# Yûnus Sûresi, 108. Âyet (10:108)

> قُلْ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُمُ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكُمْ ۖ فَمَنِ ٱهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِى لِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۖ وَمَآ أَنَا۠ عَلَيْكُم بِوَكِيلٍ

*Kul yâ eyyuhâ-nnâsu kad câekumu-lhakku min rabbikum(s) femeni-htedâ fe-innemâ yehtedî linefsih(i)(s) vemen dalle fe-innemâ yadillu ‘aleyhâ(s) vemâ enâ ‘aleykum bivekîl(in)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Ey insanlar, size Rabbinizden gerçek (Kur'an) gelmiştir. Artık kim doğru yola girerse, ancak kendisi için girer. Kim de saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Ben sizden sorumlu değilim."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/108

---

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","tebligh","vahiy-kuran","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّاسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfinden sonra gelen 'eyyuhâ'nın sıfatı olduğu için merfû","gloss":"insanlar","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Bedel"},{"position":4,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tahkîk edatı"},{"position":5,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"ٱلْحَقُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"ḥ-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gerçek","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rab","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":10,"surface":"ٱهْتَدَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"اِهْتَدَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğru yola girerse","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Hasr Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"يَهْتَدِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"اِهْتَدَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"doğru yola girer","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":13,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":13,"surface":"نَفْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":15,"surface":"ضَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"ḍ-l-l","lemma":"ضَلَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sapıtırsa","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":16,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":16,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Hasr Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"يَضِلُّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"ḍ-l-l","lemma":"ضَلَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"sapıtır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":18,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":18,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":19,"surface":"وَمَآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve değilim","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":20,"surface":"أَنَا۠","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ben","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Nâkıs fiilin ismi"},{"position":21,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":21,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":22,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"olarak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":22,"surface":"وَكِيلٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"و-ك-ل","rootLatin":"w-k-l","lemma":"وَكِيل","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"vekil","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 108. ayet, vahyin gelişiyle birlikte hakikatin ortaya konulduğunu ve insanların bu hakikat karşısındaki tercihlerinin sonuçlarını vurgulamaktadır. Ayet, hidayet ve dalaletin bireysel sorumlulukla ilişkisini ve peygamberin tebliğdeki rolünü dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْحَقُّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Ayette, Allah'tan gelen vahiy ve doğru yol anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakk kelimesi, bir şeyin sabit ve doğru olması, gerçeğe uygunluk ve adaleti ifade eder. Bu ayette ise, Allah'tan gelen ve şüphe götürmeyen vahiy, yani Kur'an kastedilmektedir. Hakk, batılın zıddıdır ve Allah'ın kelamının kesinliğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hakk, burada 'Allah'tan gelen haber' ve 'doğruluk' anlamındadır. Ayetteki 'قد جاءكم الحق' ifadesi, Kur'an'ın Allah katından geldiğini ve onun doğruluğunun tartışılmaz olduğunu mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'hak' kavramı Kur'an'da mutlak gerçekliği, ilahi vahyi ve Allah'ın varlığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, peygamber aracılığıyla insanlara ulaşan ilahi mesajın, yani Kur'an'ın kendisinin 'hak' olduğunu vurgular ve bu hakikatin evrensel çağrısını belirtir."}]},{"word":"ٱهْتَدَىٰ","root":"ه د ى","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu bulmak, hidayete ermek ve doğru yola girmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhtedâ fiili, 'doğru yolu bulmak, rehberlik edilmek' anlamındadır. Ayetteki 'femen-ihtedâ' ifadesi, kimin Allah'ın gönderdiği hakka uyarak doğru yolu seçtiğini belirtir ve bu seçimin kişisel bir eylem olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidayet, lütuf ve irşad yoluyla doğruya yönlendirmektir. 'İhtedâ' ise, bu hidayeti kabul edip doğru yolu bulma eylemini ifade eder. Ayette, kişinin kendi iradesiyle hidayeti seçmesi ve bunun faydasının kendisine ait olması vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, hidayet kavramının Kur'an'da hem Allah'ın insanlara yol göstermesi hem de insanın bu yol göstermeyi kabul ederek doğruya yönelmesi şeklinde kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'ihtedâ', insanın kendi çabasıyla doğru yolu bulma ve ona tabi olma eylemini ifade eder."}]},{"word":"ضَلَّ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapmak, şaşırmak ve kaybolmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dalâl, doğru yoldan ayrılmak, şaşırmak ve hakikatten uzaklaşmaktır. Ayetteki 've men dalle' ifadesi, kimin Allah'ın gönderdiği haktan yüz çevirip yanlış yolu seçtiğini ve bunun sonucunun kendisine ait olacağını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dalâl, doğru yoldan sapmak, hakikatten uzaklaşmak ve şaşkınlık içinde olmaktır. Bu ayette, hidayetin zıddı olarak kullanılmış olup, kişinin kendi iradesiyle yanlış yolu seçmesini ve bunun zararının kendisine döneceğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dalâl' kavramını Kur'an'da 'doğru yoldan sapma', 'hakikatten uzaklaşma' ve 'manevi körlük' olarak açıklar. Bu ayette, ilahi rehberliği reddederek yanlış yola sapan kişinin durumunu ve bu sapmanın bireysel sorumluluğunu vurgular."}]},{"word":"بِوَكِيلٍ","root":"و ك ل","rootLatin":"w-k-l","meaning":"Vekil, bir işi başkasına havale eden veya başkası adına iş gören kişi; burada peygamberin insanların amellerinden sorumlu olmadığını ifade eder.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Vekil, kendisine bir işin havale edildiği veya bir başkası adına iş gören kimsedir. Ayetteki 've mâ ene aleykum bi-vekîl' ifadesi, peygamberin insanların hidayet veya dalaletinden sorumlu olmadığını, sadece tebliğci olduğunu ve onların amellerinin vebalini taşımadığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Vekil, bir başkasının işini üstlenen, onun adına hareket eden kişidir. Bu ayette, Hz. Peygamber'in insanların iman etmeleri veya etmemeleri konusunda bir zorlayıcı veya onların amellerinden sorumlu bir kefil olmadığını, görevinin sadece tebliğ olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vekil, bir işi kendisine havale edilen veya bir başkasının yerine geçen kişidir. Ayetteki kullanım, peygamberin insanların hidayetini garanti eden veya onları zorla hidayete erdiren bir konumda olmadığını, sadece bir uyarıcı ve tebliğci olduğunu açıkça ifade eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kul"},{"position":2,"translit":"yâ eyyuhâ"},{"position":3,"translit":"nnâsu"},{"position":4,"translit":"kad"},{"position":5,"translit":"câekumu"},{"position":6,"translit":"lhakku"},{"position":7,"translit":"min"},{"position":8,"translit":"rabbikum(s)"},{"position":9,"translit":"femeni"},{"position":10,"translit":"htedâ"},{"position":11,"translit":"fe-innemâ"},{"position":12,"translit":"yehtedî"},{"position":13,"translit":"linefsih(i)(s)"},{"position":14,"translit":"vemen"},{"position":15,"translit":"dalle"},{"position":16,"translit":"fe-innemâ"},{"position":17,"translit":"yadillu"},{"position":18,"translit":"‘aleyhâ(s)"},{"position":19,"translit":"vemâ"},{"position":20,"translit":"enâ"},{"position":21,"translit":"‘aleykum"},{"position":22,"translit":"bivekîl(in)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/108*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/108*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *108. ÂYETLER*