# Yûnus Sûresi, 14. Âyet (10:14)

> ثُمَّ جَعَلْنَـٰكُمْ خَلَـٰٓئِفَ فِى ٱلْأَرْضِ مِنۢ بَعْدِهِمْ لِنَنظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ

*Śümme ce'alnâkum ḣalâ-ife fî-l-ardi min ba'dihim linenzura keyfe ta'melûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonra, nasıl davranacağınızı görelim diye, onların ardından yeryüzünde sizi onların yerine getirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/14

---

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","dunya-ahiret-dengesi","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldık, yaptık"},{"position":2,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizi"},{"position":3,"surface":"خَلَائِفَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"ḫ-l-f","lemma":"خَلِيفَة","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sâni olduğu için mansûb","gloss":"halifeler, yerine geçenler"},{"position":4,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":6,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"نَنظُرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-ẓ-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb (Lâm-ı Ta'lil'den sonra geldiği için)","gloss":"bakalım"},{"position":9,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Hâl olduğu için mahallen mansûb","gloss":"nasıl"},{"position":10,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yaparsınız, davranırsınız"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 14. ayet, Allah'ın önceki nesillerin ardından insanları yeryüzünde halife kıldığını ve bu halifeliğin imtihan boyutunu vurgular. Ayet, insanın yeryüzündeki rolünü ve sorumluluğunu, eylemlerinin gözlemleneceği bir bağlamda ele alır.","keyConcepts":[{"word":"جَعَلْنَاكُمْ","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Allah'ın bir şeyi bir duruma getirmesi, kılması veya tayin etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-a-l kökü, bir şeyi bir halden başka bir hale dönüştürmek, bir şeyi bir şey kılmak veya tayin etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'جَعَلْنَاكُمْ' ifadesi, Allah'ın insanları yeryüzünde halife olarak tayin etmesi, bu konuma getirmesi anlamındadır. Bu, bir yaratma değil, bir konumlandırma ve görevlendirmedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"C-a-l fiili, Kur'an'da bazen 'kılmak, yapmak' anlamında kullanılır. Burada 'جَعَلْنَاكُمْ' ifadesi, 'sizi kıldık, tayin ettik' manasına gelir ki, bu da Allah'ın insanlara belirli bir rol ve yetki verdiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'ca'ala' fiilinin Kur'an'da genellikle bir şeyi belirli bir duruma getirme, bir rol veya fonksiyon atfetme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın insanı yeryüzünde belirli bir amaçla, yani halife olarak konumlandırmasını ifade eder."}]},{"word":"خَلَائِفَ","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Önceki nesillerin yerine geçen, onların ardından gelen ve onların görevlerini üstlenen kimselerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halife (خَلِيفَة) kelimesi, birinin yerine geçen, onun ardından gelen demektir. Çoğulu 'halâif' (خَلَائِف) veya 'hulefâ' (خُلَفَاء) gelir. Ayetteki 'خَلَائِفَ' ifadesi, Allah'ın önceki nesillerin ardından insanları yeryüzünde onların yerine geçirdiğini, onlardan sonra gelenler olarak tayin ettiğini belirtir. Bu, sadece bir ardıllık değil, aynı zamanda bir sorumluluk ve yetki devridir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halife, birinin ardından gelip onun yerini tutan kişidir. Buradaki 'خَلَائِفَ' ifadesi, helak olan kavimlerin ardından yeryüzüne yerleşen ve onların yerine geçen nesilleri ifade eder. Bu, bir imtihan ve deneme sürecinin başlangıcıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'halife' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın yeryüzündeki temsilcisi, vekili ve imtihan edilen varlık anlamında kullanıldığını belirtir. 'خَلَائِفَ' ifadesi, bu temsilcilik ve vekillik görevinin önceki nesillerden sonraki nesillere aktarıldığını gösterir."}]},{"word":"الْأَرْضِ","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"İnsanların üzerinde yaşadığı, imtihan edildiği ve Allah'ın hükümlerini uyguladığı mekandır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Arz (أَرْض), yeryüzü demektir. Kur'an'da hem genel anlamda yeryüzünü hem de belirli bir bölgeyi ifade edebilir. Bu ayette 'فِي ٱلْأَرْضِ' ifadesi, halifeliğin ve imtihanın gerçekleştiği genel yaşam alanını, yani tüm yeryüzünü kapsar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Arz, üzerinde canlıların yaşadığı, bitkilerin bittiği ve insanların imtihan edildiği mekandır. Ayetteki kullanımı, halifelik görevinin sadece belirli bir coğrafyada değil, tüm yeryüzünde geçerli olduğunu vurgular."}]},{"word":"لِنَنظُرَ","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","meaning":"Allah'ın insanların eylemlerini gözlemlemesi, denetlemesi ve sonuçlarına göre karşılık vermesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nazar (نَظَر), bir şeye bakmak, görmek, düşünmek ve tefekkür etmek anlamlarına gelir. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun ilmini, denetimini ve eylemlerin sonuçlarını bilmesini ifade eder. Ayetteki 'لِنَنظُرَ' ifadesi, Allah'ın insanların yeryüzündeki halifelik görevlerini nasıl yerine getirdiklerini, yani amellerini gözlemlemesi ve buna göre karşılık vermesi amacını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Nazar fiili, Allah hakkında kullanıldığında, O'nun her şeyi kuşatan ilmini ve her şeyi görmesini ifade eder. Bu ayetteki 'لِنَنظُرَ' ifadesi, Allah'ın insanların davranışlarını bilmesi ve buna göre hükmetmesi anlamındadır; bu, bir imtihanın ve hesap gününün habercisidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'nazar' kelimesinin Kur'an'da sadece fiziksel görmeyi değil, aynı zamanda dikkatli bir inceleme, değerlendirme ve sonuç çıkarma anlamlarını da taşıdığını belirtir. Allah'ın 'nazar' etmesi, O'nun insan eylemlerini tam olarak bilmesi ve buna göre adaletle muamele etmesidir."}]},{"word":"تَعْمَلُونَ","root":"ع-م-ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"İnsanların yeryüzündeki halifelik görevleri çerçevesinde ortaya koydukları her türlü fiil, davranış ve eylemdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amel (عَمَل), bir işi yapmak, bir fiili icra etmek demektir. Kur'an'da genellikle iradeli ve bilinçli eylemleri ifade eder. Ayetteki 'تَعْمَلُونَ' ifadesi, insanların yeryüzündeki halifelikleri süresince ortaya koyacakları iyi veya kötü tüm davranışları, fiilleri ve çabaları kapsar. Bu ameller, Allah'ın gözlemi altındadır ve karşılığı verilecektir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Amel, kasıtlı olarak yapılan her türlü fiildir. Bu ayetteki 'تَعْمَلُونَ' ifadesi, insanların yeryüzündeki yaşamlarında sergiledikleri tüm eylemleri, davranışları ve tutumları ifade eder. Bu eylemler, Allah'ın imtihanının temelini oluşturur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'amel' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel işleri değil, aynı zamanda niyetleri ve kalbi eylemleri de kapsadığını belirtir. 'تَعْمَلُونَ' ifadesi, insanların yeryüzündeki halifelikleri bağlamında sergiledikleri tüm iradeli ve bilinçli davranışları, yani imtihanın konusunu oluşturur."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *10/14*
- **Fâtır Sûresi** · *10/14*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/14*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan DENKÇİ · *10/14*
- **Fâtır Sûresi** · *10/14*
- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/14*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/14*
- **En'âm Sûresi** · *10/14*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Yûnus, 10:14*
- **TB. Kelime-i İsmâîliyye & Ya'kûbiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/14*
- **TB. Kelime-i İsmâîliyye & Ya'kûbiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/14*