# Yûnus Sûresi, 106. Âyet (10:106)

> وَلَا تَدْعُ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ ۖ فَإِن فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِّنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ

*Velâ ted'u min dûni(A)llâhi mâ lâ yenfe'uke velâ yadurruk(e)(s) fe-in fe'alte fe-inneke iżen mine-zzâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (105-106) Yine bana şöyle emredildi: "Hakka yönelen bir kimse olarak yüzünü dine çevir. Sakın Allah'a ortak koşanlardan olma. Allah'ı bırakıp da sana ne fayda ve ne de zarar verebilecek olan şeylere yalvarma. Eğer böyle yaparsan, şüphesiz ki sen zalimlerden olursun."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/106

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","kufur-sirk","dua","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve, sakın"},{"position":2,"surface":"تَدْعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy lâmından sonra geldiği için meczûm","gloss":"yalvarma"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şey"},{"position":7,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi","gloss":"değil"},{"position":8,"surface":"يَنفَعُكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'","lemma":"نَفَعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"fayda verir"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sana"},{"position":9,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi","gloss":"ve değil"},{"position":10,"surface":"يَضُرُّكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضَرَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"zarar verir"},{"position":10,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sana"},{"position":11,"surface":"فَإِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَإِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf ve şart edatı","gloss":"eğer"},{"position":12,"surface":"فَعَلْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaparsan"},{"position":13,"surface":"فَإِنَّكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Te'kid Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَإِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf ve te'kid harfi","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":13,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"sen"},{"position":14,"surface":"إِذًا","pos":"harf","posDetail":"Cevap ve Ceza Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذًا","form":"-","features":{},"irabReason":"Cevap ve ceza harfi","gloss":"o zaman"},{"position":15,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer","gloss":"-den, -dan"},{"position":16,"surface":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"zalimler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yunus Suresi 106. ayet, tevhid inancının temelini oluşturan, Allah'tan başkasına ibadet etmeme ve O'na ortak koşmama prensibini vurgular. Ayet, fayda ve zarar verme gücünün yalnızca Allah'a ait olduğunu belirterek, bu ilkeye aykırı davrananların 'zalim' kategorisine gireceğini açıkça ifade etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تَدْعُ","root":"د ع و","rootLatin":"d-'-v","meaning":"Allah'tan başkasına yalvarmak, ibadet etmek veya yardım dilemek anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'دعاء' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi kendine doğru çekmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'ولا تدع' ifadesi ise, Allah'tan başkasına yönelerek ondan yardım isteme, ona ibadet etme ve onu ilah edinme yasağını ifade eder. Bu, kişinin tüm ihtiyaçlarını ve yönelişini yalnızca Allah'a hasretmesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'دعاء' kelimesinin Kur'an'da 'ibadet' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'ولا تدع من دون الله' ifadesi, Allah'ın dışında hiçbir şeye ibadet etmemek, tapmamak ve ondan medet ummamak gerektiğini mecazi bir anlatımla ifade eder. Bu, tevhidin özünü teşkil eden bir yasaktır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dua' kavramının Kur'an'daki temel anlamlarından birinin 'Allah'a yönelme, O'na çağrıda bulunma' olduğunu ifade eder. Bu ayetteki olumsuz kullanım ('ولا تدع'), bu yönelişin ve çağrının yalnızca Allah'a özgü olması gerektiğini, başka varlıklara yönelmenin ise tevhid ilkesine aykırı olduğunu gösterir. Bu, Allah ile kul arasındaki ilişkinin tek yönlü ve aracısız olması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"يَنفَعُكَ","root":"ن ف ع","rootLatin":"n-f-'-","meaning":"Sana fayda vermek, yarar sağlamak anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'نفع' kelimesinin 'bir şeyin iyi bir sonuca ulaşması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'ما لا ينفعك' ifadesi, Allah'tan başka varlıkların insana herhangi bir fayda sağlama gücüne sahip olmadığını vurgular. Bu, yalnızca Allah'ın gerçek fayda ve yarar sağlayıcı olduğunu, diğerlerinin ise bu kudretten yoksun olduğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'نفع' kelimesini 'bir şeyin istenilen amaca ulaşmasına yardımcı olmak' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Allah'tan başka ilah edinilen varlıkların, kullarına hiçbir şekilde fayda veremeyeceği, onların ihtiyaçlarını gideremeyeceği ve onlara bir iyilik ulaştıramayacağı belirtilir. Bu, şirkin anlamsızlığını ve boşluğunu ortaya koyar."}]},{"word":"يَضُرُّكَ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Sana zarar vermek, kötülük dokundurmak anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ضرر' kelimesinin 'bir şeye eksiklik veya noksanlık getirmek' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'ولا يضرك' ifadesi, Allah'tan başka ibadet edilen varlıkların insana herhangi bir zarar verme gücüne de sahip olmadığını belirtir. Bu, onların ne fayda ne de zarar verme kudretine sahip olmaları nedeniyle ibadete layık olmadıklarını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'ضرر' kelimesini 'bir şeyin zıddı olan faydanın ortadan kalkması' olarak tanımlar. Ayetteki kullanım, Allah'tan başka tapılan şeylerin, kullarına bir kötülük dokundurma veya onlara bir musibet getirme gücünden mahrum olduğunu vurgular. Bu, tevhidin bir gereği olarak, tüm kudretin yalnızca Allah'a ait olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"فَعَلْتَ","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-'-l","meaning":"Eğer yaparsan, bu eylemi gerçekleştirirsen anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'فعل' kelimesinin genel olarak 'bir işi yapmak, bir eylemi gerçekleştirmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'فإن فعلت' ifadesi, 'eğer Allah'tan başkasına yalvarma eylemini gerçekleştirirsen' anlamındadır. Bu, önceki yasağa rağmen bu fiili işleyen kişiye yönelik bir uyarıdır ve eylemin sonucuna dikkat çeker."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'فعل' kelimesinin Kur'an'da genellikle bir irade ve kasıtla gerçekleştirilen eylemleri ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'فعلت' ifadesi, kişinin bilinçli olarak Allah'tan başkasına yönelme eylemini seçmesi durumunda karşılaşacağı sonucu vurgular. Bu, sorumluluğun tamamen kişiye ait olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmedenler, haksızlık edenler, haddi aşanlar anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ظلم' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'من الظالمين' ifadesi, Allah'tan başkasına ibadet etmenin, ibadeti hak etmeyen varlıklara yöneltmek suretiyle en büyük zulüm olduğunu ifade eder. Bu, Allah'ın hakkını başkasına vermektir ve bu nedenle en büyük haksızlıktır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'ظلم' kelimesinin 'haddi aşmak ve adaletten sapmak' anlamına geldiğini açıklar. Bu ayetteki 'الظالمين' ifadesi, Allah'ın birliğini ve tek ilah oluşunu inkar ederek veya O'na ortak koşarak haddi aşan, adaletten sapan ve böylece kendine en büyük kötülüğü yapan kişileri tanımlar. Bu, şirkin bir tür zulüm olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulm' kavramının Kur'an'da sadece başkalarına haksızlık etmek değil, aynı zamanda Allah'a karşı gelmek ve O'nun koyduğu sınırları aşmak anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'zalimler' tanımı, Allah'tan başkasına ibadet ederek tevhid ilkesini çiğneyen, dolayısıyla Allah'ın hakkını gasp eden ve bu yolla kendine en büyük zararı veren kişileri ifade eder. Bu, 'zulm'ün en ağır biçimlerinden biridir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/106*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/106*