryasıdır. Ya'ni, açlıktan cism-i kesîfe rûhâniyet hâli galib olup, o rûhâniyet deryâsı üzerinde gemi gibi yüzer ki, netîcesi bu cisimde tayy-i mekân ve bast-ı zamân ve tayy-i zamân gibi havârık-ı âdât zuhûrudur. Bu haller zevkî olup maddiyâtta müstağrak olanların akıl ve idrâklerine sığar ahvâlden değildir. 1749. Oruçta sabredici ve musırr ol, dembedem Huda'nın gıdâsına muntazır ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1749. Oruçta sabredici ve ısrarcı ol, an be an Allah'ın gıdasına beklemede ol! Yani, oruç tutmak suretiyle açlık haline sabredici ol, aman sinirlerim zayıfladı, hasta olacağım diye korkma! Açlıkta ısrarcı ol ve bu açlığın devamı süresince de Yüce Allah hazretlerinin ihsan edeceği ruhanî gıdaya beklemede ol! Bundan anlaşılır ki, ramazan günlerinde akşama kadar aç kalıp iftar zamanında türlü türlü yemeklerle mideyi doldurmak, bu ruhanî gıdanın ihsanını temin edecek oruç değildir. Ya'ni, oruç tutmak sûretiyle açlık hâline sabredici ol, aman sinirlerim zayıfladı, hasta olacağım diye korkma! Açlıkta musırr ol ve bu açlığın devamı müddetince de Hak Teâlâ hazretlerinin ihsân buyuracağı rûhânî gıdâya muntazır ol! Bundan anlaşılır ki, ramazan günlerinde akşama kadar aç kalıp iftâr zamânında envâ'-1 taamlar ile mi'deyi doldurmak, bu gıdâ-yı rûhânînin ihsânını te'mîn edecek oruç değildir. 1750. Zîra o işi güzel ve halîm olan Huda, intizar içinde hediyeler verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1750. Çünkü o işi güzel ve halim olan Allah, bekleyiş içinde hediyeler verir. 1751. Tok adam tayın erken yahud geç gelir diye ekmeğe intizar tutmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1751. Tok adam, tayının erken yahut geç gelir diye ekmeğe intizar etmez. Yani, uzun süre Allah ile taam etmekten ibaret olan oruca ve açlığa tahammül edip, Allah'ın ihsanı olan ruhanî gıdayı bulup doyan kimse, artık maddî yiyeceğin erken yahut geç gelmesini beklemez. Ya'ni, müddet-i medîde taâmullahtan ibaret olan oruca ve açlığa tahammül edip Hudâ'nın ihsânı olan gıdâ-yı rûhânîyi bulup doyan kimse, artık maddî taâmın erken yâhud geç gelmesini beklemez. 1752. Azıksız, her dem der ki: "Hani?" Açlıkta cüst ü cû içinde muntazırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1752. Azıksız, her an der ki: "Hani?" Açlıkta arayış içinde beklemektedir. Bu ruhanî gıdayı bulamayıp azıksız olan kişi, her an maddî gıda arzusunda olup, "Hani?" der. Açlıkta o maddî gıdanın arayışı içinde beklemektedir. Bu gıdâ-yı rûhâniyî bulamayıp azıksız olan kimse, her dem maddî gıdâ arzusunda olup, “Hani?” der. Açlıkta o maddî gıdânın cüst ü cûsu içinde muntazırdır. 1753. Muntazır olmaz isen, yetmiş kat devletin o nevâlesi sana gelmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1753. Beklemezsen, yetmiş kat devletin o azığı sana gelmez. Ey baba, bu maddî gıdadan mahrumiyet ile açlığa dayanmak gerçi zor bir şeydir. Fakat o yetmiş kat devletin azığı ve gıdası olan, ruhanî gıdaya ve yüce âlemin sofrasına ulaşmak için erkekçe sabır ve dayanma ve bekleme gereklidir. Ey baba, bu maddî gıdâdan mahrûmiyet ile açlığa tahammül etmek gerçi güç bir şeydir. Fakat o yetmiş kat devletin nevâlesi ve gıdâsı olan, gıdâ-yı rûhâniye ve âlem-i bâlânın sofrasına nâiliyet için erkekçe sabır ve tahammül ve intizâr lâzımdır. 1754. Ey baba, bâlânın sofrası için, erkekçe intizâr, intizâr!.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1754. Ey baba, belanın sofrası için, erkekçe bekleyiş, bekleyiş! 1755. Her aç, âkıbet bir gıdâ buldu; devlete mensûb olan güneş onun üzerine doğdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1755. Her aç, sonunda bir gıda buldu; devlete mensup olan güneş onun üzerine doğdu. Nefisle mücadele eden her aç, sonunda ruhanî bir gıda buldu ve manevî devlete ait olan hakikat güneşi onun üzerine doğdu. Mücâhede-i nefsiyye sâhibi olan her aç, âkıbet bir gıdâ-yı rûhânî buldu ve devlet-i ma'neviyyeye mensûb olan hakîkat güneşi onun üzerine doğdu. 1756. Vaktâki himmetli misâfir aşı az yer, sofra sâhibi daha iyi aş getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1756. Himmetli misafir yemeği az yediğinde, sofra sahibi daha iyi yemek getirir. Himmeti daha latif yemeğe yönelmiş olan bir misafir, ev sahibinin getirdiği bir kap yemeği iştahsızca yediğinde, sofra sahibi onun bu hâlini görünce, o misafire ikram etmek için, daha iyi ve latif olan yemeği getirir. Vaktâki, himmeti daha latîf taâma masrûf olan bir misâfir, ev sâhibinin getirdiği bir kap taâmı iştahsız olarak yer, sofra sâhibi onun o hâlini görünce, o misâfire ikram için, daha iyi ve latîf olan taâmı getirir. 1757. Meğer ki sofra sâhibi leîm olan fakîr ola. Kerîm olan Rezzâk üzerine sû-i zannı az götür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1757. Ancak sofra sahibi cimri olan bir fakir olursa (böyle olur). Cömert olan Rezzâk (rızık veren) hakkında kötü zannı az tut! Yani, misafire ikram için daha iyi ve latif yemeği getirmeyen sofra sahibi, ancak kalben fakir olan, tabiatı alçak bir kimsedir. Yoksa cömert olan, bol bol rızık veren ev sahibi hakkında kötü zannı az tut. Yüce Allah ise, "Allah rızık verenlerin hayırlısıdır" (Cum'a, 62/11) ayet-i kerimesi gereğince rızık verenlerin hayırlısıdır. Sen maddi yemekten yüz çevir. Bu ruhanî gıdayı bulamayıp azıksız olan kimse, her zaman maddi gıda arzusunda olup, "Hani?" der. Açlıkta o maddi gıdanın arayışı içinde beklemektedir. Ya'ni, misâfire ikrâm için daha iyi ve latîf taâmı getirmeyen sofra sâhibi, ancak kalben fakîr olan bir denîü't-tab' kimsedir. Yoksa kerîm olan bol bol rızık verici hâne sâhibine sû'-i zannı az götür. Hak Teâlâ hazretleri ise وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ (Cum'a, 62/11) ["Allah rızık verenlerin hayırlısıdır"] âyet-i kerîmesi mûcibince rızık verenlerin hayırlısıdır. Sen maddî taâmdan yüz çe- Bu gıdâ-yı rûhânîyi bulamayıp azıksız olan kimse, her dem maddî gıdâ arzûsunda olup, "Hani?" der. Açlıkta o maddî gıdânın cüst ü cûsu içinde muntazırdır. 1753. Muntazır olmaz isen, yetmiş kat devletin o nevâlesi sana gelmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1753. Beklemezsen, yetmiş kat devletin o azığı sana gelmez. 1754. Ey baba, bâlânın sofrası için, erkekçe intizar, intizar!.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1754. Ey baba, yüce âlemin sofrası için, erkekçe bekleyiş, bekleyiş! Ey baba, bu maddî gıdadan mahrumiyet ile açlığa tahammül etmek gerçi zor bir şeydir. Fakat o yetmiş kat devletin azığı ve gıdası olan, ruhanî gıdaya ve yüce âlemin sofrasına ulaşmak için erkekçe sabır ve tahammül ve bekleyiş gereklidir. Ey baba, bu maddî gıdâdan mahrûmiyet ile açlığa tahammül etmek gerçi güç bir şeydir. Fakat o yetmiş kat devletin nevâlesi ve gıdâsı olan, gıdâ-yı rûhânîye ve âlem-i bâlânın sofrasına nailiyet için erkekçe sabır ve tahammül ve intizar lâzımdır. 1755. Her aç, akıbet bir gıda buldu; devlete mensub olan güneş onun üzerine doğdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1755. Her aç, sonunda bir gıda buldu; devlete mensup olan güneş onun üzerine doğdu. Nefisle mücadele (riyâzât ve mücâhedât) sahibi olan her aç, sonunda ruhanî bir gıda buldu ve manevî devlete ait olan hakikat güneşi onun üzerine doğdu. Mücâhede-i nefsiyye sahibi olan her aç, âkıbet bir gıdâ-yı rûhânî buldu ve devlet-i ma'neviyyeye mensûb olan hakikat güneşi onun üzerine doğdu. 1756. Vaktaki himmetli misafir aşı az yer, sofra sahibi daha iyi aş getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1756. Himmetli misafir yemeği az yediğinde, sofra sahibi daha iyi yemek getirir. Himmeti daha latif yemeğe yönelmiş olan bir misafir, ev sahibinin getirdiği bir kap yemeği iştahsız olarak yediğinde, sofra sahibi onun o halini görünce, o misafire ikram etmek için, daha iyi ve latif olan yemeği getirir. Vaktâki, himmeti daha latîf taâma masrûf olan bir misafir, ev sahibinin getirdiği bir kap taâmı iştahsız olarak yer, sofra sâhibi onun o hâlini görünce, o misafire ikram için, daha iyi ve latîf olan taâmı getirir. 1757. Meğer ki sofra sahibi leîm olan fakîr ola. Kerîm olan Rezzak üzerine sû-i zannı az götür!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1757. Ancak sofra sahibi cimri olan fakir olursa (böyle olur). Cömert olan rızık vericiye kötü zannı az besle! Yani, misafire ikram için daha iyi ve latif yemeği getirmeyen sofra sahibi, ancak kalben fakir olan, tabiatı alçak bir kimsedir. Yoksa cömert olan, bol bol rızık veren hane sahibine kötü zannı az besle. Yüce Allah ise, وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ (Cum'a, 62/11) ["Allah rızık verenlerin hayırlısıdır"] ayet-i kerimesi gereğince rızık verenlerin hayırlısıdır. Sen maddi yemekten yüz çevirdiğin halde cömert olan Yüce Allah, ondan daha hayırlı ve iyi olan ruhani rızkı esirger mi? Bilinmeli ki, maddi gıdaya karşı riyâzât (nefsî perhizler) yapan kimselerde ruhani tesirlerin ortaya çıkması doğal bir haldir. Bu hususta bir kimsenin hak din ile dindar olması lazım gelmez. Zira bu hal, dinin gereği değil, insanlığın gereğidir. Çünkü insan ruh ile cisimden (bedenden) oluşmuştur. Cisim hükümlerinin kuvveti azaldıkça, ruhun kuvveti belirginleşir. Nitekim Hindistan'daki yogilerin halleri ortadadır. İşte bunun için yüce evliyalar, kevni kerametlere (tabiatüstü olaylara) asla iltifat etmeyip "erkeklerin hayzıdır" derler. Eğer bir harikalar (olağanüstü haller) sahibi hak din ile dindar ve ilahi şeriat ile kayıtlı ise, o kimse velidir ve bu harikalar onun için keramettir, ona tabi olunur; ve eğer hak din ile dindar değilse veya hak din ile dindar olup ilahi şeriat ile kayıtlı değilse, bu harikalar onun için istidraçtır (Allah'ın bir imtihanı olarak verilen olağanüstü hal), keramet değildir ve ona tabi olunmaz. Ya'ni, misâfire ikrâm için daha iyi ve latîf taâmı getirmeyen sofra sâhibi, ancak kalben fakîr olan bir denîü't-tab' kimsedir. Yoksa kerîm olan bol bol rızık verici hâne sahibine sû'-i zannı az götür. Hak Teâlâ hazretleri ise وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ (Cum'a, 62/11) ["Allah rızık verenlerin hayırlısıdır"] âyet-i kerîmesi mûcibince rızık verenlerin hayırlısıdır. Sen maddî taâmdan yüz çe- virdiğin hâlde kerîm olan Hak Teâlâ hazretleri ondan daha hayırlı ve iyi olan rızk-ı rûhânîyi esirger mi? Ma'lûm olsun ki, gıdâ-yı sûriye karşı riyâzet eden kimselerde âsâr-ı rûhâ-niyye zuhûru tabîî bir hâldir. Bu husûsta bir kimsenin dîn-i Hak ile mütedey-yin olması lâzım gelmez. Zîrâ bu hâl, dînin îcâbı değil, insanlığın muktezâsı-dır. Çünki insan rûh ile cisimden mürekkebdir. Cisim ahkâmının kuvveti te-nâkus ettikçe, rûhun kuvveti tezâhür eder. Nitekim Hindistan'daki cogilerin [=yogilerin] hâlleri meydandadır. İşte bunun için evliyâ-yı kirâm hazarâtı ke-râmet-i kevniyyeye asla iltifât etmeyip “hayz-ı ricâldir” derler. Eğer bir havâ-rık sâhibi dîn-i Hak'la mütedeyyin ve ve şerîat-i ilâhiyye ile mukayyed ise, o kimse velîdir ve bu havârık onun için kerâmettir, ona tâbi' olunur; ve eğer dîn-i Hak'la mütedeyyin değilse veyâhud dîn-i Hak'la mütedeyyin olup şerî-at-i ilâhiyye ile mukayyed değilse, bu havârık onun için istidrâctır, kerâmet değildir ve ona tâbi' olunmaz. 1758. Ey mu'temed, bir dağ gibi baş kaldır, tâ ki güneşin nûru evvelâ sana çarpa!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1758. Ey güvenilen kişi, bir dağ gibi baş kaldır ki güneşin nuru önce sana çarpsın! "Sened", dayanılacak şey demektir. Burada ilahi isimlerin hükümlerinin dayandığı insan sureti kastedilir. Yani, ey ilahi isimlerin hükümlerinin dayanağı olan insan, bu yoğunluk âleminin hükümlerine gömülü kalma! Bu yoğunluk âleminin dışında senden ortaya çıkması gereken birtakım ilahi isimlerin tesirleri de vardır. Yoğunluk âlemine gömülmen sebebiyle onların ortaya çıkmasına engel olma! Bu sebeple ruhunun başını bu yoğunluk âleminden bir dağın zirvesi gibi yukarı kaldır ki Hak Zât'ının güneşinin nuru bu yoğunluk âlemine nüfuz etmeden önce sana çarpsın! Çünkü bu ilk çarpan nur, saf ve latiftir. Yoğunluk âlemine nüfuz ettikten sonra karanlıkla karışır. “Sened”, dayanacak şey demektir. Burada esmâ-i ilâhiyye ahkâmının is-tinâd ettiği sûret-i beşeriyye murâd buyrulur. Ya'ni, ey esmâ-i ilâhiyye ahkâ-mının mesnedi olan insan, bu âlem-i kesâfetin ahkâmında müstağrak kalma! Bu âlem-i kesâfetin hâricinde senden zuhûru lâzım gelen birtakım esmâ-i ilâ-hiyye âsârı da vardır. Âlem-i kesâfette istiğrâk hasebiyle onların zuhûruna mâni' olma! Binâenaleyh rûhunun başını bu âlem-i kesâfetten bir dağın zir-vesi gibi yukarı kaldır, tâ ki Zât-ı Hak güneşinin nûru bu kesâfet âlemine nü-fûzdan mukaddem sana çarpsın! Zîrâ bu ilk çarpan nûr, sâf ve latîftir. Kesâ-fet âlemine nüfûz ettikten sonra zulmetle memzûc olur. 1759. Zîrâ sâbit olan o yüksek dağın başı, seherin güneşine muntazırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1759. Çünkü sabit olan o yüksek dağın başı, seherin güneşini beklemektedir. Çünkü sabit ve kalıcı olan ve yüksek dağ konumunda bulunan ruhun başı, Hak tecellîsi seherinin güneşini beklemektedir. "Seher"den maksat, isim ve sıfatların tecellîsidir; ve "güneş"ten maksat, zâtın tecellîsidir. Çünkü maddî güneş nasıl ki seher vaktinden sonra doğarsa, zât tecellîsi de, isim ve sıfat tecellîsi seherinden sonra gerçekleşir. Verdiğin hâlde kerîm olan Yüce Allah hazretleri ondan daha hayırlı ve iyi olan ruhanî rızkı esirger mi? Bilinmeli ki, maddî gıdaya karşı riyâzet eden kimselerde ruhanî tesirlerin ortaya çıkışı tabiî bir hâldir. Bu hususta bir kimsenin Hak dini ile dindar olması gerekmez. Çünkü bu hâl, dinin gereği değil, insanlığın gereğidir. Çünkü insan ruh ile cisimden oluşmuştur. Cisim hükümlerinin kuvveti azaldıkça, ruhun kuvveti belirginleşir. Nitekim Hindistan'daki yogilerin hâlleri ortadadır. İşte bunun için kerîm evliyalar, kevni kerametlere asla iltifat etmeyip "erkeklerin hayzıdır" derler. Eğer bir harikalar sahibi Hak diniyle dindar ve ilâhî şeriat ile kayıtlı ise, o kimse velîdir ve bu harikalar onun için keramettir, ona tâbi olunur; ve eğer Hak diniyle dindar değilse veya Hak diniyle dindar olup ilâhî şeriat ile kayıtlı değilse, bu harikalar onun için istidraçtır (Allah'ın bir kimseye, günahkâr olduğu hâlde, keramet benzeri olağanüstü şeyler göstermesi), keramet değildir ve ona tâbi olunmaz. Zîrâ sâbit ve bâkî olan ve yüksek dağ mesâbesinde bulunan rûhun başı, tecellî-i Hak seherinin güneşine muntazırdır. “Seher”den murâd, tecellî-i es-mâ ve sıfâttır; ve “güneş”ten murâd, tecellî-i zâttır. Zîrâ maddî güneş nasıl ki seher vaktinden sonra tulû' ederse, tecellî-i zât dahi, tecellî-i esmâ ve sıfât se-herinden sonra vâki' olur. virdiğin hâlde kerîm olan Hak Teâlâ hazretleri ondan daha hayırlı ve iyi olan rızk-ı rûhânîyi esirger mi? Ma'lûm olsun ki, gıdâ-yı sûrîye karşı riyâzet eden kimselerde âsâr-ı rûhâniyye zuhûru tabîî bir hâldir. Bu husûsta bir kimsenin dîn-i Hak ile mütedeyyin olması lâzım gelmez. Zîrâ bu hâl, dînin îcâbı değil, insanlığın muktezâsıdır. Çünki insan rûh ile cisimden mürekkebdir. Cisim ahkâmının kuvveti tenâkus ettikçe, rûhun kuvveti tezahür eder. Nitekim Hindistan'daki cogilerin [=yogilerin] hâlleri meydandadır. İşte bunun için evliyâ-yı kirâm hazarâtı kerâmet-i kevniyyeye asla iltifat etmeyip "hayz-ı ricâldir" derler. Eğer bir havârık sahibi dîn-i Hak'la mütedeyyin ve ve şerîat-i ilâhiyye ile mukayyed ise, o kimse velîdir ve bu havârık onun için kerâmettir, ona tâbi' olunur; ve eğer dîn-i Hak'la mütedeyyin değilse veyâhud dîn-i Hak'la mütedeyyin olup şerîat-i ilâhiyye ile mukayyed değilse, bu havârık onun için istidrâctır, kerâmet değildir ve ona tâbi' olunmaz. 1758. Ey mu'temed, bir dağ gibi baş kaldır, ta ki güneşin nûru evvela sana çarpa!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1758. Ey güvenilir kişi, bir dağ gibi baş kaldır ki güneşin nuru önce sana çarpsın! "Sened", dayanılacak şey demektir. Burada ilahi isimlerin hükümlerinin dayandığı insan sureti kastedilir. Yani, ey ilahi isimlerin hükümlerinin dayanağı olan insan, bu yoğunluk âleminin hükümlerine dalıp kalma! Bu yoğunluk âleminin dışında senden ortaya çıkması gereken birtakım ilahi isimlerin eserleri de vardır. Yoğunluk âlemine dalman sebebiyle onların ortaya çıkmasına engel olma! Bu sebeple ruhunun başını bu yoğunluk âleminden bir dağın zirvesi gibi yukarı kaldır ki Hak Zât'ının güneşinin nuru bu yoğunluk âlemine nüfuz etmeden önce sana çarpsın! Çünkü bu ilk çarpan nur, saf ve latiftir. Yoğunluk âlemine nüfuz ettikten sonra karanlıkla karışır. "Sened", dayanacak şey demektir. Burada esmâ-i ilâhiyye ahkâmının istinâd ettiği sûret-i beşeriyye murâd buyrulur. Ya'ni, ey esmâ-i ilâhiyye ahkâmının mesnedi olan insan, bu âlem-i kesâfetin ahkâmında müstağrak kalma! Bu âlem-i kesâfetin hâricinde senden zuhûru lâzım gelen birtakım esmâ-i ilâhiyye âsârı da vardır. Alem-i kesâfette istiğrâk hasebiyle onların zuhûruna mâni' olma! Binâenaleyh rûhunun başını bu âlem-i kesâfetten bir dağın zirvesi gibi yukarı kaldır, tâ ki Zât-ı Hak güneşinin nûru bu kesâfet âlemine nüfûzdan mukaddem sana çarpsın! Zîrâ bu ilk çarpan nûr, sâf ve latîftir. Kesâfet âlemine nüfüz ettikten sonra zulmetle memzûc olur. 1759. Zîra sabit olan o yüksek dağın başı, seherin güneşine muntazırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1759. Çünkü sabit olan o yüksek dağın başı, seherin güneşini bekler. Çünkü sabit ve kalıcı olan ve yüksek dağ konumunda bulunan ruhun başı, Hakk'ın tecellîsinin seher vaktindeki güneşini bekler. "Seher"den kasıt, isim ve sıfatların tecellîsidir; "güneş"ten kasıt ise, zâtın tecellîsidir. Çünkü maddî güneş nasıl ki seher vaktinden sonra doğarsa, zâtın tecellîsi de isim ve sıfatların tecellîsi olan seherden sonra gerçekleşir. Zîrâ sâbit ve bâkî olan ve yüksek dağ mesâbesinde bulunan rûhun başı, tecellî-i Hak seherinin güneşine muntazırdır. "Seher"den murâd, tecellî-i esmâ ve sıfattır; ve "güneş"ten murâd, tecellî-i zâttır. Zîrâ maddî güneş nasıl ki seher vaktinden sonra tulû' ederse, tecellî-i zât dahi, tecellî-i esmâ ve sıfât seherinden sonra vâki' olur. ## "Eğer ölüm olmasaydı, bu dünyâ hoş olurdu ve eğer zevâli olmasaydı, bu dünyanın mülkü hoş olurdu!" diyen ve bu tarîk üzere saçma sapan söylemiş olan o muğfele cevabdır 1760. O biri der ki: "Eğer ortada ölümün ayağı olmasaydı dünya hoş olurdu!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1760. O biri der ki: "Eğer ortada ölümün ayağı olmasaydı dünya hoş olurdu!" Varlığın sırrından gafil olan bir kimse, "Eğer ölüm olmasa, bu dünya hayatı hoş ve latif olurdu!" derdi. Nasıl ki halk arasında bu anlamda söylenmiş şu beyit meşhurdur: Fânî dünyâ hoştur ammâ âkıbet mevt olmasa Zevk-ı cennet hoştur ammâ nâr-ı dûzah olmasa Sırr-ı vücûddan gafil olan bir kimse, "Eğer ölüm olmasa, bu dünyâ hayâtı hoş ve latîf olurdu!" derdi. Nitekim avâm arasında bu ma'nâda söylenmiş şu beyit meşhûrdur: Fânî dünyâ hoştur ammâ âkıbet mevt olmasa Zevk-ı cennet hoştur ammâ nâr-ı dûzah olmasa 1761. O biri de dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, iztirab-ı cihan hiç saman çöpüne değmez idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1761. O biri de dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, cihanın ıstırabı hiç saman çöpüne değmez idi!" Gafilin bu sözünü duyan bir akıl sahibi de ona cevap olarak dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, ıstırap ve karmaşa âlemi olan bu dünyanın hiçbir kıymeti olmaz ve bir saman çöpüne bile değmez idi." "Pîç pîç", çok fazla karmaşa ve ıstırap anlamlarındadır. Dünyanın karmaşıklığı şundandır ki, birbirine zıt olan ilâhî isimlerin tecellileriyle doludur ve bu sebeple daima çarpışmak ve çırpınmak gerekir; bu sebeple asla rahat ve sükûnet yeri değildir. İyi ve kötü ve tatlı ve acı ve kara ve beyaz ve mümin ve kâfir birbirine karışmış ve dolaşmış bir hâldedir. Gāfilin bu sözünü duyan bir akıl dahi ona cevâben dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, ıztırâb ve dolaşık[lık] âlemi olan bu dünyanın hiçbir kıymeti olmaz ve bir saman çöpüne bile değmez idi. “Pîç pîç", pek ziyâde dolaşık ve ıztırâb ma'nâlarınadır. Dünyanın dolaşıklığı bundandır ki, birbirine zıd olan esmâ-i ilâhiyye mezâhirleri ile doludur ve bu sebeble dâimâ çarpışmak ve çarpınmak îcâb eder; ve binâenaleyh aslâ râhat ve sükûnet mahalli değildir. İyi ve kötü ve tatlı ve acı ve kara ve beyaz ve mü'min ve kâfir birbirine karışmış ve dolaşmış bir hâldedir. ## "Eğer ölüm olmasaydı, bu dünyâ hoş olurdu ve eğer zevâli olmasaydı, bu dünyanın mülkü hoş olurdu!" diyen ve bu tarîk üzere saçma sapan söylemiş olan o muğfele cevabdır 1760. O biri der ki: "Eğer ortada ölümün ayağı olmasaydı dünya hoş olurdu!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1760. O biri der ki: "Eğer ortada ölümün ayağı olmasaydı dünya hoş olurdu!" Varlığın sırrından gafil olan bir kimse, "Eğer ölüm olmasa, bu dünya hayatı hoş ve latif olurdu!" derdi. Nasıl ki halk arasında bu anlamda söylenmiş şu beyit meşhurdur: Fânî dünyâ hoştur ammâ âkıbet mevt olmasa Zevk-ı cennet hoştur ammâ nâr-ı dûzah olmasa Sırr-ı vücûddan gafil olan bir kimse, "Eğer ölüm olmasa, bu dünyâ hayâtı hoş ve latîf olurdu!" derdi. Nitekim avâm arasında bu ma'nâda söylenmiş şu beyit meşhûrdur: Fânî dünyâ hoştur ammâ âkıbet mevt olmasa Zevk-ı cennet hoştur ammâ nâr-ı dûzah olmasa 1761. O biri de dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, iztirab-ı cihan hiç saman çöpüne değmez idi!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1761. O biri de dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, cihanın ıstırabı hiç saman çöpüne değmez idi!" Gafilin bu sözünü duyan bir akıl sahibi de ona cevap olarak dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, ıstırap ve karmaşa âlemi olan bu dünyanın hiçbir kıymeti olmaz ve bir saman çöpüne bile değmez idi." "Pîç pîç", çok fazla karmaşa ve ıstırap anlamlarındadır. Dünyanın karmaşıklığı şundandır ki, birbirine zıt olan ilâhî isimlerin tecellileriyle doludur ve bu sebeple daima çarpışmak ve çırpınmak gerekir; bu sebeple asla rahat ve sükûnet yeri değildir. İyi ve kötü ve tatlı ve acı ve kara ve beyaz ve mümin ve kâfir birbirine karışmış ve dolaşmış bir hâldedir. Gāfilin bu sözünü duyan bir akıl dahi ona cevâben dedi ki: "Eğer ölüm olmasa idi, ıztırâb ve dolaşık[lık] âlemi olan bu dünyanın hiçbir kıymeti olmaz ve bir saman çöpüne bile değmez idi. “Pîç pîç", pek ziyâde dolaşık ve ıztırâb ma'nâlarınadır. Dünyanın dolaşıklığı bundandır ki, birbirine zıd olan esmâ-i ilâhiyye mezâhirleri ile doludur ve bu sebeble dâimâ çarpışmak ve çarpınmak îcâb eder; ve binâenaleyh aslâ râhat ve sükûnet mahalli değildir. İyi ve kötü ve tatlı ve acı ve kara ve beyaz ve mü'min ve kâfir birbirine karışmış ve dolaşmış bir hâldedir. 1762. Çölde yığılmış, mühmel ve döğülmemiş bir hâlde bırakılmış bir harman olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1762. Çölde yığılmış, ihmal edilmiş ve dövülmemiş bir harman olurdu. Eğer ölüm olmamış olsaydı, dünya bu karışıklık ve dolaşıklık hâli ile, bir çöle yığılmış ve ihmal edilerek dövülmemiş ve samanı ile buğdayı ayrılmamış bir harmana benzerdi. Eğer ölüm olmamış olsa idi, dünyâ bu karışıklık ve dolaşıklık hâli ile, bir çöle yığılmış ve ihmâl edilerek döğülmemiş ve samanı ile buğdayı ayrılmamış bir harmana benzer idi. 1763. Sen ölümü dirilik zannettin, tohumu bir çorak toprağa ektin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1763. Sen ölümü dirilik zannettin, tohumu bir çorak toprağa ektin. Ey gafil, sen dünya hayatını dirilik zannettin, hâlbuki bu hayat hakikatte ölümdür. Sen bu ölümü dirilik zannettin. Nasıl ki hadis-i şerifte "اياكم و مجالسة الموتى قالوا من الموتى يا رسول الله قال اهل الدنيا" yani “Ölüler ile oturmaktan sakının. Ashâb dediler ki: “Ey Allah’ın Resulü, ölüler kimlerdir?” Buyurdular ki: “Dünya ehlidir!” Bu sebeple, fiillerin tohumlarını çorak olan bu dünyaya ektin ve ömrünü tamamen dünya işlerine harcadın. Bu anlamda, Cenâb-ı Pîr Efendimiz Divân-ı Kebîr’lerinde şöyle buyururlar: “Ey bu ten kafesinden uçan kimse, eşyanı feleğin yukarısına götürürsün; bundan sonra yeni dirilik gör ki, bu serseri hayattan ne kadar fazladır. Ölüm, hayattır ve dünya hayatı ölümdür. Fakat kâfire ait olan bakış açısı tersini görür. Eğer cisim evi yıkılırsa sakın ağlama efendi, muhakkak bil ki, zindanı yıkıcısın!” Ey gāfil sen, dünyâ hayâtını dirilik zannettin, halbuki bu hayat hakîkatte ölümdür. Sen bu ölümü dirilik zannettin. Nitekim hadis-i şerifte اياكم و مجالسة الموتى قالوا من الموتى يا رسول الله قال اهل الدنيا ya'ni “Ölüler ile oturuşmaktan sakının. Ashâb dediler ki: “Yâ Resûlallah ölüler kimlerdir?” Buyurdular ki: “Dünyâ ehlidir!” Binâenaleyh ef’âlin tohumlarını çorak olan bu dünyâya ektin ve ömrünü kâmilen dünyâ umûruna sarf ettin. Bu ma’nâda cenâb-ı Pîr Efendimiz Dîvân-ı Kebîr’lerinde şöyle buyırurlar: “Ey bu ten kafesinden uçan kimse, eşyânı feleğin yukarısına götürürsün; bundan sonra yeni dirilik gör ki, bu serserî hayâttan ne kadar ziyâdedir. Ölüm, hayâttır ve hayât-ı dünyâ ölümdür. Fakat kâfire mensûb olan nazar tersini görür. Eğer cisim evi yıkılırsa sakın ağlama efendi, muhakkak bil ki, zindanı yıkıcısın!” 1764. Kâzib olan akıl, muhakkak ters görücüdür. O re’yi zayıf olan, diriliği ölüm görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1764. Yalancı akıl, kesinlikle ters gören bir akıldır. O zayıf görüşlü olan, diriliği ölüm olarak görür. "Yalancı akıl"dan kasıt, dış görünüşlere aldanan ve dış görünüşlerden iç hakikatlere geçemeyen cüz'î akıldır (ferdî akıl). Yani, cüz'î aklın gözü şaşı olduğundan kesinlikle “Akl-ı kâzib”den murâd, zevâhire kapılan ve zevâhirden bevâtına intikāl edemeyen akl-ı cüz’îdir. Ya’ni, akl-ı cüz’înin gözü şaşı olduğundan muhakkak 1762. Çölde yığılmış, mühmel ve döğülmemiş bir hâlde bırakılmış bir harman olurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1762. Çölde yığılmış, ihmal edilmiş ve dövülmemiş bir harman olurdu. Eğer ölüm olmamış olsaydı, dünya bu karışıklık ve dolaşıklık hâli ile, bir çöle yığılmış ve ihmal edilerek dövülmemiş ve samanı ile buğdayı ayrılmamış bir harmana benzerdi. Eğer ölüm olmamış olsa idi, dünyâ bu karışıklık ve dolaşıklık hâli ile, bir çöle yığılmış ve ihmâl edilerek döğülmemiş ve samanı ile buğdayı ayrılmamış bir harmana benzer idi. 1763. Sen ölümü dirilik zannettin, tohumu bir çorak toprağa ektin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1763. Sen ölümü dirilik zannettin, tohumu bir çorak toprağa ektin. Ey gafil sen, dünya hayatını dirilik zannettin, hâlbuki bu hayat hakikatte ölümdür. Sen bu ölümü dirilik zannettin. Nasıl ki hadis-i şerifte "اياكم و مجالسة الموتى قالوا من الموتى يا رسول الله قال اهل الدنيا" yani “Ölüler ile oturmaktan sakının. Ashab dediler ki: "Ey Allah'ın Resulü, ölüler kimlerdir?" Buyurdular ki: "Dünya ehlidir!" Bu sebeple fiillerin tohumlarını çorak olan bu dünyaya ektin ve ömrünü tamamen dünya işlerine harcadın. Bu anlamda cenab-ı Pir Efendimiz Divan-ı Kebir'lerinde şöyle buyururlar: "Ey bu ten kafesinden uçan kimse, eşyanı feleğin yukarısına götürürsün; bundan sonra yeni dirilik gör ki, bu serseri hayattan ne kadar fazladır. Ölüm, hayattır ve dünya hayatı ölümdür. Fakat kâfire ait olan bakış tersini görür. Eğer cisim evi yıkılırsa sakın ağlama efendi, muhakkak bil ki, zindanı yıkıcısın!" Ey gāfil sen, dünyâ hayâtını dirilik zannettin, halbuki bu hayat hakîkatte ölümdür. Sen bu ölümü dirilik zannettin. Nitekim hadis-i şerifte اياكم و مجالسة الموتى قالوا من الموتى يا رسول الله قال اهل الدنيا ya'ni “Ölüler ile oturuşmaktan sakının. Ashâb dediler ki: "Yâ Resûlallah ölüler kimlerdir?" Buyurdular ki: "Dünyâ ehlidir!" Binâenaleyh ef'âlin tohumlarını çorak olan bu dünyâya ektin ve ömrünü kâmilen dünyâ umûruna sarf ettin. Bu ma'nâda cenâb-ı Pîr Efendimiz Dîvân-ı Kebîr'lerinde şöyle buyırurlar: "Ey bu ten kafesinden uçan kimse, eşyânı feleğin yukarısına götürürsün; bundan sonra yeni dirilik gör ki, bu serserî hayâttan ne kadar ziyâdedir. Ölüm, hayâttır ve hayât-ı dünyâ ölümdür. Fakat kâfire mensûb olan nazar tersini görür. Eğer cisim evi yıkılırsa sakın ağlama efendi, muhakkak bil ki, zindanı yıkıcısın!" 1764. Kâzib olan akıl, muhakkak ters görücüdür. O re'yi zayıf olan, diriliği ölüm görür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1764. Yalancı akıl, kesinlikle ters gören bir akıldır. O, görüşü zayıf olan, diriliği ölüm olarak görür. "Yalancı akıl"dan kasıt, dış görünüşlere aldanan ve dış görünüşlerden iç hakikatlere geçemeyen cüz'î akıldır (bireysel akıl). Yani, cüz'î aklın gözü şaşı olduğundan kesinlikle o ters görür. "Gabîn", yani görüşü zayıf olan o akıl, hakikatte dirilik olan ölümü dış görünüşte ölüm ve hakikatte ölüm olan dünya hayatını da dış görünüşte dirilik olarak görür. "Akl-ı kâzib"den murâd, zevâhire kapılan ve zevâhirden bevâtına intikāl edemeyen akl-ı cüz'îdir. Ya'ni, akl-ı cüz'înin gözü şaşı olduğundan muhakkak o ters görür. "Gabîn", ya'ni re'yi zayıf olan o akıl, hakîkatte dirilik olan ölümü zâhirde ölüm ve hakîkatte ölüm olan hayât-ı dünyâyı da zâhirde dirilik görür. 1765. Ey Hudâ, sen bize her şeyi göster, öyle ki hud'a sarayında vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1765. Ey Allah'ım, sen bize her şeyi göster, öyle ki hile sarayında vardır! Yani, ey Rabbim, hile ve aldatma evi olan bu dünyadaki şeylerin hakikatini bize olduğu gibi göster! Bu şerefli beyitte Resûl-i Ekrem Efendimiz'in bize öğrettiği duaya işaret buyrulur ki o dua şudur: اللهم ارنا الحق حقا وارزقنا اتباعه و ارنا الباطل باطلا وارزقنا اجتنابه اللهم ارنا الاشياء كما هي Yani "Ey benim Allah'ım, bize hakkı hak olarak göster ve ona uymayı bize nasip et; ve bize bâtılı, bâtıl olarak göster, ondan kaçınmayı bize nasip et! Ey benim Allah'ım, bize eşyayı olduğu gibi göster!" Bilinmeli ki, bu dünyada hak suretinde bâtıllar ve bâtıllar suretinde haklar vardır. Bunları akl-ı selimin basiret gözü görür. Maddi âlemde en basit örneği şudur ki, suya sokulan uzun bir değnek su içinde kırık görünür ve çok uzak mesafedeki gayet büyük cisim, gayet küçük görünür. Görünen gözümüzün onları böyle görmesi asla doğru bir görüş değildir. Eğer aklın bakışı olmasa, bu görüşe inanmak gerekir. İşte akl-ı kâmilin bakışı önünde cüz'î aklın bakışı dahi bu mertebededir. Ya'ni, yâ Rab, hud'a ve hîle evi olan bu dünyâdaki eşyânın hakîkatini bizlere olduğu gibi göster! Bu beyt-i şerîfte Resûl-i Ekrem Efendimiz'in bizlere ta'lîm buyurduğu duâya işâret buyrulur ki o duâ budur: اللهم ارنا الحق حقا وارزقنا اتباعه و ارنا الباطل باطلا وارزقنا اجتنابه اللهم ارنا الاشياء كما هي Ya'ni "Ey benim Allah'ım bize hakkı hak olarak göster ve ona uymayı bize irzāk et; ve bize bâtılı, bâtıl olarak göster, onun ictinâbını bize nasîb et! Ey benim Allah'ım, bize eşyayı olduğu gibi göster!" Ma'lûmdur ki, bu dünyâda hak sûretinde bâtıllar ve bâtıllar sûretinde haklar vardır. Bunları akl-ı selîmin basîret gözü görür. Âlem-i maddiyâtta en basît misâli budur ki, suya sokulan uzun bir değnek su içinde kırık görünür ve pek uzak mesâfedeki gāyet büyük cisim, gāyet küçük görünür. Zâhir gözümüzün onları böyle görmesi aslâ doğru bir görüş değildir. Eğer aklın nazarı olmasa, bu görüşe inanmak lâzım gelir. İşte akl-ı kâmilin nazarı önünde akl-ı cüz'înin nazarı dahi bu mesâbededir. 1766. Ölmüş olan, ölümden hiç pür-hasret değildir; onun hasreti odur ki azığı noksan oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1766. Ölmüş olan, ölümden hiç hasret çekmez; onun hasreti, azığının eksik olmasıdır. Ölmüş ve bu yoğun bedeni toprağa atmış olan kimse, asla öldüğü için dünyaya hasret çekmez. Onun çektiği hasret, berzah âleminde (ölümden sonraki ara âlem) iyi amellerinin eksik olmasından dolayıdır. Çünkü dünya hayatında rahatlık, sağlık ve mal ile olduğu gibi, ahiret hayatında rahatlık da imanın sağlamlığı ve salih amel iledir. İmanı zayıf olanlar orada hasta, ameli az olanlar da fakir ve zelildirler. Nitekim hadis-i şerifte ليس للماضين هم الموت و انما لهم حسرة الفوت yani "Geçmişler için ölüm gamı yoktur ve onlar için ancak kaçırılan fırsatın hasreti vardır" buyrulur. Bu hadis-i şerifin açıklaması VI. ciltte gelecektir. Ölmüş ve bu kesîf kalıbı toprağa atmış olan kimse, aslâ öldüğü için dünyâya hasret çekmez. Onun çektiği hasret, âlem-i berzahta iyi amellerinin noksan olmasından dolayıdır. Zîrâ dünyâ hayatında râhat, sıhhat ve mal ile olduğu gibi, âhiret hayâtında râhat dahi sıhhat-ı îman ve amel-i sâlih iledir. Îmânı zayıf olanlar orada hasta ve ameli az olanlar da fakîr ve zelîldirler. Nitekim hadîs-i şerîfte ليس للماضين هم الموت و انما لهم حسرة الفوت ya'ni "Geçmişler için ölüm gamı yoktur ve onlar için ancak fevt hasreti vardır" buyrulur. Bu hadîs-i şerîfin tefsîri VI. cildde gelecektir. 1767. Ve yoksa bir kuyudan devlet ve ıyş ve güşâd içinde olan sahrâya düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1767. Yoksa bir kuyudan devlet, refah ve genişlik içinde olan sahraya düştü. Ölen kimse niçin dünyaya hasret çeksin ki, onun ruhu bir kuyudan devlet, refah, zevk ve hoşluk olan sahraya düştü ve çıktı. "Güşâd", hoşluk anlamındadır. O ters görür. "Gabîn", yani görüşü zayıf olan o akıl, hakikatte dirilik olan ölümü görünüşte ölüm ve hakikatte ölüm olan dünya hayatını da görünüşte dirilik görür. Ölen kimse niçin dünyâya hasret çeksin ki, onun rûhu bir kuyudan devlet ve ıyş ü işret ve hoşluk olan sahrâya düştü ve çıktı. "Güşâd", hoşluk ma'nâsınadır. o ters görür. "Gabîn", ya'ni re'yi zayıf olan o akıl, hakîkatte dirilik olan ölümü zâhirde ölüm ve hakîkatte ölüm olan hayât-ı dünyâyı da zâhirde dirilik görür. 1765. Ey Hudâ, sen bize her şeyi göster, öyle ki hud'a sarayında vardır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1765. Ey Allah'ım, sen bize her şeyi göster, öyle ki hile sarayında vardır! Yani, ey Rabbim, hile ve aldatma evi olan bu dünyadaki şeylerin hakikatini bize olduğu gibi göster! Bu şerefli beyitte Resûl-i Ekrem Efendimiz'in bize öğrettiği duaya işaret buyrulur ki o dua şudur: اللهم ارنا الحق حقا وارزقنا اتباعه و ارنا الباطل باطلا وارزقنا اجتنابه اللهم ارنا الاشياء كما هي Yani "Ey benim Allah'ım, bize hakkı hak olarak göster ve ona uymayı bize nasip et; ve bize bâtılı, bâtıl olarak göster, ondan kaçınmayı bize nasip et! Ey benim Allah'ım, bize eşyayı olduğu gibi göster!" Bilinmeli ki, bu dünyada hak suretinde bâtıllar ve bâtıllar suretinde haklar vardır. Bunları akl-ı selimin basiret gözü görür. Maddi âlemde en basit örneği şudur ki, suya sokulan uzun bir değnek su içinde kırık görünür ve çok uzak mesafedeki gayet büyük cisim, gayet küçük görünür. Görünen gözümüzün onları böyle görmesi asla doğru bir görüş değildir. Eğer aklın bakışı olmasa, bu görüşe inanmak gerekir. İşte akl-ı kâmilin bakışı önünde cüz'î aklın bakışı dahi bu mertebededir. Ya'ni, yâ Rab, hud'a ve hîle evi olan bu dünyâdaki eşyânın hakîkatini bizlere olduğu gibi göster! Bu beyt-i şerîfte Resûl-i Ekrem Efendimiz'in bizlere ta'lîm buyurduğu duâya işâret buyrulur ki o duâ budur: اللهم ارنا الحق حقا وارزقنا اتباعه و ارنا الباطل باطلا وارزقنا اجتنابه اللهم ارنا الاشياء كما هي Ya'ni "Ey benim Allah'ım bize hakkı hak olarak göster ve ona uymayı bize irzāk et; ve bize bâtılı, bâtıl olarak göster, onun ictinâbını bize nasîb et! Ey benim Allah'ım, bize eşyayı olduğu gibi göster!" Ma'lûmdur ki, bu dünyâda hak sûretinde bâtıllar ve bâtıllar sûretinde haklar vardır. Bunları akl-ı selîmin basîret gözü görür. Âlem-i maddiyâtta en basît misâli budur ki, suya sokulan uzun bir değnek su içinde kırık görünür ve pek uzak mesâfedeki gāyet büyük cisim, gāyet küçük görünür. Zâhir gözümüzün onları böyle görmesi aslâ doğru bir görüş değildir. Eğer aklın nazarı olmasa, bu görüşe inanmak lâzım gelir. İşte akl-ı kâmilin nazarı önünde akl-ı cüz'înin nazarı dahi bu mesâbededir. 1766. Ölmüş olan, ölümden hiç pür-hasret değildir; onun hasreti odur ki azığı noksan oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1766. Ölmüş olan, ölümden hiç hasret çekmez; onun hasreti, azığının eksik olmasıdır. Ölmüş ve bu yoğun bedeni toprağa atmış olan kimse, asla öldüğü için dünyaya hasret çekmez. Onun çektiği hasret, berzah âleminde (ölümden sonraki ara âlem) iyi amellerinin eksik olmasından dolayıdır. Çünkü dünya hayatında rahatlık, sağlık ve mal ile olduğu gibi, ahiret hayatında rahatlık da imanın sağlamlığı ve salih amel iledir. İmanı zayıf olanlar orada hasta, ameli az olanlar da fakir ve zelildirler. Nitekim hadis-i şerifte ليس للماضين هم الموت و انما لهم حسرة الفوت yani "Geçmişler için ölüm gamı yoktur ve onlar için ancak kaçırılan fırsatın hasreti vardır" buyrulur. Bu hadis-i şerifin açıklaması VI. ciltte gelecektir. Ölmüş ve bu kesîf kalıbı toprağa atmış olan kimse, aslâ öldüğü için dünyâya hasret çekmez. Onun çektiği hasret, âlem-i berzahta iyi amellerinin noksan olmasından dolayıdır. Zîrâ dünyâ hayatında râhat, sıhhat ve mal ile olduğu gibi, âhiret hayâtında râhat dahi sıhhat-ı îman ve amel-i sâlih iledir. Îmânı zayıf olanlar orada hasta ve ameli az olanlar da fakîr ve zelîldirler. Nitekim hadîs-i şerîfte ليس للماضين هم الموت و انما لهم حسرة الفوت ya'ni "Geçmişler için ölüm gamı yoktur ve onlar için ancak fevt hasreti vardır" buyrulur. Bu hadîs-i şerîfin tefsîri VI. cildde gelecektir. 1767. Ve yoksa bir kuyudan devlet ve ıyş ve güşâd içinde olan sahrâya düştü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1767. Ve yoksa bir kuyudan devlet ve yaşayış ve genişlik içinde olan çöl alana düştü. Ölen kimse niçin dünyaya özlem duysun ki, onun ruhu bir kuyudan devlet ve yaşayış ve eğlence ve hoşluk olan çöl alana düştü ve çıktı. "Güşâd", hoşluk anlamındadır. Ölen kimse niçin dünyâya hasret çeksin ki, onun rûhu bir kuyudan devlet ve ıyş ü işret ve hoşluk olan sahrâya düştü ve çıktı. "Güşâd", hoşluk ma'nâsınadır. 1768. Bu mâtem makamından ve dar menâhtan, ona geniş sahraya nakil vâki' oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1768. Bu matem makamından ve dar uyuma yerinden, ona geniş sahraya nakil gerçekleşti. "Menâh", uyuma yeri demektir. Yani, ölen kimseye, derdi ve ıstırabı ve matemi çok olan dünyadan ve dar olan uyku yerinden geniş sahraya nakil gerçekleşti. Yani dar olan kesafet (maddi yoğunluk) âleminden geniş olan letafet (manevi incelik) âlemine intikal etti. "Menâh", uyuma yeri demektir. Ya'ni, ölen kimseye, derdi ve ıztırabı ve mâtemi çok olan dünyâdan ve dar olan uyku mahallinden geniş sahrâya nakl etmek vâki' oldu. Ya'ni dar olan âlem-i kesâfetten geniş olan âlem-i letâfete intikāl etti. 1769. Bir mak'ad-i sıdktır, yalan eyvân değil; bir has bâdedir, ayrandan sarhoş değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1769. Bir doğruluk makamıdır, yalan köşk değil; özel bir şaraptır, ayranla sarhoş değil! "Mak'ad", oturma yeri, "sıdk", yalanın karşıtı olan doğru demektir. Mak'âd-ı sıdk (doğruluk makamı), beka (sonsuzluk) makamından kinayedir. "Eyvân", köşk demektir. Yani, ölümden sonra kâmil iman sahiplerinin ruhlarının gittiği yer bir doğruluk makamıdır ve bir beka makamıdır. Dünyanın sarayları ve köşkleri gibi yalan ve fani olan bir yer değildir. Orada özel bir şarap vardır. Nitekim ayet-i kerimede bu şaraba işaretle şöyle buyrulur: وسقيهم ربهم شراباً طهوراً (İnsan, 76/21). Yani "Rableri onlara gayet temiz bir şarap içirir." Bu sebeple onlar ayrandan değil, bu temiz şaraptan sarhoşturlar. "Mak'ad", oturma yeri, "sıdk", yalan mukābili olan doğru demektir. Mak'âd-i sıdk, mahall-i bekādan kinâye olur. "Eyvân", köşk demektir. Ya'ni, ölümden sonra îmân-ı kâmil sahiblerinin rûhlarının gittiği yer bir mak'ad-i sıdktır ve bir mahall-i bekādır. Dünyânın sarayları ve köşkleri gibi yalan ve fânî olan yer değildir. Orada bir has bâde vardır. Nitekim âyet-i kerîmede bu bâdeye işaretle şöyle buyrulur: وسقيهم ربهم شراباً طهوراً (İnsan, 76/21). Ya'ni "Rableri onlara gāyet temiz bir şarâb içirir." Binâenaleyh onlar ayrandan değil, bu temiz şarâbdan sarhoşturlar. 1770. Mak'ad-i sıdktır ve onun celîsi Hak olmuştur. Bu ateş-kede olan su ve çamurdan kurtulmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1770. Doğruluk makamıdır ve onun yoldaşı Hak olmuştur. Bu ateş yeri olan su ve çamurdan kurtulmuştur. Öyle bir doğruluk makamı ve kalıcılık yeridir ki, [Hak] onun yoldaşı olmuştur. O kalıcılık yerine giden müminin ruhu, bu ateş mahalli olan su ve çamurdan, yani yoğun bedenden kurtulmuştur. Öyle bir mak'ad-i sıdk ve mahall-i bekādır ki, [Hak] onun celîsi olmuştur. O mahall-i bekāya giden mü'minin rûhu bu ateş mahalli olan su ve çamurdan, ya'ni cism-i kesîften kurtulmuştur. 1771. Ve eğer nûr verici olan diriliği yapmadın isen, bir iki nefes kalmıştır, erkekçe öl!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1771. Ve eğer nûr verici olan diriliği yapmadın isen, bir iki nefes kalmıştır, erkekçe öl! Ey çok yaşamış ve ömrünü boşa geçirmiş olan kimse! Eğer şimdiye kadar, nûr verici olan diriliği yapmadın ve ruhanî bir hayatı kazanmadın ise, bundan sonra ömründen bir iki nefes, yani az bir müddet kalmıştır; bari bu müddet zarfında nefse ait sıfatlarından vazgeç de iradî ölüm (tasavvufta kişinin kendi iradesiyle nefsanî isteklerinden vazgeçmesi) ile öl ve bu ruhanî diriliği kazan! Ey çok yaşamış ve ömrünü boşa geçirmiş olan kimse! Eğer şimdiye kadar, nûr verici olan diriliği yapmadın ve rûhânî bir hayatı kazanmadın ise, bundan sonra ömründen bir iki nefes, ya'ni az bir müddet kalmıştır; bâri bu müddet zarfında nefsânî olan sıfatlarından vazgeç de mevt-i irâdî ile öl ve bu rûhânî diriliği kazan! 1768. Bu mâtem makamından ve dar menâhtan, ona geniş sahraya nakil vâ-ki' oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1768. Bu matem makamından ve dar uyuma yerinden, ona geniş sahraya nakil gerçekleşti. "Menâh", uyuma yeri demektir. Yani, ölen kimseye, derdi ve ıstırabı ve matemi çok olan dünyadan ve dar olan uyku yerinden geniş sahraya nakil gerçekleşti. Yani dar olan kesafet (yoğunluk) âleminden geniş olan letafet (incelik) âlemine intikal etti. "Menâh", uyuma yeri demektir. Ya'ni, ölen kimseye, derdi ve ıztırabı ve mâtemi çok olan dünyâdan ve dar olan uyku mahallinden geniş sahrâya nakl etmek vâki' oldu. Ya'ni dar olan âlem-i kesâfetten geniş olan âlem-i letâfete intikāl etti. 1769. Bir mak'ad-i sıdktır, yalan eyvân değil; bir has bâdedir, ayrandan sarhoş değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1769. Bir doğruluk makamıdır, yalan köşk değil; özel bir şaraptır, ayranla sarhoş değil! "Mak'ad", oturma yeri, "sıdk", yalanın karşıtı olan doğru demektir. Mak'âd-ı sıdk (doğruluk makamı), beka (sonsuzluk) makamından kinayedir. "Eyvân", köşk demektir. Yani, ölümden sonra kâmil iman sahiplerinin ruhlarının gittiği yer bir doğruluk makamıdır ve bir beka makamıdır. Dünyanın sarayları ve köşkleri gibi yalan ve fani olan bir yer değildir. Orada özel bir şarap vardır. Nitekim ayet-i kerimede bu şaraba işaretle şöyle buyrulur: وسقيهم ربهم شراباً طهوراً (İnsan, 76/21). Yani "Rableri onlara gayet temiz bir şarap içirir." Bu sebeple onlar ayrandan değil, bu temiz şaraptan sarhoşturlar. "Mak'ad", oturma yeri, "sıdk", yalan mukābili olan doğru demektir. Mak'âd-i sıdk, mahall-i bekādan kinâye olur. "Eyvân", köşk demektir. Ya'ni, ölümden sonra îmân-ı kâmil sahiblerinin rûhlarının gittiği yer bir mak'ad-i sıdktır ve bir mahall-i bekādır. Dünyânın sarayları ve köşkleri gibi yalan ve fânî olan yer değildir. Orada bir has bâde vardır. Nitekim âyet-i kerîmede bu bâdeye işaretle şöyle buyrulur: وسقيهم ربهم شراباً طهوراً (İnsan, 76/21). Ya'ni "Rableri onlara gāyet temiz bir şarâb içirir." Binâenaleyh onlar ayrandan değil, bu temiz şarâbdan sarhoşturlar. 1770. Mak'ad-i sıdktır ve onun celîsi Hak olmuştur. Bu ateş-kede olan su ve çamurdan kurtulmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1770. Doğruluk makamıdır ve onun yoldaşı Hak olmuştur. Bu ateş yeri olan su ve çamurdan kurtulmuştur. Öyle bir doğruluk makamı ve kalıcılık yeridir ki, [Hak] onun yoldaşı olmuştur. O kalıcılık yerine giden müminin ruhu, bu ateş mahalli olan su ve çamurdan, yani yoğun bedenden kurtulmuştur. Öyle bir mak'ad-i sıdk ve mahall-i bekādır ki, [Hak] onun celîsi olmuştur. O mahall-i bekāya giden mü'minin rûhu bu ateş mahalli olan su ve çamurdan, ya'ni cism-i kesîften kurtulmuştur. 1771. Ve eğer nûr verici olan diriliği yapmadin isen, bir iki nefes kalmıştır, erkekçe öl!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1771. Ve eğer nûr veren diriliği yapmadıysan, bir iki nefes kalmıştır, erkekçe öl! Ey çok yaşamış ve ömrünü boşa geçirmiş olan kişi! Eğer şimdiye kadar, nûr veren diriliği yapmadıysan ve ruhanî bir hayatı kazanmadıysan, bundan sonra ömründen bir iki nefes, yani az bir süre kalmıştır; bari bu süre zarfında nefsanî olan sıfatlarından vazgeç de iradî ölüm (tasavvufta kişinin kendi iradesiyle nefsanî arzularını öldürmesi) ile öl ve bu ruhanî diriliği kazan! Bilinmeli ki, bu şerefli beytin IV. ciltteki "Halkı halk ettin, sonra bunları helâk ettin" diye Musa (a.s.)'ın Yüce Allah'a soru sorması şerhinin başlığına bağlantısı vardır; ve açıklamalar o cildin 2986 numarasından 3014 numarasına kadar beyitlerde zikredilmiştir. Ey çok yaşamış ve ömrünü boşa geçirmiş olan kimse! Eğer şimdiye kadar, nûr verici olan diriliği yapmadın ve rûhânî bir hayatı kazanmadın ise, bundan sonra ömründen bir iki nefes, ya'ni az bir müddet kalmıştır; bâri bu müddet zarfında nefsânî olan sıfatlarından vazgeç de mevt-i irâdî ile öl ve bu rûhânî diriliği kazan! Ma'lum olsun ki, bu [beyt-i] şerîfin IV. cilddeki "Halkı halkettin, sonra bunları helâk ettin" diye Mûsâ (a.s.)ın Hz. Huda'ya suâl etmesi sürh-i şerîfine irtibâtı vardır; ve îzâhât o cildin 2986 numarasından 3014 numarasına kadar beyitlerde mezkûrdur. 1772. Hadîste geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye emir gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1772. Hadîste geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye emir gelir. "Hadîs", burada "haber" demektir. Yani, Kur'ân-ı Kerîm'in verdiği haberde geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye ilâhî emir gelir. Nasıl ki Zümer sûresinde şöyle buyrulur: وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُم قِيَامٌ يَنظُرُونَ (Zümer, 39/68). Yani "Ve sûr üfürüldüğü zaman göklerde, yani güneş sistemimizi oluşturan yedi gezegende ve yeryüzünde olan yaratılmışların hepsi kendinden geçer. Güneş sisteminin dışındaki gök cisimleri üzerinde bulunan yaratılmışlar istisnadır. Sonra sûr ikinci defa üfürülür. O kendinden geçen yaratılmışlar kalkıp ne olacağına beklerler." "Hadîs", burada "haber" demektir. Ya'ni, Kur'ân-ı Kerîm'in verdiği haberde geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye emr-i ilâhî gelir. Nitekim sûre-i Zümer'de şöyle buyrulur : وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُم قِيَامٌ يَنظُرُونَ (Zümer, 39/68). Ya'ni "Ve sûr üfürüldüğü vakit göklerde, ya'ni manzûme-i şemsiyyemizi teşkil eden yedi seyyârede ve yeryüzünde olan mahlûkātın hepsi kendinden geçer. Manzûme-i şemsiyyenin haricindeki ecrâm üzerinde bulunan mahlûkāt müstesnâdır. Sonra sûr ikinci defa üfürülür. O kendinden geçen mahlûkāt kıyâm edip ne olacağına muntazır olurlar." 1773. Nefh-i sûr "Ey zerreler, topraktan baş çıkarınız!" diye pâk olan Hâlık'tan emirdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1773. Sûra üflemek, "Ey zerreler, topraktan baş çıkarınız!" diye temiz olan Yaratıcı'dan gelen bir emirdir. Bilinmeli ki, bu şerefli beytin, dördüncü ciltteki "Halkı yarattın, sonra bunları helâk ettin" diye Musa (a.s.)'ın Yüce Allah'a soru sormasıyla ilgili şerefli açıklamaya bağlantısı vardır; ve açıklamalar o cildin 2986 numarasından 3014 numarasına kadar olan beyitlerde anılmıştır. Ma'lûm olsun ki, bu [beyt-i] şerîfin IV. cilddeki "Halkı halkettin, sonra bunları helâk ettin" diye Mûsâ (a.s.)ın Hz. Huda'ya suâl etmesi şerh-i şerîfine irtibâtı vardır; ve îzâhât o cildin 2986 numarasından 3014 numarasına kadar beyitlerde mezkûrdur. 1772. Hadîste geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye emir gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1772. Hadiste geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye emir gelir. "Hadis", burada "haber" demektir. Yani, Kur'an-ı Kerim'in verdiği haberde geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye ilahi emir gelir. Nitekim Zümer suresinde şöyle buyrulur: ونفخ في الصورِ فَصَعِقَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن في الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاء اللَّهُ ثُمَّ نَفْخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُم قِيَامٌ يَنظُرُونَ (Zümer, 39/68). Yani "Ve sur üfürüldüğü vakit göklerde, yani güneş sistemimizi teşkil eden yedi gezegende ve yeryüzünde olan yaratılmışların hepsi kendinden geçer. Güneş sisteminin dışındaki cisimler üzerinde bulunan yaratılmışlar müstesnadır. Sonra sur ikinci defa üfürülür. O kendinden geçen yaratılmışlar ayağa kalkıp ne olacağına beklerler." فِيمَا يُرْجَى مِنْ رَحْمَةِ الله تعالى مُعْطى النعم قَبْلَ اسْتِحْقَاقِهَا وَ هُوَ الذي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ مَا قَنَطُوا و رُبَّ بُعْدِ يُورِثُ قُرْباً و رُبِّ مَعْصِيَةٍ مَيْمُونَةٍ وَ رُبِّ سَعادَة تأتى من حيث يُرْجَى النَّقَمُ لِيُعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ يُبَدِّلُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتِ O şey hakkında ki, liyakatten evvel nimetler bahşedici olan Yüce Allah'ın rahmetinden ümit olunur; ve o öyle Allah'tır ki, ümitsizlikten sonra yağmur bulutunu gönderir; ve Yüce Allah'ın kötülükleri iyiliklere dönüştürdüğü bilinmek için, çok uzaklık vardır ki, yakınlık miras bırakır; ve çok günah vardır ki mübarektir; ve çok saadet vardır ki, azap ümit olunduğu cihetten gelir. "Hadîs", burada "haber" demektir. Ya'ni, Kur'ân-ı Kerîm'in verdiği haberde geldi ki, "Kıyamet gününde her bir cisme, kalk!" diye emr-i ilâhî gelir. Nitekim sûre-i Zümer'de şöyle buyrulur : ونفخ في الصورِ فَصَعِقَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن في الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاء اللَّهُ ثُمَّ نَفْخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُم قِيَامٌ يَنظُرُونَ (Zümer, 39/68). Ya'ni "Ve sûr üfürüldüğü vakit göklerde, ya'ni manzûme-i şemsiyyemizi teşkil eden yedi seyyârede ve yeryüzünde olan mahlûkātın hepsi kendinden geçer. Manzûme-i şemsiyyenin haricindeki ecrâm üzerinde bulunan mahlûkāt müstesnâdır. Sonra sûr ikinci defa üfürülür. O kendinden geçen mahlûkāt kıyâm edip ne olacağına muntazır olurlar." فِيمَا يُرْجَى مِنْ رَحْمَةِ الله تعالى مُعْطى النعم قَبْلَ اسْتِحْقَاقِهَا وَ هُوَ الذي يُنَزِّلُ الْغَيْثَ مِنْ بَعْدِ مَا قَنَطُوا و رُبَّ بُعْدِ يُورِثُ قُرْباً و رُبِّ مَعْصِيَةٍ مَيْمُونَةٍ وَ رُبِّ سَعادَة تأتى من حيث يُرْجَى النَّقَمُ لِيُعْلَمَ أَنَّ اللَّهَ يُبَدِّلُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتِ O şey hakkında ki, liyâkattan evvel ni'metler bahş edici olan Allah Teâlâ'nın rahmetinden ümîd olunur; ve o öyle Allah'tır ki, ümidsizlikten sonra yağmur bulutunu gönderir; ve Allah Teâlâ'nın seyyiâtı hasenâta tebdîl ettiği bilinmek için, çok uzaklık vardır ki, yakınlık îras eder; ve çok günah vardır ki mübârektir; ve çok saâdet vardır ki, ukūbet ümîd olunduğu cihetten gelir. 1773. Nefh-i sûr "Ey zerreler, topraktan baş çıkarınız!" diye pâk olan Hâlık'tan emirdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1773. Sûra üflemek, "Ey zerreler, topraktan baş çıkarınız!" diye pak olan Yaratıcı'dan gelen bir emirdir. Bilinmeli ki, sûra üflemek, küllî bir başkalaşım emrini içeren genel bir tecellîdir (ilahi görünüm). Yukarıdaki beyitte zikredildiği üzere iki sûra üfleme meydana gelir. Bu iki genel tecellîden biri kahredici, diğeri ise adaletlidir. Bu başkalaşımlar inkâr edilemez. Çünkü taayyünlerin (belirginleşmelerin) başlangıçtan sona kadar olan seyirleri hep sürekli başkalaşımlardan ibarettir; ve şu an içinde bulunduğumuz şehadet âlemi (görünen âlem), kendi üzerinde bulunan yaratılmış suretlerle beraber, başkalaşım devresi geçirmektedir. Örneğin özellikle bilinmektedir ki, insan öncelikle küçük bir cisimle doğar. Yemesi, içmesi ve teneffüs etmesi sebepleriyle cisme yeryüzü eczalarından (maddelerinden) birtakım maddeler intikal ederek, o cisim peyderpey bir hadde kadar büyür. Belirli bir sınıra ulaşınca artık o cisim büyümez. Hâlbuki yeme, içme ve teneffüs etmesi kesilmez. Bu sebeple belirli bir sınıra ulaştıktan sonra yeryüzünden aldığı eczayı yine yeryüzü çeker ve eksiltir ve yerine yenilerini verir ve yeryüzü eczaları insan bedenine kesintisiz gelir ve gider. Eğer yeryüzü verdiği eczayı eksiltmese, farz edelim yetmiş yaşına gelmiş bir adamın cismi dağlar kadar büyük olurdu. Bu cisim her bir insan ferdinin sabit olan hakikatinin bir elbisesidir. Dünya yurdunda bu elbisenin terbiye şekli böyledir. Yeryüzü, kıyamette genel kahredici tecellî ile başka bir hale geçince o hakikate göre, yine o yeryüzünün cinsinden ruhanî neş'e (manevî oluşum) galip olarak verilen bir elbisede, o yeryüzü üzerindeki ilâhî kanunlar dairesinde terbiye görür. İşte görülüyor ki, insan varlığında oluş ve bozuluş, ilmen, fennen ve özellikle muhakkaktır (kesindir). Onun sabit olan hakikatine her bir yurdun gereğine göre bir taayyün (belirginleşme) ve elbise verilir. Bunun için ayet-i kerimede لَتَرْكَبُنٌ طَبَقاً عَنْ طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ yani (İnşikāk 84/19-20) "Biz sizi elbette tabaka tabaka başkalaşımlardan geçirip terkip ederiz ve bu hâl his âleminde (duyular âleminde) zahir olduğu hâlde onlara ne oldu ki sürekli başkalaşımlardan ibaret olan ahirete inanmıyorlar?" buyrulur. Yani, sûra üflemek Yaratıcı'nın küllî bir başkalaşım emridir ve bu genel emrinde Yüce Allah, "Ey toprakta çözülmüş olan unsurlara ait zerreler, şehadet âleminde her bir mahlukun hakikatine bir elbise ve taayyün olmak üzere nasıl toplandınız ise bu haşir âleminde dahi, yine o hakikatlere birer taayyün ve elbise olmak üzere toplanınız ve saklandığınız topraktan baş çıkarınız!" buyurur. Ma'lûm olsun ki, nefh-ı sûr, küllî bir istihâle emrini mutazammın olan tecellî-i âmdır. Yukarıki beyitte zikrolunduğu üzere iki nefh-1 sûr vâki' olur. Bu iki tecellî-i umûmînin birisi kahrî ve dîğeri adlîdir. Bu istihâlât inkâr olunamaz. Zîrâ taayyünâtın ibtidâdan intihâya kadar olan seyirleri hep istihâlât-ı mütemâdiyeden ibarettir; ve elyevm içinde bulunduğumuz âlem-i şehadet, kendi üzerinde bulunan suver-i mahlûkāt ile beraber, istihâlât devresi geçirmektedir. Meselâ mahsüsen ma'lûmdur ki, insan evvelen küçük bir cisim ile doğar. Yemesi ve içmesi ve teneffüs sebebleri ile cisme eczâ-yı arzdan birtakım maddeler intikāl ederek, o cisim peyderpey bir hadde kadar büyür. Hadd-i ma'lûmu bulunca artık o cisim büyümez. Halbuki ekl ve şürbü ve teneffüsü munkatı' değildir. Binâenaleyh hadd-i ma'lumu bulduktan sonra arzdan aldığı eczâyı yine arz cezb ve tenkîs eder ve yerine yenilerini verir ve eczâ-yı arz cism-i beşere lâ-yenkatı' gelir ve gider. Eğer arz verdiği eczâyı tenkîs etmese, bilfarz yetmiş yaşına gelmiş bir adamın cismi dağlar kadar cesîm olurdu. Bu cisim her bir ferd-i insânînin sâbit olan hakîkatinin bir kisvesidir. Mevtın-ı dünyâda bu kisvenin sûret-i terbiyesi böyledir. Arz, kıyamette tecellî-i kahrî-i umûmî ile tebeddül edince o hakîkate göre, yine o arzın cinsinden neş'e-i rûhâniyye gālib olarak verilen bir kisvede, o arz üzerindeki kavânîn-i ilâhiyye dâiresinde terbiye görür. İşte görülüyor ki, vücûd-i insânîde kevn ü fesâd, ilmen ve fennen ve mahsüsen muhakkaktır. Onun sâbit olan hakîkatine her bir mevtının îcâbına göre bir taayyün ve kisve verilir. Bunun için âyet-i kerîmede لَتَرْكَبُنٌ طَبَقاً عَنْ طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ya'ni (İnşikāk 84/19-20) "Biz sizi elbette tabaka tabaka istihâlâttan geçirip terkîb ederiz ve bu hâl âlem-i histe zâhir olduğu hâlde onlara ne oldu ki devâm-ı istihâlâttan ibaret olan âhirete inanmıyorlar?" buyrulur Ya'ni, nefh-1 sûr Hâlık'ın külli bir istihâle emridir ve bu umûmî emrinde Hak Teâlâ, "Ey toprakta inhilâl etmiş olan zerrât-ı unsuriyye, âlem-i şehadette her bir mahlukun hakîkatine bir kisve ve taayyün olmak üzere nasıl toplandınız ise bu âlem-i haşrde dahi, yine o hakîkatlere birer taayyün ve kisve olmak üzere toplanınız ve saklandığınız topraktan baş çıkarınız!" buyurur. 1774. Her birinin canı, sabah vakti, aklın cisme geldiği gibi tekrar cisme gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1774. Her birinin canı, sabah vakti, aklın cisme geldiği gibi tekrar cisme gelir. Her bir yaratılmışın canı ve hakikati, sabah vakti olunca uykuda olanların akılları cisimlerine geldiği gibi, haşir yerinde oluşacak cisimlerine gelir. Bunun dış âlemdeki (âfâkî) örneği şudur ki, kahredici tecellîden (ilahi kudretin zorlayıcı tecellisi) ibaret olan kış mevsimi... Bilinmeli ki, sûr'a üfleme, küllî bir başkalaşım emrini içeren genel bir tecellîdir. Yukarıdaki beyitte zikredildiği üzere iki sûr'a üfleme gerçekleşir. Bu iki genel tecellîden biri kahredici, diğeri adaletlidir. Bu başkalaşımlar inkâr edilemez. Çünkü taayyünlerin (belirginleşmelerin) başlangıçtan sona kadar olan seyirleri hep sürekli başkalaşımlardan ibarettir; ve şu an içinde bulunduğumuz şehadet âlemi (görünen âlem), kendi üzerinde bulunan yaratılmış suretleriyle beraber, bir başkalaşımlar devresi geçirmektedir. Örneğin, özellikle bilinmektedir ki, insan evvela küçük bir cisimle doğar. Yemesi, içmesi ve nefes alması sebebiyle cisme arzdan (yerden) birtakım maddeler intikal ederek, o cisim peyderpey bir hadde kadar büyür. Belirli bir sınırı bulunca artık o cisim büyümez. Hâlbuki yeme, içme ve nefes alması kesintiye uğramaz. Bu sebeple, belirli sınırı bulduktan sonra arzdan aldığı eczayı (parçaları) yine arz çeker ve eksiltir ve yerine yenilerini verir ve arzın eczası insan bedenine kesintisiz gelir ve gider. Eğer arz verdiği eczayı eksiltmese, farz edelim yetmiş yaşına gelmiş bir adamın cismi dağlar kadar büyük olurdu. Bu cisim, her bir insan ferdinin sabit olan hakikatinin bir elbisesidir. Dünya yerinde bu elbisenin terbiye şekli böyledir. Arz, kıyamette genel kahredici tecellî ile değişince, o hakikate göre, yine o arzın cinsinden ruhanî neş'e (ruhanî oluşum) galip olarak verilen bir elbisede, o arz üzerindeki ilâhî kanunlar dairesinde terbiye görür. İşte görülüyor ki, insan varlığında oluş ve bozuluş (kevn ü fesâd), ilmen, fennen ve özellikle muhakkaktır (kesindir). Onun sabit olan hakikatine her bir yerin (mevtın) gereğine göre bir taayyün (belirginleşme) ve elbise verilir. Bunun için ayet-i kerimede لَتَرْكَبُنٌ طَبَقاً عَنْ طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ yani (İnşikak 84/19-20) "Biz sizi elbette tabaka tabaka başkalaşımlardan geçirip terkip ederiz ve bu hâl duyular âleminde (âlem-i histe) zahir olduğu hâlde onlara ne oldu ki sürekli başkalaşımlardan ibaret olan ahirete inanmıyorlar?" buyrulur. Yani, sûr'a üfleme, Yaratıcı'nın küllî bir başkalaşım emridir ve bu genel emrinde Yüce Allah, "Ey toprakta çözülmüş olan unsurların zerreleri, şehadet âleminde her bir yaratılmışın hakikatine bir elbise ve taayyün olmak üzere nasıl toplandınız ise bu haşir âleminde dahi, yine o hakikatlere birer taayyün ve elbise olmak üzere toplanınız ve saklandığınız topraktan baş çıkarınız!" buyurur. Her bir mahlûkun canı ve hakîkati, sabah vakti olunca uykuda olanların akılları cisimlerine geldiği gibi mevtın-ı haşrde tekevvün eden cisimlerine gelir. Bunun misâl-i âfâkîsi budur ki, tecellî-i kahrîden ibaret olan kış mevsimin- Ma'lûm olsun ki, nefh-ı sûr, küllî bir istihâle emrini mutazammın olan tecellî-i âmdır. Yukarıki beyitte zikrolunduğu üzere iki nefh-1 sûr vâki' olur. Bu iki tecellî-i umûmînin birisi kahrî ve dîğeri adlîdir. Bu istihâlât inkâr olunamaz. Zîrâ taayyünâtın ibtidâdan intihâya kadar olan seyirleri hep istihâlât-ı mütemâdiyeden ibarettir; ve elyevm içinde bulunduğumuz âlem-i şehadet, kendi üzerinde bulunan suver-i mahlûkāt ile beraber, istihâlât devresi geçirmektedir. Meselâ mahsüsen ma'lûmdur ki, insan evvelen küçük bir cisim ile doğar. Yemesi ve içmesi ve teneffüs sebebleri ile cisme eczâ-yı arzdan birtakım maddeler intikāl ederek, o cisim peyderpey bir hadde kadar büyür. Hadd-i ma'lûmu bulunca artık o cisim büyümez. Halbuki ekl ve şürbü ve teneffüsü munkatı' değildir. Binâenaleyh hadd-i ma'lumu bulduktan sonra arzdan aldığı eczâyı yine arz cezb ve tenkîs eder ve yerine yenilerini verir ve eczâ-yı arz cism-i beşere lâ-yenkatı' gelir ve gider. Eğer arz verdiği eczâyı tenkîs etmese, bilfarz yetmiş yaşına gelmiş bir adamın cismi dağlar kadar cesîm olurdu. Bu cisim her bir ferd-i insânînin sâbit olan hakîkatinin bir kisvesidir. Mevtın-ı dünyâda bu kisvenin sûret-i terbiyesi böyledir. Arz, kıyamette tecellî-i kahrî-i umûmî ile tebeddül edince o hakîkate göre, yine o arzın cinsinden neş'e-i rûhâniyye gālib olarak verilen bir kisvede, o arz üzerindeki kavânîn-i ilâhiyye dâiresinde terbiye görür. İşte görülüyor ki, vücûd-i insânîde kevn ü fesâd, ilmen ve fennen ve mahsüsen muhakkaktır. Onun sâbit olan hakîkatine her bir mevtının îcâbına göre bir taayyün ve kisve verilir. Bunun için âyet-i kerîmede لَتَرْكَبُنٌ طَبَقاً عَنْ طَبَقَ فَمَا لَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ya'ni (İnşikāk 84/19-20) "Biz sizi elbette tabaka tabaka istihâlâttan geçirip terkîb ederiz ve bu hâl âlem-i histe zâhir olduğu hâlde onlara ne oldu ki devâm-ı istihâlâttan ibaret olan âhirete inanmıyorlar?" buyrulur Ya'ni, nefh-1 sûr Hâlık'ın külli bir istihâle emridir ve bu umûmî emrinde Hak Teâlâ, "Ey toprakta inhilâl etmiş olan zerrât-ı unsuriyye, âlem-i şehadette her bir mahlûkun hakîkatine bir kisve ve taayyün olmak üzere nasıl toplandınız ise bu âlem-i haşrde dahi, yine o hakîkatlere birer taayyün ve kisve olmak üzere toplanınız ve saklandığınız topraktan baş çıkarınız!" buyurur. 1774. Her birinin canı, sabah vakti, aklın cisme geldiği gibi tekrar cisme gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1774. Her birinin canı, sabah vakti, aklın cisme geldiği gibi tekrar cisme gelir. Her bir yaratılmışın canı ve hakikati, sabah vakti olunca uykuda olanların akılları cisimlerine geldiği gibi, haşir yerinde oluşacak cisimlerine gelir. Bunun dış âlemdeki (âfâkî) örneği şudur ki, kahredici tecellîden ibaret olan kış mevsiminde bitkilerin büyük bir kısmı yapraklarını döker ve hepsi meyve vermez olur ve hepsi şuursuz bir hâldedir. Kuru ve yaş oldukları bile hissedilmez. Görülür ki, kış hâli, asla baharın hâline benzemiyor. Birbirlerinin zıddı oluyor. Belirli tesirler altında bu mevsimin devresi tamam olunca bahar gelir ki, bu hâl, yeryüzüne yeni bir ilâhî terbiye tecellîsidir. Bu tecellî sonucunda hepsine bu dalgınlıktan sonra yeniden hayat gelir ve her biri evvelce ne yatkınlıkta (isti'dâd) idiyse o yatkınlık üzerine gizli özelliklerini (meknûzât) ortaya çıkarırlar. Örneğin erik ağacı ise yapraklarını ve çiçeklerini ve meyvelerini erik olarak verir. Erik ağacından kızılcık meydana gelmez. Buna işaretle Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'de buyurur: فَأَحْيِينَا به الأَرْضِ بَعْدَ موتهَا وَذَلِكَ النشور (Fâtır, 35/9) yani "Yeryüzünü ölümünden sonra onunla dirilttik, işte yeniden diriliş (nüşûr) de böyledir." Yeryüzünün ve insanın bu hâli bu dünyada hissedilirken bunu idrak edemeyenler أ إِذَا مِتْنَا و كنا تُرَاباً ذلكَ رَجع بعيد (Kaf, 50/3) yani "Biz öldükten ve toprak olduktan sonra tekrar hayata döner miyiz? Bu hayata dönüş uzaktır." dediler. Her bir mahlûkun canı ve hakîkati, sabah vakti olunca uykuda olanların akılları cisimlerine geldiği gibi mevtın-ı haşrde tekevvün eden cisimlerine gelir. Bunun misâl-i âfâkîsi budur ki, tecellî-i kahrîden ibaret olan kış mevsimin- de nebâtâtın kısm-i küllîsi yapraklarını döker ve cümlesi meyve vermez olur ve cümlesi bîhuş bir hâldedir. Kuru ve yaş oldukları bile mahsüs değildir. Görülür ki, kış hâli, asla baharın hâline benzemiyor. Birbirlerinin aksi oluyor. Müessirât-ı mevzû'a tahtında bu mevsimin devresi tamâm olunca bahar gelir ki, bu hâl, arza yeni bir tecellî-i rubûbiyyedir. Bu tecellî neticesinde cümlesine bu dalgınlıktan sonra yeniden hayât gelir ve her biri evvelce ne isti'dâdda idiyseler o isti'dâd üzerine meknûzâtını ızhâr ederler. Meselâ erik ağacı ise yapraklarını ve çiçeklerini ve meyvelerini erik olarak verir. Erik ağacından kızılcık peydâ olmaz. Buna işâreten Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'de buyurur: فَأَحْيِينَا به الأَرْضِ بَعْدَ موتهَا وَذَلِكَ النشور (Fâtır, 35/9) ya'ni "Arz öldükten sonra biz diriltiriz, işte nüşûr dahi böyledir." Arzın ve insanın bu hâli bu dünyâda mahsüs iken bunu idrak edemeyenler أ إِذَا مِتْنَا و كنا تُرَاباً ذلكَ رَجع بعيد (Kaf, 50/3) ya'ni "Biz ölü ve toprak olduğumuzdan sonra tekrar hayâta rücû' eder miyiz? Bu hayâta rücû' uzaktır." dediler 1775. Can kendinin cismini gündüz vaktinde tanır, defîne gibi kendi harâbesine gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1775. Can kendisinin cismini gündüz vaktinde tanır, define gibi kendi harabesine gelir. Yani, uyuyan bir kimsenin canı, gündüz olunca, kendi cismini tanır, o define değerinde olan ruh, bir virane gibi olan cisme ilişir. Ya'ni, uyuyan bir kimsenin canı, gündüz olunca, kendi cismini tanır, o define mesâbesinde olan rûh, bir vîrâne gibi olan cisme taalluk eder. 1776. Kendinin cismini tanır ve ona gider; kuyumcunun canı terzi tarafına ne vakit gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1776. Kendi cismini tanır ve ona gider; kuyumcunun canı terzi tarafına ne zaman gider? Hz. Pîr Efendimiz (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) Fîhi Mâ Fîh (Mevlânâ'nın sohbetlerini içeren eser)'in 43. bölümünde şöyle buyururlar: "Derler ki: Ahirette kiminin sağ eline ve kiminin sol eline mektuplar uçar; ve melekler ve izzet ve naz ve cennet ve mizan (terazi) ve hesap ve kitap vardır, bunların misali açıklanmadıkça bilinmez. Gerçi bu âlemde onların benzeri yoktur, ancak misal ile belirli olurlar; ve bu âlemde onun misali şudur ki, gece bütün halk uyurlar. Fakirin ve padişahın ve akıllının ve gafilin ve bütün sanat ehlinin düşünceleri yükselir ve hiç kimsede endişe kalmaz. Sabahın aydınlığı, İsrafil'in suru gibi nefesini üfürür, onların bedenlerinin zerrelerini diriltir. Yine her birinin düşüncesi, uçan mektuplar gibi, herkesin tarafına gelir; hiç yanlışlık meydana gelmez. Terzinin düşüncesi terziye ve fıkıh âliminin düşüncesi fıkıh âlimine, zalimin düşüncesi zalime ve adil olanın endişesi adil olana gelir. Hiç terzinin uyuyup sabahleyin kunduracı kalk- de bitkilerin bütün kısmı yapraklarını döker ve hepsi meyve vermez olur ve hepsi kendinden geçmiş bir hâldedir. Kuru ve yaş oldukları bile hissedilmez. Görülür ki, kış hâli, asla baharın hâline benzemiyor. Birbirlerinin aksi oluyor. Belirli etkiler altında bu mevsimin devresi tamam olunca bahar gelir ki, bu hâl, yeryüzüne yeni bir ilahi terbiye edicilik tecellisidir (ortaya çıkışıdır). Bu tecelli neticesinde hepsine bu dalgınlıktan sonra yeniden hayat gelir ve her biri evvelce ne yatkınlıkta idiyse o yatkınlık üzerine gizli olanlarını ortaya çıkarırlar. Örneğin erik ağacı ise yapraklarını ve çiçeklerini ve meyvelerini erik olarak verir. Erik ağacından kızılcık meydana gelmez. Buna işaretle Yüce Allah Kur'ân-ı Kerîm'de buyurur: فَأَحْيِينَا به الأَرْضِ بَعْدَ موتهَا وَذَلِكَ النشور (Fâtır, 35/9) yani "Arz öldükten sonra biz diriltiriz, işte diriliş dahi böyledir." Arzın ve insanın bu hâli bu dünyada hissedilirken bunu idrak edemeyenler أ إِذَا مِتْنَا و كنا تُرَاباً ذلكَ رَجع بعيد (Kaf, 50/3) yani "Biz ölü ve toprak olduktan sonra tekrar hayata döner miyiz? Bu hayata dönüş uzaktır." dediler. Hz. Pîr Efendimiz Fihi Mâ Fîh'in 43. faslında şöyle buyururlar: "Derler ki: Ahirette kiminin sağ eline ve kiminin sol eline nâmeler uçar; ve melâike ve izz ü nâz ve cennet ve mîzan ve hesab ve kitâb vardır, bunların misâli beyân olunmadıkça ma'lûm olmaz. Gerçi bu âlemde onların misli yoktur, ancak misâl ile muayyen olurlar; ve bu âlemde onun misâli odur ki, gece bütün halk uyurlar. Fakîrin ve pâdişâhın ve âkılin ve gāfilin ve bilcümle ehl-i san'atın düşünceleri mürtefi' olur ve hiç kimsede endîşe kalmaz. Subh-1 sefîd, sûr-i İsrafil gibi nefhasını üfürür, onların zerrât-ı ecsâmını ihyâ eyler. Yine her birinin düşüncesi, uçan nâmeler gibi, herkes tarafına gelir; hiç yanlışlık vâki' olmaz. Terzinin düşüncesi terziye ve fakîhin düşüncesi fakîhe, zâlimin düşüncesi zâlime ve âdilin endîşesi âdile gelir. Hiç terzinin uyuyup sabahleyin kunduracı kalk- de nebâtâtın kısm-i küllîsi yapraklarını döker ve cümlesi meyve vermez olur ve cümlesi bîhuş bir hâldedir. Kuru ve yaş oldukları bile mahsüs değildir. Görülür ki, kış hâli, asla baharın hâline benzemiyor. Birbirlerinin aksi oluyor. Müessirât-ı mevzû'a tahtında bu mevsimin devresi tamâm olunca bahar gelir ki, bu hâl, arza yeni bir tecellî-i rubûbiyyedir. Bu tecellî neticesinde cümlesine bu dalgınlıktan sonra yeniden hayât gelir ve her biri evvelce ne isti'dâdda idiyseler o isti'dâd üzerine meknûzâtını ızhâr ederler. Meselâ erik ağacı ise yapraklarını ve çiçeklerini ve meyvelerini erik olarak verir. Erik ağacından kızılcık peydâ olmaz. Buna işâreten Hak Teâlâ Kur'ân-ı Kerîm'de buyurur: فَأَحْيِينَا به الأَرْضِ بَعْدَ موتهَا وَذَلِكَ النشور (Fâtır, 35/9) ya'ni "Arz öldükten sonra biz diriltiriz, işte nüşûr dahi böyledir." Arzın ve insanın bu hâli bu dünyâda mahsüs iken bunu idrak edemeyenler أ إِذَا مِتْنَا و كنا تُرَاباً ذلكَ رَجع بعيد (Kaf, 50/3) ya'ni "Biz ölü ve toprak olduğumuzdan sonra tekrar hayâta rücû' eder miyiz? Bu hayâta rücû' uzaktır." dediler 1775. Can kendinin cismini gündüz vaktinde tanır, defîne gibi kendi harâbesine gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1775. Can kendisinin cismini gündüz vaktinde tanır, define gibi kendi harabesine gelir. Yani, uyuyan bir kimsenin canı, gündüz olunca, kendi cismini tanır, o define değerinde olan ruh, bir virane gibi olan cisme ilişir. Ya'ni, uyuyan bir kimsenin canı, gündüz olunca, kendi cismini tanır, o define mesâbesinde olan rûh, bir vîrâne gibi olan cisme taalluk eder. 1776. Kendinin cismini tanır ve ona gider; kuyumcunun canı terzi tarafına ne vakit gider?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1776. Kendi bedenini tanır ve ona gider; kuyumcunun canı terzi tarafına ne zaman gider? Hz. Pîr Efendimiz, Fîhi Mâ Fîh'in 43. bölümünde şöyle buyururlar: "Derler ki: Ahirette kiminin sağ eline, kiminin sol eline amel defterleri uçar; melekler, izzet ve naz, cennet, mizan, hesap ve kitap vardır. Bunların misali açıklanmadıkça bilinmez. Gerçi bu âlemde onların benzeri yoktur, ancak misal ile belirlenirler. Bu âlemde onun misali şudur ki, gece bütün halk uyur. Fakirin, padişahın, akıllının, gafilin ve bütün sanatkârların düşünceleri yükselir ve hiç kimsede endişe kalmaz. Şafak vakti, İsrafil'in sûru gibi nefesini üfler, onların bedenlerinin zerrelerini diriltir. Yine her birinin düşüncesi, uçan amel defterleri gibi, herkesin kendi tarafına gelir; hiç yanlışlık meydana gelmez. Terzinin düşüncesi terziye, fakihin düşüncesi fakihe, zalimin düşüncesi zalime ve adilin endişesi adile gelir. Hiç terzinin uyuyup sabahleyin kunduracı olarak kalktığı meydana geldi mi? Hayır. Bil ki, o âlemde de böyle olur; ve bu imkânsız değildir ve bu âlemde de meydana gelir. Hadis-i şerifte كَمَا تَعِيشُونَ تَمُوتُونَ وَ كَمَا تَمُوتُونَ تُحْشَرُونَ yani “Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşr olursunuz” buyrulur. Şimdi bir kimse bu misal ile meşgul olup işin başlangıcını elde ederse, o âlemin bütün hallerini bu âlemde gözlemler ve o haller ona açılır." Hz. Pîr Efendimiz Fihi Mâ Fîh'in 43. faslında şöyle buyururlar: "Derler ki: Ahirette kiminin sağ eline ve kiminin sol eline nâmeler uçar; ve melâike ve izz ü nâz ve cennet ve mîzan ve hesab ve kitâb vardır, bunların misâli beyân olunmadıkça ma'lûm olmaz. Gerçi bu âlemde onların misli yoktur, ancak misâl ile muayyen olurlar; ve bu âlemde onun misâli odur ki, gece bütün halk uyurlar. Fakîrin ve pâdişâhın ve âkılin ve gāfilin ve bilcümle ehl-i san'atın düşünceleri mürtefi' olur ve hiç kimsede endîşe kalmaz. Subh-1 sefîd, sûr-i İsrafil gibi nefhasını üfürür, onların zerrât-ı ecsâmını ihyâ eyler. Yine her birinin düşüncesi, uçan nâmeler gibi, herkes tarafına gelir; hiç yanlışlık vâki' olmaz. Terzinin düşüncesi terziye ve fakîhin düşüncesi fakîhe, zâlimin düşüncesi zâlime ve âdilin endîşesi âdile gelir. Hiç terzinin uyuyup sabahleyin kunduracı kalk- tığı vâki' oldu mu? Hayır. Bil ki, o âlemde dahi böyle olur; ve bu muhal değildir ve bu âlemde de vâki'dir. Hadîs-i şerîfte كَمَا تَعِيشُونَ تَمُوتُونَ وَ كَمَا تَمُوتُونَ تُحْشَرُونَ ya'ni “Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşr olursunuz” buyrulur. İmdi bir kimse bu misâl ile meşgul olup ser-rişteyi elde eder ise o âlemin kâf-fe-i ahvâlini bu âlemde müşâhede eyler ve o ahvâl ona mekşûf olur. 1777. Âlimin canı âlim tarafına gider. Zâlimin rûhu zâlim tarafına gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1777. Âlimin canı âlim tarafına gider. Zâlimin ruhu zâlim tarafına gider. 1778. Zîrâ Allah'ın ilmi onları sabâh vaktinde kuzu ve koyun gibi tanıyıcı etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1778. Çünkü Allah'ın ilmi, onları sabah vaktinde kuzu ve koyun gibi tanıyıcı kıldı. Yani, kuzu, anası olan koyunu nasıl tanırsa, Yüce Allah'ın kendi ilminden ruhlara bahşettiği ilim ile, o ruhlar diriliş vaktinde kendilerine özgü olan kalıpları tanırlar. Ya'ni, kuzu, anası olan koyunu nasıl tanırsa, Allah Teâlâ'nın kendi ilminden rûhlara bahş ettiği ilim ile, o rûhlar ba's vaktinde kendilerine mahsûs olan kalıpları tanırlar. 1779. Ayak, karanlıklarda kendinin pabucunu tanır; ey sanem, can kendi cismini nasıl tanımaz?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1779. Ayak, karanlıklarda kendi pabucunu tanır; ey sanem, can kendi cismini nasıl tanımaz? "Zulem", zulmetin (karanlığın) çoğuludur. "Sanem", put anlamına gelmekle birlikte burada sûret (şekil) ve cisim (beden) kastedilir. Yani, ey sûret ve ey cismanî (bedensel) olan kimse, ayak karanlıkta kendi giydiği ayakkabıyı tanıdığı hâlde; can, kendisine lâyık ve uygun olan cismi nasıl tanımaz? Çünkü ayak, karanlıkta bir yabancının ayakkabına girse, "bu bana uymadı, benim değildir" diye derhal hükmeder. Ruhlar da ba's (diriliş) gününde böyledir. Kendilerinin dünyadaki amellerine uygun olarak verilen cisimleri tanırlar. “Zulem”, zulmetin cem'idir. “Sanem”, put ma'nâsına olup burada sûret ve cisim murâd buyrulur. Ya'ni, ey sûret ve ey cismânî olan kimse, ayak karanlıkta kendinin giydiği ayakkabıyı tanıdığı hâlde; can, kendisine lâyık ve münâsib olan cismi nasıl tanımaz? Zîrâ ayak, karanlıkta bir yabancının ayakkabına girse, bu bana uymadı, benim değildir, diye derhal hükmeder. Rûhlar da ba's gününde böyledir. Kendilerinin dünyâdaki amellerine münâsib olarak verilen cisimleri tanırlar. 1780. Ey mülteci, haşr sabâhı küçüktür; büyük olan haşrı ondan kıyâs tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1780. Ey sığınan kişi, haşir sabahı küçüktür; büyük olan haşri ondan kıyasla! "Müstecîr", iltica eden ve sığınan demektir. "Haşir sabahı"ndan kasıt, uykudan uyanma vaktidir. Bu şerefli beyitte, Zümer Suresi'nde geçen اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا (Zümer, 39/42) yani "Yüce Allah nefsi ölüm vaktinde ve ölmediği hâlde uykusunda vefat ettirir" ayet-i kerimesine işaret buyuruyor. Bu sebeple uykudan uyanma vakti küçük bir şekilde gerçekleşti mi? Hayır. Bil ki, o âlemde dahi böyle olur; ve bu imkânsız değildir ve bu âlemde de gerçekleşir. Hadis-i şerifte كما تعيشون تموتون و كما تموتون تحشرون yani "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşir olursunuz" buyrulur. Şimdi bir kimse bu örnek ile meşgul olup ipucunu elde ederse, o âlemin bütün hallerini bu âlemde gözlemler ve o haller ona açılır. “Müstecîr”, ilticâ edici ve sığınıcı demektir. “Haşr sabâhı”ndan murâd, uykudan uyanmak vaktidir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Zümer'de vâki' olan اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا (Zümer, 39/42) ya'ni “Allah Teâlâ nefsi ölüm vaktinde ve ölmediği hâlde uykusunda müteveffâ kılar” âyet-i kerîmesine işâret buyuruyor. Binâenaleyh uykudan uyanma vakti küçük tığı vâki' oldu mu? Hayır. Bil ki, o âlemde dahi böyle olur; ve bu muhal değildir ve bu âlemde de vâki'dir. Hadîs-i şerîfte كما تعيشون تموتون و كما تموتون تحشرون ya'ni "Yaşadığınız gibi ölürsünüz ve öldüğünüz gibi haşr olursunuz" buyrulur. İmdi bir kimse bu misâl ile meşgûl olup ser-rişteyi elde eder ise o âlemin kâffe-i ahvâlini bu âlemde müşâhede eyler ve o ahvâl ona mekşûf olur." 1777. Âlimin canı âlim tarafına gider. Zâlimin rûhu zâlim tarafına gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1777. Âlimin canı âlim tarafına gider. Zâlimin ruhu zâlim tarafına gider. 1778. Zîrâ Allah'ın ilmi onları sabah vaktinde kuzu ve koyun gibi tanıyıcı etti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1778. Çünkü Allah'ın ilmi, onları sabah vaktinde kuzu ve koyun gibi tanıyıcı kıldı. Yani, kuzu, annesi olan koyunu nasıl tanırsa, Yüce Allah'ın kendi ilminden ruhlara bahşettiği ilim ile, o ruhlar diriliş vaktinde kendilerine özgü olan kalıpları tanırlar. Ya'ni, kuzu, anası olan koyunu nasıl tanırsa, Allah Teâlâ'nın kendi ilminden rûhlara bahş ettiği ilim ile, o rûhlar ba's vaktinde kendilerine mahsûs olan kalıpları tanırlar. 1779. Ayak, karanlıklarda kendinin pabucunu tanır; ey sanem, can kendi cismini nasıl tanımaz?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1779. Ayak, karanlıklarda kendi pabucunu tanır; ey sanem, can kendi cismini nasıl tanımaz? "Zulem", zulmetin (karanlık) çoğuludur. "Sanem", put anlamına gelir, burada ise suret ve cisim kastedilir. Yani, ey suret ve ey cismani olan kimse, ayak karanlıkta kendi giydiği ayakkabıyı tanıdığı hâlde; can, kendisine layık ve uygun olan cismi nasıl tanımaz? Çünkü ayak, karanlıkta bir yabancının ayakkabısına girse, "bu bana uymadı, benim değildir" diye derhal hükmeder. Ruhlar da diriliş gününde böyledir. Kendilerinin dünyadaki amellerine uygun olarak verilen cisimleri tanırlar. "Zulem", zulmetin cem'idir. "Sanem", put ma'nâsına olup burada sûret ve cisim murâd buyrulur. Ya'ni, ey sûret ve ey cismânî olan kimse, ayak karanlıkta kendinin giydiği ayakkabıyı tanıdığı hâlde; can, kendisine lâyık ve münâsib olan cismi nasıl tanımaz? Zîrâ ayak, karanlıkta bir yabancının ayakkabına girse, bu bana uymadı, benim değildir, diye derhal hükmeder. Rûhlar da ba's gününde böyledir. Kendilerinin dünyâdaki amellerine münâsib olarak verilen cisimleri tanırlar. 1780. Ey mülteci, haşr sabahı küçüktür; büyük olan haşri ondan kıyas tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1780. Ey sığınan, haşir sabahı küçüktür; büyük olan haşri ondan kıyasla! "Müstecîr", sığınan ve iltica eden demektir. "Haşir sabahı"ndan kastedilen, uykudan uyanma vaktidir. Bu şerefli beyitte, Zümer Suresi'nde geçen "Allah Teâlâ nefsi ölüm vaktinde ve ölmediği hâlde uykusunda vefat ettirir" (Zümer, 39/42) ayet-i kerimesine işaret buyuruyor. Bu sebeple uykudan uyanma vakti küçük haşir ve ölümden sonra diriliş vakti de büyük haşirdir. Bu küçük haşirden büyük haşre kıyas et! Bu kıyas yukarıda 1778 numaralı beytin açıklamasında geçti. "Müstecîr", ilticâ edici ve sığınıcı demektir. "Haşr sabâhı"ndan murâd, uykudan uyanmak vaktidir. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Zümer'de vâki' olan اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا (Zümer, 39/42) ya'ni "Allah Teâlâ nefsi ölüm vaktinde ve ölmediği hâlde uykusunda müteveffâ kılar" âyet-i kerîmesine işâret buyuruyor. Binâenaleyh uykudan uyanma vakti küçük haşr ve ölümden sonra ba's vakti de büyük haşrdir. Bu küçük haşrden büyük haşre kıyâs et! Bu kıyâs yukarıda 1778 numaralı beytin îzâhında geçti. 1781. Öyle ki rûh çamur tarafına uçar. Nâme dahi sola sağa uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1781. Öyle ki ruh çamur tarafına uçar. Mektup dahi sola sağa uçar. Latif ruh nasıl yoğun bedene doğru uçup ilişirse, onun amellerinin defteri dahi sağına ve soluna uçar ve o bedene ait olur. Rûh-i latîf nasıl cism-i kesîf tarafına uçup taalluk ederse, onun amellerinin defteri dahi sağına ve soluna uçar ve o cisme taalluk eyler. 1782. Buhl ve sehâ, fisk ve takvâ ve dün âdet etmiş olduğu şey nâmesini onun önüne koyarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1782. Cimrilik ve cömertlik, günahkârlık ve takva ve dün âdet edinmiş olduğu şeyin yazılı olduğu defteri onun önüne koyarlar. Yani, dünya hayatında cimrilikten ve cömertlikten ve günahkârlıktan ve takvadan, sözün özü, kendisinin yapmaya alıştığı ahlâk cinsinden olan şeyleri, amelinin defterinde yazılı olduğu hâlde eline verirler. Ya'ni, hayât-ı dünyeviyyede hasîslikten ve cömertlikten ve fisk ve takvâdan velhâsıl kendinin yapmağa alıştığı ahlâk cinsinden olan şeyleri, amelinin defterinde yazılı olduğu hâlde eline verirler. 1783. Vaktaki o seher vakti, uykudan uyanır, tekrar hayır ve şerden onun tarafına gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1783. O seher vakti uykudan uyanınca, hayır ve şer tekrar onun tarafına gelir. Bu şerefli beyitte "İnsanlar uykudadır, öldükleri vakit uyanırlar" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani, seher vakti gibi olan ölüm vasıtasıyla, uyku hükmünde olan dünya hayatından uyanıklık hükmündeki ahiret hayatına geçerler; dünya hayatında hayırdan ve şerden ne gibi fiiller meydana gelmişse, bunlar birer surette onun tarafına gelir. Bu beyt-i şerîfte الناس نيام فاذا ماتوا فانتبهوا ya'ni “Nâs uy[kudadır]lar, öldükleri vakit uyanırlar" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Ya'ni, vaktâki seher vakti gibi olan ölüm vâsıtasıyla uyku mesâbesinde olan dünyâ hayatından uyanıklık mesâbesindeki hayât-ı uhreviyyeye intikāl ederler, hayât-ı dünyeviyyede hayırdan ve şerden ne gibi ef'âli sâdır olmuş ise bunlar birer sûretle onun tarafına gelir. 1784. Eğer kendi ahlâkına riyazet vermiş ise, uyanıklık vaktinde yine o nezdine gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1784. Eğer kendi ahlâkına riyâzât vermiş ise, uyanıklık vaktinde yine o nezdine gelir. Eğer dünya hayatında kendi kötü ahlâklarını terbiye edip, ıslah etmiş ise, uyandığı vakit yine kendisine o başka bir hale geçmiş olan güzel huylar gelir. Eğer hayât-ı dünyeviyyede kendi kötü ahlâklarını terbiye edip, ıslâh etmiş ise, uyandığı vakit yine nezdine o tebeddül etmiş olan güzel huylar gelir. 1785. Ve eğer o, dün hâm ve çirkin ve dalal içinde oldu ise, solu, kara mâtem nâmesi gibi bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1785. Ve eğer o, dün ham ve çirkin ve sapkınlık içinde oldu ise, solunu kara matem nağmesi gibi bulur. 1781. Öyle ki rûh çamur tarafına uçar. Nâme dahi sola sağa uçar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1781. Öyle ki ruh çamur tarafına uçar. Mektup dahi sola sağa uçar. Latif ruh nasıl yoğun bedene doğru uçup ilişirse, onun amellerinin defteri dahi sağına ve soluna uçar ve o bedene ait olur. Rûh-i latîf nasıl cism-i kesîf tarafına uçup taalluk ederse, onun amellerinin defteri dahi sağına ve soluna uçar ve o cisme taalluk eyler. 1782. Buhl ve sehâ, fisk ve takvâ ve dün âdet etmiş olduğu şey nâmesini onun önüne koyarlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1782. Cimrilik ve cömertlik, günahkârlık ve takva ve dün âdet edinmiş olduğu şeyin yazılı olduğu defteri onun önüne koyarlar. Yani, dünya hayatında cimrilikten ve cömertlikten ve günahkârlıktan ve takvadan, sözün özü, kendisinin yapmaya alıştığı ahlâk cinsinden olan şeyleri, amelinin defterinde yazılı olduğu hâlde eline verirler. Ya'ni, hayât-ı dünyeviyyede hasîslikten ve cömertlikten ve fisk ve takvâdan velhâsıl kendinin yapmağa alıştığı ahlâk cinsinden olan şeyleri, amelinin defterinde yazılı olduğu hâlde eline verirler. 1783. Vaktaki o seher vakti, uykudan uyanır, tekrar hayır ve şerden onun tarafına gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1783. O seher vakti uykudan uyanır, tekrar hayır ve şerden onun tarafına gelir. Bu şerefli beyitte "İnsanlar uykudadırlar, öldükleri vakit uyanırlar" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani, seher vakti gibi olan ölüm vasıtasıyla, uyku mesabesinde olan dünya hayatından uyanıklık mesabesindeki ahiret hayatına geçerler; dünya hayatında hayırdan ve şerden ne gibi fiiller (ef'âl) ortaya çıkmış ise, bunlar birer suretle onun tarafına gelir. Bu beyt-i şerifte الناس نيام فاذا ماتوا فانتبهوا ya'ni “Nâs uykudadırlar, öldükleri vakit uyanırlar” hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Ya'ni, vaktâki seher vakti gibi olan ölüm vâsıtasıyla uyku mesâbesinde olan dünyâ hayatından uyanıklık mesâbesindeki hayât-ı uhreviyyeye intikāl ederler, hayât-ı dünyeviyyede hayırdan ve şerden ne gibi ef’âli sâdır olmuş ise bunlar birer sûretle onun tarafına gelir. 1784. Eğer kendi ahlâkına riyazet vermiş ise, uyanıklık vaktinde yine o nezdine gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1784. Eğer kendi ahlâkına riyâzât vermiş ise, uyanıklık vaktinde yine o nezdine gelir. Eğer dünya hayatında kendi kötü ahlâklarını terbiye edip, ıslah etmiş ise, uyandığı vakit yine kendisine o başka bir hale geçmiş olan güzel huylar gelir. Eğer hayât-ı dünyeviyyede kendi kötü ahlâklarını terbiye edip, ıslâh etmiş ise, uyandığı vakit yine nezdine o tebeddül etmiş olan güzel huylar gelir. 1785. Ve eğer o, dün hâm ve çirkin ve dalal içinde oldu ise, solu, kara mâtem nâmesi gibi bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1785. Ve eğer o, dün ham ve çirkin ve sapkınlık içinde oldu ise, solunu, kara matem nağmesi gibi bulur. Ve eğer o kimse dün, yani dünya hayatında, insanlık yönünden ham, çirkin ve sapkınlık içinde oldu ise, onun sol eli, amel defterini kapkara olan bir matem nağmesi gibi bulur. "Azâ", matem ve şiddet yılı ve musibete sabretmek anlamlarındadır. Burada amel defterinin matem elbisesi gibi siyah olmasına işaret buyrulur. Ve eğer o kimse dün, ya'ni hayât-ı dünyâda, insanlık cihetinden hâm ve çirkin ve dalâlet içinde oldu ise, onun sol eli, amel defterini kapkara olan bir mâtem-nâme gibi bulur. "Azâ", mâtem ve şiddet yılı ve musîbete sabretmek ma'nâlanadır. Burada amel defterinin mâtem elbisesi gibi siyah olmasına işâret buyrulur. 1786. Ve eğer o, dün takvâ ve dîn ile pâk oldu ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inciyi götürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1786. Ve eğer o, dün takvâ ve din ile pâk oldu ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inciyi götürür. Ve eğer o kimse, dünkü gün, yani dünya hayatında, takvâ ve din aracılığıyla, hayvanlığı temizledi ve nefsini insan yaptı ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inci değerinde olan mükâfâta nail olur. Bu beytin ikinci mısraı bazı nüshalarda böyledir: چون شود بیدار یابد در ثمین Yani "Uyandığı vakit sağında bulur." Ve eğer o kimse, dünkü gün, ya'ni hayât-ı dünyeviyyede, takvâ ve dîn vâsıtasıyla, hayvanlığı temizledi ve nefsini insan yaptı ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inci mesâbesinde olan mükâfâta nâil olur. Bu beytin ikinci mısrâ'ı ba'zı nüshalarda böyledir: چون شود بیدار یابد در ثمین Ya'ni "Uyandığı vakit sağında bulur." 1787. Uyku ve uyanıklığımız bizim için ölüm ve mahşerimizin nişanı üzerine iki şâhid oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1787. Uyku ve uyanıklığımız, bizim için ölümümüzün ve mahşerimizin nişanı üzerine iki şahit oldu. "Uyku ölümün kardeşidir" hadis-i şerifi gereğince, bizim uykumuz ve uyanıklığımız, bizim için ölüm ve mahşer sırasındaki hâllerimize işaret olarak iki özel şahit oldu. النوم اخو الموت Ya'ni "Uyku ölümün kardeşidir" hadîs-i şerîfi mûcibince bizim uykumuz ve uyanıklığımız bizim için ölüm ve mahşer esnâsındaki hallerimize alâmet olarak iki mahsûs şâhit oldu. 1788. Küçük haşir ve büyük haşrı gösterdi; küçük ölüm, büyük ölümü parlattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1788. Küçük haşri ve büyük haşri gösterdi; küçük ölüm, büyük ölümü parlattı. "Zidûden", kalbi gamdan ve aynayı tozdan ve kılıç ve benzerlerini pastan temizlemek demektir ve arındırmak ve bir şeyin aslını ortaya çıkarmaktan kinayedir. Yani, uyku ve uyanıklık hâli bize ölüm ve haşir (yeniden diriliş) hâlini ortaya çıkardı, demek olur. "Zidûden", kalbi gamdan ve aynayı tozdan ve kılıç ve emsâlini pastan temizlemek demektir ve sâf etmek ve bir şeyin aslını zâhir kılmaktan kinâyedir. Ya'ni, uyku ve uyanıklık hâli bize ölüm ve haşir hâlini zâhir kıldı, demek olur. 1789. Fakat bu nâme hayâldir ve gizlidir; ve o büyük haşirde çok âşikâr olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1789. Fakat bu mektup hayaldir ve gizlidir; ve o büyük haşirde çok aşikâr olur. Lakin rüyada görülen bu mektup ve düşünsel amellerin suretleri hayaldir ve başkalarının gözlerinden gizlidir. Yalnız rüyayı gören kimseye aşikâr olur. Fakat büyük haşir günü olan kıyamette apaçık ortaya çıkar ve başkaları da görür. Ve eğer o kimse dün, yani dünya hayatında, insanlık yönünden ham (olgunlaşmamış) ve çirkin ve sapkınlık içinde oldu ise, onun sol eli, amel defterini kapkara olan bir matem mektubu gibi bulur. "Azâ", matem ve şiddet yılı ve musibete sabretmek anlamlarındadır. Burada amel defterinin matem elbisesi gibi siyah olmasına işaret buyrulur. Lâkin rü'yâda görülen bu nâme ve a'mâl-i fikriyye sûretleri hayâldir ve başkalarının gözlerinden gizlidir. Yalnız rü'yâyı gören kimseye âşikâr olur. Fakat haşr-i ekber günü olan kıyâmette apaçık zâhir olur ve başkaları da görür. Ve eğer o kimse dün, ya'ni hayât-ı dünyâda, insanlık cihetinden hâm ve çirkin ve dalâlet içinde oldu ise, onun sol eli, amel defterini kapkara olan bir mâtem-nâme gibi bulur. “Azâ”, mâtem ve şiddet yılı ve musîbete sabretmek ma'nâlarınadır. Burada amel defterinin mâtem elbisesi gibi siyah olmasına işâret buyrulur. 1786. Ve eğer o, dün takva ve dîn ile pâk oldu ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inciyi götürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1786. Ve eğer o, dün takva ve din ile pak oldu ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inciyi götürür. Ve eğer o kimse, dünkü gün, yani dünya hayatında, takva ve din aracılığıyla, hayvanlığını temizledi ve nefsini insan yaptı ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inci değerinde olan mükâfata nail olur. Bu beytin ikinci mısraı bazı nüshalarda böyledir: چون شود بیدار یابد در یمین Yani “Uyandığı vakit sağında bulur.” Ve eğer o kimse, dünkü gün, ya'ni hayât-ı dünyeviyyede, takvâ ve dîn vâsıtasıyla, hayvanlığı temizledi ve nefsini insan yaptı ise, uyanıklık vaktinde kıymetli inci mesâbesinde olan mükâfâta nâil olur. Bu beytin ikinci mısrâ'ı ba'zı nüshalarda böyledir: چون شود بیدار یابد در یمین Ya'ni “Uyandığı vakit sağında bulur.” 1787. Uyku ve uyanıklığımız bizim için ölüm ve mahşerimizin nişanı üzerine iki şahid oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1787. Uyku ve uyanıklığımız, bizim için ölümümüzün ve mahşerimizin nişanı üzerine iki şahit oldu. Yani "Uyku ölümün kardeşidir" hadis-i şerifi gereğince, bizim uykumuz ve uyanıklığımız, bizim için ölüm ve mahşer sırasındaki hallerimize işaret olarak iki özel şahit oldu. النوم اخ الموت Ya'ni “Uyku ölümün kardeşidir" hadîs-i şerîfi mûcibince bizim uykumuz ve uyanıklığımız bizim için ölüm ve mahşer esnasındaki hallerimize alâmet olarak iki mahsûs şahit oldu. 1788. Küçük haşir ve büyük haşri gösterdi; küçük ölüm, büyük ölümü parlattı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1788. Küçük haşri ve büyük haşri gösterdi; küçük ölüm, büyük ölümü parlattı. "Zidûden", kalbi gamdan, aynayı tozdan ve kılıç ile benzerlerini pastan temizlemek demektir ve saflaştırmak, bir şeyin aslını ortaya çıkarmaktan kinayedir. Yani, uyku ve uyanıklık hâli bize ölüm ve haşir hâlini ortaya çıkardı, demek olur. “Zidûden”, kalbi gamdan ve aynayı tozdan ve kılıç ve emsâlini pastan temizlemek demektir ve sâf etmek ve bir şeyin aslını zâhir kılmaktan kinâyedir. Ya'ni, uyku ve uyanıklık hâli bize ölüm ve haşir hâlini zâhir kıldı, demek olur. 1789. Fakat bu nâme hayâldir ve gizlidir; ve o büyük haşirde çok âşikâr olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1789. Fakat bu amel defteri hayâldir ve gizlidir; ve o büyük haşirde çok açıkça ortaya çıkar. Lâkin rüyada görülen bu amel defteri ve zihinsel eylemlerin suretleri hayâldir ve başkalarının gözlerinden gizlidir. Yalnızca rüyayı gören kişiye açıkça görünür. Fakat büyük haşir günü olan kıyamette apaçık ortaya çıkar ve başkaları da görür. Lâkin rü'yâda görülen bu nâme ve a'mâl-i fikriyye sûretleri hayâldir ve başkalarının gözlerinden gizlidir. Yalnız rü'yâyı gören kimseye âşikâr olur. Fakat haşr-i ekber günü olan kıyâmette apaçık zâhir olur ve başkaları da görür. 1790. Bu hayal burada gizli ve eseri zâhirdir; bu hayalden orada sûretler neşv ü nemâ bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1790. Bu hayal burada gizli ve eseri görünürdür; bu hayalden orada suretler gelişir ve büyür. Bu hayal, yani insanın iyi ve kötü fikirleri bu dünyada başkalarının gözünden gizlidir ve fakat sözden ve fiilden o fikirlerin eserleri görünürdür. İşte bu hayalden orada, yani büyük kıyamet gününde suretler gelişir ve büyür. Bu hayâl, ya'ni insanın iyi ve kötü fikirleri bu dünyâda başkalarının nazarından gizlidir ve fakat sözden ve fiilden o fikirlerin eserleri zâhirdir. İşte bu hayâlden orada, ya'ni haşr-i ekber gününde sûretler neşv ü nemâ bulur. 1791. Mühendiste bir evin hayalini gör; onun kalbinde bir zemînde bir tane gibidir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1791. Mühendiste bir evin hayalini gör; onun kalbinde bir zeminde bir tane gibidir! Mühendis, yapacağı bir evin hayalini zihninde tasarlar; bu hayalî şekil, onun kalbinde yere ekilmiş bir taneye benzer. Mühendis yapacağı bir evin hayalini zihninde tasarlar, bu sûret-i hayâliyye onun kalbinde yere ekilmiş bir taneye benzer. 1792. O hayal içeriden dışarıya gelir. Zemîn gibi ki, için tohumundan doğurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1792. O hayal içeriden dışarıya gelir. Tıpkı zemin gibi ki, içindeki tohumdan doğurur. O mühendisin herkesin gözünden gizli olan hayali, görünen fiiliyle içeriden dışarıya çıkar ve herkes, o dışarıya çıkan evin şeklini görürler ve bundan önce bu evin, mühendisin hayalinde bulunduğunu bilirler. Bu hâl, arz gibidir ki, içindeki tohumdan kendi cinsi olan bitkiyi doğurur ve meydana çıkarır. O mühendisin herkesin nazarından gizli olan hayâli, fiil-i zâhirî ile içeriden dışarıya çıkar ve herkes, o dışarıya çıkan evin şeklini görürler ve bundan evvel bu evin, mühendisin hayalinde bulunduğunu bilirler. Bu hâl arz gibidir ki, içindeki tohumdan onun cinsi olan nebâtı doğurur ve meydana çıkarır. 1793. Her bir hayal ki, o gönülde vatan yapar, mahşer günü bir sûret olacaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1793. Her bir hayal ki, o gönülde vatan yapar, mahşer günü bir sûret olacaktır. Yani, insanın kalbinde ve beyninde yer tutan iman ve inkâr ve iyilik ve kötülük hayalleri mahşer günü birer şekle girecektir. Çünkü kalpteki hayal, ruha sarılmış olan bir şekildir. Ne zaman ki ölüm vasıtasıyla, ruh bedeni terk eder ve kendisi çıplak bir hâlde kalır; o hayaller kendisinde belirir, artık onu örtecek bir perde olan beden yoktur. Kendisi bu şekilleri gördüğü gibi başkaları da görür. Tasavvur olunsun, gayet rezilce olan bir hayalin kötü şekli mahşer ehli arasında belirdiği zaman, o insan ne hâle girer! Ya'ni, insanın kalbinde ve dimâğında yer tutan îmân ve inkâr ve iyilik ve kötülük hayalleri mahşer günü birer sûrete girecektir. Zîrâ kalbdeki hayâl, rûha sarılmış olan bir sûrettir. Vaktâki ölüm vâsıtasıyla, rûh cesedi terk eder ve kendisi çıplak bir hâlde kalır; o hayaller kendinde zâhir olur, artık onu örtecek bir perde olan cesed yoktur. Kendisi bu sûretleri gördüğü gibi başkaları da görür. Tasavvur olunsun, gāyet rezîlâne olan bir hayalin kötü sûreti ehl-i mahşer arasında zâhir olduğu vakit, o insan ne hâle girer! 1794. Zamîrde olan, o mühendisin hayali gibidir; tânenin zemîninde nebât gibi tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1794. Gönülde olan, o mühendisin hayali gibidir; tohumun toprakta bitki gibi tutunduğunu düşün! 1790. Bu hayal burada gizli ve eseri zâhirdir; bu hayalden orada sûretler neşv ü nemâ bulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1790. Bu hayal burada gizli ve eseri görünürdür; bu hayalden orada suretler gelişir ve büyür. Bu hayal, yani insanın iyi ve kötü fikirleri bu dünyada başkalarının gözünden gizlidir ve fakat sözden ve fiilden o fikirlerin eserleri görünürdür. İşte bu hayalden orada, yani büyük kıyamet gününde suretler gelişir ve büyür. Bu hayâl, ya'ni insanın iyi ve kötü fikirleri bu dünyâda başkalarının nazarından gizlidir ve fakat sözden ve fiilden o fikirlerin eserleri zâhirdir. İşte bu hayâlden orada, ya'ni haşr-i ekber gününde sûretler neşv ü nemâ bulur. 1791. Mühendiste bir evin hayalini gör; onun kalbinde bir zemînde bir tane gibidir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1791. Mühendiste bir evin hayalini gör; onun kalbinde bir zeminde bir tane gibidir! Mühendis, yapacağı bir evin hayalini zihninde tasarlar; bu hayalî şekil, onun kalbinde yere ekilmiş bir taneye benzer. Mühendis yapacağı bir evin hayalini zihninde tasarlar, bu sûret-i hayâliyye onun kalbinde yere ekilmiş bir taneye benzer. 1792. O hayal içeriden dışarıya gelir. Zemîn gibi ki, için tohumundan doğurur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1792. O hayal içeriden dışarıya gelir. Tıpkı zemin gibi ki, içindeki tohumdan doğurur. O mühendisin herkesin gözünden gizli olan hayali, görünen fiiliyle içeriden dışarıya çıkar ve herkes, o dışarıya çıkan evin şeklini görürler ve bundan önce bu evin, mühendisin hayalinde bulunduğunu bilirler. Bu hâl, arz gibidir ki, içindeki tohumdan kendi cinsi olan bitkiyi doğurur ve meydana çıkarır. O mühendisin herkesin nazarından gizli olan hayâli, fiil-i zâhirî ile içeriden dışarıya çıkar ve herkes, o dışarıya çıkan evin şeklini görürler ve bundan evvel bu evin, mühendisin hayalinde bulunduğunu bilirler. Bu hâl arz gibidir ki, içindeki tohumdan onun cinsi olan nebâtı doğurur ve meydana çıkarır. 1793. Her bir hayal ki, o gönülde vatan yapar, mahşer günü bir sûret olacaktır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1793. Her bir hayal ki, o gönülde vatan yapar, mahşer günü bir sûret olacaktır. Yani, insanın kalbinde ve beyninde yer tutan iman ve inkâr ve iyilik ve kötülük hayalleri mahşer günü birer şekle girecektir. Çünkü kalpteki hayal, ruha sarılmış olan bir şekildir. Ne zaman ki ölüm vasıtasıyla, ruh bedeni terk eder ve kendisi çıplak bir hâlde kalır; o hayaller kendisinde belirir, artık onu örtecek bir perde olan beden yoktur. Kendisi bu şekilleri gördüğü gibi başkaları da görür. Tasavvur olunsun, gayet rezilce olan bir hayalin kötü şekli mahşer ehli arasında belirdiği zaman, o insan ne hâle girer! Ya'ni, insanın kalbinde ve dimâğında yer tutan îmân ve inkâr ve iyilik ve kötülük hayalleri mahşer günü birer sûrete girecektir. Zîrâ kalbdeki hayâl, rûha sarılmış olan bir sûrettir. Vaktâki ölüm vâsıtasıyla, rûh cesedi terk eder ve kendisi çıplak bir hâlde kalır; o hayaller kendinde zâhir olur, artık onu örtecek bir perde olan cesed yoktur. Kendisi bu sûretleri gördüğü gibi başkaları da görür. Tasavvur olunsun, gāyet rezîlâne olan bir hayalin kötü sûreti ehl-i mahşer arasında zâhir olduğu vakit, o insan ne hâle girer! 1794. Zamîrde olan, o mühendisin hayali gibidir; tânenin zemîninde nebât gibi tut! İnsanın hayâlinde olan şeylerin mahşer günü hâriçte zuhûru, o mühendisin kalbindeki hayâlin zuhûruna benzer veyâhud içine tâne ekilmiş olan bir arzda, o tâneden nebât zuhûruna benzer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1794. Zihinde olan, o mühendisin hayali gibidir; tanenin toprağında bitki gibi tut! İnsanın hayalinde olan şeylerin mahşer günü dışarıda ortaya çıkışı, o mühendisin kalbindeki hayalin ortaya çıkışına benzer veya içine tane ekilmiş olan bir toprakta, o taneden bitkinin ortaya çıkışına benzer. 1795. Bu iki mahşerden mahlasım kıssa mıdır, mü'minlere onun beyanında hisse vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1795. Bu iki mahşerden kurtuluşum kıssa mıdır, müminlere onun açıklanmasında pay vardır. "Mahlas", özet ve maksat demektir. Yani, uyku ve uyanıklık ile ölüm ve diriliş zamanlarından ibaret olan bu iki mahşeri açıklamakta maksadım, kıssanın şekli midir? Hayır, o kıssanın ayrıntılı açıklamasında müminlere pay vardır. Çünkü müminler bunları dinledikleri zaman, bunu akıllarına pek yakın görüp kötü düşüncelerden kendilerini temizlemeye gayret ederler ve gelirse istiğfar ederler. Ama inkârcıların bu paydan nasipleri yoktur. "Mahlas", hulâsa ve maksad demektir. Ya'ni, uyku ve uyanıklık ve ölüm ve ba's zamanlarından ibaret olan bu iki mahşeri beyân etmekten maksadım, kıssanın sûreti midir? Hayır, o kıssanın tafsîl ve beyânında mü'minlere hisse vardır. Zîrâ mü'minler bunları dinledikleri vakit, bunu akıllarına pek yakın görüp havâtır-ı redîeden kendilerini temizlemeğe gayret ederler ve gelirse istiğfâr ederler. Amma münkirlerin bu hisseden nasîbleri yoktur. 1796. Vaktaki kıyamet güneşi zahir olur, topraktan çirkin ve güzel dahi sıçrar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1796. Kıyamet güneşi ortaya çıktığında, topraktan çirkin ve güzel de fırlar. Kıyamet gününe özgü olan güneş ortaya çıkar. وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا (Nebe', 78/18) Yani "Ve o günde ki sûra üflenir, halk bölük bölük gelirler" ayet-i kerimesi gereğince bu ikinci sûr ile genel adalet tecellisi (Allah'ın adaletinin evrensel olarak ortaya çıkması) gerçekleşir. Her bir ruh, arzın (yeryüzünün) kazandığı değişime uygun olarak, yine arz cinsinden bir belirginleşme elbisesiyle ortaya çıkarlar ve güzel çirkin herkes kıyam ederler. Vaktāki kıyamet gününe hâs olan güneş zahir olur. وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجًا (Nebe', 78/18) Ya'ni "Ve o günde ki sûra nefh olunur, halk fevc fevc gelirler" âyet-i kerîmesi mûcibince bu ikinci sûr ile tecellî-i adlî-i umûmî vâki' olur. Her bir rûh arzın kesb ettiği istihâleye münasib, yine arz cinsinden bir kisve-i taayyün ile zahir olurlar ve güzel çirkin hep kıyâm ederler. 1797. Kazā dîvânı tarafına koşucu olurlar; ve iyi ve kötü olan nakid, potaya giderler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1797. Kazâ divanı tarafına koşucu olurlar; ve iyi ve kötü olan nakit, potaya giderler. 1798. İyi nakid şadman ve ziyade nazlıdır; kalp olan nakid meşakkatte ve erimektedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1798. İyi para sevinçli ve çok nazlıdır; kalp olan para meşakkattedir ve erimektedir. "Naz", sözlükte yeni bitmiş ve körpe olan, âşığın şevkini artırmak için maşukun âşıktan nazlanması demektir. "Naz-naz", eş anlamlı kelimelerin birleşimidir. "Har-har", "güft-gû" ve "cüst-cû" gibi. Batını dünyada iyi para ve altın gibi olan, mahşerde sevinçli ve çok nazlıdır; batını kalp olan ise orada zahmet içinde ve tuz gibi erimektedir. İnsanın hayalinde olan şeylerin mahşer günü dışarıda ortaya çıkması, o mühendisin kalbindeki hayalin ortaya çıkmasına benzer veya içine tohum ekilmiş olan bir toprakta, o tohumdan bitkinin ortaya çıkmasına benzer. "Nâz", lügatte yeni bitmiş ve körpe ve âşıkın şevkini artırmak için ma'şûkun âşıktan istiğnâsı demektir. "Nâz-nâz", terkîb-i terâdüfidir. "Hâr-hâr", güft-gû" ve "cüst-cû" gibi. Bâtını dünyâda iyi nakd ve altın gibi olan, mahşerde sevinici ve çok nazlıdır ve bâtını kalp olan ise orada zahmet içinde ve tuz gibi erimektedir. İnsanın hayâlinde olan şeylerin mahşer günü hâriçte zuhûru, o mühendisin kalbindeki hayâlin zuhûruna benzer veyâhud içine tâne ekilmiş olan bir arzda, o tâneden nebât zuhûruna benzer. 1795. Bu iki mahşerden mahlasım kıssa mıdır, mü'minlere onun beyanında hisse vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1795. Bu iki mahşerden kurtuluşum kıssa mıdır, müminlere onun açıklanmasında pay vardır. "Mahlas", özet ve maksat demektir. Yani, uyku ve uyanıklık ile ölüm ve diriliş zamanlarından ibaret olan bu iki mahşeri açıklamakta maksadım, kıssanın şekli midir? Hayır, o kıssanın ayrıntılı açıklamasında müminlere pay vardır. Çünkü müminler bunları dinledikleri zaman, bunu akıllarına pek yakın görüp kötü düşüncelerden kendilerini temizlemeye gayret ederler ve gelirse istiğfar ederler. Ama inkârcıların bu paydan nasipleri yoktur. "Mahlas", hulâsa ve maksad demektir. Ya'ni, uyku ve uyanıklık ve ölüm ve ba's zamanlarından ibaret olan bu iki mahşeri beyân etmekten maksadım, kıssanın sûreti midir? Hayır, o kıssanın tafsîl ve beyânında mü'minlere hisse vardır. Zîrâ mü'minler bunları dinledikleri vakit, bunu akıllarına pek yakın görüp havâtır-ı redîeden kendilerini temizlemeğe gayret ederler ve gelirse istiğfâr ederler. Amma münkirlerin bu hisseden nasîbleri yoktur. 1796. Vaktaki kıyamet güneşi zahir olur, topraktan çirkin ve güzel dahi sıçrar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1796. Kıyamet güneşi ortaya çıktığında, topraktan çirkin ve güzel de fırlar. Kıyamet gününe özgü olan güneş ortaya çıktığında. وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجاً (Nebe', 78/18) Yani "Ve o günde ki sûra üflenir, halk bölük bölük gelirler" ayet-i kerimesi gereğince bu ikinci sûra üfleme ile genel adlî tecellî (ilahi adaletin tecellisi) meydana gelir. Her bir ruh, arzın (yeryüzünün) kazandığı değişime uygun olarak, yine arz cinsinden bir belirginleşme elbisesiyle ortaya çıkar ve güzel çirkin herkes kıyam eder. Vaktāki kıyamet gününe hâs olan güneş zahir olur. وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصورِ فَتَأْتُونَ أَفْوَاجاً (Nebe', 78/18) Ya'ni "Ve o günde ki sûra nefh olunur, halk fevc fevc gelirler" âyet-i kerîmesi mûcibince bu ikinci sûr ile tecellî-i adlî-i umûmî vâki' olur. Her bir rûh arzın kesb ettiği istihâleye münasib, yine arz cinsinden bir kisve-i taayyün ile zahir olurlar ve güzel çirkin hep kıyâm ederler. 1797. Kazā dīvânı tarafına koşucu olurlar; ve iyi ve kötü olan nakid, potaya giderler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1797. Kazâ divanı tarafına koşucu olurlar; ve iyi ve kötü olan nakit, potaya giderler. 1798. İyi nakid şadman ve ziyade nazlıdır; kalp olan nakid meşakkatte ve erimektedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1798. İyi para sevinçli ve çok nazlıdır; kalp para meşakkattedir ve erimektedir. "Naz", sözlükte yeni bitmiş ve körpe olan, âşığın şevkini artırmak için maşukun âşıktan nazlanması demektir. "Naz-naz", eş anlamlı kelimelerin birleşimidir. "Har-har", "güft-gû" ve "cüst-cû" gibi. Batını dünyada iyi para ve altın gibi olan, mahşerde sevinçlidir ve çok nazlıdır; batını kalp olan ise orada zahmet içindedir ve tuz gibi erimektedir. "Nâz", lügatte yeni bitmiş ve körpe ve âşıkın şevkini artırmak için ma'şûkun âşıktan istiğnâsı demektir. "Nâz-nâz", terkîb-i terâdüfidir. "Hâr-hâr", güft-gû" ve "cüst-cû" gibi. Bâtını dünyâda iyi nakd ve altın gibi olan, mahşerde sevinici ve çok nazlıdır ve bâtını kalp olan ise orada zahmet içinde ve tuz gibi erimektedir. 1799. Lahza lahza imtihanlar erişir; gönüllerin sırrı cesedde görünür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1799. An be an imtihanlar erişir; gönüllerin sırrı bedende görünür. "İmtihan", mihnet çekmek demektir. Yani, mahşer ehlinden her birine, gönüllerindeki sır bedenlerinde ortaya çıkıp, sırları kötü ise insanların gözünde zelil olmak suretiyle an be an mihnet çekmeler meydana gelir; ve dünyadan ahirete beraberce götürdüğü mallar meydana çıkarak elemlere maruz kalır. “İmtihân", mihnetlenmek demektir. Ya'ni, ehl-i mahşerden her birine, gönüllerindeki sır cesedlerinde zâhir olup, sırları fenâ ise enzâr-ı nâsda zelîl olmak sûretiyle lahza lahza mihnetlenmeler vâki' olur; ve dünyâdan âhirete beraberce götürdüğü metâ'lar meydana çıkarak elemlere dûçâr olur. 1800. Kandilden su ve yağ aşikâr olduğu gibi, yahud sırları neşu ü nemâ bulan bir toprak gibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1800. Kandilden su ve yağın açıkça göründüğü gibi, yahut sırları gelişip büyüyen bir toprak gibi. 1801. Soğandan ve za'ferandan ve köknardan kışın sırrını baharın eli aşikâr eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1801. Soğandan, za'ferandan ve köknardan kışın sırrını baharın eli açığa çıkarır. Mahşer gününde kazanılan bedenden iyi ve kötü hayalî suretlerin ortaya çıkmasının özel örneği şudur: Örneğin kandil bir cisimdir fakat şeffaftır, içinde ne varsa gösterir. İçindeki su ve zeytinyağı, içine bakmadan dışından görünür. Yahut siyah bir toprağın altında ne olduğu bilinmezken, içindeki tohumların başlarını çıkarıp görünmesi gibidir. Nasıl ki kışın topraklar faal olmayan bir hâldedir. Bahar mevsiminin eli değdiği zaman, kışın kendi içinde sakladığı soğan ve za'feran ve köknar ortaya çıkar. "Köknar", haşhaş kozası ve onun sıkılmış suyu anlamındadır. Yevm-i mahşerde iktisab olunan cisimden iyi ve kötü suver-i hayâliyyenin zâhir olmasının misâl-i mahsüsü budur: Meselâ kandil bir cisimdir fakat şeffaftır, içinde ne var ise gösterir. İçindeki su ve zeytin yağı içine bakmadan dışından zâhirdir. Yahud siyah bir toprağın altında ne olduğu mechûl iken, içindeki tohumların başlarını çıkarıp görünmesi gibi. Nitekim kışın topraklar gayr-ı fa'âl bir hâldedir. Bahar mevsiminin eli değdiği vakit, kışın kendi içinde sakladığı soğan ve za'ferân ve köknar meydana çıkar. "Köknar", haşhaş kozası ve onun sıkılmış suyu ma'nâsınadır. 1802. O birisi, "Biz müttakîleriz!" diyerek yeşil başlı ve diğeri menekşe gibi başı aşağı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1802. O birisi, "Biz müttakîleriz!" diyerek başı yukarıda ve diğeri menekşe gibi başı aşağı. Sâlih kişiler, başları yukarıda sevinçli bir hâldedirler. Hâl diliyle ve duruşlarıyla "Biz dünya hayatında zühd (dünya nimetlerinden el çekme) ve takvâ (Allah'tan korkma ve sakınma) dairesinde yaşamış olanlardanız!" derler; fâsıklar (günahkârlar) ve münkirler (inkârcılar) ise, utandıklarından ve korktuklarından dolayı başlarını önlerine eğmişlerdir. Birinci mısrada "Muhakkak müttakîler emniyet makamındadır" (Duhân, 44/51) ayetine; ve ikinci mısrada "Âsîleri Rablerinin katında başları eğilmiş görürsün" (Secde, 32/12) ayetine işaret buyrulur. Sâlihler, başları yukarıda mesrûr bir hâldedirler. Lisân-ı halleriyle ve vaz'iyyetleriyle "Biz hayât-ı dünyeviyyede zühd ve takvâ dâiresinde yaşamış olanlardanız!" derler; ve fâsıklar ve münkirler ise, utandıklarından ve korktuklarından, başlarını önlerine eğmişlerdir. Birinci mısra'da إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ (Duhân, 44/51) ya'ni "Muhakkak müttakîler emniyet makamındadır"; ve ikinci mısra'da وَلَوْ تَرَى إِذِ الْمُجْرِمُونَ نَاكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِندَ رَبِّهِمْ (Secde, 32/12) ya'ni "Âsîleri rablerinin indinde başları eğilmiş görürsün" âyetlerine işâret buyrulur. 1799. Lahza lahza imtihanlar erişir; gönüllerin sırrı cesedde görünür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1799. An be an imtihanlar erişir; gönüllerin sırrı bedende görünür. "İmtihan", mihnet çekmek demektir. Yani, mahşer ehlinden her birine, gönüllerindeki sır bedenlerinde ortaya çıkıp, sırları kötü ise insanların gözünde zelil olmak suretiyle an be an mihnet çekmeler meydana gelir; ve dünyadan ahirete beraberinde götürdüğü mallar ortaya çıkarak elemlere maruz kalır. “İmtihân”, mihnetlenmek demektir. Ya’ni, ehl-i mahşerden her birine, gönüllerindeki sır cesedlerinde zâhir olup, sırları fenâ ise enzâr-ı nâsda zelîl olmak sûretiyle lahza lahza mihnetlenmeler vâki’ olur; ve dünyâdan âhirete berâberce götürdüğü metâ’lar meydâna çıkarak elemlere dûçâr olur. 1800. Kandilden su ve yağ âşikâr olduğu gibi, yâhud sırları neşv ü nemâ bulan bir toprak gibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1800. Kandilden su ve yağın açıkça göründüğü gibi, yahut sırları gelişip büyüyen bir toprak gibi. 1801. Soğandan ve za’ferandan ve köknardan kışın sırrını bahârın eli âşikâr eder.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1801. Soğandan, za'ferandan ve köknardan kışın sırrını baharın eli açığa çıkarır. Mahşer gününde kazanılan bedenden iyi ve kötü hayalî suretlerin ortaya çıkmasının özel örneği şudur: Örneğin kandil bir cisimdir fakat şeffaftır, içinde ne varsa gösterir. İçindeki su ve zeytinyağı, içine bakmadan dışından görünür. Yahut siyah bir toprağın altında ne olduğu bilinmezken, içindeki tohumların başlarını çıkarıp görünmesi gibi. Nitekim kışın topraklar faal olmayan bir haldedir. Bahar mevsiminin eli değdiği zaman, kışın kendi içinde sakladığı soğan ve za'feran ve köknar meydana çıkar. "Köknar", haşhaş kozası ve onun sıkılmış suyu anlamındadır. Yevm-i mahşerde iktisâb olunan cisimden iyi ve kötü suver-i hayâliyyenin zâhir olmasının misâl-i mahsûsu budur: Meselâ kandil bir cisimdir fakat şeffaftır, içinde ne var ise gösterir. İçindeki su ve zeytin yağı içine bakmadan dışından zâhirdir. Yâhud siyah bir toprağın altında ne olduğu mechûl iken, içindeki tohumların başlarını çıkarıp görünmesi gibi. Nitekim kışın topraklar gayr-ı fa’âl bir hâldedir. Bahar mevsiminin eli değdiği vakit, kışın kendi içinde sakladığı soğan ve za’ferân ve köknar meydâna çıkar. “Köknar”, haşhaş kozası ve onun sıkılmış suyu ma’nâsınadır. 1802. O birisi, “Biz müttakîleriz!” diyerek yeşil başlı ve diğeri menekşe gibi başı aşağı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1802. O birisi, "Biz müttakîleriz!" diyerek yeşil başlı ve diğeri menekşe gibi başı aşağı. Sâlihler, başları yukarıda sevinçli bir hâldedirler. Hâl dilleriyle ve duruşlarıyla "Biz dünya hayatında zühd (dünya nimetlerinden el çekme) ve takvâ (Allah'tan sakınma) dairesinde yaşamış olanlardanız!" derler; ve fâsıklar (günahkârlar) ve münkirler (inkârcılar) ise, utandıklarından ve korktuklarından, başlarını önlerine eğmişlerdir. Birinci mısrada إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ (Duhân, 44/51) yani "Muhakkak müttakîler emniyet makamındadır"; ve ikinci mısrada وَلَوْ تَرَى إِذِ الْمُجْرِمُونَ نَاكِسُوا رُؤُوسِهِمْ عِندَ رَبِّهِمْ (Secde, 32/12) yani "Âsîleri rablerinin katında başları eğilmiş görürsün" ayetlerine işaret buyrulur. Sâlihler, başları yukarıda mesrûr bir hâldedirler. Lisân-ı halleriyle ve vaz’iyyetleriyle “Biz hayât-ı dünyeviyyede zühd ve takvâ dâiresinde yaşamış olanlardanız!” derler; ve fâsıklar ve münkirler ise, utandıklarından ve korktuklarından, başlarını önlerine eğmişlerdir. Birinci mısrâ’da إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ (Duhân, 44/51) ya’ni “Muhakkak müttakîler emniyet makâmındadır”; ve ikinci mısrâ’da وَلَوْ تَرَى إِذِ الْمُجْرِمُونَ نَاكِسُوا رُؤُوسِهِمْ عِندَ رَبِّهِمْ (Secde, 32/12) ya’ni “Âsîleri rablerinin indinde başları eğilmiş görürsün” âyetlerine işâret buyrulur. 1803. Gözleri tehlikeden dışarı fırlamış, sabit, korkudan on çeşme olmuş!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1803. Gözleri tehlikeden dışarı fırlamış, sabit, korkudan on çeşme olmuş! Fâsıkların ve inkârcıların gözleri, mahşer gününün tehlikesini görüp, bu tehlikeden dolayı gözleri dışarıya fırlamış, acaba başımıza ne gibi belalar gelecek diye, sabit olan ve hiçbir sebeple yok olmayan korkudan dolayı on çeşmeden akan sular gibi gözleri yaş dökmekte bulunmuş olur. Fâsıkların ve münkirlerin gözleri, mahşer gününün tehlikesini görüp, bu tehlikeden nâşî gözleri dışarıya fırlamış, acabâ başımıza ne gibi belâlar gelecek diye, sâbit olan ve hiçbir sebeble zâil olmayan korkudan dolayı on çeşmeden akan sular gibi gözleri yaş dökmekte bulunmuş olur. 1804. Gözler intizarda açık kalmış, tâ ki nâme sol taraftan gelmeye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1804. Gözler intizarda açık kalmış, tâ ki nâme sol taraftan gelmeye! Mahşer ehli, amel defterleri sol taraftan gelmesin diye, gözleri açık bir hâlde beklerler. Ehl-i mahşer defter-i a'mâlleri soldan gelmesin diye, gözleri açık bir hâlde beklerler. 1805. Sağ tarafa sol tarafa göz çevirici, zîrâ ki, sağ nâmenin tali'i kolay olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1805. Sağ tarafa, sol tarafa göz çevirici, çünkü sağ taraftan gelen amel defterinin gelişi kolay olmaz. "Zep", bedava ve kolay anlamlarındadır (Burhan). Yani, mahşer ehli "Acaba amellerimizin defteri hangi tarafımızdan gelecektir?" diye gözlerini sağa ve sola çeviren bir haldedirler. Çünkü sağ ele gelen amel defteri, öyle bedava ve kolay kolay gelmez. Bu defter, dünya hayatında nefsinin hazlarına karşı çıkanlara ve benlikten geçmiş olanlara özgüdür. "Zep", bâd-i havâ [bedava] ve kolay ma'nâlarınadır (Burhân). Ya'ni, ehl-i mahşer "Acabâ amellerimizin defteri hangi tarafımızdan gelecektir?" diye gözlerini sağa ve sola çevirici bir hâldedirler. Zîrâ sağ ele gelen defter-i a'mâl, öyle bedava ve kolay kolay gelmez. Bu defter dünyâ hayâtında nefsinin ezvâkına muhalefet edenlere ve enâniyetten geçmiş olanlara mahsûstur. 1806. Bir kulun eline bir nâme gelir; başı siyah, cürümden ve fısktan dolmuş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1806. Bir kulun eline bir mektup gelir; başı siyah, suç ve günahtan dolmuş. 1807. Onda bir hayır ve bir tevfik yok; sıddîkın kalbini incitmeden başkası yok!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1807. Onda bir hayır ve bir tevfik (ilahi yardım) yok; sıddîkın (doğru sözlü ve özü sözü bir olan kişinin) kalbini incitmekten başka bir şey yok! 1808. Baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah dolu, yol ehli üzerine istihzâ ve ıslık çalma.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1808. Baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah dolu, yol ehli üzerine alay etme ve ıslık çalma. Mahşer günü bir kulun eline bir amel defteri gelir ki, baş tarafı kapkara, içi türlü türlü suçlardan ve fısk u fücurdan (Allah'ın emirlerinden çıkma ve günah işleme) dolu. Sözün özü, bu defter baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah içinde. Bunda öyle fenalıklar var ki, dünyada, hak yoluna giden kullar ile alay etmiş ve arkalarından alay ederek ıslık çalmış. Mahşer günü bir kulun eline bir amel defteri gelir ki, baş tarafı kapkara, içi türlü türlü suçlardan ve fisk u fücûrdan dolu. Velhâsıl bu defter baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah içinde. Bunda öyle fenâlıklar var ki, dünyâda, hak yoluna giden kullar ile istihzâ etmiş ve arkalarından alay ederek is- 1803. Gözleri tehlikeden dışarı fırlamış, sabit, korkudan on çeşme olmuş!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1803. Gözleri tehlikeden dışarı fırlamış, sabit, korkudan on çeşme olmuş! Fâsıkların ve inkârcıların gözleri, mahşer gününün tehlikesini görüp, bu tehlikeden dolayı gözleri dışarıya fırlamış, acaba başımıza ne gibi belalar gelecek diye, sabit olan ve hiçbir sebeple yok olmayan korkudan dolayı on çeşmeden akan sular gibi gözleri yaş dökmekte bulunmuş olur. Fâsıkların ve münkirlerin gözleri, mahşer gününün tehlikesini görüp, bu tehlikeden nâşî gözleri dışarıya fırlamış, acabâ başımıza ne gibi belâlar gelecek diye, sâbit olan ve hiçbir sebeble zâil olmayan korkudan dolayı on çeşmeden akan sular gibi gözleri yaş dökmekte bulunmuş olur. 1804. Gözler intizarda açık kalmış, tâ ki nâme sol taraftan gelmeye!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1804. Gözler intizarda açık kalmış, tâ ki nâme sol taraftan gelmeye! Mahşer ehli, amel defterleri sol taraftan gelmesin diye, gözleri açık bir hâlde beklerler. Ehl-i mahşer defter-i a'mâlleri soldan gelmesin diye, gözleri açık bir hâlde beklerler. 1805. Sağ tarafa sol tarafa göz çevirici, zîrâ ki, sağ nâmenin tali'i kolay olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1805. Sağ tarafa, sol tarafa göz çevirici, çünkü sağ taraftan gelen amel defterinin gelişi kolay olmaz. "Zep", bedava ve kolay anlamlarındadır (Burhan). Yani, mahşer ehli "Acaba amellerimizin defteri hangi tarafımızdan gelecektir?" diye gözlerini sağa ve sola çeviren bir haldedirler. Çünkü sağ ele gelen amel defteri, öyle bedava ve kolay kolay gelmez. Bu defter, dünya hayatında nefsinin hazlarına karşı çıkanlara ve benlikten geçmiş olanlara özgüdür. "Zep", bâd-i havâ [bedava] ve kolay ma'nâlarınadır (Burhân). Ya'ni, ehl-i mahşer "Acabâ amellerimizin defteri hangi tarafımızdan gelecektir?" diye gözlerini sağa ve sola çevirici bir hâldedirler. Zîrâ sağ ele gelen defter-i a'mâl, öyle bedava ve kolay kolay gelmez. Bu defter dünyâ hayâtında nefsinin ezvâkına muhalefet edenlere ve enâniyetten geçmiş olanlara mahsûstur. 1806. Bir kulun eline bir nâme gelir; başı siyah, cürümden ve fısktan dolmuş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1806. Bir kulun eline bir mektup gelir; başı siyah, suç ve günahtan dolmuş. 1807. Onda bir hayır ve bir tevfik yok; sıddîkın kalbini incitmeden başkası yok!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1807. Onda bir hayır ve bir tevfik (ilahi yardım) yok; sıddîkın (doğru sözlü ve özü sözü bir olan kişinin) kalbini incitmekten başka bir şey yok! 1808. Baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah dolu, yol ehli üzerine istihzâ ve ıslık çalma.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1808. Baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah dolu, Hakk yolcusu üzerine alay etme ve ıslık çalma. Mahşer günü bir kulun eline bir amel defteri gelir ki, baş tarafı kapkara, içi türlü türlü suçlardan ve fısk u fücurdan (günah ve kötülüklerden) dolu. Kısaca bu defter baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah içinde. Bunda öyle fenalıklar var ki, dünyada, Hakk yoluna giden kullar ile alay etmiş ve arkalarından alay ederek ıslık çalmış. İçinde hayır ve ilahi yardım adına hiçbir şey yok! Dünya hayatında işi gücü Hakk'ın dostlarını incitmek olmuş. Mahşer günü bir kulun eline bir amel defteri gelir ki, baş tarafı kapkara, içi türlü türlü suçlardan ve fisk u fücûrdan dolu. Velhâsıl bu defter baştan ayağa kadar çirkinlik ve günah içinde. Bunda öyle fenâlıklar var ki, dünyâda, hak yoluna giden kullar ile istihzâ etmiş ve arkalarından alay ederek is- lık çalmış. İçinde hayır ve tevfik-ı ilâhî nâmına hiçbir şey yok! Hayât-ı dünyeviyyesinde işi gücü Hakk'ın dostlarını incitmek olmuş. 1809. Onun hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve o Fir'avnlar gibi onun ben ve bizi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1809. Onun hilekârlıkları ve hırsızlıkları ve o Firavunlar gibi onun "ben" ve "biz" demesi. "Ene" ve "innâ", Arapça kelimelerdir, "ben" ve "biz" demektir. Yani, o kulun amel defterinde bütün dünyadaki hilekârlıkları ve hırsızlıkları ve Firavunlar gibi konuşma esnasında tam bir azametle, "Ben şöyle yaptım ve biz böyle yaparız" gibi kullandığı ifadeler ve kibir ve benliği hep yazılıdır. "Ene" ve "innâ", Arabî kelimelerdir, "ben" ve "biz" demektir. Ya'ni, o kulun amel defterinde bütün dünyadaki hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve Fir'avnlar gibi mükâleme esnasında kemâl-i azametle, "Ben şöyle yaptım ve biz böyle yaparız" gibi kullandığı ta'bîrât ve kibir ve enâniyeti hep yazılı. 1810. Vaktaki o sakîl kendi nâmesini okur, o bilir ki, rıhlet zindan tarafına oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1810. O ağır ruhlu kul kendi amel defterini okuduğunda, bilir ki yolculuk zindan tarafına oldu. O ağır ruhlu kul, kendisinin amel defterini okuduğunda ve içindeki bütün kötülüklerin toplanmış ve yazılmış olduğunu gördüğünde, gideceği yerin zindan ve hapishane olduğunu anlar. Vaktâki o rûhu sakîl olan kul kendinin amel defterini okur ve içindeki rezâilin hepsi toplanmış ve yazılmış olduğunu görür, anlar ki gideceği yer zindandır ve hapishanedir. 1811. Sonra hırsızlar gibi darağacı tarafına revân olur; zâhir olan cürüm i'tizâr yolunu bağlamıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1811. Sonra hırsızlar gibi darağacı tarafına gider; görünen suç özür dileme yolunu bağlamıştır. Sonra o kul, hırsızlar gibi darağacı tarafına gitmeye başlar; çünkü kabahatleri tamamen meydana çıkmış ve örtülmesine imkân kalmamış olduğundan, özür dileyecek hâli yoktur. Sonra o kul, hırsızlar gibi darağacı tarafına gitmeğe başlar; çünki kabâhatleri tamâmıyle meydana çıkmış ve setrine imkân kalmamış olduğundan, özür dileyecek hâli yoktur. 1812. O binlerce hüccet ve kötü söz onun ağzı üzerine fenâ çivi gibi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1812. O binlerce delil ve kötü söz onun ağzı üzerine kötü bir çivi gibi olmuştur. Dünyada kendisinden ortaya çıkan binlerce kötü amelin ve kötü sözün amel defterine yazılarak aleyhine bir delil olması, onun ağzı üzerine kötü ve kuvvetli bir çivi gibi çakılmış ve ağzını açacak hâli kalmamıştır. Dünyâda kendisinden zâhir olan binlerce fenâ amellerin ve kötü sözlerin defter-i a'mâlinde yazılarak aleyhine bir hüccet olması onun ağzı üzerine fenâ ve kuvvetli bir çivi gibi mıhlanmış ve ağzını açacak hâli kalmamıştır. 1813. Hayırsızlık eşyası onun cismi üzerinde ve onun evinde zâhir olup onun efsanesi gaib olmuş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1813. Hayırsızlık eşyası onun bedeni üzerinde ve onun evinde ortaya çıkıp onun efsanesi kaybolmuş. lık çalmış. İçinde hayır ve ilâhî başarı adına hiçbir şey yok! Dünya hayatında işi gücü Allah'ın dostlarını incitmek olmuş. lık çalmış. İçinde hayır ve tevfik-ı ilâhî nâmına hiçbir şey yok! Hayât-ı dünyeviyyesinde işi gücü Hakk'ın dostlarını incitmek olmuş. 1809. Onun hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve o Fir'avnlar gibi onun ben ve bizi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1809. Onun hilekârlıkları ve hırsızlıkları ve o Firavunlar gibi onun "ben" ve "biz" demesi. "Ene" ve "innâ", Arapça kelimelerdir, "ben" ve "biz" demektir. Yani, o kulun amel defterinde bütün dünyadaki hilekârlıkları ve hırsızlıkları ve Firavunlar gibi konuşma esnasında tam bir azametle, "Ben şöyle yaptım ve biz böyle yaparız" gibi kullandığı ifadeler ve kibir ve benliği hep yazılıdır. "Ene" ve "innâ", Arabî kelimelerdir, "ben" ve "biz" demektir. Ya'ni, o kulun amel defterinde bütün dünyadaki hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve Fir'avnlar gibi mükâleme esnasında kemâl-i azametle, "Ben şöyle yaptım ve biz böyle yaparız" gibi kullandığı ta'bîrât ve kibir ve enâniyeti hep yazılı. 1810. Vaktaki o sakîl kendi nâmesini okur, o bilir ki, rıhlet zindan tarafına oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1810. O ağır ruhlu kul kendi amel defterini okuduğunda, bilir ki yolculuk zindan tarafına oldu. O ağır ruhlu kul, kendisinin amel defterini okuduğunda ve içindeki bütün kötülüklerin toplanmış ve yazılmış olduğunu gördüğünde, gideceği yerin zindan ve hapishane olduğunu anlar. Vaktâki o rûhu sakîl olan kul kendinin amel defterini okur ve içindeki rezâilin hepsi toplanmış ve yazılmış olduğunu görür, anlar ki gideceği yer zindandır ve hapishanedir. 1811. Sonra hırsızlar gibi darağacı tarafına revân olur; zâhir olan cürüm i'tizâr yolunu bağlamıştır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1811. Sonra hırsızlar gibi darağacı tarafına gider; görünen suç özür dileme yolunu bağlamıştır. Sonra o kul, hırsızlar gibi darağacı tarafına gitmeye başlar; çünkü kabahatleri tamamen meydana çıkmış ve örtülmesine imkân kalmamış olduğundan, özür dileyecek hâli yoktur. Sonra o kul, hırsızlar gibi darağacı tarafına gitmeğe başlar; çünki kabâhatleri tamâmıyle meydana çıkmış ve setrine imkân kalmamış olduğundan, özür dileyecek hâli yoktur. 1812. O binlerce hüccet ve kötü söz onun ağzı üzerine fenâ çivi gibi olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1812. O binlerce delil ve kötü söz onun ağzı üzerine kötü bir çivi gibi olmuştur. Dünyada kendisinden ortaya çıkan binlerce kötü amelin ve kötü sözün amel defterine yazılarak aleyhine bir delil olması, onun ağzı üzerine kötü ve kuvvetli bir çivi gibi çakılmış ve ağzını açacak hâli kalmamıştır. Dünyâda kendisinden zâhir olan binlerce fenâ amellerin ve kötü sözlerin defter-i a'mâlinde yazılarak aleyhine bir hüccet olması onun ağzı üzerine fenâ ve kuvvetli bir çivi gibi mıhlanmış ve ağzını açacak hâli kalmamıştır. 1813. Hayırsızlık eşyası onun cismi üzerinde ve onun evinde zâhir olup onun efsânesi gâib olmuş.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1813. Hayırsızlık eşyası onun cismi üzerinde ve onun evinde zâhir olup onun efsânesi gâib olmuş. Çaldığı eşya üzerinde ve evinde bulunan bir hırsız, artık kendini savunmak için nasıl ki söyleyecek bir söz ve bir masal bulamazsa, bu kul da o hâle gelir. Çaldığı eşya üzerinde ve evinde bulunan bir hırsız, artık kendini müdafaa için nasıl ki söyleyecek bir söz ve bir masal bulamazsa, bu kul dahi o hâle gelir. 1814. Binaenaleyh "Saîr" zindanına revân olur; zîrâ dikene ateşten kaçmak olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1814. Bu sebeple "Saîr" zindanına gider; çünkü dikenin ateşten kaçması mümkün değildir. "Saîr", sözlükte "alevli ateş" anlamına gelir ve cehennemin katmanlarından bir katmanın adıdır. Yani, bu durumda olan kul, kendisinin azap yeri olan Saîr'e gidecek olur. Çünkü bu kul bir diken gibidir; bu sebeple dikenin layığı ateştir. "Saîr", lügatte "alevli ateş" mâ'nâsına olup cehennemin tabakalarından bir tabakanın adıdır. Ya'ni, bu hâlde olan kul kendinin mahall-i azabı olan Saîr'e gidici olur. Zîrâ bu kul bir diken gibidir; binâenaleyh dikenin lâyığı ateştir. 1815. Çünki önde ve arkada olan o gizli melekler ases gibi zahir olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1815. Çünkü önde ve arkada olan o gizli melekler bekçi gibi ortaya çıkmıştır. Yani, o suçlu kul, ben Cehennem'e gitmem, diyemez; çünkü dünyada iken önde ve arkada gizli olan ve görünmeyen melekler, ahirette zabıta memuru gibi meydana çıkmışlardır. Ya'ni, o mücrim kul, ben Saîr'e gitmem, diyemez; çünki dünyâda iken ön-de ve arkada gizli olan ve görünmeyen melekler, âhirette zabıta me'mûru gi-bi meydâna çıkmışlardır. 1816. Onu götürürler, onu ucu sivri bir şeyle dürterler, derler ki: "Ey köpek, kendi gühdanlarına git!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1816. Onu götürürler, onu ucu sivri bir şeyle dürterler, derler ki: "Ey köpek, kendi pislik yerlerine git!" "Süpûzend", "süpûhten" (üflemek, dürtmek) masdarından şimdiki zaman fiilidir. "Güh-dân-hâ", "gûh"un kısaltılmışı olan "güh" (pislik) ile "dân" (yer) ve "hâ" (çoğul eki) edatlarından oluşmuştur. Kendi "pislikleri" demek olur. Yani, o melekler onu sivri övendire ile dürte dürte götürürler de derler ki: "Ey köpek, haydi bakalım kendine özgü olan pislik yerlerine git!" "Süpûzend", "süpûhten" masdarından fiil-i müzâri'dir. “Güh-dân-hâ", "gûh"ün muhaffefi olan "güh" ile "dân" ve "hâ" edatlarından mürekkebdir. Kendi "pislikleri" demek olur. Ya'ni, o melekler onu sivri övendire ile dürte dürte götürürler de derler ki: "Ey köpek, haydi bakalım kendine mahsûs olan pislik yerlerine git!" 1817. Her yol başında ayağını çeker, tâ ola ki o kuyudan sıçraya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1817. Her yol başında ayağını çeker, tâ ola ki o kuyudan sıçraya! Melekler onu dürterek götürürken o her yol başında ayağını geri çeker ve ümit eder ki, kendisinin atılacağı kuyudan yakasını kurtarsın. Melekler onu dürterek götürürken o her yol başında ayağını geri çeker ve ümîd eder ki, kendisinin atılacağı kuyudan yakasını kurtarsın. 1818. Muntazır durur, susar, bir ümîd içinde yüzünü arkaya çevirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1818. Bekler, susar, bir ümit içinde yüzünü arkaya çevirir. Çaldığı eşya üzerinde ve evinde bulunan bir hırsız, artık kendini savunmak için nasıl ki söyleyecek bir söz ve bir bahane bulamazsa, bu kul da o hâle gelir. Çaldığı eşya üzerinde ve evinde bulunan bir hırsız, artık kendini müdafaa için nasıl ki söyleyecek bir söz ve bir masal bulamazsa, bu kul dahi o hâle gelir. 1814. Binaenaleyh "Saîr" zindanına revân olur; zîrâ dikene ateşten kaçmak olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1814. Bu sebeple "Saîr" zindanına gider; çünkü dikenin ateşten kaçması mümkün değildir. "Saîr", sözlükte "alevli ateş" anlamına gelir ve cehennemin katmanlarından bir katmanın adıdır. Yani, bu durumda olan kul, kendisinin azap yeri olan Saîr'e gidecek olur. Çünkü bu kul bir diken gibidir; bu sebeple dikenin layığı ateştir. "Saîr", lügatte "alevli ateş" mâ'nâsına olup cehennemin tabakalarından bir tabakanın adıdır. Ya'ni, bu hâlde olan kul kendinin mahall-i azabı olan Saîr'e gidici olur. Zîrâ bu kul bir diken gibidir; binâenaleyh dikenin lâyığı ateştir. 1815. Çünki önde ve arkada olan o gizli melekler ases gibi zahir olmuştur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1815. Çünkü önde ve arkada olan o gizli melekler bekçi gibi ortaya çıkmıştır. Yani, o suçlu kul, ben Cehennem'e gitmem, diyemez; çünkü dünyada iken önde ve arkada gizli olan ve görünmeyen melekler, ahirette zabıta memuru gibi meydana çıkmışlardır. Ya'ni, o mücrim kul, ben Saîr'e gitmem, diyemez; çünki dünyâda iken önde ve arkada gizli olan ve görünmeyen melekler, âhirette zabıta me'mûru gibi meydâna çıkmışlardır. 1816. Onu götürürler, onu ucu sivri bir şeyle dürterler, derler ki: "Ey köpek, kendi gühdanlarına git!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1816. Onu götürürler, onu ucu sivri bir şeyle dürterler, derler ki: "Ey köpek, kendi pislik yerlerine git!" "Süpûzend", "süpûhten" (üflemek, dürtmek) masdarından şimdiki zaman fiilidir. "Güh-dân-hâ", "gûh"un kısaltılmışı olan "güh" (pislik) ile "dân" (yer) ve "hâ" (çoğul eki) edatlarından oluşmuştur. Kendi "pislikleri" demek olur. Yani, o melekler onu sivri övendire ile dürte dürte götürürler de derler ki: "Ey köpek, haydi bakalım kendine özgü olan pislik yerlerine git!" "Süpûzend", "süpûhten" masdarından fiil-i müzâri'dir. “Güh-dân-hâ", "gûh"ün muhaffefi olan "güh" ile "dân" ve "hâ" edatlarından mürekkebdir. Kendi "pislikleri" demek olur. Ya'ni, o melekler onu sivri övendire ile dürte dürte götürürler de derler ki: "Ey köpek, haydi bakalım kendine mahsûs olan pislik yerlerine git!" 1817. Her yol başında ayağını çeker, tâ ola ki o kuyudan sıçraya!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1817. Her yol başında ayağını çeker, tâ ola ki o kuyudan sıçraya! Melekler onu dürterek götürürken o her yol başında ayağını geri çeker ve ümit eder ki, kendisinin atılacağı kuyudan yakasını kurtarsın. Melekler onu dürterek götürürken o her yol başında ayağını geri çeker ve ümîd eder ki, kendisinin atılacağı kuyudan yakasını kurtarsın. 1818. Muntazır durur, susar, bir ümîd içinde yüzünü arkaya çevirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1818. Bekler, susar, bir ümit içinde yüzünü arkaya çevirir. "Ten zeden", susmak; "rûy vâpes kerden", yüzü arkaya çevirmek. Yani, o suçlu yolda durur ve susar. Kurtulmak ümidi beslediğine işaret olarak yüzünü arka tarafa çevirir. "Ten zeden", susmak; "rûy vâpes kerden", yüzü arkaya çevirmek. Ya'ni, o mücrim yolda durur ve sükût eder. Kurtulmak ümîdi beslediğine işaret olarak yüzünü arka tarafa çevirir. 1819. Sonbahar yağmuru gibi göz yaşı yağdırır, bir kuru ümîd! O onun gayrı ne tutar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1819. Sonbahar yağmuru gibi göz yaşı yağdırır, bir kuru ümit! O onun dışında ne tutar? O suçlu ağlar. Bir kuru ümit besler; bu anda o çaresizin bu kuru ümidinden başka dayanacak nesi vardır? O mücrim ağlar. Bir kuru ümîd besler; bu anda o bîçârenin bu kuru ümîdinden başka dayanacak nesi vardır? 1820. Her bir zaman yüzünü arkaya çevirir, yüzünü mukaddes olan dergâha döndürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1820. Her bir zaman yüzünü arkaya çevirir, yüzünü mukaddes olan dergâha döndürür. O günahkâr kulun beslediği ümit, Rahman'ın rahmetine sığınarak affa erişmektir. İşte bu ümit ile her zaman yüzünü arkasına çevirir ve mukaddes olan ilâhî dergâha yönelir. O günahkâr kulun beslediği ümîd, rahmet-i Rahmân'a ilticâ ederek afve mazhar olmaktır. İşte bu ümîd ile her zaman yüzünü arkasına çevirir ve mukaddes olan dergâh-ı ilâhîye teveccüh eder. 1821. Müteakiben Hak'tan, nûr iklîminden emir gelir ki, ona deyiniz ki: "Ey çıplak!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1821. Ardından Hak'tan, nur ikliminden emir gelir ki, ona deyiniz ki: "Ey çıplak!" "Battal", işi olmayıp boş duran kimse, yani tembel; "ur", çıplak. "Nur iklimi"nden maksat, mutlak varlık mertebesidir. Çünkü Varlık, nurun ta kendisidir. Nur, kendisi görünen ve eşyayı gösteren olduğu gibi, Hak'ın hakiki varlığı da kendisi görünen ve eşyayı gösterendir. Bu sebeple "Hak" ve "Nur" isimleri, Zât'a ait isimlerdendir. Yani, suçlunun bu duraklamasından sonra Hak'ın zâtı tarafından meleklere bir emir gelir ve o emir de şudur: Ona deyiniz ki, "Ey ruhu salih amellerden soyunup çırılçıplak kalmış olan tembel!" "Battal", işi olmayıp boş duran kimse, ya'ni tenbel; ""ûr", çıplak. “Nûr iklîmi"nden murâd, vücûd-i mutlak mertebesidir. Zîrâ Vücûd ayn-ı nûrdur. Nûr, kendi zâhir ve eşyayı muzhir olduğu gibi, vücûd-i hakîkî-i Hak dahi kendisi zâhir ve eşyayı muzhirdir. Bu sebeble "Hak" ve "Nûr" isimleri esmâ-i Zât'tandır. Ya'ni, mücrimin bu tevakkufunu müteakib zât-ı Hak tarafından meleklere bir emir gelir ve o emir de şudur: Ona deyiniz ki, “Ey rûhu a'mâl-i sâlihadan soyunup çırçıplak kalmış olan tenbel!" 1822. "Ey şer menba'ı, neyin muntazırısın? Ey sersem, yüzünü niçin arkaya çeviriyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1822. "Ey şerrin kaynağı, neyi bekliyorsun? Ey sersem, yüzünü niçin arkaya çeviriyorsun?" 1823. "Senin nâmen odur ki, senin eline geldi. Ey Huda'yı incitici ve ey şeytana tapıcı!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1823. "Senin mektubun odur ki, senin eline geldi. Ey Allah'ı inciten ve ey şeytana tapan!" "Ten zeden", susmak demektir; "rûy vâpes kerden", yüzü arkaya çevirmek demektir. Yani, o suçlu yolda durur ve susar. Kurtulma ümidi beslediğine işaret olarak yüzünü arka tarafa çevirir. "Ten zeden", susmak; "rûy vâpes kerden", yüzü arkaya çevirmek. Ya'ni, o mücrim yolda durur ve sükût eder. Kurtulmak ümîdi beslediğine işaret olarak yüzünü arka tarafa çevirir. 1819. Sonbahar yağmuru gibi göz yaşı yağdırır, bir kuru ümîd! O onun gayrı ne tutar?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1819. Sonbahar yağmuru gibi göz yaşı yağdırır, bir kuru ümit! O onun dışında ne tutar? O suçlu ağlar. Bir kuru ümit besler; bu anda o çaresizin bu kuru ümidinden başka dayanacak nesi vardır? O mücrim ağlar. Bir kuru ümîd besler; bu anda o bîçârenin bu kuru ümîdinden başka dayanacak nesi vardır? 1820. Her bir zaman yüzünü arkaya çevirir, yüzünü mukaddes olan dergâha döndürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1820. Her bir zaman yüzünü arkaya çevirir, yüzünü mukaddes olan dergâha döndürür. O günahkâr kulun beslediği ümit, Rahman'ın rahmetine sığınarak affa erişmektir. İşte bu ümit ile her zaman yüzünü arkasına çevirir ve mukaddes olan ilâhî dergâha yönelir. O günahkâr kulun beslediği ümîd, rahmet-i Rahmân'a ilticâ ederek afve mazhar olmaktır. İşte bu ümîd ile her zaman yüzünü arkasına çevirir ve mukaddes olan dergâh-ı ilâhîye teveccüh eder. 1821. Müteakiben Hak'tan, nûr iklîminden emir gelir ki, ona deyiniz ki: "Ey çıplak!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1821. Ardından Hak'tan, nur ikliminden emir gelir ki, ona deyiniz ki: "Ey çıplak!" "Battal", işi olmayıp boş duran kimse, yani tembel; "ur", çıplak. "Nur iklimi"nden maksat, mutlak varlık mertebesidir. Çünkü Varlık, nurun ta kendisidir. Nur, kendisi görünen ve eşyayı gösteren olduğu gibi, Hak'ın hakiki varlığı da kendisi görünen ve eşyayı gösterendir. Bu sebeple "Hak" ve "Nur" isimleri, Zât'a ait isimlerdendir. Yani, suçlunun bu duraklamasından sonra Hak'ın zâtı tarafından meleklere bir emir gelir ve o emir de şudur: Ona deyiniz ki, "Ey ruhu salih amellerden soyunup çırılçıplak kalmış olan tembel!" "Battal", işi olmayıp boş duran kimse, ya'ni tenbel; ""ûr", çıplak. “Nûr iklîmi"nden murâd, vücûd-i mutlak mertebesidir. Zîrâ Vücûd ayn-ı nûrdur. Nûr, kendi zâhir ve eşyayı muzhir olduğu gibi, vücûd-i hakîkî-i Hak dahi kendisi zâhir ve eşyayı muzhirdir. Bu sebeble "Hak" ve "Nûr" isimleri esmâ-i Zât'tandır. Ya'ni, mücrimin bu tevakkufunu müteakib zât-ı Hak tarafından meleklere bir emir gelir ve o emir de şudur: Ona deyiniz ki, “Ey rûhu a'mâl-i sâlihadan soyunup çırçıplak kalmış olan tenbel!" 1822. "Ey şer menba'ı, neyin muntazırısın? Ey sersem, yüzünü niçin arkaya çeviriyorsun?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1822. "Ey şerrin kaynağı, neyi bekliyorsun? Ey sersem, yüzünü niçin arkaya çeviriyorsun?" 1823. "Senin nâmen odur ki, senin eline geldi. Ey Huda'yı incitici ve ey şeytana tapıcı!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1823. Senin amel defterin, senin eline gelen şeydir. Ey Allah'ı inciten ve ey şeytana tapan! Dünya hayatında yapmış olduğun amellerin defteri, senin eline gelen defterden ibarettir. Bu hayata getirdiğin sermaye ancak bunlardır. Ey dünyanın fani hayatına aldanıp Hakk'ı tanımamış ve şeytana tapmış olan sersem, daha ne bekliyorsun? "Dünya hayatında yapmış olduğun amellerin defteri, senin eline gelen defterden ibarettir. Bu hayâta getirdiğin sermâye ancak bunlardır. Ey dünyânın fânî hayâtına aldanıp Hakk'ı tanımamış ve şeytana tapmış olan sersem, daha ne bekliyorsun?" 1824. Mâdemki fiilinin defterini gördün, ne bakıyorsun? Bundan sonra fiilinin cezasını gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1824. Mademki fiilinin defterini gördün, ne bakıyorsun? Bundan sonra fiilinin cezasını gör! 1825. Niçin beyhûde teahhur ediyorsun? Böyle kuyuda aydınlık nerede!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1825. Niçin boş yere gecikiyorsun? Böyle kuyuda aydınlık nerede! "Mûl" kelimesinin birçok anlamı vardır. Burada, "işlerde gecikmek ve geri durmak" anlamı uygundur. Yani, "Ey suçlu, niçin ceza yerine gitmekte tereddüt ediyor ve gecikiyorsun? Kötü fiillerinin etkisi olarak meydana gelen bir kuyuya düştün. Böyle bir kuyuda ümit aydınlığı olur mu?" "Mûl", kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır. Burada, "işlerde teahhur etmek ve geri durmak" ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, "Ey mücrim, niçin cezâ mahalline gitmekte tereddüd ve teahhur ediyorsun? Kötü fiillerinin te'sîri olarak hâsıl olan bir kuyuya düştün. Böyle bir kuyuda ümîd aydınlığı olur mu?" 1826. Senin ne zahir cihetinden bir taatın, ne de senin sırda ve bâtında bir niyetin yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1826. Senin ne görünen yönden bir ibadetin, ne de senin sırda ve içte bir niyetin yoktur. Senin görünürde ibadetin ve kulluğun olmadığı gibi, içte de; "Ah ya Rabbi yapamıyorum, bana başarı ve doğru yolu bahşet ve beni iyi işler yapmaya muvaffak kıl!" diye bir niyetin yoktur. Senin zâhirde tâatin ve ibâdetin olmadığı gibi, bâtında da; “Âh yâ Rab yapamıyorum, bana tefvîk ve hidâyet bahşet ve beni sâlih ameller işlemeğe muvaffak kıl!" diye bir niyetin yoktur. 1827. Senin gecelerde ne münâcâtın ve kıyâmın, ne de senin gündüzlerde takvân ve orucun yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1827. Senin gecelerde ne yakarışın ve kıyamın, ne de senin gündüzlerde takvan ve orucun yoktur. 1828. Ne senin kimseyi incitmekten hifz-i zebânın, ne de öne ve arkaya ibretle nazar etmen olmadı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1828. Ne senin kimseyi incitmekten dilini tutman, ne de öne ve arkaya ibretle bakman olmadı. "Dünya hayatında nefsinin hazzı ve keyfi için dilinle şuna buna acı sözler söyleyerek insanları incitmekten çekinmedin ve benlik davasına kalktın. Arkana bakıp vücudunun birkaç damla meniden meydana geldiğini ve senden önce gelenlerin ve dönenlerin olduklarını görmedin ve önüne bakıp yürüdüğün yolun sonunun ölüm olduğuna ibretle bakmadın." "Dünya hayatında yapmış olduğun amellerin defteri, senin eline gelen defterden ibarettir. Bu hayata getirdiğin sermaye ancak bunlardır. Ey dünyanın fani hayatına aldanıp Hakk'ı tanımamış ve şeytana tapmış olan sersem, daha ne bekliyorsun?" "Dünyâ hayatında nefsinin hazzı ve keyfin için dilin ile şuna buna acı sözler söyleyerek halkı incitmekten çekinmedin ve benlik da'vâsına kalktın. Arkana bakıp vücûdunun birkaç katre menîden peyda olduğunu ve senden evvel gelenlerin ve dönenlerin olduklarını görmedin ve önüne bakıp yürüdüğün yolun nihâyeti ölüm olduğuna ibretle bakmadın." "Dünya hayatında yapmış olduğun amellerin defteri, senin eline gelen defterden ibarettir. Bu hayâta getirdiğin sermâye ancak bunlardır. Ey dünyânın fânî hayâtına aldanıp Hakk'ı tanımamış ve şeytana tapmış olan sersem, daha ne bekliyorsun?" 1824. "Mâdemki fiilinin defterini gördün, ne bakıyorsun? Bundan sonra fiilinin cezasını gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1824. "Mademki fiilinin defterini gördün, ne bakıyorsun? Bundan sonra fiilinin cezasını gör! 1825. "Niçin beyhûde teahhur ediyorsun? Böyle kuyuda aydınlık nerede!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1825. "Niçin boş yere gecikiyorsun? Böyle kuyuda aydınlık nerede!" "Mûl" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada, "işlerde gecikmek ve geri durmak" anlamı uygundur. Yani, "Ey suçlu, niçin ceza yerine gitmekte tereddüt edip gecikiyorsun? Kötü fiillerinin etkisi olarak meydana gelen bir kuyuya düştün. Böyle bir kuyuda ümit aydınlığı olur mu?" "Mûl", kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır. Burada, "işlerde teahhur etmek ve geri durmak" ma'nâsı münasibdir. Ya'ni, "Ey mücrim, niçin cezâ mahalline gitmekte tereddüd ve teahhur ediyorsun? Kötü fiillerinin te'sîri olarak hâsıl olan bir kuyuya düştün. Böyle bir kuyuda ümîd aydınlığı olur mu?" 1826. "Senin ne zahir cihetinden bir taatın, ne de senin sırda ve bâtında bir niyetin yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1826. "Senin ne görünen yönden bir ibadetin, ne de senin sırda ve içte bir niyetin yoktur." Senin görünen yönde ibadetin ve kulluğun olmadığı gibi, içte de; "Ah ya Rabbi yapamıyorum, bana başarı ve doğru yolu bahşet ve beni iyi işler yapmaya muvaffak kıl!" diye bir niyetin yoktur. Senin zâhirde tâatin ve ibâdetin olmadığı gibi, bâtında da; “Âh yâ Rab yapamıyorum, bana tefvîk ve hidâyet bahşet ve beni sâlih ameller işlemeğe muvaffak kıl!" diye bir niyetin yoktur. 1827. "Senin gecelerde ne münâcâtın ve kıyâmın, ne de senin gündüzlerde takvân ve orucun yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1827. "Senin gecelerde ne yakarışın ve kıyamın, ne de senin gündüzlerde takvan ve orucun yoktur." 1828. "Ne senin kimseyi incitmekten hifz-i zebânın, ne de öne ve arkaya ibretle nazar etmen olmadı."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1828. "Ne senin kimseyi incitmekten dilini tutman, ne de öne ve arkaya ibretle bakman olmadı." Dünya hayatında nefsinin hazzı ve keyfi için dilinle şuna buna acı sözler söyleyerek insanları incitmekten çekinmedin ve benlik davasına kalktın. Arkana bakıp vücudunun birkaç damla meniden (spermden) meydana geldiğini ve senden evvel gelenlerin ve dönenlerin olduğunu görmedin ve önüne bakıp yürüdüğün yolun sonunun ölüm olduğuna ibretle bakmadın. "Dünyâ hayatında nefsinin hazzı ve keyfin için dilin ile şuna buna acı sözler söyleyerek halkı incitmekten çekinmedin ve benlik da'vâsına kalktın. Arkana bakıp vücûdunun birkaç katre menîden peyda olduğunu ve senden evvel gelenlerin ve dönenlerin olduklarını görmedin ve önüne bakıp yürüdüğün yolun nihâyeti ölüm olduğuna ibretle bakmadın." 1829. Ön ne olur? Ölümü ve kendi nez'ini anmaktır. Arka ne olur? Dostların evvelden ölmesidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1829. Ön ne olur? Ölümü ve kendi can çekişmesini anmaktır. Arka ne olur? Dostların evvelden ölmesidir. 1830. "Ne senin için zulüm üzerine pür-hurûş bir tövbe oldu; ey arpa satıcı olan buğday gösterici hîlekar!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1830. "Ne senin için zulüm üzerine pür-hurûş bir tövbe oldu; ey arpa satıcı olan buğday gösterici hîlekar!" Yaptığın zulümlere karşı içinden vicdan azabı duyarak bir tövbe ve pişmanlık meydana gelmedi; ey içinden kötü olup, dışarıdan iyi görünücü hîlekâr! "Yaptığın zulümlere karşı içinden vicdan azabı duyarak bir tövbe ve pişmanlık vâki' olmadı; ey içinden fenâ olup, zâhirde iyi görünücü hîlekâr!" 1831. "Mâdemki senin terâzin eğri ve hîle idi, ceza terazisini niçin doğru istersin?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1831. "Mademki senin terazinin eğri ve hileli idi, ceza terazisini niçin doğru istersin?" "Mademki dünya hayatında fiillerinin ölçüsü eğri ve hile üzerineydi, şimdi bu ahiret hayatında o fiillere karşılık gelen ceza ölçüsünü niçin doğru istersin? Eğriye eğri ve doğruya da doğru karşılık gelir." "Mâdemki hayât-ı dünyeviyyede ef'âlinin mîzânı eğri ve hîle üzerine idi, şimdi bu hâyât-ı uhreviyyede o ef'âle tekabül eden cezâ mîzânını niçin doğru istersin? Eğriye eğri ve doğruya da doğru tekabül eder." 1832. "Mâdemki özürde ve noksanda sol ayak idin, nâme senin sağ eline nasıl gelir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1832. "Mademki özürde ve noksanda sol ayak idin, mektup senin sağ eline nasıl gelir?" Bilinmeli ki, "sağ" taraf Allah'ın cemâl sıfatının (güzellik ve lütuf tecellisi) ve sol taraf da celâl sıfatının (azamet ve kahır tecellisi) tecelli yerleridir. Bu sıfatların ikisi de Allah'a göre eşit ise de, kullara göre eşit değildir. Kullara göre sağ taraf soldan daha üstündür. Nasıl ki sağ eliyle yaptığı birçok faydalı hizmeti sol eliyle yapamaz. Bu hâl, alışmaktan ziyade doğal bir sevk (içgüdü) iledir; ve üstünlük Allah'ın inayet (lütuf ve yardım) nazarıyla ilgilidir; ve Allah'ın inayetinin sebebi yoktur. Nasıl ki Fîhi Mâ Fîh'lerinin 59. bölümünde şöyle buyururlar: "İnayete hükmetmek mümkün değildir. Bu göz sağ ve o göz sol; görünüşte ikisi de birdir, acaba o sağ göz ne hizmet etti ki sol göz olmadı?" Yani, "Ey suçlu, sen dünya hayatında benim Celâl sıfatımın tecelli yeri idin; burada nasıl benim Cemâl sıfatımın tecelli yeri olursun?" Ma'lum olsun ki, "sağ" taraf Hakk'ın sıfat-ı cemâlinin ve sol taraf dahi sıfat-ı celâlinin mazharlarıdır. Bu sıfatların ikisi de Hakk'a nazaran müsâvî ise de, kullara nazaran müsâvî değildir. Kullara göre sağ taraf soldan efdaldir. Nitekim sağ eliyle yaptığı birçok fâideli hizmetleri sol eliyle yapamaz. Bu hâl, alışmaktan ziyâde sevk-ı tabîîdir; ve efdaliyyet Hakk'ın nazar-ı inâyetinden münbaistir; ve inâyet-i Hakk'ın sebebi yoktur. Nitekim Fîhi Mâ Fîh'lerinin 59. faslında şöyle buyururlar: "İnâyete hükmetmek mümkin değildir. Bu göz sağ ve o göz sol; zâhiren ikisi de birdir, acabâ o sağ göz ne hizmet etti ki sol göz olmadı?" Ya'ni, "Ey mücrim, sen hayât-ı dünyeviyyede sıfat-ı Celâl'imin mazharı oldu idin; burada nasıl mazhar-ı Cemâl'im olursun?" 1833. "Çünki ceza gölgedir; ey boyu eğri olan sen, senin gölgen dahi öne eğri düşer."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1833. "Çünkü ceza bir gölgedir; ey boyu eğri olan sen, senin gölgen de öne eğri düşer." 1829. Ön ne olur? Ölümü ve kendi nez'ini anmaktır. Arka ne olur? Dostların evvelden ölmesidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1829. Ön ne olur? Ölümü ve kendi can çekişmesini anmaktır. Arka ne olur? Dostların evvelden ölmesidir. 1830. "Ne senin için zulüm üzerine pür-hurûş bir tövbe oldu; ey arpa satıcı olan buğday gösterici hîlekar!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1830. "Ne senin için zulüm üzerine pür-hurûş bir tövbe oldu; ey arpa satıcı olan buğday gösterici hîlekar!" Yaptığın zulümlere karşı içinden vicdan azabı duyarak bir tövbe ve pişmanlık meydana gelmedi; ey içinden kötü olup, dışarıdan iyi görünücü hîlekâr! "Yaptığın zulümlere karşı içinden vicdan azabı duyarak bir tövbe ve pişmanlık vâki' olmadı; ey içinden fenâ olup, zâhirde iyi görünücü hîlekâr!" 1831. "Mâdemki senin terâzin eğri ve hîle idi, ceza terazisini niçin doğru istersin?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1831. "Mademki senin terazinin eğri ve hileli idi, ceza terazisini niçin doğru istersin?" "Mademki dünya hayatında fiillerinin terazisi eğri ve hile üzerineydi, şimdi bu ahiret hayatında o fiillere karşılık gelen ceza terazisini niçin doğru istersin? Eğriye eğri ve doğruya da doğru karşılık gelir." "Mâdemki hayât-ı dünyeviyyede ef'âlinin mîzânı eğri ve hîle üzerine idi, şimdi bu hayât-ı uhreviyyede o ef'âle tekabül eden cezâ mîzânını niçin doğru istersin? Eğriye eğri ve doğruya da doğru tekabül eder." 1832. "Mâdemki özürde ve noksanda sol ayak idin, nâme senin sağ eline nasıl gelir?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1832. "Mademki özürde ve noksanda sol ayak idin, mektup senin sağ eline nasıl gelir?" Bilinmeli ki, "sağ" taraf Hakk'ın cemâl sıfatının ve sol taraf da celâl sıfatının tecelli yerleridir. Bu sıfatların ikisi de Hakk'a göre eşit ise de, kullara göre eşit değildir. Kullara göre sağ taraf soldan daha üstündür. Nitekim sağ eliyle yaptığı birçok faydalı hizmeti sol eliyle yapamaz. Bu hâl, alışmaktan ziyade doğal bir yöneliştir; ve üstünlük Hakk'ın inayet nazarıyla ilgilidir; ve Hakk'ın inayetinin bir sebebi yoktur. Nitekim Fîhi Mâ Fîh'lerinin 59. bölümünde şöyle buyururlar: "İnayete hükmetmek mümkün değildir. Bu göz sağ ve o göz sol; görünüşte ikisi de birdir, acaba o sağ göz ne hizmet etti ki sol göz olmadı?" Yani, "Ey suçlu, sen dünya hayatında celâl sıfatımın tecellisi idin; burada nasıl cemâl sıfatımın tecellisi olursun?" Ma'lum olsun ki, "sağ" taraf Hakk'ın sıfat-ı cemâlinin ve sol taraf dahi sıfat-ı celâlinin mazharlarıdır. Bu sıfatların ikisi de Hakk'a nazaran müsâvî ise de, kullara nazaran müsâvî değildir. Kullara göre sağ taraf soldan efdaldir. Nitekim sağ eliyle yaptığı birçok fâideli hizmetleri sol eliyle yapamaz. Bu hâl, alışmaktan ziyâde sevk-ı tabîîdir; ve efdaliyyet Hakk'ın nazar-ı inâyetinden münbaistir; ve inâyet-i Hakk'ın sebebi yoktur. Nitekim Fihi Mâ Fih'lerinin 59. faslında şöyle buyururlar: "İnâyete hükmet[me]mek mümkin değildir. Bu göz sağ ve o göz sol; zâhiren ikisi de birdir, acabâ o sağ göz ne hizmet etti ki sol göz olmadı?" Ya'ni, "Ey mücrim, sen hayât-ı dünyeviyyede sıfat-ı Celâl'imin mazharı oldu idin; burada nasıl mazhar-ı Cemâl'im olursun?" 1833. "Çünki ceza gölgedir; ey boyu eğri olan sen, senin gölgen dahi öne eğri düşer."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1833. "Çünkü ceza bir gölgedir; ey boyu eğri olan sen, senin gölgen de öne eğri düşer." 1834. Bu tarz üzere sert hitablar gelir ki, ondan dağın dahi arkası kanbur olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1834. Bu tarz üzere sert hitaplar gelir ki, ondan dağın dahi arkası kambur olur. "Kûz", arkası bükülmüş, kambur demektir. Yani, Yüce Allah'tan gelen sert hitaplara dağlar bile dayanamayarak elemden beli bükülüp kambur olur. "Kûz”, arkası bükülmüş, kanbur demektir. Ya'ni, Cenâb-ı İzzet'ten gelen sert hitâblara dağlar bile tahammül edemeyerek elemden beli bükülüp kanbur olur. 1835. Kul der: "O şeyi ki beyân buyurdun; yüz öyleyim, yüz öyleyim, yüz öyleyim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1835. Kul der: "O şeyi ki beyân buyurdun; yüz öyleyim, yüz öyleyim, yüz öyleyim." O suçlu kul, Hakk'ın bu acı hitaplarına karşı, suçunu itiraf ederek: "Ey âlemlerin Rabbi; ben, Senin yüce Zâtının buyurduğu gibi, iler tutar yeri kalmamış berbat bir yaratığım, buyurduklarından yüz kat öyleyim!" O mücrim olan kul, Hakk'ın bu acı hitâblarına karşı, i'tirâf-ı cürm ederek: "Ya Rabbel'âlemîn; ben, Zât-ı Azîmü'ş-şânının buyurduğu gibi, iler tutar yeri kalmamış berbâd bir mahlûkunum, buyurduklarından yüz kat öyleyim!" 1836. "Halbuki sen daha fenâları hilm ile örttün; yoksa fezâhatları ilim ile bilirsin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1836. "Halbuki sen daha fenalarını hilim ile örttün; yoksa fenalıkları ilim ile bilirsin." "Ey Rabbim, sen bütün eşyayı ve sonsuzlukları kuşatan ilmin ile benim daha kötü olan hallerimi, amellerimi ve rezilliklerimi bildiğin hâlde, "Settâr" ism-i şerifin ile örttün." "Yâ Rab, sen bilcümle eşyayı ve nâmütenâhîlikleri muhît olan ilmin ile benim daha fenâ olan hallerimi ve amellerimi ve rezâletlerimi bildiğin hâlde, "Settâr" ism-i şerîfin [ile] örttün." 1837. "Fakat kendi cihadımdan ve fiilimden ve hayır ve şerrin ve küfür ve mezhebin verâsından hariç,"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1837. "Fakat kendi mücadelemden ve fiilimden ve hayır ile şerrin ve küfür ile mezhebin ötesinden dışarıda," 1838. "Ve kendimin âcizâne olan niyazından ve benim, yâhud yüz benim gibisinin hayalinden ve vehminden hariç,"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1838. "Ve benim âcizâne niyazımdan ve benim, yahut yüz benim gibisinin hayalinden ve sanısından dışarıda," 1839. "Doğru oluculuğun ve inadın verâsından hariç, senin lutf-ı mahzına benim bir ümidim var idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1839. "Doğru oluculuğun ve inadın ötesinde, senin sırf lütfuna dair benim bir ümidim vardı." "Utû", sınırı aşmak, yani serkeşlik ve inatçılık etmek demektir. Bu üç şerefli beyit birbirine bağlı olarak tam bir cümle oluştururlar. Yani: "Ey Rabbim, Yüce Zâtının sayıp döktüğü kabahatlerin ""Utû” (Utüvv), haddi tecavüz etmek, ya'ni serkeşlik ve inâdçılık etmek demektir. Bu üç beyt-i şerîf birbirine merbût olarak bir cümle-i tâm teşkîl ederler. Ya'ni: "Yâ Rab, Zât-ı Celîlü'ş-şânının ta'dâd buyurduğu kabahatlerin 1834. Bu tarz üzere sert hitablar gelir ki, ondan dağın dahi arkası kanbur olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1834. Bu tarz üzere sert hitaplar gelir ki, ondan dağın dahi arkası kambur olur. "Kûz", arkası bükülmüş, kambur demektir. Yani, Yüce Allah'tan gelen sert hitaplara dağlar bile dayanamayarak elemden beli bükülüp kambur olur. "Kûz”, arkası bükülmüş, kanbur demektir. Ya'ni, Cenâb-ı İzzet'ten gelen sert hitâblara dağlar bile tahammül edemeyerek elemden beli bükülüp kanbur olur. 1835. Kul der: "O şeyi ki beyân buyurdun; yüz öyleyim, yüz öyleyim, yüz öyleyim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1835. Kul der: "O şeyi ki beyan buyurdun; yüz öyleyim, yüz öyleyim, yüz öyleyim." O suçlu kul, Hakk'ın bu acı hitaplarına karşı, suçunu itiraf ederek: "Ey âlemlerin Rabbi; ben, Yüce Zâtının buyurduğu gibi, iler tutar yeri kalmamış berbat bir yaratılmışım, buyurduklarından yüz kat öyleyim!" O mücrim olan kul, Hakk'ın bu acı hitâblarına karşı, i'tirâf-ı cürm ederek: "Yâ Rabbel'âlemîn; ben, Zât-ı Azîmü'ş-şânının buyurduğu gibi, iler tutar yeri kalmamış berbâd bir mahlûkunum, buyurduklarından yüz kat öyleyim!" 1836. "Halbuki sen daha fenâları hilm ile örttün; yoksa fezâhatları ilim ile bilirsin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1836. "Halbuki sen daha fenalarını hilim ile örttün; yoksa fenalıkları ilim ile bilirsin." "Ey Rabbim, sen bütün eşyayı ve sonsuzlukları kuşatan ilmin ile benim daha kötü olan hallerimi, amellerimi ve rezilliklerimi bildiğin hâlde, "Settâr" ism-i şerifin ile örttün." "Yâ Rab, sen bilcümle eşyayı ve nâmütenâhîlikleri muhît olan ilmin ile benim daha fenâ olan hallerimi ve amellerimi ve rezâletlerimi bildiğin hâlde, "Settâr" ism-i şerîfin [ile] örttün." 1837. "Fakat kendi cihadımdan ve fiilimden ve hayır ve şerrin ve küfür ve mezhebin verâsından hariç,"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1837. "Fakat kendi mücadelemden ve fiilimden ve hayır ile şerrin ve küfür ile mezhebin ötesinden dışarıda," 1838. "Ve kendimin âcizâne olan niyazından ve benim, yâhud yüz benim gibisinin hayalinden ve vehminden hariç,"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1838. "Ve benim âcizâne niyazımdan ve benim, yahut yüz benim gibisinin hayalinden ve sanısından dışarıda," 1839. "Doğru oluculuğun ve inadın verâsından hariç, senin lutf-ı mahzına benim bir ümidim var idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1839. "Doğru oluculuğun ve inadın ötesinden dışarıda, senin sırf lütfuna benim bir ümidim vardı." "Utû", sınırı aşmak, yani başkaldırmak ve inatçılık etmek demektir. Bu üç şerefli beyit birbirine bağlı olarak tam bir cümle oluştururlar. Yani: "Ey Rabbim, Yüce Zâtının sayıp döktüğü kabahatlerin hepsi bende vardır. Sen kuşatıcı ilminle benim bunlardan daha kötü olan amellerimi bildiğin hâlde, bunları "Halîm" ism-i şerîfin, "Settâr" ism-i şerîfine yardımcı olarak örttün. Fakat senin sırf ve hâlis bir lütfun vardır ki, bu lütfun karşısında benim kendi çabamın ve fiilimin ve hayır ve şerrimin ve küfür ve imanımın ve benim âcizâne olan niyazımın ve yalvarmamın hiçbir etkisi yoktur. O öyle bir lütuftur ki, benim ve benim gibi olan yüz kişinin hayalinin ve vehminin dışındadır. Bu lütfun karşısında benim doğru veya inatçı ve başkaldıran olmamın ne önemi vardır! İşte benim ümidim Yüce Zâtının böyle bir lütfunadır. Bu şerefli beyitte bu kulluk hâli "Ben kulumun bana olan zannı indindeyim" hadîs-i kudsîsine uygun düşer ve kendisi Hakk'a iyi zanda bulunmuş olur. ""Utû” (Utüvv), haddi tecavüz etmek, ya'ni serkeşlik ve inâdçılık etmek demektir. Bu üç beyt-i şerîf birbirine merbût olarak bir cümle-i tâm teşkîl ederler. Ya'ni: "Yâ Rab, Zât-ı Celîlü'ş-şânının ta'dâd buyurduğu kabahatlerin hepsi bende vardır. Sen ilm-i muhîtin ile benim bunlardan daha fenâ olan amellerimi bildiğin hâlde, bunları "Halîm" ism-i şerîfin, "Settâr" ism-i şerîfine muîn olarak örttün. Fakat senin bir lutf-ı mahzın ve hâlisın vardır ki, bu lutfun muvâcehesinde benim kendi sa'yimin ve fiilimin ve hayır ve şerrimin ve küfür ve îmânımın ve benim âcizâne olan niyâzımın ve yalvarmamın hiç te'sîri yoktur. O öyle bir lutuftur ki, benim ve benim gibi olan yüz kimsenin hayâli ve vehmi hâricindedir. Bu lutfun karşısında benim doğru veyâ inâdçı ve serkeş olmamın ne ehemmiyeti vardır! İşte benim ümîdim Zât-ı Celîl'inin böyle bir lutfunadır. Bu beyt-i şerîfte bu kulluk hâli أنا عند ظن عبدی بی ya'ni "Ben kulumun bana olan zannı indindeyim" hadîs-i kudsîsine mâsadak olup, kendisi Hakk'a hüsn-i zannetmiş bulunur. 1840. "Ey garazsız olan Kerîm, ivazsız olan lutuftan bir halis bahşiş ümîdim var idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1840. "Ey garazsız olan Kerîm, karşılıksız olan lütuftan saf bir bağış ümidim var idi." "Ey Rabbim, senin keremin kullarından fayda umduğundan yahut onlardan korktuğundan dolayı değildir; ve lütfun da, sana faydası olan yapılmış bir iyilikten dolayı değildir. Senin garazsız olan kereminden ve karşılıksız olan lütfundan saf bir bağışa ve ihsana ümidim var idi." "Ey Rabbim, senin keremin kullarından fâide me'mûl ettiğinden veyâhud onlardan korktuğundan nâşî değildir; ve lutfun dahi, sana fâidesi olan yapılmış bir iyilikten dolayı değildir. Senin garazsız olan kereminden ve ivazsız olan lutfundan bir hâlis atâya ve ihsâna ümîdim var idi." 1841. "O hâlis kerem sebebiyle yüzümü geriye çevirdim. Kendi fiilim tarafına bakmıyorum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1841. "O saf kerem sebebiyle yüzümü geriye çevirdim. Kendi fiilime bakmıyorum." "Yaptığım kötülüklerin hiçbiri gözüme görünmedi de yüzümü o saf keremin sebebiyle geriye çevirdim ve karşılıksız lütfuna bekleyici oldum." "Yaptığım fenâlıkların hiçbirisi gözüme görünmedi de yüzümü o hâlis keremin sebebiyle geriye çevirdim ve ivazsız lutfuna muntazır oldum." 1942. "Yüzümü o ümid tarafına çevirdim; zîra bana evvelden ziyade vücud vermişsin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1942. "Yüzümü o ümit tarafına çevirdim; çünkü bana evvelkinden daha fazla varlık vermişsin." Sen bana hiç yoktan bir varlık verdin ve bu varlık sebebiyle Senin nimetlerinin ve lütuflarının zevklerini duydum. Hâlbuki bu varlığın ihsanı, evvelce benden sâdır olmuş bir hizmet karşılığında değildi. Mademki Senin böyle bedava ve karşılıksız keremin vardır; Senin lütfundan ümidimi kesmedim ve yüzümü o ümit tarafına çevirdim. Hepsi bende vardır. Sen her şeyi kuşatan ilmin ile benim bunlardan daha kötü olan amellerimi bildiğin hâlde, bunları "Halîm" ism-i şerîfin, "Settâr" ism-i şerîfine yardımcı olarak örttün. Fakat senin bir saf ve hâlis lütfun vardır ki, bu lütfun karşısında benim kendi çabamın ve fiilimin ve hayır ve şerrimin ve küfür ve imanımın ve benim âcizane olan niyazımın ve yalvarmamın hiç etkisi yoktur. O öyle bir lütuftur ki, benim ve benim gibi olan yüz kimsenin hayalinin ve vehminin (gerçek olmayan tahayyül) dışındadır. Bu lütfun karşısında benim doğru veya inatçı ve serkeş olmamın ne önemi vardır! İşte benim ümidim Yüce Zât'ının böyle bir lütfunadır. Bu şerefli beyitte bu kulluk hâli "Ben kulumun bana olan zannı indindeyim" hadîs-i kudsîsine uygun düşüp, kendisi Hakk'a güzel zanda bulunmuş olur. "Sen bana hiç yoktan bir vücûd verdin ve bu vücûd sebebiyle Senin in'âm ve eltâfının zevklerini duydum. Halbuki bu vücûdun ihsânı, evvelce benden sâdır olmuş bir hizmet mukābilinde değildi. Mâdemki Senin böyle bedava ve meccânî keremin vardır; Senin lutfundan ümîdimi kesmedim ve yüzümü o ümîd tarafına çevirdim." hepsi bende vardır. Sen ilm-i muhîtin ile benim bunlardan daha fenâ olan amellerimi bildiğin hâlde, bunları "Halîm" ism-i şerîfin, "Settâr" ism-i şerîfine muîn olarak örttün. Fakat senin bir lutf-ı mahzın ve hâlisın vardır ki, bu lutfun muvâcehesinde benim kendi sa'yimin ve fiilimin ve hayır ve şerrimin ve küfür ve îmânımın ve benim âcizâne olan niyâzımın ve yalvarmamın hiç te'sîri yoktur. O öyle bir lutuftur ki, benim ve benim gibi olan yüz kimsenin hayâli ve vehmi hâricindedir. Bu lutfun karşısında benim doğru veyâ inâdçı ve serkeş olmamın ne ehemmiyeti vardır! İşte benim ümîdim Zât-ı Celîl'inin böyle bir lutfunadır. Bu beyt-i şerîfte bu kulluk hâli أنا عند ظن عبدی بی ya'ni "Ben kulumun bana olan zannı indindeyim" hadîs-i kudsîsine mâsadak olup, kendisi Hakk'a hüsn-i zannetmiş bulunur. 1840. "Ey garazsız olan Kerîm, ivazsız olan lutuftan bir hâlis bahşiş ümîdim var idi."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1840. "Ey garazsız olan Kerîm, karşılıksız olan lütuftan saf bir bağış ümidim var idi." "Ey Rabbim, senin keremin kullarından fayda beklediğinden yahut onlardan korktuğundan dolayı değildir; ve lütfun da, sana faydası olan yapılmış bir iyilikten dolayı değildir. Senin garazsız olan kereminden ve karşılıksız olan lütfundan saf bir bağışa ve ihsana ümidim var idi." "Ey Rabbim, senin keremin kullarından fâide me'mûl ettiğinden veyâhud onlardan korktuğundan nâşî değildir; ve lutfun dahi, sana fâidesi olan yapılmış bir iyilikten dolayı değildir. Senin garazsız olan kereminden ve ivazsız olan lutfundan bir hâlis atâya ve ihsâna ümîdim var idi." 1841. "O hâlis kerem sebebiyle yüzümü geriye çevirdim. Kendi fiilim tarafına bakmıyorum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1841. "O saf kerem sebebiyle yüzümü geriye çevirdim. Kendi fiilime bakmıyorum." "Yaptığım kötülüklerin hiçbiri gözüme görünmedi de yüzümü o saf keremin sebebiyle geriye çevirdim ve karşılıksız lütfuna bekleyici oldum." "Yaptığım fenâlıkların hiçbirisi gözüme görünmedi de yüzümü o hâlis keremin sebebiyle geriye çevirdim ve ivazsız lutfuna muntazır oldum." 1942. "Yüzümü o ümid tarafına çevirdim; zîra bana evvelden ziyade vücud vermişsin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1942. "Yüzümü o ümit tarafına çevirdim; çünkü bana evvelkinden daha fazla varlık vermişsin." "Sen bana hiç yoktan bir varlık verdin ve bu varlık sebebiyle Senin nimetlerinin ve lütuflarının zevklerini tattım. Halbuki bu varlığın ihsanı, evvelce benden sâdır olmuş bir hizmet karşılığında değildi. Mademki Senin böyle bedava ve karşılıksız keremin vardır; Senin lutfundan ümidimi kesmedim ve yüzümü o ümit tarafına çevirdim." "Sen bana hiç yoktan bir vücûd verdin ve bu vücûd sebebiyle Senin in'âm ve eltâfının zevklerini duydum. Halbuki bu vücûdun ihsânı, evvelce benden sâdır olmuş bir hizmet mukābilinde değildi. Mâdemki Senin böyle bedava ve meccânî keremin vardır; Senin lutfundan ümîdimi kesmedim ve yüzümü o ümîd tarafına çevirdim." 1843. "Varlık hil'atini bedava olarak verdin, ben dâimâ onun üzerine mu'temid idim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1843. "Varlık hil'atini bedava olarak verdin, ben dâimâ onun üzerine mu'temid idim." Varlık elbisesini bana bedava olarak verdin. Gördüm ki, senin cömertliğin ve lütfun bir hizmet karşılığı değildir. Bu sebeple yaptığım kötülükler hakkında da bu lütfunu ve cömertliğini esirgemeyeceğine güvendim ve affımı kesin bildim. "Vücûd elbisesini bana bedava olarak verdin. Gördüm ki, senin keremin ve lutfun bir hizmet mukābili değildir. Binâenaleyh yaptığım fenâlıklar hakkında da bu lutfunu ve keremini esirgemeyeceğine i'timâd ettim ve afvımı muhakkak bildim." 1844. Vaktâki kendi cürmünü ve hatasını sayar, atâda halis bahşayiş gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1844. Kendi suçunu ve hatasını saydığında, karşılıksız bağış gelir. Bu suçlu kul, kendi suçlarını ve kabahatlerini saydığında ve kendisini Hak katında kabahatli gördüğünde ve Hakk'ın lütuf ve keremine güvendiğini belirttiğinde, Hakk'ın kerem deryası dalgalanır ve o kula bağış hususunda karşılıksız ilâhî ihsan gelir. Çünkü hadis-i şerifte "من اذنب ذنبًا فعلم ان له ربا ان شاء ان يغفر له و ان شاء ان يعذبه ان حقا على الله أن يغفر له" yani "Kim ki bir günah işledi ve bildi ki, onun bir Rabbi vardır ki, dilerse onu bağışlar ve dilerse azap eder, Yüce Allah'a onu bağışlamak gerekir" buyrulur. Vaktâki bu mücrim kul, kendinin suçlarını ve kabahatlerini sayar ve kendisini huzûr-ı Hak'ta kabâhatli görür ve Hakk'ın lutf u keremine i'timâdını beyân eder, Hakk'ın kerem deryâsı dalgalanıp o kula atâ hususunda hâlis ihsân-ı ilâhî gelir. Zîra hadis-i şerifte من اذنب ذنبًا فعلم ان له ربا ان شاء ان يغفر له و ان شاء ان يعذبه ان حقا على الله أن يغفر له ya'ni "Kim ki bir günah işledi ve bildi ki, onun bir Rabbi vardır ki, dilerse onu mağfiret eder ve dilerse azab eyler, Allah Teâlâ'ya onu mağfiret etmek iktizâ eder" buyrulur. 1845. Buyurur ki: "Ey melekler, onu bana geri getirin, zîrâ onun kalbinin gözü recâ tarafına olmuştur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1845. Şöyle buyurur: "Ey melekler, onu bana geri getirin, çünkü onun kalbinin gözü ümit tarafına yönelmiştir." Yüce Allah, onu dürte dürte götüren meleklere hitaben şöyle buyurur: "Ey melekler, onu götürdüğünüz yerden geri çevirip bana getiriniz! Çünkü o kulum bana güzel zan besleyerek, kalbinin gözü bizim lütfumuzun ümidi ve beklentisi tarafına dikilmiştir." Hak Teâlâ onu dürte dürte götüren meleklere hitâben buyurur ki: "Ey melekler onu götürdüğünüz yerden geri çevirip bana getiriniz! Zîrâ o kulum bana hüsn-i zan ederek, onun kalbinin gözü bizim lutfumuzun ümîdi ve recâsı tarafına dikilmiştir." 1846. "Lâübâlîce onu âzâd ederiz ve o hataların hepsine çizgi çekeriz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1846. "Lâübâlîce onu serbest bırakırız ve o hataların hepsine çizgi çekeriz." "Lâ-übâlî", Arapça bir terkip olup dilimizde de "hiç çekinmem ve hiçbir kayıt ile sınırlı değilim" anlamına kullanılır. Yani, "Onun kabahatlerinin çirkinliğine bakmaksızın, onu cezasından serbest bırakırız ve o yaptığı suçların hepsine de bir af ve bağışlama çizgisi çekeriz ve yok edip örteriz." "Lâ-übâlî”, terkîb-i Arabî olup lisânımızda da "hiç çekinmem ve hiçbir kayıt ile mukayyed değilim" ma'nâsına müsta'meldir. Ya'ni, “Onun kabâhatlerinin şenâatine bakmaksızın, onu cezâsından âzâd ederiz ve o yaptığı suçların hepsine de bir afv ve mağfiret çizgisi çekeriz ve mahv ü setr ederiz." 1843. Varlık hil'atini bedava olarak verdin, ben dâimâ onun üzerine mu'temid idim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1843. Varlık hil'atini bedava olarak verdin, ben dâimâ onun üzerine mu'temid idim. "Varlık elbisesini bana bedava olarak verdin. Gördüm ki, senin cömertliğin ve lütfun bir hizmet karşılığı değildir. Bu sebeple yaptığım kötülükler hakkında da bu lütfunu ve cömertliğini esirgemeyeceğine güvendim ve affedileceğimi kesin bildim." "Vücûd elbisesini bana bedava olarak verdin. Gördüm ki, senin keremin ve lutfun bir hizmet mukābili değildir. Binâenaleyh yaptığım fenâlıklar hakkında da bu lutfunu ve keremini esirgemeyeceğine i'timâd ettim ve afvımı muhakkak bildim." 1844. Vaktāki kendi cürmünü ve hatasını sayar, atâda halis bahşayiş gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1844. Kendi suçunu ve hatasını saydığı zaman, karşılıksız ve içten bağışlama gelir. Bu suçlu kul, kendi suçlarını ve kabahatlerini sayar ve kendisini Yüce Allah'ın huzurunda kabahatli görür ve Allah'ın lütuf ve keremine güvendiğini belirtir; bunun üzerine Allah'ın kerem denizi dalgalanır ve o kula karşılıksız bağışlama hususunda içten bir ilâhî ihsan gelir. Çünkü hadis-i şerifte şöyle buyrulur: "Kim ki bir günah işledi ve bildi ki, onun bir Rabbi vardır ki, dilerse onu bağışlar ve dilerse ona azap eder, Yüce Allah'a onu bağışlamak gerekir." Vaktāki bu mücrim kul, kendinin suçlarını ve kabahatlerini sayar ve kendisini huzûr-ı Hak'ta kabâhatli görür ve Hakk'ın lutf u keremine i'timâdını beyân eder, Hakk'ın kerem deryâsı dalgalanıp o kula atâ hususunda hâlis ihsân-ı ilâhî gelir. Zîra hadis-i şerifte من اذنب ذنبًا فعلم ان له ربا ان شاء ان يغفر له و ان شاء ان يعذبه ان حقا على الله أن يغفر له ya'ni "Kim ki bir günah işledi ve bildi ki, onun bir Rabbi vardır ki, dilerse onu mağfiret eder ve dilerse azab eyler, Allah Teâlâ'ya onu mağfiret etmek iktizâ eder" buyrulur. 1845. Buyurur ki: "Ey melekler, onu bana geri getirin, zîrâ onun kalbinin gözü recâ tarafına olmuştur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1845. Şöyle buyurur: "Ey melekler, onu bana geri getirin, çünkü onun kalbinin gözü ümit tarafına yönelmiştir." Yüce Allah, onu dürte dürte götüren meleklere hitaben şöyle buyurur: "Ey melekler, onu götürdüğünüz yerden geri çevirip bana getiriniz! Çünkü o kulum bana güzel zan besleyerek, kalbinin gözü bizim lütfumuzun ümidi ve beklentisi tarafına dikilmiştir." Hak Teâlâ onu dürte dürte götüren meleklere hitâben buyurur ki: "Ey melekler onu götürdüğünüz yerden geri çevirip bana getiriniz! Zîrâ o kulum bana hüsn-i zan ederek, onun kalbinin gözü bizim lutfumuzun ümîdi ve recâsı tarafına dikilmiştir." 1846. "Lâübâlîce onu âzâd ederiz ve o hataların hepsine çizgi çekeriz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1846. "Lâübâlîce onu serbest bırakırız ve o hataların hepsine çizgi çekeriz." "Lâ-übâlî", Arapça bir terkip olup dilimizde de "hiç çekinmem ve hiçbir kayıt ile sınırlı değilim" anlamına kullanılır. Yani, "Onun kabahatlerinin çirkinliğine bakmaksızın, onu cezasından serbest bırakırız ve o yaptığı suçların hepsine de bir af ve bağışlama çizgisi çekeriz ve yok edip örteriz." “Lâ-übâlî”, terkîb-i Arabî olup lisânımızda da "hiç çekinmem ve hiçbir kayıt ile mukayyed değilim" ma'nâsına müsta'meldir. Ya'ni, “Onun kabâhatlerinin şenâatine bakmaksızın, onu cezâsından âzâd ederiz ve o yaptığı suçların hepsine de bir afv ve mağfiret çizgisi çekeriz ve mahv ü setr ederiz." 1847. Lâübalîlik bir kimseye mubah oldu ki, ona gadirden ve salâhtan ziyân olmaya.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1847. Lâübalîlik (kayıtsızlık, umursamazlık) bir kimseye mubah oldu ki, ona kötülükten ve iyilikten zarar olmasın. "Mubah", sözlükte iki tarafı eşit olan şeydir. Şeriat teriminde ise, terk etmesi günah ve işlemesi sevap olmayan fiildir. Oturmak ve yatmak gibi. Yani, lâübalîlik öyle bir kimseye mubah ve caiz oldu ki, ona bir kimsenin özründen ve kötülüğünden zarar ve ziyan gelmez ve iyiliğinden dahi hiçbir fayda olmaz, onun nezdinde bu iki taraf dahi eşittir. "Mubah", lügatte iki tarafı müsâvî olan şeydir. Istılâh-ı şerîde, terki gü-nah ve işlemesi sevâb olmayan fiildir. Oturmak ve yatmak gibi. Ya'ni, lâübâ-lîlik öyle bir kimseye mubâh ve câiz oldu ki, ona bir kimsenin özründen ve fenâlığından zarar ve ziyan gelmez ve iyiliğinden dahi hiçbir fâide olmaz, in-dinde bu iki taraf dahi müsâvîdir. 1848. "Kerem cihetinden bir latîf ateş parlatırız, nihâyet ziyâde ve noksan ve zelle kalmaz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1848. "Kerem yönünden latif bir ateş parlatırız, sonunda fazlalık, eksiklik ve sürçme kalmaz." "Keremimiz yönünden latif bir ateş, yani af ve mağfiret sıcaklığını parlatırız; sonunda suçluların ne büyük ne de küçük günahlarından hiçbir iz kalmaz." "Keremimiz cihetinden bir latîf ateş ya'ni afv ve mağfiret harâretini parla-tırız, nihâyet mücrimlerin ne büyük ne de küçük günahlarından hiçbir eser kalmaz." 1849. "Bir ateş ki, onun şu'lesinden en aşağı kıvılcım, cürmü ve cebri ve ihti-yârı yakar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1849. "Bir ateş ki, onun alevinden en aşağı kıvılcım, günahı ve cebri ve ihtiyarı yakar." Yani, "Kerem yönünden parlattığımız ateş, öyle bir ateştir ki, onun alevinin en aşağı kıvılcımı insandaki günah ve mahcubiyet (utanma) ve muhtariyet (seçme özgürlüğü) duygularını yakar; ve bu ateş, ilâhî aşk ateşidir ki, âşık ne irâdesiyle günah işlediğini ve ne de ilâhî emre itaatte veya muhalefette Hakk'ın cebri (zorlaması) ve irâdesi altında bulunduğunu veyahut bu itaat ve muhalefette ihtiyarına (seçme özgürlüğüne) sahip olduğunu düşünecek bir hâlde olamaz." Ya'ni, "Kerem cihetinden parlattığımız ateş, öyle bir ateştir ki, onun şu'le-sinin en aşağı kıvılcımı insandaki günah ve mahcûbiyet ve muhtâriyet duy-gularını yakar; ve bu ateş, aşk-ı ilâhî ateşidir ki, âşık ne irâdesiyle günah yaptığı ve ne de emr-i ilâhîye itâatta veyâ muhalefette Hakk'ın cebri ve irâ-desi altında bulunduğu veyâhud bu itâat ve muhalefette ihtiyârına malik ol-duğunu düşünecek bir hâlde olamaz." 1850. "İnsanlığın yük çadırına şu'le vururuz; dikeni, rûhânî olan gülzar ya-parız."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1850. "İnsanlığın yük çadırına ışık vururuz; dikeni, ruhanî gül bahçesi yaparız." [1850] "Büngâh", yük boşalttıkları çadır demektir; ve "insanlığın yük çadırı"ndan kastedilen, hayvani nefistir. "Gülzar-ı rûhânî"den kastedilen, hayvani nefsin nefs-i mutmainne (huzura ermiş nefis) mertebesine yükselmesi hâlidir. Yani, "İnsanlığın yük çadırı hükmünde olup, şeriatın yükümlülükleri yüklenmiş olan yoğun bedenine biz aşk ve muhabbet ateşinin ışığını vururuz. Onun diken gibi olan [1850] “Büngâh", yük vaz' ettikleri çadır demektir; ve "insanlığın yük çadı-rı"ndan murâd, nefs-i hayvaniyyedir. “Gülzar-ı rûhânî"den murâd, nefs-i hayvâniyyenin nefs-i mutmainne mertebesine terakkîsi hâlidir. Ya'ni, “İn-sanlığın yük çadırı mesâbesinde olup, tekâlîf-i şer'iyye yükletilmiş cism-i kesîfine biz aşk ve muhabbet ateşinin şu'lesini vururuz. Onun diken gibi olan 1847. Lâübalilik bir kimseye mubah oldu ki, ona gadirden ve salâhtan ziyân olmaya.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1847. Lâübalilik (kayıtsızlık, umursamazlık) öyle bir kimseye mubah oldu ki, ona kötülükten ve iyilikten zarar gelmez. "Mubah", sözlükte iki tarafı eşit olan şeydir. Şeriat teriminde ise, terk etmesi günah ve işlemesi sevap olmayan fiildir. Oturmak ve yatmak gibi. Yani, lâübalilik öyle bir kimseye mubah ve caiz oldu ki, ona bir kimsenin özründen ve fenalığından zarar ve ziyan gelmez ve iyiliğinden dahi hiçbir fayda olmaz, onun nazarında bu iki taraf dahi eşittir. "Mubah", lügatte iki tarafı müsâvî olan şeydir. Istılâh-ı şerîde, terki günah ve işlemesi sevâb olmayan fiildir. Oturmak ve yatmak gibi. Ya'ni, lâübâlîlik öyle bir kimseye mubâh ve câiz oldu ki, ona bir kimsenin özründen ve fenâlığından zarar ve ziyan gelmez ve iyiliğinden dahi hiçbir fâide olmaz, indinde bu iki taraf dahi müsâvîdir. 1848. "Kerem cihetinden bir latîf ateş parlatırız, nihayet ziyâde ve noksan ve zelle kalmaz."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1848. "Keremimiz yönünden latif bir ateş parlatırız, sonunda fazlalık, eksiklik ve sürçme kalmaz." "Keremimiz yönünden latif bir ateş, yani af ve mağfiret sıcaklığını parlatırız, sonunda suçluların ne büyük ne de küçük günahlarından hiçbir iz kalmaz." "Keremimiz cihetinden bir latîf ateş ya'ni afv ve mağfiret harâretini parlatırız, nihâyet mücrimlerin ne büyük ne de küçük günahlarından hiçbir eser kalmaz." 1849. "Bir ateş ki, onun şu'lesinden en aşağı kıvılcım, cürmü ve cebri ve ihtiyârı yakar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1849. "Bir ateş ki, onun alevinden en aşağı kıvılcım, günahı ve cebri ve irâdî seçimi yakar." Yani, "Kerem yönünden parlattığımız ateş, öyle bir ateştir ki, onun alevinin en aşağı kıvılcımı insandaki günah ve mahcubiyet ve irâdî seçime sahip olma duygularını yakar; ve bu ateş, ilâhî aşk ateşidir ki, âşık ne irâdesiyle günah işlediği ve ne de ilâhî emre itaatte veya muhalefette Hakk'ın cebri ve irâdesi altında bulunduğu veya bu itaat ve muhalefette irâdî seçimine sahip olduğunu düşünecek bir hâlde olamaz." Ya'ni, "Kerem cihetinden parlattığımız ateş, öyle bir ateştir ki, onun şu'lesinin en aşağı kıvılcımı insandaki günah ve mahcûbiyet ve muhtâriyet duygularını yakar; ve bu ateş, aşk-ı ilâhî ateşidir ki, âşık ne irâdesiyle günah yaptığı ve ne de emr-i ilâhîye itâatta veyâ muhalefette Hakk'ın cebri ve irâdesi altında bulunduğu veyâhud bu itâat ve muhalefette ihtiyârına malik olduğunu düşünecek bir hâlde olamaz." 1850. "İnsanlığın yük çadırına şu'le vururuz; dikeni, rûhânî olan gülzar yaparız."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1850. "İnsanlığın yük çadırına ışık vururuz; dikeni, ruhanî bir gül bahçesi yaparız." "Büngâh", yük konulan çadır demektir; ve "insanlığın yük çadırı"ndan kastedilen, hayvanî nefistir. "Ruhanî gül bahçesi"nden kastedilen, hayvanî nefsin nefs-i mutmainne (huzura ermiş nefis) mertebesine yükselmesi halidir. Yani, "İnsanlığın yük çadırı konumunda olup, şeriatın yükümlülükleri yüklenmiş olan yoğun bedenine biz aşk ve muhabbet ateşinin ışığını vururuz. Onun diken gibi olan hayvanî nefsini, ruhanî bir gülistan olan nefs-i mutmainne mertebesine yükseltiriz." “Büngâh", yük vaz' ettikleri çadır demektir; ve "insanlığın yük çadırı"ndan murâd, nefs-i hayvaniyyedir. “Gülzar-ı rûhânî"den murâd, nefs-i hayvâniyyenin nefs-i mutmainne mertebesine terakkîsi hâlidir. Ya'ni, “İnsanlığın yük çadırı mesâbesinde olup, tekâlîf-i şer'iyye yükletilmiş cism-i kesîfine biz aşk ve muhabbet ateşinin şu'lesini vururuz. Onun diken gibi olan nefs-i hayvâniyyesini, bir rûhânî gülistan olan nefs-i mutmainne mertebesine terakkî ettiririz." 1851. Biz `يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ` kimyâsını dokuzuncu felekten gönderdik.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1851. Biz, "Allah size amellerinizi ıslâh etsin!" kimyasını dokuzuncu felekten gönderdik. Bu şerefli beyitte, bu ilahi müjde, bakırı altına dönüştüren kimyaya benzetilmiştir. "Dokuzuncu felek"ten maksat, akl-ı küll (evrensel akıl) ve akl-ı evvel (ilk akıl) mertebesidir. Çünkü araştırmacılara göre aklın dokuz mertebesi vardır ve akıl mertebesine "ulûhiyet" ve "hakîkat-i muhammediyye" (Hz. Muhammed'in hakikati) mertebesi de derler. Yani, "Biz Kur'an'ı ve Kur'an'daki 'Allah size amellerinizi ıslâh etsin!' kimyasını dokuzuncu felekten, yani akl-ı küll mertebesinden gönderdik." "Ey iman edenler, Allah'tan korkun ve doğru söz söyleyin ki, sizin amellerinizi size ıslâh etsin ve günahlarınızı örtsün. Allah'a ve peygambere itaat eden kimse muhakkak büyük kurtuluşa nail olur." (Ahzâb, 33/71) ayet-i kerimesinden alıntıdır. Yüce Allah'ın ameli ıslâh etmesi, kötülüklerin iyiliklere dönüşmesi demek olduğundan bu ayet-i kerime, "Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir." (Furkan, 25/70) ayet-i kerimesinin benzeri olur. Bu beyt-i şerîfte bu tebşîr-i ilâhî, bakırı altına tebdîl eden kimyâya teşbîh buyrulmuştur. “Dokuzuncu felek”ten murâd, akl-ı küll ve akl-ı evvel mertebesidir. Zîrâ muhakkıklar indinde aklın dokuz mertebesi vardır ve akıl mertebesine “ulûhiyet” ve “hakîkat-i muhammediyye” mertebesi dahi derler. Ya'ni, “Biz Kur'ân'ı ve Kur'ân'daki `يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ` [Allah size amellerinizi ıslâh etsin!] kimyâsını dokuzuncu felekten ya'ni akl-ı kül mertebesinden gönderdik. `يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا` (Ahzâb, 33/71) ya'ni “Ey îmân edenler, Allah'tan korkun ve doğru söz söyleyin ki, sizin amellerinizi size ıslâh etsin ve günahlarınızı örtsün. Allah'a ve peygambere itâat eden kimse muhakkak büyük necâta nâil olur.” âyet-i kerîmesinden muktebestir. Allah Teâlâ'nın ameli ıslâh buyurması, seyyiâtın hasenâta tebdili demek olduğundan bu âyet-i kerîme, `فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ` (Furkan, 25/70) [“Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir.”] âyet-i kerîmesinin nazîri olur. 1852. Bü'l-beşerin kerr u feri ve ihtiyârı, sâbit olan nûrun önünde ne olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1852. İnsanların ileri atılışı ve geri çekilişi ile iradesi, sabit olan nurun önünde ne olur? "Bü'l beşer"den kasıt, bütün insan fertleridir, çünkü insan derisiyle örtülüdür. "Kerr u fer", pehlivanların bazen ileri bazen geri hareketidir. "Nûr-ı müstekarr"dan (sabit nur) kasıt, Hakk'ın sabit ve kalıcı olan hakiki varlık nurudur. Yani, insan fertlerinin izafî varlıkları fani ve sabit değildir. Kalıcı ve sabit olan Hakk'ın varlık nuru karşısında, insanın fani olan varlığına ait ileri ve geri hareketin ve irade ile seçimin ne değeri olur? Çünkü kuldan çıkan fiillerin her biri ilahi isimlerden bir ismin tecellisidir; ve ilahi isimlerin hiçbirinde kendi özünde asla çirkinlik ve kötülük yoktur. Nitekim ayet-i kerimede `قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمَنَ أَيًّا مَّا تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى` (İsrâ, 17/110) "Güzel isimler O'nundur" buyrulur. Fakat bu yoğunluk âleminde kuldan iradesiyle çıktığı için çirkinlik ve kötülükle nitelenir. Örneğin Cenab-ı Hak küfürden razı değildir; fakat küfür "Mudill" (saptıran) ism-i şerifinin tecellisidir. Yoğunluk âleminde ortaya çıkmayı ister. Bu sebeple Hakk'ın küfür hükmünü yoğunluk âleminde ortaya koyması ilahi hikmetin gereğidir. Hayvani nefsini, ruhani bir gülistan olan nefs-i mutmainne (huzura ermiş nefis) mertebesine yükseltiriz. “Bü’l beşer”den murâd, bütün efrâd-ı insâniyyedir, zîrâ beşereyi mültebistir. “Kerr u fer”, pehlivanların kâh ileri kâh geri hareketidir. “Nûr-ı müstekarr”dan murâd, vücûd-ı hakîkî-i Hakk'ın nûrudur ki sâbit ve bâkîdir. Ya'ni, efrâd-ı insâniyyenin vücûd-ı izâfîleri fânî ve gayr-ı müstekarrdır. Bâkî ve müstekarr olan Hakk'ın nûr-i vücûdu muvâcehesinde, insanın fânî olan vücûduna taalluk eden ileri ve geri hareketin ve ihtiyâr ve irâdenin ne kıymeti olur? Zîrâ kuldan sâdır olan ef'âlin her biri esmâ-i ilâhiyyeden bir ismin mazharıdır; ve esmâ-i ilâhiyyenin hiçbirinde hadd-i zâtında aslâ kubh ve çirkinlik yoktur. Nitekim âyet-i kerîmede `قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمَنَ أَيًّا مَّا تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى` (İsrâ, 17/110) “Güzel isimler O'nundur” buyrulur. Fakat bu âlem-i kesâfette abdden ihtiyârıyla sâdır olduğu için kubh ve çirkinlik ile muttasıf olur. Meselâ Cenâb-ı Hak küfürden râzı değildir; fakat küfür “Mudill” ism-i şerîfinin mazharıdır. Âlem-i kesâfette zuhûr ister. Binâenaleyh Hakk'ın hükm-i küfrü âlem-i kesâfette izhârı hikmet-i ilâhiyyenin iktizâsıdır. nefs-i hayvâniyyesini, bir rûhânî gülistan olan nefs-i mutmainne mertebesi- ne terakkî ettiririz." 1851. "Biz يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ kimyasını dokuzuncu felekten gönderdik."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1851. "Biz, 'Allah amellerinizi düzeltsin' kimyasını dokuzuncu felekten gönderdik." "Ey iman edenler, Allah'tan korkun ve doğru söz söyleyin ki, sizin amellerinizi size düzeltsin ve günahlarınızı örtsün. Allah'a ve peygambere itaat eden kimse muhakkak büyük kurtuluşa erişir." (Ahzab, 33/71) ayet-i kerimesinden alınmıştır. Yüce Allah'ın ameli düzeltmesi, kötülüklerin iyiliklere dönüşmesi demek olduğundan, bu ayet-i kerime "Allah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir." (Furkan, 25/70) ayet-i kerimesinin benzeri olur. Şerefli beyitte bu ilahi müjde, bakırı altına dönüştüren kimyaya benzetilmiştir. "Dokuzuncu felek"ten kasıt, akl-ı küll (evrensel akıl) ve akl-ı evvel (ilk akıl) mertebesidir. Çünkü araştırmacılar katında aklın dokuz mertebesi vardır ve akıl mertebesine "ulûhiyet" ve "hakikat-i muhammediyye" mertebesi de derler. Yani, "Biz Kur'an'ı ve Kur'an'daki 'Allah size amellerinizi düzeltsin!' kimyasını dokuzuncu felekten, yani akl-ı küll mertebesinden gönderdik." يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا يُصلح لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيماً (Ahzab, 33/71) ya'ni "Ey îmân edenler, Allah'tan korkun ve doğru söz söyleyin ki, sizin amelleri- nizi size islâh etsin ve günahlarınızı örtsün. Allah'a ve peygambere itâat eden kimse muhakkak büyük necâta nâil olur." âyet-i kerîmesinden muktebestir. Allah Teâlâ'nın ameli ıslah buyurması, seyyiâtın hasenâta tebdîli demek ol- duğundan bu âyet-i kerime فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَات (Furkan, 25/70) ["Al- lah onların kötülüklerini iyiliklere çevirir."] âyet-i kerîmesinin nazîri olur. Beyt-i şerîfte bu tebşîr-i ilâhî, bakırı altına tebdîl eden kimyâya teşbîh buyrul- muştur. "Dokuzuncu felek"ten murâd, akl-ı küll ve akl-ı evvel mertebesidir. Zîrâ muhakkıklar indinde aklın dokuz mertebesi vardır ve akıl mertebesine “ulûhiyet” ve “hakîkat-i muhammediyye" mertebesi dahi derler. Ya'ni, “Biz Kur'ân'ı ve Kur'ân'daki يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ "Allah size amellerinizi ıslâh etsin!" kimyasını dokuzuncu felekten ya'ni akl-ı kül mertebesinden gönderdik. 1852. Bü'l-beşerin kerr u feri ve ihtiyarı, sabit olan nurun önünde ne olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1852. İnsanın ileri-geri hareketleri ve iradesi, sabit olan nurun önünde ne olur? "Bü'l beşer"den kasıt, bütün insan fertleridir, çünkü insan deriyi giyinmiştir. "Kerr u fer", pehlivanların bazen ileri bazen geri hareketidir. "Nûr-ı müstekarr"dan kasıt, Hak'ın hakiki varlığının nurudur ki sabittir ve kalıcıdır. Yani, insan fertlerinin izafî varlıkları fani ve kalıcı değildir. Kalıcı ve sabit olan Hak'ın varlık nuru karşısında, insanın fani olan varlığına ilişkin ileri ve geri hareketin ve irade ve seçimin ne kıymeti olur? Çünkü kuldan meydana gelen fiillerin her biri ilahi isimlerden bir ismin tecelli yeridir; ve ilahi isimlerin hiçbirinde özünde asla çirkinlik ve kötülük yoktur. Nitekim ayet-i kerimede فَلَهُ الأَسْمَاءُ الحُسْنَى (İsrâ, 17/110) "Güzel isimler O'nundur" buyrulur. Fakat bu yoğunluk âleminde kuldan iradesiyle meydana geldiği için çirkinlik ve kötülükle nitelenir. Örneğin Cenab-ı Hak küfürden razı değildir; fakat küfür "Mudill" (saptıran) ism-i şerifinin tecelli yeridir. Yoğunluk âleminde zuhur etmek ister. Bu sebeple Hak'ın küfür hükmünü yoğunluk âleminde ortaya koyması hikmettir. Fakat kulun imandan yüz çevirip iradesiyle muhalefeti ve küfrü seçip alması çirkin ve kötüdür. Ne zaman ki Hak'ın mağfireti gelir, muhalefet ortadan kalkar, Hak nuru zâtî güzelliği üzerinde kalıcı olur. "Bü'l beşer"den murâd, bütün efrâd-ı insâniyyedir, zîrâ beşereyi mültebistir. "Kerr u fer", pehlivanların kâh ileri kâh geri hareketidir. "Nûr-ı müste- kar"dan murâd, vücûd-ı hakîkî-i Hakk'ın nûrudur ki sâbit ve bâkîdir. Ya'ni, efrâd-ı insaniyyenin vücûd-i izâfileri fânî ve gayr-ı müstekardır. Bâkî ve müstekarr olan Hakk'ın nûr-i vücûdu muvâcehesinde, insanın fânî olan vü- cûduna taalluk eden ileri ve geri hareketin ve ihtiyâr ve irâdenin ne kıymeti olur? Zîrâ kuldan sâdır olan ef'âlin her biri esmâ-i ilâhiyyeden bir ismin maz- harıdır; ve esmâ-i ilâhiyyenin hiçbirinde hadd-i zâtında asla kubh ve çirkin- lik yoktur. Nitekim âyet-i kerimede فَلَهُ الأَسْمَاءُ الحُسْنَى (İsrâ, 17/110) “Güzel isim- ler O'nundur" buyrulur. Fakat bu âlem-i kesâfette abdden ihtiyârıyla sâdır ol- duğu için kubh ve çirkinlik ile muttasıf olur. Meselâ Cenâb-ı Hak küfürden râ- zı değildir; fakat küfür "Mudill" ism-i şerîfinin mazharıdır. Âlem-i kesâfette zuhûr ister. Binâenaleyh Hakk'ın hükm-i küfrü âlem-i kesâfette ızhârı hik- mettir. Fakat abdin îmândan yüz çevirip ihtiyârıyla muhalefeti ve küfrü seçip alması kabîh ve çirkindir. Vaktâki Hak'ın mağfireti gelir, ortadan muhalefet kalkar, nûr-i Hak hüsn-i zâtîsi üzerinde bâkî kalır. 1853. Onun söyleyici aleti et parçasıdır; onun görücü olan nazar yeri yağ parçasıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1853. Onun söyleyici aleti et parçasıdır; onun görücü olan nazar yeri yağ parçasıdır. O izafî varlık sahibi olan insanın söyleme aleti olan dili bir et parçasından ibarettir ve onun görme aleti olan gözü dahi kat kat yağ parçasıdır. O vücûd-i izâfi sahibi olan insanın söyleme âleti olan dili bir et paçasından ibarettir ve onun görme âleti olan gözü dahi kat kat yağ parçasıdır. 1854. Onun işitme âleti iki parça kemiktendir. Onun mahall-i idraki iki katre kandır, ya'ni kalb.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1854. Onun işitme âleti iki parça kemiktendir. Onun idrak yeri iki damla kandır, yani kalp. "Misma" âlet ismidir, kulaktan kinayedir. "İki damla"dan maksat, kalbin süveydasıdır (kalbin ortasındaki siyah nokta) ki, anlamları idrak etme kalbin o noktasına ilişkindir; çünkü idrak öncelikle oradan başlar ve beyne yükselir ve beyin o kalbî gelen üzerine düşüncelere dalar. Maddiyatla meşgul olan tıp, henüz bu anlamı keşfetmiş değildir; kalbin bu hâlinden habersizdir ve beynin oluşumlarıyla meşguldür. “Misma” ism-i âletdir, kulaktan kinâyedir. “İki katre”den murâd, süveydâ-yı kalbdir ki, idrâk-i maânî kalbin o noktasına taalluk eder; zîrâ idrâk evvelen oradan başlar ve dimâğa suûd eder ve dimâğ o vârid-i kalbî üzerine tefekkürâta dalar. Maddiyatla meşgül olan tabâbet, henüz bu ma'nâyı keşf etmiş değildir; kalbin bu hâlinden gäfildir ve dimâğın teşekkülâtıyla meşgüldür. 1855. Bir kurtcağızsın ve necasetten dolmuşsun; cihana bir tumturak bırakmışsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1855. Bir kurtçuksundur ve pislikle dolmuşsundur; dünyaya bir gösteriş bırakmışsındır. Ey insan, senin varlığın, üzerinde yaşadığın yerkürenin büyüklüğüyle karşılaştırılırsa sen küçük bir kurtçuktan ibaretsin ve karnın, kulağın ve burnun pislikle doludur ve bedenin baştan ayağa kadar kokuşmuş bir maddedir. Kendinin bu pis hâlini düşünmezsin de, dünyaya gösteriş, debdebe ve tantana salarsın. Ey insan, senin vücûdun, üzerinde yaşadığın küre-i arzın cesâmetiyle mukâyese olunursa sen bir küçük kurttan ibâretsin ve karnın ve kulağın ve burnun necâsetten doludur ve cismin baştan ayağa kadar müteaffin bir maddedir. Kendinin bu murdar hâlini düşünmezsin de, cihâna gösteriş, debdebe ve tantana salarsın. 1856. Menîden oldun, benliği terket! Ey Ayaz, o kürkü hatırında tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1856. Meniden oldun, benliği bırak! Ey Ayaz, o kürkü hatırında tut! "Ayaz", Sultan Mahmud-ı Gaznevî'nin bir Türk kulunun adıdır ki, padişah onu küçüklüğünde ailesinden alıp sarayına getirmiş ve pek zeki ve edip olduğundan onu kendisine özel sohbet arkadaşı edinmişti. Ayaz, nail olduğu bu devlet ve saadete aldanmamak ve kendisine kibir ve gurur gelmemesi için (bir rivayete göre) eski kürkünü sakladığı odaya her gün girer, eski hâlini hatırlardı. Fakat kulun imandan yüz çevirip kendi isteğiyle muhalefeti ve küfrü seçip alması çirkin ve kötüdür. Ne zaman ki Hakk'ın mağfireti gelir, muhalefet ortadan kalkar, Hakk'ın nuru kendi zâtî güzelliği üzerinde kalıcı olur. “Ayaz”, Sultan Mahmûd-i Gaznevî’nin bir Türk bendesinin adıdır ki, pâdişah onu küçüklüğünde âilesinden alıp sarayına getirmiş ve pek zekî ve edîb olduğundan onu kendine musâhib-i hâss ittihâz etmiş idi. Ayaz nâil olduğu bu devlet ve saâdete aldanmamak ve kendisine ucüb ve kibir ârız olmamak mettir. Fakat abdin îmândan yüz çevirip ihtiyârıyla muhalefeti ve küfrü seçip alması kabîh ve çirkindir. Vaktâki Hak'ın mağfireti gelir, ortadan muhalefet kalkar, nûr-i Hak hüsn-i zâtîsi üzerinde bâkî kalır. 1853. Onun söyleyici aleti et parçasıdır; onun görücü olan nazar yeri yağ parçasıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1853. Onun söyleyici aleti et parçasıdır; onun görücü olan nazar yeri yağ parçasıdır. O izafî varlık sahibi olan insanın söyleme aleti olan dili bir et parçasından ibarettir ve onun görme aleti olan gözü dahi kat kat yağ parçasıdır. O vücûd-i izâfi sahibi olan insanın söyleme âleti olan dili bir et paçasından ibarettir ve onun görme âleti olan gözü dahi kat kat yağ parçasıdır. 1854. Onun işitme âleti iki parça kemiktendir. Onun mahall-i idraki iki katre kandır, ya'ni kalb.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1854. Onun işitme âleti iki parça kemiktendir. Onun idrak yeri iki damla kandır, yani kalp. "Misma" âlet ismidir, kulaktan kinayedir. "İki damla"dan maksat, kalbin süveydasıdır (kalbin ortasındaki siyah nokta) ki, anlamları idrak etme kalbin o noktasına ilişkindir; çünkü idrak öncelikle oradan başlar ve beyne yükselir ve beyin o kalbî gelen üzerine düşüncelere dalar. Maddiyatla meşgul olan tıp, henüz bu anlamı keşfetmiş değildir; kalbin bu hâlinden habersizdir ve beynin oluşumlarıyla meşguldür. “Misma” ism-i âletdir, kulaktan kinâyedir. “İki katre”den murâd, süveydâ-yı kalbdir ki, idrâk-i maânî kalbin o noktasına taalluk eder; zîrâ idrâk evvelen oradan başlar ve dimâğa suûd eder ve dimâğ o vârid-i kalbî üzerine tefekkürâta dalar. Maddiyatla meşgül olan tabâbet, henüz bu ma'nâyı keşf etmiş değildir; kalbin bu hâlinden gäfildir ve dimâğın teşekkülâtıyla meşgüldür. 1855. Bir kurtcağızsın ve necasetten dolmuşsun; cihana bir tumturak bırakmışsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1855. Bir kurtçuksundur ve pislikle dolmuşsundur; dünyaya bir gösteriş bırakmışsındır. Ey insan, senin varlığın, üzerinde yaşadığın yerkürenin büyüklüğüyle karşılaştırılırsa sen küçük bir kurtçuktan ibaretsin ve karnın, kulağın ve burnun pislikle doludur ve bedenin baştan ayağa kadar kokuşmuş bir maddedir. Kendinin bu pis hâlini düşünmezsin de, dünyaya gösteriş, debdebe ve tantana salarsın. Ey insan, senin vücûdun, üzerinde yaşadığın küre-i arzın cesâmetiyle mukâyese olunursa sen bir küçük kurttan ibâretsin ve karnın ve kulağın ve burnun necâsetten doludur ve cismin baştan ayağa kadar müteaffin bir maddedir. Kendinin bu murdar hâlini düşünmezsin de, cihâna gösteriş, debdebe ve tantana salarsın. 1856. Menîden oldun, benliği terket! Ey Ayaz, o kürkü hatırında tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1856. Meniden oldun, benliği bırak! Ey Ayaz, o kürkü hatırında tut! "Ayaz", Sultan Mahmud-ı Gaznevî'nin bir Türk kulunun adıdır ki, padişah onu küçüklüğünde ailesinden alıp sarayına getirmiş ve pek zeki ve edip olduğundan onu kendisine özel sohbet arkadaşı edinmişti. Ayaz, nail olduğu bu devlet ve saadete aldanmamak ve kendisine kibir ve gurur gelmemesi için, saraya gelmeden önce giydiği bir post ile çarıklarını daima göz önünde bulundurmak üzere bir odaya sakladı. Nitekim ileride şerhin devamında açıklanır. Bu şerefli beyitte, Tarık Suresi'nde yer alan فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ خُلِقَ مِن مَّاء دافق (Tarık, 86/5-6) yani "İnsan neyden yaratıldığına baksın; ana rahmine dökülen bir sudan yaratıldı." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. “Ayaz”, Sultan Mahmûd-i Gaznevî’nin bir Türk bendesinin adıdır ki, pâdişah onu küçüklüğünde âilesinden alıp sarayına getirmiş ve pek zekî ve edîb olduğundan onu kendine musâhib-i hâss ittihâz etmiş idi. Ayaz nâil olduğu bu devlet ve saâdete aldanmamak ve kendisine ucüb ve kibir ârız olmamak için, saraya gelmezden evvel giydiği bir post ile çarığı dâimâ nazarında bulundurmak üzere bir odaya sakladı. Nitekim âtîde sürh-ı şerîfte îzâh buyrulur. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Târık'ta olan فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ خُلِقَ مِن مَّاء دافق (Târık, 86/5-6) Ya'ni "İnsan ne şeyden yaratıldığına baksın; ana rahmine dökülen bir sudan yaratıldı." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 1857. O Ayaz zekâvetinden dolayı kürkünü ve çarığını çıkarıp asmış idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1857. O Ayaz, zekâsından dolayı kürkünü ve çarığını çıkarıp asmıştı. 1858. Her gün boş olan odaya giderdi, derdi ki: "Çarığın budur, yükseğe bakma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1858. Her gün boş olan odaya giderdi, derdi ki: "Çarığın budur, yükseğe bakma!" Ayaz her gün, köyünde giydiği eski çarık ile koyun postundan dikilmiş pejmürde bir kürkünü sakladığı boş odaya gidip nefsine hitaben derdi ki: "Ey Ayaz, padişahın katında ulaştığın mutluluğa ve başarıya aldanıp kibirlenme! İşte buraya bu çarık ve post ile geldin, gözün yükseklerde olmasın!" Ayaz her gün, köyünde giydiği eski çarık ile koyun postundan dikilmiş pejmürde bir kürkünü sakladığı boş odaya gidip nefsine hitâben derdi ki: "Ey Ayaz, pâdişâhın nezdinde nâil olduğun saâdete ve ikbâle aldanıp mütekebbir olma! İşte buraya bu çarık ve post ile geldin, gözün yükseklerde olmasın!" 1859. Şâha dediler ki: "Onun odası vardır, orada altın ve gümüş ve küp vardır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1859. Şaha dediler ki: "Onun odası vardır, orada altın ve gümüş ve küp vardır." "Humre", küçük küp demektir. Yani Ayaz'ın ulaştığı devlete ve itibara haset eden arkadaşları, onu padişahın gözünden düşürmek için padişaha dediler ki: "Onun bir odası vardır; oraya koyduğu küp içine altın ve gümüş ve mücevherat doldurur." Bu söz, Ayaz'ın saraya gelmeden önce giydiği bir post ile çarığı daima göz önünde bulundurmak üzere bir odaya saklaması içindi. Nasıl ki ileride şerhin devamında açıklanacaktır. Bu şerefli beyitte, Tarık Suresi'nde bulunan فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ خُلِقَ مِن مَّاء دافق (Tarık, 86/5-6) yani "İnsan neyden yaratıldığına baksın; ana rahmine dökülen bir sudan yaratıldı." ayet-i kerimesine işaret buyrulur. "Humre", küçük küp. Ya'ni Ayaz'ın nâil olduğu devlet ve ikbâle hased eden arkadaşları, onu pâdişâhın gözünden düşürmek için pâdişâha dediler ki: "Onun bir odası vardır; oraya koyduğu küp içine altın ve gümüş ve mücevherât doldurur." için, saraya gelmezden evvel giydiği bir post ile çarığı dâimâ nazarında bu-lundurmak üzere bir odaya sakladı. Nitekim âtîde sürh-ı şerîfte îzâh buyru-lur. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Tarık'ta olan فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ خُلِقَ مِن مَّاء دافق (Târık, 86/5-6) Ya'ni "İnsan ne şeyden yaratıldığına baksın; ana rahmine dökülen bir sudan yaratıldı." âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. 1857. O Ayaz zekâvetinden dolayı kürkünü ve çarığını çıkarıp asmış idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1857. O Ayaz, zekâsından dolayı kürkünü ve çarığını çıkarıp asmıştı. 1858. Her gün boş olan odaya giderdi, derdi ki: "Çarığın budur, yükseğe bakma!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1858. Her gün boş olan odaya giderdi, derdi ki: "Çarığın budur, yükseğe bakma!" Ayaz her gün, köyünde giydiği eski çarık ile koyun postundan dikilmiş pejmürde bir kürkünü sakladığı boş odaya gidip nefsine hitaben derdi ki: "Ey Ayaz, padişahın katında ulaştığın mutluluğa ve başarıya aldanıp kibirlenme! İşte buraya bu çarık ve post ile geldin, gözün yükseklerde olmasın!" Ayaz her gün, köyünde giydiği eski çarık ile koyun postundan dikilmiş pejmürde bir kürkünü sakladığı boş odaya gidip nefsine hitâben derdi ki: "Ey Ayaz, pâdişâhın nezdinde nâil olduğun saâdete ve ikbâle aldanıp mütekebbir olma! İşte buraya bu çarık ve post ile geldin, gözün yükseklerde olmasın!" 1859. Şâha dediler ki: "Onun odası vardır, orada altın ve gümüş ve küp vardır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1859. Şaha dediler ki: "Onun odası vardır, orada altın ve gümüş ve küp vardır." "Humre", küçük küp demektir. Yani Ayaz'ın ulaştığı devlete ve itibara haset eden arkadaşları, onu padişahın gözünden düşürmek için padişaha dediler ki: "Onun bir odası vardır; oraya koyduğu küp içine altın ve gümüş ve mücevherat doldurur." "Humre", küçük küp. Ya'ni Ayaz'ın nâil olduğu devlet ve ikbâle hased eden arkadaşları, onu pâdişâhın gözünden düşürmek için pâdişâha dediler ki: "Onun bir odası vardır; oraya koyduğu küp içine altın ve gümüş ve mücev-herât doldurur." 1860. "Bir kimse için ona yol vermez, o daima o kapıyı kapalı tutar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1860. "Bir kimse için ona yol vermez, o daima o kapıyı kapalı tutar." 1861. Şah buyurdu: "Ey aceb, bu bendenin bizden gizli ve mestûr nesi vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1861. Şah dedi ki: "Ey şaşılacak şey, bu kulun bizden gizli ve örtülü neyi vardır!" 1862. Müteakiben bir beye emretti ve dedi ki: "Git, gece yarısı aç ve oda içinde ol!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1862. Ardından bir beye emretti ve dedi ki: "Git, gece yarısı aç ve oda içinde ol!" 1863. "Her ne bulursan senin olsun, onu yağma et; onun sırrını musahiblere fâş et!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1863. "Her ne bulursan senin olsun, onu yağmala; onun sırrını sırdaşlara açıkla!" 1864. "Böyle adedsiz ikrâm ve lutuf ile beraber, alçaklığından dolayı gümüşü ve altını saklar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1864. "Böyle sayısız ikram ve lütuf ile beraber, alçaklığından dolayı gümüşü ve altını saklar." 1865. "O, vefâ ve aşk ve cûş gösterir; ondan sonra da buğday gösterici ve arpa satıcıdır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1865. "O, vefa ve aşk ve coşku gösterir; ondan sonra da buğday gösterici ve arpa satıcıdır." "Buğday gösterip arpa satmak", ikiyüzlülükten kinayedir. Yani "O Ayaz, bize karşı vefalı ve sevgili görünür ve sevgimizde görünüşte çırpınır; ondan sonra da bizden gizli işler yapar. Kısaca görünüşü iç dünyasına uymaz." "Buğday gösterip arpa satmak", iki yüzlülükten kinâyedir. Ya'ni "O Ayaz, bize karşı vefâkâr ve muhibb görünür ve muhabbetimizde zâhiren çarpınır; ondan sonra da bizden gizli işler yapar. Velhâsıl zâhiri bâtınına uymaz." 1866. Her kim ki aşk içinde dirilik bulur, onun indinde bendelikten başkası küfür olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1866. Her kim ki aşk içinde dirilik bulur, onun katında kulluktan başkası küfür olur. Aşk davası içinde yaşayan kimsenin katında, sevgiliye hizmeti sınırlamak; o aşkın kuralındandır. Başka hizmetler ile meşgul olmak bir âşığın katında küfür olur ve onun aşk davası, yalan bir dava olur. Aşk da'vâsı içinde yaşayan kimsenin indinde, ma'şûka hasr-ı hizmet etmek; o aşkın kāidesindendir. Başka hizmetler ile meşgul olmak bir âşıkın indinde küfür olur ve onun aşk da'vâsı, yalan bir da'vâ olur. 1867. O bey, gece yarısı otuz mu'temed ile beraber, onun hücresini açmakta rey vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1867. O bey, gece yarısı otuz güvenilir adamıyla beraber, onun hücresini açmaya karar verdi. 1860. "Bir kimse için ona yol vermez, o daimâ o kapıyı kapalı tutar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1860. "Bir kimse için ona yol vermez, o daima o kapıyı kapalı tutar." 1861. Şah buyurdu: "Ey aceb, bu bendenin bizden gizli ve mestûr nesi vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1861. Şah dedi ki: "Ey şaşılacak şey, bu kulun bizden gizli ve örtülü neyi vardır!" 1862. Müteakiben bir beye emretti ve dedi ki: "Git, gece yarısı aç ve oda içinde ol!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1862. Ardından bir beye emretti ve dedi ki: "Git, gece yarısı aç ve oda içinde ol!" 1863. "Her ne bulursan senin olsun, onu yağma et; onun sırrını musahiblere fâş et!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1863. "Her ne bulursan senin olsun, onu yağmala; onun sırrını sırdaşlara açıkla!" 1864. "Böyle adedsiz ikrâm ve lutuf ile beraber, alçaklığından dolayı gümüşü ve altını saklar."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1864. "Böyle sayısız ikram ve lütuf ile beraber, alçaklığından dolayı gümüşü ve altını saklar." 1865. "O, vefâ ve aşk ve cûş gösterir; ondan sonra da buğday gösterici ve arpa satıcıdır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1865. "O, vefa ve aşk ve coşku gösterir; ondan sonra da buğday gösterici ve arpa satıcıdır." "Buğday gösterip arpa satmak", ikiyüzlülükten kinayedir. Yani "O Ayaz, bize karşı vefalı ve sevgili görünür ve sevgimizde görünüşte çırpınır; ondan sonra da bizden gizli işler yapar. Kısaca görünüşü iç dünyasına uymaz." "Buğday gösterip arpa satmak", iki yüzlülükten kinâyedir. Ya'ni "O Ayaz, bize karşı vefâkâr ve muhibb görünür ve muhabbetimizde zâhiren çarpınır; ondan sonra da bizden gizli işler yapar. Velhâsıl zâhiri bâtınına uymaz." 1866. Her kim ki aşk içinde dirilik bulur, onun indinde bendelikten başkası küfür olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1866. Her kim ki aşk içinde dirilik bulur, onun katında kulluktan başkası küfür olur. Aşk davası içinde yaşayan kimsenin katında, sevgiliye hizmeti sınırlamak; o aşkın kuralındandır. Başka hizmetler ile meşgul olmak bir âşığın katında küfür olur ve onun aşk davası, yalan bir dava olur. Aşk da'vâsı içinde yaşayan kimsenin indinde, ma'şûka hasr-ı hizmet etmek; o aşkın kāidesindendir. Başka hizmetler ile meşgul olmak bir âşıkın indinde küfür olur ve onun aşk da'vâsı, yalan bir da'vâ olur. 1867. O bey, gece yarısı otuz mu'temed ile beraber, onun hücresini açmakta rey vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1867. O bey, gece yarısı otuz güvenilir adamıyla beraber, onun hücresini açmaya karar verdi. 1868. Bu kadar pehlivan meş'ale kaldırıp, mesrûr olarak oda tarafına revân oldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1868. Bu kadar pehlivan meşale kaldırıp, sevinçli olarak oda tarafına gittiler. Bu otuz kadar pehlivan gece meşaleler yakıp, odadaki altın ve gümüşleri yağma edeceklerine sevinerek oda tarafına gittiler. Bu otuz kadar pehlivan gece meş'aleler yakıp, odadaki altın ve gümüşleri yağma edeceklerine sevinerek oda tarafına revân oldular. 1869. "Sultanın emri vardır, odaya vuralım; her birimiz altın kesesini koltuğumuza alalım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1869. "Sultanın emri vardır, odaya vuralım; her birimiz altın kesesini koltuğumuza alalım!" Bazı nüshalarda "der hucre" yerine "ber hucre" geçmektedir. "Zeden" mastarı "vurmak" anlamına gelmekle birlikte, ifade, karine (ipucu) sebebiyle birçok anlamda kullanılabilir. Burada "zorla hücreye gidelim" demek olur. "Der hucre"deki "der" kelimesi edat olmayıp "kapı" anlamına isim olursa, bu bir izafet terkibi (tamlaması) olur ve bu durumda anlam: "Odasının kapısını kıralım" demek olur. "Keş", koltuk, köşe ve sîne (göğüs) anlamlarındadır. Burada her iki anlam da uygundur. Yani, "Sultanın emri vardır, odanın kapısını kıralım; her birimiz odadaki altın keselerini koltuğumuza sıkıştıralım yahut göğsümüze basalım!" Ba'zı nüshalarda "der hucre" yerine "ber hucre" vâki'dir. "Zeden", masdarı "vurmak" ma'nâsına olmakla beraber, ibâre, karîne sebebiyle birçok ma'nâlarda kullanılabilir. Burada "cebren hücreye gidelim", demek olur. "Der hucre"deki "der" lafzı edat olmayıp "kapı” ma'nâsına isim olursa terkîb-i izâfi olup, bu sûrette ma'nâ: "Odasının kapısını kıralım", demek olur. "Keş", koltuk, köşe ve sîne ma'nâlarınadır. Burada her iki ma'nâ dahi münasibdir. Ya'ni, "Sultânın emri vardır, odanın kapısını kıralım; her birimiz odadaki altın keselerini koltuğumuza sıkıştıralım veyâhud sînemize basalım!" 1870. O biri dedi: "Hey! Altının ne yeri vardır; akîkten ve la'lden ve cevherden bahset!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1870. O biri dedi: "Hey! Altının ne yeri vardır; akîkten ve la'lden ve cevherden bahset!" Odayı basmaya giden pehlivanlardan biri dedi: "Yahu, altından gümüşten mi bahsediyorsunuz? Ayaz'ın yanında altının ne kıymeti vardır? O oraya daha kıymetli mücevherat saklamıştır. Siz akîkten ve la'lden ve elmas ve pırlanta gibi diğer mücevherattan bahsediniz!" Çünkü bunlar Ayaz'ı da kendi hallerine kıyas ettiklerinden böyle düşünmekte mazur idiler. Odayı basmağa giden pehlivanlardan biri dedi: "Yahu, altından gümüşten bahs ediyorsunuz? Ayaz'ın indinde altının ne kıymeti vardır? O oraya daha kıymetli mücevherât saklamıştır. Siz akîkten ve laʻlden ve elmas ve pırlanta gibi sâir mücevherattan bahsediniz!" Zîrâ bunlar Ayaz'ı da kendi hallerine kıyâs ettiklerinden böyle düşünmekte maʻzûr idiler. 1871. “Sultanın has olan mahzeninin hâsı odur, belki şimdi şâha can muhakkak odur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1871. “Sultanın has olan mahzeninin hâsı odur, belki şimdi şâha can muhakkak odur." Yani, "Sultanın özel hazinesinin en hası ve sırdaşı o Ayaz'dır. Aksine, bu zamanda o Ayaz şahın canı gibidir ve onu canı gibi sever ve ondan hiçbir şey esirgemez." Ya'ni, "Sultanın husûsî olan hazînesinin hâsı ve mahremi o Ayaz'dır. Belki bu zamanda o Ayaz şâhın canı gibidir ve onu canı gibi sever ve ondan hiçbir şey esirgemez." 1868. Bu kadar pehlivan meş'ale kaldırıp, mesrûr olarak oda tarafına revân oldular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1868. Bu kadar pehlivan meşale kaldırıp, sevinçli olarak oda tarafına gittiler. Bu otuz kadar pehlivan gece meşaleler yakıp, odadaki altın ve gümüşleri yağma edeceklerine sevinerek oda tarafına gittiler. Bu otuz kadar pehlivan gece meş'aleler yakıp, odadaki altın ve gümüşleri yağma edeceklerine sevinerek oda tarafına revân oldular. 1869. "Sultanın emri vardır, odaya vuralım; her birimiz altın kesesini koltuğumuza alalım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1869. "Sultanın emri vardır, odaya vuralım; her birimiz altın kesesini koltuğumuza alalım!" Bazı nüshalarda "der hucre" yerine "ber hucre" geçmektedir. "Zeden" mastarı "vurmak" anlamına gelmekle birlikte, ifade, karine (ipucu) sebebiyle birçok anlamda kullanılabilir. Burada "zorla hücreye gidelim" demek olur. "Der hucre"deki "der" kelimesi edat olmayıp "kapı" anlamına isim olursa, bu bir izafet terkibi (tamlaması) olur ve bu durumda anlam: "Odasının kapısını kıralım" demek olur. "Keş", koltuk, köşe ve sîne (göğüs) anlamlarındadır. Burada her iki anlam da uygundur. Yani, "Sultanın emri vardır, odanın kapısını kıralım; her birimiz odadaki altın keselerini koltuğumuza sıkıştıralım yahut göğsümüze basalım!" Ba'zı nüshalarda "der hucre" yerine "ber hucre" vâki'dir. "Zeden", masdarı "vurmak" ma'nâsına olmakla beraber, ibâre, karîne sebebiyle birçok ma'nâlarda kullanılabilir. Burada "cebren hücreye gidelim", demek olur. "Der hucre"deki "der" lafzı edat olmayıp "kapı” ma'nâsına isim olursa terkîb-i izâfi olup, bu sûrette ma'nâ: "Odasının kapısını kıralım", demek olur. "Keş", koltuk, köşe ve sîne ma'nâlarınadır. Burada her iki ma'nâ dahi münasibdir. Ya'ni, "Sultânın emri vardır, odanın kapısını kıralım; her birimiz odadaki altın keselerini koltuğumuza sıkıştıralım veyâhud sînemize basalım!" 1870. O biri dedi: "Hey! Altının ne yeri vardır; akîkten ve la'lden ve cevherden bahset!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1870. O biri dedi: "Hey! Altının ne yeri vardır; akîkten ve la'lden ve cevherden bahset!" Odayı basmaya giden pehlivanlardan biri dedi: "Yahu, altından gümüşten mi bahsediyorsunuz? Ayaz'ın yanında altının ne kıymeti vardır? O oraya daha kıymetli mücevherat saklamıştır. Siz akîkten ve la'lden ve elmas ve pırlanta gibi diğer mücevherattan bahsediniz!" Çünkü bunlar Ayaz'ı da kendi hallerine kıyas ettiklerinden böyle düşünmekte mazur idiler. Odayı basmağa giden pehlivanlardan biri dedi: "Yahu, altından gümüşten bahs ediyorsunuz? Ayaz'ın indinde altının ne kıymeti vardır? O oraya daha kıymetli mücevherât saklamıştır. Siz akîkten ve laʻlden ve elmas ve pırlanta gibi sâir mücevherattan bahsediniz!" Zîrâ bunlar Ayaz'ı da kendi hallerine kıyâs ettiklerinden böyle düşünmekte maʻzûr idiler. 1871. “Sultanın has olan mahzeninin hâsı odur, belki şimdi şâha can muhakkak odur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1871. “Sultanın has olan mahzeninin hâsı odur, belki şimdi şâha can muhakkak odur." Yani, "Sultanın özel hazinesinin en hası ve sırdaşı o Ayaz'dır. Aksine, bu zamanda o Ayaz şahın canı gibidir ve onu canı gibi sever ve ondan hiçbir şey esirgemez." Ya'ni, "Sultanın husûsî olan hazînesinin hâsı ve mahremi o Ayaz'dır. Belki bu zamanda o Ayaz şâhın canı gibidir ve onu canı gibi sever ve ondan hiçbir şey esirgemez." 1872. "Bu ma'şûkun indinde la'l ve yakut ve zümrüdün yahud akîkin ne mahalli vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1872. "Bu maşukun yanında lâl ve yakut ve zümrütün yahut akik taşının ne yeri vardır!" "Aşık", maşuk anlamındadır. Bazı nüshalarda "zümürrüd" kelimesinden sonra bağlaç olan "vav" harfi vardır. Bu durumda "zümürd veyahut akik" diye okumak gerekir. “Aşîk”, ma'şûk ma'nâsınadır. Ba'zı nüshalarda “zümürrüd" kelimesinden sonra vâv-ı âtıfa vardır. Bu sûrette "zümürd ü yâ akîk" okumak lâzım gelir. 1873. Şahın ona su-i zannı yok idi. İmtihan için bir istihza ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1873. Şahın ona kötü bir düşüncesi yoktu. Sınamak için bir alay ederdi. Şahın Ayaz'a son derece güveni olduğundan, gerçekleşen ihbar üzerine onun hakkında kötü bir düşüncesi yoktu. Fakat Ayaz'ı bu şekilde beylerin huzurunda, o beyler ile alay etme kastıyla sınadı. Şâhın Ayaz'a son derece i'timâdı olduğundan, ihbâr-ı vâki' üzerine onun hakkında bir sû'-i zannı yok idi. Fakat Ayaz'ı bu sûretle beylerin muvâcehesinde, o beyler ile istihzā kasdıyla imtihan etti. 1874. Onu her gill ü qıştan pak bilir idi. Yine vehimden onun kalbi titrer idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1874. Onu her hile ve kinden temiz bilirdi. Yine vehimden onun kalbi titrerdi. "Gıll ü gış", hıyanet ve adavet, hile ve kin demektir. Yani, padişah Ayaz'ı her hile ve kinden ve hıyanetten temiz bilirdi. Fakat vehminin (gerçek olmayan tahayyülün) etkisi altında kalıp "Sakın dedikleri gibi olmasın!" diye kalbi titrerdi. "Gıll ü gış”, hıyânet ve adâvet, hîle ve kîn demektir. Ya'ni, pâdişah Ayaz'ı her hîle ve kinden ve hıyânetten temiz bilirdi. Fakat vehminin te'sîri altında kalıp "Sakın dedikleri gibi olmasın!" diye kalbi titrer idi. 1875. Derdi ki: "Olmaya ki bu olsun, mecrûh olsun? Ben istemem ki onun üzerine haclet gitsin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1875. Derdi ki: "Olmasın ki bu olsun, yaralı olsun? Ben istemem ki onun üzerine utanç gitsin!" Padişah kendi kendine derdi ki: "Olmasın ki bu dedikleri olsun ve ben de onu ortaya çıkarmakla Ayaz'ımın kalbini yaralamış olayım? Çünkü ben onu herkesin önünde utandırmak istemem." Pâdişah kendi kendine derdi ki: "Olmaya ki bu dedikleri olsun ve ben de onu meydana çıkarmakla Ayaz'ımın kalbini mecrûh etmiş olayım? Zîrâ ben onu herkesin muvâcehesinde utandırmak istemem." 1876. "O bunu yapmamıştır ve o yaptı ise de câizdir. Her ne isterse "Yap" de! O bizim mahbubumuzdur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1876. "O bunu yapmamıştır ve o yaptı ise de câizdir. Her ne isterse "Yap" de! O bizim mahbubumuzdur." O Ayaz, bu haber verdikleri kötülüğü yapmamıştır. Eğer yaptı ise de varsın yapsın, câizdir. Ona "Her istediğini yap!" de. O bizim sevgilimizdir; sevgili olan, fiilinden sorumlu değildir. "O Ayaz bu haber verdikleri fenâlığı yapmamıştır. Eğer yaptı ise de varsın yapsın, câizdir. Ona "Her istediğini yap!" de. O bizim mahbûbumuzdur; mahbûb olan fiilinden mes'ûl değildir." 1877. "Mahbubum her ne yaparsa ben yapmışımdır. O ben'im, Ben de o'dur, gerçi perdeyim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1877. "Mahbubum her ne yaparsa ben yapmışımdır. O ben'im, Ben de o'dur, gerçi perdeyim." 1872. "Bu ma'şûkun indinde la'l ve yakut ve zümrüdün yahud akîkin ne mahalli vardır!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1872. "Bu maşukun yanında lâl ve yakut ve zümrütün yahut akik taşının ne yeri vardır!" "Aşık", maşuk anlamındadır. Bazı nüshalarda "zümürrüd" kelimesinden sonra bağlaç olan "vav" harfi vardır. Bu durumda "zümürd veyahut akik" diye okumak gerekir. “Aşîk”, ma'şûk ma'nâsınadır. Ba'zı nüshalarda “zümürrüd" kelimesinden sonra vâv-ı âtıfa vardır. Bu sûrette "zümürd ü yâ akîk" okumak lâzım gelir. 1873. Şahın ona su-i zannı yok idi. İmtihan için bir istihza ederdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1873. Şahın ona kötü bir düşüncesi yoktu. Sınamak için bir alay ederdi. Şahın Ayaz'a son derece güveni olduğundan, gerçekleşen ihbar üzerine onun hakkında kötü bir düşüncesi yoktu. Fakat Ayaz'ı bu şekilde beylerin huzurunda, o beyler ile alay etme kastıyla sınadı. Şâhın Ayaz'a son derece i'timâdı olduğundan, ihbâr-ı vâki' üzerine onun hakkında bir sû'-i zannı yok idi. Fakat Ayaz'ı bu sûretle beylerin muvâcehesinde, o beyler ile istihzā kasdıyla imtihan etti. 1874. Onu her gill ü qıştan pak bilir idi. Yine vehimden onun kalbi titrer idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1874. Onu her hile ve kinden temiz bilirdi. Yine vehimden onun kalbi titrerdi. "Gıll ü gış", hıyanet ve adavet, hile ve kin demektir. Yani, padişah Ayaz'ı her hile ve kinden ve hıyanetten temiz bilirdi. Fakat vehminin (gerçek olmayan tahayyülün) etkisi altında kalıp "Sakın dedikleri gibi olmasın!" diye kalbi titrerdi. "Gıll ü gış”, hıyânet ve adâvet, hîle ve kîn demektir. Ya'ni, pâdişah Ayaz'ı her hîle ve kinden ve hıyânetten temiz bilirdi. Fakat vehminin te'sîri altında kalıp "Sakın dedikleri gibi olmasın!" diye kalbi titrer idi. 1875. Derdi ki: "Olmaya ki bu olsun, mecrûh olsun? Ben istemem ki onun üzerine haclet gitsin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1875. Derdi ki: "Olmasın ki bu olsun, yaralı olsun? Ben istemem ki onun üzerine utanç gitsin!" Padişah kendi kendine derdi ki: "Olmasın ki bu dedikleri olsun ve ben de onu ortaya çıkarmakla Ayaz'ımın kalbini yaralamış olayım? Çünkü ben onu herkesin önünde utandırmak istemem." Pâdişah kendi kendine derdi ki: "Olmaya ki bu dedikleri olsun ve ben de onu meydana çıkarmakla Ayaz'ımın kalbini mecrûh etmiş olayım? Zîrâ ben onu herkesin muvâcehesinde utandırmak istemem." 1876. "O bunu yapmamıştır ve o yaptı ise de câizdir. Her ne isterse "Yap" de! O bizim mahbubumuzdur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1876. "O bunu yapmamıştır ve o yaptı ise de câizdir. Her ne isterse "Yap" de! O bizim mahbubumuzdur." O Ayaz, bu haber verdikleri kötülüğü yapmamıştır. Eğer yaptı ise de varsın yapsın, câizdir. Ona "Her istediğini yap!" de. O bizim sevgilimizdir; sevgili olan, fiilinden sorumlu değildir. "O Ayaz bu haber verdikleri fenâlığı yapmamıştır. Eğer yaptı ise de varsın yapsın, câizdir. Ona "Her istediğini yap!" de. O bizim mahbûbumuzdur; mahbûb olan fiilinden mes'ûl değildir." 1877. "Mahbubum her ne yaparsa ben yapmışımdır. O ben'im, Ben de o'dur, gerçi perdeyim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1877. "Mahbubum her ne yaparsa ben yapmışımdır. O ben'im, Ben de o'dur, gerçi perdeyim." 1878. Tekrar derdi: "Ondan uzak huy ve hısaldir, böyle tahlît boş ve hayâldir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1878. Tekrar derdi: "Ondan uzak huy ve hısaldir, böyle tahlît boş ve hayâldir." Sultan Mahmud, vehmine (gerçek olmayan tahayyülüne) cevap verip tekrar derdi ki: "O Ayaz'dan fenalık uzak olan huy ve ahlaktır. Onun güzel ahlakına karşı böyle batıl fikirlerin karışması boştur ve hayaldir." "Jaj", sözlükte, dikenli ve sert beyaz bir ottur, develer ne kadar çiğneseler yutamazlar. Burada faydasız ve anlamsız sözden kinayedir (Gıyasü'l-Lügat). Sultan Mahmûd, vehmine cevâb verip tekrar derdi ki: "O Ayaz'dan fenâlık uzak olan huy ve ahlâktır. Onun güzel ahlâkına karşı böyle bâtıl fikirlerin karışması boştur ve hayâldir." "Jâj", lügatte, dikenli ve sert beyaz bir ottur, develer ne kadar çiğneseler yutamazlar. Burada fâidesiz ve ma'nâsız sözden kinâyedir (Gıyâsü'l-Lügāt). 1879. "Bu muhakkak Ayaz'dan muhaldir ve baîddir. Zîra o bir deryadır, onun ka'rı na-pedîddir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1879. "Bu, muhakkak Ayaz'dan imkânsızdır ve uzaktır. Çünkü o bir deryadır, onun dibi görünmezdir." Bu kötü fiilin ortaya çıkması Ayaz'dan imkânsızdır ve uzaktır. Çünkü Ayaz, dibi bulunmayan bir irfan deryasıdır. "Bu kötü fiilin zuhûru Ayaz'dan muhâldir ve uzaktır. Zîrâ Ayaz, dibi bulunmayan bir irfan deryâsıdır." 1880. "Yedi derya onda bir katredir; varlığın hepsi ondan bir damladır." [1880]✨ ✨ Sade Türkçe flash 1880. "Yedi derya onda bir katredir; varlığın hepsi ondan bir damladır." "Çekre", Arapçada "reşha" dedikleri "damla" anlamındadır. Bu şerefli beyit, görünüşte Ayaz'ın övgüsü hakkındadır. Fakat içsel olarak, mahbubiyet (sevilen olma) makamına ulaşan insân-ı kâmilin övgüsüdür ki, bu insân-ı kâmil Muhammedî kalp üzeredir ve kutbü'l-aktabdır (kutbun kutbu, en büyük kutup); ve kutbü'l-aktab yeryüzünde Allah'ın halifesidir. Buna dair açıklamalar birçok yerde geçti. Bu şerefli beyit, birinci cildin 30 numarasına denk gelen, yani: "Hep ma'şuktur ve âşık perdedir, diri olan ma'şuktur ve âşık bir ölüdür" şerefli beytinin teyididir. Bu sebeple bu kıssada "şah"tan kastedilen, hakiki şah olan Allah'tır; ve "Ayaz"dan kastedilen, kendi hakikatlerini bilen vahdet ehli ve mahbubluk makamına ulaşan insân-ı kâmildir. Onlar, kendi taayyünlerindeki (belirginleşmelerindeki) başkalık itibarıyla Allah'ın Zâtı'ndan ayrı ve ayrılık içindedirler ve bu ayrılık içinde görünüşte Allah'ın âşığıdırlar. Fakat يحبهم و يحبونه (Maide, 5/54) ["Allah onları sever, onlar da O'nu severler"] ayet-i kerimesi gereğince evvela Allah onların âşığıdır ve onlar ma'şukturlar. Bu sebeple onlardan çıkan fiiller, hakikatte Allah'ın fiilidir ve Allah onların fiilinden razıdır. Hakikatte Allah ile aralarında başkalık yoktur. Ancak Allah ile aralarında perde olan, onların taayyünleridir. "Çekre", Arabî'de "reşha" dedikleri "damla" ma'nâsınadır. Bu beyt-i şerîf zâhirde Ayaz'ın medhi hakkındadır. Fakat bâtında makām-ı mahbûbiyyete vâsıl olan insân-ı kâmilin medhidir ki, bu insân-ı kâmil kalb-i Muhammedî üzeredir ve kutbü'l-aktabdır; ve kutbü'l-aktab yeryüzünde halife-i Hak'tır. Buna dâir olan îzâhât birçok mahallerde geçti. Bu beyt-i şerîf I. cildin 30 numarasına müsâdif olan: Ya'ni: "Hep ma'şûktur ve âşık perdedir, diri olan ma'şûktur ve âşık bir ölü-dür" beyt-i şerîfinin te'kîdidir. Binâenaleyh bu kıssada "şâh"tan murâd, şâh-ı hakîkî olan Hak'tır; ve "Ayaz"dan murâd kendi hakîkatlerini ârif olan ehl-i vahdet ve mahbûbluk makāmına vâsıl olan insân-ı kâmildir. Onlar kendi taay-yünlerindeki gayriyet i'tibariyle Zât-ı Hak'tan ayrı ve iftirak içindedirler ve bu iftirâk içinde zâhirde Hakk'ın âşıkıdırlar. Fakat يحبهم و يحبونه (Maide, 5/54) ["Allah onları sever, onlar da O'nu severler"] âyet-i kerîmesi mûcibince evvelâ Hak onların âşıkıdır ve onlar ma'şûkturlar. Bu sebeble onlardan sâdır olan ef'âl, hakîkatte Hakk'ın fiilidir ve Hak onların fiilinden râzıdır. Hakîkatte Hak ile aralarında gayriyet yoktur. Ancak Hak ile aralarında perde olan taayyünleridir. 1878. Tekrar derdi: "Ondan uzak huy ve hısaldir, böyle tahlît boş ve hayâldir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1878. Tekrar derdi: "Ondan uzak huy ve hısaldir, böyle tahlît boş ve hayâldir." Sultan Mahmud, vehmine (gerçek olmayan tahayyülüne) cevap verip tekrar derdi ki: "O Ayaz'dan fenalık uzak olan huy ve ahlâktır. Onun güzel ahlâkına karşı böyle bâtıl fikirlerin karışması boştur ve hayâldir." "Jâj", sözlükte, dikenli ve sert beyaz bir ottur, develer ne kadar çiğneseler yutamazlar. Burada faydasız ve anlamsız sözden kinayedir (Gıyâsü'l-Lügāt). Sultan Mahmûd, vehmine cevâb verip tekrar derdi ki: "O Ayaz'dan fenâ-lık uzak olan huy ve ahlâktır. Onun güzel ahlâkına karşı böyle bâtıl fikirlerin karışması boştur ve hayâldir." "Jâj", lügatte, dikenli ve sert beyaz bir ottur, develer ne kadar çiğneseler yutamazlar. Burada fâidesiz ve ma'nâsız sözden kinâyedir (Gıyâsü'l-Lügāt). 1879. "Bu muhakkak Ayaz'dan muhaldir ve baîddir. Zîra o bir deryadır, onun karı nâ-pedîddir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1879. "Bu, muhakkak Ayaz'dan imkânsızdır ve uzaktır. Çünkü o bir deryadır, onun karı görünmezdir." "Bu kötü fiilin ortaya çıkması Ayaz'dan imkânsızdır ve uzaktır. Çünkü Ayaz, dibi bulunmayan bir irfan deryasıdır." "Bu kötü fiilin zuhûru Ayaz'dan muhâldir ve uzaktır. Zîrâ Ayaz, dibi bulunmayan bir irfan deryâsıdır." 1880. "Yedi derya onda bir katredir; varlığın hepsi ondan bir damladır."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1880. "Yedi derya onda bir katredir; varlığın hepsi ondan bir damladır." "Çekre", Arapçada "reşha" dedikleri "damla" anlamındadır. Bu şerefli beyit, görünüşte Ayaz'ın övgüsü hakkındadır. Fakat içsel olarak, makam-ı mahbubiyete (Allah'ın sevgilisi olma makamı) ulaşan insân-ı kâmilin övgüsüdür ki, bu insân-ı kâmil Muhammedî kalb üzeredir ve kutbü'l-aktâbdır (kutbun kutbu); ve kutbü'l-aktâb yeryüzünde Hakk'ın halifesidir. Buna dair açıklamalar birçok yerde geçti. "Çekre", Arabî'de "reşha" dedikleri "damla" ma'nâsınadır. Bu beyt-i şerîf zâhirde Ayaz'ın medhi hakkındadır. Fakat bâtında makām-ı mahbûbiyyete vâsıl olan insân-ı kâmilin medhidir ki, bu insân-ı kâmil kalb-i Muhammedî üzeredir ve kutbü'l-aktâbdır; ve kutbü'l-aktâb yeryüzünde halîfe-i Hak'tır. Buna dâir olan îzâhât birçok mahallerde geçti. 1881. Bütün temizlikleri o deryâdan götürürler; onun katreleri mînâ-gerdirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1881. Bütün temizlikleri o denizden götürürler; onun damlaları kimyagerlerdir. "Mînâ-ger", kimyager demektir; çünkü "mînâ", Hintçe bir kelime olup Farsçada "kimya" anlamında kullanılır. Bu beyitte, mutlak kulluk makamında bulunan Âlemlerin Efendisi (s.a.v.)'in hakikatine işaret buyrulur ki, yüce şahsiyeti hakkında "Sen olmasaydın, felekleri yaratmazdım" hadis-i kudsîsi vâki olmuştur. "Damlalar"dan kasıt, o hazretin kâmil vârisleri olan zâtlardır. Yani, "Bütün manevî temizlikler bu halka o hidayet denizi olan hakikat-i Muhammediyye mertebesinden ulaşır ve o denizin damlaları olan kâmil vârisler de her asırda birer birer kimyager olup, sapıklıkta kalan halkı irşad ederek hidayet bahşederler ve bakırları altın yaparlar." "Mînâ-ger”, kimyager demektir; zîrâ "mînâ”, lafz-ı Hindî olup Fârisî'de "kimya" ma'nâsında müsta'meldir. Bu beyitte, abdiyyet-i mahza makāmında bulunan Server-i âlem Efendimiz'in hakîkatine işaret buyrulur ki, hakk-ı âlîsinde "لولاك لولاك لما خلقت الافلاك" ya'ni "Sen olmasaydın, eflâki yaratmaz idim" hadîs-i kudsîsi vârid olmuştur. "Katreler"den murâd, o hazretin vâris-i kâmilleri olan zevâttır. Ya'ni, "Bütün ma'nevî temizlikler bu halka o hidâyet deryâsı olan hakîkat-i muhammediyye mertebesinden vâsıl olur ve o deryânın katreleri olan vâris-i kâmiller dahi her asırda birer birer kimyâger olup, dalâlette kalan halkı irşâd ederek hidâyet-bahş olurlar ve bakırları altın yaparlar. 1882. Şahların şahıdır, belki şah yapıcıdır; kötü gözden dolayı onun adı Ayaz'dır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1882. Şahların şahıdır, aksine şah yapıcıdır; kötü gözden dolayı onun adı Ayaz'dır. "Ayaz", burada kulluktan (abdiyetten) kinayedir. Âlemlerin Efendisi Peygamberimiz (s.a.v.) aslen insân-ı kâmil olup dünyanın ve ahiretin şahları olan peygamberler ve evliyalar hazretlerinin şahıdır. Aksine, her asırda gelen kutupları şah yapan, o Âlemlerin Efendisi'nin hakikatidir. Çünkü her birisi Rabbanî feyizleri o hazretin hakikatinden alırlar. Yüce Allah, kötü gözden, yani inkârcıların gözlerinden korumak için onun adını Kur'ân-ı Kerîm'de "kul" olarak zikretti. Nasıl ki onun yüce hakkı hakkında şöyle buyururlar: فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى (Necm, 53/10) "Allah kuluna vahyettiğini vahyetti" ve أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ (Zümer, 39/36) "Allah kuluna kâfi değil midir?" buyrulur. "Ayaz", burada abdiyetten kinâyedir. Server-i âlem Efendimiz bi'l-asâle insân-ı kâmil olup dünyanın ve âhiretin şâhları olan enbiyâ ve evliyâ hazarâtının şâhıdır. Belki her asırda gelen aktâbı şâh yapan o Server-i âlemin hakîkatidir. Zîrâ her birisi füyûzât-ı rabbâniyyeyi o hazretin hakîkatinden iktibâs ederler. Hak Teâlâ kötü gözden ya'ni münkirlerin gözlerinden muhafaza için onun adını Kur'ân-ı Kerîm'de "abd" olarak zikreyledi. Nitekim hakk-ı âlîlerinde buyururlar: فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى (Necm, 53/10) "Allah kuluna vahyettiğini vahyetti" ve أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ (Zümer, 39/36) "Allah kuluna kâfi değil midir?" buyrulur. 1883. Bu iyi gözler dahi gayret cihetinden onun üzerinde kötüdür, zîrâ onun hüsnü hadsizdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1883. Bu iyi gözler dahi kıskançlık yönünden onun üzerinde kötüdür, çünkü onun güzelliği sınırsızdır. Yüce Allah, o âlemlerin Efendisi'nin hakikatini yalnızca inkârcıların kötü gözlerinden saklamadı; onu kendisine sevgili edindiğinden, aksine ilâhî kıskançlık yönünden müminlerin iyi gözlerinden dahi gizledi. Çünkü iyi gözler dahi onun kemallerini layıkıyla idrak edemezler ve çünkü onun hakikatinin güzelliği sonsuzdur. Nitekim Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'ın (menkıbeler, faziletler) dibacesinde (önsözünde) şöyle buyururlar: "Yüce Allah bütün kemalleri ezel sabahında bü- Hak Teâlâ hazretleri o Server-i âlemin hakikatini yalnız münkirlerin kötü gözlerinden saklamadı; onu kendisine mahbûb ittihâz ettiğinden, belki gayret-i ilâhiyyesi cihetinden mü'minlerin iyi gözlerinden dahi gizledi. Çünki iyi gözler dahi onun kemâlâtını lâyıkıyla idrâk edemezler ve zîrâ onun hakîkatinin güzelliği nihâyetsizdir. Nitekim Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'ın dîbâcesinde şöyle buyururlar: "Hak Teâlâ cemî'-i kemâlâtı ezel sabâhında bü- 1881. Bütün temizlikleri o deryâdan götürürler; onun katreleri mînâ-gerdirler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1881. Bütün temizlikleri o denizden götürürler; onun damlaları kimyagerlerdir. "Mînâ-ger", kimyager demektir; çünkü "mînâ", Hintçe bir kelime olup Farsçada "kimya" anlamında kullanılır. Bu beyitte, mutlak kulluk makamında bulunan Âlemlerin Efendisi (s.a.v.)'in hakikatine işaret buyrulur ki, yüce şahsiyeti hakkında "Sen olmasaydın, felekleri yaratmazdım" hadis-i kudsîsi vâki olmuştur. "Damlalar"dan kasıt, o hazretin kâmil vârisleri olan zâtlardır. Yani, "Bütün manevî temizlikler bu halka o hidayet denizi olan hakikat-i Muhammediyye mertebesinden ulaşır ve o denizin damlaları olan kâmil vârisler de her asırda birer birer kimyager olup, sapıklıkta kalan halkı irşad ederek hidayet bahşederler ve bakırları altın yaparlar." "Mînâ-ger”, kimyager demektir; zîrâ "mînâ”, lafz-ı Hindî olup Fârisî'de "kimya" ma'nâsında müsta'meldir. Bu beyitte, abdiyyet-i mahza makāmında bulunan Server-i âlem Efendimiz'in hakîkatine işaret buyrulur ki, hakk-ı âlîsinde "لولاك لولاك لما خلقت الافلاك" ya'ni "Sen olmasaydın, eflâki yaratmaz idim" hadîs-i kudsîsi vârid olmuştur. "Katreler"den murâd, o hazretin vâris-i kâmilleri olan zevâttır. Ya'ni, "Bütün ma'nevî temizlikler bu halka o hidâyet deryâsı olan hakîkat-i muhammediyye mertebesinden vâsıl olur ve o deryânın katreleri olan vâris-i kâmiller dahi her asırda birer birer kimyâger olup, dalâlette kalan halkı irşâd ederek hidâyet-bahş olurlar ve bakırları altın yaparlar. 1882. Şahların şahıdır, belki şah yapıcıdır; kötü gözden dolayı onun adı Ayaz'dır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1882. Şahların şahıdır, aksine şah yapıcıdır; kötü gözden dolayı onun adı Ayaz'dır. "Ayaz", burada kulluktan (abdiyetten) kinayedir. Âlemlerin Efendisi Peygamberimiz (s.a.v.) aslen insân-ı kâmil olup dünyanın ve ahiretin şahları olan peygamberler ve evliyalar hazretlerinin şahıdır. Aksine, her asırda gelen kutupları şah yapan, o Âlemlerin Efendisi'nin hakikatidir. Çünkü her birisi Rabbanî feyizleri o hazretin hakikatinden alırlar. Yüce Allah, kötü gözden, yani inkârcıların gözlerinden korumak için onun adını Kur'ân-ı Kerîm'de "kul" olarak zikretti. Nasıl ki onun yüce hakkı hakkında şöyle buyururlar: فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى (Necm, 53/10) "Allah kuluna vahyettiğini vahyetti" ve أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ (Zümer, 39/36) "Allah kuluna kâfi değil midir?" buyrulur. "Ayaz", burada abdiyetten kinâyedir. Server-i âlem Efendimiz bi'l-asâle insân-ı kâmil olup dünyanın ve âhiretin şâhları olan enbiyâ ve evliyâ hazarâtının şâhıdır. Belki her asırda gelen aktâbı şâh yapan o Server-i âlemin hakîkatidir. Zîrâ her birisi füyûzât-ı rabbâniyyeyi o hazretin hakîkatinden iktibâs ederler. Hak Teâlâ kötü gözden ya'ni münkirlerin gözlerinden muhafaza için onun adını Kur'ân-ı Kerîm'de "abd" olarak zikreyledi. Nitekim hakk-ı âlîlerinde buyururlar: فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى (Necm, 53/10) "Allah kuluna vahyettiğini vahyetti" ve أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ (Zümer, 39/36) "Allah kuluna kâfi değil midir?" buyrulur. 1883. Bu iyi gözler dahi gayret cihetinden onun üzerinde kötüdür, zîrâ onun hüsnü hadsizdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1883. Bu iyi gözler dahi kıskançlık yönünden onun üzerinde kötüdür, çünkü onun güzelliği sınırsızdır. Yüce Allah, o âlemlerin Efendisi'nin hakikatini sadece inkârcıların kötü gözlerinden saklamadı; onu kendisine sevgili edindiğinden, hatta ilâhî kıskançlığı yönünden müminlerin iyi gözlerinden dahi gizledi. Çünkü iyi gözler dahi onun kemallerini layıkıyla idrak edemezler ve çünkü onun hakikatinin güzelliği sonsuzdur. Nitekim Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'ın önsözünde şöyle buyururlar: "Yüce Allah bütün kemalleri ezel sabahında bütün peygamberlerin (a.s.) hamuruna ihsan etti; ve bu kemallerin hepsini de yine ezel sabahında Fahr-i Kâinat Efendimiz'in temiz zâtının hamurunda yoğurup nübüvvet mührünü onun mübarek parmaklarına taktı." Ve Hz. Pîr Efendimiz dahi bu anlamda şu beyti beyan buyururlar: Hak Teâlâ hazretleri o Server-i âlemin hakikatini yalnız münkirlerin kötü gözlerinden saklamadı; onu kendisine mahbûb ittihâz ettiğinden, belki gayret-i ilâhiyyesi cihetinden mü'minlerin iyi gözlerinden dahi gizledi. Çünki iyi gözler dahi onun kemâlâtını lâyıkıyla idrâk edemezler ve zîrâ onun hakîkatinin güzelliği nihâyetsizdir. Nitekim Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'ın dîbâcesinde şöyle buyururlar: "Hak Teâlâ cemî'-i kemâlâtı ezel sabâhında bü- tün enbiyâ (aleyhimüsselâm) hazarâtının tıynetine ihsân etti; ve bu kemâlâtın hepsini de yine ezel sabâhında Fahr-i kâinât Efendimiz'in zât-ı pâkinin tıynetinde ta'cîn buyurup nübüvvet hâtemini onun mübarek parmaklarına taktı." Ve Hz. Pîr Efendimiz dahi bu ma'nâda şu beyti beyân buyururlar: 1884. Felek genişliğince bir ağız isterim, tâ ki o meleğin reşkinin vasfını söyleyeyim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1884. Felek genişliğince bir ağız isterim, tâ ki o meleğin kıskançlığının vasfını söyleyeyim. Yani, onun kemallerini anlatmak için bu insanın ağzı ve kullandığı sınırlı nitelemeler ve kelimeler yeterli değildir. Ona felek kadar geniş bir ağız ve felek ehlinin kullandığı çeşitli sözler lazımdır, tâ ki o meleklerin bile gıpta ettikleri vasıfları söyleyebileyim! Ya'ni, onun kemâlâtını tavsîf için bu beşerin ağzı ve kullandığı mahdûd na'tler ve kelimeler kâfî değildir. Ona felek kadar geniş bir ağız ve ehl-i eflâkin kullandığı muhtelif elfâz lâzımdır, tâ ki o meleklerin bile gıbta ettikleri evsâfı söyleyebileyim! 1885. Eğer böyle yüz böyle ağız bulsam bu hanînin figānına dar gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1885. Eğer böyle yüz böyle ağız bulsam bu hanînin figānına dar gelir. Benim o âlemlerin Efendisi Serverimiz'in hakikatine o kadar iştiyakım vardır ki, eğer benim ateş dilli ağzım gibi yüz ağız bulsam, bu benim müştakın feryadına dar gelir, onu layıkıyla vasfederek iştiyakımı dindiremem. Benim o Server-i âlem Efendimiz'in hakîkatine o kadar iştiyâkım vardır ki, eğer benim ateş-zebân olan ağzım gibi yüz ağız bulsam bu ben müştâkın figānına dar gelir, onu lâyıkıyla vasf ederek teskîn-i iştiyâk edemem. 1886. Ey mu'temed, eğer bu kadar dahi söylemesem gönül şişesi zayıflıktan kırılır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1886. Ey güvenilen kişi, eğer bu kadarını dahi söylemesem gönül şişesi zayıflıktan kırılır! Ey imanına güvenilen mümin, yukarıdan beri söylediğim sözlerden anlaşıldığı üzere, varlıkların özü ve kâinatın efendisi olan Efendimiz'in vasıflarını ve olgunluklarını bu insan diliyle anlatmak mümkün değildir. Fakat mirasım sebebiyle zevken ve vicdanen duyduğum o olgunluklardan ve vasıflardan bu kadarcık olsun dahi bahsetmemiş olsam, zayıf olan gönül şişesi çatlar ve kırılır. Çünkü ince bir şişeye ağır maddeler doldurulursa, kırılmak ve çatlamak âdetidir. Bir miktar olsun boşaltmak lazımdır. Bilinmeli ki, Muhammedî olgunlukları ve vasıfları miras yoluyla haiz bulunan kutuplar ve evliyanın en seçkinleri, vakit vakit parlayan ilahi tecelliler sebebiyle, ezelî yatkınlıkları derecesine göre bütün peygamberler (a.s.) hazretlerinin özüne ihsan etti; ve bu olgunlukların hepsini de yine ezel sabahında Kâinatın Efendisi Efendimiz'in pak zâtının özünde yoğurup nübüvvet mührünü onun mübarek parmaklarına taktı. Ve Hz. Pîr Efendimiz dahi bu manada şu beyti beyan buyururlar: "Huda'nın lutfu halkın bütün kemallerini toplayıp bir şey yaptı ve ona "Mustafa" adını verdi." Ey îmânına i'timâd olunan mü'min, yukarıdan beri söylediğim sözlerden anlaşıldığı üzere zübde-i mevcûdât ve Sever-i kâinât Efendimiz'in evsâfını ve kemâlâtını anlatabilmek bu lisân-ı beşer ile mümkin değildir. Fakat verâsetim hasebiyle zevkan ve vicdânen duyduğum o kemâlât ve evsâftan bu kadarcık olsun dahi bahs etmemiş olsam, zayıf olan gönül şişesi çatlar ve kırılır. Zîrâ ince bir şişeye ağır mevâd doldurulur ise, kırılmak ve çatlamak âdetidir. Bir mikdar olsun boşaltmak lâzımdır. Ma'lûm olsun ki, kemâlât ve evsâf-ı Muhammedî'yi irsen hâiz bulunan aktâb ve ehassu'l-havâss-ı evliyâ, vakit vakit işrâk eden tecelliyât-ı ilâhiyye sebebiyle, isti'dâd-ı ezelîleri derecesine gö- tün enbiyâ (aleyhimüsselâm) hazarâtının tıynetine ihsân etti; ve bu kemâlâ- tın hepsini de yine ezel sabâhında Fahr-i kâinât Efendimiz'in zât-ı pâkinin tıynetinde ta'cîn buyurup nübüvvet hâtemini onun mübarek parmaklarına taktı." Ve Hz. Pîr Efendimiz dahi bu ma'nâda şu beyti beyân buyururlar: "Huda'nın lutfu halkın bütün kemallerini toplayıp bir şey yaptı ve ona "Mus- tafa" adını verdi." 1884. Felek genişliğince bir ağız isterim, tâ ki o meleğin reşkinin vasfını söy- leyeyim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1884. Felek genişliğince bir ağız isterim, tâ ki o meleğin kıskançlığının vasfını söyleyeyim. Yani, onun kemallerini anlatmak için bu insanın ağzı ve kullandığı sınırlı övgüler ve kelimeler yeterli değildir. Ona felek kadar geniş bir ağız ve felek ehlinin kullandığı çeşitli sözler lazımdır, tâ ki o meleklerin bile gıpta ettikleri vasıfları söyleyebileyim! Ya'ni, onun kemâlâtını tavsîf için bu beşerin ağzı ve kullandığı mahdûd na'tler ve kelimeler kâfî değildir. Ona felek kadar geniş bir ağız ve ehl-i eflâ- kin kullandığı muhtelif elfāz lâzımdır, tâ ki o meleklerin bile gıbta ettikleri ev- sâfı söyleyebileyim! 1885. Eğer böyle yüz böyle ağız bulsam bu hanînin figānına dar gelir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1885. Eğer böyle yüz böyle ağız bulsam bu hanînin figānına dar gelir. Benim o âlemlerin Efendisi Serverimiz'in hakikatine o kadar iştiyakım vardır ki, eğer benim ateş dilli ağzım gibi yüz ağız bulsam, bu benim müştakın feryadına dar gelir, onu layıkıyla vasfederek iştiyakımı dindiremem. Benim o Server-i âlem Efendimiz'in hakîkatine o kadar iştiyâkım vardır ki, eğer benim ateş-zebân olan ağzım gibi yüz ağız bulsam bu ben müştâkın figānına dar gelir, onu lâyıkıyla vasf ederek teskîn-i iştiyâk edemem. 1886. Ey mu'temed, eğer bu kadar dahi söylemesem gönül şişesi zayıflıktan kı- rılır!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1886. Ey güvenilen kişi, eğer bu kadarını dahi söylemezsem gönül şişesi zayıflıktan kırılır! Ey imanına güvenilen mümin, yukarıdan beri söylediğim sözlerden anlaşıldığı üzere, varlıkların özü ve kâinatın efendisi olan Efendimiz'in (s.a.v.) vasıflarını ve olgunluklarını bu insan diliyle anlatmak mümkün değildir. Fakat mirasım sebebiyle zevken ve vicdanen duyduğum o olgunluklardan ve vasıflardan bu kadarcık olsun dahi bahsetmemiş olsam, zayıf olan gönül şişesi çatlar ve kırılır. Çünkü ince bir şişeye ağır maddeler doldurulursa, kırılmak ve çatlamak onun âdetidir. Bir miktar olsun boşaltmak lazımdır. Bilinmeli ki, Muhammedî olgunlukları ve vasıfları miras yoluyla taşıyan kutuplar (aktâb) ve evliyanın en seçkinleri (ehassu'l-havâss-ı evliyâ), vakit vakit ortaya çıkan ilahi tecelliler sebebiyle, ezelî yatkınlıkları derecesine göre coşkulu bir hâle gelirler. Kâmillerin sema'larının ve vecd hâli içinde çeşitli hareketlerinin sebebi budur; ve kâmiller bu tecellinin maddî varlıklarına olan tesirlerini bu şekilde yatıştırırlar. Fakat onların bu hâllerini zevken idrak edememiş olan evliyanın bir kısmı, onların bu hareketlerini kâmilâne bulmazlar. Çünkü Muhammedî olgunluklara ve vasıflara vâkıf olmak her mümine nasip olan bir devlet değildir. Nitekim İsmail Nevvab (k.s.) hazretleri Mir'âtü'ş-şühûd li-Seyyidi'l-vücûd ismindeki risalede şöyle buyururlar: "Şeyh Safiyyüddin b. Ebî Mansur kendi risalesinde ve Şeyh Abdülgaffar dahi Kitâb-ı Tevhîd'inde yazmışlardır ki, Şeyh Ebü'l-Abbas et-Tancî (k.s.) Şeyh Ebi'l-Hasen'e haber vermiş ki: Yüce sufi tarikatına girmek için ne zaman ki Gavs-ı a'zam Ahmed er-Rifâî (k.s.) hazretlerinin feyizli huzuruna geldim; adı geçen zat: "Ben senin şeyhin değilim. Şeyhin "Kana" denilen mahalde oturan Abdürrahim'dir, oraya git!" emrini verdi. Hemen oraya gittim ve şeyh Abdürrahim hazretlerinin yanına girdim. Adı geçen zat beni görünce: "Resûlullah (aleyhissalâtü ve's-selâm) Efendimiz'i tam bir marifetle bildin mi?" diye sordu. Hayır, dedim. "Öyleyse göklerin ve yerlerin varlığının nuru (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz'i bilip öğrenmek için Beyt-i Makdis'e git!" dedi. Ne zaman ki Mescid-i Aksa'nın eşiğine ayağımı koydum; yerleri, gökleri, arşı, kürsiyi Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz ile dolu gördüm. Hemen adı geçen şeyhe geri döndüm. Tekrar "Habîb-i Kibriyâ'yı bildin mi?" sorusunu yöneltti. "Evet", dedim. İşte şimdi tarikatın kemale erdi. Çünkü kutupların kutupluğu, evtadın (manevi direkler) vetediyeti, evliyanın velayeti, ancak Resûlullah Efendimiz'i bilmekle hâsıl olur" buyurdu. Ey îmânına i'timâd olunan mü'min, yukarıdan beri söylediğim sözlerden anlaşıldığı üzere zübde-i mevcûdât ve Sever-i kâinât Efendimiz'in evsâfını ve kemâlâtını anlatabilmek bu lisân-ı beşer ile mümkin değildir. Fakat verâsetim hasebiyle zevkan ve vicdânen duyduğum o kemâlât ve evsâftan bu kadarcık olsun dahi bahs etmemiş olsam, zayıf olan gönül şişesi çatlar ve kırılır. Zîrâ ince bir şişeye ağır mevâd doldurulur ise, kırılmak ve çatlamak âdetidir. Bir mikdar olsun boşaltmak lazımdır. Ma'lum olsun ki, kemâlât ve evsâf-1 Mu- hammedî'yi irsen hâiz bulunan aktâb ve ehassu'l-havâss-ı evliyâ, vakit va- kit işrâk eden tecelliyât-ı ilâhiyye sebebiyle, isti'dâd-ı ezelîleri derecesine gö- re şûrîde bir hâle gelirler. Kâmillerin semâʻlarının ve vecd hâli içinde muhtelif hareketlerinin sebebi budur; ve kâmiller bu tecellînin vücûd-i unsurîlerine olan te'sîrâtını bu sûretle teskîn buyururlar. Fakat onların bu hallerini zevkan idrâk edememiş olan evliyânın bir kısmı, onların bu hareketlerini kâmilâne bulmazlar. Zîrâ kemâlât ve evsâf-1 Muhamedî'ye ıttıla' her mü'mine nasîb olur bir devlet değildir. Nitekim İsmâîl Nevvâb (k.s.) hazretleri Mir'âtü'ş-şühûd li-Seyyidi'l-vücûd ismindeki risâlede şöyle buyururlar: "Şeyh Safiyyüddîn b. Ebî Mansûr kendi risâlesinde ve Şeyh Abdülgaffâr dahi Kitâb-ı Tevhîd'inde yazmışlardır ki, Şeyh Ebü'l-Abbâs et-Tancî (k.s.) Şeyh Ebi'l-Hasen'e haber vermiş ki: Tarîkat-ı celîle-i sûfiyyeye sülük için vaktāki Gavs-i a'zam Ahmed er-Rifâî (k.s.) hazretlerinin huzûr-i feyzine geldim; müşârünileyh: "Ben senin şeyhin değilim. Şeyhin "Kana" denilen mahalde sâkin Abdürrahîm'dir, oraya git!" emrini verdi. Hemen oraya gittim ve şeyh Abdürrahîm hazretlerinin yanına girdim. Müşârünileyh beni görünce: "Resûlullah (aleyhissalâtü ve's-selâm) Efendimiz'i ma'rifet-i tâmme ile bildin mi?" diye sordu. Hayır, dedim. "Öyleyse göklerin ve yerlerin vücûdunun nûru (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz'i bilip öğrenmek için Beyt-i Makdis'e git!" dedi. Vaktāki Mescid-i Aksa'nın âsitânına ayağımı koydum; yerleri, gökleri, arşı, kürsîyi Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz ile dolu gördüm. Hemân şeyh-i müşârünileyhe rücû' ettim. Tekrar "Habîb-i Kibriyâ'yı bildin mi?" suâlini îrâd etti. "Evet", dedim. İşte şimdi tarîkatin kemâl buldu. Zîrâ aktâbın kutbiyeti, evtâdın vetediyeti, evliyânın velâyeti, ancak Resûlullah Efendimiz'i bilmekle hâsıl olur" buyurdu. 1887. Vaktaki gönül şişesini nazik görmüşüm, teskîn için çok kaba yırtmışım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1887. Gönül şişesini nazik gördüğümde, teskin etmek için çok kaba yırtmışım. Yani, Muhammedî hakikatten kalbime gelen celâl ve cemâl tecellilerinin şiddetine karşı gönül şişesini nazik gördüm; o şiddeti ve kalbimin ıstırabını teskin etmek için çok cübbeler yırttım ve vecd hâlinin sevk etmesiyle acayip hareketlerde bulundum. Bilinmeli ki, Hz. Pîr-i destgîr efendimiz çok tecelliye mazhar olan biriydi. Nitekim Menâkıb-ı Sipehsâlâr'da bu hâl şöyle nakledilir: "Hz. Hudavendigâr, halkın çok başvurmasından sıkılınca hamama gider ve hamamda dahi su mahzenine girerdi. Bir defa yine su mahzenine girip üç gün üç gece orada tecellilerin ardı ardına gelmesine ve şimşeklerin peş peşe çakmasına dalmışlardı. Üç günden sonra Çelebi Hüsâmeddin hazretleri çok yalvararak dışarı çıkmalarını rica ettiler. Çelebi hazretleri Yüce Allah'a karşı coşkulu bir hâle gelirler. Kâmillerin semâlarının ve vecd hâli içinde yaptıkları çeşitli hareketlerinin sebebi budur; ve kâmiller bu tecellinin kendi maddî varlıklarına olan tesirlerini bu şekilde teskin ederler. Fakat onların bu hâllerini zevken idrak edememiş olan evliyanın bir kısmı, onların bu hareketlerini kâmilâne bulmazlar. Çünkü kemâlât ve Muhammedî vasıflara vakıf olmak her mümine nasip olan bir devlet değildir. Nitekim İsmail Nevvâb (k.s.) hazretleri Mir'âtü'ş-şühûd li-Seyyidi'l-vücûd ismindeki risalede şöyle buyururlar: "Şeyh Safiyyüddîn b. Ebî Mansûr kendi risalesinde ve Şeyh Abdülgaffâr dahi Kitâb-ı Tevhîd'inde yazmışlardır ki, Şeyh Ebü'l-Abbâs et-Tancî (k.s.) Şeyh Ebi'l-Hasen'e haber vermiş ki: Yüce sufi tarikatına sülûk (Hakk yolculuğu) için Gavs-ı a'zam Ahmed er-Rifâî (k.s.) hazretlerinin feyizli huzuruna geldiğimde; adı geçen zat: "Ben senin şeyhin değilim. Şeyhin "Kana" denilen mahalde sakin Abdürrahîm'dir, oraya git!" emrini verdi. Hemen oraya gittim ve şeyh Abdürrahîm hazretlerinin yanına girdim. Adı geçen zat beni görünce: "Resûlullah (aleyhissalâtü ve's-selâm) Efendimiz'i tam bir marifetle bildin mi?" diye sordu. Hayır, dedim. "Öyleyse göklerin ve yerlerin varlığının nuru (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz'i bilip öğrenmek için Beyt-i Makdis'e git!" dedi. Mescid-i Aksa'nın eşiğine ayağımı koyduğumda; yerleri, gökleri, arşı, kürsiyi Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz ile dolu gördüm. Hemen adı geçen şeyhe geri döndüm. Tekrar "Habîb-i Kibriyâ'yı bildin mi?" sorusunu yöneltti. "Evet", dedim. İşte şimdi tarikatın kemâle erdi. Çünkü aktâbın kutbiyeti, evtâdın vetediyeti, evliyanın velayeti, ancak Resûlullah Efendimiz'i bilmekle hâsıl olur" buyurdu. Ya'ni, hakîkat-i muhammediyyeden kalbime vâki' olan tecelliyât-ı celâliyye ve cemâliyyenin şiddetine karşı gönül şişesini nâzik gördüm; onun şiddetini ve kalbimin ıztırabını teskîn için çok cübbeler yırttım ve hâl-i vecdin sevkıyle acîb hareketlerde bulundum. Ma'lûm olsun ki, Hz. Pîr-i destgîr efendimiz kesîrü't-tecelliyât idi. Nitekim Menâkıb-ı Sipehsâlâr da bu hâl şöyle naklolunur: "Hz. Hudavendigâr halkın kesret-i müracaatından melûl olunca hamama gider ve hamamda dahi su mahzenine girerdi. Bir def'a yine su mahzenine girip üç gün üç gece orada tevâlî-i tecelliyât ve tetâlî-i bârikāta müstağrak olmuşlar idi. Üç günden sonra Çelebi Hüsâmeddin hazretleri tazarru'-ı kesîre ile dışarıya çıkmalarını istid'â eylediler. Çelebi hazretleri Cenâb-ı Hudâ- re şûrîde bir hâle gelirler. Kâmillerin semâʻlarının ve vecd hâli içinde muhtelif hareketlerinin sebebi budur; ve kâmiller bu tecellînin vücûd-i unsurîlerine olan te'sîrâtını bu sûretle teskîn buyururlar. Fakat onların bu hallerini zevkan idrâk edememiş olan evliyânın bir kısmı, onların bu hareketlerini kâmilâne bulmazlar. Zîrâ kemâlât ve evsâf-1 Muhamedî'ye ıttıla' her mü'mine nasîb olur bir devlet değildir. Nitekim İsmâîl Nevvâb (k.s.) hazretleri Mir'âtü'ş-şühûd li-Seyyidi'l-vücûd ismindeki risâlede şöyle buyururlar: "Şeyh Safiyyüddîn b. Ebî Mansûr kendi risâlesinde ve Şeyh Abdülgaffär dahi Kitâb-ı Tevhîd'inde yazmışlardır ki, Şeyh Ebü'l-Abbâs et-Tancî (k.s.) Şeyh Ebi'l-Hasen'e haber vermiş ki: Tarîkat-ı celîle-i sûfiyyeye sülük için vaktāki Gavs-i a'zam Ahmed er-Rifâî (k.s.) hazretlerinin huzûr-i feyzine geldim; müşârünileyh: "Ben senin şeyhin değilim. Şeyhin "Kana" denilen mahalde sâkin Abdürrahîm'dir, oraya git!" emrini verdi. Hemen oraya gittim ve şeyh Abdürrahîm hazretlerinin yanına girdim. Müşârünileyh beni görünce: "Resûlullah (aleyhissalâtü ve's-selâm) Efendimiz'i ma'rifet-i tâmme ile bildin mi?" diye sordu. Hayır, dedim. "Öyleyse göklerin ve yerlerin vücûdunun nûru (sallallahü aleyhi ve sellem) Efendimiz'i bilip öğrenmek için Beyt-i Makdis'e git!" dedi. Vaktāki Mescid-i Aksa'nın âsitânına ayağımı koydum; yerleri, gökleri, arşı, kürsîyi Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz ile dolu gördüm. Hemân şeyh-i müşârünileyhe rücû' ettim. Tekrar "Habîb-i Kibriyâ'yı bildin mi?" suâlini îrâd etti. "Evet", dedim. İşte şimdi tarîkatin kemâl buldu. Zîrâ aktâbın kutbiyeti, evtâdın vetediyeti, evliyânın velâyeti, ancak Resûlullah Efendimiz'i bilmekle hâsıl olur" buyurdu. 1887. Vaktaki gönül şişesini nazik görmüşüm, teskîn için çok kaba yırtmışım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1887. Vaktaki gönül şişesini nazik görmüşüm, teskîn için çok kaba yırtmışım. Yani, Muhammedî hakikatten kalbime gelen celâlî (korku ve azamet veren) ve cemâlî (güzellik ve lütuf veren) tecellilerin (ilahi zuhuratın) şiddetine karşı gönül şişesini nazik gördüm; onun şiddetini ve kalbimin ıstırabını dindirmek için çok cübbeler yırttım ve vecd (ilahi aşkla kendinden geçme) hâlinin sevkıyla acayip hareketlerde bulundum. Bilinmeli ki, Hz. Pîr-i destgîr (Mevlânâ Celaleddin Rumi) efendimiz çok tecellilere mazhar olan biriydi. Nitekim Sipehsâlâr'ın Menâkıb'ında (Mevlânâ'nın hayatını anlatan eser) bu hâl şöyle nakledilir: "Hz. Hudavendigâr (Mevlânâ) halkın çok müracaatından sıkılınca hamama gider ve hamamda dahi su mahzenine girerdi. Bir defa yine su mahzenine girip üç gün üç gece orada tecellilerin ardı ardına gelmesine ve şimşek gibi parlayan nurlara dalmışlardı. Üç günden sonra Çelebi Hüsâmeddin hazretleri çok yalvararak dışarıya çıkmalarını rica ettiler. Çelebi hazretleri Cenâb-ı Hudavendigâr'ın mübarek mizacını çok zayıf görünce, gözyaşları damlalar hâlinde yanaklarından aktı. Ondan sonra: "Hudavendigârım, mübarek mizacınız çok zayıftır, eğer bu biçarelerin istifadesi için takviye buyursanız ne olur!" dedi. Hz. Hudavendigâr buyurdular ki: "Ey Çelebi, dağ bu kadar cesametiyle celâlî tecelliye tahammül edemedi. Benim miskin ve zayıf olan tenim üç gün üç gece on yedi kere Celâl güneşinin parıltısına ve Celâl nurlarının şimşeklerine nasıl tahammül eder?" Ya'ni, hakîkat-i muhammediyyeden kalbime vâki' olan tecelliyât-ı celâliyye ve cemâliyyenin şiddetine karşı gönül şişesini nâzik gördüm; onun şiddetini ve kalbimin ıztırabını teskîn için çok cübbeler yırttım ve hâl-i vecdin sevkıyle acîb hareketlerde bulundum. Ma'lûm olsun ki, Hz. Pîr-i destgîr efendimiz kesîrü't-tecelliyât idi. Nitekim Menâkıb-ı Sipehsâlâr da bu hâl şöyle naklolunur: "Hz. Hudavendigâr halkın kesret-i müracaatından melûl olunca hamama gider ve hamamda dahi su mahzenine girerdi. Bir def'a yine su mahzenine girip üç gün üç gece orada tevâlî-i tecelliyât ve tetâlî-i bârikāta müstağrak olmuşlar idi. Üç günden sonra Çelebi Hüsâmeddin hazretleri tazarru'-1 kesîre ile dışarıya çıkmalarını istid'â eylediler. Çelebi hazretleri Cenâb-ı Hudâ- vendigâr'ın mizâc-ı şerîflerini gāyet zayıf gördükde, göz yaşının damlalar yanakları üzerinden aktı. Ondan sonra: "Hudâvendigârım, mizâc-ı şerîfini: be-gāyet zayıftır, eğer bu bîçârelerin istifadesi için takviye buyursanız n olur!" dedi. Hz. Hudâvendigâr buyurdular k: "Ey Çelebi, dağ bu kadar cesâ meti ile tecellî-i celâlîye tahammül edemedi. Benim miskin ve zayıf olan te nim üç gün üç gece on yedi kerre şa'şaa-i âfitâb-ı Celâl ve bârikāt-i envâr- Celâl'e nasıl tahammül eder?" 1888. Ey sanem, her ayın başında üç gün şübhesiz benim deli olmam lazım olur✨ ✨ Sade Türkçe flash 1888. Ey put, her ayın başında üç gün şüphesiz benim deli olmam gerekir. "Ay başı" demek, yeni hilâlin doğuşu demektir. Bundan maksat, Allah en iyi bilendir, celâlî ve cemâlî tecellîlerin (Allah'ın azamet ve güzellik tecellîleri) hilâlinin doğuş anıdır. "Üç gün"den maksat, üç tecellî devresidir ki, birincisi zâtî tecellî (Allah'ın özüyle tecellî etmesi), diğeri sıfatî ve esmâî tecellî (Allah'ın sıfatları ve isimleriyle tecellî etmesi), üçüncüsü de ef'âlî tecellîdir (Allah'ın fiilleriyle tecellî etmesi). Bu tecellîlerin her biri içinde insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) şaşırtıcı halleri ortaya çıktığından, onun hâline vâkıf olmayan perdeli kimseler, onun deli olduğuna inanırlar. Tecellîler gizlendiği zaman; insân-ı kâmil kesret âlemi (çokluk âlemi) tavrının gerekliliklerine döner ve ona göre hareket eder ve o zaman perdeli kimseler onun aklının başına geldiğine hükmederler. "Ey put" ifadesiyle, kesret hükmüne tâbi olan kimse kastedilmiş olur. Bu fakir şerhi, ileride gelecek olan 1895 numaralı ذاب جسمى من اشارات الكنى منذ عاينت البقاء فى الفنا şerefli beyti teyit eder. "Ay başı" demek, yeni hilâlin tulû'u demektir. Bundan murâd, Allahi a'lem, tecelliyât-ı celâliyye ve cemâliyye hilâlinin tulû'u ânıdır. “Üç gün"der murâd, üç devre-i tecellîdir ki, birisi tecellî-i zâtî, dîğeri tecellî-i sıfatî ve es mâî, üçüncüsü de tecellî-i ef âlîdir. Bu tecelliyâtın her biri içinde kâmilin acîl ahvâli zuhûra geldiğinden, onun hâline vâkıf olmayan ehl-i hicâb, deli oldu ğuna zâhib olurlar. Vaktâki tecelliyât istitâr eder; kâmil âlem-i keserât tavrı nın îcâbâtına rücû' edip ona göre hareket eder ve o vakit ehl-i hicâb onun ak lı başına geldiğine hükm ederler. "Ey sanem" ta'bîriyle, hükm-i keserâta tâ bi' olan kimse murâd buyrulmuş olur. Bu şerh-i fakîri âtîde gelecek olan 1895 numaraya müsâdif ذاب جسمى من اشارات الكنى منذ عاينت البقاء فى الفنا beyt-i şerifi te'yîd buyurur. 1889. Agah ol, bugün üç günün evvelidir; zafer günüdür, fîrûze değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1889. Haberdar ol, bugün üç günün ilkidir; zafer günüdür, fîrûze değildir. "Fîrûze", oldukça kıymetli taşlardandır. Horasan sınırında Nişâbur ile Tûs arasındaki bir dağda ve Tibet'te ve Gaznîn ve Kirmân taraflarında bulunur. En iyisi Horasânî ve Nişâbûrî olanıdır. Çeşitli renklerde olur. Bazısı yeşil olur, "Süleymânî" derler. Bazısının üzerinde sarı noktaları olur, "zer-gûn" derler. Bazıları beyaz olur, "âsumân-gûn" derler. Sarı renklisi en aşağı olanıdır. Kusurlusu, taş ve toprak karışık olanıdır. Özelliği şudur ki, firûzeye bakmak gözün parlaklığına fayda verir ve firûzeyi taşıyan düşmanına üstün gelir (Mecmau'l-Fünûn'dan tercüme). "Pîrûz", üstün gelen ve isteğine ulaşan ve zafer anlamlarındadır. Yani, bugün bana Muhammedî hakikatten meydana gelen üç devreli ilâhî tecellilerin birinci devresidir ve zâtî tecelli günüdür ve zafer günüdür ve âşıkların isteklerine ulaştığı gündür. Bugünün kıymeti, Hudâvendigâr'ın şerefli mizacını gayet zayıf gördüğünde, gözyaşının damlaları yanakları üzerinden aktı. Ondan sonra: "Hudâvendigârım, şerefli mizacınız pek zayıftır, eğer bu biçarelerin faydalanması için takviye buyursanız ne olur!" dedi. Hz. Hudâvendigâr buyurdular ki: "Ey Çelebi, dağ bu kadar cesameti ile celâlî tecelliye tahammül edemedi. Benim miskin ve zayıf olan bedenim üç gün üç gece on yedi kere Celâl güneşinin parıltısına ve Celâl nurlarının şimşeklerine nasıl tahammül eder?" "Fîrûze", oldukça kıymetli taşlardandır. Horasan hudûdunda Nişâbur ile Tûs arasındaki bir dağda ve Tibet'te ve Gaznîn ve Kirmân taraflarında bulu nur. En iyisi Horasânî ve Nişâbûrî olandır. Muhtelif renklerde olur. Ba'zısı ye şil olur "Süleymânî" derler. Ba'zısının üzerinde sarı noktaları olur, "zer-gûn" derler. Bazıları beyaz olur "âsumân-gûn" derler. Sarı renklisi en aşağı olan dır. Kusurlusu, taş ve toprak karışık olanıdır. Havâssı budur ki, firûzeye bak mak gözün parlaklığına fâide verir ve firûzeyi taşıyan düşmanına gālib olur (Mecmau'l-Fünûn'dan tercüme). "Pîrûz", gālib ve nâil-i matlab olan ve zafer ma'nâlarınadır. Ya'ni, bugün bana hakîkat-i muhammediyyeden vâki' olan üç devreli tecelliyât-ı ilâhiyyenin birinci devresidir ve tecellî-i zâtî günüdür ve zafer günüdür ve âşıkların matlabına nail olduğu gündür. Bugünün kıymeti, vendigâr'ın mizâc-ı şerîflerini gāyet zayıf gördükde, göz yaşının damlalar yanakları üzerinden aktı. Ondan sonra: "Hudâvendigârım, mizâc-ı şerîfini be-gāyet zayıftır, eğer bu bîçârelerin istifadesi için takviye buyursanız ne olur!" dedi. Hz. Hudâvendigâr buyurdular ki: "Ey Çelebi, dağ bu kadar cesâmeti ile tecellî-i celâlîye tahammül edemedi. Benim miskin ve zayıf olan tenim üç gün üç gece on yedi kerre şa'şaa-i âfitâb-ı Celâl ve bârikāt-i envâr-ı Celâl'e nasıl tahammül eder?" 1888. Ey sanem, her ayın başında üç gün şübhesiz benim deli olmam lazım olur✨ ✨ Sade Türkçe flash 1888. Ey put, her ayın başında üç gün şüphesiz benim deli olmam gerekir. "Ay başı" demek, yeni hilalin doğuşu demektir. Bundan maksat, Allah en iyi bilendir, celâlî ve cemâlî tecellî hilalinin doğuş anıdır. "Üç gün"den maksat, üç tecellî devresidir ki, birisi zâtî tecellî, diğeri sıfatî ve esmâî tecellî, üçüncüsü de ef'âlî tecellîdir. Bu tecellîlerin her biri içinde insân-ı kâmilin şaşırtıcı halleri ortaya çıktığından, onun haline vâkıf olmayan (bilmeyen) perdeli kimseler, deli olduğuna inanırlar. Ne zaman ki tecellîler gizlenir; insân-ı kâmil kesret (çokluk) âlemi tavrının gerekliliklerine döner ve ona göre hareket eder ve o zaman perdeli kimseler onun aklının başına geldiğine hükmederler. "Ey put" ifadesiyle, kesret hükmüne tâbi olan kimse kastedilmiş olur. Bu fakir şerhi, ileride gelecek olan 1895 numaralı ذَابَ جِسْمِى مِن اِشَارَاتِ الْكُنَى مُنْذُ عَايَنْتُ الْبَقَاءَ فِى الْفَنَا şerefli beyti teyit eder. "Ay başı" demek, yeni hilâlin tulû'u demektir. Bundan murâd, Allahi a'lem, tecelliyât-ı celâliyye ve cemâliyye hilâlinin tulû'u ânıdır. “Üç gün"den murâd, üç devre-i tecellîdir ki, birisi tecellî-i zâtî, dîğeri tecellî-i sıfatî ve esmâî, üçüncüsü de tecellî-i ef'âlîdir. Bu tecelliyâtın her biri içinde kâmilin acîl ahvâli zuhûra geldiğinden, onun hâline vâkıf olmayan ehl-i hicâb, deli olduğuna zâhib olurlar. Vaktâki tecelliyât istitâr eder; kâmil âlem-i keserât tavrının îcâbâtına rücû' edip ona göre hareket eder ve o vakit ehl-i hicâb onun aklı başına geldiğine hükm ederler. "Ey sanem" ta'bîriyle, hükm-i keserâta tâbi' olan kimse murâd buyrulmuş olur. Bu şerh-i fakîri âtîde gelecek olan 1895 numaraya müsâdif ذَابَ جِسْمِى مِن اِشَارَاتِ الْكُنَى مُنْذُ عَايَنْتُ الْبَقَاءَ فِى الْفَنَا beyt-i şerîfi te'yîd buyurur. 1889. Agah ol, bugün üç günün evvelidir; zafer günüdür, fîrûze değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1889. Bil ki, bugün üç günün ilkidir; zafer günüdür, firuze değildir. "Firuze", oldukça kıymetli taşlardandır. Horasan sınırında Nişabur ile Tus arasındaki bir dağda ve Tibet'te, Gaznin ve Kirman taraflarında bulunur. En iyisi Horasanî ve Nişaburî olanıdır. Çeşitli renklerde olur. Bazısı yeşil olur, "Süleymanî" derler. Bazısının üzerinde sarı noktaları olur, "zer-gûn" derler. Bazıları beyaz olur, "asuman-gûn" derler. Sarı renklisi en aşağı olanıdır. Kusurlusu, taş ve toprak karışık olanıdır. Özellikleri şudur ki, firuzeye bakmak gözün parlaklığına fayda verir ve firuzeyi taşıyan düşmanına galip gelir (Mecmau'l-Fünun'dan tercüme). "Piruz", galip gelen ve isteğine ulaşan ve zafer anlamlarındadır. Yani, bugün bana Muhammedî hakikatten meydana gelen üç devreli ilahi tecellilerin birinci devresidir ve zâtî tecelli günüdür ve zafer günüdür ve aşıkların isteklerine ulaştığı gündür. Bugünün kıymeti, dış gözü parlatan en kıymetli firuzeye benzemez. Bu saadet ve zafer günü ruhun gözünü parlatan bir gündür. "Fîrûze", oldukça kıymetli taşlardandır. Horasan hudûdunda Nişâbur ile Tûs arasındaki bir dağda ve Tibet'te ve Gaznîn ve Kirmân taraflarında bulunur. En iyisi Horasânî ve Nişâbûrî olandır. Muhtelif renklerde olur. Ba'zısı yeşil olur "Süleymânî" derler. Ba'zısının üzerinde sarı noktaları olur, "zer-gûn" derler. Bazıları beyaz olur "âsumân-gûn" derler. Sarı renklisi en aşağı olandır. Kusurlusu, taş ve toprak karışık olanıdır. Havâssı budur ki, firûzeye bakmak gözün parlaklığına fâide verir ve firûzeyi taşıyan düşmanına gālib olur (Mecmau'l-Fünûn'dan tercüme). "Pîrûz", gālib ve nâil-i matlab olan ve zafer ma'nâlarınadır. Ya'ni, bugün bana hakîkat-i muhammediyyeden vâki' olan üç devreli tecelliyât-ı ilâhiyyenin birinci devresidir ve tecellî-i zâtî günüdür ve zafer günüdür ve âşıkların matlabına nail olduğu gündür. Bugünün kıymeti, zâhir gözünü parlatan en kıymetli firûzeye benzemez. Bu saâdet ve zafer günü rûhun gözünü parlatan bir gündür. 1890. Her bir gönül ki onda şâhın gamı olur, dembedem ona ay başı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1890. Her bir gönül ki onda şahın gamı olur, anbean ona ay başı olur. Her bir gönül ki, onda hakiki şah olan Hakk'ın cemalini (güzelliğini) müşahede etmek (seyretmek) arzusu ola, anbean o kalbe tecellilerin (ilahi görünüşlerin) hilali doğar. Her bir gönül ki, onda şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın cemâlini müşâhede etmek gamı ola, dembedem o kalbe hilâl-i tecelliyât tulû' eder. ## Mahmud'un kıssası ve Ayaz'ın evsâfı 1891. Vaktâki deli oldum; Mahmûd'un kıssası ve Ayaz'ın evsâfı şimdi tertîbden gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1891. Deli olduğum zaman; Mahmud'un kıssası ve Ayaz'ın vasıfları şimdi düzenli anlatımdan çıktı. Ben bu Hak tecellileri sebebiyle deli olduğum, yani kesret âlemi (çokluk dünyası) tavrının dışına çıktığım zaman, artık Gazneli Sultan Mahmud'un kıssasını ve Ayaz'ın vasıflarını benden düzenli bir anlatım dairesinde beklemek anlamsız olur. Çünkü bu tecellilerin hükmüne tâbi dilimden ne ortaya çıkarsa, bu tecellilerin gereğidir. Beyan edilmiş olan şeyin kıssanın sureti olduğu ve suret tutucuların layıkı olan bir suret olduğu ve onların tasvir aynalarının layıkı bulunduğu beyanındadır; ve bu kıssaya özgü olan kuddûsiyetten (kutsallıktan) dolayı nutka bu tenzilden (arındırmadan) utanma gelir ve utancından dolayı başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve akıllıya işaret yeterlidir. Yani, yukarıda beyan edilmiş olan Sultan Mahmud ve Ayaz kıssasının derin ve yüksek bir anlamı vardır. Biz kıssanın suretini beyan ettik ve bu, zahir gözünü parlatan en kıymetli firuzeye benzemez. Bu saadet ve zafer günü ruhun gözünü parlatan bir gündür. Vaktâki ben bu tecelliyât-ı Hak sebebiyle deli oldum, ya'ni âlem-i keserât tavrının hâricine çıktım, artık Sultan Mahmûd-ı Gaznevî'nin kıssasını ve Ayaz'ın evsâfını benden tertîb dâiresinde beklemek abes olur. Zîrâ bu tecelliyâtın hükmüne tâbi' lisânımdan ne zuhûr ederse bu tecelliyât îcâbıdır. Beyân edilmiş olan şey kıssanın sûreti olduğu ve sûret tutucuların lâyıkı olan bir sûret olduğu ve onların âyîne-i tasvirlerinin lâyıkı bulunduğu beyânındadır; ve bu kıssaya mahsûs olan kuddûsiyetten nâşî nutka bu tenzîlden utanma gelir ve hacâletinden dolayı başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve âkıle işâret kâfidir Ya'ni, yukarıda beyân edilmiş olan Sultan Mahmud ve Ayaz kıssasının derin ve yüksek bir ma'nâsı vardır. Biz kıssanın sûretini beyân ettik ve bu zâhir gözünü parlatan en kıymetli firûzeye benzemez. Bu saâdet ve zafer günü rûhun gözünü parlatan bir gündür. 1890. Her bir gönül ki onda şahın gamı olur, dembedem ona ay başı olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1890. Her bir gönül ki onda şahın gamı olur, an be an ona ay başı olur. Her bir gönül ki, onda hakiki şah olan Hakk'ın cemâlini (güzelliğini) müşahede etmek (seyretmek) arzusu ola, an be an o kalbe tecellilerin (ilahi görünüşlerin) hilâli (yeni ayı) doğar. Her bir gönül ki, onda şâh-ı hakîkî olan Hakk'ın cemâlini müşâhede etmek gamı ola, dembedem o kalbe hilâl-i tecelliyât tulû' eder. ## Mahmûd'un kıssası ve Ayaz'ın evsafı 1891. Vaktaki deli oldum; Mahmûd'un kıssası ve Ayaz'ın evsafı şimdi tertibden gitti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1891. Deli olduğum vakit; Mahmud'un kıssası ve Ayaz'ın vasıfları şimdi tertipten gitti. Ben bu Hak tecellileri sebebiyle deli olduğum, yani kesret âlemi (çokluk âlemi) tavrının dışına çıktığım vakit, artık Sultan Gazneli Mahmud'un kıssasını ve Ayaz'ın vasıflarını benden düzenli bir şekilde beklemek boşuna olur. Çünkü bu tecellilerin hükmüne tâbi olan dilimden ne ortaya çıkarsa, bu tecellilerin gereğidir. Beyan edilmiş olan şeyin kıssanın sureti olduğu ve surete tutunanların layıkı olan bir suret olduğu ve onların tasvir aynalarına layık bulunduğu beyanındadır; ve bu kıssaya özgü olan kudsiyetten dolayı nutka bu tenzilden utanma gelir ve utancından dolayı başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve akıllıya işaret yeterlidir. Yani, yukarıda beyan edilmiş olan Sultan Mahmud ve Ayaz kıssasının derin ve yüksek bir anlamı vardır. Biz kıssanın suretini beyan ettik ve bu kıssanın sureti, surete bağlanmış ve anlama dalamamış olanların layıkıdır ve onların tasvir aynalarına uygundur. Çünkü bu kıssanın anlamına özgü olan kudsiyet, nezaket ve yükseklikten dolayı, bu anlamın bir kıssa halinde nutuk ve kelam mertebesine indirilmesinden dolayı o nutka utanma gelir. Çünkü nutuk ve kelam bu yüksek ve nezih olan anlamı kapsayıp tamamıyla ifade edemez, pek dardır. Bu sebeple nutuk o anlamı layıkıyla kapsayamadığı için, başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve görevini yerine getiremez. Nitekim sözün darlığı hakkında Hakim Senâî hazretleri buyurur: "Söylediğim şeyden tövbe ve rücu ettim, çünkü sözde anlam ve anlamda dahi söz yoktur." Bu sebeple bizim beyanımız akıllıya bir işarettir ve bu işaret dahi akıllıya yeter. Vaktâki ben bu tecelliyât-ı Hak sebebiyle deli oldum, ya'ni âlem-i keserât tavrının hâricine çıktım, artık Sultan Mahmûd-1 Gaznevî'nin kıssasını ve Ayaz'ın evsâfını benden tertîb dâiresinde beklemek abes olur. Zîrâ bu tecelliyâtın hükmüne tâbi' lisânımdan ne zuhûr ederse bu tecelliyât îcâbıdır. Beyân edilmiş olan şey kıssanın sûreti olduğu ve sûret tutucuların lâyıkı olan bir sûret olduğu ve onların âyîne-i tasvirlerinin lâyıkı bulunduğu beyânındadır; ve bu kıssaya mahsûs olan kuddûsiyetten nâşî nutka bu tenzîlden utanma gelir ve hacâletinden dolayı başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve âkıle işâret kâfidir Ya'ni, yukarıda beyân edilmiş olan Sultan Mahmud ve Ayaz kıssasının derin ve yüksek bir ma'nâsı vardır. Biz kıssanın sûretini beyân ettik ve bu kıssanın sûreti, sûrete bağlanmış ve ma'nâya dalamamış olanların lâyıkıdır ve onların âyîne-i tasvîrlerine münasibdir. Zîrâ bu kıssanın ma'nâsına mahsûs olan kudsiyet ve nezâhet ve yükseklikden nâşî, bu ma'nânın bir kıssa hâlinde nutuk ve kelâm mertebesine indirilmesinden dolayı o nutka utanma gelir. Zîrâ nutuk ve kelâm bu yüksek ve nezîh olan ma'nâyı istîâb edip tamâmiyle ifade edemez, pek dardır. Binâenaleyh nutuk o ma'nâyı lâyıkıyla istîâb edemediği için, başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve îfâ-yı vazîfe edemez. Nitekim sözün darlığı hakkında Hakîm Senâî hazretleri buyurur: "Söylediğim şeyden tövbe ve rücû' ettim, zîrâ ki sözde ma'nâ ve ma'nâda dahi söz yoktur." Binâenaleyh bizim beyânımız âkıle bir işarettir ve bu işâret dahi âkıle yetişir. 1892. Zîrâ ki filim rü'yasında Hindistan'ı gördü, haraçtan ümîdi kes, köy harab oldu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1892. Çünkü fil rüyasında Hindistan'ı gördü, haraçtan ümidi kes, köy harap oldu! "Fil"den kasıt, Hz. Pîr efendimizin latif ruhlarıdır. "Rüya"dan kasıt, dünya hayatıdır. Nasıl ki hadis-i şerifte الدنيا كحلم النائم yani: "Dünya, uyuyan kimsenin rüyası gibidir" buyrulmuştur. "Hindistan"dan kasıt, hakikat-i Muhammediyye (Hz. Muhammed'in hakikati) olur. "Köy"den kasıt, Hz. Pîr'in unsurlardan oluşan bedenidir. "Haraç"tan kasıt, sözlerin dinleyicilere düzenli bir şekilde aktarılmasıdır. Yani, benim ruhum rüya olan bu dünya hayatında hakikat-i Muhammediyye'yi müşahede edip sarhoş oldu. Köy hükmünde olan benim unsurlardan oluşan vücudumdan artık düzenli bir şekilde söz bekleme, bundan ümidini kes! Cenâb-ı Pîr'in hakikat-i Muhammediyye'ye olan iştiyakı, o hakikatten inen Kur'ân-ı Kerîm'in Arapça olmasından dolayı, sonraki üç beytin Arapça olarak yazılmasına sebep olmuştur. "Fil"den murâd, Hz. Pîr efendimizin rûh-i latîfleridir. “Rü'ya"dan murâd, hayât-ı dünyeviyyedir. Nitekim hadis-i şerifte الدنيا كحلم النائم ya'ni: “Dünyâ uyuyan kimsenin rü'yâsı gibidir" buyrulmuştur. "Hindistan"dan murâd, hakîkat-i muhammediyye olur. "Köy"den murâd, cism-i unsurî-yi Hz. Pîrdir. "Haraç"tan murâd, sözlerin müstemi'lere insicâm dâiresinde edâsıdır. Ya'ni, benim rûhum rü'yâ olan bu hayât-ı dünyeviyyede hakikat-ı muhammediyeyi müşâhede edip sarhoş oldu. Köy mesâbesinde olan benim vücûd-i unsurîmden artık insicâm dâiresinde söz bekleme, bundan ümidini kes! Cenâb-ı Pîr'in hakikat-i muhammediyyeye olan iştiyâkı, o hakîkatten nâzil olan Kur'ân-ı Kerîm'in Arabî olmasından nâşî, âtîdeki üç beytin Arabî olarak nazmına bâis olmuştur. 1893. Usûl-i afiyet zâyi olduktan sonra, benim için nazım ve kafiye nasıl gelir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1893. Sağlık ve esenlik temeli kaybolduktan sonra, benim için nazım ve kafiye nasıl gelir? "Sağlık ve esenlik temeli"nden kastedilen, akıl ve fikir ile ayakta duran sağlık ve esenliktir. Görünürdeki sağlık ve esenliğin aslı akıl ve fikirdir. Sarhoş olan kimseden doğal olarak akıl ve fikir kaybolur. Yani, görünürdeki sağlık ve esenliğin temeli olan akıl ve fikir, manevî sarhoşluk sebebiyle kaybolduktan sonra, benim için bu Şerefli Mesnevî'nin akla uygun düzeni dairesinde nazım ve kafiyesi nasıl gelir? Kıssanın şekli, şekle bağlanmış ve manaya dalamamış olanların layığıdır ve onların tasvir aynalarına münasiptir. Çünkü bu kıssanın manasına özgü olan kudsiyet, nezâhet (temizlik, yücelik) ve yükseklikten dolayı, bu mananın bir kıssa hâlinde nutuk ve kelâm mertebesine indirilmesinden dolayı o nutka utanma gelir. Çünkü nutuk ve kelâm bu yüksek ve nezih olan manayı kuşatıp tamamıyla ifade edemez, pek dardır. Bu sebeple nutuk o manayı layıkıyla kuşatamadığı için, başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve görevini yerine getiremez. Nasıl ki sözün darlığı hakkında Hakim Senâî hazretleri buyurur: “Söylediğim şeyden tövbe ve rücû' ettim, çünkü sözde mana ve manada dahi söz yoktur.” Bu sebeple bizim beyanımız akıllıya bir işarettir ve bu işaret dahi akıllıya yeter. "Usûl-i âfiyet"ten murâd, akıl ve fikir ile kâim olan âfiyettir ve âfiyet-i sûrînin aslı akıl ve fikirdir. Sarhoş olan kimseden bittabi' akıl ve fikir zâyi' olur. Ya'ni, usûl-i âfiyet-i sûrî olan akıl ve fikir, ma'nevî sarhoşluk sebebiyle zâyi' olduktan sonra, benim için bu Mesnevî-i Şerîfin tertîb-i ma'kūl dâiresinde nazm ve kāfiyesi nasıl gelir? kıssanın sûreti, sûrete bağlanmış ve ma'nâya dalamamış olanların lâyıkıdır ve onların âyîne-i tasvîrlerine münasibdir. Zîrâ bu kıssanın ma'nâsına mahsûs olan kudsiyet ve nezâhet ve yükseklikden nâşî, bu ma'nânın bir kıssa hâlinde nutuk ve kelâm mertebesine indirilmesinden dolayı o nutka utanma gelir. Zîrâ nutuk ve kelâm bu yüksek ve nezîh olan ma'nâyı istîâb edip tamâmiyle ifade edemez, pek dardır. Binâenaleyh nutuk o ma'nâyı lâyıkıyla istîâb edemediği için, başını ve sakalını ve kalemini kaybeder ve îfâ-yı vazîfe edemez. Nitekim sözün darlığı hakkında Hakîm Senâî hazretleri buyurur: “Söylediğim şeyden tövbe ve rücû' ettim, zîrâ ki sözde ma'nâ ve ma'nâda dahi söz yoktur.” Binâenaleyh bizim beyânımız âkıle bir işarettir ve bu işâret dahi âkıle yetişir. 1892. Zîrâ ki filim rü'yasında Hindistan'ı gördü, haraçtan ümîdi kes, köy harab oldu!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1892. Çünkü fil rüyasında Hindistan'ı gördü, haraçtan ümidi kes, köy harap oldu! "Fil"den kasıt, Hz. Pîr efendimizin latif ruhudur. "Rüya"dan kasıt, dünya hayatıdır. Nitekim hadis-i şerifte الدنيا كحلم النائم yani: "Dünya uyuyan kimsenin rüyası gibidir" buyrulmuştur. "Hindistan"dan kasıt, hakikat-i muhammediyye (Hz. Muhammed'in hakikati) olur. "Köy"den kasıt, Hz. Pîr'in unsurlardan oluşan bedenidir. "Haraç"tan kasıt, sözlerin dinleyicilere düzenli bir şekilde sunulmasıdır. Yani, benim ruhum rüya olan bu dünya hayatında hakikat-i muhammediyyeyi müşahede edip sarhoş oldu. Köy hükmünde olan benim unsurlardan oluşan bedenimden artık düzenli bir şekilde söz bekleme, bundan ümidini kes! Cenâb-ı Pîr'in hakikat-i muhammediyyeye olan iştiyakı, o hakikatten inen Kur'ân-ı Kerîm'in Arapça olmasından dolayı, sonraki üç beytin Arapça olarak nazmedilmesine sebep olmuştur. “Fil”den murâd, Hz. Pîr efendimizin rûh-i latîfleridir. “Rü'ya”dan murâd, hayât-ı dünyeviyyedir. Nitekim hadis-i şerifte الدنيا كحلم النائم ya'ni: “Dünyâ uyuyan kimsenin rü'yâsı gibidir” buyrulmuştur. “Hindistan”dan murâd, hakîkat-i muhammediyye olur. “Köy”den murâd, cism-i unsurî-yi Hz. Pîrdir. “Haraç”tan murâd, sözlerin müstemi'lere insicâm dâiresinde edâsıdır. Ya'ni, benim rûhum rü'yâ olan bu hayât-ı dünyeviyyede hakikat-ı muhammediyeyi müşâhede edip sarhoş oldu. Köy mesâbesinde olan benim vücûd-i unsurîmden artık insicâm dâiresinde söz bekleme, bundan ümidini kes! Cenâb-ı Pîr'in hakikat-i muhammediyyeye olan iştiyâkı, o hakîkatten nâzil olan Kur'ân-ı Kerîm'in Arabî olmasından nâşî, âtîdeki üç beytin Arabî olarak nazmına bâis olmuştur. 1893. Usûl-i afiyet zâyi olduktan sonra, benim için nazım ve kafiye nasıl gelir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1893. Sağlık ve esenlik temeli kaybolduktan sonra, benim için nazım ve kafiye nasıl gelir? "Sağlık ve esenlik temeli"nden kastedilen, akıl ve düşünce ile ayakta duran sağlık ve esenliktir ve dışsal sağlık ve esenliğin aslı akıl ve düşüncedir. Sarhoş olan kimseden doğal olarak akıl ve düşünce kaybolur. Yani, dışsal sağlık ve esenliğin temeli olan akıl ve düşünce, manevî sarhoşluk sebebiyle kaybolduktan sonra, benim için bu Mesnevî-i Şerîf'in makul düzen dairesinde nazım ve kafiyesi nasıl gelir? “Usûl-i âfiyet”ten murâd, akıl ve fikir ile kāim olan âfiyettir ve âfiyet-i sûrînin aslı akıl ve fikirdir. Sarhoş olan kimseden bittabi' akıl ve fikir zâyi' olur. Ya'ni, usûl-i âfiyet-i sûrî olan akıl ve fikir, ma'nevî sarhoşluk sebebiyle zâyi' olduktan sonra, benim için bu Mesnevî-i Şerîfin tertîb-i ma'kūl dâiresinde nazm ve kāfiyesi nasıl gelir? 1894. Gamlar içinde benim için bir delilik yoktur; belki delilik içinde, delilik içinde delilik vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1894. Gamlar içinde benim için bir delilik yoktur; aksine delilik içinde, delilik içinde delilik vardır. "Şecen", gam ve ihtiyaç anlamındadır, "şücûn" ise bunun çoğuludur. Buradaki "delilik", zahir ehlinin bildiği, dimağ hastalığı olan delilik değildir. Aksine, dünya ehlinin, Allah dostlarında kendi gidişatlarına aykırı gördükleri, ilahi aşka dayalı hareketlerdir; ve Allah dostlarının hallerinin dereceleri de çeşitli olduğundan, kendi zevklerinin üstünde gördükleri halleri, onlar dahi delilik saydılar. İkinci mısrada "delilik içinde delilik, delilik içinde delilik" ifadesiyle bu anlama işaret buyrulmuştur. Çünkü aşk ve şevkin şiddetinde Hz. Pîr efendimize denk olan yüce evliya hazretleri nadirdir. “Şecen”, gam ve hâcet ma'nâsınadır, “şücûn”, bunun cem'idir. Buradaki “delilik” ehl-i sûretin bildiği dimağ hastalığı olan delilik değildir. Belki ehl-i dünyânın, ehlullahta kendi revişlerine muhâlif gördükleri, şevk-ı ilâhîye müstenid hareketlerdir; ve ehlullahın derecât-ı ahvâli de muhtelif olduğundan kendi zevklerinin fevkinde gördükleri ahvâli, onlar dahi delilik addettiler. İkinci mısrâ'da “delilik içinde delilik, delilik içinde delilik” ta'bîriyle bu ma'nâya işâret buyrulmuştur. Zîrâ şiddet-i aşk ve şevkte Hz. Pîr efendimize muâdil olan evliyâ-yı kirâm hazarâtı nâdirdir. 1895. Bekāyı fenâda müşâhede ettiğim zamandan beri, benim cismim gizli işâretlerden eridi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1895. Bekayı fenâda müşâhede ettiğim zamandan beri, benim cismim gizli işâretlerden eridi. "Fenâ", عدم رؤية العبد لفعله بقيام الله على ذلك yani "Kulun, Allah Teâlâ'nın bunun üzerinde kâim olması sebebiyle kendi fiilini görmemesidir." "Bekā", رؤية العبد قيام الله على كل شئ yani "Kulun, her bir şey üzerinde Allah'ın kâim olduğunu görmesidir." (Şeyh-i Ekber hazretlerinin Istılâhât-ı Sûfiyye'sinden). Şimdi bu tanımlamalara göre "fenâ", kulun vehmedilmiş varlığı nazarından yok olması ve "bekā" Zât-ı ahadiyyetin zuhûrudur ve vahdet-i vücûd sırrının açığa çıkmasıdır. Yani, bekāyı vehmedilmiş varlığın yok oluşunda müşâhede ettiğim zamandan beri benim bu izafî olan varlığım ve cismim gizli işâretlerden eridi. Çünkü bu izafî olan varlık âleminden müşâhedelerimi açıkça söylemek caiz değildi, gizli işâretler gerekliydi. Bu şerefli beyit 1888 numaralı beyit ile ilişkilidir. “Fenâ” عدم رؤية العبد لفعله بقيام الله على ذلك ya'ni “Allah Teâlâ'nın bunun üzerinde kıyâmı sebebiyle abdin kendi fiilini görmemesidir.” “Bekā” رؤية العبد قيام الله على كل شئ ya'ni “Abdin her bir şey üzerinde Allah'ın kıyâmını görmesidir.” (Şeyh-i Ekber hazretlerinin Istılâhât-ı Sûfiyye’sinden). Şimdi bu ta'rîflere göre “fenâ”, abdin vücûd-i mevhûmu nazarından zâil olması ve “bekā” Zât-ı ahadiyyetin zuhûrudur ve vahdet-i vücûd sırrının inkişâfıdır. Ya'ni, bekāyı vücûd-i mevhûmun zevâlinde müşâhede ettiğim zamandan beri benim bu izâfî olan vücûdum ve cismim gizli işâretlerden eridi. Zîrâ bu izâfî olan vücûd âleminden müşâhedâtımı açıkça söylemek câiz değil idi, gizli işâretler lâzım idi. Bu beyt-i şerîf 1888 numaralı beyit ile alâkadardır. 1896. Ey Ayaz senin aşkından kıl gibi oldum, kıssadan kaldım, benim kıssa-mı sen söyle!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1896. Ey Ayaz senin aşkından kıl gibi oldum, kıssadan kaldım, benim kıssamı sen söyle! "Ayaz"dan kasıt, mutlak kulluk makamında bulunan âlemlerin efendisi Peygamberimiz'dir. Nitekim biraz yukarıda açıklandı, 1882 numaralı beyte bakılsın. Yani, ey âlemlerin efendisi (s.a.v.) senin aşkından eridim, ince kıl gibi oldum ve gizli işaretlerle açıklayacağım kıssadan geri kaldım. Artık benim kıssamı ve hâlimi sen, hâl sahiplerine açıkla! “Ayaz”dan murâd abdiyyet-i mahza makâmında bulunan Server-i âlem Efendimiz'dir. Nitekim biraz yukarıda îzâh olundu, 1882 numaralı beyte mürâcaat olunsun. Ya'ni, ey Server-i âlem (s.a.v.) senin aşkından eridim, ince kıl gibi oldum ve gizli işâretler ile beyân edeceğim kıssadan geri kaldım. Artık benim kıssamı ve hâlimi sen ashâb-ı hâle beyân et! 1894. Gamlar içinde benim için bir delilik yoktur; belki delilik içinde, delilik içinde delilik vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1894. Gamlar içinde benim için bir delilik yoktur; aksine delilik içinde, delilik içinde delilik vardır. "Şecen", gam ve ihtiyaç anlamındadır, "şücûn" ise bunun çoğuludur. Buradaki "delilik" şekilcilerin bildiği, beyin hastalığı olan delilik değildir. Aksine dünya ehlinin, Allah dostlarında kendi gidişatlarına aykırı gördükleri, ilahi aşka dayalı hareketlerdir; ve Allah dostlarının hâl mertebeleri de çeşitli olduğundan, kendi zevklerinin üstünde gördükleri hâlleri, onlar dahi delilik saydılar. İkinci mısrada "delilik içinde delilik, delilik içinde delilik" ifadesiyle bu anlama işaret buyrulmuştur. Çünkü aşk ve şevkin şiddetinde Hz. Pîr efendimize denk olan yüce evliyalar nadirdir. "Şecen", gam ve hâcet ma'nâsınadır, “şücûn”, bunun cem'idir. Buradaki "delilik" ehl-i sûretin bildiği dimâğ hastalığı olan delilik değildir. Belki ehl-i dünyânın, ehlullahta kendi revişlerine muhalif gördükleri, şevk-ı ilâhîye müstenid hareketlerdir; ve ehlullahın derecât-ı ahvâli de muhtelif olduğundan kendi zevklerinin fevkınde gördükleri ahvâli, onlar dahi delilik addettiler. İkinci mısra'da "delilik içinde delilik, delilik içinde delilik" ta'bîriyle bu ma'nâ-ya işâret buyrulmuştur. Zîrâ şiddet-i aşk ve şevkte Hz. Pîr efendimize muâdil olan evliyâ-yı kirâm hazarâtı nâdirdir. 1895. Bekāyı fenada müşâhede ettiğim zamandan beri, benim cismim gizli işâretlerden eridi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1895. Bekayı fenada müşahade ettiğim zamandan beri, benim cismim gizli işaretlerden eridi. "Fenâ" (yok olma, fani olma) عدم رؤية العبد لفعله بقيام الله على ذلك yani "Yüce Allah'ın bunun üzerinde kaim olması sebebiyle kulun kendi fiilini görmemesidir." "Bekā" (varlıkta kalma, bâki olma) رؤية العبد قيام الله على كل شئ yani "Kulun her bir şey üzerinde Allah'ın kaim olduğunu görmesidir." (Şeyh-i Ekber hazretlerinin Istılâhât-ı Sûfiyyesinden). Şimdi bu tanımlara göre "fenâ", kulun vehmedilmiş varlığının gözünden kaybolması ve "bekā" ise Ahadiyet Zâtının zuhur etmesi ve vahdet-i vücûd (varlığın birliği) sırrının açığa çıkmasıdır. Yani, bekāyı vehmedilmiş varlığın yok oluşunda müşahade ettiğim zamandan beri benim bu izafî olan varlığım ve cismim gizli işaretlerden eridi. Çünkü bu izafî olan varlık âleminden müşahadelerimi açıkça söylemek caiz değildi, gizli işaretler lazımdı. Bu şerefli beyit 1888 numaralı beyit ile alakalıdır. "Fenâ" عدم رؤية العبد لفعله بقيام الله على ذلك ya'ni "Allah Teâlâ'nın bunun üzerinde kıyâmı sebebiyle abdin kendi fiilini görmemesidir." "Bekā" رؤية العبد قيام الله على كل شئ ya'ni "Abdin her bir şey üzerinde Allah'ın kıyâmını görmesidir." (Şeyh-i Ekber hazretlerinin Istılâhât-ı Sûfiyyesinden). İmdi bu ta'rîflere göre "fenâ", abdin vücûd-i mevhûmu nazarından zâil olması ve "bekā" Zât-ı ahadiyyetin zuhûrudur ve vahdet-i vücûd sırrının inkişafıdır. Ya'ni, bekāyı vücûd-i mevhûmun zevâlinde müşâhede ettiğim zamandan beri benim bu izâfi olan vücûdum ve cismim gizli işaretlerden eridi. Zîrâ bu izâfi olan vücûd âleminden müşâhedâtımı açıkça söylemek câiz değil idi, gizli işaretler lâzım idi. Bu beyt-i şerîf 1888 numaralı beyit ile alâkadardır. 1896. Ey Ayaz senin aşkından kıl gibi oldum, kıssadan kaldım, benim kıssamı sen söyle!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1896. Ey Ayaz senin aşkından kıl gibi oldum, kıssadan kaldım, benim kıssamı sen söyle! "Ayaz"dan kasıt, mutlak kulluk makamında bulunan âlemlerin efendisi Peygamberimiz'dir. Nitekim biraz yukarıda açıklandı, 1882 numaralı beyte bakılsın. Yani, ey âlemlerin efendisi (s.a.v.), senin aşkından eridim, ince kıl gibi oldum ve gizli işaretlerle açıklayacağım kıssadan geri kaldım. Artık benim kıssamı ve hâlimi sen, hâl sahiplerine açıkla! "Ayaz"dan murâd abdiyyet-i mahza makāmında bulunan Server-i âlem Efendimiz'dir. Nitekim biraz yukarıda îzah olundu, 1882 numaralı beyte mürâcaat olunsun. Ya'ni, ey Server-i âlem (s.a.v.) senin aşkından eridim, ince kıl gibi oldum ve gizli işaretler ile beyân edeceğim kıssadan geri kaldım. Artık benim kıssamı ve hâlimi sen ashâb-ı hâle beyân et! 1897. Şimdi ben senin aşkının efsânesini can ile okur idim. Sen beni, ki efsâne oldum, oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1897. Şimdi ben senin aşkının efsanesini can ile okuyordum. Sen beni, ki efsane oldum, oku! "Efsane", hikâye ve masal demektir. "Aşk efsanesi okumak"tan maksat, âşıkı ve maşuku birbirinden ayrı görmek ve aşk bağıntısını ispat etmektir. Hâlbuki vahdet-i vücûd (varlığın birliği) sırrı ortaya çıktığı zaman, bunların efsane olan izafî varlık âlemine özgü bir efsane olduğu gerçekleşir; ve âşık bu hâlde yok oluş içinde kendi varlığının vehmedilmiş ve efsane olduğunu idrak eder. Hz. Pîr efendimiz bu hâle işaret ederek buyururlar ki: Ben bu vehmedilmiş kesretler (çokluklar) içinde senin hakikat-i Muhammediyye'nin (Hz. Muhammed'in hakikati) aşkının efsanesini can ile okuyordum. Şimdi ben o hakikatte fani oldum ve benim varlığım efsane oldu. Benim hakikatim senin hakikatinde gizli, artık beni sen oku! "Efsâne", hikâye ve masal demektir. "Aşk efsânesi okumak"tan murâd, âşıkı ve ma'şûku birbirinden ayrı görmek ve aşk nisbetini isbât etmektir. Hal-buki vahdet-i vücûd sırrı zâhir olduğu vakit, bunların efsâne olan vücûd-i izâfî âlemine mahsûs bir efsâne olduğu tahakkuk eder; ve âşık bu hâlde fenâ içinde kendi vücûdunun mevhûm ve efsâne olduğunu idrâk eder. Hz. Pîr efendimiz bu hâle işâreten buyururlar ki: Ben bu keserât-ı mevhûme içinde senin hakîkat-i muhammediyyenin aşkının efsânesini cân ile okur idim. Şim-di ben o hakîkatte fânî oldum ve benim vücûdum efsâne oldu. Benim hakî-katim senin hakîkatinde mündemiç, artık beni sen oku! 1898. Ey muktedâ, zâten sen okursun ben değil! Ben Tûr dağıyım, sen Mû-sâ'sın ve bu sadâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1898. Ey uyulan kişi, zaten sen okursun ben değil! Ben Tûr dağıyım, sen Mûsâ'sın ve bu sestir. Ey görünen ve görünmeyen âlemlerin ehlinin uyulanı ve imamı olan Âlemlerin Efendisi! Zaten Muhammedî hakikatin iki âlemi kuşatmasından dolayı benim okumam, senin okumandır. Ben, belirlenmişliğim (taayyün) itibarıyla Tûr-i Sînâ dağı gibiyim. Sen de bana Mûsâ (a.s.) gibisin ve benim bu söylediklerim dahi Mûsâ (a.s.)'ın sesinin Tûr dağından yansıması gibidir. Bu sebeple okuyan ve söyleyen sensin. Ben senin sesinin yansımasıyım. Ey zâhir ve bâtın ehlinin muktedâsı ve imamı olan Server-i âlem! Zâten hakîkat-i muhammediyyenin iki âlemi muhît olmasından dolayı benim oku-mam, senin okumandır. Ben taayyünüm i'tibâriyle Tûr-i Sînâ dağı mesâbe-sindeyim. Sen de bana Mûsâ (a.s.) gibisin ve benim bu söylediklerim dahi Mûsâ (a.s.)ın sadâsının Tûr dağından vâki' olan aksi gibidir. Binâenaleyh okuyan ve söyleyen sensin. Ben senin sadânın aksiyim. 1899. Bîçâre dağ ne bilir ki kelâm nedir! Zîrâ Mûsâ bilir ki dağ boştur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1899. Zavallı dağ ne bilir ki söz nedir! Çünkü Musa bilir ki dağ boştur! Zavallı dağ, söylemenin ne olduğunu ne bilir; çünkü o cansızdır! Ruh sahibi olan Musa, dağın sözden ve idrakten uzak ve boş olduğunu bilir. Zavallı dağ, söylemenin ne olduğunu, ne bilir; zîrâ o câmiddir! Rûh sâhi-bi olan Mûsâ, dağın kelâmdan ve idrâkten hâlî ve boş olduğunu bilir. 1900. Dağ kendi kudretini bilir; cisim rûhun letâfetinden biraz tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1900. Dağ kendi kudretini bilir; cisim ruhun inceliğinden biraz tutar. Bu yüce beyitte cisimlerin, Muhammedî küllî ruhun (Hz. Muhammed'in ruhu) inceliğinden pay sahibi olduklarına işaret edilir. Çünkü ruh birdir ve cisimler çoktur. Nitekim IV. cildin 411 numarasında "İman birdir, cisimleri sayısızdır, ancak can birdir" buyrulur. Bu beyt-i şerîfte ecsâmın rûh-i küllî-i Muhammedî'nin letâfetinden hisse-mend olduklarına işâret buyrulur. Zîrâ rûh birdir ve cisimler müteaddiddir. Nite-kim IV. cildin 411 numarasında ایمان یکی جسم شان معدود لیکن جان یکی buyrulur. 1897. İmdi ben senin aşkının efsanesini can ile okur idim. Sen beni, ki efsâne oldum, oku!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1897. Şimdi ben senin aşkının efsanesini can ile okurdum. Sen beni, ki efsane oldum, oku! "Efsane", hikâye ve masal demektir. "Aşk efsanesi okumak"tan kasıt, âşıkı ve maşuku birbirinden ayrı görmek ve aşk bağıntısını ispat etmektir. Halbuki vahdet-i vücûd (varlığın birliği) sırrı ortaya çıktığı zaman, bunların izafî varlık âlemine özgü vehmedilmiş bir efsane olduğu gerçekleşir; ve âşık bu halde yokluk içinde kendi varlığının vehmedilmiş ve efsane olduğunu idrak eder. Hz. Pîr efendimiz bu hale işaret ederek buyururlar ki: Ben bu vehmedilmiş kesretler (çokluklar) içinde senin hakikat-i muhammediyyenin (Hz. Muhammed'in hakikati) aşkının efsanesini can ile okurdum. Şimdi ben o hakikatte yok oldum ve benim varlığım efsane oldu. Benim hakikatim senin hakikatinde gizli, artık beni sen oku! "Efsâne", hikâye ve masal demektir. "Aşk efsanesi okumak"tan murâd, âşıkı ve ma'şûku birbirinden ayrı görmek ve aşk nisbetini isbât etmektir. Halbuki vahdet-i vücûd sırrı zâhir olduğu vakit, bunların efsane olan vücûd-i izâfî âlemine mahsûs bir efsâne olduğu tahakkuk eder; ve âşık bu hâlde fenâ içinde kendi vücudunun mevhûm ve efsâne olduğunu idrak eder. Hz. Pîr efendimiz bu hâle işâreten buyururlar ki: Ben bu keserât-ı mevhûme içinde senin hakikat-i muhammediyyenin aşkının efsanesini cân ile okur idim. Şimdi ben o hakîkatte fânî oldum ve benim vücûdum efsane oldu. Benim hakîkatim senin hakikatinde mündemiç, artık beni sen oku! 1898. Ey mukteda, zâten sen okursun ben değil! Ben Tûr dağıyım, sen Mûsa'sın ve bu sadadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1898. Ey uyulan, zaten sen okursun ben değil! Ben Tûr dağıyım, sen Mûsa'sın ve bu sestir. Ey görünen ve görünmeyen âlemler ehlinin uyulanı ve imamı olan âlemlerin Efendisi! Zaten Muhammedî hakikatin (Hz. Muhammed'in öz hakikati) iki âlemi kuşatmasından dolayı benim okumam, senin okumandır. Ben, belirlenmişliğim (varlığımın belirli bir şekilde ortaya çıkışı) itibarıyla Tûr-i Sînâ dağı gibiyim. Sen de bana Mûsâ (a.s.) gibisin ve benim bu söylediklerim de Mûsâ (a.s.)'ın sesinin Tûr dağından yankılanması gibidir. Bu sebeple okuyan ve söyleyen sensin. Ben senin sesinin yankısıyım. Ey zâhir ve bâtın ehlinin muktedâsı ve imamı olan Server-i âlem! Zâten hakîkat-i muhammediyyenin iki âlemi muhît olmasından dolayı benim okumam, senin okumandır. Ben taayyünüm i'tibariyle Tûr-i Sînâ dağı mesâbesindeyim. Sen de bana Mûsâ (a.s.) gibisin ve benim bu söylediklerim dahi Mûsâ (a.s.)ın sadâsının Tûr dağından vâki' olan aksi gibidir. Binâenaleyh okuyan ve söyleyen sensin. Ben senin sadânın aksiyim. 1899. Bîçâre dağ ne bilir ki kelâm nedir! Zîrâ Mûsa bilir ki dağ boştur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1899. Zavallı dağ ne bilir ki söz nedir! Çünkü Musa bilir ki dağ boştur! Zavallı dağ, sözün ne olduğunu ne bilir; çünkü o cansızdır! Ruh sahibi olan Musa, dağın sözden ve idrakten uzak ve boş olduğunu bilir. Zavallı dağ, söylemenin ne olduğunu, ne bilir; zîrâ o câmiddir! Rûh sâhibi olan Mûsâ, dağın kelâmdan ve idrâkten hâlî ve boş olduğunu bilir. 1900. Dağ kendi kudretini bilir; cisim rûhun letafetinden biraz tutar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1900. Dağ kendi kudretini bilir; cisim ruhun letafetinden biraz tutar. Bu şerefli beyitte, cisimlerin Muhammedî küllî ruhun (Hz. Muhammed'in ruhu, evrensel ruh) letafetinden pay aldıklarına işaret buyrulur. Çünkü ruh birdir ve cisimler çoktur. Nitekim IV. cildin 411 numarasında مؤمنان معدود ليك ايمان يكى جسم شان معدود لیکن جان یکی ["Müminler sayısızdır, fakat iman birdir; onların cisimleri sayısızdır, fakat can birdir."] ve II. cildin 184 numarasında در درون روزن ابدانها ["Canların güneşi bedenlerin penceresinde ayrıldı."] ve aynı şekilde II. cildin 186 numarasında نفس واحد روح انسانی بود ["Ayrılık hayvanî ruhta olur; insanî ruh ise tek bir nefis olur."] buyrulmuştur. Oralardaki açıklamalara başvurmak gerekir. Bu beyt-i şerîfte ecsâmın rûh-i külli-i Muhammedî'nin letâfetinden hissemend olduklarına işâret buyrulur. Zîrâ rûh birdir ve cisimler müteaddiddir. Nitekim IV. cildin 411 numarasında مؤمنان معدود ليك ايمان يكى جسم شان معدود لیکن جان یکی ["Mü'minler ma'dûddur, fakat îmân birdir; onların cisimleri ma'dûd, fakat cân birdir."] ve II. cildin 184 numarasında در درون روزن ابدانها ["Canların güneşi bedenlerin penceresinde müfterık oldu."] ve kezâ II. cildin 186 numarasında نفس واحد روح انسانی بود ["Tefrika rûh-i hayvânîde olur; rûh-i insânî ise nefs-i vâhid olur."] buyrulmuştur. Oralardaki îzâhâta müracaat lâzımdır. 1901. İhtisab cihetinden ten usturlab gibi olur. Güneş gibi olan rûhtan bir âyet olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1901. Beden, hesaplama yönünden usturlap gibidir. Güneş gibi olan ruhtan bir işaret olur. "Usturlap", Yunanca bir kelimedir. "Ustur", terazi ve "lab", güneş anlamına geldiğinden, "güneş terazisi" demektir. Gökbilimcilerin güneşin yüksekliğini ölçmek için kullandıkları, bir dairenin dörtte biridir. Emir Hüsrev bu kelime hakkında şu beyitleri söyler: بیونانی اصطر ترازو بود که در سنگها عدل ساز او بود اگر معنی یم باز پرسی زلاب بود هم بگفتار روم آفتاب "Yunanca "ustur" terazi demektir, çünkü ağırlıklarda onun adaletli düzeni olur. Eğer bana "lab"ın anlamını da sorarsan, Rum dilinde de "güneş" demektir." Yani, cisim, güneşin durumunu bildiren usturlap gibidir. Güneş gibi olan küllî ruhun varlığının ve hâlinin bir alâmeti olur. "Usturlab", lafz-ı Yunânî'dir. "Ustur", terâzi ve "lâb", güneş ma'nâsına olduğundan, “güneş terâzisi" demek olur. Ehl-i hey'etin güneşin irtifa'ını ölçmek için kullandıkları, bir dâirenin dörtte biridir. Emir Husrev bu kelime hakkında şu beyitleri söyler: بیونانی اصطر ترازو بود که در سنگها عدل ساز او بود اگر معنی یم باز پرسی زلاب بود هم بگفتار روم آفتاب "Yunanca "ustur" terâzi demek olur, zîrâ sakîllerde onun adl tertîbi olur. Eğer bana "lâb"ın ma'nâsını da sorarsan, Rum kelâmında da "güneş" demek olur." Ya'ni, cisim, güneşin hâlini bildirir usturlâb gibidir. Güneş gibi olan rûh-i küllînin varlığının ve hâlinin bir alâmeti olur. 1902. O müneccim keskin gözlü olmazsa, usturlab dökücü adam şart olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1902. O müneccim keskin gözlü olmazsa, usturlap dökücü adam şart olur. Yani, güneş gibi olan küllî ruhun hâlini, keskin gözlü olmayan bir marifet talibi (hakikati arayan kişi), usturlap gibi olan cisim vasıtası olmaksızın idrak edemezse, ona usturlap olan cismi kullandırıcı bir mürşidin (manevi rehberin) varlığı şarttır. Ya'ni, güneş gibi olan rûh-i küllînin hâlini, keskin gözlü olmayan bir ma'rifet tâlibi, usturlâb gibi olan cisim vâsıtası olmaksızın idrak edemezse, ona usturlâb olan cismi kullandırıcı bir mürşidin vücûdu şarttır. 1903. Tâ ki onun için bir usturlab yapsın, nihayet güneşin hâlinden koku götürsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1903. Tâ ki onun için bir usturlap yapsın, nihayet güneşin hâlinden koku götürsün! Tâ ki o marifet talibinin bedeni, kendisi için bir usturlap yapsın da nihayet o talip, güneş gibi olan küllî ruhun hâlinden koku alabilsin! ["Müminler sayıca çoktur, fakat iman birdir; onların bedenleri sayıca çoktur, fakat can birdir."] ve ikinci cildin 184 numarasında ["Canların güneşi bedenlerin penceresinde ayrıldı."] ve aynı şekilde ikinci cildin 186 numarasında ["Ayrılık hayvanî ruhta olur; insanî ruh ise tek bir nefis olur."] buyrulmuştur. Oralardaki açıklamalara başvurmak gerekir. Tâ ki o tâlib-i ma'rifetin cismi, kendisi için bir usturlâb yapsın da nihâyet o tâlib güneş gibi olan rûh-i küllînin hâlinden koku alabilsin! ["Mü'minler ma'dûddur, fakat îmân birdir; onların cisimleri ma'dûd, fakat cân birdir."] ve II. cildin 184 numarasında ["Canların güneşi bedenlerin penceresinde müfterık oldu."] ve kezâ II. cildin 186 numarasında ["Tefrika ruhi hayvânîde olur; rûh-i insânî ise nefs-i vâhid olur."] buyrulmuştur. Oralardaki îzâhâta müracaat lâzımdır. 1901. İhtisab cihetinden ten usturlab gibi olur. Güneş gibi olan rûhtan bir âyet olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1901. Beden, hesaplama yönünden usturlap gibi olur. Güneş gibi olan ruhtan bir işaret olur. "Usturlap", Yunanca bir kelimedir. "Ustur", terazi ve "lâb", güneş anlamına geldiğinden, "güneş terazisi" demek olur. Gökbilimcilerin güneşin yüksekliğini ölçmek için kullandıkları, bir dairenin dörtte biridir. Emir Hüsrev bu kelime hakkında şu beyitleri söyler: "Yunanca "ustur" terazi demek olur, çünkü ağır şeylerde onun adil düzeni olur. Eğer bana "lâb"ın anlamını da sorarsan, Rum dilinde de "güneş" demek olur." Yani, cisim, güneşin durumunu bildiren usturlap gibidir. Güneş gibi olan küllî ruhun (evrensel ruh) varlığının ve durumunun bir alameti olur. "Usturlab", lafz-ı Yunânî'dir. "Ustur", terâzi ve "lâb", güneş ma'nâsına olduğundan, “güneş terâzisi" demek olur. Ehl-i hey'etin güneşin irtifaʻını ölçmek için kullandıkları, bir dairenin dörtte biridir. Emir Husrev bu kelime hakkında şu beyitleri söyler: "Yunanca "ustur" terâzi demek olur, zîrâ sakîllerde onun adl tertîbi olur. Eğer bana "lâb"ın ma'nâsını da sorarsan, Rum kelâmında da "güneş" demek olur." Ya'ni, cisim, güneşin hâlini bildirir usturlâb gibidir. Güneş gibi olan rûh-i küllînin varlığının ve hâlinin bir alâmeti olur. 1902. O müneccim keskin gözlü olmazsa, usturlab dökücü adam şart olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1902. O müneccim keskin gözlü olmazsa, usturlap dökücü adam şart olur. Yani, güneş gibi olan küllî ruhun hâlini, keskin gözlü olmayan bir marifet talibi (hakikati arayan kişi), usturlap gibi olan cisim vasıtası olmaksızın idrak edemezse, ona usturlap olan cismi kullandırıcı bir mürşidin (manevi rehberin) varlığı şarttır. Ya'ni, güneş gibi olan rûh-i küllînin hâlini, keskin gözlü olmayan bir ma'rifet tâlibi, usturlâb gibi olan cisim vâsıtası olmaksızın idrak edemezse, ona usturlâb olan cismi kullandırıcı bir mürşidin vücûdu şarttır. 1903. Tâ ki onun için bir usturlab yapsın, nihayet güneşin hâlinden koku götürsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1903. Tâ ki onun için bir usturlap yapsın, nihayet güneşin hâlinden koku götürsün! Tâ ki o marifet talep eden kişinin bedeni, kendisi için bir usturlap yapsın da nihayet o talip, güneş gibi olan küllî ruhun hâlinden koku alabilsin! Tâ ki o tâlib-i ma'rifetin cismi, kendisi için bir usturlâb yapsın da nihâyet o tâlib güneş gibi olan rûh-i küllînin hâlinden koku alabilsin! 1904. Bir can ki, o doğruyu usturlabdan ister, felekten ve güneşten ne kadar bilir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1904. Bir can ki, o doğruyu usturlaptan ister, felekten ve güneşten ne kadar bilir? Bir can ki, o can küllî ruhun hallerini doğru görmek ve anlamak için, usturlap hükmünde olan cisim aracına başvurmak ister, o can Muhammedî hakikat feleğinden ve küllî ruh güneşinden ne kadar anlayabilir? Bir can ki o can rûh-i küllînin ahvâlini doğru görmek ve anlamak için, usturlab mesâbesinde olan cisim vâsıtasına müracaat etmek ister, o can hakîkat-i muhammediyye feleğinden ve rûh-i küllî güneşinden ne kadar anlayabilir? 1905. Sen ki göz usturlabından bakarsın, cihanı görmekten muhakkak çok kāsırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1905. Sen ki göz usturlabından bakarsın, cihanı görmekten muhakkak çok kāsırsın. Ey marifet talep eden kişi, sen ki bu cisim usturlabının gözüyle bakarsın ve gözün görüşü ile hakikatleri idrak edebileceğini sanırsın; emin ol ki, kesinlikle bu kevn âlemini (oluş ve bozuluş âlemi) hakikatiyle görmekten çok eksik ve aciz bir hâldesin. Ey tâlib-i ma'rifet, sen ki bu cisim usturlâbının gözüyle bakarsın ve gözün görüşü ile idrâk-i hakāyık edebileceğini zannedersin; emîn ol ki, muhakkak sûrette bu âlem-i kevni hakîkatiyle görmekten çok kāsır ve âciz bir hâldesin. 1906. Sen cihânı gözün kadar görmüşsün. Hani cihan? Niçin bıyığını burmuşsun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1906. Sen cihanı gözün kadar görmüşsün. Hani cihan? Niçin bıyığını burmuşsun? "Bıyık burmak", övünmekten kinayedir. Ey beden gözüyle hakikatleri idrak etmek isteyen kimse, sen cihanı, bu bedeninin ufak gözü kadar görmüşsün, cihan nerede! Ve senin cihanı görmen nerede! Hakikat böyle iken, "Ben gözümle gördüm ve âlemin hakikatine ve özüne ulaştım!" diye bıyığını burup övünürsün. "Bıyık burmak", iftihâr etmekten kinâyedir. Ey cisim gözüyle idrâk-i hakāyık etmek isteyen kimse, sen cihânı, bu cisminin ufak gözü kadar görmüşsün, cihan nerede! Ve senin cihânı görmen nerede! Hakîkat böyle iken, "Ben gözüm ile gördüm ve âlemin hakîkatine ve künhüne vâsıl oldum!" diye bıyığını burup iftihâr edersin. 1907. Ariflerin bir sürmesi vardır; onu iste, tâ ki ırmak gibi olan bu göz derya olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1907. Âriflerin bir sürmesi vardır; onu iste, tâ ki ırmak gibi olan bu göz derya olsun! "Âriflerin sürmesi"nden kastedilen, Zât'ın birliği (tevhid-i Zât), isimlerin ve sıfatların birliği (tevhid-i esmâ ve sıfat) ve fiillerin birliği (tevhid-i ef'âl) konusunda hâl sahibi olmaktır. Bu üç tevhid mertebesinin ilki ilim, sonu hâldir. Yani, ilimden Allah'ın yardımıyla hâle yükselinir. Ey marifet talep eden kişi, âriflerin basiret gözlerinin sürmesi olan bu üç tevhidi hâl olarak elde etmeye çalış! Tâ ki senin ırmak mesabesinde olan bu zahirî gözün, basiret gözünle birleşerek derya olsun! "Ariflerin sürmesi"nden murâd, tevhîd-i Zât, tevhîd-i esmâ ve sıfat ve tevhîd-i ef'âlde tevhîd-i hâlî sahibi olmaktır. Bu üç mertebe-i tevhîdin evveli ilim, sonu hâldir. Ya'ni, ilimden inâyet-i Hak'la hâle terakkî olunur. Ey tâlib-i ma'rifet, âriflerin basar-ı basîretlerinin sürmesi olan bu üç tevhîdi hâlen tahsîl etmeğe çalış! Tâ ki senin ırmak mesâbesinde olan bu sûrî gözün basar-ı basîretin ile birleşerek deryâ olsun! 1904. Bir can ki, o doğruyu usturlabdan ister, felekten ve güneşten ne kadar bilir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1904. Bir can ki, o doğruyu usturlaptan ister, felekten ve güneşten ne kadar bilir? Bir can ki, o can küllî ruhun hallerini doğru görmek ve anlamak için, usturlap hükmünde olan cisim aracına başvurmak ister, o can Muhammedî hakikat feleğinden ve küllî ruh güneşinden ne kadar anlayabilir? Bir can ki o can rûh-i küllînin ahvâlini doğru görmek ve anlamak için, usturlab mesâbesinde olan cisim vâsıtasına müracaat etmek ister, o can hakîkat-i muhammediyye feleğinden ve rûh-i küllî güneşinden ne kadar anlayabilir? 1905. Sen ki göz usturlabından bakarsın, cihanı görmekten muhakkak çok kāsırsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1905. Sen ki göz usturlabından bakarsın, cihanı görmekten muhakkak çok kāsırsın. Ey marifet talep eden kişi, sen ki bu cisim usturlabının gözüyle bakarsın ve gözün görüşü ile hakikatleri idrak edebileceğini sanırsın; emin ol ki, kesinlikle bu kevn âlemini (oluş ve bozuluş âlemi) hakikatiyle görmekten çok eksik ve aciz bir hâldesin. Ey tâlib-i ma'rifet, sen ki bu cisim usturlâbının gözüyle bakarsın ve gözün görüşü ile idrâk-i hakāyık edebileceğini zannedersin; emîn ol ki, muhakkak sûrette bu âlem-i kevni hakîkatiyle görmekten çok kāsır ve âciz bir hâldesin. 1906. Sen cihânı gözün kadar görmüşsün. Hani cihan? Niçin bıyığını burmuşsun?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1906. Sen cihanı gözün kadar görmüşsün. Hani cihan? Niçin bıyığını burmuşsun? "Bıyık burmak", övünmekten kinayedir. Ey beden gözüyle hakikatleri idrak etmek isteyen kimse, sen cihanı, bu bedeninin ufak gözü kadar görmüşsün, cihan nerede! Ve senin cihanı görmen nerede! Hakikat böyle iken, "Ben gözümle gördüm ve âlemin hakikatine ve özüne ulaştım!" diye bıyığını burup övünürsün. "Bıyık burmak", iftihâr etmekten kinâyedir. Ey cisim gözüyle idrâk-i hakāyık etmek isteyen kimse, sen cihânı, bu cisminin ufak gözü kadar görmüşsün, cihan nerede! Ve senin cihânı görmen nerede! Hakîkat böyle iken, "Ben gözüm ile gördüm ve âlemin hakîkatine ve künhüne vâsıl oldum!" diye bıyığını burup iftihâr edersin. 1907. Ariflerin bir sürmesi vardır; onu iste, tâ ki ırmak gibi olan bu göz derya olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1907. Âriflerin bir sürmesi vardır; onu iste, tâ ki ırmak gibi olan bu göz derya olsun! "Âriflerin sürmesi"nden kastedilen, Zât'ın birliği (tevhid-i Zât), isimlerin ve sıfatların birliği (tevhid-i esmâ ve sıfat) ve fiillerin birliği (tevhid-i ef'âl) konusunda hâl sahibi olmaktır. Bu üç tevhid mertebesinin ilki ilim, sonu hâldir. Yani, ilimden Allah'ın yardımıyla hâle yükselinir. Ey marifet talep eden kişi, âriflerin basiret gözlerinin sürmesi olan bu üç tevhidi hâl olarak elde etmeye çalış! Tâ ki senin ırmak mesabesinde olan bu zahirî gözün, basiret gözünle birleşerek derya olsun! "Ariflerin sürmesi"nden murâd, tevhîd-i Zât, tevhîd-i esmâ ve sıfat ve tevhîd-i ef'âlde tevhîd-i hâlî sahibi olmaktır. Bu üç mertebe-i tevhîdin evveli ilim, sonu hâldir. Ya'ni, ilimden inâyet-i Hak'la hâle terakkî olunur. Ey tâlib-i ma'rifet, âriflerin basar-ı basîretlerinin sürmesi olan bu üç tevhîdi hâlen tahsîl etmeğe çalış! Tâ ki senin ırmak mesâbesinde olan bu sûrî gözün basar-ı basîretin ile birleşerek deryâ olsun! 1908. Eğer benim ile beraber akıl ve idrakten bir zerre varsa, bu hayal ve perîşan söylemek nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1908. Eğer benimle beraber akıl ve idrakten bir zerre varsa, bu hayal ve perişan söylemek nedir? Buradaki "akıl"dan kastedilen, dünya işlerine ait akıl (akl-ı maâş) ve ahiret işlerine ait akıldır (akl-ı maâd). Dünya işlerine ait akıl, görünen şeyleri düzenlemeye; ahiret işlerine ait akıl ise, görünmeyen şeyleri düzenlemeye ilişkindir. Evliyanın özel kişilerinin akılları ise bu iki aklın üzerindedir. Çünkü aklın, küllî akıl mertebesine kadar birçok mertebesi vardır. Şimdi, her bir akıl mertebesi, kendisinin üzerindeki akla yabancı olduğundan, onu kendi tavrına aykırı görür ve kendi tavrının dışına çıkanlara delilik isnat eder. Bu sebeple, yüce evliya hazretleri hâlin galebesiyle bu iki mertebedeki aklın üzerinde konuştukları zaman, dünya işlerine ait akıl ve ahiret işlerine ait akıl sahipleri, hâlin galebesiyle deli olduklarını zannederler. Halbuki o sözlerin hepsi hakikatin ve hikmetin ta kendisidir. Yani eğer benimle beraber dünya işlerine ait akıl ve ahiret işlerine ait akıldan bir zerre varsa, bu akılların tavrına göre hayal ve perişan görünen bu söylemek nedendir? Buradaki "akıl"dan murâd, akl-ı maâş ve akl-ı maâddir. Akl-ı maâş tertîb-i zevâhire ve akl-ı maâd, tertîb-i bevâtına taalluk eder; ve havâss-ı evliyânın akılları bu iki aklın fevkındedir. Zîrâ aklın, akl-ı kül mertebesine kadar merâtibi çoktur. İmdi her bir mertebe-i akl, kendinin fevkındeki akla yabancı olduğundan, onu kendi tavrına muhâlif görür ve kendi tavrının hâricine çıkanlara delilik isnâd eder. Binâenaleyh evliyâ-yı kirâm hazarâtı galebe-i hâl ile bu iki mertebedeki aklın fevkınde söyledikleri vakit, akl-ı maâş ve akl-ı maâd sahibleri galebe-i hâl ile deli oldu zannederler. Halbuki o sözlerin cümlesi ayn-ı hakîkat ve hikmettir. Ya'ni eğer benimle beraber akl-ı maâş ve akl-ı maâddan bir zerre varsa, bu akılların tavrına göre hayal ve perîşân görünen bu söylemek nedendir? 1909. Mâdemki benim dimağım akıl ve idrakten boştur; binâenaleyh bu tahlîtte benim günahım nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1909. Mademki benim dimağım akıl ve idrakten boştur; bu sebeple bu karıştırmada benim günahım nedir? Mademki benim unsurlardan oluşan ve cismanî dimağım, bu iki aklın tavrından ve idrakinden uzak ve boştur, bu sebeple bu akıl mertebelerini birbirine karıştırmakta benim ne kusurum vardır? Mâdemki benim dimâğ-ı unsurîm ve cismânîm, bu iki aklın tavrından ve idrâkinden hâlîdir ve boştur, binâenaleyh bu merâtib-i aklı birbirine karıştırmakta benim ne kusûrum vardır? 1910. Onun günahı yoktur ki aklımı götürdü. Bütün akıllerin aklı onun önün-[1910] de öldü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1910. Onun günahı yoktur ki aklımı götürdü. Bütün akılların aklı onun önünde öldü. Benim unsurlara ait ve bedensel aklımı ortadan kaldıran küllî akılda da kusur ve günah yoktur. Çünkü bütün akılların aklı, o küllî aklın önünde öldü ve yok oldu. Bu şerefli beytin açıklamasında Hint şârihlerinden İmdâdullah (k.s.) hazretleri buyururlar ki: "Yukarıdaki beyitte, "Bende akıl ve idrak kalmadığından saçmalamakta benim günahım yoktur," buyrulmuştu. Bu sebeple günahın, aklı ortadan kaldıranda olduğu sanılır. Bu beyitte de bu sanıyı gidermek için buyururlar ki: Aklı ortadan kaldıranda dahi günah yoktur. Çünkü bu aklı ortadan kaldırmak kemale erdirmek olur. Şârihlerin bazıları demişlerdir ki: "Bu beyitlerin anlamı; bende günah yoktur, günah benim aklımı ortadan kaldırandadır. Bu Benim akl-1 unsurîmi ve cismânîmi izâle eden akl-ı külde de kusûr ve günah yoktur. Zîrâ bütün akıllerin aklı, o akl-ı küllün önünde öldü ve yok oldu. Bu beyt-i şerîfin şerhinde Hind şârihlerinden İmdâdullah (k.s.) hazretleri buyururlar ki: "Yukarıki beyitte, "Bende akıl ve idrak kalmadığından tahlîtte benim günâhım yoktur," buyrulmuş idi. Binâenaleyh günâhın, aklı izâle edende olduğu tevehhüm olunur. Bu beyitte dahi bu tevehhümü def için buyururlar ki: Aklı izâle edende dahi günah yoktur. Zîrâ bu aklı izâle etmek kemâle eriştirmek olur. Şârihlerin ba'zıları demişlerdir ki: "Bu beyitlerin ma'nâsı; bende günah yoktur, günah benim aklımı izâle edendedir. Bu 1908. Eğer benim ile beraber akıl ve idrakten bir zerre varsa, bu hayal ve perîşan söylemek nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1908. Eğer benimle beraber akıl ve idrakten bir zerre varsa, bu hayal ve perişan söylemek nedir? Buradaki "akıl"dan kastedilen, dünya işlerine ait akıl (akl-ı maâş) ve ahiret işlerine ait akıldır (akl-ı maâd). Dünya işlerine ait akıl, görünen şeyleri düzenlemeye; ahiret işlerine ait akıl ise, görünmeyen şeyleri düzenlemeye ilişkindir. Evliyanın özel kişilerinin akılları ise bu iki aklın üzerindedir. Çünkü aklın, küllî akıl mertebesine kadar birçok mertebesi vardır. Şimdi, her bir akıl mertebesi, kendisinin üzerindeki akla yabancı olduğundan, onu kendi tavrına aykırı görür ve kendi tavrının dışına çıkanlara delilik isnat eder. Bu sebeple, yüce evliya hazretleri hâlin galebesiyle bu iki mertebedeki aklın üzerinde konuştukları zaman, dünya işlerine ait akıl ve ahiret işlerine ait akıl sahipleri, hâlin galebesiyle deli olduklarını zannederler. Halbuki o sözlerin hepsi hakikatin ve hikmetin ta kendisidir. Yani eğer benimle beraber dünya işlerine ait akıl ve ahiret işlerine ait akıldan bir zerre varsa, bu akılların tavrına göre hayal ve perişan görünen bu söylemek nedendir? Buradaki "akıl"dan murâd, akl-ı maâş ve akl-ı maâddir. Akl-ı maâş tertîb-i zevâhire ve akl-ı maâd, tertîb-i bevâtına taalluk eder; ve havâss-ı evliyânın akılları bu iki aklın fevkındedir. Zîrâ aklın, akl-ı kül mertebesine kadar merâtibi çoktur. İmdi her bir mertebe-i akl, kendinin fevkındeki akla yabancı olduğundan, onu kendi tavrına muhâlif görür ve kendi tavrının hâricine çıkanlara delilik isnâd eder. Binâenaleyh evliyâ-yı kirâm hazarâtı galebe-i hâl ile bu iki mertebedeki aklın fevkınde söyledikleri vakit, akl-ı maâş ve akl-ı maâd sahibleri galebe-i hâl ile deli oldu zannederler. Halbuki o sözlerin cümlesi ayn-ı hakîkat ve hikmettir. Ya'ni eğer benimle beraber akl-ı maâş ve akl-ı maâddan bir zerre varsa, bu akılların tavrına göre hayal ve perîşân görünen bu söylemek nedendir? 1909. Mâdemki benim dimağım akıl ve idrakten boştur; binâenaleyh bu tahlîtte benim günahım nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1909. Mademki benim dimağım akıl ve idrakten boştur; bu sebeple bu karıştırmada benim günahım nedir? Mademki benim unsurlardan oluşan ve cismanî dimağım, bu iki aklın tavrından ve idrakinden uzak ve boştur, bu sebeple bu akıl mertebelerini birbirine karıştırmakta benim ne kusurum vardır? Mâdemki benim dimâğ-ı unsurîm ve cismânîm, bu iki aklın tavrından ve idrâkinden hâlîdir ve boştur, binâenaleyh bu merâtib-i aklı birbirine karıştırmakta benim ne kusûrum vardır? 1910. Onun günahı yoktur ki aklımı götürdü. Bütün akıllerin aklı onun önün-[1910] de öldü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1910. Onun günahı yoktur ki aklımı götürdü. Bütün akılların aklı onun önünde öldü. Benim unsurlara ait ve bedensel aklımı ortadan kaldıran küllî akılda da kusur ve günah yoktur. Çünkü bütün akılların aklı, o küllî aklın önünde öldü ve yok oldu. Bu şerefli beytin açıklamasında Hint şârihlerinden İmdâdullah (k.s.) hazretleri buyururlar ki: "Yukarıdaki beyitte, 'Bende akıl ve idrak kalmadığından saçmalamakta benim günahım yoktur,' buyrulmuş idi. Bu sebeple günahın, aklı ortadan kaldıranda olduğu sanılır. Bu beyitte de bu sanıyı gidermek için buyururlar ki: Aklı ortadan kaldıranda dahi günah yoktur. Çünkü bu aklı ortadan kaldırmak, onu kemale erdirmek olur. Şârihlerin bazıları demişlerdir ki: 'Bu beyitlerin anlamı; bende günah yoktur, günah benim aklımı ortadan kaldırandadır. Bu anlamda edebe aykırılık açıktır. Fakat ilâhî aşk delileri bu kadar edebe aykırılıkta mazurdurlar.' Fakir derim ki, 'edeb dışı' kelimesinin kullanılması Hz. Pîr efendimiz hakkında edebe aykırılıktır. Bu sebeple İmdâdullah hazretlerinin mütalaası hakikate uygundur. Çünkü bu gibi evliyanın akılları, küllî akılda yok olmuş ve erimiştir ve küllî akıldan çıkan her sözde bir hakikat vardır. Onları ancak kısa akıllı kişiler hayal ve perişan görürler. Nasıl ki Hz. Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebîrlerinde buyururlar: ای عقل کل ای عقل کل تو هر چه گفتی صادقی Yani "Ey küllî akıl, ey küllî akıl sen her ne söylediysen sadıksın!" Benim akl-1 unsurîmi ve cismânîmi izâle eden akl-ı külde de kusûr ve günah yoktur. Zîrâ bütün akıllerin aklı, o akl-ı küllün önünde öldü ve yok oldu. Bu beyt-i şerîfin şerhinde Hind şârihlerinden İmdâdullah (k.s.) hazretleri buyururlar ki: "Yukarıki beyitte, "Bende akıl ve idrak kalmadığından tahlîtte benim günâhım yoktur," buyrulmuş idi. Binâenaleyh günâhın, aklı izâle edende olduğu tevehhüm olunur. Bu beyitte dahi bu tevehhümü def için buyururlar ki: Aklı izâle edende dahi günah yoktur. Zîrâ bu aklı izâle etmek kemâle eriştirmek olur. Şârihlerin ba'zıları demişlerdir ki: "Bu beyitlerin ma'nâsı; bende günah yoktur, günah benim aklımı izâle edendedir. Bu ma'nâda sû'-i edeb zâhirdir. Fakat aşk-ı ilâhî delileri bu kadar sû'-i edebde ma'zûrdurlar." Fakîr derim ki, "sû'-i edeb" kelimesinin isti'mâli Hz. Pîr efendimiz hakkında sû'-i edebdir. Binâenaleyh İmdâdullah hazretlerinin mütâlaası hakîkate mutābıktır. Zîrâ bu gibi evliyânın akılları, akl-ı külde mahv ve müstehlektir ve akl-ı külden sâdır olan her sözde bir hakîkat vardır. Onları ancak ukul-i kāsıra erbâbı hayal ve perîşan görürler. Nitekim Hz. Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebîrlerinde buyururlar: ای عقل کل ای عقل کل تو هر چه گفتی صادقی Ya'ni "Ey akl-ı kül, ey akl-ı kül sen her ne söyledin ise sâdıksın!" 1911. Ey akılları fitnelendirip hayran edici, akıllar için senden başka mürtecâ yoktur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1911. Ey akılları fitnelendirip hayran edici, akıllar için senden başka sığınılacak yer yoktur! "Hica", akıl; "mürtecâ", ümit yeri; "fettân", imtihan edici. Yani, "Ey akılları türlü türlü tecelliler (ilahi görünüşler) ile imtihan edip hayrete düşürücü olan küllî akıl; senin altındaki akıllar için senden başka ümit yeri yoktur." "Hica", akıl; "mürtecâ", ümîd mahalli; "fettân", imtihan edici. Ya'ni, "Ey akılları türlü türlü tecelliyât ile imtihan edip hayrete düşürücü olan akl-ı kül; senin mâdûnundaki akıllar için senden başka ümîd yeri yoktur." 1912. Beni deli ettiğin zamandan beri aklı istedim; beni süslediğin zamandan beri güzelliğe hased etmedim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1912. Beni deli ettiğin zamandan beri aklı istedim; beni süslediğin zamandan beri güzelliğe haset etmedim. Yani, beni geçim ve ahiret aklının tavırları dışına çıkarıp, bu akılların sahipleri katında deli ettiğin zamandan beri, bu akıllar dairesine girmeyi istemedim. Çünkü sen beni kendi mertebenin tavrıyla süsledin. Beni böyle süslediğin zamandan beri, suretlerde tecelli eden güzelliğe haset etmedim. Çünkü benim gördüğüm güzellik, gözlerin görmediği ve kulakların işitmediği ve insan kalbine gelmeyen güzelliktir. Ya'ni, beni akl-ı maâş ve maâdın tavırları hâricine çıkarıp, bu akılların ashâbı indinde deli ettiğin zamandan beri, bu akıllar dairesine girmeyi istemedim. Zîrâ sen beni kendi mertebenin tavrıyla süsledin. Beni böyle süslediğin zamandan beri, sûretlerde mütecelli olan güzelliğe hased etmedim. Zîrâ benim gördüğüm güzellik gözlerin görmediği ve kulakların işitmediği ve kalb-i beşere hutûr etmeyen güzelliktir. 1913. Benim deliliğim senin muhabbetinde müstetab değil midir? "Evet, ve Allah sana sevabı cezâ versin!" de!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1913. Benim deliliğim senin muhabbetinde güzel değil midir? "Evet, ve Allah sana sevabı ceza olarak versin!" de! "Müstetâb" iyi ve güzel ve beğenilen şey demektir. "Sevâb", hayırlı amel karşılığında verilen mükâfat anlamındadır. Yani, ey akıl-ı kül; benim, senin astın olan akıllara göre meydana gelen deliliğim, senin muhabbetinde kaybolmam sebebiyle güzel ve beğenilen değil midir? Benim bu sorumda edepsizlik açıktır. Fakat ilâhî aşk delileri bu kadar edepsizlikte mazurdurlar. Fakir derim ki, "edepsizlik" kelimesinin kullanılması Hz. Pîr efendimiz hakkında edepsizliktir. Bu sebeple İmdâdullah hazretlerinin mütalaası hakikate uygundur. Çünkü bu gibi evliyanın akılları, akıl-ı külde yok olmuş ve erimiştir ve akıl-ı külden çıkan her sözde bir hakikat vardır. Onları ancak kısa akıllı kişiler hayal ve perişan görürler. Nitekim Hz. Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebîrlerinde buyururlar: Yani "Ey akıl-ı kül, ey akıl-ı kül sen her ne söylediysen doğru söyledin!" "Müstetâb" iyi ve güzel ve müstahsen olan şey demektir. "Sevâb", amel-i hayr mukābilinde verilen mükâfât ma'nâsınadır. Ya'ni, ey akl-ı kül; benim, senin mâdûnun olan akıllara nisbeten vâki' olan deliliğim, senin muhabbetinde istiğrâkım hasebiyle müstetâb ve müstahsen değil midir? Benim bu suâli- ma'nâda sû'-i edeb zâhirdir. Fakat aşk-ı ilâhî delileri bu kadar sû'-i edebde ma'zûrdurlar." Fakîr derim ki, "sû'-i edeb" kelimesinin isti'mâli Hz. Pîr efendimiz hakkında sû'-i edebdir. Binâenaleyh İmdâdullah hazretlerinin mütâlaası hakîkate mutābıktır. Zîrâ bu gibi evliyânın akılları, akl-ı külde mahv ve müstehlektir ve akl-ı külden sâdır olan her sözde bir hakîkat vardır. Onları ancak ukul-i kāsıra erbâbı hayal ve perîşan görürler. Nitekim Hz. Pîr efendimiz Dîvân-ı Kebîrlerinde buyururlar: Ya'ni "Ey akl-ı kül, ey akl-ı kül sen her ne söyledin ise sâdıksın!" 1911. Ey akılları fitnelendirip hayran edici, akıllar için senden başka mürtecâ yoktur!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1911. Ey akılları fitnelendirip hayran edici, akıllar için senden başka sığınılacak yer yoktur! "Hica", akıl; "mürtecâ", ümit yeri; "fettân", imtihan edici. Yani, "Ey akılları türlü türlü tecelliler (ilahi görünüşler) ile imtihan edip hayrete düşürücü olan küllî akıl; senin altındaki akıllar için senden başka ümit yeri yoktur." "Hica", akıl; "mürtecâ", ümîd mahalli; "fettân", imtihan edici. Ya'ni, "Ey akılları türlü türlü tecelliyât ile imtihan edip hayrete düşürücü olan akl-ı kül; senin mâdûnundaki akıllar için senden başka ümîd yeri yoktur." 1912. Beni deli ettiğin zamandan beri aklı istedim; beni süslediğin zamandan beri güzelliğe hased etmedim.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1912. Beni deli ettiğin zamandan beri aklı istedim; beni süslediğin zamandan beri güzelliğe haset etmedim. Yani, beni geçim ve ahiret aklının tavırları dışına çıkarıp, bu akılların sahipleri katında deli ettiğin zamandan beri, bu akıllar dairesine girmeyi istemedim. Çünkü sen beni kendi mertebenin tavrıyla süsledin. Beni böyle süslediğin zamandan beri, suretlerde tecelli eden güzelliğe haset etmedim. Çünkü benim gördüğüm güzellik, gözlerin görmediği ve kulakların işitmediği ve insan kalbine gelmeyen güzelliktir. Ya'ni, beni akl-ı maâş ve maâdın tavırları hâricine çıkarıp, bu akılların ashâbı indinde deli ettiğin zamandan beri, bu akıllar dairesine girmeyi istemedim. Zîrâ sen beni kendi mertebenin tavrıyla süsledin. Beni böyle süslediğin zamandan beri, sûretlerde mütecelli olan güzelliğe hased etmedim. Zîrâ benim gördüğüm güzellik gözlerin görmediği ve kulakların işitmediği ve kalb-i beşere hutûr etmeyen güzelliktir. 1913. Benim deliliğim senin muhabbetinde müstetab değil midir? "Evet, ve Allah sana sevabı cezâ versin!" de!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1913. Benim deliliğim senin muhabbetinde güzel değil midir? "Evet, ve Allah sana sevabı ceza olarak versin!" de! "Müstetâb" iyi ve güzel ve beğenilen şey demektir. "Sevâb", hayırlı amel karşılığında verilen mükâfat anlamındadır. Yani, ey küllî akıl; benim, senin astın olan akıllara göre meydana gelen deliliğim, senin muhabbetinde kendimi kaybetmem sebebiyle güzel ve beğenilen değil midir? Benim bu soruma cevap olarak: "Evet, Allah sana mükâfatı ve sevabı ameline karşılık ceza olarak versin!" de! Küllî aklın tecelligâhı olan Hz. Pîr efendimizin bu sorusu ve cevabı kendi zâtından yine kendi şerefli zâtınadır. Bu hâl düşünen kişiler katında uzak görülmez. Nasıl ki olağan durumlarda bir kimse kendi kendine bir şey düşünüp muhakeme ettiği zaman, kendi zâtına soru sorar ve cevabını yine kendi verir. "Müstetâb" iyi ve güzel ve müstahsen olan şey demektir. "Sevâb", amel-i hayr mukābilinde verilen mükâfât ma'nâsınadır. Ya'ni, ey akl-ı kül; benim, senin mâdûnun olan akıllara nisbeten vâki' olan deliliğim, senin muhabbetinde istiğrâkım hasebiyle müstetâb ve müstahsen değil midir? Benim bu suâli- me cevâben: “Evet, Allah sana mükâfâtı ve sevâbı ameline mukâbil cezâ olarak versin!” de! Akl-ı küllün mazharı olan Hz. Pîr efendimizin bu suâli ve cevâbı kendi zâtından yine kendi zât-ı şerîfinedir. Bu hâl mütefekkirler indinde müsteb’ad değildir. Nitekim ahvâl-i âdiyede bir kimse kendi kendine bir şey düşünüp muhâkeme ettiği vakit, kendi zâtına sual sorar ve cevâbımı yine kendi verir. 1914. O gerek Arapça ve gerek Fârisîce söylesin, hani bir kulak ve akıl ki onun fehmine erişesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1914. O, ister Arapça ister Farsça söylesin, hani bir kulak ve akıl ki onun anlayışına erişesin! Ey dinleyici; o küllî akıl, benim dilimden ister Arapça ister Farsça söylesin ve bu Mesnevî'de bu dillerle birtakım sırlar ve hakikatler açıklasın; sende onları dinleyebilecek ve idrak edecek kulak ve akıl nerede ki, o sözleri anlayabilecek mertebeye erişesin! Ey dinleyici; o akl-ı kül, benim lisânımdan gerek Arapça ve gerek Fârisîce söylesin ve bu Mesnevî’de bu lisanlar ile birtakım esrar ve hakâyık beyân etsin; sende onları dinleyebilecek ve idrâk edecek kulak ve akıl nerede ki, o sözleri anlayabilecek mertebeye erişesin! 1915. Onun bâdesi her aklın lâyıkı değildir; onun halkası her kulağın eğlencesi değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1915. Onun şarabı her aklın layığı değildir; onun halkası her kulağın eğlencesi değildir. Küllî aklın sunduğu marifet şarabı, her aklın layığı değildir. O marifet şarabını her bir akıl içemez ve onun kulaklara taktığı ilahi marifet ve rabbani sırlar küpesi, her kulağın maskarası ve eğlencesi değildir. Bu sebeple inkârcıların evliyanın ilimlerine karşı ortaya çıkan inkârları, onların akıllarının tahammülsüzlüğündendir. Akl-ı küllün sunduğu ma’rifet şarâbı, her aklın lâyıkı değildir. O ma’rifet şarâbını her bir akıl içemez ve onun kulaklara takdığı ma’rifet-i ilâhiyye ve esrâr-ı rabbâniyye küpesi, her kulağın maskarası ve eğlencesi değildir. Binâenaleyh münkirlerin ulûm-i evliyâya karşı vâki’ olan inkârları, onların akıllarının adem-i tahammüllerindendir. 1916. Tekrar yine deli gibi geldim. Haydi, haydi ey can çabuk zincir getir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1916. Tekrar yine deli gibi geldim. Haydi, haydi ey can, çabuk zincir getir! 1917. Dilberimin o zülfünün zincirinden başka, eğer iki yüz zincir getirir isen koparırım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1917. Sevgilimin o saçının zincirinden başka, eğer iki yüz zincir getirirsen koparırım. "Zincir"den kasıt, şeriatin kaydıdır. "Dilber"den kasıt, Hak'tır. "Zülf"ten kasıt, ilahi isimler ve sıfatlardır. Bilinmeli ki, şeriat dili, en zayıf akılların bile anlayabileceği mertebededir ve görünen dildir. Bu sebeple evliyanın külli akıl mertebesinden beyan ettikleri sırlar ve marifetleri, ulemâ-i me cevaben: "Evet, Allah sana mükâfatı ve sevabı ameline karşılık ceza olarak versin!" de! Külli aklın mazharı olan Hz. Pir efendimizin bu sorusu ve cevabı kendi zâtından yine kendi şerefli zâtınadır. Bu hâl düşünenler katında uzak değildir. Nasıl ki olağan durumlarda bir kimse kendi kendine bir şey düşünüp muhakeme ettiği vakit, kendi zâtına soru sorar ve cevabını yine kendi verir. “Zincir”den murâd, kayd-ı şeriattir. “Dilber”den murâd, Hak’tır. “Zülf”ten murâd, esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyedir. Ma’lûmdur ki, lisân-ı şerîat, en zayıf olan akılların bile anlayabileceği mertebededir ve lisân-ı zâhirdir. Binâenaleyh evliyâullahın akl-ı kül mertebesinden beyân ettikleri esrâr ve maârifı, ulemâ-i me cevâben: "Evet, Allah sana mükâfâtı ve sevâbı ameline mukābil cezâ ola- rak versin!" de! Akl-ı küllün mazharı olan Hz. Pîr efendimizin bu suâli ve ce- vâbı kendi zâtından yine kendi zât-ı şerîfinedir. Bu hâl mütefekkirler indinde müsteb'ad değildir. Nitekim ahvâl-i âdiyede bir kimse kendi kendine bir şey düşünüp muhakeme ettiği vakit, kendi zâtına sual sorar ve cevabımı yine kendi verir. 1914. O gerek Arapça ve gerek Fârisîce söylesin, hani bir kulak ve akıl ki onun fehmine erişesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1914. O ister Arapça, ister Farsça söylesin, hani nerede o kulak ve akıl ki onun anlayışına erişesin! Ey dinleyici; o küllî akıl, benim dilimden ister Arapça, ister Farsça söylesin ve bu Mesnevî'de bu dillerle birtakım sırlar ve hakikatler açıklasın; sende onları dinleyebilecek ve idrak edecek kulak ve akıl nerede ki, o sözleri anlayabilecek mertebeye erişesin! Ey dinleyici; o akl-ı kül, benim lisânımdan gerek Arapça ve gerek Fârisî- ce söylesin ve bu Mesnevî'de bu lisanlar ile birtakım esrar ve hakāyık beyân etsin; sende onları dinleyebilecek ve idrak edecek kulak ve akıl nerede ki, o sözleri anlayabilecek mertebeye erişesin! 1915. Onun bâdesi her aklın lâyıkı değildir; onun halkası her kulağın eğlence- si değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1915. Onun şarabı her aklın layıkı değildir; onun halkası her kulağın eğlencesi değildir. Küllî aklın sunduğu marifet şarabı, her aklın layıkı değildir. O marifet şarabını her bir akıl içemez ve onun kulaklara taktığı ilahi marifet ve rabbani sırlar küpesi, her kulağın maskarası ve eğlencesi değildir. Bu sebeple inkârcıların evliya ilimlerine karşı meydana gelen inkârları, onların akıllarının tahammül edememesindendir. Akl-ı küllün sunduğu ma'rifet şarabı, her aklın lâyıkı değildir. O ma'rifet şarabını her bir akıl içemez ve onun kulaklara takdığı ma'rifet-i ilâhiyye ve esrâr-ı rabbâniyye küpesi, her kulağın maskarası ve eğlencesi değildir. Binâ- enaleyh münkirlerin ulûm-i evliyâya karşı vâki' olan inkârları, onların akıl- larının adem-i tahammüllerindendir. 1916. Tekrar yine deli gibi geldim. Haydi, haydi ey can çabuk zincir getir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1916. Tekrar yine deli gibi geldim. Haydi, haydi ey can, çabuk zincir getir! 1917. Dilberimin o zülfünün zincirinden başka, eğer iki yüz zincir getirir isen koparırım.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1917. Dilberimin o zülfünün zincirinden başka, eğer iki yüz zincir getirir isen koparırım. "Zincir"den kastedilen, şeriat kaydıdır. "Dilber"den kastedilen, Hak'tır. "Zülf"ten kastedilen, ilahi isimler ve sıfatlardır. Bilinir ki, şeriat dili, en zayıf akılların bile anlayabileceği seviyededir ve görünenin dilidir. Bu sebeple evliyâullahın (Allah dostlarının) küllî akıl (akl-ı kül) mertebesinden açıkladıkları sırları ve marifetleri, görünenin âlimleri kendi akıllarına ve anlayışlarına uymadığı için reddeder ve inkâr ederler. Çünkü onların akılları Kur'an'ın ve hadislerin iç yüzüne (bevâtın-ı Kur'ân'a ve ahâdîse) nüfuz edemez. Bunun için cenâb-ı Pîr efendimiz bu Mesnevî-i Şerîf'te birçok sırrı ve hakikati açıklamak için zayıf akıllar seviyesine inerek, onların anlayabileceği tarzda kıssalar anlatır ve bu kıssalar altında akılları kâmil olanlara birtakım sembollerle sırları ve hakikatleri açığa vurur. Bu sebeple bu şerefli beyitlerde der ki: Tekrar yine küllî akıl mertebesinden gelen sırları açıklamak için, zayıf akıl sahipleri nezdinde deli gibi oldum. Haydi haydi, ey şerefli ruhum, görünenin dilinin zincirini ve kaydını getir! Fakat o görünenin dili, hakiki dilber olan Hakk'ın isimlerinin ve sıfatlarının gereği olan şerefli şeriatın görünen yüzünün kaydı ve zinciri olsun. Eğer şeriatın görünen yüzünden başka birçok kayıt ve bağ getirirsen, onları kırarım. "Zincir"den murâd, kayd-ı şerîattir. "Dilber"den murâd, Hak'tır. "Zülf"ten murâd, esmâ ve sıfât-ı ilâhiyyedir. Ma'lumdur ki, lisân-ı şerîat, en zayıf olan akılların bile anlayabileceği mertebededir ve lisân-ı zâhirdir. Binâenaleyh ev- liyâullahın akl-ı kül mertebesinden beyân ettikleri esrâr ve maârifi, ulemâ-i zâhir kendi akıllarına ve anlayışlarına uymadığı için red ve inkâr ederler. Zî-râ onların akılları bevâtın-ı Kur'ân'a ve ahâdîse nüfüz edemez. Bunun için cenâb-ı Pîr efendimiz bu Mesnevî-i Şerîfte birçok esrâr ve hakāyıkı beyân için ukül-i zaîfe mertebesine tenezzül buyurup, onların anlayabileceği tarzda kıssalar beyân ve bu kıssalar altında akılları kâmil olanlara birtakım rumûz ile ızhâr-ı esrâr ve hakāyık buyururlar. Bu sebeble bu beyt-i şerîflerde buyururlar ki: Tekrar yine akl-ı kül mertebesinden vârid olan esrârı beyân için, ukul-i zaîfe erbâbı indinde deli gibi oldum. Haydi haydi, ey rûh-i şerîfim, lisân-ı zâhir zincirini ve kaydını getir! Fakat o lisân-ı zâhirî, dilber-i hakîkî olan Hakk'ın esmâ ve sıfatının îcâbı olan zâhir-i şer'-i şerîfin kaydı ve zinciri olsun. Eğer zâhir-i şer'in gayrı birçok kayıt ve bağ getirirsen, onları kırarım. zâhir kendi akıllarına ve anlayışlarına uymadığı için red ve inkâr ederler. Zîrâ onların akılları bevâtın-ı Kur'ân'a ve ahâdîse nüfüz edemez. Bunun için cenâb-ı Pîr efendimiz bu Mesnevî-i Şerîfte birçok esrâr ve hakāyıkı beyân için ukül-i zaîfe mertebesine tenezzül buyurup, onların anlayabileceği tarzda kıssalar beyân ve bu kıssalar altında akılları kâmil olanlara birtakım rumûz ile ızhâr-ı esrâr ve hakāyık buyururlar. Bu sebeble bu beyt-i şerîflerde buyururlar ki: Tekrar yine akl-ı kül mertebesinden vârid olan esrârı beyân için, ukul-i zaîfe erbâbı indinde deli gibi oldum. Haydi haydi, ey rûh-i şerîfim, lisân-ı zâhir zincirini ve kaydını getir! Fakat o lisân-ı zâhirî, dilber-i hakîkî olan Hakk'ın esmâ ve sıfatının îcâbı olan zâhir-i şer'-i şerîfin kaydı ve zinciri olsun. Eğer zâhir-i şer'in gayrı birçok kayıt ve ## Çarığa ve posta nazar etmenin hükmü budur ki, insan ne şeyden yaratıldığına nazar etsin! 1918. Ayaz'ın aşkının kıssasını geri döndür; zîrâ o, sırlar ile dolu bir hazînedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1918. Ayaz'ın aşkının kıssasını geri döndür; çünkü o, sırlar ile dolu bir hazînedir. Bu yüce beyitteki hitap, Hz. Pîr'in kendi yüce ruhlarına olan hitabıdır. Bu beyt-i şerîfteki hitâb, Hz. Pîr'in kendi rûh-i şerîflerine olan hitâbdır. 1919. Her gün bunun üzerine hücreye giderdi, tâ ki kürkü ile çarığı görsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1919. Her gün bunun üzerine hücreye giderdi, tâ ki kürkü ile çarığı görsün! Yani, Ayaz, sakladığı eski çarığı ile postunu görmek ve nefsine ârız olan (ortaya çıkan) kibir ve enâniyeti (benliği) kırmak için, her gün onları sakladığı odaya giderdi. Ya'ni, Ayaz, sakladığı eski çarığı ile postunu görmek ve nefsine ârız olan kibir ve enâniyeti kırmak için, her gün onları sakladığı odaya giderdi. 1920. Zîrâ ki, varlık pek sarhoşluk getirir; baştan aklı, gönülden hayayı götürür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1920. Çünkü varlık pek sarhoşluk getirir; baştan aklı, gönülden hayayı götürür. Çünkü insanın kendisinde gördüğü varlık ve benlik, onu şiddetli bir şekilde sarhoş eder. Bu benlik baştan aklı götürür, muhakemesi (yargılama yeteneği) sakat olur ve kalpten de utanmayı giderir. O kadar rezalet ve edepsizlikler yapar ki, ne halktan ne de Hak'tan utanır. Zîrâ ki, insanın kendisinde gördüğü varlık ve benlik, onu şiddetli bir sûrette sarhoş eder. Bu benlik baştan aklı götürür, muhâkemesi sakîm olur ve kalbden de utanmayı izâle eder. O kadar rezâlet ve edebsizlikler yapar ki, ne halktan ve ne de Hak'tan utanır. 1921. Yüz binlerce evvelki karnın ancak bu varlık sarhoşluğu, bu pusudan yol vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1921. Yüz binlerce önceki topluluğun ancak bu varlık sarhoşluğu, bu pusudan yol vurdu. "Karn" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "topluluk ve zümre" anlamındadır. Yani, bu varlık ve benlik sarhoşluğu, geçmiş olan yüz binlerce topluluğun ve kavmin, bu benlik pususundan yollarını vurdu ve kendilerini azgınlığa ve helake sevk etti. “Karn”, kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada “gürûh ve tâife” ma'nâsınadır. Ya'ni, bu varlık ve enâniyet sarhoşluğu, geçmiş olan yüz binlerce gürûh ve akvâmın, bu benlik pususundan yollarını vurdu ve kendilerini azgınlığa ve helâke sevk etti. 1922. Bir Azazil bu varlıktan İblîs oldu. Dedi ki: “Niçin Adem benim üzerime reîs oldu?”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1922. Bir Azazil bu varlıktan İblis oldu. Dedi ki: "Niçin Adem benim üzerime reis oldu?" Değerli şârihlerden (açıklayıcılardan) bazıları "İblis" kelimesinin "iblâs"tan türediğini belirtirler; ve "iblâs", amacına ulaşmaktan ümitsiz olmak demektir. "Azazil", İblis'in Adem'e secde etmesi emrolunmazdan önceki ismidir. Yani, önceden adı Azazil olan İblis, kendisinin bu varlığı ve benliği yüzünden Şurrâh-ı kiramdan ba'zıları “İblîs” kelimesinin “iblâs”dan müştakk olduğunu beyân ederler; ve “iblâs”, maksûduna vusûlden me'yûs olmak demektir. “Azâzîl”, İblîs'in Adem'e secde ile emr olunmazdan evvelki ismidir. Ya'ni, evvelce adı Azâzîl olan İblîs, kendisinin bu varlığı ve enâniyeti yüzünden 1918. Ayaz'ın aşkının kıssasını geri döndür; zîrâ o, sırlar ile dolu bir hazînedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1918. Ayaz'ın aşkının kıssasını geri döndür; çünkü o, sırlar ile dolu bir hazînedir. Bu yüce beyitteki hitap, Hz. Pîr'in kendi yüce ruhlarına olan hitabıdır. Bu beyt-i şerîfteki hitâb, Hz. Pîr'in kendi rûh-i şerîflerine olan hitâbdır. 1919. Her gün bunun üzerine hücreye giderdi, tâ ki kürkü ile çarığı görsün!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1919. Her gün bunun üzerine hücreye giderdi, tâ ki kürkü ile çarığı görsün! Yani, Ayaz, sakladığı eski çarığı ile postunu görmek ve nefsine ârız olan (ortaya çıkan) kibir ve enâniyeti (benliği) kırmak için, her gün onları sakladığı odaya giderdi. Ya'ni, Ayaz, sakladığı eski çarığı ile postunu görmek ve nefsine ârız olan kibir ve enâniyeti kırmak için, her gün onları sakladığı odaya giderdi. 1920. Zîrâ ki, varlık pek sarhoşluk getirir; baştan aklı, gönülden hayayı gö- [1920] türür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1920. Çünkü varlık çok sarhoşluk verir; akılla beraber utanmayı da gönülden giderir. Çünkü insanın kendisinde gördüğü varlık ve benlik, onu şiddetli bir şekilde sarhoş eder. Bu benlik akılla beraber muhakeme yeteneğini zayıflatır ve kalpten de utanmayı giderir. O kadar rezillikler ve edepsizlikler yapar ki, ne halktan ne de Hak'tan utanır. Zîrâ ki, insanın kendisinde gördüğü varlık ve benlik, onu şiddetli bir sûrette sarhoş eder. Bu benlik baştan aklı götürür, muhâkemesi sakîm olur ve kalbden de utanmayı izâle eder. O kadar rezâlet ve edebsizlikler yapar ki, ne halktan ve ne de Hak'tan utanır. 1921. Yüz binlerce evvelki karnın ancak bu varlık sarhoşluğu, bu pusudan yol vurdu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1921. Yüz binlerce önceki topluluğun ancak bu varlık sarhoşluğu, bu pusudan yol vurdu. "Karn" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "topluluk ve zümre" anlamındadır. Yani, bu varlık ve benlik sarhoşluğu, geçmiş olan yüz binlerce topluluğun ve kavmin, bu benlik pususundan yollarını vurdu ve kendilerini azgınlığa ve helake sevk etti. “Karn”, kelimesinin müteaddid ma'nâsı vardır. Burada “gürûh ve tâife” ma'nâsınadır. Ya'ni, bu varlık ve enâniyet sarhoşluğu, geçmiş olan yüz binlerce gürûh ve akvâmın, bu benlik pususundan yollarını vurdu ve kendilerini azgınlığa ve helâke sevk etti. 1922. Bir Azazil bu varlıktan İblîs oldu. Dedi ki: "Niçin Adem benim üzerime reîs oldu?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1922. Bir Azazil bu varlıktan İblis oldu. Dedi ki: "Niçin Adem benim üzerime reis oldu?" Değerli şârihlerden bazıları "İblis" kelimesinin "iblâs"tan türemiş olduğunu açıklarlar; ve "iblâs", maksadına ulaşmaktan ümitsiz olmak demektir. "Azazil", İblis'in Adem'e secde etmesi emredilmeden önceki ismidir. Yani, önceden adı Azazil olan İblis, kendisinin bu varlığı ve benliği yüzünden rahmet-i rahîmiyyeye (Allah'ın rahmetine) ulaşma maksadından ümitsiz oldu. Çünkü kendini büyük gördü; "Niçin Adem benim üzerime üstün geldi ve reis oldu, halbuki ben ondan daha üstün ve hayırlıyım!" dedi. Şurrâh-ı kiramdan ba'zıları "İblîs" kelimesinin “iblâs"dan müştakk olduğunu beyân ederler; ve "iblâs", maksûduna vusûlden me'yûs olmak demektir. "Azâzîl", İblîs'in Adem'e secde ile emr olunmazdan evvelki ismidir. Ya'ni, evvelce adı Azâzîl olan İblîs, kendisinin bu varlığı ve enâniyeti yüzünden rahmet-i rahîmiyyeye vusûl maksadından me'yûs oldu. Çünkü kendini büyük gördü; “Niçin Âdem benim üzerime tefevvuk etti ve reîs oldu, halbuki ben ondan daha efdalim ve hayırlıyım!” dedi. 1923. Ben efendiyim, efendi oğluyum. Yüz hüneri kabul edici ve âmâde olmuşum!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1923. Ben efendiyim, efendi oğluyum. Yüz hüneri kabul edici ve hazır olmuşum! "Hâce", efendi ve evin reisi ve öğretmen ve şeyh ve pir ve mal sahibi ve hâkim ve topluluk sahibi anlamlarına gelir (Burhan). Bilinmeli ki, İblis ateşten ve hararetten yaratılmıştır; ve ateş ve hararet bütün unsurların oluşumunu bozucu ve kahredicidir. Bu sebeple İblis, ateşin bu kahrediciliğine göre, kendisini unsurlardan oluşan bedene sahip olan Âdem'in üstünde görüp, kendisinin efendi ve reis olduğunu ve ateşte efendilik ve reislik görüp, ateşten yaratılmış olması itibarıyla efendi ve reis oğlu olduğunu ve birçok hünerleri kabul edici ve yatkın bulunduğunu iddia eder. “Hâce”, efendi ve evin reîsi ve muallim ve şeyh ve pîr ve maldâr ve hâkim ve sâhib-i cem'iyyet ma'nâlarına gelir (Burhân). Ma'lûmdur ki, İblîs ateşten ve harâretten mahlûktur; ve ateş ve harâret bilcümle teşekkülât-ı unsuriyyeyi bozucu ve kahredicidir. Binâenaleyh İblîs, ateşin bu kâhirliğine nazaran, kendisini cism-i unsurî sâhibi olan Âdem'in fevkinde görüp, kendinin efendi ve reîs olduğunu ve ateşte efendilik ve reislik görüp, ateşten mahlûk olması i'tibâriyle efendi ve reis oğlu olduğunu ve birçok hünerler kabul edici ve müstaidd bulunduğunu iddiâ eder. 1924. Ben hünerde bir kimseden nâkıs değilim, tâ ki düşmanın önünde hizmetle durayım!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1924. Ben hünerde bir kimseden eksik değilim ki düşmanın önünde hizmetle durayım! "Ben hünerde ve marifette Âdem'den eksik ve aşağı değilim; onda idrak ve zekâ varsa bende de var. Bu sebeple benim düşmanım olan insanoğlunun önünde niçin hizmetle durayım ve ona secde ve baş eğme göreviyle yükümlü olayım?" “Ben hünerde ve ma'rifette Âdem'den nâkıs ve aşağı değilim; onda idrâk ve zekâ varsa bende de var. Binâenaleyh benim düşmanım olan benî-âdemin önünde niçin hizmetle durayım ve ona secde ve serfürû etmek vazîfesiyle mükellef olayım?” 1925. Ben ateşten doğmuşum, o çamurdan. Ateşin indinde çamurun ne yeri vardır?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1925. Ben ateşten doğmuşum, o çamurdan. Ateşin yanında çamurun ne yeri vardır? "Benim yaratılışımın aslı ateştir ve ateşten doğdum. Benim karşıtım ve düşmanım olan Âdem ise çamurdan doğmuştur." Nitekim ayet-i kerimede وَبَدَأَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِينٍ (Secde, 32/7) yani: "Yüce Allah insanın yaratılışına çamurdan başladı" buyrulur. Şimdi ateşin yanında çamurun ne önemi vardır; ateş çamuru yakar ve onun şeklini ve belirginliğini mahveder. Bilinmeli ki, İblis'in kıyası ve muhakemesi (akıl yürütmesi) sırf maddiyat üzerine olduğundan, onun bir gözü maneviyata nüfuz etmekten (işlemekten) ve anlamaktan kördür ve acizdir. Bu sebeple rahmet-i rahîmiyyeye (Allah'ın rahmetine) ulaşma amacından ümitsiz oldu. Çünkü kendini büyük gördü; "Niçin Âdem benim üzerime üstün geldi ve başkan oldu, halbuki ben ondan daha üstünüm ve hayırlıyım!" dedi. “Benim hilkatimin aslı ateştir ve ateşten doğdum. Benim muhâlifim ve düşmanım olan Âdem ise çamurdan doğmuştur.” Nitekim âyet-i kerîmede وَبَدَأَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِينٍ (Secde, 32/7) ya'ni: “Allah Teâlâ insanın hilkatine çamurdan başladı” buyrulur. İmdi ateşin indinde çamurun ne ehemmiyeti vardır; ateş çamuru yakar ve onun şeklini ve taayyününü berbâd eder. Ma'lûm olsun ki, İblîs'in kıyâsı ve muhâkemesi sırf maddiyât üzerine olduğundan, onun bir gözü ma'neviyâta nüfûz ve intikâlden kördür ve âcizdir. Binâena- rahmet-i rahîmiyyeye vusûl maksadından me'yûs oldu. Çünki kendini büyük gördü; "Niçin Adem benim üzerime tefevvuk etti ve reîs oldu, halbuki ben ondan daha efdalim ve hayırlıyım!" dedi. 1923. "Ben efendiyim, efendi oğluyum. Yüz hüneri kabul edici ve âmâde olmuşum!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1923. "Ben efendiyim, efendi oğluyum. Yüz hüneri kabul edici ve hazır olmuşum!" "Hâce", efendi ve evin reisi ve öğretmen ve şeyh ve pir ve mal sahibi ve hâkim ve topluluk sahibi anlamlarına gelir (Burhan). Bilinir ki, İblis ateşten ve hararetten yaratılmıştır; ve ateş ve hararet bütün unsurlardan oluşan varlıkları bozucu ve kahredicidir. Bu sebeple İblis, ateşin bu kahrediciliğine göre, kendisini unsurlardan oluşan bedene sahip olan Adem'in üstünde görüp, kendisinin efendi ve reis olduğunu ve ateşte efendilik ve reislik görüp, ateşten yaratılmış olması itibarıyla efendi ve reis oğlu olduğunu ve birçok hünerleri kabul edici ve yatkın bulunduğunu iddia eder. "Hâce", efendi ve evin reîsi ve muallim ve şeyh ve pîr ve maldâr ve hâkim ve sahib-i cem'iyyet ma'nâlarına gelir (Burhân). Ma'lumdur ki, İblîs ateşten ve harâretten mahlûktur; ve ateş ve harâret bilcümle teşekkülât-ı unsuriyyeyi bozucu ve kahredicidir. Binâenaleyh İblîs, ateşin bu kāhirliğine nazaran, kendisini cism-i unsurî sâhibi olan Adem'in fevkınde görüp, kendinin efendi ve reîs olduğunu ve ateşte efendilik ve reislik görüp, ateşten mahlûk olması i'tibariyle efendi ve reis oğlu olduğunu ve birçok hünerler kabûl edici ve müstaidd bulunduğunu iddia eder. 1924. "Ben hünerde bir kimseden nâkıs değilim, ta ki düşmanın önünde hizmetle durayım!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1924. "Ben hünerde bir kimseden nâkıs değilim, ta ki düşmanın önünde hizmetle durayım!" "Ben hünerde ve marifette Âdem'den eksik ve aşağı değilim; onda idrak ve zekâ varsa bende de var. Bu sebeple benim düşmanım olan insanoğlunun önünde niçin hizmetle durayım ve ona secde ve baş eğme göreviyle yükümlü olayım?" "Ben hünerde ve ma'rifette Adem'den nâkıs ve aşağı değilim; onda idrâk ve zekâ varsa bende de var. Binâenaleyh benim düşmanım olan benî-âdemin önünde niçin hizmetle durayım ve ona secde ve serfürû etmek vazîfesiyle mükellef olayım?" 1925. "Ben ateşten doğmuşum, o çamurdan. Ateşin indinde çamurun ne yeri vardır?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1925. "Ben ateşten doğmuşum, o çamurdan. Ateşin yanında çamurun ne yeri vardır?" "Benim yaratılışımın aslı ateştir ve ateşten doğdum. Benim karşıtım ve düşmanım olan Âdem ise çamurdan doğmuştur." Nasıl ki kutsal ayette: "Allah Teâlâ insanın yaratılışına çamurdan başladı" (Secde, 32/7) buyrulur. Şimdi ateşin yanında çamurun ne önemi vardır; ateş çamuru yakar ve onun şeklini ve belirginliğini mahveder. Bilinmeli ki, İblis'in kıyası (benzetme yoluyla hüküm çıkarma) ve muhakemesi (akıl yürütmesi) sırf maddiyat üzerine olduğundan, onun bir gözü maneviyata nüfuz etmekten (içine işlemekten) ve intikalden (anlamaktan) kördür ve acizdir. Bu sebeple sırf maddiyata saplanıp maneviyattan habersiz kalan insanlar da bu körlükte İblis'in benzeridirler. "Vehal", yumuşak çamur anlamına gelir. "Benim hilkatimin aslı ateştir ve ateşten doğdum. Benim muhalifim ve düşmanım olan Adem ise çamurdan doğmuştur." Nitekim âyet-i kerîmede وبدأ خلق الإنسان من طين (Secde, 32/7) ya'ni: “ Allah Teâlâ insanın hilkatine çamurdan başladı" buyrulur. İmdi ateşin indinde çamurun ne ehemmiyeti vardır; ateş çamuru yakar ve onun şeklini ve taayyününü berbâd eder. Maʻlûm olsun ki, İblîs'in kıyâsı ve muhakemesi sırf maddiyât üzerine olduğundan, onun bir gözü maʻneviyâta nüfûz ve intikālden kördür ve âcizdir. Binâena- leyh sırf maddiyâtta saplanıp ma'neviyâttan bî-haber kalan benî-beşer dahi bu körlükte İblîs'in nazîridirler. "Vehal", yumuşak çamur ma'nâsınadır. 1926. O nerede idi, bir devirde ki ben âlemin sadrı ve zamanın fahri idim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1926. O nerede idi, bir devirde ki ben âlemin sadrı ve zamanın fahri idim! Bu şerefli beyitte, Hicr Suresi'nde geçen وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ وَالْجَانَّ خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ السَّمُومِ (Hicr, 15/26-27) yani "Biz insanı muhakkak kum ile karışık, yıllanmış ve kuru çamurdan yarattık; ve cânn kavmini de evvelden sıcak ateşten yarattık" ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. "Semûm", sözlükte sıcak hava ve rüzgâr demektir ki, ateş buharına işaret buyrulur. "Salsâl", kum ile karışık kuru çamur; "hame", kara çamur; "mesnûn", üzerinden seneler geçmiş ve yıllanmış demektir. Bu şerefli beyitte ve bu ayet-i kerimede, astronomi bilginlerinin yakın zamanlarda keşfettiği bir hakikate işaret buyrulur. Bilinir ki, güneş sistemimizin esası uzayda büyük, ışıklı bir buluttu. Bu ışıklı bulut şiddetli bir dönüşle ateş buharı hâline geldi. Ondan yine ateş buharı hâlinde olarak gezegenler fırlayıp, her biri bu ayrıldığı kütle tarafında ve yörüngelerinde dönmeye başladı. Dünyamız dahi o gaz kütlesinden ayrılanlardan biridir. Bu hakikate Enbiya Suresi'nde geçen أَوَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلِّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ (Enbiya, 21/30) yani "İnkâr edenler akıllarının gözleriyle görmezler mi ki, muhakkak gökler ve yer bitişik idi. Biz onları ayırdık ve her şeyin hayatını sudan yaptık, inanmıyorlar mı?" ayet-i kerimesinde işaret buyrulur. Ayet-i kerimenin anlamına göre, dünyanın ateş buharı hâlinde bulunduğu zamanlar, Âdem'in yaratılışından evvel cânn kavmi yaratılmış ve onların ruhları ateş buharı hâlinde, kendilerine özgü bir şekilde oluşan cisimlerine ilişmiş idi. İblis dünyanın bu hâlindeki ruhların reisi ve Hakk'a ibadette o devrin övünç kaynağı olan bir yaratıktı; ve yeryüzü kabuk bağlamamış olduğu için bu devirde Âdem'in cisminin oluşmasına tabiatı gereği imkân yok idi ve İblis'in bu devredeki ismi Azâzil idi. Ne zaman ki yeryüzü kabuk bağladı ve hayatları sıcak havadan oluşan cânn kavmi yani "cin", Âdem'in çamurdan yaratılışını gördüler ve melekler yani unsurların kuvvetleri ile beraber Âdem'e secde etmeye, yani itaat etmeye memur oldular. İblis bu itaatten ve secdeden kaçındı ve Yüce Allah'a karşı: "Beni ateşten ve onu topraktan yarattın, ben ondan hayırlıyım dedi!" İşte bu şerefli beyitte, dünyanın bu devrine ve İblis'in bu devirdeki hâline işaret buyrulmuştur. Bu sebeple sırf maddiyata saplanıp maneviyattan habersiz kalan insanlar dahi bu körlükte İblis'in benzeridirler. "Vehal", yumuşak çamur anlamındadır. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Hicr'de vaki وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ وَالْجَانَّ خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ السَّمُومِ )Hicr, 15/ 26-27) ya'ni "Biz insanı muhakkak kum ile karışık yıllanmış ve kuru çamurdan yarattık; ve cânn kavmini de evvelden havâ-yı nârîden yarattık" âyet-i kerîmelerine işaret buyrulur. "Semûm", lügatte sıcak hava ve rüzgâr demektir ki, buhâr-ı nârîye işaret buyrulur. "Salsâl", kum ile karışık kuru çamur; "hame", kara çamur; "mesnûn", üzerinden seneler geçmiş ve yıllanmış demektir. Bu beyt-i şerîfte ve bu âyet-i kerîmede, ehl-i hey'etin yakın zamanlarda keşf ettiği bir hakîkate işâret buyrulur. Ma'lumdur ki, manzûme-i şemsiyyemizin esâsı fezâda azîm bir sehâb-ı muzî idi. Bu sehâb-ı muzî devr-i şedîd ile buhâr-ı nârî hâline geldi. Ondan yine buhâr-ı nârî hâlinde olarak seyyâreler fırlayıp, her birisi bu ayrıldığı kütle tarafında ve mahreklerinde dönmeğe başladı. Arzımız dahi o kütle-i gāzîden ayrılanlardan biridir. Bu hakîkate sûre-i Enbiyâ'da vâki أَوَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلِّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ )Enbiyâ, 21/30) ya'ni "Münkirler akıllarının gözleriyle görmezler mi ki, muhakkak gökler ve yer bitişik idi. Biz onları ayırdık ve her şeyin hayatını sudan yaptık, inanmıyorlar mı?" âyet-i kerîmesinde işaret buyrulur. Âyet-i kerîmenin ma'nâsına nazaran, arzın buhâr-ı nârî hâlinde bulunduğu zamanlar, hilkat-i Âdem'den evvel cânn kavmi yaradılmış ve onların ruhları buhâr-ı nârî hâlinde sûret-i mahsûsada tekevvün eden cisimlerine taalluk etmiş idi. İblîs dünyanın bu hâlindeki ervâhın reîsi ve Hakk'a ibâdette o devrin medâr-ı iftihârı olan bir mahlûk idi; ve arz kışır bağlamamış olduğu cihetle bu devirde cism-i Âdem'in mütekevvin olmasına tab'an imkân yok idi ve İblîsin bu devrede ismi Azâzil idi. Vaktâki arz kışır bağladı ve hayâtiyetleri havâ-yı hârdan müteşekkil olan cânn kavmi ya'ni "cin", Âdem'in çamurdan halkını gördüler ve melâike ya'ni kuvâ-yı unsuriyye ile beraber Âdem'e secde etmeğe, ya'ni itâat etmeğe me'mûr oldular. İblis bu itâattan ve secdeden ibâ etti ve cenâb-ı Hakk'a karşı: "Beni ateşten ve onu topraktan yarattın, ben ondan hayırlıyım dedi!" İşte bu beyt-i şerîfte, dünyanın bu devrine ve İblîs'in bu devirdeki hâline işaret buyrulmuştur. leyh sırf maddiyâtta saplanıp ma'neviyâttan bî-haber kalan benî-beşer dahi bu körlükte İblîs'in nazîridirler. "Vehal", yumuşak çamur ma'nâsınadır. 1926. O nerede idi, bir devirde ki ben âlemin sadrı ve zamanın fahri idim!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1926. O nerede idi, bir devirde ki ben âlemin sadrı ve zamanın fahri idim! Bu şerefli beyitte, Hicr Suresi'nde geçen وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ وَالْجَانَّ خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ السَّمُومِ (Hicr, 15/ 26-27) yani "Biz insanı muhakkak kum ile karışık, yıllanmış ve kuru çamurdan yarattık; ve cânn kavmini de evvelden zehirli ateşten yarattık" ayet-i kerimelerine işaret buyrulur. "Semûm", sözlükte sıcak hava ve rüzgâr demektir ki, ateş buharına işaret buyrulur. "Salsâl", kum ile karışık kuru çamur; "hame", kara çamur; "mesnûn", üzerinden seneler geçmiş ve yıllanmış demektir. Bu şerefli beyitte ve bu ayet-i kerimede, astronomi bilginlerinin yakın zamanlarda keşfettiği bir hakikate işaret buyrulur. Bilinmeli ki, güneş sistemimizin esası uzayda büyük bir ışıklı buluttu. Bu ışıklı bulut şiddetli bir dönüşle ateş buharı haline geldi. Ondan yine ateş buharı halinde olarak gezegenler fırlayıp, her birisi bu ayrıldığı kütle tarafında ve yörüngelerinde dönmeye başladı. Dünyamız dahi o gaz kütlesinden ayrılanlardan biridir. Bu hakikate Enbiyâ Suresi'nde geçen أَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ (Enbiyâ, 21/30) yani "İnkâr edenler akıllarının gözleriyle görmezler mi ki, muhakkak gökler ve yer bitişik idi. Biz onları ayırdık ve her şeyin hayatını sudan yaptık, inanmıyorlar mı?" ayet-i kerimesinde işaret buyrulur. Ayet-i kerimenin anlamına göre, dünyanın ateş buharı halinde bulunduğu zamanlar, Âdem'in yaratılışından evvel cânn kavmi yaratılmış ve onların ruhları ateş buharı halinde özel bir şekilde oluşan cisimlerine ilişmiş idi. İblis dünyanın bu halindeki ruhların reisi ve Allah'a ibadette o devrin övünç kaynağı olan bir mahlûk idi; ve dünya kabuk bağlamamış olduğu için bu devirde Âdem'in cisminin oluşmasına doğal olarak imkân yok idi ve İblis'in bu devrede ismi Azâzil idi. Ne zaman ki dünya kabuk bağladı ve hayatları sıcak havadan oluşan cânn kavmi yani "cin", Âdem'in çamurdan yaratılışını gördüler ve melekler yani unsurların kuvvetleri ile beraber Âdem'e secde etmeye, yani itaat etmeye memur oldular. İblis bu itaatten ve secdeden kaçındı ve Yüce Allah'a karşı: "Beni ateşten ve onu topraktan yarattın, ben ondan hayırlıyım dedi!" İşte bu şerefli beyitte, dünyanın bu devrine ve İblis'in bu devirdeki haline işaret buyrulmuştur. خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ ve قوله تعالى في حق ابليس انه كانَ مِنَ الْجِنِّ فَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ "Yüce Allah ateşten ve dumansız alevden cânn kavmini yarattı" (Rahmân, 55/15) ayet-i kerimesinin ve Yüce Allah'ın İblis hakkında olan: "Muhakkak o cin cinsindendir, bu sebeple Rabbinin emrinden dışarı çıktı!" (Kehf, 18/50) sözünün beyanındadır. "Mâric", "ateşin dumansız alevi" demektir. Bugün güneşte olan ateş buharı demek olur ve bu şerefli sure yukarıdaki açıklamalar ile ilişkilidir. İblis'in melek türünden olup olmadığı hakkında âlimlerin ihtilafı vardır. Fakat ayet-i kerimede melekler hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ (Tahrîm, 66/6) yani "Allah'ın onlara emrettiği şeyde isyan etmezler" buyrulduğu için, İblis meleklerden olsa o Allah'a muhalefet ve isyan edememek gerekirdi; ve "cin" cinsinden olduğu, şerefli suredeki ayet-i kerimede açıktır; ve cin, ilahi emre karşı muhalif ve asi olabilir. Çünkü melekler ruhlardır ve kuvvetlerdir; ve "cin" ise maddenin hava ve hararetten ibaret olan iki latif unsurundan oluşmuş cisim sahibidir. Bu sebeple cinnin muhalefeti cismiyetlerinden kaynaklanır. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Hicr'de vaki وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ وَالْجَانَّ خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ مِن نَّارِ السَّمُومِ (Hicr, 15/ 26-27) ya'ni "Biz insanı muhakkak kum ile karışık yıllanmış ve kuru çamurdan yarattık; ve cânn kavmini de evvelden havâ-yı nârîden yarattık" âyet-i kerîmelerine işaret buyrulur. "Semûm", lügatte sıcak hava ve rüzgâr demektir ki, buhâr-ı nârîye işaret buyrulur. "Salsâl", kum ile karışık kuru çamur; "hame", kara çamur; "mesnûn", üzerinden seneler geçmiş ve yıllanmış demektir. Bu beyt-i şerîfte ve bu âyet-i kerîmede, ehl-i hey'etin yakın zamanlarda keşf ettiği bir hakîkate işâret buyrulur. Ma'lûmdur ki, manzûme-i şemsiyye-mizin esâsı fezâda azîm bir sehâb-ı muzî idi. Bu sehâb-ı muzî devr-i şedîd ile buhâr-ı nârî hâline geldi. Ondan yine buhâr-ı nârî hâlinde olarak seyyâreler fırlayıp, her birisi bu ayrıldığı kütle tarafında ve mahreklerinde dönmeğe başladı. Arzımız dahi o kütle-i gāzîden ayrılanlardan biridir. Bu hakîkate sûre-i Enbiyâ'da vâki أَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ (Enbiyâ, 21/30) ya'ni "Münkirler akıllarının gözleriyle görmezler mi ki, muhakkak gökler ve yer bitişik idi. Biz onları ayırdık ve her şeyin hayatını sudan yaptık, inanmıyorlar mı?" âyet-i kerîmesinde işaret buyrulur. Âyet-i kerîmenin ma'nâsına nazaran, arzın buhâr-ı nârî hâlinde bulunduğu zamanlar, hilkat-i Âdem'den evvel cânn kavmi yaradılmış ve onların ruhları buhâr-ı nârî hâlinde sûret-i mahsûsada tekevvün eden cisimlerine taalluk etmiş idi. İblîs dünyanın bu hâlindeki ervâhın reîsi ve Hakk'a ibâdette o devrin medâr-ı iftihârı olan bir mahlûk idi; ve arz kışır bağlamamış olduğu cihetle bu devirde cism-i Âdem'in mütekevvin olmasına tab'an imkân yok idi ve İblîsin bu devrede ismi Azâzil idi. Vaktâki arz kışır bağladı ve hayâtiyetleri havâ-yı hârdan müteşekkil olan cânn kavmi ya'ni "cin", Âdem'in çamurdan halkını gördüler ve melâike ya'ni kuvâ-yı unsuriyye ile beraber Âdem'e secde etmeğe, ya'ni itâat etmeğe me'mûr oldular. İblis bu itâattan ve secdeden ibâ etti ve cenâb-ı Hakk'a karşı: "Beni ateşten ve onu topraktan yarattın, ben ondan hayırlıyım dedi!" İşte bu beyt-i şerîfte, dünyanın bu devrine ve İblîs'in bu devirdeki hâline işaret buyrulmuştur. بيان آيه كريمه خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ و قوله تعالى في حق ابليس انه كانَ مِنَ الْجِنِّ فَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ "Hak Teâlâ ateşten ve dumansız alevden cânn kavmini yarattı" (Rahmân, 55/15) âyet-i kerîmesinin ve Hak Teâlâ'nın İblis hakkında olan: "Muhakkak o cin cinsindendir, binâenaleyh Rabbinin emrinden dışarıya çıktı!" (Kehf, 18/50) kavlinin beyânındadır. "Mâric", "ateşin dumansız alevi" demektir. Elyevm güneşte olan buhâr-ı nârî demek olur ve bu sürh-ı şerîf yukarıdaki îzâhât ile alâkadardır. İblîs'in melâike nev'inden olup olmadığı hakkında ulemânın ihtilafı vardır. Fakat âyet-i kerîmede melâike hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ (Tahrîm, 66/6) ya'ni "Allah'ın onlara emrettiği şeyde isyân etmezler" buyrulduğu cihetle, İblis melâikeden olsa o Hakk'a muhalefet ve isyân edememek îcab ederdi; ve "cin" cinsinden olduğu, sürh-ı şerîfteki âyet-i kerîmede sarîhdir; ve cin, emr-i ilâhîye karşı muhâlif ve âsî olabilir. Çünki melâike ervâhtır ve kuvâdır; ve "cin" ise maddenin hava ve harâretten ibaret olan iki latîf unsurundan mürekkeb cisim sahibidir. Binâenaleyh cinnin muhalefeti cismiyetlerinden münbaistir. 1927. Sefîhin canının ateşi şu'le vururdu, zîrâ ateşe mensub idi. Çocuk babasının sırrıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1927. Akılsızın canının ateşi alevlenirdi, çünkü ateşe mensuptu. Çocuk babasının sırrıdır. "Sefîh", akılsız ve tedbiri bozuk olan kimseye denir. Burada "sefîh"ten maksat, İblis'tir. Çünkü tam bir ahmaklığından dolayı, bakışı Âdem'in dışına yöneldi; onun iç yüzüne ve anlamına nüfuz edemedi. "Canın ateşi"nden maksat, kibir ve benliktir. İkinci mısrada الولد سر ابيه yani "Çocuk babasının sırrıdır" yani çocukta babasının tabiatı ve özelliği ortaya çıkar. İblis de ateşten yaratıldığı için onda ateşin tabiatı ve özelliği belirmiştir. Çünkü ateş ve hararet daima yükseklik ister ve diğer maddelere üstün geldiği zaman onları kahreder. Bu, خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ "Yüce Allah cânn kavmini ateşten ve dumansız alevden yarattı" (Rahmân, 55/15) ayet-i kerimesinin ve Yüce Allah'ın İblis hakkında olan: انه كانَ مِنَ الْجِنِّ فَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ "Muhakkak o cin cinsindendir, bu sebeple Rabbinin emrinden dışarı çıktı!" (Kehf, 18/50) kavlinin açıklamasıdır. "Mâric", "ateşin dumansız alevi" demektir. Günümüzde güneşte olan buhar-ı nârî (ateş buharı) demek olur ve bu şerif açıklama yukarıdaki izahat ile alakalıdır. İblis'in melekler türünden olup olmadığı hakkında âlimlerin ihtilafı vardır. Fakat ayet-i kerimede melekler hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ (Tahrîm, 66/6) yani "Allah'ın onlara emrettiği şeyde isyan etmezler" buyrulduğu için, İblis meleklerden olsa o Hak'ka muhalefet ve isyan edememek gerekirdi; ve "cin" cinsinden olduğu, şerif açıklamada geçen ayet-i kerimede açıktır; ve cin, ilahi emre karşı muhalif ve asi olabilir. Çünkü melekler ruhlardır ve kuvvetlerdir; ve "cin" ise maddenin hava ve hararetten ibaret olan iki latif unsurundan oluşmuş cisim sahibidir. Bu sebeple cinnin muhalefeti cismiyetlerinden kaynaklanır. "Sefîh", akılsız ve tedbîri fâsid olan kimseye derler. Burada "sefîh"ten murâd, İblis'tir. Zîrâ kemâl-i hamâkatinden, nazarı Adem'in zâhirine ma'tûf oldu; bâtınına ve ma'nâsına nüfüz edemedi. "Canın ateşi"nden murâd, kibir ve enâniyettir. İkinci mısra'da الولد سر ابيه ya'ni "Çocuk babasının sırrıdır" ya'ni çocukta babasının tabîatı ve hâssıyeti zuhûr eder. İblis dahi ateşten mahlûk olduğu için onda ateşin tabîatı ve hâssıyeti zâhir olmuştur. Zîrâ ateş ve harâret dâimâ yükseklik ister ve sair mâddiyâta müstevlî olduğu vakit onları kahr بيان آيه كريمه خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ و قوله تعالى في حق ابليس انه كانَ مِنَ الْجِنِّ فَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ "Hak Teâlâ ateşten ve dumansız alevden cânn kavmini yarattı" (Rahmân, 55/15) âyet-i kerîmesinin ve Hak Teâlâ'nın İblis hakkında olan: "Muhakkak o cin cinsindendir, binâenaleyh Rabbinin emrinden dışarıya çıktı!" (Kehf, 18/50) kavlinin beyânındadır. "Mâric", "ateşin dumansız alevi" demektir. Elyevm güneşte olan buhâr-ı nârî demek olur ve bu sürh-ı şerîf yukarıdaki îzâhât ile alâkadardır. İblîs'in melâike nev'inden olup olmadığı hakkında ulemânın ihtilafı vardır. Fakat âyet-i kerîmede melâike hakkında لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ (Tahrîm, 66/6) ya'ni "Allah'ın onlara emrettiği şeyde isyân etmezler" buyrulduğu cihetle, İblis melâikeden olsa o Hakk'a muhalefet ve isyân edememek îcab ederdi; ve "cin" cinsinden olduğu, sürh-ı şerîfteki âyet-i kerîmede sarîhdir; ve cin, emr-i ilâhîye karşı muhâlif ve âsî olabilir. Çünki melâike ervâhtır ve kuvâ-dır; ve "cin" ise maddenin hava ve harâretten ibaret olan iki latîf unsurundan mürekkeb cisim sahibidir. Binâenaleyh cinnin muhalefeti cismiyetlerinden münbaistir. 1927. Sefîhin canının ateşi şu'le vururdu, zîrâ ateşe mensub idi. Çocuk babasının sırrıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1927. Akılsızın canının ateşi alevlenirdi, çünkü ateşe mensuptu. Çocuk babasının sırrıdır. "Sefîh", akılsız ve tedbiri bozuk olan kimseye denir. Burada "sefîh"ten kastedilen, İblis'tir. Çünkü aşırı ahmaklığından dolayı, bakışı Âdem'in dışına yöneldi; onun iç yüzüne ve anlamına nüfuz edemedi. "Canın ateşi"nden kastedilen, kibir ve benliktir. İkinci mısrada "الولد سر ابيه" yani "Çocuk babasının sırrıdır" deniyor, yani çocukta babasının tabiatı ve özelliği ortaya çıkar. İblis de ateşten yaratıldığı için onda ateşin tabiatı ve özelliği belirmiştir. Çünkü ateş ve hararet daima yükseklik ister ve diğer maddelere üstün geldiği zaman onları ezer. Beytin özeti: Akılsız ve sefih olan İblis'in içindeki kibir ve benlik ateşi alevlendi ve parladı ve Âdem'e üstün gelmek istedi. Çünkü ateşten yaratılmıştı. Onun aslı ateşti ve hadis-i şerif gereğince çocuk babasının ve aslının tabiatında ve özelliğinde olur. "Sefîh", akılsız ve tedbîri fâsid olan kimseye derler. Burada "sefîh"ten murâd, İblis'tir. Zîrâ kemâl-i hamâkatinden, nazarı Adem'in zâhirine ma'tûf oldu; bâtınına ve ma'nâsına nüfüz edemedi. "Canın ateşi"nden murâd, kibir ve enâniyettir. İkinci mısra'da الولد سر ابيه ya'ni "Çocuk babasının sırrıdır" ya'ni çocukta babasının tabîatı ve hâssıyeti zuhûr eder. İblis dahi ateşten mahlûk olduğu için onda ateşin tabîatı ve hâssıyeti zâhir olmuştur. Zîrâ ateş ve harâret dâimâ yükseklik ister ve sair mâddiyâta müstevlî olduğu vakit onları kahr eder. İcmâl-i beyt: Sefih ve akılsız olan İblîs'in bâtınındaki kibir ve enâniyet âteşi şu'le vurdu ve alevlendi ve Adem'e tefevvuk etmek istedi. Zîrâ ateşten yaratılmış idi. Onun aslı ateş idi ve hadîs-i şerîf mûcibince çocuk babasının ve aslının tabîatında ve hâssıyetinde olur. 1928. Hayır, galat söyledim, çünki kahr-i Huda idi. Bir illeti ileri getirmek ne içindir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1928. Hayır, yanlış söyledim, çünkü Allah'ın kahredici tecellisiydi. Bir sebep ileri sürmek ne içindir? Hz. Pîr efendimiz bu şerefli beyitte, dinleyenlerin gözlerini daha yüksek bir bilgiye açmak için buyururlar ki: İblis'in sapkınlığına sebep ve illet olarak, ateşten yaratılmış olduğunu açıkladım. Hayır, yanlış söyledim; onun sapkınlığı Yüce Allah'ın kahredici tecellisiydi ki, bu da onun sabit hakikatinin öncesiz olarak ve ilahi ilimde "saptıran" isminin tecelli yeri olmasıydı ve bu ismin tecelli yerine layık olan da kahır ile tecelli etti. Bu sebeple, letafet ve hakikat âlemindeki esası bırakıp da, kesafet ve hayal âlemindeki illeti ve sebebi niçin zikretmelidir? Bu husustaki daha fazla açıklamalar I. cildin 625 numarasına denk gelen "Bu, cebir değildir; bu cebrî olma anlamıdır. Cebrî olmanın zikri yakarış içindir." şerefli beytinde geçti. Hz. Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte sâmi'lerin gözlerini daha yüksek bir ma'rifete açmak için buyururlar ki: İblîs'in dalâletine sebeb ve illet olmak üzere, ateşten mahlûk olduğunu beyân ettim. Hayır, galat ve yanlış söyle-dim; onun dalâleti Hak Teâlâ'nın kahrı idi ki, bu da, onun ayn-ı sâbitesinin ezelde ve ilm-i ilâhîde ism-i Mudill'in mazharı olması idi ve bu ismin maz-harına lâyık olan dahi kahr ile tecellî etti. Binâenaleyh âlem-i letâfet ve ha-kîkatteki esâsı bırakıp da, âlem-i kesâfet ve hayâldeki illeti ve sebebi niçin zikr etmelidir? Bu husûstaki daha ziyâde îzâhât I. cildin 625 numarasına müsâdif olan این نه جبر این معنی جباریست ذکر جباری برای زاریست ["Bu, cebir de-ğildir; bu ma'nâ-yı cebbâriyyettir. Cebbarlığın zikri tazarru' içindir."] beyt-i şerîfinde geçti. 1929. İlletsiz iş illetlerden müberrâdır, ezelden müstemirr ve müstekardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1929. Sebepsiz iş, sebeplerden arınmıştır, öncesizden beri sürekli ve kararlıdır. "Sebepsiz iş"ten kasıt, "Her an bir iştedir" (Rahmân, 55/29) ayet-i kerimesinde açıklandığı üzere, Hakk'ın isim ve sıfat tecellisidir; ve Hakk'ın isimleri ve sıfatları kadim (ezelî) olup, bu isim ve sıfatlarla tecellisi asla kesintiye uğramaz. Öncesizden beri daimidir ve kararlılık üzeredir; ve bu tecelli, Hakk'ın kadim Zât'ının gereği ve zorunluluğu olup hiçbir sebep ve illete dayanmaz. "İlletsiz iş"ten murad, كل يوم هو في شأن (Rahmân, 55/29) ya'ni "Her anda bir şandadır" âyet-i kerîmesinde beyân buyrulduğu üzere, Hakk'ın tecellî-i esmâî ve sıfatîsidir; ve Hakk'ın esmâ ve sıfatı kadîm olup bu esmâ ve sıfât ile tecellîsi aslâ ta'tîl kabul etmez. Ezelden beri dâimîdir ve istikrar üzeredir; ve bu tecellî zât-ı kadîm-i Hakk'ın îcâbı ve iktizâsı olup hiçbir sebeb ve illete müstenid değildir. 1930. Müstehass olan sun'-ı mukaddesin kemâline ne hadis olan illet yahud [1930] ne de hades sığar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1930. Kutsal sanatın mükemmelliğine ne sonradan olan bir illet ne de sonradan olma sığar. "Müstehass", istif'âl babından olan "istihsâs"tan ism-i mef'ûldür. Kâmus'ta bir kimseyi bir işe teşvik edip kandırmak anlamına gelir. Beytin özeti şudur: Sefih ve akılsız olan İblis'in içindeki kibir ve benlik ateşi alevlendi ve Âdem'e üstün gelmek istedi. Çünkü ateşten yaratılmıştı. Onun aslı ateşti ve hadis-i şerif gereğince çocuk babasının ve aslının tabiatında ve özelliğinde olur. "Müstehass", istif'âl bâbından olan "istihsâs"tan ism-i mef'ûldür. Kâ-mûs'ta bir kimseyi bir işe tergîb ve teşvik edip kandırmak ma'nâsına gösteril- eder. İcmâl-i beyt: Sefih ve akılsız olan İblîs'in bâtınındaki kibir ve enâniyet âteşi şu'le vurdu ve alevlendi ve Adem'e tefevvuk etmek istedi. Zîrâ ateşten yaratılmış idi. Onun aslı ateş idi ve hadîs-i şerîf mûcibince çocuk babasının ve aslının tabîatında ve hâssıyetinde olur. 1928. Hayır, galat söyledim, çünki kahr-i Hudâ idi. Bir illeti ileri getirmek ne içindir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1928. Hayır, yanlış söyledim, çünkü Allah'ın kahretmesiydi. Bir illet ileri sürmek ne içindir? Hz. Pîr efendimiz bu şerefli beyitte dinleyenlerin gözlerini daha yüksek bir marifete açmak için buyururlar ki: İblis'in sapkınlığına sebep ve illet olmak üzere, ateşten yaratılmış olduğunu beyan ettim. Hayır, yanlış ve hatalı söyledim; onun sapkınlığı Yüce Allah'ın kahretmesiydi ki, bu da, onun sabit hakikatinin öncesiz olarak ve ilahi ilimde Mudill (saptıran) isminin mazharı olmasıydı ve bu ismin mazharına layık olan da kahır ile tecelli etti. Buna göre letafet ve hakikat âlemindeki esası bırakıp da, kesafet ve hayal âlemindeki illeti ve sebebi niçin zikretmelidir? Bu husustaki daha fazla açıklamalar I. cildin 625 numarasına denk gelen "Bu, cebir değildir; bu cebrîlik anlamıdır. Cebrîliğin zikri yalvarma içindir." şerefli beytinde geçti. Hz. Pîr efendimiz bu beyt-i şerîfte sâmi'lerin gözlerini daha yüksek bir ma'rifete açmak için buyururlar ki: İblîs'in dalâletine sebeb ve illet olmak üzere, ateşten mahlûk olduğunu beyân ettim. Hayır, galat ve yanlış söyledim; onun dalâleti Hak Teâlâ'nın kahrı idi ki, bu da, onun ayn-ı sâbitesinin ezelde ve ilm-i ilâhîde ism-i Mudill'in mazharı olması idi ve bu ismin mazharına lâyık olan dahi kahr ile tecellî etti. Binâenaleyh âlem-i letâfet ve hakîkatteki esâsı bırakıp da, âlem-i kesâfet ve hayâldeki illeti ve sebebi niçin zikr etmelidir? Bu husûstaki daha ziyâde îzâhât I. cildin 625 numarasına müsâdif olan این نه جبر این معنی جباریست ذکر جباری برای زاریست ["Bu, cebir değildir; bu ma'nâ-yı cebbâriyyettir. Cebbarlığın zikri tazarru' içindir."] beyt-i şerîfinde geçti. 1929. İlletsiz iş illetlerden müberrâdır, ezelden müstemirr ve müstekardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1929. Sebepsiz iş, sebeplerden arınmıştır, öncesiz olarak sürekli ve kararlıdır. "Sebepsiz iş"ten kastedilen, كل يوم هو في شأن (Rahmân, 55/29) yani "Her an bir haldedir" ayet-i kerimesinde açıklandığı üzere, Hakk'ın isim ve sıfat tecellisidir; ve Hakk'ın isim ve sıfatları kadim (başlangıcı olmayan) olup bu isim ve sıfatlarla tecellisi asla kesintiye uğramaz. Öncesiz zamandan beri süreklidir ve kararlılık üzeredir; ve bu tecelli, Hakk'ın kadim Zât'ının gereği ve zorunluluğu olup hiçbir sebep ve illete dayanmaz. “İlletsiz iş”ten murâd, كل يوم هو في شأن (Rahmân, 55/29) ya'ni "Her anda bir şandadır" âyet-i kerîmesinde beyân buyrulduğu üzere, Hakk'ın tecellî-i esmâî ve sıfatîsidir; ve Hakk'ın esmâ ve sıfatı kadîm olup bu esmâ ve sıfât ile tecellîsi aslâ ta'tîl kabul etmez. Ezelden beri dâimîdir ve istikrar üzeredir; ve bu tecellî zât-ı kadîm-i Hakk'ın îcâbı ve iktizâsı olup hiçbir sebeb ve illete müstenid değildir. 1930. Müstehass olan sun'-ı mukaddesin kemâline ne hâdis olan illet yâhud ne de hades sığar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1930. Mukaddes sanatın kemâline, ne sonradan olan bir illet ne de sonradan olma durumu sığar. "Müstehass", istif'âl babından olan "istihsâs" kelimesinin ism-i mef'ûlüdür. Kâmûs'ta bir kimseyi bir işe teşvik edip kandırmak anlamına gösterilmiştir. Müntehabü'l-Lügat'ta "ber engîhten", yani koparmak ve ib'âs etmek (göndermek, harekete geçirmek) anlamı zikredilmiştir. Yani, İlahi Zât'ın koparmış ve ib'âs etmiş olduğu mukaddes sanatın kemâline, ne sonradan olan illet ve sebep sığar ne de hades yani sonradan olma sıfatı sığar, demek olur. Hint nüshalarında "yâ hades" yerine "bâ hades" geçmiştir. Bu durumda anlam: "Sonradan olma sıfatına sahip olan hâdis (sonradan olan şey), mukaddes sanatın kemâline nasıl sığar!" demek olur. Yani, Yüce Allah'ın İlahi Zât'ının, isim ve sıfatlarının tecellileri olarak koparılmış ve meydana getirilmiş olan pak ve mukaddes sanatlarının kemâlini ortaya çıkarmak için sonradan olma sıfatını taşıyan hâdisin sebep olması söz konusu değildir. Çünkü hakiki tevhid ehlinin nazarında eşyanın bütünlüğü zât-maa's-sıfattır (zât ve sıfatlarla birlikte var olandır). Bu beyitlerin anlamları, I. cildin biraz yukarıda zikredilen 625 numaralı beyti ile ilgili olduğu gibi, IV. cildin 221 numarasına denk gelen "İsim müstaktır ve evsâf kadîmdir, illet-i ûlâ misâli sâkîm değildir." beyti ile de ilişkilidir. “Müstehass”, istif'âl bâbından olan "istihsâs"tan ism-i mef'ûldür. Kâmûs'ta bir kimseyi bir işe tergîb ve teşvik edip kandırmak ma'nâsına gösteril- miştir. Müntehabü'l-Lügatta "ber engîhten", ya'ni koparmak ve ib'âs etmek ma'nâsı zikr edilmiştir. Ya'ni, Zât-ı ulûhiyyetin koparmış ve ib'âs etmiş olduğu, mukaddes sun'un kemâline, ne hâdis olan illet ve sebeb sığar ve ne de hades ya'ni sıfat-ı hudûs sığar, demek olur. Hind nüshalarında "yâ hades" yerine "bâ hades" vâki' olmuştur. Bu sûrette ma'nâ: "Hudûs sıfatlı olan hâdis, müstehass olan sun'-1 pâkin kemâline nasıl sığar!" demek olur. Ya'ni, Hak Teâlâ'nın zât-ı ulûhiyyetinin, esmâ ve sıfatının mezâhiri olarak koparılmış ve ısdâr edilmiş olan pâk ve mukaddes san'atlarının kemâlini ızhâr için sıfat-ı hudûsü hâiz olan hâdisin sebeb olması vârid değildir. Zîrâ tevhîd-i hakîkî ehlinin nazarında eşyânın hey'et-i mecmûası zât-maa's-sıfattır. Bu beyitlerin ma'nâları I. cildin biraz yukarıda zikr olunan 625 numaralı beyit ile alâkadar olduğu gibi, IV. cildin 221 numarasına müsâdif olan اسم مشتقست و اوصاف قدیم نی مثال علت اولی سقیم "İsim müstaktır ve evsâf kadîmdir, illet-i ûlâ misâli sâkîm değildir."] beyti ile de münasebetdârdır. 1931. Babanın sırrı ne olur? Babamız O'nun sun'udur. Sun' içdir ve baba kabuk gibi sûrettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1931. Babanın sırrı ne olur? Babamız O'nun sanatı/yaratmasıdır. Sanat içtir ve baba kabuk gibi bir surettir. "Sanat"tan kasıt, İlahi Zât'ın sanatı olan yaratma ve ortaya çıkarmadır. Yani, biz, İblis'in babası ateştir, ateşin tabiatını ve özelliklerini taşır; çünkü çocuk babasının sırrıdır, dedik. Aksine babanın sırrı ne olur? Çünkü babamız da Hakk'ın izafî varlık âlemindeki sanatı ve yaratmasıdır ve sonradan olmuştur. Hakk'ın sanatı ilahi ilminden başlar. Bu sebeple bu sanat, meyvenin içine benzer ki, bu da onun tekil sabit hakikatidir; ve babamızın izafî varlığı da meyvenin kabuğuna benzeyen görünen bir surettir. "Sun"dan murâd Zât-ı ulûhiyyetin sun'u olan îcâd ve ızhârdır. Ya'ni, biz, İblîs'in babası ateştir, ateşin tabîatını ve hâssıyetini hâizdir; zîrâ çocuk babasının sırrıdır, dedik. Halbuki babanın sırrı ne olur? Zîrâ babamız dahi Hakk'ın vücûd-i izâfî âlemindeki sun'u ve îcâdıdır ve hâdistir. Hakk'ın sun'u ilm-i ilâhîsinden başlar. Binâenaleyh bu sun', meyvenin içine benzer ki, bu da onun ayn-ı sâbitesidir; ve babamızın vücûd-i izâfîsi de meyvenin kabuğuna benzeyen bir sûret-i zâhirîdir. 1932. Ey ten fındığı, sen dostunu aşk bil; senin canın mağzı ister ve senin kabuğunu döğer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1932. Ey ten fındığı, sen dostunu aşk bil; senin canın içini ister ve senin kabuğunu döver. "Ten", fındığa benzetilmiştir. Çünkü fındığın içi ve kabuğu vardır. Beyitteki "fındık-ı ten" (ten fındığı) müşebbehün-bihin (benzetilenin) müşebbehe (benzeyene) izafeti (tamlaması) türünden olup, açıklayıcı bir tamlamadır. Yani, ey cismi fındık gibi olan insan, senin cismin kabuk ve için ruhtur. Ve ruhun içi dahi, senin ilahi ilimdeki hakikatin ve tekil sabit hakikatindir. Çünkü tekil sabit hakikat, mazhar olduğu ismin gölgesidir ve onun gölgesi ruhtur ve onun gölgesi cisimdir. Beyit: miştir. Müntehabü'l-Lügat'ta "ber engîhten", yani koparmak ve ib'âs etmek (göndermek, diriltmek) anlamı zikredilmiştir. Yani, İlahi Zât'ın koparmış ve ib'âs etmiş olduğu, mukaddes sanatın kemaline, ne sonradan olan illet ve sebep sığar ve ne de hades (sonradan olma) yani sonradan olma sıfatı sığar, demek olur. Hint nüshalarında "yâ hades" yerine "bâ hades" (ile hades) geçmiştir. Bu durumda anlam: "Sonradan olma sıfatlı olan sonradan olan şey, müstehass (özelleşmiş) olan pak sanatın kemaline nasıl sığar!" demek olur. Yani, Yüce Allah'ın İlahi Zât'ının, isim ve sıfatlarının tecellileri olarak koparılmış ve meydana getirilmiş olan pak ve mukaddes sanatlarının kemalini ortaya çıkarmak için sonradan olma sıfatını taşıyan sonradan olan şeyin sebep olması söz konusu değildir. Çünkü hakiki tevhid ehlinin nazarında eşyanın bütün hali zât-maa's-sıfattır (zât ve sıfat birlikteliğidir). Bu beyitlerin anlamları I. cildin biraz yukarıda zikredilen 625 numaralı beyit ile ilgili olduğu gibi, IV. cildin 221 numarasına denk gelen اسم مشتقست و اوصاف قدیم نی مثال علت اولی سقیم ["İsim türemiştir ve vasıflar kadimdir, ilk illet misali sakim (eksik) değildir."] beyti ile de ilişkilidir. "Ten", fındığa teşbîh buyrulmuştur. Zîrâ fındığın içi ve kabuğu vardır. Beyt-i şerîfteki "fındık-ı ten" müşebbehün-bihin müşebbehe izafeti kabîlinden olup, izâfet-i beyâniyyedir. Ya'ni, ey cismi fındık gibi olan insan, senin cismin kabuk ve için rûhtur. Ve rûhun içi dahi, senin ilm-i ilâhîdeki hakîkatin ve ayn-ı sâbitendir. Zîrâ ayn-ı sâbite mazhar olduğu ismin zıllidir ve onun zılli rûhtur ve onun zılli cisimdir Beyt: miştir. Müntehabü'l-Lügatta "ber engîhten", ya'ni koparmak ve ib'âs etmek ma'nâsı zikr edilmiştir. Ya'ni, Zât-ı ulûhiyyetin koparmış ve ib'âs etmiş olduğu, mukaddes sun'un kemâline, ne hâdis olan illet ve sebeb sığar ve ne de hades ya'ni sıfat-ı hudûs sığar, demek olur. Hind nüshalarında "yâ hades" yerine "bâ hades" vâki' olmuştur. Bu sûrette ma'nâ: "Hudûs sıfatlı olan hâdis, müstehass olan sun'-1 pâkin kemâline nasıl sığar!" demek olur. Ya'ni, Hak Teâlâ'nın zât-ı ulûhiyyetinin, esmâ ve sıfatının mezâhiri olarak koparılmış ve ısdâr edilmiş olan pâk ve mukaddes san'atlarının kemâlini ızhâr için sıfat-ı hudûsü hâiz olan hâdisin sebeb olması vârid değildir. Zîrâ tevhîd-i hakîkî ehlinin nazarında eşyânın hey'et-i mecmûası zât-maa's-sıfattır. Bu beyitlerin ma'nâları I. cildin biraz yukarıda zikr olunan 625 numaralı beyit ile alâkadar olduğu gibi, IV. cildin 221 numarasına müsâdif olan اسم مشتقست و اوصاف قدیم نی مثال علت اولی سقیم ["İsim müstaktır ve evsâf kadîmdir, illet-i ûlâ misâli sâ-kîm değildir."] beyti ile de münasebetdârdır. 1931. Babanın sırrı ne olur? Babamız O'nun sun'udur. Sun' içdir ve baba kabuk gibi sûrettir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1931. Babanın sırrı ne olur? Babamız O'nun sanatı/yaratmasıdır. Sanat içtir ve baba kabuk gibi bir surettir. "Sanat"tan kasıt, İlahi Zât'ın sanatı olan yaratma ve ortaya çıkarmadır. Yani, biz, İblis'in babası ateştir, ateşin tabiatını ve özelliklerini taşır; çünkü çocuk babasının sırrıdır, dedik. Aksine babanın sırrı ne olur? Çünkü babamız da Hakk'ın izafî varlık âlemindeki sanatı ve yaratmasıdır ve sonradan olmuştur. Hakk'ın sanatı ilahi ilminden başlar. Bu sebeple bu sanat, meyvenin içine benzer ki, bu da onun tekil sabit hakikatidir; ve babamızın izafî varlığı da meyvenin kabuğuna benzeyen görünen bir surettir. "Sun"dan murâd Zât-ı ulûhiyyetin sun'u olan îcâd ve ızhârdır. Ya'ni, biz, İblîs'in babası ateştir, ateşin tabîatını ve hâssıyetini hâizdir; zîrâ çocuk babasının sırrıdır, dedik. Halbuki babanın sırrı ne olur? Zîrâ babamız dahi Hakk'ın vücûd-i izâfî âlemindeki sun'u ve îcâdıdır ve hâdistir. Hakk'ın sun'u ilm-i ilâhîsinden başlar. Binâenaleyh bu sun', meyvenin içine benzer ki, bu da onun ayn-ı sâbitesidir; ve babamızın vücûd-i izâfîsi de meyvenin kabuğuna benzeyen bir sûret-i zâhirîdir. 1932. Ey ten fındığı, sen dostunu aşk bil; senin canın mağzı ister ve senin kabuğunu döğer.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1932. Ey ten fındığı, sen dostunu aşk bil; senin canın özü ister ve senin kabuğunu döver. "Ten", fındığa benzetilmiştir. Çünkü fındığın içi ve kabuğu vardır. Beyitteki "fındık-ı ten" (ten fındığı) müşebbehün-bihin (benzetilenin) müşebbehe (benzeyene) izafeti (bağıntısı) türünden olup, açıklayıcı bir izafettir. Yani, ey cismi fındık gibi olan insan, senin cismin kabuk ve için ruhtur. Ve ruhun içi dahi, senin ilahi ilimdeki hakikatin ve sabit hakikatindir. Çünkü sabit hakikat, mazhar olduğu ismin gölgesidir ve onun gölgesi ruhtur ve onun gölgesi cisimdir. Beyit: "Cümlenin ruhları sabit hakikatlerin gölgesidir. Cümlenin cisimleri ruhların gölgesidir. Sabit hakikatler de Hakk'ın isimlerinin gölgesidir. İsimler dahi mutlak Zât'ın gölgesidir. Mademki kimin gölgesi olduğunu bildin; ister öldün ister yaşadın, bu düşünceden uzaksın!" Beyitteki hitap, teni fındık mesabesinde olan insanadır. Yani, ey insan, sen dostunu mutlak Hakk Zât'ına olan aşktan ibaret bil! Çünkü senin ruhun kendi içi olan ilahi ilim mertebesinde yok olmayı ve batmayı ister ve işte bu aşk ve talepten dolayı, senin kabuk mesabesinde olan cismini döver ve hükümsüz bırakmak azminde bulunur. "Ten", fındığa teşbîh buyrulmuştur. Zîrâ fındığın içi ve kabuğu vardır. Beyt-i şerîfteki "fındık-ı ten" müşebbehün-bihin müşebbehe izafeti kabîlinden olup, izâfet-i beyâniyyedir. Ya'ni, ey cismi fındık gibi olan insan, senin cismin kabuk ve için rûhtur. Ve rûhun içi dahi, senin ilm-i ilâhîdeki hakîkatin ve ayn-ı sâbitendir. Zîrâ ayn-ı sâbite mazhar olduğu ismin zıllidir ve onun zılli rûhtur ve onun zılli cisimdir Beyt: "Cümlenin rûhları a'yân-ı sâbitenin zıllidir. Cümlenin cisimleri rûhların zıllidir. A'yân-ı sâbite de esmâ-i Hakk'ın zıllidir. Esmâ dahi Zât-ı mutlakın zıllidir. Mâdemki kimin zıllı olduğunu bildin; ister öldün ister yaşadın, bu düşünceden fâriğsin!" Beyt-i şerîfteki hitâb, teni fındık mesâbesinde olan insanadır. Ya'ni, ey insan, sen dostunu Zât-ı mutlak-ı Hakk'a olan aşktan ibâret bil! Zîrâ senin rûhun kendi içi olan ilm-i ilâhî mertebesinde mahv ve müstağrak olmayı ister ve işte bu aşk ve talebten dolayı, senin kabuk mesâbesinde olan cismini döğer ve hükümsüz bırakmak azminde bulunur. 1933. Cehennemlik ki, onun dostu post olur. [بَدَّلْنَا جُلُودًا] “Derileri değiştiririz”] ona post verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1933. Cehennemlik olanın dostu post olur. [Derileri değiştiririz] ona post verdi. Bu şerefli beyitte, Nisâ Sûresi'nde geçen [Her ne zaman derileri pişse, azabı tatsınlar diye onlara başka deriler veririz] (Nisâ, 4/56) yani "İnkârcıların her ne zaman derileri yanıp pişse, azabı tatmaları için biz onların derilerini başka derilere dönüştürürüz" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, cehennemlik olan inkârcıların dostu ve sevdiği şey cisimleri olur. Ruhlarının gıdasını ihmal edip, fani olan cisimlerini beslerler. Bu sebeple Yüce Allah, bu tabiat cehenneminde o cehennemlik kimseye, "Biz derileri dönüştürürüz" vaadi gereğince, deri ve güçlü post yani kabuk mesabesinde olan cisim verdi. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Nisâ'da vâki' [كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ] (Nisâ, 4/56) ya'ni “Münkirlerin her ne vakit derileri yanıp pişse, azâbı tatmaları için biz onların derilerini başka derilere tebdîl ederiz” âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, cehennemlik olan münkirlerin dostu ve sevdiği şey cisimleri olur. Rûhlarının gıdâsını ihmâl edip, fânî olan cisimlerini beslerler. Binâenaleyh Hak Teâlâ bu tabîat cehenneminde o cehennemlik kimseye, “Biz derileri tebdîl ederiz”, va'di mûcibince, deri ve kavî post ya'ni kabuk mesâbesinde olan cisim verdi. 1934. Senin ma'nân ve mağzın ateş üzerine hâkimdir, fakat senin kışrların ateşe odundur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1934. Senin anlamın ve özün ateş üzerine hâkimdir, fakat senin kabukların ateşe odundur. Ey insan, senin anlamın ve içinde olan ruhun emir âleminden olup, yaratılış âleminden olan ateş üzerine hâkim ve üstündür. Fakat içinin kabuğu mesabesinde olan cismin yaratılış âleminden olup, yine yaratılış âleminden olan ateşin odundur ve ateş onun üzerine hâkimdir. Ey insan, senin ma'nân ve için olan rûhun âlem-i emrden olup, âlem-i halktan olan ateş üzerine hâkim ve gâlibdir. Fakat içinin kabuğu mesâbesinde olan cismin âlem-i halktan olup, yine âlem-i halktan olan ateşin odundudur ve ateş onun üzerine hâkimdir. 1933. Cehennemlik ki, onun dostu post olur. "Derileri değiştiririz" ona post verdi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1933. Cehennemlik olanın dostu post olur. "Derileri değiştiririz" ona post verdi. Bu şerefli beyitte, Nisâ Sûresi'nde geçen "كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُواْ الْعَذَابَ" (Nisâ, 4/56) yani "İnkârcıların derileri her ne zaman yanıp pişse, azabı tatmaları için biz onların derilerini başka derilere dönüştürürüz" ayet-i kerimesine işaret buyrulur. Yani, cehennemlik olan inkârcıların dostu ve sevdiği şey cisimleri olur. Ruhlarının gıdasını ihmal edip, fani olan cisimlerini beslerler. Bu sebeple Yüce Allah, bu tabiat cehenneminde o cehennemlik kimseye, "Biz derileri dönüştürürüz" vaadi gereğince, deri ve güçlü post yani kabuk mesabesinde olan cisim verdi. Bu beyt-i şerîfte sûre-i Nisâ'da vâki' كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُواْ الْعَذَابَ (Nisâ, 4/56) ya'ni "Münkirlerin her ne vakit derileri yanıp pişse, azâbı tatmaları için biz onların derilerini başka derilere tebdîl ederiz" âyet-i kerîmesine işâret buyrulur. Ya'ni, cehennemlik olan münkirlerin dostu ve sevdiği şey cisimleri olur. Rûhlarının gıdâsını ihmâl edip, fânî olan cisimlerini beslerler. Binâenaleyh Hak Teâlâ bu tabîat cehenneminde o cehennemlik kimseye, "Biz derileri tebdîl ederiz", va'di mûcibince, deri ve kavî post ya'ni kabuk mesâbesinde olan cisim verdi. 1934. Senin ma'nan ve mağzin ateş üzerine hâkimdir, fakat senin kışrların ateşe odundur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1934. Senin anlamın ve özün ateş üzerine hâkimdir, fakat senin kabukların ateşe odundur. Ey insan, senin anlamın ve iç varlığın olan ruhun emir âleminden olup, yaratılış âleminden olan ateş üzerine hâkim ve üstün gelendir. Fakat iç varlığının kabuğu mesabesinde olan cismin yaratılış âleminden olup, yine yaratılış âleminden olan ateşin odunudur ve ateş onun üzerine hâkimdir. Ey insan, senin ma'nân ve için olan rûhun âlem-i emrden olup, âlem-i halktan olan ateş üzerine hâkim ve gālibdir. Fakat içinin kabuğu mesâbesinde olan cismin âlem-i halktan olup, yine âlem-i halktan olan ateşin odunudur ve ateş onun üzerine hâkimdir. 1935. Bir ağaç bardak ki, onun içinde ırmak suyu vardır, ateşin kudreti hep onun tarafı üzerindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1935. Bir ağaç bardak ki, onun içinde ırmak suyu vardır, ateşin kudreti hep onun tarafı üzerindedir. Bu şerefli beyit, yukarıdaki beyte bir örnektir. Örneğin, içinde su olan ağaç bir kap, ateş üzerine konduğu zaman, ateşin etkisi ağaca olur ve ağacı yakıp deldiği vakit, su ateş üzerine akınca, ateşi söndürür. Bu beyt-i şerîf yukarıki beyte bir misâldir. Meselâ içinde su olan ağaç bir kap, ateş üzerine konduğu vakit, ateşin te'sîri ağaca olur ve ağacı yakıp deldiği vakit, su ateş üzerine akınca, ateşi söndürür. 1936. İnsanın ma'nası ateş üzerine mâliktir; cehennemin Malik'i onda ne vakit hâliktir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1936. İnsanın anlamı ateş üzerine sahiptir; cehennemin Mâlik'i onda ne zaman yok olur! Yani, insanın anlamı olan ruh, ateş üzerine sahip ve galiptir; ve cisim, cehennem tabiatında olduğundan cehennemin ta kendisidir. Cehennemin görevlisi olan Mâlik ismindeki melek nasıl cehennemde yok olmaz ise, cehennemin ta kendisi olan cisme ait olan anlam ve ruh da öylece yok olmaz. Ya'ni, insanın ma'nâsı olan rûh, ateş üzerine mâlik ve galibdir; ve cisim, cehennem tabîatında olduğundan ayn-ı cehennemdir. Cehennemin müvekkeli olan Mâlik ismindeki melek nasıl cehennemde hâlik değil ise, ayn-ı cehennem olan cisme taalluk eden ma'nâ ve rûh dahi öylece hâlik değildir. 1937. Binaenaleyh sen cismini artırma, ma'nânı artır, ta ki Malik gibi ateşe hâkim olasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1937. Bu sebeple sen cismini artırma, manânı artır ki Malik gibi ateşe hâkim olasın! Yani, mademki manân ateş üzerine üstün gelendir ve cismin ve suretin ise, ateşin ta kendisidir; o hâlde cismini büyütmeye ve semirtmeye çalışma! Ruhunu ve manânı kuvvetlendir! Ta ki cehennemin yöneticisi olan Malik ismindeki melek gibi, ateşin ta kendisi olan cismine hâkim ve üstün olasın! Ya'ni, mâdemki ma'nân ateş üzerine gālibdir ve cisim ve sûretin ise, ayn-ı ateştir; o hâlde cismini büyültmeğe ve semirtmeğe çalışma! Rûhunu ve ma'nânı kuvvetlendir! Tâ ki cehennemin mutasarrıfı olan Mâlik ismindeki melek gibi, ayn-ı ateş olan cismine hâkim ve gālib olasın! 1938. Kabukları kabuk üzerine artırmışsın; şübhesiz kabuk gibi is içindesin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1938. Kabukları kabuk üzerine artırmışsın; şüphesiz kabuk gibi is içindesin. "Post ve kabuk"tan kastedilen, bedenin yoğunluğudur. "Dûde", birkaç anlama gelir. Burada mürekkep yaptıkları "kara is" anlamındadır. Yani, sen bedeninin yoğunluğu üzerine bol bol yiyip içmek suretiyle kat kat yoğunluklar eklemişsin ve ruhunun gelişmesi için riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) yapmaktan kaçmışsın. Şüphesiz fındığın ve cevizin kabukları gibi kapkara kömür ve is hâli içinde kalmışsın. "Post ve kabuk"tan murâd, kesâfet-i cismâniyyedir. "Dûde", birkaç ma'nâya gelir. Burada mürekkeb yaptıkları "kara is" ma'nâsınadır. Ya'ni, sen cisminin kesâfeti üzerine bol bol yiyip içmek sûretiyle kat kat kesâfetler ilâve etmişsin ve rûhunun inkişafı için riyâzât ve mücâhedâttan kaçmışsın. Şübhesiz fındığın ve cevizin kabukları gibi kapkara kömür ve is hâli içinde kalmışsın. 1939. Zîrâ ki ateşe alef, postun gayrı değildir. Hakk'ın kahrı o kibrin postunu koparıcıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1939. Çünkü ateşe yem, deriden başka bir şey değildir. Hakk'ın kahrediciliği o kibrin derisini koparıcıdır. 1935. Bir ağaç bardak ki, onun içinde ırmak suyu vardır, ateşin kudreti hep onun tarafı üzerindedir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1935. Bir ağaç bardak ki, onun içinde ırmak suyu vardır, ateşin kudreti hep onun tarafı üzerindedir. Bu şerefli beyit, yukarıdaki beyte bir örnektir. Örneğin, içinde su olan ağaç bir kap, ateş üzerine konduğu zaman, ateşin etkisi ağaca olur ve ağacı yakıp deldiği vakit, su ateş üzerine akınca, ateşi söndürür. Bu beyt-i şerîf yukarıki beyte bir misâldir. Meselâ içinde su olan ağaç bir kap, ateş üzerine konduğu vakit, ateşin te'sîri ağaca olur ve ağacı yakıp deldiği vakit, su ateş üzerine akınca, ateşi söndürür. 1936. İnsanın ma'nası ateş üzerine mâliktir; cehennemin Mâlik'i onda ne vakit hâliktir!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1936. İnsanın manası ateş üzerine sahiptir; cehennemin Mâlik'i onda ne zaman yok olur! Yani, insanın manası olan ruh, ateş üzerine sahip ve üstün gelendir; ve cisim, cehennem tabiatında olduğundan cehennemin ta kendisidir. Cehennemin görevlisi olan Mâlik ismindeki melek nasıl cehennemde yok olmaz ise, cehennemin ta kendisi olan cisme ait olan mana ve ruh da öylece yok olmaz. Ya'ni, insanın ma'nâsı olan rûh, ateş üzerine mâlik ve galibdir; ve cisim, cehennem tabîatında olduğundan ayn-ı cehennemdir. Cehennemin müvek-keli olan Mâlik ismindeki melek nasıl cehennemde hâlik değil ise, ayn-ı cehennem olan cisme taalluk eden ma'nâ ve rûh dahi öylece hâlik değildir. 1937. Binaenaleyh sen cismini artırma, ma'nânı artır, tâ ki Mâlik gibi ateşe hâkim olasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1937. Bu sebeple sen cismini artırma, manânı artır ki Mâlik gibi ateşe hâkim olasın! Yani, mademki mana ateş üzerine üstün gelendir ve cismin ile suretin ise, ateşin ta kendisidir; o hâlde cismini büyütmeye ve semirtmeye çalışma! Ruhunu ve manânı kuvvetlendir! Ta ki cehennemin yöneticisi olan Mâlik ismindeki melek gibi, ateşin ta kendisi olan cismine hâkim ve üstün gelesin! Ya'ni, mâdemki ma'nân ateş üzerine gālibdir ve cismin ve sûretin ise, ayn-ı ateştir; o hâlde cismini büyültmeğe ve semirtmeğe çalışma! Rûhunu ve ma'nânı kuvvetlendir! Tâ ki cehennemin mutasarrıfı olan Mâlik ismindeki melek gibi, ayn-ı ateş olan cismine hâkim ve gālib olasın! 1938. Kabukları kabuk üzerine artırmışsın; şüphesiz kabuk gibi is içindesin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1938. Kabukları kabuk üzerine artırmışsın; şüphesiz kabuk gibi is içindesin. "Post ve kabuk"tan kastedilen, bedenin yoğunluğudur. "Dûde" birkaç anlama gelir. Burada mürekkep yaptıkları "kara is" anlamındadır. Yani, sen bedeninin yoğunluğu üzerine bol bol yiyip içmek suretiyle kat kat yoğunluklar eklemişsin ve ruhunun gelişimi için riyâzât (nefsî perhizler) ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) yapmaktan kaçmışsın. Şüphesiz fındığın ve cevizin kabukları gibi kapkara kömür ve is hâli içinde kalmışsın. "Post ve kabuk"tan murâd, kesâfet-i cismâniyyedir. "Dûde", birkaç ma'nâya gelir. Burada mürekkeb yaptıkları "kara is" ma'nâsınadır. Ya'ni, sen cisminin kesâfeti üzerine bol bol yiyip içmek sûretiyle kat kat kesâfetler ilâve etmişsin ve rûhunun inkişafı için riyâzât ve mücâhedâttan kaçmışsın. Şüphesiz fındığın ve cevizin kabukları gibi kapkara kömür ve is hâli içinde kalmışsın. 1939. Zîrâ ki ateşe alef, postun gayrı değildir. Hakk'ın kahrı o kibrin postunu koparıcıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1939. Çünkü ateşe yem, deriden başka bir şey değildir. Hakk'ın kahrediciliği o kibrin derisini koparıcıdır. Yani, mademki senin için (öz) kalmadı, hep kabuk oldun, artık ateşin gıdası olursun. Çünkü ateşin gıdası ve şiddetlenmesi, içine atılacak kabuk ile olur. Bu sebeple bu bedensel yoğunluğun gereği olarak sende oluşan kibir ve azametin derisini, Hakk'ın kahrediciliği koparıcı ve yüzücüdüdür; ve o kibir ve azamet sebebiyle Yüce Allah seni zelil eder. Yânî, mâdemki senin için kalmadı, hep kabuk oldun, artık ateşin gıdâsı olursun. Zîrâ ateşin gıdâsı ve şiddetlenmesi, içine atılacak kabuk ile olur. Binâenaleyh bu kesâfet-i cismâniyye iktizâsı olarak sende hâsıl olan kibir ve azametin derisini, Hakk'ın kahrı koparıcı ve yüzücüdür; ve o kibir ve azamet sebebiyle Hak Teâlâ seni zelîl eder. 1940. Bu tekebbür postun neticesindendir. Câh ve mal o kibre ondan dolayı dosttur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1940. Bu kibir, bedenin yoğunluğunun sonucundandır. Makam ve mal o kibre bu yüzden dosttur. Ey cismanî varlık, sendeki bu kibir, bedenin ve fani yoğunluğunun verdiği sonuçtandır. Makam ve mal, yani başkanlık makamı, mal ve mülk, o cismanî yoğunluktan dolayı sendeki kibir ve azamete dost olmuş ve ona sarılmıştır. Yani sendeki cismanî yoğunluk kibir ve azamet meydana getirmiş ve doğurmuştur. Mal ve makam da o kibre, sırf bu fani yoğunluk sebebiyle dost olmuştur; ve bunlar böyle birbirine bağlanmıştır. Ey cismânî, sendeki bu tekebbür, postun ve kesâfet-i faniyenin verdiği netîcedendir. Câh ve mal ya'ni makām-ı riyâset, mal ve mülk o kesâfet-i cismâniyyeden dolayı, sendeki kibir ve azamete dost olmuş ve sarılmıştır. Ya'ni sendeki kesâfet-i cismâniyye kibir ve azamet hâsıl etmiş ve doğurmuştur. Mal ve mansıb dahi o kibre, mahzâ bu kesâfet-i faniye sebebiyle dost olmuştur; ve bunlar böyle birbirine bağlanmıştır. 1941. Bu tekebbür nedir? Lübabdan gaflettir. Buzun güneşten gafleti gibi müncemiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1941. Bu kibir nedir? Özden gaflettir. Buzun güneşten gafleti gibi donmuştur. "Lübâb", her şeyin özü ve seçkin kısmı; ve ceviz ve fındık gibi maddelerin içidir. İkinci mısradaki "müncemid" "gaflet"in sıfatıdır. Yani, cismanî varlıklardaki bu kibir nedir? Özden, yani varlığın hakikatinden gaflettir; ve kendi varlığında ve mevcudiyetinde bağımsızlık görmektir. Bu öyle bir gaflettir ki, buzun güneşten gafleti gibi donmuş ve yoğundur. "Lübâb", her şeyin hâlisi ve güzîdesi; ve ceviz ve fındık gibi maddelerin içi. İkinci mısra'daki "müncemid" "gaflet"in sıfatıdır. Ya'ni, cismânilerdeki bu tekebbür nedir? Lübâbdan ya'ni hakîkat-i vücûddan gaflettir; ve kendi vücûdunda ve varlığında istiklâl görmektir. Bu öyle bir gaflettir ki, buzun güneşten gafleti gibi donmuş ve kesîftir. 1942. Vaktaki ona güneşten haber oldu, buz kalmadı, yumuşak oldu ve sıcak oldu ve çabuk sürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1942. Vaktaki ona güneşten haber oldu, buz kalmadı, yumuşak oldu ve sıcak oldu ve çabuk sürdü. Güneşin harareti o donmuş buz üzerine ulaşması suretiyle buzun güneşten haberi oldu ve donmuş olan gafleti uyanıklığa dönüştü, artık onun buzluğu kalmadı, gevşedi ve ısındı; ve çarçabuk kendi hakikati olan su ortaya çıkıp aktı ve derya tarafına doğru akıp gitti. Vaktāki güneşin harâreti o donmuş buz üzerine vâsıl olmak sûretiyle buzun güneşten haberi oldu ve müncemid olan gafleti âgâhlığa tebeddül etti, artık onun buzluğu kalmadı, gevşedi ve ısındı; ve çarçabuk kendi hakîkati olan su zâhir olup aktı ve deryâ tarafına sürüp gitti. 1943. Lübbü görmekten tenin cümlesi tama' oldu, hor ve âşık oldu; zîrâ tama' eden kimse zelîl oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1943. Özü görmekten bedenin tamamı tamah etti, hor ve âşık oldu; çünkü tamah eden kimse zelil oldu. Yani, mademki senin için kalmadı, hep kabuk oldun, artık ateşin gıdası olursun. Çünkü ateşin gıdası ve şiddetlenmesi, içine atılacak kabuk ile olur. Bu sebeple bu bedensel yoğunluk gereği olarak sende oluşan kibir ve azametin derisini, Hakk'ın kahrı koparıcı ve yüzücüdür; ve o kibir ve azamet sebebiyle Yüce Allah seni zelil eder. Yânî, mâdemki senin için kalmadı, hep kabuk oldun, artık ateşin gıdâsı olursun. Zîrâ ateşin gıdâsı ve şiddetlenmesi, içine atılacak kabuk ile olur. Binâenaleyh bu kesâfet-i cismâniyye iktizâsı olarak sende hâsıl olan kibir ve azametin derisini, Hakk'ın kahrı koparıcı ve yüzücüdür; ve o kibir ve azamet sebebiyle Hak Teâlâ seni zelîl eder. 1940. Bu tekebbür postun neticesindendir. Câh ve mal o kibre ondan dolayı dosttur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1940. Bu kibir, bedenin yoğunluğunun sonucundandır. Makam ve mal o kibre bu yüzden dosttur. Ey cismanî varlık, sendeki bu kibir, bedenin ve fani yoğunluğunun verdiği sonuçtandır. Makam ve mal, yani başkanlık makamı, mal ve mülk, o cismanî yoğunluktan dolayı sendeki kibir ve azamete dost olmuş ve ona sarılmıştır. Yani sendeki cismanî yoğunluk kibir ve azamet meydana getirmiş ve doğurmuştur. Mal ve makam da o kibre, sırf bu fani yoğunluk sebebiyle dost olmuştur; ve bunlar böyle birbirine bağlanmıştır. Ey cismânî, sendeki bu tekebbür, postun ve kesâfet-i faniyenin verdiği netîcedendir. Câh ve mal ya'ni makām-ı riyâset, mal ve mülk o kesâfet-i cismâniyyeden dolayı, sendeki kibir ve azamete dost olmuş ve sarılmıştır. Ya'ni sendeki kesâfet-i cismâniyye kibir ve azamet hâsıl etmiş ve doğurmuştur. Mal ve mansıb dahi o kibre, mahzâ bu kesâfet-i faniye sebebiyle dost olmuştur; ve bunlar böyle birbirine bağlanmıştır. 1941. Bu tekebbür nedir? Lübabdan gaflettir. Buzun güneşten gafleti gibi müncemiddir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1941. Bu kibir nedir? Özden gaflettir. Buzun güneşten gafleti gibi donmuştur. "Lübâb", her şeyin özü ve seçkin kısmı; ve ceviz ve fındık gibi maddelerin içidir. İkinci mısradaki "müncemid" "gaflet"in sıfatıdır. Yani, cismanî varlıklardaki bu kibir nedir? Özden, yani varlığın hakikatinden gaflettir; ve kendi varlığında ve mevcudiyetinde bağımsızlık görmektir. Bu öyle bir gaflettir ki, buzun güneşten gafleti gibi donmuş ve yoğundur. "Lübâb", her şeyin hâlisi ve güzîdesi; ve ceviz ve fındık gibi maddelerin içi. İkinci mısra'daki "müncemid" "gaflet"in sıfatıdır. Ya'ni, cismânilerdeki bu tekebbür nedir? Lübâbdan ya'ni hakîkat-i vücûddan gaflettir; ve kendi vücûdunda ve varlığında istiklâl görmektir. Bu öyle bir gaflettir ki, buzun güneşten gafleti gibi donmuş ve kesîftir. 1942. Vaktaki ona güneşten haber oldu, buz kalmadı, yumuşak oldu ve sıcak oldu ve çabuk sürdü.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1942. Vaktaki ona güneşten haber oldu, buz kalmadı, yumuşak oldu ve sıcak oldu ve çabuk sürdü. Güneşin harareti o donmuş buz üzerine ulaşması suretiyle buzun güneşten haberi oldu ve donmuş olan gafleti uyanıklığa dönüştü, artık onun buzluğu kalmadı, gevşedi ve ısındı; ve çarçabuk kendi hakikati olan su ortaya çıkıp aktı ve derya tarafına doğru akıp gitti. Vaktāki güneşin harâreti o donmuş buz üzerine vâsıl olmak sûretiyle buzun güneşten haberi oldu ve müncemid olan gafleti âgâhlığa tebeddül etti, artık onun buzluğu kalmadı, gevşedi ve ısındı; ve çarçabuk kendi hakîkati olan su zâhir olup aktı ve deryâ tarafına sürüp gitti. 1943. Lübbü görmekten tenin cümlesi tama' oldu, hor ve âşık oldu; zîrâ tama' eden kimse zelîl oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1943. Özü görmekten bedenin tamamı tamah etti, hor ve âşık oldu; çünkü tamah eden kimse zelil oldu. "Öz"den ve "iç"ten kastedilen, insanın kendi hüviyeti ve hakikati olan Hakk'ın zâtıdır. Yani, bir kimse ki, kendi hakikati olan Hakk'ın zâtını müşahede etti, onun bu görüşünden, cisminin bütün zerreleri bu hakikate ulaşmaya tamah edici oldu ve tamahın kendisi oldu. Bu durumda Hakk'ın zâtı karşısında zelil ve o hakikate âşık oldu. Çünkü Velayet Şahı İmam Ali (k.v) efendimiz عَزَّ مَنْ قَنَعَ ذَلَّ مَنْ طَمِعَ yani "Kanaat eden kimse aziz oldu ve tamah eden kimse zelil oldu" buyurmuştur. Bu sözün iki yönü vardır: Birisi dünyaya ve diğeri ahirete ilişkindir. Dünyaya ilişkin yönü şudur ki, bir kimse dünya malına tamah edip şunun bunun kapısında ihsan beklerse zelil olur; ve eğer elindeki şeye kanaat edip şuna buna boyun eğmezse aziz olur. Ahirete ilişkin yönü şudur ki, bir kimse mâsivâdan (Allah dışındaki her şeyden) göz yumup ancak Hakk'a yönelirse o kimse Hak karşısında zelil olur; ve onun bu zilleti kulluk makamı olur; ve eğer kendi varlığını Hakk'ın varlığından ayrı görüp, bu varlığın gereğine kanaat ederse, bu kanaatinden dolayı kendinde izzet tasavvur edip gizli şirkte kalır. Cenab-ı Pîr efendimiz bu ve sonraki beyitlerde bu ikinci yönü beyan buyurmuşlardır. “Lüb”den ve “iç”ten murâd, insanın kendi hüviyeti ve hakîkati olan zât-ı Hak’tır. Ya’ni, bir kimse ki, kendi hakîkati olan zât-ı Hakk’ı müşahede etti, onun bu görüşünden, cisminin cemî’-i zerrâtı bu hakîkate vusûle tama’ edici oldu ve ayn-ı tama’ oldu. Bu sûrette zât-ı Hak muvâcehesinde zelîl ve o hakîkate âşık oldu. Zîrâ Şâh-ı Velâyet İmâm-ı Ali (k.v) efendimiz عَزَّ مَنْ قَنَعَ ذَلَّ مَنْ طَمِعَ ya’ni “Kanâat eden kimse azîz oldu ve tama’ eden kimse zelîl oldu” buyurmuş-tur. Bu kelâmın iki vechi vardır: Birisi dünyâya ve diğeri âhirete taalluk eder. Dünyâya taalluk eden ciheti budur ki, bir kimse dünyâ malına tama’ edip şu-nun bunun kapısında ihsâna muntazır olursa zelîl olur; ve eğer elindeki şeye kanâat edip şuna buna boyun eğmezse azîz olur. Âhirete taalluk eden ciheti budur ki, bir kimse mâsivâdan göz yumup ancak Hakk’a müteveccih olursa o kimse muvâcehe-i Hak’ta zelîl olur; ve onun bu zilleti makâm-ı abdiyyet olur; ve eğer kendi varlığını Hakk’ın varlığının gayrı görüp, bu varlığın îcâbına ka-nâat ederse, bu kanâatinden dolayı kendinde izzet tasavvur edip şirk-i hafîde kalır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu ve âtîdeki beyitlerde bu ikinci vechi beyân bu-yurmuşlardır. 1944. Vaktâki içi görmez, posta kânî’ oldu; “Azze men kanea” bağı onun zindanıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1944. İçini görmediği zaman, posta kanâat etti; "Kanâat eden azîz oldu" bağı onun zindanıdır. Bir kimse ki, kendi izafî varlığının içi ve bâtını olan Hakk'ın zâtını görmez ve post ve kabuk mesâbesinde olan izafî varlığına kanâat eder, bu sebeple o kimseye "Kanâat eden azîz oldu" sözünün bağı zindan ve hapis olur; ve bu izafî varlığı içinde izzet tasavvur edip kibirlenir. Bir kimse ki, kendi vücûd-ı izâfîsinin içi ve bâtını olan zât-ı Hakk’ı gör-mez ve post ve kabuk mesâbesinde olan vücûd-ı izâfîsine kanâat eder, binâ-enaleyh o kimseye “Kanâat eden azîz oldu” sözünün bağı zindan ve mahbes olur; ve bu izâfî varlığı içinde izzet tasavvur edip mütekebbir olur. 1945. İzzet burada senin kibrindir; ve zillet dîndir. Taş fânî olmadıkça ne va-kit yüzük oldu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1945. İzzet burada senin kibrindir; ve zillet dindir. Taş fânî olmadıkça ne zaman yüzük oldu? Ey cismanî varlığına, vehmedilmiş olan varlığına kanaatindeki izzet senin kibrindir ve kibirli olmandır; ve vehmedilmiş varlığını gözünden kaldırıp Hak'ın varlığına vermek suretiyle zilleti seçmek dindir ve tam bir kulluktur. Görmez misin, taş yontulup kendi şeklinden ve belirlenmişliğinden fânî olmadıkça parmağa takılacak yüzük olur mu? Bazı nüshalarda "kibrin" yerine "küfürdür" anlamı vardır ki, bu küfür kendi kimliğini ve hakikatini inkâr etmek demektir ve şirktir. "Öz"den ve "iç"ten maksat, insanın kendi kimliği ve hakikati olan Hak'ın Zâtı'dır. Yani, bir kimse ki, kendi hakikati olan Hak'ın Zâtı'nı müşahede etti, onun bu görüşünden, cisminin bütün zerreleri bu hakikate ulaşmaya tamah edici oldu ve tamahın kendisi oldu. Bu surette Hak'ın Zâtı karşısında zelil oldu ve o hakikate âşık oldu. Zira Velayet Şahı İmam-ı Ali (a.s.) efendimiz "Kanâat eden kimse aziz oldu ve tamah eden kimse zelil oldu" buyurmuştur. Bu sözün iki yönü vardır: Birisi dünyaya ve diğeri ahirete ilişkindir. Dünyaya ilişkin yönü şudur ki, bir kimse dünya malına tamah edip şunun bunun kapısında ihsan beklerse zelil olur; ve eğer elindeki şeye kanaat edip şuna buna boyun eğmezse aziz olur. Ahirete ilişkin yönü şudur ki, bir kimse mâsivâdan (Allah dışındaki her şeyden) göz yumup ancak Hak'a yönelirse o kimse Hak karşısında zelil olur; ve onun bu zilleti kulluk makamı olur; ve eğer kendi varlığını Hak'ın varlığının gayrı görüp, bu varlığın gereğine kanaat ederse, bu kanaatinden dolayı kendinde izzet tasavvur edip gizli şirkte kalır. Cenab-ı Pîr efendimiz bu ve sonraki beyitlerde bu ikinci yönü beyan buyurmuşlardır. Ey cismânî, mevhûm olan varlığına kanâatindeki izzet senin kibrindir ve mütekebbir olmandır; ve vücûd-ı mevhûmunu nazarından kaldırıp vücûd-ı Hakk’a vermek sûretiyle ihtiyâr-ı zillet dîndir ve abdiyyet-i mahzadır. Gör-mez misin, taş yontulup kendi şeklinden ve taayyününden fânî olmadıkça parmağa takılacak yüzük olur mu? Bazı nüshalarda کبر تست yerine گبر یست Ma’nâsı “kâfirliktir” demek olur ki, bu kâfirlik kendi hüviyyetini ve hakîkatini inkâr etmek demektir ve şirktir. "Lüb"den ve "iç"ten murâd, insanın kendi hüviyeti ve hakîkati olan zât-ı Hakk'tır. Ya'ni, bir kimse ki, kendi hakîkati olan zât-ı Hakk'ı müşahede etti, onun bu görüşünden, cisminin cemî'-i zerrâtı bu hakîkate vusûle tama' edici oldu ve ayn-ı tama' oldu. Bu sûrette zât-ı Hak muvâcehesinde zelîl ve o hakîkate âşık oldu. Zîrâ Şâh-ı Velâyet İmam-ı Ali (k.v) efendimiz عز من قنع ذل من طمع ya'ni "Kanâat eden kimse azîz oldu ve tama' eden kimse zelîl oldu" buyurmuştur. Bu kelâmın iki vechi vardır: Birisi dünyaya ve diğeri âhirete taalluk eder. Dünyaya taalluk eden ciheti budur ki, bir kimse dünyâ malına tama' edip şunun bunun kapısında ihsâna muntazır olursa zelîl olur; ve eğer elindeki şeye kanâat edip şuna buna boyun eğmezse azîz olur. Ahirete taalluk eden ciheti budur ki, bir kimse mâsivâdan göz yumup ancak Hakk'a müteveccih olursa o kimse muvâcehe-i Hak'ta zelîl olur; ve onun bu zilleti makām-ı abdiyyet olur; ve eğer kendi varlığını Hakk'ın varlığının gayri görüp, bu varlığın îcâbına kanâat ederse, bu kanâatinden dolayı kendinde izzet tasavvur edip şirk-i hafide kalır. Cenâb-ı Pîr efendimiz bu ve âtîdeki beyitlerde bu ikinci vechi beyân buyurmuşlardır. 1944. Vaktaki içi görmez, posta kāni' oldu; "Azze men kanea" bağı onun zindanıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1944. Vaktaki içi görmez, posta kanî oldu; "Azze men kanea" bağı onun zindanıdır. Bir kimse ki, kendi izafî varlığının içi ve bâtını olan Hakk'ın zâtını görmez ve post ve kabuk hükmünde olan izafî varlığına kanaat eder, bu sebeple o kimseye "Kanaat eden aziz oldu" sözünün bağı zindan ve mahpusluk olur; ve bu izafî varlığı içinde izzet tasavvur edip kibirlenir. Bir kimse ki, kendi vücûd-ı izâfisinin içi ve bâtını olan zât-ı Hakk'ı görmez ve post ve kabuk mesabesinde olan vücûd-ı izâfisine kanâat eder, binâenaleyh o kimseye "Kanâat eden azîz oldu" sözünün bağı zindan ve mahbes olur; ve bu izâfî varlığı içinde izzet tasavvur edip mütekebbir olur. 1945. İzzet burada senin kibrindir; ve zillet dîndir. Taş fânî olmadıkça ne vakit yüzük oldu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1945. İzzet burada senin kibrindir; zillet ise dindir. Taş fani olmadıkça ne zaman yüzük oldu? Ey cismanî varlığına, vehmedilmiş olan varlığına kanaatindeki izzet senin kibrindir ve kibirli olmandır; vehmedilmiş varlığını gözünden kaldırıp Hakk'ın varlığına vermek suretiyle zilleti seçmek dindir ve tam bir kulluktur. Görmez misin, taş yontulup kendi şeklinden ve belirlenmişliğinden fani olmadıkça parmağa takılacak yüzük olur mu? Bazı nüshalarda "kibrin" yerine "küfürdür" geçmektedir. Anlamı "kâfirliktir" demek olur ki, bu kâfirlik kendi kimliğini ve hakikatini inkâr etmek demektir ve şirktir. Ey cismânî, mevhûm olan varlığına kanâatindeki izzet senin kibrindir ve mütekebbir olmandır; ve vücûd-ı mevhûmunu nazarından kaldırıp vücûd-ı Hakk'a vermek sûretiyle ihtiyâr-ı zillet dîndir ve abdiyyet-i mahzadır. Görmez misin, taş yontulup kendi şeklinden ve taayyününden fânî olmadıkça parmağa takılacak yüzük olur mu? Bazı nüshalarda کبر تست yerine گبریست vaki'dir. Ma'nâsı "kâfirliktir" demek olur ki, bu kâfirlik kendi hüviyyetini ve hakîkatini inkâr etmek demektir ve şirktir. 1946. Taşlık makāmında, ondan sonra ene! Senin miskîn ve fânî olman vaktidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1946. Taşlık makamında, ondan sonra benlik! Senin miskin ve fani olman vaktidir. Yani, taşlık makamında olup yüzüklük iddiasında bulunmak ve ondan sonra benlik iddiası etmek caiz değildir. Yani vehmedilmiş varlığını hakiki varlık karşısında ispat edip "ben" demek boş bir izzet iddiasıdır ve kibirdir. O hakiki varlık karşısında senin bu iddialardan vazgeçip miskin ve fani olman vaktidir. Ya'ni, taşlık makāmında olup yüzüklük da'vâsında bulunmak ve ondan sonra enâniyet da'vâ etmek câiz değildir. Ya'ni vücûd-ı mevhûmunu vücûd-ı hakîkî muvâcehesinde isbât edip "ben" demek boş bir izzet da'vâsıdır ve tekebbürdür. O vücûd-ı hakîkî muvâcehesinde senin bu da'vâlardan geçip miskîn ve fânî olman vaktidir. 1947. Kibir ondan dolayı câhı ve malı ister. Zîrâ külhanın kemâli tezektendir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1947. Kibir ondan dolayı makamı ve malı ister. Çünkü külhanın olgunluğu tezektendir. Yani, kibir külhan; makam, başkanlık, mal, mülk ve servet de tezek ve gübre mesabesindedir. Külhanın parlaklığı, olgunluğu ve alevlenmesi içine atılan tezekten olduğu gibi, kibrin ve azametin parlaması da makamdan ve servetten olur. İşte kibir ve azamet bu sebeple makam ve mal peşinden koşar. Ya'ni, kibir külhan; ve makām-ı riyâset ve mal ve mülk ve servet dahi tezek ve gübre mesâbesindedir. Külhanın revnakı ve kemâli ve alevlenmesi içine atılan tezekten olduğu gibi, kibrin ve azametin parlaması dahi, mansıbdan ve servetten olur. İşte kibir ve azamet bu sebebden dolayı mansıb ve mal arkasında koşar. 1948. Zîra bu iki dâye postu ziyade ederler. Şahmı ve lahmı ve kibri ve nahveti doldururlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1948. Çünkü bu iki dadı postu artırırlar. Yağı, eti, kibri ve gururu doldururlar. Çünkü bu iki dadı ve eğitici konumunda olan makam ve servet, cismaniyete hizmet edip onu semirtip çoğaltırlar; ve cisme yağ ve et ve kibir ve azamet ve iftihar doldururlar. Zîrâ bu iki dâye ve mürebbî mesâbesinde olan mansıb ve servet, cismâniyete hizmet edip onu semirtip çoğaltırlar; ve cisme yağ ve et ve kibir ve azamet ve iftihâr doldururlar. 1949. Gözü lübbün lübbüne kaldırmadılar; postu o cihetten lüb zannettiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1949. Gözü özün özüne kaldırmadılar; postu o yönden öz sandılar. Birinci "öz"den ve "iç"ten kasıt ruhtur; ikinci "öz"den kasıt ise Hak Teâlâ'nın zâtıdır. Çünkü insanın iç yüzü ruhtur; ruhun iç yüzü ise Hak Teâlâ'nın zâtıdır. Yani, cismanî olan kimseler, gözlerini gerçek varlık sahibi olan Hak Teâlâ'nın zâtı tarafına kaldırmadılar; onlar kendi varlıklarını bağımsız sanıp "Biz yaparız, biz yaratırız" iddiasında bulundular. Bu sebeple kabuk mesabesinde olan vehmedilmiş varlıklarını iç ve asıl zannettiler. Birinci "lüb"den ve "iç"ten murâd, rûh ve ikinci "lüb"den murâd, zât-ı Hak'tır. Zîrâ insanın bâtını rûhtur; ve rûhun bâtını zât-ı Hak'tır. Ya'ni, cismânî olan kimseler, gözlerini vücûd-ı hakîkî sahibi olan zât-ı Hak tarafına kaldırmadılar; ve onlar kendi vücûdlarını müstakil zannedip "Biz yaparız, biz yaratırız" da'vâsında bulundular. Binâenaleyh kabuk mesâbesinde olan vücûd-ı mevhûmlarını iç ve asıl zannettiler. 1946. Taşlık makāmında, ondan sonra ene! Senin miskîn ve fânî olman vaktidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1946. Taşlık makamında, ondan sonra benlik! Senin miskin ve fani olman vaktidir. Yani, taşlık makamında olup yüzüklük iddiasında bulunmak ve ondan sonra benlik iddiası etmek caiz değildir. Yani vehmedilmiş varlığını hakiki varlık karşısında ispat edip "ben" demek boş bir izzet iddiasıdır ve kibirdir. O hakiki varlık karşısında senin bu iddialardan vazgeçip miskin ve fani olman vaktidir. Ya'ni, taşlık makāmında olup yüzüklük da'vâsında bulunmak ve ondan sonra enâniyet da'vâ etmek câiz değildir. Ya'ni vücûd-ı mevhûmunu vücûd-ı hakîkî muvâcehesinde isbât edip "ben" demek boş bir izzet da'vâsıdır ve tekebbürdür. O vücûd-ı hakîkî muvâcehesinde senin bu da'vâlardan geçip miskîn ve fânî olman vaktidir. 1947. Kibir ondan dolayı câhı ve malı ister. Zîrâ külhanın kemâli tezektendir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1947. Kibir ondan dolayı makamı ve malı ister. Çünkü külhanın olgunluğu tezektendir. Yani, kibir külhan; makam, başkanlık, mal, mülk ve servet de tezek ve gübre mesabesindedir. Külhanın parlaklığı, olgunluğu ve alevlenmesi içine atılan tezekten olduğu gibi, kibrin ve azametin parlaması da makamdan ve servetten olur. İşte kibir ve azamet bu sebeple makam ve mal peşinden koşar. Ya'ni, kibir külhan; ve makām-ı riyâset ve mal ve mülk ve servet dahi tezek ve gübre mesâbesindedir. Külhanın revnakı ve kemâli ve alevlenmesi içine atılan tezekten olduğu gibi, kibrin ve azametin parlaması dahi, mansıbdan ve servetten olur. İşte kibir ve azamet bu sebebden dolayı mansıb ve mal arkasında koşar. 1948. Zîra bu iki dâye postu ziyâde ederler. Şahmı ve lahmı ve kibri ve nahveti doldururlar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1948. Çünkü bu iki dadı postu artırırlar. Yağı, eti, kibri ve gururu doldururlar. Çünkü bu iki dadı ve eğitici konumunda olan makam ve servet, cismaniyete hizmet edip onu semirtip çoğaltırlar; ve cisme yağ ve et ve kibir ve azamet ve iftihar doldururlar. Zîrâ bu iki dâye ve mürebbî mesâbesinde olan mansıb ve servet, cismâniyete hizmet edip onu semirtip çoğaltırlar; ve cisme yağ ve et ve kibir ve azamet ve iftihâr doldururlar. 1949. Gözü lübbün lübbüne kaldırmadılar; postu o cihetten lüb zannettiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1949. Gözü özün özüne kaldırmadılar; postu o yönden öz sandılar. Birinci "öz"den ve "iç"ten kasıt ruhtur; ikinci "öz"den kasıt ise Hak Teâlâ'nın zâtıdır. Çünkü insanın iç yüzü ruhtur; ruhun iç yüzü ise Hak Teâlâ'nın zâtıdır. Yani, cismanî olan kimseler, gözlerini gerçek varlık sahibi olan Hak Teâlâ'nın zâtı tarafına kaldırmadılar; onlar kendi varlıklarını bağımsız sanıp "Biz yaparız, biz yaratırız" iddiasında bulundular. Bu sebeple kabuk mesabesinde olan vehmedilmiş varlıklarını iç ve asıl zannettiler. Birinci "lüb"den ve "iç"ten murâd, rûh ve ikinci "lüb"den murâd, zât-ı Hak'tır. Zîrâ insanın bâtını rûhtur; ve rûhun bâtını zât-ı Hak'tır. Ya'ni, cismânî olan kimseler, gözlerini vücûd-ı hakîkî sahibi olan zât-ı Hak tarafına kaldırmadılar; ve onlar kendi vücûdlarını müstakil zannedip "Biz yaparız, biz yaratırız" da'vâsında bulundular. Binâenaleyh kabuk mesâbesinde olan vücûd-ı mevhûmlarını iç ve asıl zannettiler. 1950. Bu yola rehber İblîs oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1950. Bu yola rehber İblîs oldu. Çünkü o, riyâset tuzağının avı geldi. "Şebîke" ve "şebeke", ağ ve tuzak anlamındadır. Yani, en önce bu makam, riyâset (başkanlık) ve enâniyet (benlik) ağına ve tuzağına av olan İblîs olup “Ben Âdem’den daha hayırlıyım ve üstünüm ve riyâset makamına lâyıkım!” iddiasında bulundu. Bu sebeple kendisinden sonra ne kadar bu iddiada bulunan kimseler varsa, hepsine önder ve rehber oldu. Zîrâ o riyâset tuzağının avı geldi. "Şebîke" ve "şebeke", ağ ve tuzak manasınadır. Ya'ni, en evvel bu câh ve riyâset ve enâniyet ağına ve tuzağına av olan İblîs olup “Ben Âdem’den daha hayırlıyım ve efdalim ve makâm-ı riyâsete lâyıkım!” da’vâsında bulundu. Binâenaleyh kendisinden sonra ne kadar bu da’vâda bulunan kimseler varsa, hepsine pîşvâ ve rehber oldu. 1951. Mal yılan, o câh ejderhâ gibidir, merdânın sâyesi bu ikiye zümrüddür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1951. Mal yılan, o makam ejderha gibidir, erlerin gölgesi bu ikisine zümrüttür. Yani, mal ve servet, bedenine düşkün olanlar için yılan ve o makam ve başkanlık makamı da ejderha gibidir. Fakat kâmil insanlar ve ruhanîler için ilahi bir lütuftur. Nitekim hadis-i şerifte نعم المال للرجل الصالح yani “Salih adam için mal ne güzeldir!” buyurulur. Ve Cenab-ı Pir Efendimiz bu anlamı 1. cildin 993 ve 994 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: “Dünya nedir? Allah’tan gafil olmaktır. Mal ve gümüş ve evlat ve kadın değildir. Hak için yüklendiğin mala Resul, “İyi mal ne güzeldir!” buyurdu.” “Merdân”dan kasıt, insân-ı kâmildir. “Zümrüt”, kıymetli taşlardan olup özelliklerinden birisi de yılanın gözünü kör etmektir. Nitekim bu konudaki açıklamalar 4. cildin 3696 numaralı beytinin başındaki şerh-i şerifte geçti. Yani, mal ve makam yılan ve ejderhadır. Onların gözünü zümrüt taşı mesabesinde olan insân-ı kâmilin gölgesi kör eder ve onları zararsız bir hale getirir. Ya’ni, mal ve servet, cismânîler için yılan ve o câh ve makâm-ı riyâset dahi ejderhâ gibidir. Fakat kâmiller ve rûhânîler için lutf-i ilâhîdir. Nitekim hadîs-i şerîfde نعم المال للرجل الصالح ya’ni “Sâlih adam için mal ne güzeldir!” buyurulur. Ve cenâb-ı Pîr Efendimiz bu ma’nâyı I. cildin 993 ve 994 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: “Dünyâ nedir? Hudâ’dan gâfil olmaktır. Metâ’ ve gümüş ve evlâd ve kadın değildir. Hak için yüklendiğin mala Resûl, “İyi mal ne güzeldir!” buyurdu.”] “Merdân”dan murâd, insân-ı kâmildir. “Zümrüd”, kıymetli taşlardan olup havâssından birisi de yılanın gözünü kör etmektir. Nitekim bu bâbdaki îzâhât IV. cildin 3696 numaralı beytinin ibtidâsındaki şerh-i şerîfde geçti. Ya’ni, mal ve mansıb yılan ve ejderhâdır. Onların gözünü zümrüd taşı mesâbesinde olan insân-ı kâmilin sâyesi kör eder ve onları zararsız bir hale getirir. 1952. O zümrüdden yılanın gözü fırlar; yılan kör olur ve yolcu kurtulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1952. O zümrütten yılanın gözü fırlar; yılan kör olur ve yolcu kurtulur. "Yolcu"dan kasıt, Hakk yolunun sâlikidir (tasavvuf yolunda ilerleyen kişi). Yani, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) zümrüt taşı mesabesinde olan gölgesinden ve bakışından bu iki yılanın gözleri dışarı fırlar ve kör olur; Hakk yolunun yolcusu da onların tasallutundan (musallat olmasından) ve zehrinden kurtulur. “Yolcu”dan murâd tarîk-ı Hakk’ın sâlikidir. Ya’ni, insân-ı kâmilin zümrüd taşı mesâbesinde olan sâyesinden ve nazarından bu iki yılanın gözleri dışarı fırlayıp kör olur ve Hak yolunun yolcusu dahi, onların tasallutundan ve zehrinden kurtulur. 1950. Bu yola rehber İblîs oldu. Zîra o riyaset tuzağının avı geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1950. Bu yola rehber İblis oldu. Çünkü o, riyaset tuzağının avı geldi. "Şebîke" ve "şebeke", ağ ve tuzak anlamındadır. Yani, en önce bu makam, riyaset ve benlik ağına ve tuzağına av olan İblis olup "Ben Adem'den daha hayırlıyım ve üstünüm ve riyaset makamına layığım!" iddiasında bulundu. Bu sebeple kendisinden sonra ne kadar bu iddiada bulunan kimseler varsa, hepsine önder ve rehber oldu. [1950] "Şebîke" ve "şebeke", ağ ve tuzak manasınadır. Ya'ni, en evvel bu câh ve riyâset ve enâniyet ağına ve tuzağına av olan İblîs olup "Ben Adem'den daha hayırlıyım ve efdalim ve makām-ı riyâsete lâyıkım!" da'vâsında bulundu. Binâenaleyh kendisinden sonra ne kadar bu da'vâda bulunan kimseler varsa, hepsine pîşvâ ve rehber oldu. 1951. Mal yılan, o câh ejderha gibidir, merdânın sâyesi bu ikiye zümrüddür.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1951. Mal yılan, o makam ejderha gibidir, erlerin gölgesi bu ikisine zümrüttür. Yani, mal ve servet, bedenine düşkün olanlar için yılan, o makam ve başkanlık makamı da ejderha gibidir. Fakat insân-ı kâmiller ve ruhanîler için ilâhî bir lütuftur. Nitekim hadis-i şerifte نعم المال للرجل الصالح yani "Salih adam için mal ne güzeldir!" buyrulur. Ve cenâb-ı Pîr Efendimiz bu anlamı I. cildin 993 ve 994 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: ["Dünya nedir? Allah'tan gafil olmaktır. Mal ve gümüş ve evlat ve kadın değildir. Hak için yüklendiğin mala Resul, "İyi mal ne güzeldir!" buyurdu."] "Merdân"dan kasıt, insân-ı kâmildir. "Zümrüt", kıymetli taşlardan olup özelliklerinden birisi de yılanın gözünü kör etmektir. Nitekim bu konudaki açıklamalar IV. cildin 3696 numaralı beytinin başındaki şerhte geçti. Yani, mal ve makam yılan ve ejderhadır. Onların gözünü zümrüt taşı mesabesinde olan insân-ı kâmilin gölgesi kör eder ve onları zararsız bir hale getirir. Ya'ni, mal ve servet, cismânîler için yılan ve o câh ve makām-ı riyâset dahi ejderha gibidir. Fakat kâmiller ve rûhânîler için lutf-i ilâhîdir. Nitekim hadis-i şerifde نعم المال للرجل الصالح ya'ni "Sâlih adam için mal ne güzeldir!" buyrulur. Ve cenâb-ı Pîr Efendimiz bu ma'nâyı I. cildin 993 ve 994 numaralı beyitlerinde şöyle buyururlar: ["Dünyâ nedir? Huda'dan gafil olmaktır. Metâ' ve gümüş ve evlâd ve kadın değildir. Hak için yüklendiğin mala Resûl, "İyi mal ne güzeldir!" buyurdu."] "Merdân"dan murâd, insân-ı kâmildir. "Zümrüd", kıymetli taşlardan olup havâssından birisi de yılanın gözünü kör etmektir. Nitekim bu bâbdaki îzâhât IV. cildin 3696 numaralı beytinin ibtidasındaki sürh-i şerîfde geçti. Ya'ni, mal ve mansıb yılan ve ejderhâdır. Onların gözünü zümrüd taşı mesâbesinde olan insân-ı kâmilin sâyesi kör eder ve onları zararsız bir hale getirir. 1952. O zümrüdden yılanın gözü fırlar, yılan kör olur ve yolcu kurtulur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1952. O zümrütten yılanın gözü fırlar, yılan kör olur ve yolcu kurtulur. "Yolcu"dan kasıt, Hakk yolunun sâlikidir (tasavvuf yolunda ilerleyen kişi). Yani, insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) zümrüt taşı hükmünde olan gölgesinden ve bakışından bu iki yılanın gözleri dışarı fırlayıp kör olur ve Hakk yolunun yolcusu da, onların tasallutundan ve zehrinden kurtulur. "Yolcu"dan murâd tarîk-ı Hakk'ın sâlikidir. Ya'ni, insân-ı kâmilin zümrüd taşı mesâbesinde olan sâyesinden ve nazarından bu iki yılanın gözleri dışarı fırlayıp kör olur ve Hak yolunun yolcusu dahi, onların tasallutundan ve zehrinden kurtulur. 1953. Vaktaki o reis bu yol üzerine diken koydu, her kim mecrûh oldu ise dedi ki: “İblîs’e lâ’net!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1953. O reis bu yol üzerine diken koyduğunda, her kim yaralandı ise dedi ki: "İblîs'e lânet!" Riyaset davasında bulunan o İblis, Hak'ka ve hakiki varlık tarafına giden yol üzerine benlik dikenini koyduğunda, bu dikenden yaralanan her bir kimse dedi ki: "İblîs'e lânet olsun!" Vaktaki riyâset da’vâsında bulunan o İblis, Hakk’a ve vücûd-ı hakîkî ta-rafına giden yol üzerine benlik dikenini koydu, bu dikenden yaralanan her bir kimse dedi ki: “İblîs’e la’net olsun!” 1954. Ya’ni bu gam benim üzerime onun gadrindendir, o muktedâ gadre sâbık izlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1954. Yani bu keder benim üzerime onun haksızlığındandır, o önder haksızlığa önceden iz bırakmıştır. Yani, benlik ve enaniyet dikeninden yaralanan her bir kimsenin "İblis'e lanet olsun!" demesindeki amacı, "Bu benlik ve enaniyet dikeninden meydana gelen keder, bana o İblis tarafından gerçekleşen haksızlık ve ihanettendir. Bu hususta o lanetlenmiş bize önder ve rehber oldu. Bu sebeple o önder haksızlığa ve ihanete ilk adımı atandır. Ya’ni, benlik ve enâniyet dikeninden yaralanan her bir kimsenin “İblîs’e la’net olsun!” demekteki murâdı, “Bu benlik ve enâniyet dikeninden hâsıl olan gam, bana o İblis tarafında vâki’ olan gadr ve hıyânettendir. Bu husûs-ta o mel’ûn bize muktedâ ve rehber oldu. Binâenaleyh o muktedâ gadre ve hıyânete ilk adımı atandır. 1955. Ondan sonra vaktaki gürûh üzerine gürûh geldiler, cümlesi onun âdeti üzerine ayak vurdular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1955. Ondan sonra, gürûh üzerine gürûh geldiklerinde, hepsi onun âdeti üzerine ayak bastılar. "Karn", birkaç anlama gelir. Burada "gürûh ve tâife" (topluluk ve zümre) anlamındadır. İblîs'ten sonra birtakım kavimler ve topluluklar birbirlerini takip ederek geldiklerinde, hepsi İblîs'in koyduğu âdet ve yol üzerine ayak bastılar ve İblîs'e uyarak başkanlık ve benlik davasında bulundular. Bu davanın en şiddetlisini yapanlar, tarihlerde hâllerini okuduğumuz Firavun ve Nemrut ve Romalılar'ın Neron'u ve benzeri zalim hükümdarlar idi. Ve İblîs'in koyduğu bu kötü yol, insan fertleri tarafından hâlen takip edilmektedir. “Karn”, birkaç ma’nâya gelir. Burada “gürûh ve tâife” ma’nâsınadır. Vak-tâki İblîs’ten sonra birtakım akvâm ve gürûh birbirlerini ta’kîben geldiler, hepsi İblîs’in vaz’ ettiği âdet ve tarîk üzerine ayak bastılar ve İblîs’e ittibâan riyâset ve enâniyet da’vâsında bulundular. Bu da’vânın en şiddetlisini ya-panlar ta’rîhlerde hâllerini okuduğumuz Fir’avn ve Nemrûd ve Romalılar’ın Neron’u ve emsâli zâlim hükûmdarlar idi. Ve İblîs’in vaz’ ettiği bu kötü yol efrâd-ı beşer tarafından el’an ta’kîb olunmaktadır. 1956. Ey delikanlı, her kim; ondan sonra halk körlükten düşmek için kötü bir âdet koydu,✨ ✨ Sade Türkçe flash 1956. Ey delikanlı, her kim; ondan sonra halk körlükten düşmek için kötü bir âdet koydu, 1957. O cümle günah onun üzerine cem’ olur; zîrâ o baş olmuştur ve onlar kuy-ruk dibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1957. Bütün günahlar onun üzerine toplanır; çünkü o baş olmuştur ve diğerleri kuyruk gibidir. 1953. Vaktaki o reis bu yol üzerine diken koydu, her kim mecrûh oldu ise dedi ki: "İblîs'e la'net!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1953. O reis bu yol üzerine diken koyduğunda, her kim yaralandı ise dedi ki: "İblîs'e lanet!" Riyaset davasında bulunan o İblis, Hakk'a ve hakiki varlık tarafına giden yol üzerine benlik dikenini koyduğunda, bu dikenden yaralanan her bir kimse dedi ki: "İblis'e lanet olsun!" Vaktaki riyâset da'vâsında bulunan o İblis, Hakk'a ve vücûd-ı hakîkî tarafına giden yol üzerine benlik dikenini koydu, bu dikenden yaralanan her bir kimse dedi ki: "İblis'e la'net olsun!" 1954. Ya'ni bu gam benim üzerime onun gadrindendir, o muktedâ gadre sabık izlidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1954. Yani bu keder benim üzerime onun haksızlığındandır, o uyulan haksızlığa önceden iz bırakandır. Yani, benlik ve enaniyet dikeninden yaralanan her bir kimsenin "İblis'e lanet olsun!" demekteki amacı, "Bu benlik ve enaniyet dikeninden meydana gelen keder, bana o İblis tarafından gerçekleşen haksızlık ve ihanettendir. Bu hususta o lanetli bize uyulan ve rehber oldu. Bu sebeple o uyulan haksızlığa ve ihanete ilk adımı atandır. Ya'ni, benlik ve enâniyet dikeninden yaralanan her bir kimsenin "İblîs'e la'net olsun!" demekteki murâdı, "Bu benlik ve enâniyet dikeninden hâsıl olan gam, bana o İblis tarafında vâki' olan gadr ve hıyânettendir. Bu husûsta o mel'ûn bize muktedâ ve rehber oldu. Binâenaleyh o muktedâ gadre ve hıyânete ilk adımı atandır. 1955. Ondan sonra vaktaki gürüh üzerine gürûh geldiler, cümlesi onun adeti üzerine ayak vurdular.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1955. Ondan sonra gürûh üzerine gürûh geldiklerinde, hepsi onun âdeti üzerine ayak bastılar. "Karn", birkaç anlama gelir. Burada "gürûh ve tâife" (topluluk ve zümre) anlamındadır. İblîs'ten sonra birtakım kavimler ve topluluklar birbirlerini takip ederek geldiklerinde, hepsi İblîs'in koyduğu âdet ve yol üzerine ayak bastılar ve İblîs'e uyarak başkanlık ve benlik davasında bulundular. Bu davanın en şiddetlisini yapanlar, tarihlerde hallerini okuduğumuz Fir'avn ve Nemrûd ve Romalılar'ın Neron'u ve benzeri zalim hükümdarlar idi. Ve İblîs'in koyduğu bu kötü yol, insan fertleri tarafından hâlen takip edilmektedir. "Karn", birkaç ma'nâya gelir. Burada "gürûh ve tâife" ma'nâsınadır. Vaktâki İblîs'ten sonra birtakım akvâm ve gürûh birbirlerini ta'kîben geldiler, hepsi İblîs'in vaz' ettiği âdet ve tarîk üzerine ayak bastılar ve İblîs'e ittibâan riyâset ve enâniyet da'vâsında bulundular. Bu da'vânın en şiddetlisini yapanlar ta'rihlerde hâllerini okuduğumuz Fir'avn ve Nemrûd ve Romalılar'ın Neron'u ve emsâli zâlim hükümdarlar idi. Ve İblîs'in vaz' ettiği bu kötü yol efrâd-ı beşer tarafından el'an ta'kîb olunmaktadır. 1956. Ey delikanlı, her kim, ondan sonra halk körlükten düşmek için kötü bir âdet koydu,✨ ✨ Sade Türkçe flash 1956. Ey delikanlı, her kim, ondan sonra halkın körlükten kurtulması için kötü bir âdet koydu, 1957. O cümle günah onun üzerine cem' olur; zîrâ o baş olmuştur ve onlar kuyruk dibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1957. O bütün günahlar onun üzerine toplanır; çünkü o baş olmuştur ve onlar kuyruk dibi. "Gaze", "gāze" kelimesinin kısaltılmış şekli olup "ses, seda ve çağrı" ve otlayan ve uçan hayvanların kuyruğunun kökü ve aslı anlamlarındadır. Buna göre "düm-gaze", kuyruk dibi veya sesin kuyruğu demek olur. Şerefli beyte her iki anlam da uygundur. Bu beyitlerde "Kim ki iyi bir yol ve âdet koyarsa o kimseye mükâfat vardır; ve onunla amel eden kimseye de mükâfat vardır; ve kim ki kötü bir yol ve âdet koyarsa onun günahı kendi aleyhinedir; ve onunla amel eden kimseye de günah vardır" hadis-i şerifine işaret buyrulur. "Beze", günah ve hata demektir (Burhan). “Gaze”, “gāze” kelimesinin muhaffefi olup “âvâz ve sadâ ve nidâ” ve otlayan ve uçan hayvanların kuyruğunun kökü ve aslı ma’nâlarındadır. Binâenaleyh “düm-gaze”, kuyruk dibi veyâhud sadânın kuyruğu demek olur. Beyt-i şerîfe her iki ma’nâ dahi muvâfıktır. Bu beyitlerde `من سن سنة حسنة فله اجرها واجر من عمل بها ومن سن سنة سيئة فعليه وزرها ووزر من عمل بها` ya’ni “Kim ki iyi bir tarîk ve âdet vaz’ ederse o kimseye ecir vardır; ve onunla amel eden kimseye dahi ecir vardır; ve kim ki kötü bir tarîk ve âdet vaz’ ederse onun günâhı onun aleyhinedir; ve onunla amel eden kimseye dahi günâh vardır” hadîs-i şerîfine işâret buyrulur. “Beze”, günâh ve hatâ demektir (Burhân). 1958. Fakat âdem bir çarığı ve o postekiyi, “Ben çamurdanım!” diye öne getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1958. Fakat insan bir çarığı ve o postu, "Ben çamurdanım!" diye öne sürer. İblis'in koyduğu yol ve âdet üzerine gidenler Âdem tabiatında değil, aksine İblis tabiatındadır. Âdem tabiatında olan kimseler, "Yüce Allah beni çamurdan yarattı" der ve Ayaz'ın çarığı ve postu hükmünde olan bedenindeki süflîliği (aşağılık yönü) düşünüp önüne koyar; ve bu düşünce sonucunda kibir ve azamet göstermekten utanır. İblîs’in vaz’ ettiği tarîk ve âdet üzerine gidenler Âdem tab’ında değil, belki İblîs tabîatındadır. Âdem tabîatında olan kimseler, “Allah Teâlâ hazretleri beni çamurdan yarattı” der ve Ayaz’ın çarığı ve postu mesâbesinde olan cismindeki süfliyyeti düşünüp önüne koyar; ve bu düşünce netîcesinde kibir ve azamet izhârından hayâ eder. 1959. Ayaz gibi onun çarığı mahbûb idi; şübhesiz o, âkıbet mahmûd oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1959. Ayaz gibi onun çarığı sevgili idi; şüphesiz o, sonunda övülmüş oldu. "Mevdûd", sevgili demektir. Bazı nüshalarda "mevrûd" geçmiştir ki, "nazarı önüne gelmiş" demek olur. “Mevdûd”, mahbûb demektir. Ba’zı nüshalarda “mevrûd” vâki’ olmuştur ki, “nazarı önüne vârid” olmuş demek olur. 1960. Vücûd-ı mutlak yokluğun işini yapıcıdır. Var edicinin iş yeri yokluktan başka nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1960. Mutlak varlık, yokluğun işini yapıcıdır. Var edicinin iş yeri yokluktan başka nedir? "Hest-i mutlak", mutlak varlık demektir. Mutlak varlık hakkındaki açıklamalar, I. cildin 609 numarasına denk gelen "Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir mutlak varlıksın." beyt-i şerîfinde geçti. "Yokluk"tan kasıt, hakiki yokluk değil, izafî yokluktur. Buna "itibarî yokluk" ve "kayıtlı yokluk" da derler. Bu yokluk, çekirdek içindeki ağacın ve babanın sulbünde olan çocuğun suretleri gibidir. Yani kuvve hâlinde mevcut ve fiilen yok olan eşya, izafî yokluktadır; ve bu izafî yokluk, mutlak varlık ile mutlak yokluk arasında bir berzahtır (geçiş noktası). "Gaze", "gâze" kelimesinin kısaltılmışı olup "ses, seda ve nida" ve otlayan ve uçan hayvanların kuyruğunun kökü ve aslı anlamlarındadır. Buna göre "düm-gaze", kuyruk dibi veya sesin kuyruğu demek olur. Beyt-i şerîfe her iki anlam da uygundur. Bu beyitlerde "Kim ki iyi bir yol ve âdet koyarsa o kimseye ecir vardır; ve onunla amel eden kimseye de ecir vardır; ve kim ki kötü bir yol ve âdet koyarsa onun günahı onun aleyhinedir; ve onunla amel eden kimseye de günah vardır" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. "Beze", günah ve hata demektir (Burhan). “Hest-i mutlak”, vücûd-ı mutlak demektir. Vücûd-ı mutlak hakkındaki îzâhât I. cildin 609 numarasına müsâdif olan `ما عدمهائیم هستیهای ما / تو وجود مطلقی فانی نما` [“Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir vücûd-ı mutlaksın.”] beyt-i şerîfinde geçti. “Yokluk”tan murâd, adem-i hakîkî değil, adem-i izâfîdir. Buna “adem-i i’tibârî” ve “adem-i mukayyed” dahi derler. Bu adem çekirdek içindeki ağacın ve sulb-i pederde olan veledin sûretleri gibidir. Ya’ni bilkuvve mevcûd ve bilfiil ma’dûm olan eşyâ, adem-i izâfîdedir; ve bu adem-i izâfî vücûd-ı mahz ile adem-i mahz arasında bir ber- "Gaze", "gāze" kelimesinin muhaffefi olup "âvâz ve sadâ ve nidâ" ve otlayan ve uçan hayvanların kuyruğunun kökü ve aslı ma'nâlarınadır. Binâenaleyh "düm-gaze", kuyruk dibi veyâhud sadânın kuyruğu demek olur. Beyt-i şerîfe her iki ma'nâ dahi muvafıktır. Bu beyitlerde من سن سنة حسنة فله اجرها واجر من عمل بها ومن سن سنة سيئة فعليه وزرها و وزر من عمل بها ya'ni "Kim ki iyi bir tarîk ve âdet vaz' ederse o kimseye ecir vardır; ve onunla amel eden kimseye dahi ecir vardır; ve kim ki kötü bir tarîk ve âdet vaz' ederse onun günâhı onun aleyhinedir; ve onunla amel eden kimseye dahi günah vardır" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. "Beze", günah ve hatâ demektir (Burhân). 1958. Fakat âdem bir çarığı ve o postekiyi, "Ben çamurdanım!" diye öne getirir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1958. Fakat insan bir çarığı ve o postu, "Ben çamurdanım!" diye öne getirir. İblis'in koyduğu yol ve âdet üzerine gidenler Adem tabiatında değil, aksine İblis tabiatındadır. Adem tabiatında olan kimseler, "Yüce Allah hazretleri beni çamurdan yarattı" der ve Ayaz'ın çarığı ve postu gibi olan bedenindeki aşağılığı düşünüp önüne koyar; ve bu düşünce sonucunda kibir ve azamet göstermekten utanır. İblîs'in vaz' ettiği tarîk ve âdet üzerine gidenler Adem tab'ında değil, belki İblis tabîatındadır. Adem tabîatında olan kimseler, "Allah Teâlâ hazretleri beni çamurdan yarattı" der ve Ayaz'ın çarığı ve postu mesâbesinde olan cismindeki süfliyeti düşünüp önüne koyar; ve bu düşünce neticesinde kibir ve azamet ızhârından hayâ eder. 1959. Ayaz gibi onun çarığı mahbûb idi; şübhesiz o, âkıbet mahmûd oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1959. Ayaz gibi onun çarığı sevgili idi; şüphesiz o, sonunda övülmüş oldu. "Mevdûd", sevgili demektir. Bazı nüshalarda "mevrûd" şeklinde geçmiştir ki, "nazarı önüne gelmiş" demek olur. "Mevdûd", mahbûb demektir. Ba'zı nüshalarda “mevrûd" vâki' olmuştur ki, "nazarı önüne vârid" olmuş demek olur. 1960. Vücud-ı mutlak yokluğun işini yapıcıdır. Var edicinin iş yeri yokluktan [1960] başka nedir?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1960. Mutlak varlık, yokluğun işini yapıcıdır. Var edicinin iş yeri yokluktan başka nedir? "Hest-i mutlak", mutlak varlık demektir. Mutlak varlık hakkındaki açıklamalar, birinci cildin 609 numaralı beytinde geçti: "Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir mutlak varlıksın." "Yokluk"tan kasıt, hakiki yokluk değil, izafî yokluktur. Buna "itibarî yokluk" ve "kayıtlı yokluk" da derler. Bu yokluk, çekirdek içindeki ağacın ve babanın sulbünde olan çocuğun suretleri gibidir. Yani, kuvve hâlinde mevcut ve fiilen yok olan şeyler, izafî yokluktadır; ve bu izafî yokluk, mutlak varlık ile mutlak yokluk arasında bir berzahtan (geçiş alanı) ibarettir. Yani, mutlak varlık, izafî yokluk âleminin işini yapıcıdır ve izafî yokluk âleminde sabit olanlara izafî varlık âleminde suret vericidir. Var edici olan Hakk'ın mutlak varlığının iş yeri ve imalathanesi, izafî yokluktan başka nedir? "Hest-i mutlak", vücûd-ı mutlak demektir. Vücûd-ı mutlak hakkındaki îzâhât I. cildin 609 numarasına müsadif olan ما عدمهائیم هستیهای ما تو وجود مطلقی فانی نما "Biz yoklarız ve bizim varlıklarımız da yoktur; Sen fânî gösterici bir vücûd-ı mutlaksın."] beyt-i şerîfinde geçti. "Yokluk"tan murâd, adem-i hakîkî değil, adem-i izâfidir. Buna "adem-i i'tibârî" ve "adem-i mukayyed" dahi derler. Bu adem çekirdek içindeki ağacın ve sulb-i pederde olan veledin sûretleri gibidir. Ya'ni bilkuvve mevcûd ve bilfiil ma'dûm olan eşyâ, adem-i izâfîdedir; ve bu adem-i izâfî vücûd-i mahz ile adem-i mahz arasında bir ber- zahdan ibârettir. Ya'ni, vücûd-ı mutlak adem-i izâfî âleminin işini yapıcıdır ve adem-i izâfî âleminde sâbit olanlara vücûd-ı izâfî âleminde sûret vericidir. Var edici olan vücûd-ı mutlak-ı Hakk'ın iş yeri ve i'mâlât-hânesi, adem-i izâfîden başka nedir? 1961. Yazılmış üzerine hiçbir kimse yazar mı? Yâhud bir dikilmiş yere bir fidan diker mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1961. Yazılmış bir şeyin üzerine hiçbir kimse yazar mı? Yahut dikilmiş bir yere bir fidan diker mi? "Mağres", yer ismidir, "ağaç dikilen yer" anlamına gelir. Bu şerefli beyit, bir örnekle yukarıdaki beytin anlamını pekiştirmektedir. Yani mutlak varlık, izafî yokluk âlemi üzerine suret nakışlarını yazar. Nasıl ki yazı boş kâğıt üzerine yazılır. Yazılmış olan bir kâğıt üzerine kimse yazı yazmaz; ve aynı şekilde ağaç dikilmiş olan bir yere fidan dikilmez, aksine boş araziye dikilir. “Mağres”, ism-i mekândır, “ağaç dikilen yer” ma'nâsınadır. Bu beyt-i şerîf bir misâl ile yukarıkı beytin ma'nâsını te'yîddir. Ya'ni vücûd-ı mutlak adem-i izâfî âlemi üzre sûret nakışlarını yazar. Nitekim yazı boş kâğıt üzerine yazılır. Yazılmış olan bir kâğıt üzerine kimse yazı yazmaz; ve kezâ ağaç dikilmiş olan bir yere fidan dikilmez, lâkin boş arâziye dikilir. 1962. O bir kâğıt ister ki yazılmış değildir. Bir mahalle tohum eker ki, ekilmiş değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1962. O, yazılmamış bir kâğıt ister. O, ekilmemiş bir yere tohum eker. O yazar, yazı yazmak için yazılmamış bir kâğıt ister; aynı şekilde çiftçi de tohumu ekmek için ekilmemiş bir yer arar. O kâtib yazı yazmak için yazılmamış bir kâğıt ister; ve kezâ ekinci tohumu ekmek için ekilmemiş bir mahal arar. 1963. Birâder sen ekilmemiş mahal ol, yazılmamış beyaz kâğıt ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1963. Kardeşim, sen ekilmemiş yer ol, yazılmamış beyaz kâğıt ol! Ey kardeşim, mademki mutlak varlığın iş yeri ve üretim yeri yokluktur, bu sebeple sen vehmedilmiş olan izafî varlık âlemine özgü fikirleri ve düşünceleri kalbinden sil! Sil de ekilmemiş bir yer ve yazılmamış bir kâğıt seviyesinde ol! Çünkü kalp levhası (kalp tahtası) mâsivâ (Allah dışındaki her şey) nakışlarından ne kadar saf olursa, o kalbe o kadar ledün ilimleri (Allah tarafından doğrudan verilen ilimler) ve ilâhî sırlar nakşolur. Ey birâder, mâdemki vücûd-ı mutlakın iş yeri ve i'mâlâthânesi yokluktur, binâenaleyh sen mevhûm olan vücûd-ı izâfî âlemine mahsûs efkâr ve havâtırı kalbinden sil! Sil de ekilmemiş bir mahal ve yazılmamış bir kâğıt mesâbesinde ol! Zîrâ kalb levhı mâsivâ nakışlarından ne kadar sâf olursa o kalbe o kadar ulûm-i ledünniyye ve esrâr-ı ilâhiyye menkuş olur. 1964. Tâ ki “Nûn ve'l-kalem”den müşerref olasın! Tâ ki o kerem sâhibi tohum eksin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1964. Tâ ki "Nûn ve'l-kalem"den şereflenesin! Tâ ki o kerem sahibi tohum eksin! "Nûn ve'l-kalem"in birçok anlamı ve açıklaması vardır. Burada onların zikri uzun olur. Bu bölümdeki açıklamalar, Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) hazretlerinin et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye fî Islâhı Memleketi'l-İnsâniyye ismindeki şerefli eserinin dokuzuncu bölümünden ibarettir. Yani, mutlak varlık (vücûd-ı mutlak), izafî yokluk (adem-i izâfî) âleminde sabit olanlara izafî varlık (vücûd-ı izâfî) âleminde şekil vericidir. Var edici olan Hakk'ın mutlak varlığının iş yeri ve imalathanesi, izafî yokluktan başka nedir? “Nûn ve'l-kalem”in birçok ma'nâsı ve îzâhâtı vardır. Burada onların zikri uzun olur. Bu babdaki îzâhât cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü'l-İlâhiyye fî Islâhı Memleketi'l-İnsâniyye ismindeki eser-i şerîfinin doku- zahdan ibârettir. Ya’ni, vücûd-ı mutlak adem-i izâfî âleminde sâbit olanlara vücûd-ı izâfî âleminde sûret vericidir. Var edici olan vücûd-ı mutlak-ı Hakk’ın iş yeri ve i’mâlât-hânesi, adem-i izâfîden başka nedir? 1961. Yazılmış üzerine hiçbir kimse yazar mı? Yâhud bir dikilmiş yere bir fidan diker mi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1961. Yazılmış bir şeyin üzerine hiçbir kimse yazar mı? Yahut dikilmiş bir yere bir fidan diker mi? "Mağres", ism-i mekândır, "ağaç dikilen yer" anlamına gelir. Bu şerefli beyit, bir örnekle yukarıdaki beytin anlamını pekiştirmektedir. Yani mutlak varlık, izafî yokluk âlemi üzerine suret nakışlarını yazar. Nitekim yazı boş kâğıt üzerine yazılır. Yazılmış olan bir kâğıt üzerine kimse yazı yazmaz; ve aynı şekilde ağaç dikilmiş olan bir yere fidan dikilmez, aksine boş araziye dikilir. “Mağres”, ism-i mekândır, “ağaç dikilen yer” ma’nâsınadır. Bu beyt-i şerîf bir misâl ile yukarıkı beytin ma’nâsını te’yîddir. Ya’ni vücûd-ı mutlak adem-i izâfî âlemi üzre sûret nakışlarını yazar. Nitekim yazı boş kâğıt üzerine yazılır. Yazılmış olan bir kâğıt üzerine kimse yazı yazmaz; ve kezâ ağaç dikilmiş olan bir yere fidan dikilmez, lâkin boş arâziye dikilir. 1962. O bir kâğıt ister ki yazılmış değildir. Bir mahalle tohum eker ki, ekilmiş değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1962. O, yazılmamış bir kâğıt ister. O, ekilmemiş bir yere tohum eker. O yazar, yazı yazmak için yazılmamış bir kâğıt ister; aynı şekilde çiftçi de tohumu ekmek için ekilmemiş bir yer arar. O kâtib yazı yazmak için yazılmamış bir kâğıt ister; ve kezâ ekinci tohumu ekmek için ekilmemiş bir mahal arar. 1963. Birâder sen ekilmemiş mahal ol, yazılmamış beyaz kâğıt ol!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1963. Kardeşim, sen ekilmemiş yer ol, yazılmamış beyaz kâğıt ol! Ey kardeşim, mademki mutlak varlığın iş yeri ve üretim yeri yokluktur, bu sebeple sen vehmedilmiş olan izafî varlık âlemine ait fikirleri ve düşünceleri kalbinden sil! Sil de ekilmemiş bir yer ve yazılmamış bir kâğıt gibi ol! Çünkü kalp levhası (kalp tahtası) mâsivâ (Allah dışındaki her şey) nakışlarından ne kadar temiz olursa, o kalbe o kadar ledün ilimleri (Allah tarafından doğrudan verilen ilimler) ve ilahi sırlar nakşolur. Ey birâder, mâdemki vücûd-ı mutlakın iş yeri ve i’mâlâthânesi yokluktur, binâenaleyh sen mevhûm olan vücûd-ı izâfî âlemine mahsûs efkâr ve havâtırı kalbinden sil! Sil de ekilmemiş bir mahal ve yazılmamış bir kâğıt mesâbesinde ol! Zîrâ kalb levhı mâsivâ nakışlarından ne kadar sâf olursa o kalbe o kadar ulûm-i ledünniyye ve esrâr-ı ilâhiyye menkuş olur. 1964. Tâ ki “Nûn ve’l-kalem”den müşerref olasın! Tâ ki o kerem sâhibi tohum eksin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1964. Tâ ki "Nûn ve'l-kalem"den şereflenesin! Tâ ki o kerem sahibi tohum eksin! "Nûn ve'l-kalem"in birçok anlamı ve açıklaması vardır. Burada onların zikri uzun olur. Bu konudaki açıklamalar, Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü’l-İlâhiyye fî Islâhı Memleketi’l-İnsâniyye ismindeki şerefli eserinin dokuzuncu bölümünde zikredilmiş olup, fakir tarafından şerh edilmiştir. Bu şerefli beyte uygun olan anlam şudur ki: İnsân-ı kâmil, varlığın bütün mertebelerini kapsadığı için, Hakk'a göre "nûn"dur, yani divit ve hokkadır; ve yaratılmışlar âlemine göre de "kalem"dir. Yani, ey kardeş, sen kalbinin levhasını mâsivâ (Allah dışındaki şeyler) nakışlarından temiz ve boş tut! Tâ ki hakikat-i Muhammediyye'nin mazharı olan insân-ı kâmilin divit ve hokka mesabesinde olan kalbinden, Yüce Allah o kâmilin kalem mesabesinde olan lisanıyla senin boş olan kalbinin levhasına ilâhî bilgiler yazılarını yazsın ve kalbinin toprağına ilâhî sırlar tohumlarını eksin de o "nûn ve'l-kalem" olan insân-ı kâmilin varlığından istifade edip şereflenesin! “Nûn ve’l-kalem”in birçok ma’nâsı ve îzâhâtı vardır. Burada onların zikri uzun olur. Bu babdaki îzâhât cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretlerinin et-Tedbîrâtü’l-İlâhiyye fî Islâhı Memleketi’l-İnsâniyye ismindeki eser-i şerîfinin doku- zuncu bâbında mezkûr olup, fakîr tarafından şerh olunmuştur. Bu beyt-i şerîfe münasib olan ma'nâ budur ki: İnsân-ı kâmil vücudun cemî'-i merâtibini câmi' olduğundan, Hakk'a nazaran "nûn"dur, ya'ni divit ve hokkadır; ve âlem-i halka nazaran dahi "kalem"dir. Ya'ni, birâder, sen kalbinin levhini mâsivâ nakışlarından temiz ve boş tut! Tâ ki hakîkat-i muhammediyyenin mazharı olan insân-ı kâmilin divit ve hokka mesâbesinde olan kalbinden, Hak Teâlâ o kâmilin kalem mesâbesinde olan lisânıyla senin boş olan kalbinin levhine maârif-i ilâhiyye yazılarını yazsın ve arz-ı kalbine esrâr-ı ilâhiyye tohumlarını eksin de o "nûn ve'l-kalem" olan insân-ı kâmilin vücûdundan istifade edip şereflenesin! 1965. Bu pâlûdeden yalamış tut, görmüş olduğun bir matbahı görmemiş tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1965. Bu pelteyi yalamış tut, görmüş olduğun bir mutfağı görmemiş tut! "Pâlûde", nişasta ve şeker ile pişirilen "pelte" anlamındadır; ve "pelte" pâlûdeden bozulmuş bir kelimedir. "Pelte"den kastedilen, mal, makam ve servet gibi nefsin haz duyduğu ve lezzet aldığı şeylerdir. "Matbah"tan (mutfak) kastedilen, vehmedilmiş olan bu izafî varlık âlemidir. Yani, ey ilâhî bilgi talep eden kişi, pelte hükmünde olan nefsin hazlarını tatmamış farzet de o hazlara yönelme! Çünkü tatmamış olduğu bir şeye bir kimse yönelmez; ve bugün içinde yaşayıp duyularla görmüş olduğun bu vehmedilmiş izafî varlık mutfağını da görmemiş farzet de bâkî olan Hakk'ın varlığına yönel! "Pâlûde", nişasta ve şeker ile pişirilen "pelte" ma'nâsınadır; ve "pelte" pâlûdeden muharreftir. "Pelte"den murâd, mal ve mansıb ve servet gibi nefsin mahzûz ve mütelezziz olduğu şeylerdir. "Matbah"tan murâd mevhûm olan bu vücûd-ı izâfî âlemidir. Ya'ni, ey ma'rifet-i ilâhiyye tâlibi olan kimse, pâlûde mesâbesinde olan nefsin huzûzâtını tatmamış farzet de o huzûzâta müteveccih olma! Zîrâ tatmamış olduğu bir şeye bir kimse müteveccih olmaz; ve elyevm içinde yaşayıp hissen görmüş olduğun bu mevhûm vücûd-ı izâfi matbahını da görmemiş farzet de bâkî olan vücûd-ı Hakk'a müteveccih ol! 1966. Zîrâ ki bu pâludeden sarhoşluk olur; kürk ve çarık senin hatırından gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1966. Çünkü bu pelte gibi şeyden sarhoşluk meydana gelir; kürk ve çarık senin aklından çıkar. Yani, bu pelte mesabesinde olan nefse ait hazlardan sarhoşluk meydana gelir. Nitekim Yüce Allah Hicr Suresi'nde Lut kavmi hakkında "Ey resûlüm, senin hayatın hakkı için onlar sarhoşluklarında şaşkın bir halde dolaşırlar" (Hicr, 15/72) buyurur. Ve bu sarhoşluk sebebiyle Ayaz'ın kürkü ve çarığı mesabesinde olan senin cisminin süflî bir haldeki oluşumu aklından çıkar. Ya'ni, bu pâlûde mesâbesinde olan huzûzât-ı nefsâniyyeden sarhoşluk olur. Nitekim Hak Teâla sûre-i Hicr'de Lût kavmi hakkında لعمرك إنهم لفي سكرتهم يعمهون (Hicr, 15/72) ya'ni "Ey resûlüm, senin hayâtın hakkıçün onlar sarhoşluklarında mütehayyirdirler" buyurur. Ve bu sarhoşluk sebebiyle Ayaz'ın kürkü ve çarığı mesâbesinde olan senin cisminin süflî bir hâldeki tekevvünü hatırından gider. 1967. Vaktāki nez' ve ölüm gelir bir ah edersin, eski postekinin ve çarığının zikrini o vakit yaparsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1967. Vakti geldiğinde can çekişme ve ölüm gelip bir ah ettiğinde, eski postunun ve çarıklarının zikrini o zaman yaparsın. beşinci babında zikredilmiş olup, fakir tarafından şerh edilmiştir. Bu şerefli beyte uygun olan anlam şudur ki: insân-ı kâmil, varlığın bütün mertebelerini kapsadığı için, Hak'ka göre "nûn"dur, yani divit ve hokkadır; ve yaratılmışlar âlemine göre de "kalem"dir. Yani, ey kardeş, sen kalbinin levhasını mâsivâ (Allah'tan gayrı her şey) nakışlarından temiz ve boş tut! Ta ki hakikat-i Muhammediyye'nin mazharı olan insân-ı kâmilin divit ve hokka mesabesinde olan kalbinden, Yüce Allah o kâmilin kalem mesabesinde olan lisanıyla senin boş olan kalbinin levhasına ilâhî bilgiler yazılarını yazsın ve kalbinin toprağına ilâhî sırların tohumlarını eksin de o "nûn ve'l-kalem" olan insân-ı kâmilin varlığından faydalanıp şereflenesin! zuncu bâbında mezkûr olup, fakîr tarafından şerh olunmuştur. Bu beyt-i şerîfe münasib olan ma'nâ budur ki: İnsân-ı kâmil vücudun cemî'-i merâtibini câmi' olduğundan, Hakk'a nazaran "nûn"dur, ya'ni divit ve hokkadır; ve âlem-i halka nazaran dahi "kalem"dir. Ya'ni, birâder, sen kalbinin levhini mâsivâ nakışlarından temiz ve boş tut! Tâ ki hakîkat-i muhammediyyenin mazharı olan insân-ı kâmilin divit ve hokka mesâbesinde olan kalbinden, Hak Teâlâ o kâmilin kalem mesâbesinde olan lisânıyla senin boş olan kalbinin levhine maârif-i ilâhiyye yazılarını yazsın ve arz-ı kalbine esrâr-ı ilâhiyye tohumlarını eksin de o "nûn ve'l-kalem" olan insân-ı kâmilin vücûdundan istifade edip şereflenesin! 1965. Bu pâlûdeden yalamış tut, görmüş olduğun bir matbahı görmemiş tut!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1965. Bu pelteyi yalamış tut, görmüş olduğun bir mutfağı görmemiş tut! "Pâlûde", nişasta ve şeker ile pişirilen "pelte" anlamındadır; ve "pelte" pâlûdeden bozulmuştur. "Pelte"den kasıt, mal, makam ve servet gibi nefsin haz aldığı ve lezzet duyduğu şeylerdir. "Matbah"tan (mutfak) kasıt, vehmedilmiş olan bu izafî varlık âlemidir. Yani, ey ilâhî bilgi talibi olan kimse, pelte hükmünde olan nefsin hazlarını tatmamış farzet de o hazlara yönelme! Çünkü tatmamış olduğu bir şeye bir kimse yönelmez; ve bugün içinde yaşayıp duyularla görmüş olduğun bu vehmedilmiş izafî varlık mutfağını da görmemiş farzet de bâkî olan Hakk'ın varlığına yönel! “Pâlûde”, nişasta ve şeker ile pişirilen “pelte” ma'nâsınadır; ve “pelte” pâlûdeden muharreftir. “Pelte”den murâd, mal ve mansıb ve servet gibi nefsin mahzûz ve mütelezziz olduğu şeylerdir. “Matbah”tan murâd mevhûm olan bu vücûd-ı izâfî âlemidir. Ya'ni, ey ma'rifet-i ilâhiyye tâlibi olan kimse, pâlûde mesâbesinde olan nefsin huzûzâtını tatmamış farzet de o huzûzâta müteveccih olma! Zîrâ tatmamış olduğu bir şeye bir kimse müteveccih olmaz; ve elyevm içinde yaşayıp hissen görmüş olduğun bu mevhûm vücûd-ı izâfi matbahını da görmemiş farzet de bâkî olan vücûd-ı Hakk'a müteveccih ol! 1966. Zîrâ ki bu pâludeden sarhoşluk olur; kürk ve çarık senin hatırından gider.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1966. Çünkü bu pelte gibi şeyden sarhoşluk meydana gelir; kürk ve çarık senin aklından çıkar. Yani, bu pelte mesabesinde olan nefse ait hazlardan sarhoşluk meydana gelir. Nitekim Yüce Allah Hicr Suresi'nde Lut kavmi hakkında "Ey resûlüm, senin hayatın hakkı için onlar sarhoşluklarında şaşkın bir halde dolaşırlar" (Hicr, 15/72) buyurur. Ve bu sarhoşluk sebebiyle Ayaz'ın kürkü ve çarığı mesabesinde olan senin cisminin süflî bir haldeki oluşumu aklından çıkar. Ya'ni, bu pâlûde mesâbesinde olan huzûzât-ı nefsâniyyeden sarhoşluk olur. Nitekim Hak Teâla sûre-i Hicr'de Lût kavmi hakkında لعمرك إنهم لفي سكرتهم يعمهون (Hicr, 15/72) ya'ni "Ey resûlüm, senin hayâtın hakkıçün onlar sarhoşluklarında mütehayyirdirler" buyurur. Ve bu sarhoşluk sebebiyle Ayaz'ın kürkü ve çarığı mesâbesinde olan senin cisminin süflî bir hâldeki tekevvünü hatırından gider. 1967. Vaktāki nez' ve ölüm gelir bir ah edersin, eski postekinin ve çarığının zikrini o vakit yaparsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1967. Neza ve ölüm geldiği zaman bir ah edersin, eski postekinin ve çarığının zikrini o zaman yaparsın. Ruhun bedenden ayrılma hâli ve ölüm niteliği geldiği zaman, işte o vakit fırsatın kaçtığını görüp şiddetli bir şekilde ah edersin; ve eski posteki ve çarık hükmünde olan bedeninin süflî hâli gözünde belirir; ve berzah âleminde çirkinlikler içinde kalırsın. Vaktâki rûhun cisimden nez'i hâli ve ölüm keyfiyeti gelir, işte o vakit fırsatın fevt olduğunu görüp bir şiddetle âh edersin; ve eski posteki ve çarık mesâbesinde olan cisminin hâl-i süfliyyeti nazarında inkişâf eder; ve âlem-i berzahda çirkinlikler içinde kalırsın. 1968. Çirkinlik dalgasının garkı kalmadıkça ki, sana penâh cihetinden bir arka olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1968. Çirkinlik dalgasının boğulması kalmadıkça ki, sana sığınma yönünden bir destek olmaz. Bu beytin Hind nüshalarındaki şekli şöyledir: تا نگردی غرق موج زشتی / که نباشد از پناهت کشتی yani "Çirkinlik dalgasının boğulması olmadıkça ki sana sığınma yönünden bir gemi olmaz". Her iki nüsha arasında esas anlamca bir fark yoktur. Fakat bu ikinci şekilde dalga ile gemi arasında ilişki açıktır. Bu beyit ile aşağıdaki beyit tam bir cümle oluşturur. Bu beytin Hind nüshalarındaki sûreti şöyledir: تا نگردی غرق موج زشتی / که نباشد از پناهت کشتی ya'ni "Çirkinlik dalgasının garkı olmadıkça ki sana penah cihetinden bir gemi olmaz". Her iki nüsha arasında esâs ma'nâca bir fark yoktur. Fakat bu ikinci sûrette dalga ile gemi arasında münâsebet zâhirdir. Bu beyit ile aşağıdaki beyit bir cümle-i tâm teşkil eder. 1969. Doğruya mensûb olan gemiden yâd getirmezsin, çarığa ve kürke bakmazsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1969. Doğruya ait olan gemiden bahsetmezsin, çarığa ve kürke bakmazsın. "Doğruya ait olan gemi"den kastedilen, Resûl-i Ekrem Efendimiz'in (s.a.v.) temiz şeriatına ve yüce sünnetine uyan sâlih kişiler ve yüce evliyalardır. Bunlar, imanda, amelde ve ahlakta Resûl-i Ekrem hazretlerinin davetine icabet etmişlerdir; onların dışında kalanlar ise davete icabet etmeyip hâlâ davet olunanlardandır. Nitekim hadîs-i şerîfte مَثَلُ أُمَّتِي كَمَثَلِ سَفِينَةِ نُوحٍ مَنْ تَمَسَّكَ بِهَا نَجَا وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ yani, "Benim ümmetimin misali Nûh (a.s.)'ın gemisinin misalidir. Kim ki, ona tutundu ve sarıldı ise kurtuldu; kim ki karşı çıktı ise boğuldu" buyrulur. Bu hadîs-i şerîfte "ümmet"ten kastedilen, zikredilen icabet ümmetidir (davete uyanlar). Yani, ölüm hâlinde ruhunun gözünden bedensel perde kalkıp dünya hayatında dört elle sarıldığın bedenselliğin çirkinliği ortaya çıktığı zaman şiddetli bir ah çekersin. O zaman postu ve çarığı hatırlarsın. Sen böyle bir çirkinlik dalgasına batmadıkça, ki senin için o anda sığınacak bir gemi mesabesinde olan yüce ruhlu, kâmil bir velî (Allah dostu) bulunmaz; o doğruya ait olan kâmil velînin hâlini ve değerini aklına getirmezsin ve dünya hayatındaki öğütlerini hatırlayıp posta ve çarığa bakmazsın. “Doğruya mensûb olan gemi”den murâd, Resûl-i Ekrem Efendimiz’in şerî-at-i mutahharası ve sünnet-i seniyyesine tâbi' sulehâ ve evliyâ-i kirâmdır. Bunlar îmânda ve amelde ve ahlâkta Resûl-i Ekrem hazretlerinin da'vetine icâbet etmişlerdir; ve onların hâricinde kalanlar ise da'vete icâbet etmeyip el-an da'vet olunanlardandır. Nitekim hadîs-i şerîfde مَثَلُ أُمَّتِي كَمَثَلِ سَفِينَةِ نُوحٍ مَنْ تَمَسَّكَ بِهَا نَجَا وَمَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ ya'ni, “Benim ümmetimin meseli Nûh (aleyhisselâm)’ın gemisinin meselidir. Kim ki, ona temessük etti ve sarıldı ise kurtuldu; kim ki muhâlefet etti ise boğuldu” buyrulur. Bu hadîs-i şerîfde “ümmet”ten murâd, zikrolunan ümmet-i icâbettir. Ya'ni, ölüm hâlinde rûhunun gözünden perde-i cismâniyet kalkıp hayât-ı dünyeviyyede dört el ile sarıldığın cismâniyetin çirkinliği zâhir olduğu vakit bir şedîd âh edersin. O zaman postu ve çarığı anarsın. Sen böyle çirkinlik dalgasının garkı olmadıkça, ki senin için o anda sığınacak bir gemi mesâbesinde olan bir rûh-ı âlî-i veliyy-i kâmil bulunmaz; o doğruya mensûb olan veliyy-i kâmilin hâlini ve kadrini hatırına getirmezsin ve hayât-ı dünyeviyyedeki nasâyıhini anıp posta ve çarığa bakmazsın. 1970. Vaktâki belâ garkâbında âciz kalırsın, müteâkıben muhabbet üzere “Zalamnâ”yı vird edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1970. Belâ girdabında âciz kaldığında, ardından muhabbet üzere "Zalamnâ"yı vird edinirsin. Ruhunun bedenden ayrılma hâli ve ölüm niteliği geldiğinde, işte o zaman fırsatın kaçtığını görüp şiddetle âh edersin; ve eski posteki ve çarık (değersiz eşya) hükmünde olan bedeninin süflî (aşağılık) hâli gözünde belirir; ve berzah âleminde (kabir hayatı) çirkinlikler içinde kalırsın. Vaktâki rûhun cisimden nez'i hâli ve ölüm keyfiyeti gelir, işte o vakit fırsatın fevt olduğunu görüp bir şiddetle âh edersin; ve eski posteki ve çarık mesâbesinde olan cisminin hâl-i süfliyeti nazarında inkişaf eder; ve âlem-i berzahda çirkinlikler içinde kalırsın. 1968. Çirkinlik dalgasının garkı kalmadıkça ki, sana penah cihetinden bir arka olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1968. Çirkinlik dalgasının boğuculuğu kalmadıkça, sana sığınma yönünden bir destek olmaz. Bu beytin Hind nüshalarındaki şekli şöyledir: تا نگردی غرق موج زشتی که نباشد از پناهت کشتی "Çirkinlik dalgasının boğuculuğu olmadıkça ki sana sığınma yönünden bir gemi olmaz". Her iki nüsha arasında esas anlamca bir fark yoktur. Fakat bu ikinci şekilde dalga ile gemi arasında bağıntı açıktır. Bu beyit ile aşağıdaki beyit tam bir cümle oluşturur. Bu beytin Hind nüshalarındaki sûreti şöyledir : تا نگردی غرق موج زشتی که نباشد از پناهت کشتی "Çirkinlik dalgasının garkı olmadıkça ki sana penah cihetinden bir gemi olmaz". Her iki nüsha arasında esâs ma'nâca bir fark yoktur. Fakat bu ikinci sûrette dalga ile gemi arasında münasebet zâhirdir. Bu beyit ile aşağıdaki beyit bir cümle-i tâm teşkil eder. 1969. Doğruya mensub olan gemiden yâd getirmezsin, çarığa ve kürke bakmazsın.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1969. Doğruya ait olan gemiden bir şey hatırlamazsın, çarığa ve kürke bakmazsın. "Doğruya ait olan gemi"den kastedilen, Resûl-i Ekrem Efendimiz'in temiz şeriatına ve yüce sünnetine tâbi olan salihler ve yüce evliyâlardır. Bunlar, imanda, amelde ve ahlakta Resûl-i Ekrem hazretlerinin davetine icabet etmişlerdir; onların dışında kalanlar ise davete icabet etmeyip hâlâ davet olunanlardandır. Nitekim hadis-i şerifte şöyle buyrulur: مثل امتی کمثل سفينة نوح من تمسك بها نجا ومن تخلف عنها غرق yani, "Benim ümmetimin misali Nûh (a.s.)'ın gemisinin misalidir. Kim ki, ona tutundu ve sarıldı ise kurtuldu; kim ki muhalefet etti ise boğuldu." Bu hadis-i şerifte "ümmet"ten kastedilen, zikredilen icabet ümmetidir (davete uyan ümmet). Yani, ölüm hâlinde ruhunun gözünden bedensellik perdesi kalkıp dünya hayatında dört elle sarıldığın bedenselliğin çirkinliği ortaya çıktığı zaman şiddetli bir ah çekersin. O zaman postu ve çarığı hatırlarsın. Sen böyle bir çirkinlik dalgasına batmadıkça, ki senin için o anda sığınacak bir gemi konumunda olan yüce ruhlu bir insân-ı kâmil velî bulunmaz; o doğruya ait olan insân-ı kâmil velînin hâlini ve değerini aklına getirmezsin ve dünya hayatındaki nasihatlerini hatırlayıp posta ve çarığa bakmazsın. "Doğruya mensûb olan gemi"den murâd, Resûl-i Ekrem Efendimiz'in şerîat-i mutahharası ve sünnet-i seniyyesine tâbi' sulehâ ve evliyâ-i kirâmdır. Bunlar îmânda ve amelde ve ahlâkta Resûl-i Ekrem hazretlerinin da'vetine icâbet etmişlerdir; ve onların haricinde kalanlar ise da'vete icâbet etmeyip elan da'vet olunanlardandır. Nitekim hadis-i şerîfde مثل امتی کمثل سفينة نوح من تمسك بها نجا ومن تخلف عنها غرق ya'ni, "Benim ümmetimin meseli Nûh (aleyhisselâm)ın gemisinin meselidir. Kim ki, ona temessük etti ve sarıldı ise kurtuldu; kim ki muhalefet etti ise boğuldu" buyrulur. Bu hadis-i şerîfde "ümmet"ten murâd, zikrolunan ümmet-i icâbettir. Ya'ni, ölüm hâlinde rûhunun gözünden perde-i cismâniyet kalkıp hayât-ı dünyeviyyede dört el ile sarıldığın cismâniyetin çirkinliği zâhir olduğu vakit bir şedîd âh edersin. O zaman postu ve çarığı anarsın. Sen böyle çirkinlik dalgasının garkı olmadıkça, ki senin için o anda sığınacak bir gemi mesâbesinde olan bir rûh-ı âlî-i veliyy-i kâmil bulunmaz; o doğruya mensûb olan veliyy-i kâmilin hâlini ve kadrini hatırına getirmezsin ve hayât-ı dünyeviyyedeki nasâyihini anıp posta ve çarığa bakmazsın. 1970. Vaktaki belâ garkābında aciz kalırsın, müteakiben muhabbet üzere "Zalamna"yı vird edersin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1970. Belâ girdabında aciz kaldığında, ardından muhabbet üzere "Zalamna"yı vird edinirsin. "Gark-ab", derin, fırtınalı ve tehlikeli deniz ve sudur. Ölüm hâliyle belâ girdabında aciz ve çaresiz kaldığında, ondan sonra o insân-ı kâmilin kadrini ve şefaat mertebesindeki yüksekliğini görüp onun muhabbeti üzerine رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَاً (A'raf, 7/23) yani "Ey bizim Rabbimiz! Biz nefsimize zulmettik!" niyaz ve yakarışını diline vird edinirsin. Halbuki can çekişme hâlinde berzah (kabir âlemi) halleri açığa çıktıktan sonra tövbe makbul değildir. Nitekim ayet-i kerîmede وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ (Nisâ, 4/18) yani “Kötü amel işleyen kimseler için, onlardan birinin ölümü hazır olduğu vakit, 'Şimdi muhakkak tövbe ve rücû ettim' dediğinde tövbe yoktur" buyrulur. "Gark-ab", derin ve fırtınalı ve muhâtaralı deniz ve su. Vaktāki ölüm hâ-liyle gark-ab-ı belâda âciz ve muztar kalırsın, ondan sonra o veliyy-i kâmilin kadrini ve mertebe-i şefâatteki yüksekliğini görüp onun muhabbeti üzerine رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَاً (A'raf, 7/23) ya'ni "Ey bizim Rabbimiz! Biz nefsimize zulmet-tik!" niyâz ve tazarru'unu vird-i zebân edersin. Halbuki hâlet-i nez'de ah-vâl-i berzah münkeşif olduktan sonra tövbe makbûl değildir. Nitekim âyet-i kerîmede وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ (Nisâ, 4/18) ya'ni “Kötü amel işleyen kimseler için onlardan birinin ölümü ha-zır olduğu vakit tövbe yoktur, dedi ki, şimdi muhakkak tövbe ve rücû' ettim" buyrulur. 1971. Şeytan dedi: "Bakınız bu hama! Bu vakitsiz kuşun başını kesin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1971. Şeytan dedi: "Bakınız bu hama! Bu vakitsiz kuşun başını kesin!" Yani, ölüm hâlinde şeytan böyle bir kimsenin tövbesini ve geri dönüşünü gördüğü zaman der ki: "Bakınız şu çiğ herifin hâline! Geçici hayatın zevklerine ve nefse ait hazlarına aldanıp gururlandı; kulağına peygamberlerin ve evliyaların öğütleri girmedi, şimdi berzah (kabir hayatı) hâllerini gördü, tövbeye ve pişmanlığa başladı, bu vakitsiz öten kuşun başını kesiniz!" Ya'ni, hâl-i mevtinde şeytan böyle bir kimsenin tövbesini ve rücû'unu gördüğü vakit der ki: "Bakınız şu çiğ herifin hâline! Hayât-ı faniyenin ezvâk ve huzûzâtına mağrûr oldu; kulağına enbiyâ ve evliyânın nasâyihı girmedi, şimdi ahvâl-i berzahı gördü, tövbeye ve nedâmete başladı, bu vakitsiz öten kuşun başını kesiniz!" 1972. Bu haslet Ayaz'ın ferhenginden uzaktır; zîrâ onun namazı niyazsız olarak zahir olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1972. Bu özellik Ayaz'ın ferhenginden uzaktır; çünkü onun namazı niyazsız olarak ortaya çıkar. "Ferheng", ilim, bilgi, edep, büyüklük ve denge anlamlarına gelir, başka anlamları da vardır. Burada bu anlamların her biri uygundur. "Ayaz"dan kastedilen, yukarıda açıklandığı üzere, mutlak kulluk makamında bulunan kimsedir. Yani, yukarıda zikredilen özellik, mutlak kulun edebinden ve ilminden uzaktır. Çünkü onun namazı "Namaz müminin miracıdır" hadis-i şerifi gereğince miraç ve müşahedesi niyazsız ve ilahi bağış olarak ortaya çıkar. Çünkü Ayaz niyaz ehli değildir, naz ehli ve maşuktur. "Ferheng", ilim, dâniş, edeb, büyüklük ve muvâzenet ma'nâlarına gelir, diğer ma'nâları da vardır. Burada bu ma'nâların her biri münasibdir. "Ayaz"dan murâd, yukarılarda îzah olunduğu üzere abdiyyet-i mahza makāmında bulunan kimsedir. Ya'ni, yukarıda zikrolunan haslet, abd-i mahzın edebinden ve ilminden uzaktır. Zîrâ onun namazı الصلاة معراج المؤمن ya'ni "Namaz mü'minin mi'râcıdır" hadîs-i şerîfi mûcibince mi'râc ve müşâ-hedesi niyazsız ve vehb-i ilâhî olarak zâhir olur. Zîrâ Ayaz ehl-i niyâz değil-dir, ehl-i nâzdır ve ma'şûktur. 1973. O evvelden göğün horozu olmuş idi; onun na'raları hep kendi vaktinde olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1973. O, öncesiz olarak göğün horozu olmuştu; onun nâraları hep kendi vaktinde olur. "Gark-ab", derin ve fırtınalı ve tehlikeli deniz ve sudur. Ne zaman ki ölüm hâliyle belâ denizinde âciz ve çaresiz kalırsın, ondan sonra o veliyy-i kâmilin (Allah dostu, ermiş kişi) kadrini ve şefaat mertebesindeki yüksekliğini görüp onun muhabbeti üzerine رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَاً (A'raf, 7/23) yani "Ey bizim Rabbimiz! Biz nefsimize zulmettik!" niyaz ve yakarışını diline dolarsın. Halbuki can çekişme hâlinde berzah (ölümden sonraki âlem) halleri açığa çıktıktan sonra tövbe makbul değildir. Nitekim ayet-i kerîmede وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ (Nisâ, 4/18) yani “Kötü amel işleyen kimseler için, onlardan birinin ölümü hazır olduğu vakit tövbe yoktur, dedi ki, şimdi muhakkak tövbe ve geri dönüş ettim" buyrulur. "Gark-ab", derin ve fırtınalı ve muhâtaralı deniz ve su. Vaktâki ölüm hâliyle gark-ab-ı belâda âciz ve muztar kalırsın, ondan sonra o veliyy-i kâmilin kadrini ve mertebe-i şefâatteki yüksekliğini görüp onun muhabbeti üzerine رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَاً (A'raf, 7/23) ya'ni "Ey bizim Rabbimiz! Biz nefsimize zulmettik!" niyâz ve tazarru'unu vird-i zebân edersin. Halbuki hâlet-i nez'de ahvâl-i berzah münkeşif olduktan sonra tövbe makbûl değildir. Nitekim âyet-i kerîmede وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الآنَ (Nisâ, 4/18) ya'ni “Kötü amel işleyen kimseler için onlardan birinin ölümü hazır olduğu vakit tövbe yoktur, dedi ki, şimdi muhakkak tövbe ve rücû' ettim" buyrulur. 1971. Şeytan dedi: "Bakınız bu hama! Bu vakitsiz kuşun başını kesin!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1971. Şeytan dedi: "Bakınız bu hama! Bu vakitsiz kuşun başını kesin!" Yani, ölüm hâlinde şeytan böyle bir kimsenin tövbesini ve geri dönüşünü gördüğü zaman der ki: "Bakınız şu çiğ herifin hâline! Geçici hayatın zevklerine ve nefse ait hazlarına aldanıp gururlandı; kulağına peygamberlerin ve evliyaların öğütleri girmedi, şimdi berzah (kabir hayatı) hâllerini gördü, tövbeye ve pişmanlığa başladı, bu vakitsiz öten kuşun başını kesiniz!" Ya'ni, hâl-i mevtinde şeytan böyle bir kimsenin tövbesini ve rücû'unu gördüğü vakit der ki: "Bakınız şu çiğ herifin hâline! Hayât-ı faniyenin ezvâk ve huzûzâtına mağrûr oldu; kulağına enbiyâ ve evliyânın nasâyihı girmedi, şimdi ahvâl-i berzahı gördü, tövbeye ve nedâmete başladı, bu vakitsiz öten kuşun başını kesiniz!" 1972. Bu haslet Ayaz'ın ferhenginden uzaktır; zîrâ onun namazı niyazsız olarak zahir olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1972. Bu özellik Ayaz'ın ferhenginden uzaktır; çünkü onun namazı niyazsız olarak ortaya çıkar. "Ferheng", ilim, bilgi, edep, büyüklük ve denge anlamlarına gelir, başka anlamları da vardır. Burada bu anlamların her biri uygundur. "Ayaz"dan kastedilen, yukarıda açıklandığı üzere, mutlak kulluk (abdiyyet-i mahza) makamında bulunan kimsedir. Yani, yukarıda zikredilen özellik, mutlak kulun edebinden ve ilminden uzaktır. Çünkü onun namazı, "Namaz müminin miracıdır" hadis-i şerifi gereğince, miraç ve müşahedesi niyazsız ve ilahi bağış (vehb-i ilâhî) olarak ortaya çıkar. Zira Ayaz niyaz ehli değildir, naz ehli ve maşuktur. "Ferheng", ilim, dâniş, edeb, büyüklük ve muvâzenet ma'nâlarına gelir, diğer ma'nâları da vardır. Burada bu ma'nâların her biri münasibdir. "Ayaz"dan murâd, yukarılarda îzah olunduğu üzere abdiyyet-i mahza makāmında bulunan kimsedir. Ya'ni, yukarıda zikrolunan haslet, abd-i mahzın edebinden ve ilminden uzaktır. Zîrâ onun namazı الصلاة معراج المؤمن ya'ni "Namaz mü'minin mi'râcıdır" hadîs-i şerîfi mûcibince mi'râc ve müşâhedesi niyazsız ve vehb-i ilâhî olarak zâhir olur. Zîrâ Ayaz ehl-i niyâz değildir, ehl-i nâzdır ve ma'şûktur. 1973. O evvelden göğün horozu olmuş idi; onun na'raları hep kendi vaktinde olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1973. O, öncesiz olarak ruhaniyet göğünün horozu olmuştu; onun naraları hep kendi vaktinde olur. O mutlak kul, öncesiz ve ezelden ruhaniyet göğünün horozu olmuştu. Bu sebeple bu maddi âlem onun için bir perde olmaz. Ezelî hükmün gereği olarak onun naraları hep kendi vaktinde olur. Bu iki şerefli beyitte akla bir yorum daha gelir, o da şudur: "Ayaz"dan maksat, dünya hayatında insân-ı kâmilin hizmetine kavuşup iradesini onun iradesine feda etmiş olan gerçek Hakk Yolcusu'dur; ve Sultan Mahmud da insân-ı kâmilden kinayedir. Bu Hakk Yolcusu, gaflet ehli olan cismanîler gibi ölüm halinde uyanık olmayıp, vaktinde Hakk yoluna tam bir samimiyetle girmiş olur. “Eşyayı bize olduğu gibi göster!" sözünün anlamının ve bu “Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyade olmazdı" sözünün anlamının açıklamasındadır. Ve bu beytin anlamı: "Sen her şeye kötü gözle bakarsan, kendi varlığının dairesinden bakarsın." Mısra: "Eğri basamak gölgesini eğri bırakır." أَرْنَا الأَشْيَاءَ كما هي ["Eşyayı bize olduğu gibi göster!"] sözü, âlemlerin Efendisi Peygamberimiz'in ümmetini uyarmak için öğrettiği duâ niteliğinde bir hadis-i şeriftir. “Ey Rabbim, bize bu yoğun âlemdeki eşyayı olduğu gibi ve hakikati üzere göster!" demek olur. Çünkü bu eşyanın dış görünüşleri kendi hakikatlerinin perdesi olduğundan, biz onlara dış gözle baktığımız zaman bizi çok aldatır. Ve لَوْ كشف الغطاء ilh. ["Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyade olmazdı"] sözü de velayet şahı İmam Ali (kv) efendimiz tarafından söylenmiştir. Yani, "Bu eşyanın kendi hakikatlerine perde olan dış görünüşleri ve belirginleşmeleri kalkmış olsa, benim onların hakikatlerine olan bakışım değişmez ve ilmimdeki kesin bilgim artmazdı", demek olur. ["Sen her şeye ki kötü gözden bakarsın, kendi vücudunun dairesinden bakarsın."] beytinin ve onu takip eden mısraın anlamları ise bu iki sözün şerhi makamındadır. Yani, sen her ne şeye kötü bir bakışla bakarsan, bil ki o şeye kendi varlığının dairesinden bakmış olursun. Çünkü se- O mutlak kul, öncesiz ve ezelden ruhaniyet göğünün horozu olmuştu. Bu sebeple bu maddi âlem onun için bir perde olmaz. Ezelî hükmün gereği olarak onun naraları hep kendi vaktinde olur. Bu iki şerefli beyitte akla bir yorum daha gelir, o da şudur: "Ayaz"dan maksat, dünya hayatında insân-ı kâmilin hizmetine kavuşup iradesini onun iradesine feda etmiş olan gerçek Hakk Yolcusu'dur; ve Sultan Mahmud da insân-ı kâmilden kinayedir. Bu Hakk Yolcusu, gaflet ehli olan cismanîler gibi ölüm halinde uyanık olmayıp, vaktinde Hakk yoluna tam bir samimiyetle girmiş olur. “Eşyayı bize olduğu gibi göster!" sözünün anlamının ve bu “Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyade olmazdı" sözünün anlamının açıklamasındadır. Ve bu beytin anlamı: "Sen her şeye kötü gözle bakarsan, kendi varlığının dairesinden bakarsın." Mısra: "Eğri basamak gölgesini eğri bırakır." أَرْنَا الأَشْيَاءَ كما هي ["Eşyayı bize olduğu gibi göster!"] sözü, âlemlerin Efendisi Peygamberimiz'in ümmetini uyarmak için öğrettiği duâ niteliğinde bir hadis-i şeriftir. “Ey Rabbim, bize bu yoğun âlemdeki eşyayı olduğu gibi ve hakikati üzere göster!" demek olur. Çünkü bu eşyanın dış görünüşleri kendi hakikatlerinin perdesi olduğundan, biz onlara dış gözle baktığımız zaman bizi çok aldatır. Ve لَوْ كشف الغطاء ilh. ["Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyade olmazdı"] sözü de velayet şahı İmam Ali (kv) efendimiz tarafından söylenmiştir. Yani, "Bu eşyanın kendi hakikatlerine perde olan dış görünüşleri ve belirginleşmeleri kalkmış olsa, benim onların hakikatlerine olan bakışım değişmez ve ilmimdeki kesin bilgim artmazdı", demek olur. در هر که تو از دیده بد. . . الخ ["Sen her şeye ki kötü gözden bakarsın, kendi vücudunun dairesinden bakarsın."] beytinin ve onu takip eden mısraın anlamları ise bu iki sözün şerhi makamındadır. Yani, sen her ne şeye kötü bir bakışla bakarsan, bil ki o şeye kendi varlığının dairesinden bakmış olursun. Çünkü senin bu zahiri gözün aldatıcı bir gözdür. Sana iyiyi kötü ve kötüyü de iyi gösterir. Eğer sende eğrilik varsa herkesi de eğri ve eğer saflık ve doğruluk varsa herkesi de saf ve doğru görürsün. Çünkü eğer kendisi eğri olursa bir cismin gölgesi de eğri olur. Türkçe'de "Kişiyi nasıl bilirsin? Kendin gibi." atasözü meşhurdur. Menâkıb-ı Sipehsâlâr'da nakledilen şu menkıbe bu kötü görüşün bir örneğidir: “Bir gün Hz. Hudavendigâr evin çatısında idi. Ashaptan bir grup evin içinde hakikatler ve anlamlar bahsi ile meşgul idiler. Onlardan birisi şiddetli şevk ve zevk sebebiyle, hararetli ciğerinden soğuk bir ah çekti. Tanınmış bir şahıs sokaktan geçmekte idi. Bu ah sesini işitip dam üzerinde "Hz. Hudavendigâr'ın hastalığını işitiyor musunuz?" dedi. Hazretin zatı gayret saikasıyla eğilip: "Bakalım hastalık kime isabet eder?" buyurdular. İlahi takdir ile o şahıs bir hastalığa yakalandı; ve söz konusu hastalık devam edip tedavisinden aciz kaldı. Bir müddet sonra Hz. Hudavendigâr'ın infiali aklına gelip bu hastalığın sebebi onların şerefli hatırlarının infialinden ileri geldiğini bilerek kalkıp hazretin zatına gitti. Tövbe ve istiğfar ile meşgul oldu. Tövbesi kabul edilince o hastalık ondan zail oldu." O abd-i mahz, evvelden ve ezelden rûhâniyet göğünün horozu olmuş idi. Binâenaleyh bu âlem-i kesâfet onun hicabı olmaz. Hükm-i ezel îcâbınca onun na'raları hep kendi vaktinde olur. Bu iki beyt-i şerîfde bir tevcîh daha hatıra gelir, o da budur ki: "Ayaz"dan murâd, hayât-ı dünyeviyyede insân-ı kâmilin hizmetine mülâkî olup irâdesini onun irâdesine fedâ etmiş olan sâlik-i hakîkîdir; ve Sultan Mahmûd dahi insân-ı kâmilden kinâyedir. Bu sâlik ehl-i gaflet olan cismânîler gibi ölüm hâlinde müteyakkız olmayıp, vaktinde tarîk-ı Hakk'a kemâl-i hulûs ile sülük etmiş olur. “Eşyayı bize olduğu gibi göster!" kelâmı ma'nâsının ve bu “Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyâde olmazdı" sözü ma'nâsının beyânındadır. Ve bu beytin ma'nâsı: "Sen her şeye ki kötü gözden bakarsın, kendi vücudunun dâiresinden bakarsın." Mısrâ': "Eğri basamak gölgesini eğri bırakır." أَرْنَا الأَشْيَاءَ كما هي ["Eşyayı bize olduğu gibi göster!"] kelâmı Server-i âlem Efendimiz'in ümmetini îkāz için ta'lîm buyurduğu bir hadis-i şerîf-i duâîdir. “Yâ Rab, bize bu âlem-i kesîfteki eşyayı olduğu gibi ve hakîkati üzere göster!" demek olur. Zîrâ bu eşyânın zevâhiri kendi hakîkatlerinin perdesi olduğundan biz onlara zâhir gözüyle baktığımız vakit bizi çok aldatır. Ve لَوْ كشف الغطاء ilh. ["Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyâde olmazdı"] kelâmı dahi şâh-ı velâyet İmam-ı Ali (kv) efendimiz tarafından söylenmiştir. Ya'ni, "Bu eşyânın kendi hakîkatlerine perde olan zevâhiri ve taayyünâtı kalkmış olsa benim onların hakîkatlerine olan nazarım değişmez ve ilmimdeki yakînim ziyâde olmazdı", demek olur. ["Sen her şeye ki kötü gözden bakarsın, kendi vücûdunun dairesinden bakarsın."] beytinin ve onu ta'kîb eden mısrâ'ın ma'nâları ise bu iki kelâmın şerhi makāmındadır. Ya'ni, sen her ne şeye fenâ nazar ile bakar isen, bil ki o şeye kendi vücûdunun dâiresinden bakmış olursun. Zîrâ se- O abd-i mahz, evvelden ve ezelden rûhâniyet göğünün horozu olmuş idi. Binâenaleyh bu âlem-i kesâfet onun hicabı olmaz. Hükm-i ezel îcâbınca onun na'raları hep kendi vaktinde olur. Bu iki beyt-i şerîfde bir tevcîh daha hatıra gelir, o da budur ki: "Ayaz"dan murâd, hayât-ı dünyeviyyede insân-ı kâmilin hizmetine mülâkî olup irâdesini onun irâdesine fedâ etmiş olan sâlik-i hakîkîdir; ve Sultan Mahmûd dahi insân-ı kâmilden kinâyedir. Bu sâlik ehl-i gaflet olan cismânîler gibi ölüm hâlinde müteyakkız olmayıp, vaktinde tarîk-ı Hakk'a kemâl-i hulûs ile sülük etmiş olur. “Eşyayı bize olduğu gibi göster!" kelâmı ma'nâsının ve bu “Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyâde olmazdı" sözü ma'nâsının beyânındadır. Ve bu beytin ma'nâsı: "Sen her şeye ki kötü gözden bakarsın, kendi vücudunun dâiresinden bakarsın." Mısrâ': "Eğri basamak gölgesini eğri bırakır." أَرْنَا الأَشْيَاءَ كما هي ]Eşyayı bize olduğu gibi göster!"] kelâmı Server-i âlem Efendimiz'in ümmetini îkāz için ta'lîm buyurduğu bir hadis-i şerîf-i duâîdir. “Yâ Rab, bize bu âlem-i kesîfteki eşyayı olduğu gibi ve hakîkati üzere göster!" demek olur. Zîrâ bu eşyânın zevâhiri kendi hakîkatlerinin perdesi olduğundan biz onlara zâhir gözüyle baktığımız vakit bizi çok aldatır. Ve لَوْ كشف الغطاء ilh. ["Eğer perde keşf olunsa benim yakînim ziyâde olmazdı"] kelâmı dahi şâh-ı velâyet İmam-ı Ali (kv) efendimiz tarafından söylenmiştir. Ya'ni, "Bu eşyânın kendi hakîkatlerine perde olan zevâhiri ve taayyünâtı kalkmış olsa benim onların hakîkatlerine olan nazarım değişmez ve ilmimdeki yakînim ziyâde olmazdı", demek olur. در هر که تو از دیده بد. . . الخ Sen her şeye ki kötü gözden bakarsın, kendi vücûdunun dâiresinden bakarsın."] beytinin ve onu ta'kîb eden mısrâ'ın ma'nâları ise bu iki kelâmın şerhi makāmındadır. Ya'ni, sen her ne şeye fenâ nazar ile bakar isen, bil ki o şeye kendi vücûdunun dâiresinden bakmış olursun. Zîrâ se- nin bu zâhirî gözün aldatıcı bir gözdür. Sana iyiyi fenâ ve fenâyı da iyi gösterir. Eğer sende eğrilik varsa herkesi de eğri ve eğer safvet ve doğruluk varsa herkesi de sâf ve doğru görürsün. Zîrâ eğer kendisi eğri olursa bir cismin gölgesi de eğri olur. Türkçe'de "Kişiyi nasıl bilirsin? Kendin gibi." darb-ı meseli meşhûrdur. Menâkıb-ı Sipehsâlâr'da naklolunan şu menkıbe bu fenâ görüşün bir misâlidir: “Bir gün Hz. Hudavendigâr sakf-ı hâne üzerinde idi. Ashâbdan bir tâife hâne derûnunda hakāyık ve ma'nâ bahsi ile meşgül idiler. Onlardan birisi şiddet-i şevk ve zevk sebebiyle, harâretli ciğerinden bir âh-ı serd çekti. Bir şahs-ı ma'rûf sokaktan geçmekte idi. Bu âh sadâsını işitip dam üzerinde "Hz. Hudâvendigâr'ın illetini işitiyor musunuz?" dedi. Zât-ı hazretleri sâika-i gayretle eğilip: "Bakalım illet kime vâki' olur?" buyurdular. Takdîr-i rabbânî ile o şahıs bir illete giriftâr oldu; ve illet-i mezkûre temâdî edip tedavisinden âciz kaldı. Bir müddet sonra Hz. Hudavendigâr'ın infiâli hatırına gelip bu hastalığın sebebi onların hâtır-ı şerîflerinin infiâlinden ileri geldiğini bilerek kalkıp zât-ı hazretlerine gitti. Tövbe ve istiğfar ile meşgül oldu. Tövbesi makrûn-i icâbet olmağla o maraz ondan zâil oldu." 1974. Ey horozlar, sadayı ondan öğreniniz, sadayı Hak için yapar, dâng için değil.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1974. Ey horozlar, sesi ondan öğreniniz, sesi Hak için yapar, para için değil. "Horozlar"dan maksat, halkı Hakk'a davet eden topluluktur. Çünkü horozlar namaz vakitlerinde öttükleri ve halka, Hakk'a yönelmekten ibaret olan namaz vakitlerini bildirdikleri için bu yüce beyitte Hakk'a davet eden kimselere "horozlar" denilmiştir. "Dâng", yukarıda birçok yerde açıklandığı üzere eski zamanlarda kullanılan küçük değerli bir paradır. Hakk yoluna davet edenler iki sınıftır. Birincisi, sadece Allah'ın rızası için halkı Hakk'a davet eder ve karşılığında hiçbir dünyevî menfaat beklemez. Diğeri ise Hakk'a daveti para ve diğer dünyevî menfaat elde etmeye vesile kılar. Yani, ey halkı Hakk'a davet eden topluluk, Hakk'a daveti insân-ı kâmilden öğreniniz! O daveti Yüce Allah'ın rızası için yapar, para ve menfaat karşılığında değil! "Horozlar"dan murâd, halkı Hakk'a da'vet eden tâifedir. Zîrâ horozlar namaz vakitlerinde öttükleri ve halka, Hakk'a teveccühten ibaret olan namaz vakitlerini bildirdikleri için beyt-i şerîfde Hakk'a da'vet eden kimselere "horozlar" ta'bîr buyrulmuştur. "Dâng", yukarılarda müteaddid mahallerde îzâh olunduğu üzere eski zamanlarda kullanılan küçük kıymette bir paradır. Tarîk-ı Hakk'a da'vet edenler iki sınıftır. Birisi, mahzâ rızâ-yı Hak için halkı Hakk'a da'vet eder ve mukābilinde hiçbir dünyevî menfaat beklemez. Diğeri ise Hakk'a da'veti para ve sâir dünyevî menfaat istihsâline vesîle ittihâz eder. Ya'ni, ey halkı Hakk'a da'vet eden tâife, Hakk'a da'veti veliyy-i kâmilden öğreniniz! O da'veti Allah Teâlâ'nın rızâsı için yapar, para ve menfaat mukābilinde değil! 1975. Subh-ı kâzib gelir ve onu aldatamaz. Subh-ı kâzib ona iyinin ve kötünün âlimidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1975. Yalancı şafak gelir ve onu aldatamaz. Yalancı şafak ona iyinin ve kötünün âlimidir. "Yalancı şafak"tan kasıt, cüz'î ve noksan akıldır ve geçim akılıdır. Yani, parlaklığı yalancı şafak seviyesinde olan cüz'î akıl, o kâmil veliyi aldatamaz. Bu zahirî göz aldatıcı bir gözdür. Sana iyiyi kötü, kötüyü de iyi gösterir. Eğer sende eğrilik varsa herkesi de eğri ve eğer saflık ve doğruluk varsa herkesi de saf ve doğru görürsün. Çünkü eğer kendisi eğri olursa bir cismin gölgesi de eğri olur. Türkçede "Kişiyi nasıl bilirsin? Kendin gibi." atasözü meşhurdur. Sipehsâlâr'ın Menkıbeleri'nde nakledilen şu menkıbe bu kötü görüşün bir örneğidir: “Bir gün Hz. Hudâvendigâr evin çatısında idi. Ashaptan bir grup evin içinde hakikatler ve manalar bahsiyle meşgul idiler. Onlardan birisi şiddetli şevk ve zevk sebebiyle, hararetli ciğerinden soğuk bir ah çekti. Tanınmış bir şahıs sokaktan geçmekte idi. Bu ah sesini işitip dam üzerinde "Hz. Hudâvendigâr'ın hastalığını işitiyor musunuz?" dedi. Hazretin zâtı gayret sâikasıyla eğilip: "Bakalım hastalık kime isabet eder?" buyurdular. İlahi takdirle o şahıs bir hastalığa yakalandı; ve söz konusu hastalık devam edip tedavisinden aciz kaldı. Bir müddet sonra Hz. Hudâvendigâr'ın infiali hatırına gelip bu hastalığın sebebi onların şerefli hatırlarının infialinden ileri geldiğini bilerek kalkıp hazretin zâtına gitti. Tövbe ve istiğfar ile meşgul oldu. Tövbesi icabetle karşılandığı için o hastalık ondan zail oldu." "Subh-ı kâzib"den murâd, akl-ı cüz'î ve nâkıstır ve akl-ı maaşdır. Ya'ni, parlaklığı subh-ı kâzib mesâbesinde olan akl-ı cüz'î o veliyy-i kâmili aldatamaz. nin bu zâhirî gözün aldatıcı bir gözdür. Sana iyiyi fenâ ve fenâyı da iyi gösterir. Eğer sende eğrilik varsa herkesi de eğri ve eğer safvet ve doğruluk varsa herkesi de sâf ve doğru görürsün. Zîrâ eğer kendisi eğri olursa bir cismin gölgesi de eğri olur. Türkçe'de "Kişiyi nasıl bilirsin? Kendin gibi." darb-ı meseli meşhûrdur. Menâkıb-ı Sipehsâlâr'da naklolunan şu menkıbe bu fenâ görüşün bir misâlidir: “Bir gün Hz. Hudâvendigâr sakf-ı hâne üzerinde idi. Ashâbdan bir tâife hâne derûnunda hakāyık ve ma'nâ bahsi ile meşgûl idiler. Onlardan birisi şiddet-i şevk ve zevk sebebiyle, harâretli ciğerinden bir âh-ı serd çekti. Bir şahs-ı ma'rûf sokaktan geçmekte idi. Bu âh sadâsını işitip dam üzerinde "Hz. Hudâvendigâr'ın illetini işitiyor musunuz?" dedi. Zât-ı hazretleri sâika-i gayretle eğilip: "Bakalım illet kime vâki' olur?" buyurdular. Takdîr-i rabbânî ile o şahıs bir illete giriftâr oldu; ve illet-i mezkûre temâdî edip tedâvisinden âciz kaldı. Bir müddet sonra Hz. Hudâvendigâr'ın infiâli hatırına gelip bu hastalığın sebebi onların hâtır-ı şerîflerinin infiâlinden ileri geldiğini bilerek kalkıp zât-ı hazretlerine gitti. Tövbe ve istiğfar ile meşgûl oldu. Tövbesi makrûn-i icâbet olmağla o maraz ondan zâil oldu." 1974. Ey horozlar, sadayı ondan öğreniniz, sadayı Hak için yapar, dâng için değil.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1974. Ey horozlar, sesi ondan öğreniniz, sesi Hak için yapar, para için değil. "Horozlar"dan kasıt, halkı Allah'a davet eden topluluktur. Çünkü horozlar namaz vakitlerinde öttükleri ve halka, Allah'a yönelmekten ibaret olan namaz vakitlerini bildirdikleri için yüce beyitte Allah'a davet eden kimselere "horozlar" denilmiştir. "Dâng", yukarıda birçok yerde açıklandığı üzere eski zamanlarda kullanılan küçük kıymette bir paradır. Allah yoluna davet edenler iki sınıftır. Birincisi, sadece Allah'ın rızası için halkı Allah'a davet eder ve karşılığında hiçbir dünyevi menfaat beklemez. Diğeri ise Allah'a daveti para ve diğer dünyevi menfaat elde etmeye vesile kılar. Yani, ey halkı Allah'a davet eden topluluk, Allah'a daveti insân-ı kâmilden öğreniniz! O daveti Yüce Allah'ın rızası için yapar, para ve menfaat karşılığında değil! "Horozlar"dan murâd, halkı Hakk'a da'vet eden tâifedir. Zîrâ horozlar namaz vakitlerinde öttükleri ve halka, Hakk'a teveccühten ibâret olan namaz vakitlerini bildirdikleri için beyt-i şerîfde Hakk'a da'vet eden kimselere "horozlar" ta'bîr buyrulmuştur. "Dâng", yukarılarda müteaddid mahallerde îzâh olunduğu üzere eski zamanlarda kullanılan küçük kıymette bir paradır. Tarîk-ı Hakk'a da'vet edenler iki sınıftır. Birisi, mahzâ rızâ-yı Hak için halkı Hakk'a da'vet eder ve mukābilinde hiçbir dünyevî menfaat beklemez. Diğeri ise Hakk'a da'veti para ve sâir dünyevî menfaat istihsâline vesîle ittihâz eder. Ya'ni, ey halkı Hakk'a da'vet eden tâife, Hakk'a da'veti veliyy-i kâmilden öğreniniz! O da'veti Allah Teâlâ'nın rızâsı için yapar, para ve menfaat mukābilinde değil! 1975. Subh-ı kâzib gelir ve onu aldatamaz. Subh-ı kâzib ona iyinin ve kötünün âlimidir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1975. Yalancı şafak gelir ve onu aldatamaz. Yalancı şafak ona iyinin ve kötünün bilicisidir. "Yalancı şafak"tan kasıt, cüz'î (parçalı) ve noksan akıl ile geçim sağlayan akıldır. Yani, parlaklığı yalancı şafak seviyesinde olan cüz'î akıl, o kâmil velîyi aldatamaz. Çünkü bu geçim sağlayan ve noksan akıl, o kâmil velîye göre ancak âlemin görünenlerindeki iyinin ve kötünün bilicisidir. Örneğin, bu akıl adaletin iyi ve zulmün kötü olduğunu bilir. Bu fani âlemin görünenlerinden iç yüzüne nüfuz edemez. Nitekim Cenâb-ı Pîr Efendimiz (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî) Fîhi Mâ Fîh adlı eserlerinin 27. bölümünde cüz'î akıl hakkında şöyle buyururlar: "Akıl seni padişahın kapısının önüne götürecek kadar güzel ve istenilendir. Onun kapısı önüne eriştiğin zaman aklı bırak. Bu zamanda akıl senin zararın ve yol kesicindir. Ona ulaştığın zaman kendini ona teslim et! Artık niçin ve nasıl ile senin işin yoktur. Örneğin, dikilmemiş kumaşın var, onu ceket veya cübbe yaptırmak istiyorsun; akıl seni terzinin önüne götürür. İşte akıl seni terzinin önüne götürünceye kadar işine yarar. Şimdi aklı bırakıp, terzinin önünde tasarrufunu ve bilgilerini terk etmek gerekir. Ve aynı şekilde akıl, hastanın kendisini doktora götürecek kadar faydalıdır. Bundan sonra onun aklının başka işi yoktur. Artık kendisini doktora teslim etmesi icap eder." "Subh-ı kâzib"den murâd, akl-ı cüz'î ve nâkıstır ve akl-ı maaşdır. Ya'ni, parlaklığı subh-ı kâzib mesâbesinde olan akl-ı cüz'î o veliyy-i kâmili aldata- maz. Zîrâ bu akl-ı maâş ve nâkıs o kâmile nisbeten ancak zevâhir-i âlemdeki iyinin ve kötünün âlimidir. Meselâ bu akıl adlin iyi ve zulmün fenâ olduğunu bilir. Bu âlem-i fânînin zevâhirinden bevâtınına nüfüz edemez. Nitekim Cenâb-ı Pîr Efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 27. faslında akl-ı cüz'î hakkında şöyle buyururlar: "Akıl seni padişahın kapısının önüne götürecek kadar güzel ve matlûbdur. Onun kapısı önüne eriştiğin vakit aklı salıver. Bu zamanda akıl senin zararın ve rehzenindir. Ona vâsıl olduğun vakit kendini ona teslîm et! Artık çün ü çirâ ile senin işin yoktur. Meselâ dikilmemiş kumaşın var, onu setre veyâ cübbe yaptırmak istiyorsun; akıl seni terzinin önüne götürür. İşte akıl seni terzinin önüne götürünceye kadar işine yarar. Şimdi aklı salıverip, terzinin önünde tasarrufunu ve ma'lûmâtını terk etmek lâzım gelir. Ve kezâ akıl hastanın kendisini tabîbe götürecek kadar fâidelidir. Bundan sonra onun aklının başka işi yoktur. Artık kendisini tabîbe teslim etmesi îcâb eder." 1976. Dünya ehli nâkıs olan aklı tuttular, tâ ki onu subh-ı sadık zannettiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1976. Dünya ehli, eksik olan aklı tuttular, tâ ki onu gerçek sabah sandılar. Dünyanın görünenlerine aldanan kimseler ise, bu eksik olan geçim aklına ve cüz'î akla sarıldılar ve onun nurunu ve parlaklığını gerçek sabah sandılar; ve hakikatleri idrak etmek için bu eksik aklın parlaklığından faydalanmaya kalkıştılar, biraz yürüdüler. Yalancı sabah olan bu aklın aydınlığı söndü ve yok oldu ve karanlıkta kaldılar. Dünyanın zevâhirine aldanan kimseler ise bu nâkıs olan akl-ı maâşa ve akl-ı cüz'îye sarıldılar ve onun nûrunu ve parlaklığını subh-ı sâdık zannettiler; ve idrâk-i hakâyık için bu nâkıs aklın parlaklığından istifadeye kıyâm ettiler, biraz yürüdüler. Subh-ı kâzib olan bu aklın aydınlığı söndü ve zâil oldu ve karanlıkta kaldılar. 1977. Subh-ı kâzib kervanları vurmuştur. Zîrâ gündüz ümidiyle dışarıya gelmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1977. Yalancı şafak kervanları vurmuştur. Çünkü gündüz ümidiyle dışarıya gelmiştir. Yalancı şafak olan cüz'î akıl, hakikat yoluna yönelmiş insan kervanlarının yolunu kesmiştir; ve onları vehim ve hayâl uçurumlarına düşürüp helâk etmiştir. Çünkü bu filozoflar kafilesi, bu noksan aklın nurunu ve ışığını görüp gündüz oldu ümidiyle yola çıkmışlardır. Ömer Hayyâm'ın beyti: "Yani bu felek çarkı altında birtakım kimseler türlü türlü sözler söylediler. O hakikatten habersiz olanlar, ilim cevherini bu sözler ile deldiler. Ne zaman ki feleğin sırlarına vâkıf olamadılar, önce çene çaldılar, sonra da uyudular." anlamındadır. Çünkü bu geçim aklı ve noksan akıl, o kâmile nispeten ancak âlemdeki iyinin ve kötünün görünen yüzünü bilendir. Örneğin bu akıl, adaletin iyi ve zulmün kötü olduğunu bilir. Bu fani âlemin görünen yüzlerinden iç yüzlerine nüfuz edemez. Nitekim Cenâb-ı Pîr Efendimiz, Fîhi Mâ Fîh'lerinin 27. faslında cüz'î akıl hakkında şöyle buyururlar: "Akıl seni padişahın kapısının önüne götürecek kadar güzel ve istenilendir. Onun kapısı önüne eriştiğin vakit aklı salıver. Bu zamanda akıl senin zararın ve yol kesicindir. Ona ulaştığın vakit kendini ona teslim et! Artık niçin ve nasıl ile senin işin yoktur. Örneğin dikilmemiş kumaşın var, onu ceket veya cübbe yaptırmak istiyorsun; akıl seni terzinin önüne götürür. İşte akıl seni terzinin önüne götürünceye kadar işine yarar. Şimdi aklı salıverip, terzinin önünde tasarrufunu ve bilgilerini terk etmek gerekir. Ve aynı şekilde akıl, hastanın kendisini tabibe götürecek kadar faydalıdır. Bundan sonra onun aklının başka işi yoktur. Artık kendisini tabibe teslim etmesi icap eder." Subh-ı kâzib olan akl-ı cüz'î hakikat yoluna müteveccih olan efrâd-ı beşer kervanlarının yolunu vurmuştur; ve onları evhâm ve hayâl uçurumlarına düşürüp helâk etmiştir. Zîrâ bu feylesoflar kāfilesi bu akl-ı nâkısın nûrunu ve ışığını görüp gündüz oldu ümîdi ile yola çıkmışlardır. Beyt-i Ömer Hayyâm: "Ya'ni bu çarh-ı felek altında birtakım kimseler türlü türlü sözler söylediler. O hakîkatten bîhaber olanlar ilim cevherini bu sözler ile deldiler. Vaktâki esrâr-ı feleğe vâkıf olmadılar, evvelâ çene çaldılar, sonra da uyudular." maz. Zîrâ bu akl-ı maâş ve nâkıs o kâmile nisbeten ancak zevâhir-i âlemdeki iyinin ve kötünün âlimidir. Meselâ bu akıl adlin iyi ve zulmün fenâ olduğunu bilir. Bu âlem-i fânînin zevâhirinden bevâtınına nüfüz edemez. Nitekim Cenâb-ı Pîr Efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 27. faslında akl-ı cüz'î hakkında şöyle buyururlar: "Akıl seni padişahın kapısının önüne götürecek kadar güzel ve matlûbdur. Onun kapısı önüne eriştiğin vakit aklı salıver. Bu zamanda akıl senin zararın ve rehzenindir. Ona vâsıl olduğun vakit kendini ona teslîm et! Artık çün ü çirâ ile senin işin yoktur. Meselâ dikilmemiş kumaşın var, onu setre veyâ cübbe yaptırmak istiyorsun; akıl seni terzinin önüne götürür. İşte akıl seni terzinin önüne götürünceye kadar işine yarar. Şimdi aklı salıverip, terzinin önünde tasarrufunu ve ma'lûmâtını terk etmek lâzım gelir. Ve kezâ akıl hastanın kendisini tabîbe götürecek kadar fâidelidir. Bundan sonra onun aklının başka işi yoktur. Artık kendisini tabîbe teslim etmesi îcâb eder." 1976. Dünya ehli nâkıs olan aklı tuttular, tâ ki onu subh-ı sadık zannettiler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1976. Dünya ehli, eksik olan aklı tuttular, tâ ki onu gerçek sabah sandılar. Dünyanın görünenlerine aldanan kimseler ise, bu eksik olan geçim aklına ve cüz'î akla sarıldılar ve onun nurunu ve parlaklığını gerçek sabah sandılar; ve hakikatleri idrak etmek için bu eksik aklın parlaklığından faydalanmaya kalkıştılar, biraz yürüdüler. Yalancı sabah olan bu aklın aydınlığı söndü ve yok oldu ve karanlıkta kaldılar. Dünyanın zevâhirine aldanan kimseler ise bu nâkıs olan akl-ı maâşa ve akl-ı cüz'îye sarıldılar ve onun nûrunu ve parlaklığını subh-ı sâdık zannettiler; ve idrâk-i hakâyık için bu nâkıs aklın parlaklığından istifadeye kıyâm ettiler, biraz yürüdüler. Subh-ı kâzib olan bu aklın aydınlığı söndü ve zâil oldu ve karanlıkta kaldılar. 1977. Subh-ı kâzib kervanları vurmuştur. Zîrâ gündüz ümidiyle dışarıya gelmiştir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1977. Yalancı şafağın kervanları yol kesmiştir. Çünkü gündüz ümidiyle dışarıya gelmiştir. Yalancı şafak olan cüz'î akıl (insan aklı), hakikat yoluna yönelmiş insan kervanlarının yolunu kesmiştir; ve onları vehim ve hayâl uçurumlarına düşürüp helâk etmiştir. Çünkü bu filozoflar kafilesi, bu eksik aklın nurunu ve ışığını görüp gündüz oldu ümidi ile yola çıkmışlardır. Ömer Hayyam'ın beyti: "Yani bu felek çarkı altında birtakım kimseler türlü türlü sözler söylediler. O hakikatten habersiz olanlar ilim cevherini bu sözler ile deldiler. Feleğin sırlarına vâkıf olamadıklarında, önce boş konuştular, sonra da uyudular." Subh-ı kâzib olan akl-ı cüz'î hakikat yoluna müteveccih olan efrâd-ı beşer kervanlarının yolunu vurmuştur; ve onları evhâm ve hayâl uçurumlarına düşürüp helâk etmiştir. Zîrâ bu feylesoflar kāfilesi bu akl-ı nâkısın nûrunu ve ışığını görüp gündüz oldu ümîdi ile yola çıkmışlardır. Beyt-i Ömer Hayyâm: "Ya'ni bu çarh-ı felek altında birtakım kimseler türlü türlü sözler söylediler. O hakîkatten bîhaber olanlar ilim cevherini bu sözler ile deldiler. Vaktâki esrâr-ı feleğe vâkıf olmadılar, evvelâ çene çaldılar, sonra da uyudular." 1978. Subh-ı kazib halka rehber olmasın! Zîrâ o çok kervanları yele verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1978. Yalancı şafak halka rehber olmasın! Çünkü o, çok kervanları yele verir. Yalancı şafak olan eksik akıl ve bu eksik akla güvenen iddiacılar halka rehber olmasın! Çünkü onlar, hakikate yönelmiş olan çok sayıda insan kafilesini yele verir ve helak vadilerine sürükler. Subh-ı kâzib olan akl-ı nâkıs ve bu akl-1 nâkısa i'timâd eden müddeîler halka rehber olmasın! Zîrâ onlar hakîkate müteveccih olan çok kāfile-i beşeri yele verir ve helâk vâdîlerine sürükler. 1979. Ey sen ki, subh-ı kâzibe rehîn olmuşsun, sen subh-ı sadıkı dahi kazib görme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1979. Ey sen ki, yalancı şafağa tutsak olmuşsun, sen gerçek şafağı dahi yalancı görme! Ey hakikate ulaşma iddiasında bulunan kişi, sen ki yalancı şafak mesabesinde olan eksik akla tutsak olmuş ve bağlanmışsın; gerçek şafak mesabesinde olan kâmil aklı ve o kâmil akla sahip olan kişiyi de kendi hâline kıyas edip eksik akla bağlı görme! Ey hakîkate vusûl iddiasında bulunan kimse, sen ki subh-ı kâzib mesâbesinde olan akl-ı nâkısa rehîn olmuş ve bağlanmışsın; subh-ı sâdık mesâbesinde akl-ı kâmili ve o akl-ı kâmili hâiz olan kimseyi de kendi hâline kıyâs edip akl-1 nâkısa bağlı görme! 1980. Eğer sen kötü [ve] nifaktan emân tutmazsan, neden dolayı birâderine aynı zannı tutarsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1980. Eğer sen kötü [ve] nifaktan emin olmazsan, neden dolayı kardeşine aynı zannı beslersin? Yani, sen eksik aklına güvenerek kendini âlim ve kâmil zannedip, çağdaşın olan kâmil akıl sahibine karşı haset saikiyle nifaktan korunmuş değilsen, bari kendi hâline kıyasla, insanlıkta ve görünüşte kardeşin olan kâmil hakkında da sana karşı nifak olduğunu zannetme! O kâmil senin gibi kötü nefsanî sıfatlarla kirlenmiş değildir. Ya'ni, sen akl-ı nâkısına i’timâden kendini âlim ve kâmil zannedip muâsırın olan akl-ı kâmil sahibine karşı hased sâikasıyla nifaktan mahfûz değil isen, bâri kendi hâline kıyâsen, beşeriyette ve sûrette kardeşin olan kâmil hakkında da sana karşı nifāk olduğunu zannetme! O kâmil senin gibi kötü sıfât-ı nefsiyye ile mülevves değildir. 1981. Kötü fiilli olan daima kötü zanlı olur. Yârinin hakkında kendi nâmesini okur..✨ ✨ Sade Türkçe flash 1981. Kötü fiilli olan daima kötü zanlı olur. Yârinin hakkında kendi nâmesini okur. Kötü fiilli olan kimse, başkalarını da kendisi gibi sanıp kendisinde olan kötülüklerin onda da var olduğunu zanneder. Kendi nâmesi (kalbindeki kötülükleri) arkadaşına da isnat eder. Kötü fiilli olan kimse başkalarını da kendisi gibi zannedip kendisinde olan fenâlıkları onda da vardır zanneder. Kendi nâmesi olan kalbindeki fenâlıkları refîkine de istinad eder. 1982. O alçaklar ki eğrilikte kalmışlardır, enbiyaya sihirbaz ve eğri ta'bîr etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1982. O alçaklar ki eğrilikte kalmışlardır, peygamberlere sihirbaz ve eğri demişlerdir. 1978. Subh-ı kazib halka rehber olmasın! Zîrâ o çok kervanları yele verir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1978. Yalancı şafak halka rehber olmasın! Çünkü o, çok kervanları yele verir. Yalancı şafak olan eksik akıl ve bu eksik akla güvenen iddia sahipleri halka rehber olmasın! Çünkü onlar, hakikate yönelmiş olan çok sayıda insan kafilesini yele verir ve helak vadilerine sürükler. Subh-ı kâzib olan akl-ı nâkıs ve bu akl-ı nâkısa i'timâd eden müddeîler halka rehber olmasın! Zîrâ onlar hakîkate müteveccih olan çok kāfile-i beşeri yele verir ve helâk vâdîlerine sürükler. 1979. Ey sen ki, subh-ı kâzibe rehîn olmuşsun, sen subh-ı sadıkı dahi kazib görme!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1979. Ey sen ki, yalancı şafağa tutsak olmuşsun, sen gerçek şafağı dahi yalancı görme! Ey hakikate ulaşma iddiasında bulunan kişi, sen ki yalancı şafak hükmünde olan eksik akla tutsak olmuş ve bağlanmışsın; gerçek şafak hükmünde olan kâmil aklı ve o kâmil akla sahip olan kişiyi de kendi hâline kıyaslayıp eksik akla bağlı görme! Ey hakîkate vusûl iddiasında bulunan kimse, sen ki subh-ı kâzib mesâbesinde olan akl-ı nâkısa rehîn olmuş ve bağlanmışsın; subh-ı sâdık mesâbesinde akl-ı kâmili ve o akl-ı kâmili hâiz olan kimseyi de kendi hâline kıyâs edip akl-ı nâkısa bağlı görme! 1980. Eğer sen kötü [ve] nifaktan emân tutmazsan, neden dolayı biraderine aynı zannı tutarsın?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1980. Eğer sen kötü ve nifaktan emin olmazsan, neden dolayı kardeşine aynı zannı beslersin? Yani, sen eksik aklına güvenerek kendini âlim ve kâmil sanıp, çağdaşın olan kâmil akıl sahibine karşı kıskançlık sebebiyle nifaktan korunmuş değilsen, bari kendi hâline kıyasla, insanlıkta ve görünüşte kardeşin olan kâmil hakkında da sana karşı nifak olduğunu zannetme! O kâmil senin gibi kötü nefsî sıfatlarla kirlenmiş değildir. Ya'ni, sen akl-ı nâkısına i’timâden kendini âlim ve kâmil zannedip muâsırın olan akl-ı kâmil sahibine karşı hased sâikasıyla nifaktan mahfûz değil isen, bâri kendi hâline kıyâsen, beşeriyette ve sûrette kardeşin olan kâmil hakkında da sana karşı nifâk olduğunu zannetme! O kâmil senin gibi kötü sıfât-ı nefsiyye ile mülevves değildir. 1981. Kötü fiilli olan daima kötü zanlı olur. Yârinin hakkında kendi nâmesini okur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1981. Kötü fiilli olan daima kötü zanlı olur. Yârinin hakkında kendi nâmesini okur. Kötü fiilli olan kimse, başkalarını da kendisi gibi zannedip kendisinde olan kötülüklerin onda da var olduğunu sanır. Kendi nâmesi (amel defteri) olan kalbindeki kötülükleri arkadaşına da isnat eder. Kötü fiilli olan kimse başkalarını da kendisi gibi zannedip kendisinde olan fenâlıkları onda da vardır zanneder. Kendi nâmesi olan kalbindeki fenâlıkları refîkine de istinad eder. 1982. O alçaklar ki eğrilikte kalmışlardır, enbiyaya sihirbaz ve eğri ta'bîr etmişlerdir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1982. O alçaklar ki eğrilikte kalmışlardır, peygamberlere sihirbaz ve eğri demişlerdir. 1983. Ve o kalp düzücü denî beyler Ayaz'ın odasına bu zannı götürdüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1983. Ve o kalp düzen alçak beyler, Ayaz'ın odasına bu sanıyı götürdüler. Yani, peygamberlerin çağında bulunan ve onlardan sonra gelen birtakım alçak tabiatlı ve bozuk ahlâklı kimseler, o peygamberleri de kendileri gibi sanıp halkı aldatmak için sihir yaptıklarını ve yalan söylediklerini zannettiler; ve sihirbaz ve yalancı dediler. Nasıl ki kutsal ayette, Sa'd suresinde, bu alçakların ifadeleri bize nakledilip وَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ (Sâd, 38/4) yani "Kâfirler bu yalancı sihirbazdır" dediler. İşte bunlar gibi o Sultan Mahmud'un beyleri de bozuk düşünce sahibi olduklarından Ayaz'ın çarığını ve postunu sakladığı oda hakkında böyle kötü sanıda bulundular. Ya'ni, peygamberlerin asrında bulunan ve onlardan sonra gelen birtakım alçak tabiatlı ve fâsid ahlâklı olan kimseler, o peygamberleri de kendileri gibi zannedip halkı aldatmak için sihir yaptıklarını ve yalan söylediklerini zannettiler; ve sihirbaz ve yalancı dediler. Nitekim âyet-i kerîmede, Sa'd sûresinde, bu alçakların ifadeleri bize nakil buyrulup وَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ (Sâd, 38/4) ya'ni "Kâfirler bu yalancı sihirbazdır" dediler. İşte bunlar gibi o Sultan Mahmûd'un beyleri dahi fikr-i fâsid sahibi olduklarından Ayaz'ın çarığını ve postunu sakladığı oda hakkında böyle sû-i zanda bulundular. 1984. Dediler ki: "Onun defînesi ve onda hazînesi vardır!" Başkalarına kendi aynandan bakma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1984. Dediler ki: "Onun defînesi ve onda hazînesi vardır!" Başkalarına kendi aynandan bakma! O sultanın beyleri dediler ki: "Ayaz'ın defînesi vardır ve o odadaki defînede hazînesi vardır." Ey bu kıssayı dinleyen kimse, sakın bu beyler ahlâkında olma ve başkalarına da kendi kalp aynandan bakma! O sultânın beyleri dediler ki: "Ayaz'ın defînesi vardır ve o odadaki defînede hazînesi vardır." Ey bu kıssayı dinleyen kimse, sakın bu beyler ahlâkında olma ve başkalarına da kendi âyîne-i kalbinden bakma! 1985. Şah muhakkak onun paklığını bilir idi. O cüst ü cûyu onlar için yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1985. Şah, muhakkak onun paklığını bilirdi. O aramayı onlar için yaptı. Sultan Mahmud, muhakkak Ayaz'ın kalbinin ve ahlâkının temizliğini bilirdi. O odanın aranılması tedbirini onlar için yaptı. Sultan Mahmûd muhakkak Ayaz'ın kalbinin ve ahlâkının temizliğini bilir idi. O odanın aranılması tedbîrini onlar için yaptı. 1986. Dedi ki: "Ey beyler, o odanın kapısını gece yarısı açınız ki, o ondan habersiz olsun!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1986. Dedi ki: "Ey beyler, o odanın kapısını gece yarısı açınız ki, o ondan habersiz olsun!" 1987. "Tâ ki onun düşünceleri zâhir gelsin. Ondan sonra onun cezaları bizim üzerimizedir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1987. "Tâ ki onun düşünceleri ortaya çıksın. Ondan sonra onun cezaları bizim üzerimizedir." "Mâliş", "mâlîden" masdarından (fiil kökünden türemiş isim) türemiş bir isim olup burada "burmak" demektir ki, azaptan ve cezadan kinayedir (üstü kapalı anlatım). Yani, "Ayaz'ın kötü fikri meydana çıksın, ondan sonra onun cezasını verelim!" "Mâliş", "mâlîden" masdarından ism-i masdar olup burada "burmak" demektir ki, ukūbetten ve cezâdan kinâyedir. Ya'ni, "Ayaz'ın kötü fikri meydâna çıksın, ondan sonra onun cezâsını verelim!" 1983. Ve o kalp düzücü denî beyler Ayaz'ın odasına bu zannı götürdüler.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1983. Ve o kalp düzen alçak beyler, Ayaz'ın odasına bu sanıyı götürdüler. Yani, peygamberlerin döneminde bulunan ve onlardan sonra gelen birtakım alçak tabiatlı ve ahlaksız kimseler, o peygamberleri de kendileri gibi sanıp halkı aldatmak için sihir yaptıklarını ve yalan söylediklerini zannettiler; ve sihirbaz ve yalancı dediler. Nasıl ki ayet-i kerimede, Sa'd suresinde, bu alçakların ifadeleri bize nakledilip وَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ (Sâd, 38/4) yani "Kâfirler bu yalancı sihirbazdır" dediler. İşte bunlar gibi o Sultan Mahmud'un beyleri dahi bozuk fikir sahibi olduklarından Ayaz'ın çarığını ve postunu sakladığı oda hakkında böyle kötü zanda bulundular. Ya'ni, peygamberlerin asrında bulunan ve onlardan sonra gelen birtakım alçak tabiatlı ve fâsid ahlâklı olan kimseler, o peygamberleri de kendileri gibi zannedip halkı aldatmak için sihir yaptıklarını ve yalan söylediklerini zannettiler; ve sihirbaz ve yalancı dediler. Nitekim âyet-i kerîmede, Sa'd sûresinde, bu alçakların ifâdeleri bize nakil buyrulup وَقَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ (Sâd, 38/4) ya'ni “Kâfirler bu yalancı sihirbazdır” dediler. İşte bunlar gibi o Sultan Mahmûd'un beyleri dahi fikr-i fâsid sâhibi olduklarından Ayaz'ın çarığını ve postunu sakladığı oda hakkında böyle sû'-i zanda bulundular. 1984. Dediler ki: “Onun defînesi ve onda hazînesi vardır!” Başkalarına kendi aynandan bakma!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1984. Dediler ki: “Onun defineleri ve onda hazineleri vardır!” Başkalarına kendi aynandan bakma! O sultanın beyleri dediler ki: “Ayaz'ın defineleri vardır ve o odadaki definelerde hazineleri vardır.” Ey bu hikâyeyi dinleyen kimse, sakın bu beylerin ahlâkında olma ve başkalarına da kendi kalp aynandan bakma! O sultânın beyleri dediler ki: “Ayaz'ın defînesi vardır ve o odadaki defînede hazînesi vardır.” Ey bu kıssayı dinleyen kimse, sakın bu beyler ahlâkında olma ve başkalarına da kendi âyîne-i kalbinden bakma! 1985. Şah muhakkak onun pâkliğini bilir idi. O cüst ü cûyu onlar için yaptı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1985. Şah muhakkak onun temizliğini bilirdi. O aramayı onlar için yaptı. Sultan Mahmud muhakkak Ayaz'ın kalbinin ve ahlâkının temizliğini bilirdi. O odanın aranılması tedbirini onlar için yaptı. Sultan Mahmûd muhakkak Ayaz'ın kalbinin ve ahlâkının temizliğini bilir idi. O odanın aranılması tedbîrini onlar için yaptı. 1986. Dedi ki: “Ey beyler, o odanın kapısını gece yarısı açınız ki, o ondan habersiz olsun!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1986. Dedi ki: “Ey beyler, o odanın kapısını gece yarısı açınız ki, o ondan habersiz olsun!” 1987. “Tâ ki onun düşünceleri zâhir gelsin. Ondan sonra onun cezâları bizim üzerimizdedir.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 1987. “Tâ ki onun düşünceleri ortaya çıksın. Ondan sonra onun cezaları bizim üzerimizdedir.” “Maliş”, “mâlîden” masdarından (mastarından) türemiş bir isim-mastardır ve burada “burmak” demektir ki, işkenceden ve cezadan kinayedir. Yani, “Ayaz'ın kötü fikri meydana çıksın, ondan sonra onun cezasını verelim!” “Maliş”, “mâlîden” masdarından ism-i masdar olup burada “burmak” demektir ki, ukûbetten ve cezâdan kinâyedir. Ya'ni, “Ayaz'ın kötü fikri meydâna çıksın, ondan sonra onun cezâsını verelim!” 1988. "Ben o altını ve cevheri size veririm. Ben altınlardan haberden başkasını istemem."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1988. "Ben o altını ve cevheri size veririm. Ben altınlardan haberden başkasını istemem." Ben onun sakladığı altınları ve cevheri alacak değilim. Onların hepsini size veririm. Ben ancak o altın definesinin mevcut olup olmadığı haberini almak istiyorum. "Ben onun sakladığı altınları ve cevheri alacak değilim. Onların hepsini size veririm. Ben ancak o altın definesinin mevcûd olup olmadığı haberini almak istiyorum." 1989. Bunu söylerdi ve onun kalbi misilsiz olan Ayaz'dan dolayı çarpar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1989. Bunu söylerdi ve onun kalbi misilsiz olan Ayaz'dan dolayı çarpar idi. Sultan Mahmud beylere hitaben bu sözleri söylerdi. Fakat kalbi de güzel ahlakta benzeri olmayan Ayaz için bu sözleri söylediğinden dolayı sıkıntı duyar ve çarpardı. Sultan Mahmûd beylere hitâben bu sözleri söylerdi. Fakat kalbi de hüsn-i ahlâkda misli olmayan Ayaz için bu sözleri söylediğinden dolayı muztarib olur ve çarpardı. 1990. Derdi ki: "Ben miyim ki, bu benim dilim üzerine gider, eğer o bu cefâyı işitirse nasıl olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1990. Derdi ki: "Ben miyim ki, bu benim dilim üzerine gider, eğer o bu cefayı işitirse nasıl olur?" Sultan Mahmud kendi kendine derdi ki: "Ayaz aleyhindeki bu sözleri söyleyen ben miyim? Eğer o Ayaz, cefayı içeren benim bu emrimi işitirse ne hâle gelir ve ne derecede üzülür?" Sultan Mahmûd kendi kendine derdi ki: "Ayaz aleyhindeki bu sözleri söyleyen ben miyim? Eğer o Ayaz cefâyı mutazammın olan benim bu emrimi işidirse ne hâle gelir ve ne derecede müteessir olur?" 1991. Tekrar der: "Onların dîni hakkı için ki onun temkîni yüzünden ziyâde olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1991. Tekrar der: "Onların dini hakkı için ki onun temkini yüzünden ziyade olur." Mesnevî Şârihi İsmail Ankaravî hazretleri (k.s.) Fütûhât-ı Ayniyye isimli kitabında buyurur ki: "Din, lügatte on üç şekilde kullanılmış ve Kur'ân-ı Kerîm'de bunlardan on şekli zikredilmiştir. Üç şekli de Arap belagatçılarının sözlerinde kullanılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de anılan anlamlar şunlardır: Tevhid, hesap, hüküm, millet, itaat, ceza, şer'î ceza, şeriat, dua, bayram. Arap fasihlerinin kullandığı anlamlar da şunlardır: âdet, boyun eğme, kahretme ve üstün gelme." Şerefli beyitteki din, itaat ve âdet anlamlarına gelmesi uygundur. "Temkin", vakar, izzet ve kudret anlamlarındadır. Yani, Sultan Mahmud tekrar önceki düşüncesinden dönüp derdi ki: "Ayaz'ın benim katımda sabit olan itaat derecesi ve âdeti olan teslimiyeti hakkı için ki, onun vakarı ve kalbinin sağlamlığı yüzünden, yani şu sonraki beyitte anılan halden ziyade olur: Şârih-i Mesnevî İsmail Ankaravî hazretleri (k.s.) Fütûhât-ı Ayniyye ismindeki kitabında buyurur ki: "Dîn lügatte on üç vech ile kullanılmış ve Kur'ân-ı Kerîm'de bunlardan on vechi zikredilmiştir. Üç vechi de bülegā-yı Arab'ın kelâmında kullanılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de mezkûr olan ma'nâlar şunlardır: Tevhîd, hesab, hüküm, millet, tâat, cezâ, hadd-i şer'î, şerîat, duâ, îddir. Fusahâ-yı Arab'ın kullandığı ma'nâlar dahi bunlardır: âdet, huzû', kahr u galebe." Beyt-i şerîfdeki dîn, tâat ve âdet ma'nâlarına olmak münasibdir. "Temkîn", vakār, izzet ve kudret ma'nâlarınadır. Ya'ni, Sultan Mahmûd tekrar evvelki düşüncesinden dönüp derdi ki: "Ayaz'ın benim indimde sabit olan derece-i itâatı ve âdeti olan teslîmiyeti hakkı için ki, onun vakārı ve metânet-i kalbiyyesi yüzünden, ya'ni şu âtîdeki beyitteki mezkûr hâlden ziyâde olur: 1988. "Ben o altını ve cevheri size veririm. Ben altınlardan haberden başkasını istemem."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1988. "Ben o altını ve cevheri size veririm. Ben altınlardan haberden başkasını istemem." Ben onun sakladığı altınları ve cevheri alacak değilim. Onların hepsini size veririm. Ben ancak o altın definesinin mevcut olup olmadığı haberini almak istiyorum. "Ben onun sakladığı altınları ve cevheri alacak değilim. Onların hepsini size veririm. Ben ancak o altın definesinin mevcûd olup olmadığı haberini almak istiyorum." 1989. Bunu söylerdi ve onun kalbi misilsiz olan Ayaz'dan dolayı çarpar idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1989. Bunu söylerdi ve onun kalbi misilsiz olan Ayaz'dan dolayı çarpar idi. Sultan Mahmud beylere hitaben bu sözleri söylerdi. Fakat kalbi de güzel ahlakta benzeri olmayan Ayaz için bu sözleri söylediğinden dolayı sıkıntı duyar ve çarpardı. Sultan Mahmûd beylere hitâben bu sözleri söylerdi. Fakat kalbi de hüsn-i ahlâkda misli olmayan Ayaz için bu sözleri söylediğinden dolayı muztarib olur ve çarpardı. 1990. Derdi ki: "Ben miyim ki, bu benim dilim üzerine gider, eğer o bu cefâyı işitirse nasıl olur?"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1990. Derdi ki: "Ben miyim ki, bu benim dilim üzerine gider, eğer o bu cefayı işitirse nasıl olur?" Sultan Mahmud kendi kendine derdi ki: "Ayaz aleyhindeki bu sözleri söyleyen ben miyim? Eğer o Ayaz, cefayı içeren benim bu emrimi işitirse ne hâle gelir ve ne derecede üzülür?" Sultan Mahmûd kendi kendine derdi ki: "Ayaz aleyhindeki bu sözleri söyleyen ben miyim? Eğer o Ayaz cefâyı mutazammın olan benim bu emrimi işidirse ne hâle gelir ve ne derecede müteessir olur?" 1991. Tekrar der: "Onların dîni hakkı için ki onun temkîni yüzünden ziyâde olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1991. Tekrar der: "Onların dini hakkı için ki onun temkini yüzünden ziyade olur." Mesnevî Şârihi İsmail Ankaravî hazretleri (k.s.) Fütûhât-ı Ayniyye ismindeki kitabında buyurur ki: "Din, lügatte on üç şekilde kullanılmış ve Kur'ân-ı Kerîm'de bunlardan on şekli zikredilmiştir. Üç şekli de Arap belagatçılarının sözlerinde kullanılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de zikredilen anlamlar şunlardır: Tevhîd (Allah'ın birliği), hesap, hüküm, millet, tâat (itaat), cezâ, hadd-i şer'î (şeriat sınırı), şerîat, duâ, îd (bayram). Arap fasihlerinin kullandığı anlamlar da bunlardır: âdet, huzû' (boyun eğme), kahr u galebe (üstün gelme ve yenme)." Şerefli beyitteki din, tâat ve âdet anlamlarına gelmesi uygundur. "Temkin", vakar, izzet ve kudret anlamlarındadır. Yani, Sultan Mahmûd tekrar önceki düşüncesinden dönüp derdi ki: "Ayaz'ın benim katımda sabit olan itaat derecesi ve âdeti olan teslimiyeti hakkı için ki, onun vakarı ve kalbinin sağlamlığı yüzünden, yani şu gelecek beyitteki zikredilen hâlden ziyade olur: Şârih-i Mesnevî İsmail Ankaravî hazretleri (k.s.) Fütûhât-ı Ayniyye ismindeki kitabında buyurur ki: "Dîn lügatte on üç vech ile kullanılmış ve Kur'ân-ı Kerîm'de bunlardan on vechi zikredilmiştir. Üç vechi de bülegā-yı Arab'ın kelâmında kullanılmıştır. Kur'ân-ı Kerîm'de mezkûr olan ma'nâlar şunlardır: Tevhîd, hesab, hüküm, millet, tâat, cezâ, hadd-i şer'î, şerîat, duâ, îddir. Fusahâ-yı Arab'ın kullandığı ma'nâlar dahi bunlardır: âdet, huzû', kahr u galebe." Beyt-i şerîfdeki dîn, tâat ve âdet ma'nâlarına olmak münasibdir. "Temkîn", vakār, izzet ve kudret ma'nâlarınadır. Ya'ni, Sultan Mahmûd tekrar evvelki düşüncesinden dönüp derdi ki: "Ayaz'ın benim indimde sabit olan derece-i itâatı ve âdeti olan teslîmiyeti hakkı için ki, onun vakārı ve metânet-i kalbiyyesi yüzünden, ya'ni şu âtîdeki beyitteki mezkûr hâlden ziyâde olur: 1992. Ki benim çirkin kazfım ile mükedder ola, benim garazımdan ve sırrımdan gâfil ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 1992. Ki benim çirkin iftiram ile kederlensin, benim amacımdan ve sırrımdan gafil olsun! "Kazf", yermek ve sövmek ve parmak ile taş atmak anlamındadır. Yani, "Ayaz'ın kesinleşmiş olan itaatine ve alışılmış olan teslimiyetine yemin ederim ki, onun temkini (manevi makamında sebatı) ve metaneti (sağlamlığı) benim onun aleyhindeki çirkin hareketimden kederlenip öfkelenmekten ve benim hareketimdeki maksadımdan ve niyetimden gafil olmaktan daha fazla ve yüksek bir mertebededir." Hz. Pîr efendimiz bu beyitlerde abd-i mahz (tamamen kul olan) olan insân-ı kâmilin mertebe-i temkinine işaret buyururlar. Çünkü ehlullahın iki hâli vardır: Birisine "temkin", diğerine "telvin" (bir halden diğerine geçiş) derler. Temkin, hiçbir hal ile kendi manevi makamından ayrılmamaktır. Telvin, kulun bir halden diğer bir hale intikalidir. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinde buyururlar ki: "Bu telvin ehl-i tasavvuftan çok kimsenin nezdinde noksan bir makamdır. Halbuki bizim nezdimizde makamların en mükemmelidir ve kulun hal içinde değişimidir. Nitekim Yüce Allah كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ (Rahmân, 55/29) yani "Her anda o bir şe'ndedir." Bu sebeple Hz. Şeyh-i Ekber nezdinde temkin, bu hal değişimi içinde ve telvinde temkindir. Bu surette Ayaz'ın temkininin fazlalığı telvinde temkine işaret olmuş olur. "Tıyre", burada hışım ve gazap anlamındadır. “Kazf”, zemmetmek ve sövmek ve parmak ile taş atmak ma’nâsınadır. Ya’ni, “Ayaz’ın müsellem olan itâatına ve mu’tâd olan teslimiyetine yemîn ederim ki, onun temkîni ve metâneti benim onun aleyhindeki çirkin hareketimden mükedder olup öfkelenmekden ve benim hareketimdeki maksadımdan ve niyetimden gâfil olmaktan daha fazla ve yüksek bir mertebededir.” Hz. Pîr efendimiz bu beyitlerde abd-i mahz olan kâmilin mertebe-i temkînine işâret buyururlar. Zîrâ ehlullâhın iki hâli vardır: Birisine “temkîn”, diğerine “telvîn” derler. Temkîn, hiçbir hâl ile kendi makâm-ı ma’nevîsinden ayrılmamaktır. Telvîn, abdin bir hâlden diğer bir hâle intikâlidir. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber Fütûhât-ı Mekkiyye’lerinde buyururlar ki: “Bu telvîn ehl-i tasavvuftan çok kimsenin indinde makâm-ı nâkıstır. Halbuki bizim indimizde makâmâtın ekmelidir ve abdin hâl içinde tahavvülüdür. Nitekim Hak Teâlâ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ (Rahmân, 55/29) ya’ni “Her anda o bir şe’ndedir.” Binâenaleyh Hz. Şeyh-i Ekber indinde temkîn, bu tahavvül-i hâl içinde ve telvînde temkîndir. Bu sûrette Ayaz’ın temkîninin ziyâdeliği telvînde temkîne işâret olmuş olur. “Tıyre”, burada hışım ve gazab ma’nâsınadır. 1993. Mübtelâ rencin te’vîlâtını gördüğü vakit bürdü görür. O ne vakit rencin matı olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1993. Başına bir şey gelmiş kişi, sıkıntının yorumlarını gördüğü zaman, "bürd"ü görür. O ne zaman sıkıntının matı olur? "Bürd", satranç oyununda bir durumun adıdır ki, oyunculardan birinin taşları hep ölmüş ve hükümsüz kalmış olur. Ancak şah kalır, bu durum yarım mattır (Gıyâsu'l-Lügât). "Mat", satranç oyununda yenilmek demektir. Örneğin bir hastalığa yakalanmış kimse, o hastalığın başka bir yönden bedende faydasını görüp yorumladığı zaman, o hastalığın durumu onun nezdinde satranç oyunundaki yarım mat durumunda kalır ve o onu öyle görür. Bu sebeple o başına bir şey gelmiş kişi artık o hastalığın matı ve mağlubu olmaz. Ayaz da Sultan Mahmud'un bu çirkin emrindeki hükmünü anlayınca artık emirdeki çirkinlik kalmaz ve mat olur; ve Ayaz da o çirkin emrin mağlubu olmaz. “Bürd”, satranç oyununda bir vaziyetin ismidir ki, oyunculardan birinin mühreleri hep ölmüş ve hükümsüz kalmış olur. Ancak şâh kalır, bu vaziyet yarım mattır (Gıyâsu’l-Lügât). “Mât”, satranç oyununda mağlûb olmaktır. Meselâ bir hastalığa mübtelâ olan kimse o hastalığın diğer bir cihetten vücûdda fâidesini görüp te’vîl ettiği vakit, o hastalığın vaziyeti onun indinde satranç oyunundaki yarım mat vaziyetinde kalır ve onu o öyle görür. Binâenaleyh o mübtelâ artık o hastalığın matı ve mağlûbu olmaz. Ayaz dahi Sultan Mahmûd’un bu çirkin emrindeki hükmünü anlayınca artık emirdeki çirkinlik kalmaz ve mat olur; ve Ayaz dahi o çirkin emrin mağlûbu olmaz. 1994. Te’vîlin sâhibi sâbir olan Ayaz’dır; zîrâ o âkıbetlerin bahrine nâzırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1994. Tevilin sahibi, sabırlı olan Ayaz'dır; çünkü o, akıbetlerin denizine bakandır. 1992. "Ki benim çirkin kazfım ile mükedder ola, benim garazımdan ve sırrımdan gafil ola!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1992. "Ki benim çirkin kazfım ile mükedder ola, benim garazımdan ve sırrımdan gafil ola!" "Kazf", yermek, sövmek ve parmakla taş atmak anlamındadır. Yani, "Ayaz'ın kesinleşmiş itaatine ve alışılmış teslimiyetine yemin ederim ki, onun temkini (manevi sağlamlığı) ve metaneti (sağlam duruşu), benim onun aleyhindeki çirkin hareketimden dolayı kederlenip öfkelenmekten ve benim hareketimdeki amacımdan ve niyetimden gafil olmaktan daha fazla ve yüksek bir mertebededir." Hz. Pîr efendimiz bu beyitlerde, tamamen kul olan insân-ı kâmilin temkin (manevi sağlamlık) mertebesine işaret ederler. Çünkü Allah dostlarının iki hâli vardır: Birine "temkin", diğerine "telvin" (hâlden hâle geçiş) derler. Temkin, hiçbir hâl ile kendi manevi makamından ayrılmamaktır. Telvin ise, kulun bir hâlden diğer bir hâle geçmesidir. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) Fütûhât-ı Mekkiyye adlı eserinde buyururlar ki: "Bu telvin, tasavvuf ehlinin çoğu nezdinde noksan bir makamdır. Halbuki bizim nezdimizde makamların en mükemmelidir ve kulun hâl içinde değişmesidir. Nitekim Yüce Allah, كُلِّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنِ (Rahman, 55/29) yani "Her anda o bir şe'ndedir." buyurur. Bu sebeple Hz. Şeyh-i Ekber nezdinde temkin, bu hâl değişimi içinde ve telvinde temkindir. Bu durumda Ayaz'ın temkininin fazlalığı, telvinde temkine işaret etmiş olur. "Tıyre", burada hışım ve gazap anlamındadır. "Kazf", zemmetmek ve sövmek ve parmak ile taş atmak ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ayaz'ın müsellem olan itâatına ve mu'tâd olan teslîmiyetine yemîn ederim ki, onun temkîni ve metâneti benim onun aleyhindeki çirkin hareketimden mükedder olup öfkelenmekden ve benim hareketimdeki maksadımdan ve niyetimden gafil olmaktan daha fazla ve yüksek bir mertebededir." Hz. Pîr efendimiz bu beyitlerde abd-i mahz olan kâmilin mertebe-i temkînine işaret buyururlar. Zîrâ ehlullâhın iki hâli vardır: Birisine "temkîn", diğerine "telvîn" derler. Temkîn, hiçbir hâl ile kendi makām-ı ma'nevîsinden ayrılmamaktır. Telvîn, abdin bir hâlden diğer bir hâle intikālidir. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber Fütûhât-ı Mekkiyye'lerinde buyururlar ki: "Bu telvîn ehl-i tasavvuftan çok kimsenin indinde makām-ı nâkıstır. Halbuki bizim indimizde makāmâtın ekmelidir ve abdin hâl içinde tahavvülüdür. Nitekim Hak Teâlâ كُلِّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنِ (Rahman, 55/29) ya'ni "Her anda o bir şe'ndedir." Binâenaleyh Hz. Şeyh-i Ekber indinde temkîn, bu tahavvül-i hâl içinde ve telvînde temkîndir. Bu sûrette Ayaz'ın temkîninin ziyâdeliği telvînde temkîne işâret olmuş olur. "Tıyre", burada hışım ve gazab ma'nâsınadır. 1993. Mübtelâ rencin tevîlâtını gördüğü vakit bürdü görür. O ne vakit rencin matı olur?✨ ✨ Sade Türkçe flash 1993. Başına bir şey gelmiş kişi, hastalığının yorumlarını gördüğü zaman bürdü görür. O ne zaman hastalığın matı olur? "Bürd", satranç oyununda bir durumun adıdır ki, oyunculardan birinin taşları hep ölmüş ve hükümsüz kalmış olur. Ancak şah kalır, bu durum yarım mattır (Gıyâsu'l-Lügat). "Mat", satranç oyununda mağlup olmaktır. Örneğin bir hastalığa yakalanmış kimse o hastalığın başka bir yönden bedende faydasını görüp yorumladığı zaman, o hastalığın durumu onun nezdinde satranç oyunundaki yarım mat durumunda kalır ve o onu öyle görür. Bu sebeple o başına bir şey gelmiş kişi artık o hastalığın matı ve mağlubu olmaz. Ayaz da Sultan Mahmud'un bu çirkin emrindeki hükmünü anlayınca artık emirdeki çirkinlik kalmaz ve mat olur; ve Ayaz da o çirkin emrin mağlubu olmaz. "Bürd", satranç oyununda bir vaziyetin ismidir ki, oyunculardan birinin mühreleri hep ölmüş ve hükümsüz kalmış olur. Ancak şâh kalır, bu vaziyet yarım mattır (Gıyâsu'l-Lügat). "Mât", satranç oyununda mağlûb olmaktır. Meselâ bir hastalığa mübtelâ olan kimse o hastalığın diğer bir cihetten vücûdda fâidesini görüp te'vîl ettiği vakit, o hastalığın vaziyeti onun indinde satranç oyunundaki yarım mat vaziyetinde kalır ve onu o öyle görür. Binâenaleyh o mübtelâ artık o hastalığın matı ve mağlûbu olmaz. Ayaz dahi Sultan Mahmûd'un bu çirkin emrindeki hükmünü anlayınca artık emirdeki çirkinlik kalmaz ve mat olur; ve Ayaz dahi o çirkin emrin mağlûbu olmaz. 1994. Te'vilin sahibi sabir olan Ayaz'dır; zîrâ o akıbetlerin bahrine nâzırdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1994. Tevilin sahibi sabırlı olan Ayaz'dır; çünkü o, akıbetler denizine bakandır. Görünen hâlde çirkin görünen bu emrin tevil sahibi, sonucu bekleyip sabreden Ayaz'dır. Çünkü o, akıbetlerin ve sonuçların deryasına bakandır. Zâhirde çirkin görünen bu emrin sahib-i te'vîli netîceyi bekleyip sabredici olan Ayaz'dır. Zîrâ o âkıbetlerin ve netîcelerin deryâsına bakıcıdır. 1995. Yûsuf gibi bu zindanların rü'yâsı onun önünde, onun ta'bîri âşikârdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1995. Yusuf gibi bu zindanların rüyası onun önünde, onun yorumu açıktır. "Zindanlar"dan kastedilen, beylerin Ayaz hakkındaki kötü hayalleridir. Bu şerefli beyitte Ayaz, Yusuf (a.s.)a; beyler de Yusuf (a.s.) ile birlikte hapishanede bulunup rüya gören kimselere benzetilmiştir. Bilinmelidir ki, Yusuf (a.s.) ile birlikte zindanda bulunan iki kişi rüya görmüş ve Yusuf (a.s.) onların rüyalarını yorumlamış ve o yorum olduğu gibi de dış âlemde gerçekleşmiş idi. Ayrıntısı Yusuf Suresi'nde, tefsir kitaplarında yazılıdır. Beyler de bu maddi âlemde uykuda idiler. Onların bu kötü halleri de rüya türünden idi. Ayaz onların bu rüyalarının yorumunu Yusuf (a.s.) gibi bildi ve bildiği de açıkça ortaya çıktı. "Zindanlar"dan murâd, beylerin Ayaz hakkındaki kötü hayalleridir. Bu beyt-i şerîfde Ayaz, Yûsuf (a.s.)a; ve beyler Yûsuf (a.s.)la beraber hapishânede bulunup rü'yâ gören kimselere teşbîh buyrulmuştur. Ma'lumdur ki, Yûsuf (a.s.)la beraber zindanda bulunan iki kimse rü'yâ görmüş ve Yûsuf (a.s.) onların rü'yâlarını ta'bîr etmiş ve o ta'bîr olduğu gibi de zâhirde vâki' olmuş idi. Tafsîli sûre-i Yûsuf'ta, tefsîr kitablarında münderiçdir. Beyler dahi bu âlem-i kesâfette uykuda idiler. Onların bu kötü halleri dahi rü'yâ nev'inden idi. Ayaz onların bu rü'yâlarının ta'bîrini Yûsuf (a.s.) gibi bildi ve bildiği de âşikâr oldu. 1996. "Hayır adamı kendi rü'yâsını niçin bilmesin ki? O başkasının rü'yâsının sırrından vâkıf olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1996. "Hayır adamı kendi rüyasını niçin bilmesin ki? O, başkasının rüyasının sırrından haberdar olur." Bu beyitler Sultan Mahmud-ı Gaznevî'nin dilindendir. "Ayaz gibi bir hayır adamı, rüyadan ibaret olan bu dünya hayatındaki olayların yorumunu nasıl bilmez? Elbette bilir. Çünkü o, başkaları hakkında meydana gelen olayların ve vakaların sırrına vâkıftır." Bilinmeli ki, "Dünya uyuyan kimsenin rüyasıdır" hadis-i şerifi gereğince bu dünya hayatı rüyadır. Ve bu hayat içinde her ferdin geçirdiği olayların ve vakaların bir yorumu vardır. Bu hâl, rüya içinde görülen rüyanın yine rüya içindeki yorumlarına benzer. Ârif olan kimseler bunların sırlarına vâkıf olup, Hakk Yolcusu olanları bu vâkıf oldukları sırlara göre terbiye ederler. Bu beyitler Sultan Mahmûd-ı Gaznevî'nin lisânındandır. "Ayaz gibi bir hayır adamı rü'yâdan ibaret olan bu hayât-ı dünyeviyyedeki hâdisâtın ta'bîrini nasıl bilmez? Elbette bilir. Zîrâ o başkaları hakkında vâki' olan hâdisât ve vâkıâtın sırrına vâkıftır." Ma'lûm olsun ki الدنيا كحلم النائم ya'ni "Dünyâ uyuyan kimsenin rü'yâsıdır" hadîs-i şerîfi mûcibince bu hayât-ı dünyeviyye rü'yâdır. Ve bu hayât içinde her ferdin geçirdiği hâdiseler ve vâkıaların bir ta'bîri vardır. Bu hâl rü'yâ içinde görülen rü'yânın yine rü'yâ içindeki ta'bîrlerine benzer. Ârif olan kimseler bunların esrârına vâkıf olup ehl-i sülükü bu vâkıf oldukları sırlara göre terbiye buyururlar. 1997. Eğer ona imtihan cihetinden yüz kılıç vursam o mihribanın vuslatı eksik olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1997. Eğer ona imtihan yönünden yüz kılıç vursam o merhametlinin vuslatı eksik olmaz. "Mihribân", sevgi sahibi ve dost demektir. "Vuslat", ulaşmak ve bitişik olmak demektir. Yani, "Eğer ben o Ayaz'a imtihan yönünden yüz cefa kılıcı vursam, o sevgi sahibinin kalbî bağlılığı bana karşı asla eksilmez." Çünkü sevgi, sevilenin cefasına karşı kördür ve asla onu cefa olarak görmez. Bir kimse sevilenin zahirde çirkin görünen bu emrinin tevilini (yorumunu) yapan, sonucu bekleyip sabreden Ayaz'dır. Çünkü o, akıbetlerin ve sonuçların deryasına bakandır. "Mihribân", muhabbet sahibi ve dost. "Vuslat", ulaşmak ve muttasıl olmak. Ya'ni, "Eğer ben o Ayaz'a imtihan cihetinden yüz cefâ kılıcı vursam, o muhabbet sahibinin ittisâl-i kalbîsi bana karşı aslâ eksilmez." Zîrâ muhabbet mahbûbun cefâsına karşı kördür ve aslâ onu cefâ görmez. Bir kimse mahbû- Zâhirde çirkin görünen bu emrin sahib-i te'vîli netîceyi bekleyip sabredici olan Ayaz'dır. Zîrâ o âkıbetlerin ve netîcelerin deryâsına bakıcıdır. 1995. Yûsuf gibi bu zindanların rü'yâsı onun önünde, onun ta'bîri aşikardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1995. Yusuf gibi bu zindanların rüyası onun önünde, onun yorumu açıktır. "Zindanlar"dan kasıt, beylerin Ayaz hakkındaki kötü hayalleridir. Bu şerefli beyitte Ayaz, Yusuf (a.s.)a; beyler de Yusuf (a.s.) ile birlikte hapishanede bulunup rüya gören kimselere benzetilmiştir. Bilinir ki, Yusuf (a.s.) ile birlikte zindanda bulunan iki kişi rüya görmüş ve Yusuf (a.s.) onların rüyalarını yorumlamış ve o yorum olduğu gibi de dış âlemde gerçekleşmişti. Ayrıntısı Yusuf Suresi'nde, tefsir kitaplarında yer almaktadır. Beyler de bu maddi âlemde uykuda idiler. Onların bu kötü halleri de rüya türünden idi. Ayaz onların bu rüyalarının yorumunu Yusuf (a.s.) gibi bildi ve bildiği de açıkça ortaya çıktı. "Zindanlar"dan murâd, beylerin Ayaz hakkındaki kötü hayalleridir. Bu beyt-i şerîfde Ayaz, Yûsuf (a.s.)a; ve beyler Yûsuf (a.s.)la beraber hapishâ-nede bulunup rü'yâ gören kimselere teşbîh buyrulmuştur. Ma'lumdur ki, Yû-suf (a.s.)la beraber zindanda bulunan iki kimse rü'yâ görmüş ve Yûsuf (a.s.) onların rü'yâlarını ta'bîr etmiş ve o ta'bîr olduğu gibi de zâhirde vâki' olmuş idi. Tafsîli sûre-i Yûsuf'ta, tefsîr kitablarında münderiçdir. Beyler dahi bu âlem-i kesâfette uykuda idiler. Onların bu kötü halleri dahi rü'yâ nev'inden idi. Ayaz onların bu rü'yâlarının ta'bîrini Yûsuf (a.s.) gibi bildi ve bildiği de âşikâr oldu. 1996. "Hayır adamı kendi rü'yasını niçin bilmesin ki? O başkasının rü'yası-nın sırrından vakıf olur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 1996. "Hayır adamı kendi rüyasını niçin bilmesin ki? O başkasının rüyasının sırrından haberdar olur." Bu beyitler Sultan Mahmud-ı Gaznevî'nin dilindendir. "Ayaz gibi bir hayır adamı, rüyadan ibaret olan bu dünya hayatındaki olayların yorumunu nasıl bilmez? Elbette bilir. Çünkü o, başkaları hakkında meydana gelen olayların ve vakıaların sırrına vakıftır." Bilinmeli ki, "Dünya uyuyan kimsenin rüyasıdır" hadis-i şerifi gereğince bu dünya hayatı bir rüyadır. Ve bu hayat içinde her ferdin geçirdiği olayların ve vakıaların bir yorumu vardır. Bu durum, rüya içinde görülen rüyanın yine rüya içindeki yorumlarına benzer. Arif olan kimseler bunların sırlarına vakıf olup, Hakk Yolcusu olanları bu vakıf oldukları sırlara göre terbiye ederler. Bu beyitler Sultan Mahmûd-ı Gaznevî'nin lisânındandır. "Ayaz gibi bir hayır adamı rü'yâdan ibaret olan bu hayât-ı dünyeviyyedeki hâdisâtın ta'bî-rini nasıl bilmez? Elbette bilir. Zîrâ o başkaları hakkında vâki' olan hâdisât ve vâkıâtın sırrına vakıftır." Ma'lûm olsun ki الدنيا كحلم النائم ya'ni "Dünyâ uyu-yan kimsenin rü'yâsıdır" hadîs-i şerîfi mûcibince bu hayât-ı dünyeviyye rü'yâdır. Ve bu hayât içinde her ferdin geçirdiği hadiseler ve vakıaların bir ta'bîri vardır. Bu hâl rü'yâ içinde görülen rü'yânın yine rü'yâ içindeki ta'bîr-lerine benzer. Arif olan kimseler bunların esrârına vakıf olup ehl-i sülükü bu vâkıf oldukları sırlara göre terbiye buyururlar. 1997. Eğer ona imtihan cihetinden yüz kılıç vursam o mihribanın vuslatı eksik olmaz.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1997. Eğer ona imtihan yönünden yüz kılıç vursam, o merhametlinin vuslatı eksik olmaz. "Mihribân", muhabbet sahibi ve dost demektir. "Vuslat", ulaşmak ve bitişik olmak demektir. Yani, "Eğer ben o Ayaz'a imtihan yönünden yüz cefa kılıcı vursam, o muhabbet sahibinin kalbî bağlılığı bana karşı asla eksilmez." Çünkü muhabbet, sevilenin cefasına karşı kördür ve asla onu cefa olarak görmez. Bir kimse, sevgili edindiği kişinin cefasından etkileniyorsa, muhabbet iddiasında yalancıdır. "Mihribân", muhabbet sahibi ve dost. "Vuslat", ulaşmak ve muttasıl ol-mak. Ya'ni, "Eğer ben o Ayaz'a imtihan cihetinden yüz cefâ kılıcı vursam, o muhabbet sahibinin ittisâl-i kalbîsi bana karşı aslâ eksilmez." Zîrâ muhabbet mahbûbun cefâsına karşı kördür ve aslâ onu cefâ görmez. Bir kimse mahbû- be ittihâz ettiği kimsenin cefâsından müteessir olmakta ise, muhabbet da'vâ-sında yalancıdır. 1998. "O bilir ki, o kılıcı kendi üzerime vurdum; hakîkatte ben oyum, o benim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1998. "O bilir ki, o kılıcı kendi üzerime vurdum; hakîkatte ben oyum, o benim!" Bu şerefli beyitte ittihad (birleşme) makamına işaret edilir. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da tevhid (bir bilme) ile ittihad arasındaki farkı açıklayarak şöyle buyururlar: "Tevhidin anlamı bir bilmek ve bir demektir. İttihadın anlamı bir olmaktır. Bu makam, tevhid makamından daha yücedir. Ancak bir olmaktan maksat, dar görüşlü bir grubun vehmettiği hulûl (Allah'ın yaratılmışlara girmesi) değildir. "İttihad"dan maksat şudur ki, sâlik (Hakk yolcusu) bütün makamları geçmiş olur ve mücâhedât (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) kuvvetiyle nefsinin bakırını iksîr-i a'zam (en büyük iksir) yapıp ve bütün amellerini hiçe sayıp ahadiyyet (Allah'ın birliği) sıfatlarına uygun hâle gelmiş bulunur. Ondan sonra bütün ruhanî ve cismanî, zahirî ve manevî iradeler kalkıp Hakk'ın iradesine bağlanır ve sonunda onun sıfatıyla nitelenir vb..." Hakikat açısından âşık ile ma'şukun ittihadının (birleşmesinin) açıklamasıdır. Gerçi niyaz (yalvarma) ile niyazsızlık zıt olmaları sebebiyle birbirine karşıttırlar. Nitekim ayna suretsizdir ve sadedir; ve suretsizlik suretin zıddıdır. Ancak onların arasında hakikatte bir ittihad vardır ki, onun açıklaması uzundur; ve akıllıya işaret kâfidir. "Âşık"tan maksat, insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) ve "ma'şuk"tan maksat, Hak'tır. Hak ile insân-ı kâmil arasındaki ittihad hakkında yukarıda biraz açıklamalar verilmiş olsa da bunu açıklamak için daha birçok beyanata ihtiyaç vardır. Haddizatında bu, hâl ve zevk meselesidir. Hâl ve zevk ise layıkıyla kelama sığmamakla beraber, eğer bir kimse sevdiği kişinin cefasından etkileniyorsa, muhabbet davasında yalancıdır. Bu beyt-i şerîfde makām-ı ittihada işaret buyrulur. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da tevhîd ile ittihâdın arasındaki farkı beyânen şöyle buyururlar: "Tevhîdin ma'nâsı bir bilmek ve bir demektir. İttihâdın ma'nâsı bir olmaktır. Bu makām makām-ı tevhîdden daha âlîdir. Velâkin bir olmaktan maksad kāsır-nazar olan bir tâifenin tevehhüm ettikleri hulûl değildir. "İttihâd"dan maksûd olan odur ki, vaktāki sâlik cemî-i makāmâtı geçmiş olur ve mücâhedat ve riyâzât kuvvetiyle nefsinin bakırını iksîr-i a'zam yapıp ve bilcümle a'mâlini hiçe sayıp käbil-i sıfât-ı ahadiyyet olmuş bulunur. Ondan sonra cemî'-i irâdât-ı rûhânî ve cismânî, sûrî ve ma'nevî kalkıp Hakk'ın iradesine muttasıl ve âkıbet onun sıfatıyla muttasıf olur ilh..." Hakîkat cihetinden âşık ma'şûkun ittihâdının beyânıdır. Gerçi niyâz, niyazsızlığın zıddı olması cihetinden mütezâddırlar. Nitekim âyîne sûretsizdir ve sâdedir; ve sûretsizlik sûretin zıddıdır. Velâkin onların arasında hakîkatte bir ittihad vardır ki, onun şerhi uzundur; ve âkıle işâret kâfidir "Âşık"tan murâd, insân-ı kâmil ve "ma'şûk"tan murâd, Hak'tır. Hak'la insân-ı kâmil arasındaki ittihad hakkında yukarıda biraz îzâhât verilmiş ise de bunu îzâh [için] daha birçok beyânâta ihtiyaç vardır. Haddizâtında bu hâl ve zevk meselesidir. Hâl ve zevk ise lâyıkıyla kelâma sığmamakla beraber be ittihâz ettiği kimsenin cefâsından müteessir olmakta ise, muhabbet da'vâ-sında yalancıdır. 1998. "O bilir ki, o kılıcı kendi üzerime vurdum; hakîkatte ben oyum, o benim!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 1998. "O bilir ki, o kılıcı kendi üzerime vurdum; hakîkatte ben oyum, o benim!" Bu şerefli beyitte ittihad makamına işaret buyrulur. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da tevhid ile ittihad arasındaki farkı açıklayarak şöyle buyururlar: "Tevhidin anlamı bir bilmek ve bir demektir. İttihadın anlamı bir olmaktır. Bu makam tevhid makamından daha yücedir. Ancak bir olmaktan maksat, dar görüşlü bir zümrenin vehmettikleri hulûl (Allah'ın yaratılmışlara girmesi) değildir. 'İttihad'dan maksat şudur ki, sâlik bütün makamları geçmiş olur ve mücâhedât ve riyâzât kuvvetiyle nefsinin bakırını iksir-i a'zam (en büyük iksir) yapıp ve bütün amellerini hiçe sayıp ahadiyyet (Allah'ın birliği) sıfatlarına kabiliyetli olmuş bulunur. Ondan sonra bütün ruhanî ve cismanî, zahirî ve manevî iradeler kalkıp Hakk'ın iradesine bağlanır ve nihayet onun sıfatıyla sıfatlanır ilh..." Hakikat açısından aşık ile maşukun ittihadının açıklamasıdır. Gerçi niyaz, niyazsızlığın zıddı olması yönünden birbirine zıttır. Nitekim ayna suretsizdir ve sadedir; ve suretsizlik suretin zıddıdır. Ancak onların arasında hakikatte bir ittihad vardır ki, onun açıklaması uzundur; ve akıl sahibine işaret yeterlidir. "Aşık"tan maksat, insân-ı kâmil ve "maşuk"tan maksat, Hak'tır. Hak'la insân-ı kâmil arasındaki ittihad hakkında yukarıda biraz açıklamalar verilmiş ise de bunu açıklamak için daha birçok beyanata ihtiyaç vardır. Haddizatında bu hal ve zevk meselesidir. Hal ve zevk ise layıkıyla kelama sığmamakla beraber akla yaklaştırmak için ilmî misaller getirilebilir. Fakat cenab-ı Pir efendimizin buyurdukları veçhile pek uzundur. Şu kadar ki şerefli şiirdeki ayna misalinden bir dereceye kadar akıl sahipleri kayıtlı bir anlama intikal edebilirler. Örneğin, ayna haddizatında suretsiz ve saftır. Onun karşısına bir kimse geçse o aynada o şahsın zatı ve sıfatıyla bir suret hasıl olur. Sıfatın zuhuru budur ki, o şahsın her bir hareket ve sükunu, mesrurane (sevinçli) ve mağmumane (kederli) hali ve gülmesi ve ağlaması o akseden surette görünür. Bu yönden şahıs aksin "ayn"ıdır (özüdür). Bu ayniyet, ıstılahî (terimsel) hakiki ayniyettir. Eğer lügavî (sözlük anlamı) olsaydı, akiste meydana gelen her bir keyfiyetin şahısta dahi meydana gelmesi vacip olur idi. Eğer akis üzerine taş veya boya atsalar şahıs ondan etkilenmez ve boyanmaz, kendi halinde kalır. Bu noksanlardan münezzeh ve müberradır (uzaktır). İşte bu yönden ıstılahî hakiki gayriyet (başkalık) sabit olur. Buna göre şahıs ile akiste ayniyet ile gayriyetin her ikisi de tahakkuk eder. İşte bu misalde akıl sahibine işaretler vardır, yeterlidir. Bu beyt-i şerîfde makām-ı ittihada işaret buyrulur. Sipehsâlâr hazretleri yazdığı Menâkıb'da tevhîd ile ittihâdın arasındaki farkı beyânen şöyle buyururlar: "Tevhîdin ma'nâsı bir bilmek ve bir demektir. İttihâdın ma'nâsı bir olmaktır. Bu makām makām-ı tevhîdden daha âlîdir. Velâkin bir olmaktan maksad kāsır-nazar olan bir tâifenin tevehhüm ettikleri hulûl değildir. "İttihâd"dan maksûd olan odur ki, vaktāki sâlik cemî-i makāmâtı geçmiş olur ve mücâhedat ve riyâzât kuvvetiyle nefsinin bakırını iksîr-i a'zam yapıp ve bilcümle a'mâlini hiçe sayıp käbil-i sıfât-ı ahadiyyet olmuş bulunur. Ondan sonra cemî'-i irâdât-ı rûhânî ve cismânî, sûrî ve ma'nevî kalkıp Hakk'ın iradesine muttasıl ve âkıbet onun sıfatıyla muttasıf olur ilh..." Hakîkat cihetinden âşık ma'şûkun ittihâdının beyânıdır. Gerçi niyâz, niyazsızlığın zıddı olması cihetinden mütezâddırlar. Nitekim âyîne sûretsizdir ve sâdedir; ve sûretsizlik sûretin zıddıdır. Velâkin onların arasında hakîkatte bir ittihad vardır ki, onun şerhi uzundur; ve âkıle işâret kâfidir "Âşık"tan murâd, insân-ı kâmil ve "ma'şûk"tan murâd, Hak'tır. Hak'la insân-ı kâmil arasındaki ittihad hakkında yukarıda biraz îzâhât verilmiş ise de bunu îzâh [için] daha birçok beyânâta ihtiyaç vardır. Haddizâtında bu hâl ve zevk meselesidir. Hâl ve zevk ise lâyıkıyla kelâma sığmamakla beraber akla takrîb için ilmî misâller getirilebilir. Fakat cenâb-ı Pîr efendimizin buyurdukları vech ile pek uzundur. Şu kadar ki sürh-ı şerîfde olan âyîne misâlinden bir dereceye kadar akıl sahibleri mukayyed bir ma'nâya intikal edebilirler. Meselâ, âyîne haddizâtında sûretsiz ve sâftır. Onun karşısına bir kimse geçse o aynada o şahsın zâtı ve sıfatıyla bir sûret hâsıl olur. Sıfatın zuhûru budur ki, o şahsın her bir hareket ve sükûnu hey'et-i mesrûrâne ve mağmûmânesi ve gülmesi ve ağlaması o akseden sûrette görünür. Bu cihetten şahıs aksin "ayn"ıdır. Bu ayniyyet, ayniyet-i hakîkî-i ıstılâhîdir. Eğer lügavî olsaydı, akiste vâki' olan her bir keyfiyetin şahısta dahi vukū'u vâcib olur idi. Eğer akis üzerine taş veya boya atsalar şahıs ondan müteessir olmaz ve boyanmaz, kendi hâlinde kalır. Bu noksanlardan münezzeh ve müberrâdır. İşte bu cihetten gayriyyet-i hakîkî-i ıstılâhî sâbit olur. Binâenaleyh şahıs ile akiste ayniyet ile gayriyetin her ikisi de tahakkuk eder. İşte bu misâlde âkıle işâretler vardır, kifayet eder. 1999. Mecnun'un cismine uzaklık zahmetinden ansızın bir hastalık geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1999. Mecnun'un bedenine uzaklık zahmetinden ansızın bir hastalık geldi. Bilinmeli ki, Leyla ile Mecnun'un aşk hikâyesi halk arasında pek meşhurdur. Cenâb-ı Pîr efendimiz de bu hikâyenin şöhretine dayanarak âşık ile maşukun birleşmesi konusunda Mecnun'un hâlini açıklayarak buyururlar ki: Mecnun'un maşukası olan Leyla'nın ikametgâhı uzak bir yerde bulunması sebebiyle Mecnun onu göremediği için birdenbire o zavallı Mecnun'un bedenine bir hastalık geldi. Ma'lumdur ki, Leyla ile Mecnûn kıssa-i muâşakası halk arasında pek meşhûrdur. Cenâb-ı Pîr efendimiz de bu kıssanın şöhretine mebnî âşık ile ma'şûkun ittihâdı bahsinde Mecnun'un hâlini beyânen buyururlar ki: Mecnûn'un ma'şûkası olan Leylâ'nın ikämetgâhı uzak bir yerde bulunması sebebiyle Mecnûn onu göremediği için birdenbire o zavallı Mecnûn'un cismine bir hastalık geldi. 2000. İştiyak şu'lesinden kan cûşa geldi, akıbet o Mecnun'un üzerinde hunnak zahir oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2000. İştiyak ateşinden kan coştu, sonunda o Mecnun'un üzerinde hunnak (boğaz iltihabı) ortaya çıktı. Yani, kalbinde oluşan iştiyak ateşinin alevinden, damarlarından akan kanda bir hiddet ve hararet şiddeti meydana gelip kaynadı. Sonunda o Mecnun'un boğazındaki bademcikleri şişerek hunnak ortaya çıktı. Ya'ni, kalbinde hâsıl olan iştiyâk ateşinin şu'lesinden, damarlarından cereyân eden kanda hiddet ve şiddet-i harâret peyda olup kaynadı. Akıbet o Mecnûn'un boğazındaki bâdemcikleri şişerek hunnâk zuhûra geldi. 2001. Binaenaleyh tabib ona ilaç etmeye geldi, dedi: "Damar vurucudan başka asla çare yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2001. Bu sebeple tabip ona ilaç etmeye geldi, dedi: "Damar vurucudan başka asla çare yoktur." Akla yaklaştırmak için bilimsel örnekler getirilebilir. Fakat Cenâb-ı Pîr efendimizin buyurdukları gibi pek uzundur. Şu kadar ki, şerh-i şerifte olan ayna misalinden bir dereceye kadar akıl sahipleri sınırlı bir anlama geçebilirler. Örneğin, ayna kendi özünde suretsiz ve saftır. Onun karşısına bir kimse geçse, o aynada o şahsın zâtı ve sıfatıyla bir suret oluşur. Sıfatın zuhuru (ortaya çıkışı) budur ki, o şahsın her bir hareket ve sükûnu (durgunluğu), sevinçli ve kederli hâli, gülmesi ve ağlaması o akseden surette görünür. Bu yönden şahıs aksin "ayn"ıdır (özüdür). Bu ayniyet (aynılık), ıstılahî (teknik) gerçek ayniyettir. Eğer lügavî (sözlük anlamında) olsaydı, akiste meydana gelen her bir niteliğin şahısta da meydana gelmesi zorunlu olurdu. Eğer akis üzerine taş veya boya atsalar, şahıs ondan etkilenmez ve boyanmaz, kendi hâlinde kalır. Bu noksanlardan münezzeh (uzak) ve müberrâdır (arınmıştır). İşte bu yönden ıstılahî (teknik) gerçek gayriyet (başkalık) sabit olur. Bu sebeple şahıs ile akiste ayniyet (aynılık) ile gayriyetin (başkalığın) her ikisi de gerçekleşir. İşte bu misalde akıl sahiplerine işaretler vardır, yeterlidir. akla takrîb için ilmî misâller getirilebilir. Fakat cenâb-ı Pîr efendimizin buyurdukları vech ile pek uzundur. Şu kadar ki sürh-ı şerîfde olan âyîne misâlinden bir dereceye kadar akıl sahibleri mukayyed bir ma'nâya intikal edebilirler. Meselâ, âyîne haddizâtında sûretsiz ve sâftır. Onun karşısına bir kimse geçse o aynada o şahsın zâtı ve sıfatıyla bir sûret hâsıl olur. Sıfatın zuhûru budur ki, o şahsın her bir hareket ve sükûnu hey'et-i mesrûrâne ve mağmûmânesi ve gülmesi ve ağlaması o akseden sûrette görünür. Bu cihetten şahıs aksin "ayn"ıdır. Bu ayniyyet, ayniyet-i hakîkî-i ıstılâhîdir. Eğer lügavî olsaydı, akiste vâki' olan her bir keyfiyetin şahısta dahi vukū'u vâcib olur idi. Eğer akis üzerine taş veya boya atsalar şahıs ondan müteessir olmaz ve boyanmaz, kendi hâlinde kalır. Bu noksanlardan münezzeh ve müberrâdır. İşte bu cihetten gayriyyet-i hakîkî-i ıstılâhî sâbit olur. Binâenaleyh şahıs ile akiste ayniyet ile gayriyetin her ikisi de tahakkuk eder. İşte bu misâlde âkıle işâretler vardır, kifayet eder. 1999. Mecnun'un cismine uzaklık zahmetinden ansızın bir hastalık geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 1999. Mecnun'un bedenine uzaklık zahmetinden ansızın bir hastalık geldi. Bilinmeli ki, Leyla ile Mecnun'un aşk hikâyesi halk arasında pek meşhurdur. Cenâb-ı Pîr efendimiz de bu hikâyenin şöhretine dayanarak âşık ile maşukun birleşmesi konusunda Mecnun'un hâlini açıklayarak buyururlar ki: Mecnun'un maşukası olan Leyla'nın ikametgâhı uzak bir yerde bulunması sebebiyle Mecnun onu göremediği için birdenbire o zavallı Mecnun'un bedenine bir hastalık geldi. Ma'lumdur ki, Leyla ile Mecnûn kıssa-i muâşakası halk arasında pek meşhûrdur. Cenâb-ı Pîr efendimiz de bu kıssanın şöhretine mebnî âşık ile ma'şûkun ittihâdı bahsinde Mecnun'un hâlini beyânen buyururlar ki: Mecnûn'un ma'şûkası olan Leylâ'nın ikämetgâhı uzak bir yerde bulunması sebebiyle Mecnûn onu göremediği için birdenbire o zavallı Mecnûn'un cismine bir hastalık geldi. 2000. İştiyak şu'lesinden kan cûşa geldi, akıbet o Mecnun'un üzerinde hunnak zahir oldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2000. İştiyak ateşinden kan coştu, sonunda o Mecnun'un üzerinde hunnak (boğaz iltihabı) ortaya çıktı. Yani, kalbinde oluşan iştiyak ateşinin alevinden, damarlarından akan kanda bir hiddet ve hararet şiddeti meydana gelip kaynadı. Sonunda o Mecnun'un boğazındaki bademcikleri şişerek hunnak ortaya çıktı. Ya'ni, kalbinde hâsıl olan iştiyâk ateşinin şu'lesinden, damarlarından cereyân eden kanda hiddet ve şiddet-i harâret peyda olup kaynadı. Akıbet o Mecnûn'un boğazındaki bâdemcikleri şişerek hunnâk zuhûra geldi. 2001. Binaenaleyh tabib ona ilaç etmeye geldi, dedi: "Damar vurucudan başka asla çare yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2001. Bu sebeple tabip ona ilaç etmeye geldi, dedi: "Damar vurucudan başka asla çare yoktur." Mecnun'un anjinini (boğaz iltihabı) tedavi etmek için gelen hekim dedi ki: "Reg-zen, yani damarından kan alıcı gelip ondan kan alması gerekir, bundan başka çare yoktur." Mecnûn'un hunnâkını tedâvî için gelen hekim dedi ki: "Reg-zen, ya'ni damarından kan alıcı gelip ondan kan almak lâzım gelir, bundan başka çâre yoktur." 2002. "Kanı def' için damarı vurmak lazımdır." Oraya fünûn sahibi bir damar vurucu geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2002. "Kanı defetmek için damarı vurmak lazımdır." Oraya fen sahibi bir damar vurucu geldi. Birinci mısra doktorun sözünün devamıdır. Yani, doktor "Boğazına hücum eden kanı defetmek için damarı delip kan almak lazımdır" dedi. Bu sebeple oraya ilminde mahir bir kan alıcı geldi. Birinci mısra' doktorun sözünün mâba'didir. Ya'ni, doktor "Boğazına hücûm eden kanı def' etmek için damarı delip kan almak lâzımdır" dedi. Binâenaleyh oraya ilminde mâhir bir kan alıcı geldi. 2003. Onun kolunu bağladı ve o neşteri tuttu, o aşk huylu derhal bağırdı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2003. Onun kolunu bağladı ve o neşteri tuttu, o aşk huylu derhal bağırdı. Kan alıcı onun kolunu boğdu ve bağladı ve kolundaki atardamarlarından kan almak için o neşterini eline aldı, o aşk huylu Mecnun derhal bağırdı, dedi: Kan alıcı onun kolunu boğdu ve bağladı ve kolundaki şiryanlarından kan almak için o neşterini eline aldı, o aşk huylu Mecnûn derhal bağırdı, dedi: 2004. "Kendi ücretini al ve kan almayı terk et, eğer ölürsem git eski cisim, de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 2004. "Kendi ücretini al ve kan almayı terk et, eğer ölürsem git eski cisim, de!" "Ey hacamatçı, ücretini al, benim damarımdan kan almaktan vazgeç! Eğer bu illetten ölürsem, ey zamanın geçmesiyle eskimiş olan yoğun cisim, git helâk ol, de!" "Ey hacamatçı, ücretini al, benim damarımdan kan almaktan vazgeç! Eğer bu illetten ölürsem, ey mürûr-i zamân ile eskimiş olan cism-i kesîf var helâk ol, de!" 2005. Dedi, "Nihayet bundan ne korkuyorsun? Mademki sen bağırıcı aslandan korkmuyorsun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2005. Dedi, "Nihayet bundan ne korkuyorsun? Mademki sen bağırıcı aslandan korkmuyorsun." "Gurîn", hayvanın ve özellikle aslanın bağırması anlamına gelen "gurîden" mastarından türemiştir, "bağırıcı" demektir. Bazı nüshalarda "gurîn" yerine "arîn" geçmiştir; ve "arîn" aslanın yerleşip yattığı meşelik demektir. Fakat önceki nüsha daha muteber görünür. Yani, tabip Mecnun'a dedi ki: "Ey Mecnun, mademki sen ormanlarda dolaşıp bağırıcı aslanlardan korkmuyorsun, nihayet bu hafif bir iğnedir, bundan böyle korkup ne bağırıyorsun?" Mecnun'un anjinini (hunnâk) tedavi etmek için gelen hekim dedi ki: "Reg-zen, yani damarından kan alıcı gelip ondan kan almak lazım gelir, bundan başka çare yoktur." "Gurîn", hayvanın ve husûsiyle aslanın bağırması ma'nâsına olan “gurîden" masdarından müştaktır, “bağırıcı" demektir. Ba'zı nüshalarda “gurîn" yerine ""arîn" vâki' olmuştur; ve "arîn" aslanın yerleşip yattığı meşelik demektir. Fakat evvelki nüsha daha muteber görünür. Ya'ni, tabîb Mecnûn'a dedi ki: "Ey Mecnûn, mâdemki sen ormanlarda dolaşıp bağırıcı aslanlardan korkmuyorsun, nihâyet bu hafif bir iğnedir, bundan böyle korkup ne bağırıyorsun?" Mecnûn'un hunnâkını tedâvî için gelen hekim dedi ki: "Reg-zen, ya'ni damarından kan alıcı gelip ondan kan almak lâzım gelir, bundan başka çâre yoktur." 2002. "Kanı def' için damarı vurmak lazımdır." Oraya fünûn sahibi bir damar vurucu geldi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2002. "Kanı defetmek için damarı vurmak lazımdır." Oraya fen sahibi bir damar vurucu geldi. Birinci mısra doktorun sözünün devamıdır. Yani, doktor "Boğazına hücum eden kanı defetmek için damarı delip kan almak lazımdır" dedi. Bu sebeple oraya ilminde mahir bir kan alıcı geldi. Birinci mısra' doktorun sözünün mâba'didir. Ya'ni, doktor "Boğazına hücûm eden kanı def' etmek için damarı delip kan almak lâzımdır" dedi. Binâenaleyh oraya ilminde mâhir bir kan alıcı geldi. 2003. Onun kolunu bağladı ve o neşteri tuttu, o aşk huylu derhal bağırdı.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2003. Onun kolunu bağladı ve o neşteri tuttu, o aşk huylu derhal bağırdı. Kan alıcı onun kolunu boğdu ve bağladı ve kolundaki atardamarlarından kan almak için o neşterini eline aldı, o aşk huylu Mecnun derhal bağırdı, dedi: Kan alıcı onun kolunu boğdu ve bağladı ve kolundaki şiryanlarından kan almak için o neşterini eline aldı, o aşk huylu Mecnûn derhal bağırdı, dedi: 2004. "Kendi ücretini al ve kan almayı terk et, eğer ölürsem git eski cisim, de!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 2004. "Kendi ücretini al ve kan almayı terk et, eğer ölürsem git eski cisim, de!" "Ey hacamatçı, ücretini al, benim damarımdan kan almaktan vazgeç! Eğer bu illetten ölürsem, ey zamanın geçmesiyle eskimiş olan yoğun cisim, git helâk ol, de!" "Ey hacamatçı, ücretini al, benim damarımdan kan almaktan vazgeç! Eğer bu illetten ölürsem, ey mürûr-i zamân ile eskimiş olan cism-i kesîf var helâk ol, de!" 2005. Dedi, "Nihâyet bundan ne korkuyorsun? Mademki sen bağırıcı aslandan korkmuyorsun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2005. Dedi, "Nihayet bundan ne korkuyorsun? Mademki sen bağırıcı aslandan korkmuyorsun." "Gurîn", hayvanın ve özellikle aslanın bağırması anlamına gelen "gurîden" mastarından türemiştir, "bağırıcı" demektir. Bazı nüshalarda "gurîn" yerine "arîn" geçmiştir; ve "arîn" aslanın yerleşip yattığı meşelik demektir. Fakat önceki nüsha daha muteber görünür. Yani, tabip Mecnun'a dedi ki: "Ey Mecnun, mademki sen ormanlarda dolaşıp bağırıcı aslanlardan korkmuyorsun, nihayet bu hafif bir iğnedir, bundan böyle korkup ne bağırıyorsun?" "Gurîn", hayvanın ve husûsiyle aslanın bağırması ma'nâsına olan “gurîden" masdarından müştaktır, “bağırıcı" demektir. Ba'zı nüshalarda “gurîn" yerine ""arîn" vâki' olmuştur; ve "arîn" aslanın yerleşip yattığı meşelik demektir. Fakat evvelki nüsha daha muteber görünür. Ya'ni, tabîb Mecnûn'a dedi ki: "Ey Mecnûn, mâdemki sen ormanlarda dolaşıp bağırıcı aslanlardan korkmuyorsun, nihâyet bu hafif bir iğnedir, bundan böyle korkup ne bağırıyorsun?" 2006. Aslan ve kurt ve ayı her yaban eşeği ve yırtıcı hayvan gece senin etrâfına cem' gelsin.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2006. Aslan, kurt, ayı, her yaban eşeği ve yırtıcı hayvan gece senin etrafına toplansın. "Gûr", "gûrhar" denilen "yaban eşeği" demektir; "hımâr-ı vahşî" de derler (Burhân). Yani, "Sen bir neşterden korkuyorsun, aksine bu zikredilen vahşî hayvanlar gece senin etrafına toplanırlar da sen onlardan korkmazsın." “Gûr”, “gûrhar” denilen “yaban eşeği” demektir; “hımâr-ı vahşî” dahi derler (Burhân). Ya'ni, “Sen bir neşterden korkuyorsun, halbuki bu zikrolunan vahşî hayvanlar gece senin etrâfına toplanırlar da sen onlardan korkmazsın.” 2007. Ciğerinde olan aşk ve vecdin kesretinden dolayı, onlara senden beşer kokusu gelmez.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2007. Ciğerinde olan aşk ve vecdin çokluğundan dolayı, onlara senden insan kokusu gelmez. "Senin içinde olan aşkın ve vecdin (Allah'a duyulan coşkun sevgi ve kendinden geçme hâli) üstün gelmesinden dolayı, sende insanlık sıfatları kalmamıştır. Meleklik mertebesine yükselmişsindir. Hâlbuki bu hayvanlar, insanlık kokusuna hücum ederler. Sende o kokuyu bulamadıkları için senin etrafına toplanıp sana zararları dokunmaz." “Senin içinde olan aşkın ve vecdin galebesinden dolayı, sende sıfât-ı beşeriyye kalmamıştır. Melekiyet mertebesine terakkî etmişsindir. Halbuki bu hayvanlar, beşeriyet kokusuna hücûm ederler. Sende o kokuyu bulamadıkları için senin etrâfına toplanıp sana zararları dokunmaz.” 2008. Kurt ve ayı ve aslan bilir ki aşk nedir? Köpekten nâkıs olur o ki a'mâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2008. Kurt ve ayı ve aslan aşkın ne olduğunu bilir mi? Kör olan kişi köpekten daha noksan olur. "Amî", gözsüzlük ve kör demektir. Yani, aşkın ne olduğunu hayvanlıkla birlikte kurt ve ayı ve aslan gibi yırtıcı yaratıklar bilir; ve onlarda sevgi eseri bulunduğu, onların bazı hareketlerinden hissedilir. Bu sebeple aşktan ve sevgiden kalbi kör olan kimse köpekten bile daha aşağı bir mertebede olur. “Amî”, gözsüzlük ve kör demektir. Ya'ni, aşkın ne olduğunu hayvâniyetle berâber kurt ve ayı ve aslan gibi yırtıcı mahlûkât bilir; ve onlarda eser-i muhabbet bulunduğu, onların ba'zı hareketlerinden hissolunur. Binâenaleyh aşktan ve muhabbetten kalbi kör olan kimse köpekten bile aşağı bir mertebede olur. 2009. Eğer köpeğin bir aşk damarı olmasa idi, Kehf'e mensûb olan köpek ne vakit kalbi isterdi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2009. Eğer köpeğin bir aşk damarı olmasa idi, Kehf'e ait olan köpek ne zaman kalbi isterdi? "Kehf'e ait olan köpek"ten kasıt, çok eski zamanlarda Adana tarafındaki putperest bir zalim hükümdarın zulmünden bir mağaraya kaçan ve orada uzun süre uykuya dalan iman ehli yedi kişiye bekçilik etmek üzere katılan bir köpektir. Kıssanın ayrıntısı Kehf Suresi'nde, tefsir kitaplarında yer almaktadır. Bu yedi kişiye "ashâb-ı Kehf" (mağara arkadaşları) derler. Yani, eğer köpeğin bir aşk ve muhabbet damarı olmasa idi, ashâb-ı Kehf'e ait olan köpek ne zaman “Kehf'e mensûb olan köpek”ten murâd, pek eski zamanlarda Adana cihetindeki putperest bir zâlim hüküm-dârın zulmünden bir mağaraya kaçan ve orada tûl müddet uykuya dalan ehl-i îmândan yedi kişiye bekçilik etmek üzere iltihâk eden bir köpektir. Kıssanın tafsîli sure-i Kehf'de tefsîr kitâblarında münderiçtir. Bu yedi kişiye “ashâb-ı Kehf” derler. Ya'ni, eğer köpeğin bir aşk ve muhabbet damarı olmasa idi, ashâb-ı Kehf'e mensûb olan köpek ne vakit 2006. "Aslan ve kurt ve ayı her yaban eşeği ve yırtıcı hayvan gece senin etrâfına cem' gelsin."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2006. "Aslan ve kurt ve ayı, her yaban eşeği ve yırtıcı hayvan gece senin etrafına toplansın." "Gûr", "gûrhar" denilen "yaban eşeği" demektir; "hımâr-ı vahşî" (yaban eşeği) de derler (Burhân). Yani, "Sen bir neşterden korkuyorsun, aksine bu zikredilen vahşî hayvanlar gece senin etrafına toplanırlar da sen onlardan korkmazsın." “Gûr”, “gûrhar” denilen “yaban eşeği” demektir; “hımâr-ı vahşî” dahi derler (Burhân). Ya'ni, “Sen bir neşterden korkuyorsun, halbuki bu zikrolunan vahşî hayvanlar gece senin etrâfına toplanırlar da sen onlardan korkmazsın.” 2007. "Ciğerinde olan aşk ve vecdin kesretinden dolayı, onlara senden beşer kokusu gelmez."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2007. "Ciğerinde olan aşk ve vecdin çokluğundan dolayı, onlara senden insan kokusu gelmez." Senin içinde olan aşkın ve vecdin üstün gelmesinden dolayı, sende insanlık sıfatları kalmamıştır. Meleklik mertebesine yükselmişsindir. Halbuki bu hayvanlar, insanlık kokusuna hücum ederler. Sende o kokuyu bulamadıkları için senin etrafına toplanıp sana zararları dokunmaz. “Senin içinde olan aşkın ve vecdin galebesinden dolayı, sende sıfât-ı beşeriyye kalmamıştır. Melekiyet mertebesine terakkî etmişsindir. Halbuki bu hayvanlar, beşeriyet kokusuna hücûm ederler. Sende o kokuyu bulamadıkları için senin etrâfına toplanıp sana zararları dokunmaz.” 2008. Kurt ve ayı ve aslan bilir ki aşk nedir? Köpekten nâkıs olur o ki a'mâdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2008. Kurt ve ayı ve aslan aşkın ne olduğunu bilir mi? Kör olan kişi köpekten daha noksan olur. "Amî", gözsüzlük ve kör demektir. Yani, aşkın ne olduğunu hayvanlıkla birlikte kurt ve ayı ve aslan gibi yırtıcı yaratıklar bilir; ve onlarda sevgi eseri bulunduğu, onların bazı hareketlerinden hissedilir. Bu sebeple aşktan ve sevgiden kalbi kör olan kimse köpekten bile daha aşağı bir mertebede olur. “Amî”, gözsüzlük ve kör demektir. Ya'ni, aşkın ne olduğunu hayvâniyetle berâber kurt ve ayı ve aslan gibi yırtıcı mahlûkât bilir; ve onlarda eser-i muhabbet bulunduğu, onların ba'zı hareketlerinden hissolunur. Binâenaleyh aşktan ve muhabbetten kalbi kör olan kimse köpekten bile aşağı bir mertebede olur. 2009. Eğer köpeğin bir aşk damarı olmasa idi, Kehf'e mensûb olan köpek ne vakit kalbi isterdi?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2009. Eğer köpeğin bir aşk damarı olmasaydı, Kehf'e ait olan köpek ne zaman kalbi isterdi? "Kehf'e ait olan köpek"ten kasıt, çok eski zamanlarda Adana tarafındaki putperest zalim bir hükümdarın zulmünden bir mağaraya kaçan ve orada uzun süre uykuya dalan iman ehli yedi kişiye bekçilik etmek üzere katılan bir köpektir. Kıssanın ayrıntısı Kehf suresinde, tefsir kitaplarında yer almaktadır. Bu yedi kişiye "ashâb-ı Kehf" (mağara arkadaşları) derler. Yani, eğer köpeğin bir aşk ve muhabbet damarı olmasaydı, ashâb-ı Kehf'e ait olan köpek ne zaman bu temiz kalpli kişilere meyledip onlara katılır ve onlarla beraber mağaraya giderdi? “Kehf'e mensûb olan köpek”ten murâd, pek eski zamanlarda Adana cihetindeki putperest bir zâlim hükümdârın zulmünden bir mağaraya kaçan ve orada tûl müddet uykuya dalan ehl-i îmândan yedi kişiye bekçilik etmek üzere iltihâk eden bir köpektir. Kıssanın tafsîli sure-i Kehf'de tefsîr kitâblarında münderiçtir. Bu yedi kişiye “ashâb-ı Kehf” derler. Ya'ni, eğer köpeğin bir aşk ve muhabbet damarı olmasa idi, ashâb-ı Kehf'e mensûb olan köpek ne vakit bu kalb-i selîm erbâbına meyledip onlara iltihâk eder ve onlarla beraber mağaraya gider idi? 2010. Her ne kadar meşhur olmadı ise de, cihanda köpekler gibi olan sûrette onun cinsinden dahi vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2010. Her ne kadar meşhur olmadı ise de, dünyada köpekler gibi olan şekilde onun cinsinden dahi vardır. Yani, her ne kadar Ashâb-ı Kehf'in köpeği gibi meşhur olmadı ise de, bu âlemde köpekler gibi olan suret içinde, o Ashâb-ı Kehf'in köpeği cinsinden başka köpekler dahi vardır ki, onlarda da aşk ve muhabbet damarı zâhir olur. Nitekim Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü'l-Üns'ünde, Necmeddîn-i Kübrâ (k.s.) hazretlerinin menkıbesinde şu vakayı hikâye buyurur: "Necmeddin-i Kübrâ hazretlerinin müridlerinden Şeyh Sa'düddin Hamevî (k.s.) hazretlerinin hatırından "Acaba bu ümmet içinde sohbeti köpeğe tesir eden bir kimse var mıdır?" fikri geçti. Cenâb-ı Necmeddîn bu hatırayı keşfedip yerinden kalkarak tekkenin kapısına çıkıp durdu. O sırada oraya bir köpek geldi ve durup kuyruğunu salladı. Hazret-i Necmeddin'in mübarek nazarı ona yöneldi. Derhâl o nazardan etkilenip kendinden geçti ve şehirden yüzünü çevirip kabristan tarafına gitti ve başını yerlere sürdü. Geçtiği yollarda elliye, altmışa yakın köpek onun etrafında halka olup, ellerini onun ellerine koyarak hiçbirisi havlamaz ve hiçbir şey yemezler idi ve hürmetle dururlar idi. Nihayet yaşamayıp öldü. Hazret-i Necmeddîn'in emri üzerine onu insan gibi defnettiler ve mezarını da insan mezarı tarzında yaptılar. Ya'ni, her ne kadar ashâb-ı Kehf'in köpeği gibi meşhûr olmadı ise de, bu âlemde köpekler gibi olan sûret içinde, o ashâb-ı Kehf'in köpeği cinsinden başka köpekler dahi vardır ki, onlarda da aşk ve muhabbet damarı zâhirdir. Nitekim Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü'l-Üns'ünde, Necmeddîn-i Kübrâ (k.s.) hazretlerinin menkıbesinde şu vak'ayı hikâye buyurur: "Necmeddin-i Kübrâ hazretlerinin müridlerinden Şeyh Sa'düddin Hamevî (k.s.) hazretlerinin hatırından "Acabâ bu ümmet içinde sohbeti köpeğe te'sîr eden bir kimse var mıdır?" fikri geçti. Cenâb-ı Necmeddîn bu hâtırayı keşfedip yerinden kalkarak tekkenin kapısına çıkıp durdu. O sırada oraya bir köpek geldi ve durup kuyruğunu salladı. Hazret-i Necmeddin'in nazar-ı mübâreki ona mün'atıf oldu. Derhâl o nazardan müteessir olup kendinden geçti ve şehirden yüzünü çevirip kabristan tarafına gitti ve başını yerlere sürdü. Geçtiği yollarda elliye, altmışa yakın köpek onun etrafında halka olup, ellerini onun ellerine koyarak hiçbirisi havlamaz ve hiçbir şey yemezler idi ve hürmetle dururlar idi. Nihâyet yaşamayıp öldü. Hazret-i Necmeddîn'in emri üzerine onu insan gibi defnettiler ve mezarını da insan mezarı tarzında yaptılar. 2011. Sen kendi cinsinden olan gönle koku götürmedin. Kurttan ve kuzudan gönül kokusunu ne vakit götürürsün?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2011. Sen kendi cinsinden olan gönle koku götürmedin. Kurttan ve kuzudan gönül kokusunu ne vakit götürürsün? Ey gafil insan, sen kendi cinsin olan insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) şerefli kalbinin kokusunu alamadın ve onun beşerî suretine bakıp onu da kendin gibi kıyasladın. Kurdun ve kuzunun ve diğer hayvanların kalbinde olan aşk ve muhabbet damarının kokusunu ve eserini ne vakit idrak edebilirsin? İşte bu idrak edemeyişindir ki seni inkâra sevk eder. Ey gāfil insan, sen kendi cinsin olan insân-ı kâmilin kalb-i şerîfinin kokusunu alamadın ve onun sûret-i beşeriyyesine nazar edip onu da kendin gibi kıyâs ettin. Kurdun ve kuzunun ve sâir hayvânâtın kalbinde olan aşk ve muhabbet damarının kokusunu ve eserini ne vakit idrak edebilirsin? İşte bu adem-i idrâkindir ki seni inkâra sevk eder. 2012. Eğer aşk olmasa idi varlık ne vakit olurdu? Ekmek sana ne vakit çarpar idi? Ne vakit sen olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2012. Eğer aşk olmasaydı varlık ne zaman olurdu? Ekmek sana ne zaman çarpar idi? Ne zaman sen olurdu? Bu kalb-i selîm (selim kalp, arınmış kalp) sahiplerine meyledip onlara katılırdı ve onlarla beraber mağaraya giderdi? bu kalb-i selîm erbâbına meyledip onlara iltihâk eder ve onlarla beraber mağaraya gider idi? 2010. Her ne kadar meşhur olmadı ise de, cihanda köpekler gibi olan sûrette onun cinsinden dahi vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2010. Her ne kadar meşhur olmadı ise de, dünyada köpekler gibi olan şekilde onun cinsinden dahi vardır. Yani, her ne kadar Ashâb-ı Kehf'in köpeği gibi meşhur olmadı ise de, bu âlemde köpekler gibi olan suret içinde, o Ashâb-ı Kehf'in köpeği cinsinden başka köpekler dahi vardır ki, onlarda da aşk ve muhabbet damarı zâhir olur. Nitekim Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü'l-Üns'ünde, Necmeddîn-i Kübrâ (k.s.) hazretlerinin menkıbesinde şu vakayı hikâye buyurur: "Necmeddin-i Kübrâ hazretlerinin müridlerinden Şeyh Sa'düddin Hamevî (k.s.) hazretlerinin hatırından "Acaba bu ümmet içinde sohbeti köpeğe tesir eden bir kimse var mıdır?" fikri geçti. Cenâb-ı Necmeddîn bu hatırayı keşfedip yerinden kalkarak tekkenin kapısına çıkıp durdu. O sırada oraya bir köpek geldi ve durup kuyruğunu salladı. Hazret-i Necmeddin'in mübarek nazarı ona yöneldi. Derhâl o nazardan etkilenip kendinden geçti ve şehirden yüzünü çevirip kabristan tarafına gitti ve başını yerlere sürdü. Geçtiği yollarda elliye, altmışa yakın köpek onun etrafında halka olup, ellerini onun ellerine koyarak hiçbirisi havlamaz ve hiçbir şey yemezler idi ve hürmetle dururlar idi. Nihayet yaşamayıp öldü. Hazret-i Necmeddîn'in emri üzerine onu insan gibi defnettiler ve mezarını da insan mezarı tarzında yaptılar. Ya'ni, her ne kadar ashâb-ı Kehf'in köpeği gibi meşhûr olmadı ise de, bu âlemde köpekler gibi olan sûret içinde, o ashâb-ı Kehf'in köpeği cinsinden başka köpekler dahi vardır ki, onlarda da aşk ve muhabbet damarı zâhirdir. Nitekim Mevlânâ Câmî hazretleri Nefahâtü'l-Üns'ünde, Necmeddîn-i Kübrâ (k.s.) hazretlerinin menkıbesinde şu vak'ayı hikâye buyurur: "Necmeddin-i Kübrâ hazretlerinin müridlerinden Şeyh Sa'düddin Hamevî (k.s.) hazretlerinin hatırından "Acabâ bu ümmet içinde sohbeti köpeğe te'sîr eden bir kimse var mıdır?" fikri geçti. Cenâb-ı Necmeddîn bu hâtırayı keşfedip yerinden kalkarak tekkenin kapısına çıkıp durdu. O sırada oraya bir köpek geldi ve durup kuyruğunu salladı. Hazret-i Necmeddin'in nazar-ı mübâreki ona mün'atıf oldu. Derhâl o nazardan müteessir olup kendinden geçti ve şehirden yüzünü çevirip kabristan tarafına gitti ve başını yerlere sürdü. Geçtiği yollarda elliye, altmışa yakın köpek onun etrafında halka olup, ellerini onun ellerine koyarak hiçbirisi havlamaz ve hiçbir şey yemezler idi ve hürmetle dururlar idi. Nihâyet yaşamayıp öldü. Hazret-i Necmeddîn'in emri üzerine onu insan gibi defnettiler ve mezarını da insan mezarı tarzında yaptılar. 2011. Sen kendi cinsinden olan gönle koku götürmedin. Kurttan ve kuzudan gönül kokusunu ne vakit götürürsün?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2011. Sen kendi cinsinden olan gönle koku götürmedin. Kurttan ve kuzudan gönül kokusunu ne vakit götürürsün? Ey gafil insan, sen kendi cinsin olan insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) şerefli kalbinin kokusunu alamadın ve onun beşerî suretine bakıp onu da kendin gibi kıyasladın. Kurdun ve kuzunun ve diğer hayvanların kalbinde olan aşk ve muhabbet damarının kokusunu ve eserini ne vakit idrak edebilirsin? İşte bu idrak edemeyişindir ki seni inkâra sevk eder. Ey gāfil insan, sen kendi cinsin olan insân-ı kâmilin kalb-i şerîfinin kokusunu alamadın ve onun sûret-i beşeriyyesine nazar edip onu da kendin gibi kıyâs ettin. Kurdun ve kuzunun ve sâir hayvânâtın kalbinde olan aşk ve muhabbet damarının kokusunu ve eserini ne vakit idrak edebilirsin? İşte bu adem-i idrâkindir ki seni inkâra sevk eder. 2012. Eğer aşk olmasa idi varlık ne vakit olurdu? Ekmek sana ne vakit çarpar idi? Ne vakit sen olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2012. Eğer aşk olmasaydı varlık ne zaman olurdu? Ekmek sana ne zaman çarpar idi? Ne zaman sen olurdu? Bu şerefli beytin birinci mısraında "كنت كنزا مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق ليعرفوا" yani "Ben bir gizli hazine idim, bilinmeye muhabbet ettim; halkı bilinmem için yarattım" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Cenab-ı Şeyh-i Ekber (İbn Arabî) hazretleri buyururlar ki: "Bu hadis-i kudsi seneden zayıf fakat keşfen sahihtir." Bu hadisin izahı şudur ki, Hak'ın hakiki varlığı, vahdet mertebesine, yani hakikat-i Muhammediyye mertebesine tenezzülünden sonra kendi zâtına ve sıfatlarına şuuru sebebiyle, zâtında mündemiç olan kemâlâtı izhara muhabbet etti. Bu zuhur ve izhar ancak kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Ve gizlilik dahi yine kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Varlıkta kendinden başka bir şey yoktur ki ondan gizli olsun. Başkalık, taayyünât (belirginleşmeler) cihetinden itibari bir şeydir. Buna göre bu hadis-i şerif, zuhurdan önce kendi kemâlâtının yine kendisine gizli olduğunu beyandan ibarettir. Yani "zuhurdan önce kendimden gizli olan ve kuvvede (potansiyel olarak) olan kemâlâtımı şuhudi zevk (görerek idrak etme zevki) ile bilmeye muhabbet ettim ve halkı bu şuhudi zevk ile bilinmem için yarattım" demek olur. Bu izahattan anlaşılır ki, eğer ilahi muhabbet olmasaydı, bu izafî varlık âlemi ve taayyünât âlemi zuhura gelmezdi. İkinci mısra dahi, bu ilahi sevgi eserinin bu kesret (çokluk) âlemine dahi sirayet ettiğini beyandır. Yani, donmuş ve surette ölü olan ekmek dahi insana gelmeye ve çarpmaya aşıktır. Çünkü o ekmek insana gelmekle onda mahfî olan hayat sırrı zuhur eder. Zira ekmek insana dönüşmekle insanın "ayn"ı (özü) ve varlığı olur. Bu beyt-i şerîfin birinci mısrâ'ında كنت كنزا مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق ليعرفوا Ya'ni “Ben bir gizli hazîne idim, bilinmeğe muhabbet ettim; halkı bilinmem için yarattım” hadîs-i şerîfine işâret buyrulur. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri buyururlar ki: “Bu hadîs-i kudsî seneden zaîf fakat keşfen sahîhtir.” Bu hadîsin îzâhı budur ki, vücûd-ı hakîkî-i Hak, mertebe-i vahdete, ya'ni hakîkat-i muhammediyye mertebesine tenezzülünden sonra kendi zâtına ve sıfâtına şuûru hasebiyle, zâtında mündemiç olan kemâlâtı izhâra muhabbet etti. Bu zuhûr ve izhâr ancak kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Ve hafâ dahi yine kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Vücûdda kendinden gayri bir şey yoktur ki ondan hafî olsun. Gayriyet taayyünât cihetinden i'tibârî bir şeydir. Binâenaleyh bu hadîs-i şerîf kable'z-zuhûr kendi kemâlâtının yine kendisine hafî olduğunu beyândan ibârettir. Ya'ni “kable'z-zuhûr kendimden mahfî olan ve kuvvede olan kemâlâtımı zevk-i şuhûdî ile bilmeye muhabbet ettim ve halkı bu zevk-i şuhûdî ile bilinmem için yarattım” demek olur. Bu izâhâttan anlaşılır ki, eğer muhabbet-i ilâhiyye olmasa idi, bu vücûd-ı izâfî âlemi ve âlem-i taayyünât zuhûra gelmezdi. İkinci mısrâ' dahi, bu hubb-ı ilâhî eserinin bu âlem-i keserâta dahi sârî olduğunu beyândır. Ya'ni, müncemid ve sûrette ölü olan ekmek dahi insana gelmeğe ve çarpmağa âşıktır. Çünkü o ekmek insana gelmekle onda mahfî olan sırr-ı hayât zâhir olur. Zîrâ ekmek insana münkalib olmakla insanın “ayn”ı ve vücûdu olur. 2013. Ekmek sen oldu, neden? Aşk ve iştihâdan. Ve yoksa ekmeğin cana kadar bir yolu ne vakit olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2013. Ekmek sen oldu, neden? Aşk ve iştahadan. Yoksa ekmeğin cana kadar bir yolu ne zaman olurdu? Yani, ey beslenen insan, ekmeği yediğin zaman, o ekmek senin vücudunda yok olup, sana dönüştü ve senin "özün" oldu. Bu niçin böyle oldu? Sebebi şudur ki, ekmek sana gelmeye aşıktır ve sana gelmek ister; sen de açlığını gidermek için ekmeğe aşıksın ve ekmek yemeye iştihan vardır. Bu sebeple ekmek sana aşıktır ve sen onun maşukusun; aynı şekilde sen ekmeğe aşıksın ve ekmek senin maşukundur. İşte her iki tarafın aşıklığı ve maşukluğu, birbirlerinde yok olmayı ve birleşmeyi gerektirmiştir. Ya'ni, ey müteğaddî olan insan, ekmeği yediğin vakit, o ekmek senin vücûdunda mahvolup, sana münkalib oldu ve senin “ayn”ın oldu. Bu niçin böyle oldu? Sebebi budur ki, ekmek sana gelmeğe âşıktır ve sana gelmek ister; ve sen dahi açlığını def' için ekmeğe âşıksın ve ekmek yemeğe iştihân vardır. Binâenaleyh ekmek sana âşıktır ve sen onun ma'şûkusun ve kezâ sen ekmeğe âşıksın ve ekmek senin ma'şûkundur. İşte her iki tarafın âşıklığı ve ma'şûkluğu birbirlerinde mahvı ve ittihâdı mûcib olmuştur. 2014. Aşk ölü olan ekmeği can yapar. Can ki fânî olur, ebedî yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2014. Aşk, ölü olan ekmeği can yapar. Can ki fânî olur, ebedî yapar. Bu şerefli beytin birinci mısraında, "Ben bir gizli hazine idim, bilinmeye muhabbet ettim; halkı bilinmem için yarattım" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri buyururlar ki: "Bu hadîs-i kudsî seneden zayıf fakat keşfen (keşif yoluyla) sahihtir." Bu hadîsin açıklaması şudur ki, Hak'ın hakiki varlığı, vahdet mertebesine, yani hakikat-i Muhammediyye (Hz. Muhammed'in hakikati) mertebesine tenezzülünden (inmesinden) sonra, kendi zâtına ve sıfatlarına şuuru (bilinci) sebebiyle, zâtında gizli olan kemâlâtı (olgunlukları) açığa çıkarmaya muhabbet etti. Bu zuhûr (ortaya çıkma) ve ızhâr (açığa çıkarma) ancak kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Ve gizlilik dahi yine kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Varlıkta kendinden başka bir şey yoktur ki ondan gizli olsun. Gayriyet (başkalık) taayyünât (belirginleşmeler) cihetinden itibari (varsayımsal) bir şeydir. Buna göre bu hadîs-i şerîf, zuhurdan önce kendi kemâlâtının yine kendisine gizli olduğunu beyandan ibarettir. Yani "zuhurdan önce kendimden gizli olan ve kuvvede (potansiyel olarak) olan kemâlâtımı şuhûdî zevk (görerek idrak etme zevki) ile bilmeye muhabbet ettim ve halkı bu şuhûdî zevk ile bilinmem için yarattım" demek olur. Bu açıklamalardan anlaşılır ki, eğer ilâhî muhabbet olmasaydı, bu izafî varlık âlemi ve taayyünât âlemi (belirginleşmeler âlemi) zuhura gelmezdi. İkinci mısra dahi, bu ilâhî sevginin eserinin bu kesret (çokluk) âlemine dahi sirayet ettiğini beyandır. Yani, donmuş ve surette ölü olan ekmek dahi insana gelmeye ve çarpmaya âşıktır. Çünkü o ekmek insana gelmekle onda gizli olan hayat sırrı ortaya çıkar. Zira ekmek insana dönüşmekle insanın tekil hakikati ve varlığı olur. Bu beyt-i şerîfin birinci mısrâ'ında كنت كنزا مخفيا فاحببت ان اعرف فخلقت الخلق لا عرف Ya'ni "Ben bir gizli hazîne idim, bilinmeğe muhabbet ettim; halkı bilinmem için yarattım" hadîs-i şerîfine işaret buyrulur. Cenâb-ı Şeyh-i Ekber hazretleri buyururlar ki: "Bu hadîs-i kudsî seneden zaîf fakat keşfen sahîhtir." Bu hadîsin îzâhı budur ki, vücûd-ı hakîkî-i Hak, mertebe-i vahdete, ya'ni hakîkat-i muhammediyye mertebesine tenezzülünden sonra kendi zâtına ve sıfâtına şuûru hasebiyle, zâtında mündemiç olan kemâlâtı ızhâra muhabbet etti. Bu zuhûr ve ızhâr ancak kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Ve hafa dahi yine kendi zâtından yine kendi zâtınadır. Vücûdda kendinden gayri bir şey yoktur ki ondan hafi olsun. Gayriyet taayyünât cihetinden i'tibârî bir şeydir. Binâenaleyh bu hadis-i şerîf kable'z-zuhûr kendi kemâlâtının yine kendisine hafi olduğunu beyândan ibarettir. Ya'ni "kable'z-zuhûr kendimden mahfi olan ve kuvvede olan kemâlâtımı zevk-i şuhûdî ile bilmeye muhabbet ettim ve halkı bu zevk-i şuhûdî ile bilinmem için yarattım" demek olur. Bu îzâhâttan anlaşılır ki, eğer muhabbet-i ilâhiyye olmasa idi, bu vücûd-i izâfî âlemi ve âlem-i taayyünât zuhûra gelmezdi. İkinci mısra' dahi, bu hubb-i ilâhî eserinin bu âlem-i keserâta dahi sârî olduğunu beyândır. Ya'ni, müncemid ve sûrette ölü olan ekmek dahi insana gelmeğe ve çarpmağa âşıktır. Çünkü o ekmek insana gelmekle onda mahfi olan sırr-ı hayât zâhir olur. Zîrâ ekmek insana münkalib olmakla insanın "ayn"ı ve vücûdu olur. 2013. Ekmek sen oldu, neden? Aşk ve iştihadan. Ve yoksa ekmeğin cana kadar bir yolu ne vakit olurdu?✨ ✨ Sade Türkçe flash 2013. Ekmek sen oldu, neden? Aşk ve iştahadan. Yoksa ekmeğin cana kadar bir yolu ne zaman olurdu? Yani, ey beslenen insan, ekmeği yediğin zaman, o ekmek senin vücudunda yok olup, sana dönüştü ve senin "ayn"ın (tekil hakikat, varlığın özü) oldu. Bu niçin böyle oldu? Sebebi şudur ki, ekmek sana gelmeye aşıktır ve sana gelmek ister; sen de açlığını gidermek için ekmeğe aşıksın ve ekmek yemeye iştahın vardır. Bu sebeple ekmek sana aşıktır ve sen onun maşukusun; aynı şekilde sen ekmeğe aşıksın ve ekmek senin maşukundur. İşte her iki tarafın aşıklığı ve maşukluğu, birbirlerinde yok olmayı ve birleşmeyi gerektirmiştir. Ya'ni, ey müteğaddî olan insan, ekmeği yediğin vakit, o ekmek senin vücûdunda mahvolup, sana münkalib oldu ve senin "ayn"ın oldu. Bu niçin böyle oldu? Sebebi budur ki, ekmek sana gelmeğe âşıktır ve sana gelmek ister; ve sen dahi açlığını def' için ekmeğe âşıksın ve ekmek yemeğe iştihân vardır. Binâenaleyh ekmek sana âşıktır ve sen onun ma'şûkusun ve kezâ sen ekmeğe âşıksın ve ekmek senin ma'şûkundur. İşte her iki tarafın âşıklığı ve ma'şûkluğu birbirlerinde mahvı ve ittihâdı mûcib olmuştur. 2014. Aşk ölü olan ekmeği can yapar. Can ki fânî olur, ebedî yapar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2014. Aşk, ölü olan ekmeği can yapar. Can ki fânî olur, ebedî yapar. Aşk, ölü ve cansız (cemâd) türünden olan ekmeği insan vücudunda can ve hayvanî ruh yapar; ve fânî olan hayvanî ruhu dahi ebedî ve bâkî yapar. Aşk ölü ve cemâd nev'inden olan ekmeği vücûd-i insânîde cân ve rûh-i hayvânî yapar; ve fânî olan rûh-i hayvânîyi dahi ebedî ve bâkî yapar. 2015. Mecnun dedi: "Ben neşterden korkmuyorum, benim sabrım kayalık dağdan ziyadedir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2015. Mecnun dedi: "Ben neşterden korkmuyorum, benim sabrım kayalık dağdan daha fazladır." 2016. "Zahm mahalliyim, tenim yarasız rahat etmez. Aşıkım, yaralar üzerine taveccüh ederim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2016. "Yara yeriyim, bedenim yarasız rahat etmez. Âşığım, yaralar üzerine yönelirim." "Menbel", tembel ve kötü inançlı ve yara yeri ve taze yaralar üzerine konulan ilaç anlamlarına gelir (Gıyâsü'l-Lügāt). Burada "yara yeri" anlamı uygundur. "Tenîden" mastarının çeşitli anlamları vardır, burada "yönelmek" anlamındadır. Yani, "Ben yara yeriyim, bu sebeple bedenim yara olmaksızın rahat etmez; ve ben âşığım, yaradan kaçmam, aksine yaralar üzerine yönelirim." "Menbel", tenbel ve fenâ i'tikādlı ve zahm mahalli ve tâze yaralar üzerine konulan ilaç ma'nâlarına gelir (Gıyâsü'l-Lügāt). Burada "zahm mahalli" ma'nâsı münasibdir. "Tenîden" masdarının müteaddid ma'nâları vardır, burada "teveccüh etmek" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ben yara mahalliyim, binâenaleyh cismim yara olmaksızın rahat etmez; ve ben âşıkım, yaradan kaçmam, bilakis yaralar üzerine teveccüh ederim." 2017. "Fakat benim vücudum Leyla'dan doludur. Bu sadef o incinin sadeflerinden doludur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2017. "Fakat benim vücudum Leyla'dan doludur. Bu sadef o incinin sadeflerinden doludur." Fakat Leyla'nın aşkı bana üstün geldiğinden, benim vücudum ve varlığım Leyla'dan doludur. Benim sadef gibi olan bedenim, inci gibi olan Leyla'nın sıfatlarından doludur. "Fakat Leylâ'nın aşkı bana müstevlî olduğundan benim vücudum ve varlığım Leyla'dan doludur. Benim sadef gibi olan cismim inci gibi olan Leylâ'nin sıfatlarından doludur." 2018. "Ey kan alıcı, eğer beni hacamat edersen korkarım neşteri ansızın Leylâ üzerine vurursun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2018. "Ey kan alıcı, eğer beni hacamat edersen korkarım neşteri ansızın Leylâ üzerine vurursun." "Ben Leyla'da müstağrakım (tamamen batmış, gark olmuş) ve Leylâ'nın tekil hakikati olmuşum. Eğer benden kan almak için neşteri damarıma vurursan, korkarım ki ansızın bu neşteri Leyla'ya vurmuş olursun." "Ben Leyla'da müstağrakım ve Leylâ'nın "ayn"ı olmuşum. Eğer benden kan almak için neşteri damarıma vurur isen korkarım ki ansızın bu neşteri Leyla'ya vurmuş olursun." 2019. "O bir akıl bilir ki, o rûşen gönül sahibidir. Leyla ile benim aramda fark yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2019. "O bir akıl bilir ki, o aydınlanmış gönül sahibidir. Leyla ile benim aramda fark yoktur." Aşk, ölü ve cansız türünden olan ekmeği insan vücudunda can ve hayvanî ruh yapar; ve fani olan hayvanî ruhu dahi ebedî ve kalıcı yapar. Aşk ölü ve cemâd nev'inden olan ekmeği vücûd-i insânîde cân ve rûh-i hayvânî yapar; ve fânî olan rûh-i hayvânîyi dahi ebedî ve bâkî yapar. 2015. Mecnun dedi: "Ben neşterden korkmuyorum, benim sabrım kayalık dağdan ziyadedir."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2015. Mecnun dedi: "Ben neşterden korkmuyorum, benim sabrım kayalık dağdan daha fazladır." 2016. "Zahm mahalliyim, tenim yarasız rahat etmez. Âşıkım, yaralar üzerine taveccüh ederim."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2016. "Yara yeriyim, bedenim yarasız rahat etmez. Âşığım, yaralar üzerine yönelirim." "Menbel" kelimesi; tembel, kötü inançlı, yara yeri ve taze yaralar üzerine konulan ilaç anlamlarına gelir (Gıyâsü'l-Lügāt). Burada "yara yeri" anlamı uygundur. "Tenîden" mastarının çeşitli anlamları vardır, burada "yönelmek" anlamındadır. Yani, "Ben yara yeriyim, bu sebeple bedenim yara olmaksızın rahat etmez; ve ben âşığım, yaradan kaçmam, aksine yaralar üzerine yönelirim." "Menbel", tenbel ve fenâ i'tikādlı ve zahm mahalli ve tâze yaralar üzerine konulan ilaç ma'nâlarına gelir (Gıyâsü'l-Lügāt). Burada "zahm mahalli" ma'nâsı münasibdir. "Tenîden" masdarının müteaddid ma'nâları vardır, burada "teveccüh etmek" ma'nâsınadır. Ya'ni, "Ben yara mahalliyim, binâenaleyh cismim yara olmaksızın rahat etmez; ve ben âşıkım, yaradan kaçmam, bilakis yaralar üzerine teveccüh ederim." 2017. "Fakat benim vücudum Leylâ'dan doludur. Bu sadef o incinin sadeflerinden doludur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2017. "Fakat benim vücudum Leylâ'dan doludur. Bu sadef o incinin sadeflerinden doludur." Fakat Leylâ'nın aşkı bana üstün geldiğinden benim vücudum ve varlığım Leylâ'dan doludur. Benim sadef gibi olan bedenim inci gibi olan Leylâ'nın sıfatlarından doludur. "Fakat Leylâ'nın aşkı bana müstevlî olduğundan benim vücudum ve varlığım Leylâ'dan doludur. Benim sadef gibi olan cismim inci gibi olan Leylâ'nın sıfatlarından doludur." 2018. "Ey kan alıcı, eğer beni hacamat edersen korkarım neşteri ansızın Leylâ üzerine vurursun."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2018. "Ey kan alıcı, eğer beni hacamat edersen korkarım neşteri ansızın Leylâ üzerine vurursun." "Ben Leylâ'da gark olmuşum (kendimi kaybetmişim) ve Leylâ'nın tekil hakikati olmuşum. Eğer benden kan almak için neşteri damarıma vurursan korkarım ki ansızın bu neşteri Leylâ'ya vurmuş olursun." "Ben Leylâ'da müstağrakım ve Leylâ'nın "ayn"ı olmuşum. Eğer benden kan almak için neşteri damarıma vurur isen korkarım ki ansızın bu neşteri Leylâ'ya vurmuş olursun." 2019. "O bir akıl bilir ki, o rûşen gönül sahibidir. Leylâ ile benim aramda fark yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2019. "O bir akıl bilir ki, o rûşen gönül sahibidir. Leylâ ile benim aramda fark yoktur." Aşık ile ma'şûk (sevilen) arasında ittihad (birlik) olduğunu, rûşen (aydınlık) ve nûrânî (nurlu) olan bu gönül sahibinin aklı bilir. Bu sebeple öyle bir akıl benimle Leylâ arasında fark olmadığını idrak eder. Bir ma'şûk âşıkından sordu ki: "Kendini mi daha çok seversin yoksa beni mi?" Cevap verdi ki: "Ben kendimden ölmüşüm ve seninle diri olmuşum. Kendimden ve kendi sıfatlarımdan yok olmuşum ve seninle var olmuşum. Kendi benliğimi unutmuşum ve senin benliğinden bilici olmuşum. Kendi kudretimi yele vermişim ve senin kudretin ile kadir olmuşum. Eğer kendimi seversem seni sevmiş olurum; ve eğer seni sever isem kendimi sevmiş olurum." Şiir: "Her kime yakınlık aynası olursa her ne kadar kendisini görücü olsa da Hakk'ı görücü olur." أخرج بصفاتي الى خلقى من رآك رآني ومَنْ قَصَدَكَ قَصَدَنى ومَنْ أَحَبَّكَ أَحَبنى وقس على هذا "Benim sıfatlarım ile halkıma çık! Seni gören beni görür. Sana teveccüh eden bana teveccüh eder ve seni seven beni sever." Buna kıyas et! Bu şerh-i şerîfte (şerefli açıklama) ehassü'l-havâss (havassın da havassı, en seçkin veliler) evliyaya (velilere) meydana gelen makam-ı ittihad (birlik makamı) beyan buyrulur. Bu konudaki izahat 1998 numaralı beyt-i şerîfte (şerefli beyitte) geçti. اخرج بصفاتي ... الخ "Benim sıfatlarımla çık!.."] kelâmı Bâyezîd-i Bestâmî (k.s.) hazretlerinin kalb-i şerîfine Yüce Allah hazretleri tarafından meydana gelen bir ilâhî hitaptır ki kurb-ı ferâiz (farzlarla yakınlaşma) makamında bulunan her bir ârifin bu hitaptan nasibi vardır. Bu makam zevkî (tadılarak bilinen) ve vicdanî olduğu için yazmak ve söylemekle anlaşılır şey değildir. Aşık ile ma'şûk arasında ittihad olduğunu rûşen ve nûrânî olan bu gönül sahibinin aklı bilir. Binâenaleyh öyle bir akıl benimle Leylâ arasında fark olmadığını idrâk eder. Bir ma'şûk âşıkından sordu ki: "Kendini mi daha ziyâde seversin yâhud beni mi?" Cevâb verdi ki: "Ben kendimden ölmüşüm ve seninle diri olmuşum. Kendimden ve kendi sıfatlarımdan yok olmuşum ve seninle var olmuşum. Kendi benliğimi unutmuşum ve senin benliğinden bilici olmuşum. Kendi kudretimi yele vermişim ve senin kudretin ile kādir olmuşum. Eğer kendimi seversem seni sevmiş olurum; ve eğer seni sever isem kendimi sevmiş olurum." Şiir: "Her kime yakîn âyînesi olursa her ne kadar kendisini görücü olsa da Hakk'ı görücü olur." أخرج بصفاتي الى خلقى من رآك رآني ومَنْ قَصَدَكَ قَصَدَنى ومَنْ أَحَبَّكَ أَحَبنى وقس على هذا "Benim sıfatlarım ile halkıma çık! Seni gören beni görür. Sana teveccüh eden bana teveccüh eder ve seni seven beni sever." Buna kıyâs et! Bu sürh-i şerîfde ehassü'l-havâss evliyâya vâki' olan makām-ı ittihad beyân buyrulur. Bu bâbdaki îzâhât 1998 numaralı beyt-i şerîfde geçti. اخرج بصفاتي ... الخ "Benim sıfatlarımla çık!.."] kelâmı Bâyezîd-i Bestāmi (k.s.) hazretlerinin kalb-i şerîfine Hak Teâlâ hazretleri tarafından vâki' olan bir hitâb-ı ilâhîdir ki kurb-ı ferâiz makāmında bulunan her bir ârifin bu hitâbdan nasîbi Aşık ile ma'şûk arasında ittihad olduğunu rûşen ve nûrânî olan bu gönül sahibinin aklı bilir. Binâenaleyh öyle bir akıl benimle Leylâ arasında fark olmadığını idrâk eder. Bir ma'şûk âşıkından sordu ki: "Kendini mi daha ziyâde seversin yâhud beni mi?" Cevâb verdi ki: "Ben kendimden ölmüşüm ve seninle diri olmuşum. Kendimden ve kendi sıfatlarımdan yok olmuşum ve seninle var olmuşum. Kendi benliğimi unutmuşum ve senin benliğinden bilici olmuşum. Kendi kudretimi yele vermişim ve senin kudretin ile kādir olmuşum. Eğer kendimi seversem seni sevmiş olurum; ve eğer seni sever isem kendimi sevmiş olurum." Şiir: "Her kime yakîn âyînesi olursa her ne kadar kendisini görücü olsa da Hakk'ı görücü olur." أخرج بصفاتي الى خلقى من رآك رآني ومَنْ قَصَدَكَ قَصَدَنى ومَنْ أَحَبَّكَ أَحَبنى وقس على هذا "Benim sıfatlarım ile halkıma çık! Seni gören beni görür. Sana teveccüh eden bana teveccüh eder ve seni seven beni sever." Buna kıyâs et! Bu sürh-i şerîfde ehassü'l-havâss evliyâya vâki' olan makām-ı ittihad beyân buyrulur. Bu bâbdaki îzâhât 1998 numaralı beyt-i şerîfde geçti. اخرج بصفاتي ... الخ "Benim sıfatlarımla çık!.."] kelâmı Bâyezîd-i Bestāmi (k.s.) hazretlerinin kalb-i şerîfine Hak Teâlâ hazretleri tarafından vâki' olan bir hitâb-ı ilâhîdir ki kurb-ı ferâiz makāmında bulunan her bir ârifin bu hitâb-dan nasîbi vardır. Bu makām zevkî ve vicdânî olduğu için yazmak ve söylemekle anlaşılır şey değildir. 2020. Bir ma'şûk âşıkına imtihan cihetinden bir sabah şarabı vaktinde dedi ki: [2020] “Ey fülân oğlu fülân!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 2020. Bir sevgili, âşığına imtihan maksadıyla, sabah şarabı vaktinde dedi ki: "Ey filan oğlu filan!" "Sabuh", sabah vaktinde içilen şaraba denir. "Subuh" ise sabah vakti demektir. Bu yüce beyte her iki anlam da uygundur. Fakat ilki daha tercih edilendir. Çünkü âşık ile sevgili arasındaki bu gibi sözler, kadeh tokuşturma zamanında söylenir. "Sabûh", sabah vaktinde içilen şaraba derler. "Subûh", sabah vakti demektir. Beyt-i şerîfe iki sûret dahi münasibdir. Fakat evvelki daha müraccahdır. Zîrâ âşık ile ma'şûk arasındaki bu gibi sözler bâde teâtîsi zamânında söylenir. 2021. "Ey muztarib, acaba sen beni mi daha ziyade seversin, yahud ki kendini mi, doğru söyle!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 2021. "Ey muztarip, acaba sen beni mi daha çok seversin, yoksa kendini mi, doğru söyle!" "Kerb", gamlı ve huzursuz olmak, yani muztarip olmak demektir. Çünkü âşığın hâli aşkın sürüklemesiyle çırpınmak ve muztarip olmaktır. "Mer" kelimesi vezni tamamlamak için fazladır. "Kerb", gamlı ve âramsız olmak, ya'ni muztarip olmak demektir. Zîrâ âşığın hâli sâika-i aşk ile çırpınmak ve muztarib olmaktır. "Mer", kelimesi tekmîl-i vezn için zâiddir. 2022. Dedi: "Ben sende öyle fânî oldum ki, başlardan tâ ayağa kadar senden doluyum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2022. Dedi: "Ben sende öyle yok oldum ki, baştan ayağa kadar seninle doluyum." "Sâr" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "ser", baş anlamındadır. Yani, âşık, maşukun sorusuna cevap olarak dedi: "Ben senin aşk ve sevginde öyle yok oldum ki, başımın her zerresinden ayaklarıma kadar seninle doluyum." Hazret-i Pîr'in rubaisi vardır: Nazmen tercüme: "Aşk geldi damarlarımdaki kanım gibi oldu Varlık boşalıp her tarafım yara ile doldu. Zabt eyledi yaram bütün eczâ-yı vücudu Kaldı kuru bir ad bana, bâkî hep o oldu." Bu makam (manevi hâl) zevkî (deneyimsel) ve vicdanî olduğu için yazmak ve söylemekle anlaşılabilecek bir şey değildir. "Sâr", kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır. Burada "ser", baş ma'nâsınadır. Ya'ni, âşık ma'şûkun suâline cevâben dedi: "Ben senin aşk ve muhabbetinde öyle fânî oldum ki, başımın her zerresinden ayaklarıma kadar senden doluyum." Rubâî-i hazret-i Pîr: Nazmen tercüme: "Aşk geldi damarlarımdaki kanım gibi oldu Varlık boşalıp her tarafım yara ile doldu. Zabt eyledi yaram bütün eczâ-yı vücudu Kaldı kuru bir ad bana, bâkî hep o oldu." vardır. Bu makām zevkî ve vicdânî olduğu için yazmak ve söylemekle anlaşılır şey değildir. 2020. Bir ma'şûk âşıkına imtihan cihetinden bir sabah şarabı vaktinde dedi ki: [2020] “Ey fülân oğlu fülân!”✨ ✨ Sade Türkçe flash 2020. Bir sevgili, âşığına imtihan maksadıyla, sabah şarabı vaktinde dedi ki: "Ey filan oğlu filan!" "Sabuh", sabah vaktinde içilen şaraba denir. "Subuh" ise sabah vakti demektir. Bu yüce beyte her iki anlam da uygundur. Fakat ilki daha tercih edilendir. Çünkü âşık ile sevgili arasındaki bu gibi sözler, kadeh tokuşturma zamanında söylenir. "Sabûh", sabah vaktinde içilen şaraba derler. "Subûh", sabah vakti demektir. Beyt-i şerîfe iki sûret dahi münasibdir. Fakat evvelki daha müraccahdır. Zîrâ âşık ile ma'şûk arasındaki bu gibi sözler bâde teâtîsi zamânında söylenir. 2021. "Ey muztarib, acaba sen beni mi daha ziyade seversin, yahud ki kendini mi, doğru söyle!"✨ ✨ Sade Türkçe flash 2021. "Ey muztarip, acaba sen beni mi daha çok seversin, yoksa kendini mi, doğru söyle!" "Kerb", gamlı ve huzursuz olmak, yani muztarip olmak demektir. Çünkü âşığın hâli aşkın sürüklemesiyle çırpınmak ve muztarip olmaktır. "Mer" kelimesi vezni tamamlamak için fazladır. "Kerb", gamlı ve âramsız olmak, ya'ni muztarip olmak demektir. Zîrâ âşığın hâli sâika-i aşk ile çırpınmak ve muztarib olmaktır. "Mer", kelimesi tekmîl-i vezn için zâiddir. 2022. Dedi: "Ben sende öyle fânî oldum ki, başlardan tâ ayağa kadar senden doluyum."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2022. Dedi: "Ben sende öyle yok oldum ki, baştan ayağa kadar seninle doluyum." "Sâr" kelimesinin çeşitli anlamları vardır. Burada "ser", baş anlamındadır. Yani, âşık, maşukun sorusuna cevap olarak dedi: "Ben senin aşk ve muhabbetinde öyle yok oldum ki, başımın her zerresinden ayaklarıma kadar seninle doluyum." Hazret-i Pîr'in rubaisi: Nazmen tercüme: "Aşk geldi damarlarımdaki kanım gibi oldu Varlık boşalıp her tarafım yara ile doldu. Zabt eyledi yaram bütün eczâ-yı vücudu Kaldı kuru bir ad bana, bâkî hep o oldu." "Sâr", kelimesinin müteaddid ma'nâları vardır. Burada "ser", baş ma'nâsınadır. Ya'ni, âşık ma'şûkun suâline cevâben dedi: "Ben senin aşk ve muhabbetinde öyle fânî oldum ki, başımın her zerresinden ayaklarıma kadar senden doluyum." Rubâî-i hazret-i Pîr: Nazmen tercüme: "Aşk geldi damarlarımdaki kanım gibi oldu Varlık boşalıp her tarafım yara ile doldu. Zabt eyledi yaram bütün eczâ-yı vücudu Kaldı kuru bir ad bana, bâkî hep o oldu." 2023. Benim üzerimde benim varlığımdan addan başka yoktur. Ey hoş murâdlı! Benim vücudumda senin gayrın yoktur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2023. Benim üzerimde benim varlığımdan addan başka yoktur. Ey hoş muratlı! Benim varlığımda senden başkası yoktur. 2024. O sebebden ben böyle fânî oldum; bal deryası olan sende sirke gibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2024. O sebeple ben böyle fani oldum; bal denizi olan sende sirke gibi. Yani, ben senin aşkının ve muhabbetinin şiddetinden dolayı böyle sende fani oldum. Senin senliğin bal denizi ve benim benliğim de sirke gibidir. Bu misalde bir işaret vardır. O da şudur ki, sirke bal denizine döküldüğü zaman, onun sıfatı o denizin içinde mevcuttur. Fakat sirkenin sıfatına ballık sıfatı üstün gelmiştir. Bunun gibi kulun bedensel varlığı Hakk'ın varlığında kaybolduğu zaman, bu kayboluş içinde onun beşerî sureti ve belirlenimi mevcut oldukça kulluğu kalıcıdır. Ancak kulluğun hükmü bu hâl içinde işlevsiz kalır ve ondan Hakk'a ait sıfatlar ortaya çıkar. Yoksa Hak, Hak'tır; kul da, kuldur. Bu hâl içinde ancak nefy (olumsuzlama) ve ispat (olumlama) ortadan kalkar. Çünkü bu hâl içinde sabit olan Hakk'ın ispatına ve menfi olan kulluğun nefyine ihtiyaç yoktur. Nasıl ki mürşidim Mesnevîhân Selanikli Muhammed Es'ad Dede Efendi (k.s.) Tevhid risalesinin bir beytinde şöyle buyururlar: Ne Mevlâ kul olur ne kul Mevlâ Fakat kalkar aradan lâ ve illâ Ya'ni, ben senin aşkının ve muhabbetinin şiddetinden dolayı böyle sende fânî oldum. Senin senliğin bal deryâsı ve benim benliğim dahi sirke gibidir. Bu misâlde bir işaret vardır. O da budur ki, sirke bal deryâsına döküldüğü vakit, onun sıfatı o deryâ içinde mevcûddur. Fakat sirkenin sıfatına ballık sıfatı galebe etmiştir. Bunun gibi abdin vücûd-i abdânîsi vücûd-i Hakkānîde müstağrak olduğu vakit, bu istiğrâk içinde onun sûret-i beşeriyyesi ve taayyünü mevcûd oldukça abdiyeti bâkîdir. Ancak abdiyetin hükmü bu hâl içinde muattal olup ondan sıfât-ı hakkıyye zâhir olur. Yoksa Hak, Hak'tır; abd dahi, abddir. Bu hâl içinde ancak nefy ve isbât kalkar. Zîrâ bu hâl içinde sâbit olan Hakk'ın isbâtına ve menfi olan abdiyetin nefyine hâcet yoktur. Nitekim mürşidim Mesnevîhân Selanikli Muhammed Es'ad Dede Efendi (k.s.) Tevhîd risâlesi'nin bir beytinde şöyle buyururlar: Ne Mevlâ abd olur ne abd Mevlâ Fakat kalkar aradan lâ ve illâ 2025. Bir taş gibi ki külliyyen hâlis la'l olur. O güneşin sıfatlarından dolu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2025. Bir taş gibi ki tamamen saf lâl olur. O, güneşin sıfatlarıyla dolu olur. Bu şerefli beyit, insân-ı kâmilin fenâ (yok olma) hâli hakkında bir örnektir. Örneğin, bazı taşlarda güneş ışınlarını hapsederek şeffaf olma yatkınlığı vardır. Kırmızı renkte olan lâl taşı bu gruptandır. Bu beyt-i şerîf insân-ı kâmilin hâl-i fenâsı hakkında bir misâldir. Meselâ ba'zı taşlarda zerrelerinin ziyâ-yı şemsi habsederek şeffaf olması isti'dâdı vardır. Kırmızı renkte olan la'l taşı bu zümredendir. 2026. Onda o taşlık vasfı kalmaz. Onun arkası ve yüzü güneşin vasfından dolu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2026. Onda o taşlık vasfı kalmaz. Onun arkası ve yüzü güneşin vasfından dolu olur. Yani, zerreleri güneşin ışığını alıp şeffaf olduğu zaman, artık lâl olan taşta sıradan taşlık vasfı kalmaz. Onun her yönü güneşin ışığından ve parlaklığının vasfından dolu olur. İnsân-ı kâmilin yoğun ve kara taş mesabesinde Ya'ni, zerreleri güneşin ziyâsını zabtedip şeffaf olduğu vakit, artık la'l olan taşta âdî taşlık vasfı kalmaz. Onun her ciheti güneşin ziyasından ve parlaklığının vasfından dolu olur. İnsân-ı kâmilin kesîf ve kara taş mesâbesinde 2023. "Benim üzerimde benim varlığımdan addan başka yoktur. Ey hoş mu-râdlı! Benim vücudumda senin gayrın yoktur."✨ ✨ Sade Türkçe flash 2023. "Benim üzerimde benim varlığımdan başka bir ad yoktur. Ey hoş muratlı! Benim varlığımda senden başkası yoktur." 2024. O sebebden ben böyle fânî oldum; bal deryası olan sende sirke gibi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2024. O sebeple ben böyle fani oldum; bal denizi olan sende sirke gibi. Yani, ben senin aşkının ve muhabbetinin şiddetinden dolayı böyle sende fani oldum. Senin senliğin bal denizi ve benim benliğim de sirke gibidir. Bu misalde bir işaret vardır. O da şudur ki, sirke bal denizine döküldüğü zaman, onun sıfatı o denizin içinde mevcuttur. Fakat sirkenin sıfatına ballık sıfatı üstün gelmiştir. Bunun gibi kulun bedensel varlığı Hakk'ın varlığında kaybolduğu zaman, bu kayboluş içinde onun beşerî sureti ve belirlenimi mevcut oldukça kulluğu kalıcıdır. Ancak kulluğun hükmü bu hâl içinde işlevsiz kalır ve ondan Hakk'a ait sıfatlar ortaya çıkar. Yoksa Hak, Hak'tır; kul da, kuldur. Bu hâl içinde ancak nefy (olumsuzlama) ve ispat (olumlama) ortadan kalkar. Çünkü bu hâl içinde sabit olan Hakk'ın ispatına ve menfi olan kulluğun nefyine ihtiyaç yoktur. Nasıl ki mürşidim Mesnevîhân Selanikli Muhammed Es'ad Dede Efendi (k.s.) Tevhid risalesinin bir beytinde şöyle buyururlar: Ne Mevlâ kul olur ne kul Mevlâ Fakat kalkar aradan lâ ve illâ Ya'ni, ben senin aşkının ve muhabbetinin şiddetinden dolayı böyle sende fânî oldum. Senin senliğin bal deryâsı ve benim benliğim dahi sirke gibidir. Bu misâlde bir işaret vardır. O da budur ki, sirke bal deryâsına döküldüğü vakit, onun sıfatı o deryâ içinde mevcûddur. Fakat sirkenin sıfatına ballık sıfatı galebe etmiştir. Bunun gibi abdin vücûd-i abdânîsi vücûd-i Hakkānîde müstağrak olduğu vakit, bu istiğrâk içinde onun sûret-i beşeriyyesi ve taayyünü mevcûd oldukça abdiyeti bâkîdir. Ancak abdiyetin hükmü bu hâl içinde muattal olup ondan sıfât-ı hakkıyye zâhir olur. Yoksa Hak, Hak'tır; abd dahi, abddir. Bu hâl içinde ancak nefy ve isbât kalkar. Zîrâ bu hâl içinde sâbit olan Hakk'ın isbâtına ve menfi olan abdiyetin nefyine hâcet yoktur. Nitekim mürşidim Mesnevîhân Selanikli Muhammed Es'ad Dede Efendi (k.s.) Tevhîd risâlesi'nin bir beytinde şöyle buyururlar: Ne Mevlâ abd olur ne abd Mevlâ Fakat kalkar aradan lâ ve illâ 2025. Bir taş gibi ki külliyyen hâlis la'l olur. O güneşin sıfatlarından dolu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2025. Bir taş gibi ki tamamen saf lâl olur. O, güneşin sıfatlarıyla dolu olur. Bu şerefli beyit, insân-ı kâmilin fenâ (yok olma) hâli hakkında bir örnektir. Örneğin, bazı taşlarda güneş ışınlarını hapsederek şeffaf olma yatkınlığı vardır. Kırmızı renkte olan lâl taşı bu gruptandır. Bu beyt-i şerîf insân-ı kâmilin hâl-i fenâsı hakkında bir misâldir. Meselâ ba'zı taşlarda zerrelerinin ziyâ-yı şemsi habsederek şeffaf olması isti'dâdı vardır. Kırmızı renkte olan la'l taşı bu zümredendir. 2026. Onda o taşlık vasfı kalmaz. Onun arkası ve yüzü güneşin vasfından do-lu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2026. Onda o taşlık vasfı kalmaz. Onun arkası ve yüzü güneşin vasfından dolu olur. Yani, zerreleri güneşin ışığını alıp şeffaf olduğu zaman, artık la'l olan taşta sıradan taşlık vasfı kalmaz. Onun her yönü güneşin ışığından ve parlaklığının vasfından dolu olur. İnsân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) yoğun ve kara taş hükmünde olan cismaniyeti, Hak varlığı güneşinin nurunda kaybolduğu zaman, onun beşerî sıfatları yok olup yerine Hak sıfatları kâim olur. Ya'ni, zerreleri güneşin ziyâsını zabtedip şeffaf olduğu vakit, artık la'l olan taşta âdî taşlık vasfı kalmaz. Onun her ciheti güneşin ziyasından ve parlaklığının vasfından dolu olur. İnsân-ı kâmilin kesîf ve kara taş mesâbesinde olan cismâniyeti, vücûd-ı Hak güneşinin nûrunda müstağrak olduğu vakit, onun sıfat-ı beşeriyyeti zâil olup yerine sıfât-ı Hak kāim olur. 2027. Ondan sonra eğer kendi kendini dost tutarsa ey delikanlı, güneşin dostluğu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2027. Ondan sonra eğer kendi kendini dost tutarsa ey delikanlı, güneşin dostluğu olur. Yani, güneşin ışığı zerrelerine nüfuz edip lâl olan bir taş kendini severse artık o kendini değil güneşi sevmiş olur. Aynı şekilde insân-ı kâmilin kendini sevmesi bu örneğe uygun olarak Hakk'ı sevmek olur. Ya'ni, güneşin ziyâsı zerrelerine nüfüz edip la'l olan bir taş kendini severse artık o kendini değil güneşi sevmiş olur. Kezâlik insân-ı kâmilin kendini sevmesi bu misâle mutâbık olarak Hakk'ı sevmek olur. 2028. Ve eğer o, cân ile güneşi dost tutarsa, şübhesiz kendinin dostluğu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2028. Ve eğer o, can ile güneşi dost tutarsa, şüphesiz kendinin dostluğu olur. Ve eğer o lâl taşı, güneşi can ve gönülden severse şüphesiz kendini sevmiş olur. Bu şerefli beyit yukarıdaki beytin aksidir. Hak varlığı ile ayakta duran insân-ı kâmil dahi Hakk'a muhabbet etse kendi kalmamış ve Hak kendisinin kendiliği makamına ayakta durmuş bulunduğu için kendini sevmiş olur. Ve eğer o la'l olan taş, güneşi cân u gönülden severse şübhesiz kendini sevmiş olur. Bu beyt-i şerîf yukarıkı beytin aksidir. Vücûd-ı Hakkānî ile kāim olan insân-ı kâmil dahi Hakk'a muhabbet etse kendi kalmamış ve Hak kendinin kendiliği makāmına kāim olmuş bulunduğu için kendini sevmiş olur. 2029. Hâlis la'l ister kendisini dost tutsun ister o güneşi dost tutsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2029. Hâlis lâl taşı ister kendisini dost tutsun ister o güneşi dost tutsun! 2030. Onun bu iki dostluğunda fark yoktur. Her iki taraf şarkın ziyasından [2030] başka değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2030. Onun bu iki dostluğunda fark yoktur. Her iki taraf güneşin ışığından başka değildir. "Şark", güneş anlamına gelir (Akrebü'l-Mevârid). Lal taşı ister kendini, ister güneşi sevsin, her iki tarafa yönelen aşk ve muhabbet ancak güneşin ışığına yönelmiş olur. "Şark", güneş ma'nâsınadır (Akrebü'l-Mevârid). La'l olan taş ister kendini ister güneşi sevsin her iki tarafa müteveccih olan aşk ve muhabbet ancak güneşin ziyâsına vâki' olmuş olur. 2031. O la'l olmadıkça kendinin düşmanıdır. Zîrâ burada bir "ben" yoktur, iki "ben" vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2031. O lâl olmadıkça kendisinin düşmanıdır. Çünkü burada bir "ben" yoktur, iki "ben" vardır. O kara taşın zerreleri güneşin ışığında kaybolup kendi yoğunluğundan geçerek şeffaf lâl olmadıkça kendisinin düşmanıdır. Çünkü burada iki "ben" vardır. Birisi o yoğun taşın benliği, diğeri de güneşin benliğidir. Bunun gibi insanın izafî (mutlak varlığa göre) ve yoğun varlığı, Hakk'ın latif varlığında fani olmadıkça ortada iki ben- olan cismaniyeti, Hakk varlığı güneşinin nurunda kaybolduğu zaman, onun beşerî sıfatları yok olup yerine Hakk'ın sıfatları kaim olur. O kara taşın zerreleri güneşin ziyasında müstağrak olup kendi kesâfetinden geçerek şeffaf la'l olmadıkça kendinin düşmanıdır. Zîrâ burada iki "ben" vardır. Birisi o kesif taşın benliği, diğeri de güneşin benliğidir. Bunun gibi beşerin vücûd-i izâfî-i kesîfi vücûd-ı latîf-i Hak'ta fânî olmadıkça ortada iki ben- olan cismâniyeti, vücûd-ı Hak güneşinin nûrunda müstağrak olduğu vakit, onun sıfat-ı beşeriyyeti zâil olup yerine sıfât-ı Hak kāim olur. 2027. Ondan sonra eğer kendi kendini dost tutarsa ey delikanlı, güneşin dost- luğu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2027. Ondan sonra eğer kendi kendini dost tutarsa ey delikanlı, güneşin dostluğu olur. Yani, güneşin ışığı zerrelerine nüfuz edip la'l (kırmızı değerli taş) olan bir taş kendini severse artık o kendini değil güneşi sevmiş olur. Aynı şekilde insân-ı kâmilin kendini sevmesi bu örneğe uygun olarak Hakk'ı sevmek olur. Ya'ni, güneşin ziyâsı zerrelerine nüfüz edip la'l olan bir taş kendini sever- se artık o kendini değil güneşi sevmiş olur. Kezâlik insân-ı kâmilin kendini sevmesi bu misâle mutâbık olarak Hakk'ı sevmek olur. 2028. Ve eğer o, cân ile güneşi dost tutarsa, şübhesiz kendinin dostluğu olur.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2028. Ve eğer o, can ile güneşi dost tutarsa, şüphesiz kendinin dostluğu olur. Ve eğer o lâl taşı, güneşi can ve gönülden severse şüphesiz kendini sevmiş olur. Bu şerefli beyit yukarıdaki beytin aksidir. Hakk'ın varlığı ile ayakta duran insân-ı kâmil (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) dahi Hakk'a muhabbet etse, kendi kalmamış ve Hak kendisinin kendiliği makamına ayakta durmuş bulunduğu için kendini sevmiş olur. Ve eğer o la'l olan taş, güneşi cân u gönülden severse şübhesiz kendini sevmiş olur. Bu beyt-i şerîf yukarıkı beytin aksidir. Vücûd-ı Hakkānî ile kāim olan insân-ı kâmil dahi Hakk'a muhabbet etse kendi kalmamış ve Hak ken- dinin kendiliği makāmına kāim olmuş bulunduğu için kendini sevmiş olur. 2029. Hâlis la'l ister kendisini dost tutsun ister o güneşi dost tutsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2029. Hâlis lâl taşı ister kendisini dost tutsun ister o güneşi dost tutsun! 2030. Onun bu iki dostluğunda fark yoktur. Her iki taraf şarkın ziyasından [2030] başka değildir.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2030. Onun bu iki dostluğunda fark yoktur. Her iki taraf doğunun ışığından başka değildir. "Şark", güneş anlamındadır (Akrebü'l-Mevârid). Lal taşı ister kendini ister güneşi sevsin, her iki tarafa yönelen aşk ve muhabbet ancak güneşin ışığına yönelmiş olur. "Şark", güneş ma'nâsınadır (Akrebü'l-Mevârid). La'l olan taş ister kendi- ni ister güneşi sevsin her iki tarafa müteveccih olan aşk ve muhabbet ancak güneşin ziyâsına vâki' olmuş olur. 2031. O la'l olmadıkça kendinin düşmanıdır. Zîrâ burada bir "ben" yoktur, iki "ben" vardır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2031. O lâl olmadıkça kendisinin düşmanıdır. Çünkü burada bir "ben" yoktur, iki "ben" vardır. O kara taşın zerreleri güneşin ışığında kaybolup kendi yoğunluğundan geçerek şeffaf lâl olmadıkça kendisinin düşmanıdır. Çünkü burada iki "ben" vardır. Birisi o yoğun taşın benliği, diğeri de güneşin benliğidir. Bunun gibi, insanın yoğun izafî varlığı (mutlak varlığa göre bağıntılı ve yoğun olan varlığı) Hakk'ın latif varlığında fani olmadıkça ortada iki benlik vardır. Birisi Hakk'ın benliği, birisi de kulun yoğun benliğidir. Yüce Allah "Ben dilediği şeyi yaparım!" diyor. Yoğun varlık sahibi olan kul da "Benim iradem vardır, istediğimi yaparım!" diyor. O kara taşın zerreleri güneşin ziyasında müstağrak olup kendi kesâfetin- den geçerek şeffaf la'l olmadıkça kendinin düşmanıdır. Zîrâ burada iki "ben" vardır. Birisi o kesif taşın benliği, diğeri de güneşin benliğidir. Bunun gibi be- şerin vücûd-i izâfî-i kesîfi vücûd-ı latîf-i Hak'ta fânî olmadıkça ortada iki ben- lik vardır. Birisi Hakk'ın benliği, birisi de abdin kesîf benliğidir. Hak Teâlâ ben "Fa'âlün limâ yürîdim, ya'ni dilediği şeyi yaparım!" diyor. Vücûd-ı kesîf sâ-hibi olan abd dahi "Benim irâdem vardır, istediğimi yaparım!" diyor. 2032. Zîra ki taş zulmânîdir ve gündüzün göremez; zulmânî olan hakikatte nûrun zıddıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2032. Çünkü taş karanlıktır ve gündüz göremez; karanlık olan, hakikatte nurun zıddıdır. "Rûz-kûr", gündüz göremeyen anlamına gelir ve "şeb-kûr" (gece körü) kelimesinin karşıtıdır; açıkça ortada olan bir şeyi göremeyen ve çok akılsız olan kimseden kinayedir (mecazdır). (Bahâr-ı Acem). Yani, taş hükmünde olan cismanî bir kimse karanlıktır ve ortada olan şeyi göremez. Karanlığa mensup olan kimse ise hakikatte nurun zıddıdır. Yani, cismanî olan kimse kendi varlığında boğulmuş olup bütün eşyada Hakk'ın varlığını göremez. Çünkü varlık ve vücut nurdur ve gündüzdür. Cismanî olan kimse ise ortada ve açıkça beliren bu nuru göremez. Çünkü kendisi karanlıktır; ve karanlık olan kimse ise hakikatte nurun zıddı olduğundan, iki zıt bir araya gelmez kuralı gereğince, kendisinin yoğun cismaniyeti nurun perdesi olur. “Rûz-kûr”, gündüzün göremeyen ma'nâsına olup "şeb-kûr" mukābilidir ve âşikâr olan bir şeyi göremeyen ve gāyet akılsız olan kimseden kinâyedir. (Bahâr-ı Acem). Ya'ni, taş mesâbesinde olan cismânî bir kimse zulmânîdir ve meydanda olan şeyi göremez. Zulmete mensûb olan kimse ise hakikatte nû-run zıddıdır. Ya'ni, cismânî olan kimse kendinin varlığında müstağrak olup bilcümle eşyâda Hakk'ın varlığını göremez. Zîrâ varlık ve vücûd nûrdur ve gündüzdür. Cismânî olan kimse ise meydanda ve âşikâr olan bu nûru göre-mez. Zîrâ kendisi zulmânîdir; ve zulmânî olan kimse ise hakîkatte nûrun zıd-dı olduğundan iki zıd cem' olmaz kāidesi mûcibince, kendisinin cismâniyet-i kesîfesi nûrun hicâbı olur. 2033. Kendini dost tutar, kâfirdir. Zîrâ ki o şems-i ekberin menna'ıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2033. Kendini dost tutan kâfirdir. Çünkü o, en büyük güneşin engelleyicisidir. O cismanî kişi kendi nefsini sever ve nefsinde benlik ve bağımsızlık düşünür. Bu sebeple o, yoğun cismiyle latif Hakk'ın varlığını örtücüdüdür. Çünkü o kimse, en büyük varlık güneşi olan Hakk'ın hakiki varlığını abartılı bir şekilde engeller. O cismânî kendi nefsini sever ve nefsinde benlik ve istiklâl tasavvur eder. Bi-nâenaleyh o cism-i kesîfi ile Hakk-ı latîfın varlığını örtücüdür. Zîrâ ki, o kimse en büyük varlık güneşi olan vücûd-ı hakîkî-i Hakk'ı mübâlağa ile men' edicidir. 2034. Binâenaleyh taşın "ben" demesi layık olmaz. O bütün karanlığa men-subdur ve fenâdadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2034. Bu sebeple taşın "ben" demesi uygun olmaz. O bütün karanlığa mensuptur ve yok oluştadır. Bu sebeple taş ve cansız varlık hükmünde olan cismanînin, Hakk'ın gerçek varlığı karşısında "ben" demesi uygun olmaz ve yakışmaz. Nasıl uygun olur ki, o cismanî karanlığa mensuptur; ve an be an yok oluştadır ve fani olmaktadır. Binâenaleyh taş ve cemâd mesâbesinde olan cismânînin Hakk'ın vücûd-ı hakîkîsi müvâcehesinde "ben" demesi lâyık olmaz ve yakışmaz. Nasıl lâyık olur ki, o cismânî zulmete mensûbdur; ve dembedem fenâdadır ve fânî olmaktadır. 2035. Bir Fir'avn "Ben Hakk'ım!" dedi, alçak oldu; bir Mansûr "Ben Hakk'ım!" dedi ve kurtuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2035. Bir Firavun "Ben Hakk'ım!" dedi, alçak oldu; bir Mansur "Ben Hakk'ım!" dedi ve kurtuldu. lik vardır. Birisi Hakk'ın benliği, birisi de kulun yoğun benliğidir. Yüce Allah "Ben dilediği şeyi yapanım, yani dilediği şeyi yaparım!" diyor. Yoğun varlık sahibi olan kul da "Benim iradem vardır, istediğimi yaparım!" diyor. lik vardır. Birisi Hakk'ın benliği, birisi de abdin kesîf benliğidir. Hak Teâlâ ben "Fa'âlün limâ yürîdim, ya'ni dilediği şeyi yaparım!" diyor. Vücûd-ı kesîf sâhibi olan abd dahi "Benim irâdem vardır, istediğimi yaparım!" diyor. 2032. Zîra ki taş zulmânîdir ve gündüzün göremez; zulmânî olan hakikatte nûrun zıddıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2032. Çünkü taş karanlıktır ve gündüzün göremez; karanlık olan, hakikatte nurun zıddıdır. "Rûz-kûr", gündüzün göremeyen anlamına gelir ve "şeb-kûr" (gece körü) kelimesinin karşıtıdır; açıkça ortada olan bir şeyi göremeyen ve çok akılsız olan kimseden kinayedir (mecazdır). (Bahâr-ı Acem). Yani, taş hükmünde olan cismanî bir kimse karanlıktır ve ortada olan şeyi göremez. Karanlığa mensup olan kimse ise hakikatte nurun zıddıdır. Yani, cismanî olan kimse kendi varlığında boğulmuş olup bütün eşyada Hakk'ın varlığını göremez. Çünkü varlık ve vücut nurdur ve gündüzdür. Cismanî olan kimse ise ortada ve açıkça beliren bu nuru göremez. Çünkü kendisi karanlıktır; ve karanlık olan kimse ise hakikatte nurun zıddı olduğundan, iki zıt bir araya gelmez kaidesi gereğince, kendisinin yoğun cismaniyeti nurun perdesi olur. “Rûz-kûr”, gündüzün göremeyen ma'nâsına olup "şeb-kûr" mukābilidir ve âşikâr olan bir şeyi göremeyen ve gāyet akılsız olan kimseden kinâyedir. (Bahâr-ı Acem). Ya'ni, taş mesâbesinde olan cismânî bir kimse zulmânîdir ve meydanda olan şeyi göremez. Zulmete mensûb olan kimse ise hakikatte nûrun zıddıdır. Ya'ni, cismânî olan kimse kendinin varlığında müstağrak olup bilcümle eşyâda Hakk'ın varlığını göremez. Zîrâ varlık ve vücûd nûrdur ve gündüzdür. Cismânî olan kimse ise meydanda ve âşikâr olan bu nûru göremez. Zîrâ kendisi zulmânîdir; ve zulmânî olan kimse ise hakîkatte nûrun zıddı olduğundan iki zıd cem' olmaz kāidesi mûcibince, kendisinin cismâniyet-i kesîfesi nûrun hicâbı olur. 2033. Kendini dost tutar, kâfirdir. Zîrâ ki o şems-i ekberin mennâ'ıdır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2033. Kendini dost tutan kâfirdir. Çünkü o, en büyük güneşin engelleyicisidir. O cismanî kişi kendi nefsini sever ve nefsinde benlik ve bağımsızlık düşünür. Bu sebeple o, yoğun cismiyle latîf Hakk'ın varlığını örtücüdüdür. Çünkü o kimse, en büyük varlık güneşi olan Hakk'ın hakikî varlığını abartılı bir şekilde engellemektedir. O cismânî kendi nefsini sever ve nefsinde benlik ve istiklâl tasavvur eder. Binâenaleyh o cism-i kesîfi ile Hakk-ı latîfın varlığını örtücüdür. Zîrâ ki, o kimse en büyük varlık güneşi olan vücûd-ı hakîkî-i Hakk'ı mübâlağa ile men' edicidir. 2034. Binâenaleyh taşın "ben" demesi layık olmaz. O bütün karanlığa mensûbdur ve fenâdadır.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2034. Bu sebeple taşın "ben" demesi uygun olmaz. O bütün karanlığa aittir ve yok olmaktadır. Bu sebeple taş ve cansız varlık (cemâd) hükmünde olan cismanî varlığın, Hakk'ın gerçek varlığı karşısında "ben" demesi uygun olmaz ve yakışmaz. Nasıl uygun olur ki, o cismanî varlık karanlığa aittir; ve an be an yok olmaktadır ve fânî olmaktadır. Binâenaleyh taş ve cemâd mesâbesinde olan cismânînin Hakk'ın vücûd-ı hakîkîsi müvâcehesinde "ben" demesi lâyık olmaz ve yakışmaz. Nasıl lâyık olur ki, o cismânî zulmete mensûbdur; ve dembedem fenâdadır ve fânî olmaktadır. 2035. Bir Fir'avn "Ben Hakk'ım!" dedi, alçak oldu; bir Mansûr "Ben Hakk'ım!" dedi ve kurtuldu.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2035. Bir Firavun "Ben Hakk'ım!" dedi, alçak oldu; bir Mansur "Ben Hakk'ım!" dedi ve kurtuldu. Bir Firavun cismaniyet ve benlik içinde boğulmuşken "Ben sizin en yüce Rabbinizim!" (Nâziât, 79/24) dedi, alçak oldu ve belasını buldu; ve Hüseyin b. Mansur el-Hallac el-Beyzavi (k.s.) hazretleri de bedensel varlığı Hakk'ın varlığında fani olduktan sonra "Ben Hakk'ım!" dedi, kurtuldu ve Allah katında yükseldi. Nasıl ki Ebu Said Ebu'l-Hayr (k.s.) hazretleri "Hüseyin Mansur Hallac (k.s.) yüce bir hâldedir; onun zamanında doğuda ve batıda onun gibi kimse yoktu" buyurmuştur. Hz. Mansur hicretin 309. senesinde Bağdat'ta Bâbü't-Tâka'da Zilkade'nin 24. günü zahir ulemasının fetvası üzerine şehit edilmiştir. Hazretin şehitlik mertebesine ulaşması, şanının yüceliğine açık bir delildir; ve Cenab-ı Mevlana efendimiz de Mansur'un katline fetva verenlerin gaddar olduklarını II. cildin 1387 numarasına denk gelen "Vaktâki kalem bir gaddarın elinde olur, şüphesiz Mansur darağacında olur" beytinde beyan buyurmuşlardı. Bir Fir'avn cismâniyet ve enâniyet içinde müstagrak iken أنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى (Nâ-ziât, 79/24) ya'ni "Ben sizin Rabb-ı a'lânızım!" dedi, alçak oldu ve belâsını buldu; ve Hüseyin b. Mansûr el-Hallâc el-Beyzâvî (k.s.) hazretleri dahi vü-cûd-ı abdânîsi vücûd-ı Hakkānîde fânî olduktan sonra "Ben Hakk'ım!" dedi, kurtuldu ve ind-i ilâhîde yükseldi. Nitekim Ebû Saîd Ebu'l-Hayr (k.s.) hazret-leri "Hüseyin Mansûr Hallâc (k.s.) ulüvv-i hâldedir; onun zamânında maşrık ve mağribde onun gibi kimse yok idi" buyurmuştur. Hz.Mansûr hicretin 309. senesinde Bağdad'da Bâbü't-Tâka'da Zi'l-ka'de'nin 24. günü ulemâ-i zâhirin fetvâsı üzerine şehîd edilmiştir. Hazretin mertebe-i şehadeti ihrâzı ulüvv-i şâ-nına bir delîl-i zâhirîdir; ve Cenâb-ı Mevlâna efendimiz dahi Mansûr'un kat-line fetvâ verenlerin gaddar olduklarını II. cildin 1387 numarasına müsâdif olan چون قلم در دست غداری بود بی گمان منصور بر داری بود ["Vaktâki kalem bir gad-dârın elinde olur, şübhesiz Mansûr berdar olur"] beytinde beyân buyurmuş-lar idi. 2036. O enenin akabinde Allah'ın la'neti vardır; ve bu eneye Allah'ın rahmeti vardır ey muhib!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2036. O "ben"in ardından Allah'ın laneti vardır; ve bu "ben"e Allah'ın rahmeti vardır ey seven! O Firavun'un "Ben sizin en yüce Rabbinizim!" demesinin ardından Allah'ın laneti ve gazabı vardır; ve bu Hz. Mansur'un "Ben Hakk'ım!" demesine Allah'ın rahmeti ve inayeti iner ey Hakk'ı seven! O Fir'avn'ın "Ben Rabb-i a'lânızım!" demesi akabinde Allah'ın la'neti ve gazabı vardır; ve bu Hz. Mansûr'un "Ben Hakk'ım!" demesine Allah'ın rahmeti ve inâyeti nâzil olur ey Hakk'ın muhibbi! 2037. Zîrâ ki bu kara taş ve o akîk idi; o nûrun düşmanı ve bu âşık idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2037. Çünkü bu kara taş ve o akik idi; o nurun düşmanı ve bu âşık idi. Çünkü bu Firavun kara taş ve karanlık idi ve o Hz. Mansur ise şeffaf ve nuranî bir akik idi. O Firavun nurun zıddı ve düşmanı ve bu Hz. Mansur ise nurun âşıkı idi. Zîrâ bu Fir'avn kara taş ve zulmânî idi ve o Hz. Mansûr ise şeffaf ve nû-rânî bir akîk idi. O Fir'avn nûrun zıddı ve düşmanı ve bu Hz. Mansûr ise nû-run âşıkı idi. 2038. Ey fuzûl, o "ene" sırda "hüve" idi. Nûrun ittihadından, hulûl re'yinden değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2038. Ey fuzûl, o "ben" sırda "O" idi. Nurun birleşmesinden, hulûl (Allah'ın yaratılmışlara girmesi) görüşünden değil! "Fuzûl" ifadesiyle Pîr efendimiz (Mevlânâ) Hz. Mansûr'un karşı çıkanlarına işaret ederler; ve onlar, varlığı iki gören zahir ulemasıdır. Onların görüşüne göre, hem Hakk'ın hem de eşyanın, gerçekte varlıkları sabittir. Onlara göre, bir Firavun bedensellik ve benlik içinde boğulmuşken "Ben sizin en yüce Rabbinizim!" (Nâziât, 79/24) dedi, alçak oldu ve belasını buldu; ve Hüseyin b. Mansûr el-Hallâc el-Beyzâvî (k.s.) hazretleri de bedensel varlığı Hakk'ın varlığında fani olduktan sonra "Ben Hakk'ım!" dedi, kurtuldu ve Allah katında yükseldi. Nitekim Ebû Saîd Ebu'l-Hayr (k.s.) hazretleri "Hüseyin Mansûr Hallâc (k.s.) yüce bir haldedir; onun zamanında doğuda ve batıda onun gibi kimse yoktu" buyurmuştur. Hz. Mansûr, hicretin 309. senesinde Bağdat'ta Bâbü't-Tâka'da Zilkade'nin 24. günü zahir ulemasının fetvası üzerine şehit edilmiştir. Hazretin şehadet mertebesine ulaşması, yüce şanına açık bir delildir; ve Cenâb-ı Mevlânâ efendimiz de Mansûr'un katline fetva verenlerin gaddar olduklarını, II. cildin 1387 numarasına denk gelen "چون قلم در دست غداری بود بی گمان منصور بر داری بود" (Vaktaki kalem bir gaddarın elinde olur, şüphesiz Mansûr darağacında olur) beytinde beyan buyurmuşlardı. "Fuzûl" ta'bîriyle Cenâb-ı Pîr efendimiz Hz.Mansûr'un mu'terizlerine işâ-ret buyururlar; ve onlar vücûdu iki gören ulemâ-i zâhirdir. Onların nazarında bir Hakk'ın ve bir de eşyânın, nefsü'l-emrde vücûdları sâbittir. Onlara naza- Bir Fir'avn cismâniyet ve enâniyet içinde müstağrak iken أنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى (Nâziât, 79/24) ya'ni "Ben sizin Rabb-ı a'lânızım!" dedi, alçak oldu ve belâsını buldu; ve Hüseyin b. Mansûr el-Hallâc el-Beyzâvî (k.s.) hazretleri dahi vücûd-ı abdânîsi vücûd-ı Hakkānîde fânî olduktan sonra "Ben Hakk'ım!" dedi, kurtuldu ve ind-i ilâhîde yükseldi. Nitekim Ebû Saîd Ebu'l-Hayr (k.s.) hazretleri "Hüseyin Mansûr Hallâc (k.s.) ulüvv-i hâldedir; onun zamânında maşrık ve mağribde onun gibi kimse yok idi" buyurmuştur. Hz.Mansûr hicretin 309. senesinde Bağdad'da Bâbü't-Tâka'da Zi'l-ka'de'nin 24. günü ulemâ-i zâhirin fetvâsı üzerine şehîd edilmiştir. Hazretin mertebe-i şehadeti ihrâzı ulüvv-i şânına bir delîl-i zâhirîdir; ve Cenâb-ı Mevlâna efendimiz dahi Mansûr'un katline fetvâ verenlerin gaddar olduklarını II. cildin 1387 numarasına müsâdif olan چون قلم در دست غداری بود بی گمان منصور بر داری بود ]Vaktāki kalem bir gaddârın elinde olur, şübhesiz Mansûr berdar olur"] beytinde beyân buyurmuşlar idi. 2036. O enenin akabinde Allah'ın la'neti vardır; ve bu eneye Allah'ın rahmeti vardır ey muhib!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2036. O "ben"in ardından Allah'ın laneti vardır; ve bu "ben"e Allah'ın rahmeti vardır ey seven! O Firavun'un "Ben sizin en yüce Rabbinizim!" demesinin ardından Allah'ın laneti ve gazabı vardır; ve bu Hz. Mansur'un "Ben Hakk'ım!" demesine Allah'ın rahmeti ve inayeti iner ey Hakk'ı seven! O Fir'avn'ın "Ben Rabb-i a'lânızım!" demesi akabinde Allah'ın la'neti ve gazabı vardır; ve bu Hz. Mansûr'un "Ben Hakk'ım!" demesine Allah'ın rahmeti ve inâyeti nâzil olur ey Hakk'ın muhibbi! 2037. Zîrâ ki bu kara taş ve o akîk idi; o nûrun düşmanı ve bu âşık idi.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2037. Çünkü bu kara taş ve o akîk idi; o nurun düşmanı ve bu âşık idi. Çünkü bu Firavun kara taş ve karanlık idi ve o Hz. Mansur ise şeffaf ve nuranî bir akîk idi. O Firavun nurun zıddı ve düşmanı ve bu Hz. Mansur ise nurun âşıkı idi. Zîrâ bu Fir'avn kara taş ve zulmânî idi ve o Hz. Mansûr ise şeffaf ve nûrânî bir akîk idi. O Fir'avn nûrun zıddı ve düşmanı ve bu Hz. Mansûr ise nûrun âşıkı idi. 2038. Ey fuzûl, o "ene" sırda "hüve" idi. Nûrun ittihadından, hulûl re'yinden değil!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2038. Ey fuzûl, o "ben" sırda "O" idi. Nûrun birleşmesinden, hulûl (Allah'ın yaratılmışlara girmesi) görüşünden değil! "Fuzûl" ifadesiyle Pir Efendimiz, Hz. Mansûr'a itiraz edenlere işaret eder; ve onlar, varlığı iki gören zahir ulemasıdır. Onların görüşüne göre, hakikatte bir Allah'ın ve bir de eşyanın varlıkları sabittir. Onlara göre eşya her yönden Allah'tan başkadır; ve Allah'ın eşyayı kuşatması zâtî değil, ilmîdir. Çünkü onların inancına göre, eğer Allah'ın varlığı eşyaya zâtıyla yayılmış olsa, hulûl ve ittihad (birleşme) gerekir. Halbuki hakikat ehline göre varlık birdir, onun latîf (ince, soyut) ve kesîf (yoğun, somut) mertebeleri vardır. Kesîf, latîfin taayyün (belirginleşme) ve sûret (şekil) yönüyle başkadır, hakikat yönüyle başkası değildir; ve kesîf varlığın bâtını latîf varlıktır. Yoğunluk kalktığı zaman latîf, latîf ile birleşir; ve bu birleşme, varlık nurunun yine kendisiyle birleşmesi olur. Yoksa hulûl yoluyla olmaz. Yani, iki varlıktan birinin diğerine hulûl etmesi suretiyle olmaz. Bu sebeple, yoğunluğu kalkan bu Mansûr'un "ben"i, sırda onun hakikati olan "O" idi. "Fuzûl" ta'bîriyle Cenâb-ı Pîr efendimiz Hz.Mansûr'un mu'terizlerine işâret buyururlar; ve onlar vücûdu iki gören ulemâ-i zâhirdir. Onların nazarında bir Hakk'ın ve bir de eşyânın, nefsü'l-emrde vücûdları sâbittir. Onlara naza- ran eşyâ her vech ile Hakk'ın gayrıdır; ve Hakk'ın eşyayı ihâtası zâtî değil, ilmîdir. Zîrâ onların i'tikādına göre eğer vücûd-ı Hak eşyâya zâtıyla sârî olsa hulûl ve ittihâd lâzım gelir. Halbuki ehl-i hakîkate göre vücûd birdir, onun latîf ve kesîf mertebeleri vardır. Kesîf, latîfin taayyün ve sûret cihetiyle gayrıdır, hakikat cihetiyle gayrı değildir; ve vücûd-ı kesîfin bâtını vücûd-ı latîfdir. Kesâfet kalkdığı vakit latîf, latîf ile birleşir; ve bu ittihad nûr-ı vücudun yine kendisiyle ittihâdı olur. Yoksa hulûl yolundan olmaz. Ya'ni, iki vücûddan biri diğerine hulûl etmek sûretiyle olmaz. Binâenaleyh kesâfeti kalkan bu Mansûr'un "ene"si, sırda onun hakîkati olan "hüve" idi. 2039. Çalış, tâ ki senin taşlığın kemter ola; tâ ki bir la'l ile senin taşın enver ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2039. Çalış ki senin taşlığın daha az olsun; tâ ki bir lâl ile senin taşın daha nurlu olsun! Ey hakikat güneşinin talibi, çalış ki senin taşlığın ve cismaniyetinin sıfatları daha az ve hükümsüz olsun! Tâ ki bir lâl değerinde olan insân-ı kâmilin sohbeti sebebiyle senin de taş değerinde olan o cismaniyetin, hakikat güneşinin nuru ile nurlansın! Ey hakîkat güneşinin talibi, çalış, tâ ki senin taşlığın ve cismâniyetinin sıfatları kemter ve hükümsüz olsun! Tâ ki bir la'l mesâbesinde olan insân-ı kâmilin sohbeti sebebiyle senin de taş mesâbesinde olan o cismâniyetin, hakîkat güneşinin nûru ile münevver olsun! 2040. Cihâda ve meşakkate sabret, dembedem fenâda bekāyı gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2040. Cihada ve meşakkate sabret, an be an fenâda bekâyı gör! Lâl (değerli taş) mesabesinde olan mürşidin (manevi rehberin) senin yatkınlığına göre sana göstereceği mücâhede (nefisle mücadeleler) ve riyâzât (nefsî perhizler) meşakkati dairesinde sâbit-kadem (sağlam adımlı) ol ve sabret! Bu sebâtın (kararlılığın) esnasında senden fânî (geçici) ve zâil (yok olan) olan her bir nefsanî sıfatın yerine bâkî (kalıcı) olan Hakk'ın sıfatlarının kâim (ayakta duran) olduğunu ve bu şekilde an be an bu fenâlar (yok oluşlar) içinde bekâyı (kalıcılığı) gör. "Anâ", yorgunluk ve meşakkat demektir. La'l mesâbesinde olan mürşidin senin isti'dâdına göre sana göstereceği mücâhede ve riyâzet meşakkati dairesinde sâbit-kadem ol ve sabret! Bu sebâtın esnasında senden fânî ve zâil olan her bir sıfât-ı nefsâniyyenin yerine bâkî olan sıfât-ı Hakk'ın kāim olduğunu ve bu sûretle dembedem bu fenâlar içinde bekāyı gör. "Anâ", taab ve meşakkat demektir. 2041. Taşlık vasfı her an nâkıs olsun, la'llik vasfı sende muhkem olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2041. Taşlık vasfı her an eksik olsun, lâl vasfı sende sağlam olsun! O mücâhede (nefisle mücadele) ve riyâzât (nefsî perhizler) sebebiyle nefsânî sıfatların an be an eksilsin, hakikat güneşinin ışığı mesabesinde olan sıfatlar, o nefsânî sıfatların yerine kâim olsun, karanlık gidip sende nurânîlik sağlam olsun! O mücâhede ve riyâzet sebebiyle nefsânî sıfatların ânen fe-ânen eksilsin, hakîkat güneşinin ziyâsı mesâbesinde olan sıfatlar, o nefsânî sıfatların yerine kāim olsun, zulmânîlik gidip sende nûrânîlik muhkem olsun! 2042. Varlık vasfı senin sûretinden gitsin; başında sarhoşluk vasfı artsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2042. Varlık vasfı senin sûretinden gitsin; başında sarhoşluk vasfı artsın! Çünkü eşya her yönden Hakk'ın gayrıdır; ve Hakk'ın eşyayı kuşatması zâtî değil, ilmîdir. Zira onların inancına göre eğer Hakk'ın varlığı eşyaya zâtıyla sirayet etse, hulûl (bir şeyin başka bir şeye girmesi) ve ittihâd (birleşme) gerekir. Halbuki hakikat ehline göre varlık birdir, onun latîf (ince, soyut) ve kesîf (yoğun, somut) mertebeleri vardır. Kesîf, latîfin taayyün (belirginleşme) ve sûret (şekil) yönünden gayrıdır, hakikat yönünden gayrı değildir; ve kesîf varlığın bâtını (iç yüzü) latîf varlıktır. Kesâfet kalktığı zaman latîf, latîf ile birleşir; ve bu ittihad, varlık nurunun yine kendisiyle birleşmesi olur. Yoksa hulûl yoluyla olmaz. Yani, iki varlıktan birinin diğerine hulûl etmesi suretiyle olmaz. Buna göre kesâfeti kalkan bu Mansûr'un "ben"i, sırda onun hakikati olan "O" idi. ran eşyâ her vech ile Hakk'ın gayrıdır; ve Hakk'ın eşyayı ihâtası zâtî değil, ilmîdir. Zîrâ onların i'tikādına göre eğer vücûd-ı Hak eşyâya zâtıyla sârî olsa hulûl ve ittihâd lâzım gelir. Halbuki ehl-i hakîkate göre vücûd birdir, onun latîf ve kesîf mertebeleri vardır. Kesîf, latîfin taayyün ve sûret cihetiyle gayrıdır, hakikat cihetiyle gayrı değildir; ve vücûd-ı kesîfin bâtını vücûd-ı latîfdir. Kesâfet kalkdığı vakit latîf, latîf ile birleşir; ve bu ittihad nûr-ı vücudun yine kendisiyle ittihâdı olur. Yoksa hulûl yolundan olmaz. Ya'ni, iki vücûddan biri diğerine hulûl etmek sûretiyle olmaz. Binâenaleyh kesâfeti kalkan bu Mansûr'un "ene"si, sırda onun hakîkati olan "hüve" idi. 2039. Çalış, tâ ki senin taşlığın kemter ola; tâ ki bir la'l ile senin taşın enver ola!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2039. Çalış ki senin taşlığın daha az olsun; tâ ki bir lâl ile senin taşın daha nurlu olsun! Ey hakikat güneşinin talibi, çalış ki senin taşlığın ve cismaniyetinin sıfatları daha az ve hükümsüz olsun! Tâ ki bir lâl değerinde olan insân-ı kâmilin sohbeti sebebiyle senin de taş değerinde olan o cismaniyetin, hakikat güneşinin nuru ile nurlansın! Ey hakîkat güneşinin talibi, çalış, tâ ki senin taşlığın ve cismâniyetinin sıfatları kemter ve hükümsüz olsun! Tâ ki bir la'l mesâbesinde olan insân-ı kâmilin sohbeti sebebiyle senin de taş mesâbesinde olan o cismâniyetin, hakîkat güneşinin nûru ile münevver olsun! 2040. Cihâda ve meşakkate sabret, dembedem fenâda bekāyı gör!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2040. Cihada ve meşakkate sabret, an be an fenada bekâyı gör! [2040] Lal (değerli taş) mesabesinde (değerinde) olan mürşidin (manevi rehberin) senin yatkınlığına göre sana göstereceği mücâhede (nefisle mücadele) ve riyâzet (nefsî perhizler) meşakkati dairesinde sabit adımlı ol ve sabret! Bu sebatın esnasında senden fani ve zail olan her bir nefse ait sıfatın yerine baki olan Hakk'ın sıfatlarının kaim olduğunu ve bu suretle an be an bu fena (yok oluş) içinde bekâyı (kalıcılığı) gör. "Ana", zahmet ve meşakkat demektir. [2040] La'l mesâbesinde olan mürşidin senin isti'dâdına göre sana göstereceği mücâhede ve riyâzet meşakkati dairesinde sâbit-kadem ol ve sabret! Bu sebâtın esnasında senden fânî ve zâil olan her bir sıfât-ı nefsâniyyenin yerine bâkî olan sıfât-ı Hakk'ın kāim olduğunu ve bu sûretle dembedem bu fenâlar içinde bekāyı gör. ""Ana", taab ve meşakkat demektir. 2041. Taşlık vasfı her an nâkıs olsun, la'llik vasfı sende muhkem olsun!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2041. Taşlık vasfı her an eksik olsun, lâl vasfı sende sağlam olsun! O mücâhede (nefisle mücadele) ve riyâzât (nefsî perhizler) sebebiyle nefsânî sıfatların an be an eksilsin, hakikat güneşinin ışığı mesabesinde olan sıfatlar, o nefsânî sıfatların yerine kâim olsun, karanlık gidip sende nurânîlik sağlam olsun! O mücâhede ve riyâzet sebebiyle nefsânî sıfatların ânen fe-ânen eksilsin, hakîkat güneşinin ziyâsı mesâbesinde olan sıfatlar, o nefsânî sıfatların yerine kāim olsun, zulmânîlik gidip sende nûrânîlik muhkem olsun! 2042. Varlık vasfı senin sûretinden gitsin; başında sarhoşluk vasfı artsın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2042. Varlık vasfı senin sûretinden gitsin; başında sarhoşluk vasfı artsın! Fânî (geçici) bir izafî varlıktan ibaret olan senin cismanî sûretinden o vehmedilmiş olan varlık ve benlik vasfı gitsin de, başında hakikî varlıktan içtiğin hakikat şarabının sarhoşluğu vasfı artsın, her tarafta varlığın birliğini gör! Eğer bu sarhoşluk içinde yukarıdaki 2038 numaralı şerefli beyitte beyan buyrulduğu üzere "ben" dersen "O'dur" demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 12. faslında bu bahsi şöyle şerh buyururlar: "Eğer gönül istiğrak (tamamen dalma, kendini kaybetme) hâlinde olursa hepsi onun istilâsında mahv olurlar. Dile ihtiyaç kalmaz. Nihayet Leylâ'nın güzelliği ki, Rahmanî güzellik değil idi, cismanî ve nefsanî idi ve su ve topraktan idi; o güzelliğe olan aşkın istiğrakı Mecnûn'u öyle istilâ ve gark eyledi ki, zahir gözüyle Leylâ'yı görmeye ve kelamını kulak ve ses ile işitmeye gerek yok idi. Zira Mecnûn Leylâ'yı kendisinden ayrı görmedi ve böyle dedi: خيالك في عيني واسمك في فمي وذكرك في قلبي فاين اكتب Nazmen Tercüme: Gözümde hayalin, dilimde adın Gönül zikrine gark olmuş, bu mektup kime Şimdi bir cismanînin aşkında Mecnûn'u bu hâle koyacak kadar kuvvet vardır ve Mecnûn kendisini ondan ayrı görmez ve onun hislerinin hepsi onda gark olurlar. Göz, kulak ve burun vb. gibi uzuvların her birisi bir haz talep etmez. Hepsini birleşmiş görür ve hazır kabul eder. Eğer dediğimiz bu uzuvlardan bir uzuv tamamen bir haz bulursa hepsi o zevkte istiğrak hâlinde olurlar ve diğer bir haz talep etmezler. Bir hissin ayrıca başka bir haz talep etmesi ona delalet eder ki, bu bir uzuv, hakkı olan bir hazzı tamamen almamış ve eksik bir haz bulmuştur. Tabii olarak o haz içinde tamamen gark olmamıştır. Onun diğer hissi haz ister ve her bir his için ayrı bir haz arzu eder. Ve duyular mana cihetinden birleşmişlerdir ve suret cihetinden farklıdırlar. Bir uzuvda istiğrak hâsıl olduğu vakit, hepsi onda istiğrak hâlinde olurlar. Nitekim sinek uçarken kanadı ve başı ve bütün parçaları hareket eder. Vaktaki bala gark olur, bütün parçaları bir olur, hiç hareket kalmaz. Suya gark olan kimseden zahir olan her bir fiil onun fiili değildir, suyun fiilidir. Eğer su içinde henüz el ve ayak hareket ederse ona gark olmuş demezler. Halbuki o "Eyvah boğuldum!" diye bağırır. Buna da istiğrak demezler. Nihayet bu "ene'l-Hak" demeyi herkes boş bir iddia zanneder. "Ene'l-abd" iddiası büyüktür. "Ene'l-Hak" iddiası azim bir tevazudur. Zira "Ben Allah'ın kuluyum!" diyen kimse iki mevcut ispat eder. Birisi kendisi için, diğeri de Allah içindir. Fakat "ene'l-Hak" diyen kimse kendisini yok edip ve heba edip "ene'l-Hak" der. Yani "Ben yokum, hep O'dur, Allah'tan başka mevcut yoktur. Ben mutlak yokluk ve hiçim!" der. Bu makamda tevazu fazladır. Şu kadar ki halk anlamıyorlar." Fânî bir vücûd-ı izâfîden ibâret olan senin sûret-i cismâniyyenden o mevhûm olan varlık ve enâniyet vasfı gitsin de, başında vücûd-ı hakîkîden içtiğin şarâb-ı hakîkatin sarhoşluğu vasfı ziyâdeleşsin, her tarafta varlığın birliğini gör! Eğer bu sarhoşluk içinde yukarıki 2038 numaralı beyt-i şerîfde beyân buyrulduğu üzere “ene” dersen “hüve” demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh’lerinin 12. faslında bu bahsi şöyle şerh buyururlar: “Eğer gönül müstağrak olursa hepsi onun istîlâsında mahv olurlar. Lisâna ihtiyâç kalmaz. Nihâyet Leylâ’nın hüsnü ki, hüsn-i rahmânî değil idi, cismânî ve nefsânî idi ve âb u kilden idi; o hüsne olan aşkın istiğrâkı Mecnûn’u öyle istîlâ ve gark eyledi ki, çeşm-i zâhir ile Leylâ’yı görmeye ve kelâmını kulak ve sadâ ile işitmeye hâcet yok idi. Zîrâ Mecnûn Leylâ’yı kendisinden ayrı görmedi ve böyle dedi: Şimdi bir cismânînin aşkında Mecnûn'u bu hâle koyacak kadar kuvvet vardır ve Mecnûn kendisini ondan ayrı görmez ve onun hislerinin cümlesi onda gark olurlar. Göz, kulak ve burun vs. gibi uzuvların her birisi bir haz taleb etmez. Cümlesini müctemi' görür ve hazır addeder. Eğer dediğimiz bu uzuvlardan bir uzuv tamâmen bir haz bulursa hepsi o zevkte müstağrak olurlar ve diğer bir haz taleb etmezler. Bir hissin ayrıca bir hazz-ı diğer taleb etmesi ona delâlet eder ki, bu bir uzuv, hakkı olan bir hazzı tamâmen almamış ve bir noksan haz bulmuştur. Bittabî' o haz içinde tamâmen gark olmamıştır. Onun diğer hissi haz ister ve her bir his için ayrı bir haz arzu eyler. Ve havâs ma'nâ cihetinden müctemi'dirler ve sûret cihetinden müteferriktir. Bir uzuvda istiğrâk hâsıl olduğu vakit, hepsi onda müstağrak olurlar. Nitekim sinek uçarken kanadı ve başı ve bütün eczâsı hareket eder. Vaktâki bala gark olur, bütün eczâsı bir olur, hiç hareket kalmaz. Suya gark olan kimseden zâhir olan her bir fiil onun fiili değildir, suyun fiilidir. Eğer su içinde henüz el ve ayak hareket ederse ona gark olmuş demezler. Halbuki o "Eyvah boğuldum!" diye bağırır. Buna da istiğrâk demezler. Nihâyet bu "ene'l-Hak" demeyi herkes beyhûde da'vâdır zanneder. "Ene'l-abd" da'vâsı büyüktür. "Ene'l-Hak" da'vâsı azîm tevâzu'dur. Zîrâ "Ben abd-i Hudâ'yım!" diyen kimse iki mevcûd isbât eder. Birisi kendisi için, diğeri de Hudâ içindir. Fakat "ene'l-Hak" diyen Fânî bir vücûd-ı izâfiden ibaret olan senin sûret-i cismâniyyenden o mevhûm olan varlık ve enâniyet vasfı gitsin de, başında vücûd-ı hakîkîden içtiğin şarâb-ı hakîkatin sarhoşluğu vasfı ziyâdeleşsin, her tarafta varlığın birliğini gör! Eğer bu sarhoşluk içinde yukarıki 2038 numaralı beyt-i şerîfde beyân buyrulduğu üzere "ene" dersen "hüve" demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz Fîhi Mâ Fîh'lerinin 12. faslında bu bahsi şöyle şerh buyururlar: "Eğer gönül müstağrak olursa hepsi onun istîlâsında mahv olurlar. Lisâna ihtiyaç kalmaz. Nihayet Leylâ'nın hüsnü ki, hüsn-i rahmânî değil idi, cismânî ve nefsânî idi ve âb u kilden idi; o hüsne olan aşkın istiğrâkı Mecnûn'u öyle istîlâ ve gark eyledi ki, çeşm-i zâhir ile Leylâ'yı görmeye ve kelâmını kulak ve sadâ ile işitmeye hâcet yok idi. Zîrâ Mecnûn Leylâ'yı kendisinden ayrı görmedi ve böyle dedi: خيالك في عيني واسمك في فمي وذكرك في قلبي فاين اكتب Nazmen Tercüme: Gözümde hayalin, dilimde adın Gönül gark-ı zikrin bu mektûb kime Şimdi bir cismânînin aşkında Mecnûn'u bu hâle koyacak kadar kuvvet vardır ve Mecnûn kendisini ondan ayrı görmez ve onun hislerinin cümlesi onda gark olurlar. Göz, kulak ve burun vs. gibi uzuvların her birisi bir haz taleb etmez. Cümlesini müctemi' görür ve hazır addeder. Eğer dediğimiz bu uzuvlardan bir uzuv tamâmen bir haz bulursa hepsi o zevkte müstağrak olurlar ve diğer bir haz taleb etmezler. Bir hissin ayrıca bir hazz-ı diğer taleb etmesi ona delâlet eder ki, bu bir uzuv, hakkı olan bir hazzı tamamen almamış ve bir noksan haz bulmuştur. Bittabi' o haz içinde tamâmen gark olmamıştır. Onun diğer hissi haz ister ve her bir his için ayrı bir haz arzu eyler. Ve havâs ma'nâ cihetinden müctemi'dirler ve sûret cihetinden müteferriktir. Bir uzva istiğrâk hâsıl olduğu vakit, hepsi onda müstağrak olurlar. Nitekim sinek uçarken kanadı ve başı ve bütün eczâsı hareket eder. Vaktâki bala gark olur, bütün eczâsı bir olur, hiç hareket kalmaz. Suya gark olan kimseden zâhir olan her bir fiil onun fiili değildir, suyun fiilidir. Eğer su içinde henüz el ve ayak hareket ederse ona gark olmuş demezler. Halbuki o "Eyvah boğuldum!" diye bağırır. Buna da istiğrâk demezler. Nihâyet bu "ene'l-Hak" demeyi herkes beyhûde da'vâdır zanneder. "Ene'l-abd" da'vâsı büyüktür. "Ene'l-Hak" da'vâsı azîm tevâzu'dur. Zîrâ "Ben abd-i Hudâ'yım!" diyen kimse iki mevcûd isbât eder. Birisi kendisi için, diğeri de Hudâ içindir. Fakat "ene'l-Hak" diyen kimse kendisini yok edip ve berhevâ eyleyip "ene'l-Hak" der. Ya'ni "Ben yokum, hep O'dur, Hudâ'dan başka mevcûd yoktur. Ben adem-i mahzım ve hiçim!" der. Bu makāmda tevâzu' ziyâdedir. Şu kadar ki halk anlamıyorlar." 2043. Sen kulak gibi kâmilen sem' ol, tâ ki la'l halkasından küpe bulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2043. Sen kulak gibi tamamen işitici ol ki, lâl halkasından küpe bulasın! Birinci mısradaki "gûş-vâr", "kulak" anlamına gelen "gûş" ile teşbih edatı olan "vâr"dan oluşmuştur. İkinci mısradaki "gûşvâr", küpe anlamındadır. Bu sebeple kafiye tamdır. Ey Hakk Yolcusu, lâl (kırmızı değerli taş) mesabesinde olan insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) huzurunda bulunduğun zaman, kulak gibi baştan ayağa kadar dinleyici ol! Böylece o insân-ı kâmilin ilâhî bilgiler ve rabbanî sırlar halkalarından küpe bulasın! Birinci mısra'daki "gûş-vâr", "kulak" ma'nâsına olan "gûş" ile edât-ı teşbîh olan “vâr”dan mürekkebdir. İkinci mısra'daki "gûşvâr”, küpe ma'nâsınadır. Binâenaleyh kafiye tamâmdır. Ey sâlik, la'l mesâbesinde olan insân-ı kâmilin huzûrunda bulunduğun vakit kulak gibi baştan ayağa kadar dinleyici ol! Tâ ki o insân-ı kâmilin maârif-i ilâhiyye ve esrâr-ı rabbâniyye halkalarından küpe bulasın! 2044. Eğer bir kimse isen, kuyu kazıcı gibi bu hâkî olan tenden toprak kaz ki bir suya erişesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2044. Eğer bir kimse isen, kuyu kazıcı gibi bu topraktan olan bedenden toprak kaz ki bir suya erişesin! Eğer makbul bir adam isen, kuyu kazıcı gibi bu topraktan yaratılmış olan cisimden toprak kaz! Yani bedensel olan sıfatları birer birer yok et ki bir suya, yani ruhunun sıfatlarına ulaşasın! Çünkü Hakk Yolcusu'nun bedenselliği zayıfladıkça ruhanî tesirleri kuvvet bulur. Eğer makbûl bir adam isen, kuyu kazıcı gibi bu topraktan mahlûk olan cisimden, toprak kaz! Ya'ni cismânî olan sıfatları birer birer izâle et ki bir suya, ya'ni ruhunun sıfatlarına vâsıl olasın! Zîrâ sâlikin cismâniyeti za'f kesbettikçe rûhâniyeti kuvvet bulur. 2045. Eğer Huda'nın cezbesi erişirse kuyu kazılmamış iken yerden akıcı su kaynar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2045. Eğer Allah'ın cezbesi erişirse, kuyu kazılmamışken yerden akıcı su kaynar. Hazret-i Pîr efendimiz önceki beyitlerde "sâlik-i meczûb"u açıkladılar; bu şerefli beyitte de "meczûb-ı sâlik"e işaret buyururlar. Bilinmeli ki sâlik dört çeşittir: 1- Sâlik-i meczûb, 2- Meczûb-ı sâlik, 3- Sâlik-i ebter (yolu kesik sâlik), 4- Meczûb-ı ebter (yolu kesik meczûb). "Sâlik-i meczûb" şudur ki, önce kâmil bir mürşidin idaresi altında nefsanî sıfatların tehlikelerini, sülûk (tasavvuf yolculuğu) usulleri dairesinde çalışıp giderir ve ilahî cezbelerin yardımıyla kalbî dereceleri ve ruhanî yükselişleri geçip keşif ve yakin (kesin bilgi) âlemine erişir ve muayene (gözlem) ve müşâhede (seyretme) mertebesine ulaşır. "Meczûb-ı sâlik" şudur ki, önce ilahî cezbelerin yardımıyla makamları kat eder ve keşif ve iyân (açıkça görme) âlemine ulaşır. Ondan sonra kâmil bir insanın öğretimi ile Hakk yolunun menzillerini ve merhalelerini sülûk adımıyla tekrar kimse kendisini yok edip ve berhava eyleyip "ene'l-Hak" der. Yani "Ben yokum, hep O'dur, Allah'tan başka varlık yoktur. Ben mutlak yokluk ve hiçim!" der. Bu makamda tevazu fazladır. Şu kadar ki halk anlamıyorlar. Hazret-i Pîr efendimiz evvelki beyitlerde "sâlik-i meczûb"u beyân buyurdular; ve bu beyt-i şerîfde de "meczûb-ı sâlik"e işaret buyururlar. Ma'lûm olsun ki sâlik dört nev'idir: 1- Sâlik-i meczûb, 2- Meczûb-ı sâlik, 3- Sâlik-i ebter, 4- Meczûb-ı ebterdir. "Sâlik-i meczûb" odur ki, evvelâ bir mürşid-i kâmilin idâresi altında nefsânî sıfatlar mehâlikini, usûl-i sülük dâiresinde çalışıp izâle eder ve cezebât-ı ilâhiyye yardımıyla derecât-ı kalbiyyeyi ve meâric-i rûhiyyeyi geçip keşif ve yakîn âlemine erişir ve muayene ve müşâhede martebesine vâsıl olur. "Meczûb-ı sâlik" odur ki, evvelâ cezebât-ı ilâhiyye yardımıyla makāmâtı tayy ve keşf ve iyân âlemine vâsıl olur. Ondan sonra bir insân-ı kâmilin ta'lîmi ile tarîk-ı Hakk'ın menzillerini ve merhalelerini kadem-i sülük ile tekrâr kimse kendisini yok edip ve berhevâ eyleyip "ene'l-Hak" der. Ya'ni "Ben yokum, hep O'dur, Hudâ'dan başka mevcûd yoktur. Ben adem-i mahzım ve hiçim!" der. Bu makāmda tevâzu' ziyâdedir. Şu kadar ki halk anlamıyorlar." 2043. Sen kulak gibi kâmilen sem' ol, tâ ki la'l halkasından küpe bulasın!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2043. Sen kulak gibi tamamen işitici ol ki, lâl halkasından küpe bulasın! Birinci mısradaki "gûş-vâr", "kulak" anlamına gelen "gûş" ile teşbih edatı olan "vâr"dan oluşmuştur. İkinci mısradaki "gûşvâr", küpe anlamındadır. Bu sebeple kafiye tamdır. Ey Hakk Yolcusu, lâl (kırmızı değerli taş) mesabesinde olan insân-ı kâmilin (Hakk'ın tüm isimlerine mazhar olan olgun insan) huzurunda bulunduğun zaman, kulak gibi baştan ayağa kadar dinleyici ol! Böylece o insân-ı kâmilin ilâhî bilgiler ve rabbanî sırlar halkalarından küpe bulasın! Birinci mısra'daki "gûş-vâr", "kulak" ma'nâsına olan "gûş" ile edât-ı teşbîh olan “vâr”dan mürekkebdir. İkinci mısra'daki "gûşvâr”, küpe ma'nâsınadır. Binâenaleyh kafiye tamâmdır. Ey sâlik, la'l mesâbesinde olan insân-ı kâmilin huzûrunda bulunduğun vakit kulak gibi baştan ayağa kadar dinleyici ol! Tâ ki o insân-ı kâmilin maârif-i ilâhiyye ve esrâr-ı rabbâniyye halkalarından küpe bulasın! 2044. Eğer bir kimse isen, kuyu kazıcı gibi bu hâkî olan tenden toprak kaz ki bir suya erişesin!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2044. Eğer bir kimse isen, kuyu kazıcı gibi bu topraktan olan bedenden toprak kaz ki bir suya erişesin! Eğer makbul bir adam isen, kuyu kazıcı gibi bu topraktan yaratılmış olan cisimden toprak kaz! Yani bedensel olan sıfatları birer birer yok et ki bir suya, yani ruhunun sıfatlarına ulaşasın! Çünkü Hakk Yolcusu'nun bedenselliği zayıfladıkça ruhanî tesirleri kuvvet bulur. Eğer makbûl bir adam isen, kuyu kazıcı gibi bu topraktan mahlûk olan cisimden, toprak kaz! Ya'ni cismânî olan sıfatları birer birer izâle et ki bir suya, ya'ni ruhunun sıfatlarına vâsıl olasın! Zîrâ sâlikin cismâniyeti za'f kesbettikçe rûhâniyeti kuvvet bulur. 2045. Eğer Huda'nın cezbesi erişirse kuyu kazılmamış iken yerden akıcı su kaynar.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2045. Eğer Allah'ın cezbesi (ilahi çekim) erişirse, kuyu kazılmamışken yerden akıcı su kaynar. Hazret-i Pîr efendimiz önceki beyitlerde "sâlik-i meczûb"u (önce sülûk edip sonra cezbe hâline ulaşan sâlik) açıkladılar; ve bu şerefli beyitte de "meczûb-ı sâlik"e (önce cezbe hâline ulaşıp sonra sülûk eden sâlik) işaret buyururlar. Bilinmeli ki sâlik dört çeşittir: 1- Sâlik-i meczûb, 2- Meczûb-ı sâlik, 3- Sâlik-i ebter (yolu kesik sâlik), 4- Meczûb-ı ebter (yolu kesik meczûb). "Sâlik-i meczûb" şudur ki, önce kâmil bir mürşidin idaresi altında nefsanî sıfatların tehlikelerini, sülûk (manevi yolculuk) usulleri dairesinde çalışıp giderir ve ilahi cezbe (ilahi çekim) yardımıyla kalbî dereceleri ve ruhî yükselişleri geçip keşif ve yakîn (kesin bilgi) âlemine erişir ve muayene (gözlem) ve müşâhede (seyretme) mertebesine ulaşır. "Meczûb-ı sâlik" şudur ki, önce ilahi cezbe yardımıyla makamları aşar ve keşif ve iyân (açıkça görme) âlemine ulaşır. Ondan sonra kâmil bir insanın öğretimi ile Hakk yolunun menzillerini ve merhalelerini sülûk adımıyla tekrar görür ve hâlin hakikatini ilim şeklinde tekrar eder. Bu iki çeşit sâlik mürşid ve önder olmaya layık olur. "Sâlik-i ebter" şudur ki, mücâhedât (nefisle mücadeleler) darlığından müşâhedât (gözlem ve seyretme) genişliğine erişmemiştir ve ilahi cezbe kendisine ulaşmamıştır. "Meczûb-ı ebter" şudur ki, cezbe içinde kalıp henüz seyr ü sülûk (manevi yolculuk) görmemiş ve yolun makamlarını ve menzillerini bulamamış olur. Bu iki çeşit kimse mürşidlik yapamaz. (Avârifü'l-Maârif'ten özet). Yani, ey sâlik, eğer ilahi cezbe erişirse, mücâhedât ve riyâzâta (nefsî perhizler) ihtiyaç kalmaksızın, senin cisim toprağından ruhanî sıfatlar suları kaynar. "Maîn", akıcı su anlamındadır. Hazret-i Pîr efendimiz evvelki beyitlerde "sâlik-i meczûb"u beyân buyurdular; ve bu beyt-i şerîfde de "meczûb-ı sâlik"e işaret buyururlar. Ma'lûm olsun ki sâlik dört nev'idir: 1- Sâlik-i meczûb, 2- Meczûb-ı sâlik, 3- Sâlik-i ebter, 4- Meczûb-ı ebterdir. "Sâlik-i meczûb" odur ki, evvelâ bir mürşid-i kâmilin idâresi altında nefsânî sıfatlar mehâlikini, usûl-i sülük dâiresinde çalışıp izâle eder ve cezebât-ı ilâhiyye yardımıyla derecât-ı kalbiyyeyi ve meâric-i rûhiyyeyi geçip keşif ve yakîn âlemine erişir ve muayene ve müşâhede martebesine vâsıl olur. "Meczûb-ı sâlik" odur ki, evvelâ cezebât-ı ilâhiyye yardımıyla makāmâtı tayy ve keşf ve iyân âlemine vâsıl olur. Ondan sonra bir insân-ı kâmilin ta'lîmi ile tarîk-ı Hakk'ın menzillerini ve merhalelerini kadem-i sülük ile tekrâr görür ve hakîkat-i hâli ilim sûretinde tekrâr eder. Bu iki nevi' sâlik mürşid ve muktedâ olmaya lâyık olur. “Sâlik-i ebter” odur ki, mücâhedât darlığından müşâhedât genişliğine erişmemiştir ve cezebât-ı ilâhiyye kendisine vâsıl olmamıştır. “Meczûb-ı ebter” odur ki, cezbe içinde kalıp henüz seyr ü sülûk görmemiş ve makâmât ve menâzil-i tarîkı bulamamış olur. Bu iki nevi' kimse mürşidlik yapamaz. (Avârifü'l-Maârif'ten hulâsa). Ya'ni, ey sâlik, eğer cezebât-ı ilâhiyye erişirse, mücâhedât ve riyâzâta hâcet kalmaksızın, senin arz-ı cisminden sıfât-ı rûhâniyye suları kaynar. “Maîn”, akıcı su ma'nâsınadır. 2046. İş yap, sen onun sa'yinde olma, azar azar kuyunun toprağını yont!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2046. İş yap, sen onun çabasında olma, azar azar kuyunun toprağını yont! Ey Hakk Yolcusu, sen mademki bir insân-ı kâmilin terbiyesi altındasın, onun gösterdiği tasavvuf yolculuğu usulü dairesinde çalış, kendine lazım olan işi gör! O ilahi cezbe (Allah'ın kulunu kendine çekmesi) bekleyip tembel tembel oturma! Azar azar bu beden kuyusunun toprağı olan nefsanî sıfatları kendinden gidermeye gayret et! Çünkü ilahi cezbe kader sırrına bağlıdır; ve bu kader sırrı ise senin için bilinmezdir. Bu sebeple bilinmeyene yönelme! Bu şerefli beyitten anlaşılır ki, cezbe sahibi Hakk Yolcusunun mertebesi diğerlerinden üstündür. Ey sâlik, sen mâdemki bir insân-ı kâmilin terbiyesi altındasın, onun gösterdiği usûl-i sülûk dâiresinde çalış, kendine lâzım olan işi gör! O cezbe-i ilâhiyye-ye muntazır olup tenbel tenbel oturma! Azar azar bu cisim kuyusunun toprağı olan nefsânî sıfatları kendinden izâleye gayret et! Zîrâ cezbe-i ilâhî sırr-ı kadere bağlıdır; ve bu sırr-ı kader ise sence meçhûldür. Binâenaleyh meçhûle müteveccih olma! Bu beyt-i şerîfden anlaşılır ki, sâlik-i meczûbun mertebesi diğerlerinden efdaldir. 2047. Her kim meşakkat gördü, bir hazîne zâhir oldu. Her kim sa'y etti bir saâdete erişti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2047. Her kim zorluk gördüyse, bir hazine ortaya çıktı. Her kim çabaladıysa bir mutluluğa ulaştı. "Cidd", çabalamak ve çalışmaktır. "Cedd" kelimesinin çeşitli anlamları vardır, burada "haz, nasip, baht ve saadet" anlamlarındadır. Yani, her kim bir zorluk gördüyse, o zorluğun sonunda bir menfaat hazinesi ortaya çıktı. Her kim çabaladı ve çalıştıysa, o çabasının karşılığı olarak bir mutluluğa erişti. “Cidd”, sa'y etmek ve çalışmak. “Cedd” müteaddid ma'nâsı vardır, burada “haz ve nasîb ve baht ve saâdet” ma'nâlarındadır. Ya'ni, her kim bir meşakkat gördü, o meşakkat sonunda bir hazîne-i menfaat zâhir oldu. Her kim sa'y etti ve çalıştı, o sa'yinin mükâfaatı olarak bir saâdete nâil oldu. 2048. Peygamber buyurdu ki: “Rükû' ve sücûd Hak kapısında vücûd halkasını vurmaktır.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 2048. Peygamber buyurdu ki: “Rükû ve secde, Hak kapısında varlık halkasını çalmaktır.” Bu şerefli beyitte, "Melekûtun kapısını rükû ve secde ile çalmaya devam ediniz!" hadis-i şerifine işaret buyrulur. Yani, her bir çaba sonucunda bir çaba meyvesi elde edilir. Nasıl ki rükû ve görür ve hâlin hakikatini ilim şeklinde tekrar eder. Bu iki tür sâlik (Hakk Yolcusu) mürşid ve kendisine uyulmaya layık olur. "Sâlik-i ebter" (yolu kesik sâlik) odur ki, mücâhedât (nefisle mücadeleler) darlığından müşâhedât (gözlemler, manevî müşahedeler) genişliğine erişmemiştir ve ilahi cezbe (ilahi çekim) kendisine ulaşmamıştır. "Meczûb-ı ebter" (yolu kesik meczup) odur ki, cezbe içinde kalıp henüz seyr ü sülûk (manevî yolculuk) görmemiş ve tarikatın makamlarını ve menzillerini bulamamış olur. Bu iki tür kimse mürşidlik yapamaz. (Avârifü’l-Maârif’ten özet). Yani, ey sâlik, eğer ilahi cezbe erişirse, mücâhedât ve riyâzât (nefsî perhizler) ihtiyacı kalmaksızın, senin cisminin arzından ruhanî sıfatlar suları kaynar. "Maîn", akıcı su anlamındadır. Bu beyt-i şerîfde الركوع والسجود باب الملكوت قرع ادعوا ya'ni “Melekûtun kapısını rükû' ve sücûd ile çalmağa devâm ediniz!” hadîs-i şerîfine işâret buyrulur. Ya'ni, her bir sa'y netîcesinde bir semere-i sa'y hâsıl olur. Nitekim rükû' ve görür ve hakikat-i hâli ilim sûretinde tekrâr eder. Bu iki nevi' sâlik mürşid ve muktedâ olmaya lâyık olur. “Sâlik-i ebter” odur ki, mücâhedât darlığından müşâhedât genişliğine eriş-memiştir ve cezebât-ı ilâhiyye kendisine vâsıl olmamıştır. “Meczûb-ı ebter” odur ki, cezbe içinde kalıp henüz seyr ü sülûk görmemiş ve makâmât ve menâzil-i tarîkı bulamamış olur. Bu iki nevi' kimse mürşid-lik yapamaz. (Avârifü’l-Maârif’ten hulâsa). Ya’ni, ey sâlik, eğer cezebât-ı ilâ-hiyye erişirse, mücâhedât ve riyâzâta hâcet kalmaksızın, senin arz-ı cismin-den sıfât-ı rûhâniyye suları kaynar. “Maîn”, akıcı su ma’nâsınadır. 2046. İş yap, sen onun sa’yinde olma, azar azar kuyunun toprağını yont!✨ ✨ Sade Türkçe flash 2046. İş yap, sen onun çabasında olma, azar azar kuyunun toprağını yont! Ey Hakk Yolcusu, sen mademki bir insân-ı kâmilin terbiyesi altındasın, onun gösterdiği tasavvuf yolunda ilerleme usulü dairesinde çalış, kendine lazım olan işi gör! O ilahi cezbeyi bekleyip tembel tembel oturma! Azar azar bu beden kuyusunun toprağı olan nefsanî sıfatları kendinden gidermeye gayret et! Çünkü ilahi cezbe kader sırrına bağlıdır; ve bu kader sırrı ise senin için bilinmezdir. Bu sebeple bilinmeze yönelme! Bu şerefli beyitten anlaşılır ki, cezbe sahibi Hakk Yolcusunun mertebesi diğerlerinden üstündür. Ey sâlik, sen mâdemki bir insân-ı kâmilin terbiyesi altındasın, onun gös-terdiği usûl-i sülûk dâiresinde çalış, kendine lâzım olan işi gör! O cezbe-i ilâ-hiyyeye muntazır olup tenbel tenbel oturma! Azar azar bu cisim kuyusunun toprağı olan nefsânî sıfatları kendinden izâleye gayret et! Zîrâ cezbe-i ilâhî sırr-ı kadere bağlıdır; ve bu sırr-ı kader ise sence meçhûldür. Binâenaleyh meçhûle müteveccih olma! Bu beyt-i şerîfden anlaşılır ki, sâlik-i meczûbun mertebesi diğerlerinden efdaldir. 2047. Her kim meşakkat gördü, bir hazîne zâhir oldu. Her kim sa’y etti bir saâdete erişti.✨ ✨ Sade Türkçe flash 2047. Her kim meşakkat gördü, bir hazine ortaya çıktı. Her kim çabaladı, bir saadete erişti. "Cidd", çabalamak ve çalışmaktır. "Cedd" kelimesinin çeşitli anlamları vardır, burada "haz, nasip, baht ve saadet" anlamlarındadır. Yani, her kim bir meşakkat gördü, o meşakkat sonunda bir menfaat hazinesi ortaya çıktı. Her kim çabaladı ve çalıştı, o çabasının mükâfatı olarak bir saadete ulaştı. “Cidd”, sa’y etmek ve çalışmak. “Cedd” müteaddid ma’nâsı vardır, bura-da “haz ve nasîb ve baht ve saâdet” ma’nâlarındadır. Ya’ni, her kim bir me-şakkat gördü, o meşakkat sonunda bir hazîne-i menfaat zâhir oldu. Her kim sa’y etti ve çalıştı, o sa’yinin mükâfaatı olarak bir saâdete nâil oldu. 2048. Peygamber buyurdu ki: “Rükû’ ve sücûd Hak kapısında vücûd halka-sını vurmaktır.”✨ ✨ Sade Türkçe flash 2048. Peygamber buyurdu ki: “Rükû’ ve secde, Hak kapısında varlık halkasını vurmaktır.” Bu şerefli beyitte, “Melekûtun kapısını rükû’ ve secde ile çalmaya devam ediniz!” anlamındaki hadis-i şerife işaret buyrulur. Yani, her bir çaba sonucunda bir çaba meyvesi elde edilir. Nitekim rükû’ ve Bu beyt-i şerîfde اِدْعُوا قَرْعَ بَابِ الْمَلَكُوتِ بِالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ya’ni “Melekûtun kapısı-nı rükû’ ve sücûd ile çalmağa devâm ediniz!” hadîs-i şerîfine işâret buyrulur. Ya’ni, her bir sa’y netîcesinde bir semere-i sa’y hâsıl olur. Nitekim rükû’ ve