# Yûnus Sûresi, 16. Âyet (10:16)

> قُل لَّوْ شَآءَ ٱللَّهُ مَا تَلَوْتُهُۥ عَلَيْكُمْ وَلَآ أَدْرَىٰكُم بِهِۦ ۖ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُرًا مِّن قَبْلِهِۦٓ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

*Kul lev şâa(A)llâhu mâ televtuhu ‘aleykum velâ edrâkum bih(i)(s) fekad lebiśtu fîkum ‘umuran minkablih(i)(c) efelâ ta'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Eğer Allah dileseydi, ben size onu okumazdım, Allah da size onu bildirmezdi. Ben sizin aranızda bundan (Kur'an'ın inişinden) önce (kırk yıllık) bir ömür yaşadım. Hiç düşünmüyor musunuz?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/16

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","peygamberlik","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"لَّوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":3,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-ʾ","lemma":"مَشِيئَة","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dileseydi"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"olmazdı"},{"position":6,"surface":"تَلَوْتُهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ل-و","rootLatin":"t-l-w","lemma":"تِلَاوَة","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"okumazdım"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"onu"},{"position":7,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"وَلَآ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"لَآ","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":9,"surface":"أَدْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","lemma":"إِدْرَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildirmezdi"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"size"},{"position":10,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"onu"},{"position":11,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":11,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":12,"surface":"لَبِثْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ل-ب-ث","rootLatin":"l-b-th","lemma":"لَبْث","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaldım"},{"position":13,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"sizin"},{"position":14,"surface":"عُمُرًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-م-ر","rootLatin":"ʿ-m-r","lemma":"عُمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"bir ömür"},{"position":15,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":16,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":16,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onun"},{"position":17,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mı"},{"position":17,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":17,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":18,"surface":"تَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"ʿ-q-l","lemma":"عَقْل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"akıl etmez misiniz"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, peygamberin kendi iradesiyle değil, Allah'ın dilemesiyle vahyi tebliğ ettiğini vurgulamakta ve muhatapların geçmiş tecrübelerinden ders çıkarmalarını istemektedir. Anahtar kavramlar, vahyin tebliği, Allah'ın dilemesi ve akletme üzerine odaklanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"شَآءَ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Allah'ın bir şeyi dilemesi, istemesi ve takdir etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' kelimesi, bir şeyin varlığını veya yokluğunu dilemek, irade etmek anlamına gelir. Ayetteki 'şâe' fiili, Allah'ın mutlak iradesini ve kudretini ifade eder; yani peygamberin vahyi tebliğ etmesinin Allah'ın dilemesine bağlı olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Meşîet (dileme), bir şeyin olmasını veya olmamasını irade etmektir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın dilemesi olmadan hiçbir şeyin gerçekleşmeyeceğini, dolayısıyla peygamberin tebliğinin de ilahi iradeye tabi olduğunu belirtir."}]},{"word":"تَلَوْتُهُۥ","root":"ت ل و","rootLatin":"t-l-v","meaning":"Bir şeyi okumak, takip etmek ve tebliğ etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tilavet, bir şeyi ardı ardına okumak, takip etmek demektir. Ayetteki 'telavtuhu' ifadesi, peygamberin Kur'an ayetlerini insanlara okumasını, yani vahyi tebliğ etmesini ifade eder. Bu, peygamberin kendi sözleri değil, Allah'tan gelen vahiyler olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tilavet, bir şeyi okumak ve onu başkalarına ulaştırmak manasına gelir. Ayetteki bağlamda, peygamberin Allah'ın dilemesi olmasaydı Kur'an'ı insanlara okuyup tebliğ etmeyeceğini belirtir, bu da tebliğin ilahi bir emirle gerçekleştiğini gösterir."}]},{"word":"أَدْرَىٰكُم","root":"د ر ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Bir şeyi bilmek, haberdar etmek, öğretmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dirayet, bir şeyi idrak etmek, bilmek demektir. 'Edrâkum' fiili, Allah'ın insanlara bir şeyi bildirmesi, öğretmesi anlamına gelir. Ayette, Allah dilemeseydi peygamberin vahyi okumayacağı gibi, Allah'ın da insanları bu vahiyden haberdar etmeyeceği kastedilir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Dirayet, bir şeyi tam olarak kavramak ve onun hakkında bilgi sahibi olmaktır. 'Edrâkum bihi' ifadesi, Allah'ın insanları bu vahiyden haberdar etmesi, onlara öğretmesi demektir. Bu, vahyin kaynağının ve bilginin nihai sahibinin Allah olduğunu gösterir."}]},{"word":"لَبِثْتُ","root":"ل ب ث","rootLatin":"l-b-s̱","meaning":"Bir yerde kalmak, ikamet etmek, belirli bir süre geçirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Lübs, bir yerde ikamet etmek, durmak demektir. Ayetteki 'lebis̱tu fîkum umuran' ifadesi, peygamberin vahiy gelmeden önce uzun yıllar kavmi arasında yaşadığını, onların tanıdığı bir kişi olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Lübs, bir yerde uzun süre kalmak, ikamet etmek anlamına gelir. Bu ayette, peygamberin tebliğden önceki hayatına atıfta bulunularak, kavminin onu yakından tanıdığına ve onun dürüstlüğüne şahit olduğuna dikkat çekilir."}]},{"word":"عُمُرًا","root":"ع م ر","rootLatin":"a-m-r","meaning":"Yaşam süresi, ömür, uzun bir zaman dilimi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ömür, insanın yaşam süresi demektir. Ayetteki 'umuran' kelimesi, peygamberin kavmi arasında uzun bir süre, yani kırk yıl kadar yaşadığını ifade eder. Bu, onların peygamberin karakterini ve güvenilirliğini iyi bildiklerini ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Ömür kavramı, Kur'an'da genellikle insanın dünya hayatındaki varoluş süresini ifade eder. Bu ayette, peygamberin 'uzun bir ömür' boyunca kavmi arasında yaşamış olması, onun tebliğden önceki hayatının şeffaflığını ve dürüstlüğünü vurgulayarak, muhatapların onu daha iyi anlamalarına zemin hazırlar."}]},{"word":"تَعْقِلُونَ","root":"ع ق ل","rootLatin":"a-k-l","meaning":"Akletmek, düşünmek, idrak etmek ve anlamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akıl, bir şeyi bağlamak, tutmak ve idrak etmek demektir. 'Ta'kılûn' fiili, insanlara hitaben 'düşünmüyor musunuz, akletmiyor musunuz?' sorusunu yöneltir. Bu, peygamberin uzun yıllar süren dürüst hayatının, tebliğ ettiği mesajın doğruluğuna bir delil olduğunu ve bu delil üzerinde düşünmeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Akıl, Kur'an'da sadece zihinsel bir yetenek değil, aynı zamanda doğruyu yanlıştan ayırma, deliller üzerinde düşünme ve sonuç çıkarma yeteneği olarak geçer. Ayetteki 'efelâ ta'kılûn' ifadesi, muhatapların peygamberin geçmişini ve tebliğini mantık süzgecinden geçirmelerini, böylece hakikati idrak etmelerini teşvik eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/16*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/16*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/16*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/16*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/16*
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/16*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *10/16*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *10/16*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *10/16*