# Yûnus Sûresi, 17. Âyet (10:17)

> فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِـَٔايَـٰتِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُفْلِحُ ٱلْمُجْرِمُونَ

*Femen azlemu mimmeni-fterâ ‘ala(A)llâhi keżiben ev keżżebe bi-âyâtih(i)(c) innehu lâ yuflihu-lmucrimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Artık, Allah'a karşı yalan uydurandan veya O'nun ayetlerini yalanlayandan daha zalim kimdir? Şüphe yok ki (böyle) suçlular asla kurtuluşa ermezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/17

---

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","musrikler","hidayet-dalalet","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"مَنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"kim"},{"position":2,"surface":"أَظْلَمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"أَظْلَمُ","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha zalim"},{"position":3,"surface":"مِمَّنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"kimse"},{"position":4,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iftira etti, uydurdu"},{"position":5,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":7,"surface":"كَذِبًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalan"},{"position":8,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":9,"surface":"كَذَّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladı"},{"position":10,"surface":"بِـَٔايَـٰتِهِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"ءَايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetlerini"},{"position":10,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"o"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"يُفْلِحُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-h","lemma":"أَفْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"felah bulmaz"},{"position":14,"surface":"ٱلْمُجْرِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ج-ر-م","rootLatin":"j-r-m","lemma":"مُجْرِم","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"suçlular"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 17. ayet, Allah'a iftira atanların ve O'nun ayetlerini yalanlayanların en zalim kişiler olduğunu vurgulamakta ve mücrimlerin felah bulamayacağını bildirmektedir. Ayet, 'iftira', 'yalanlama' ve 'mücrim' kavramları üzerinden hakikatten sapmanın ve ilahi mesajı reddetmenin ciddiyetini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَظْلَمُ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"En zalim, en haksız, en çok zulmeden kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm (ظلم), bir şeyi ait olduğu yerin dışına koymaktır. Ayetteki 'azlem' (أظلم), ism-i tafdil olup, Allah'a yalan isnat eden veya ayetlerini yalanlayan kişinin, bu fiiliyle en büyük haksızlığı ve haddi aşmayı gerçekleştirdiğini ifade eder. Bu, kişinin hem kendisine hem de hakikate karşı işlediği en ağır günahtır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zulüm, hakkı sahibine vermemek veya bir şeyi layık olmadığı yere koymaktır. Ayetteki 'azlem' ifadesi, Allah'a karşı yalan uydurmanın veya O'nun ayetlerini yalanlamanın, tüm zulüm çeşitleri içinde en şiddetlisi ve en çirkini olduğunu belirtir. Bu, ilahi hakikate karşı işlenen bir cürümdür."}]},{"word":"ٱفْتَرَىٰ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Yalan uydurmak, iftira etmek, asılsız bir şeyi isnat etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İftira (افتراء), bir şeyi aslı olmaksızın uydurmak ve birine isnat etmektir. Ayetteki 'iftara alallahi keziben' (Allah'a karşı yalan uydurmak), Allah hakkında doğru olmayan sözler söylemek, O'na ortak koşmak veya O'nun hakkında yanlış hükümler ileri sürmek anlamındadır. Bu, en büyük yalan ve iftiradır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İftira, bir şeyi icat etmek, uydurmaktır. Ayetteki 'iftara' fiili, Allah'a isnat edilen yalanın, tamamen kişinin kendi zihninden uydurulmuş, hiçbir gerçekliği olmayan bir iddia olduğunu gösterir. Bu, ilahi hakikati tahrif etme girişimidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İftira (iftirā'), Kur'an'da genellikle Allah'a veya peygamberlere karşı yapılan asılsız iddiaları ifade eder. Bu ayette 'Allah'a karşı yalan uydurmak', O'nun varlığı, birliği, sıfatları veya gönderdiği mesajlar hakkında yanlış beyanlarda bulunmak, yani ilahi hakikati çarpıtmaktır. Bu, Kur'an'ın en şiddetle kınadığı eylemlerden biridir."}]},{"word":"كَذَّبَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek, reddetmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tekzib (تكذيب), bir sözün veya haberin doğru olmadığını söylemektir. Ayetteki 'kezzeb bi-âyâtihî' (ayetlerini yalanlamak), Allah'ın gönderdiği delilleri, mucizeleri ve vahyedilmiş mesajları kabul etmemek, onların hakikatini inkâr etmek anlamına gelir. Bu, ilahi rehberliği bilinçli olarak reddetmektir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Tekzib, Kur'an'da genellikle peygamberlerin getirdiği mesajları ve Allah'ın ayetlerini inkâr etme bağlamında kullanılır. Bu ayetteki 'ayetlerini yalanlamak', Allah'ın varlığına, birliğine ve kudretine işaret eden evrensel delilleri ve özellikle de Kur'an'ın mucizevi içeriğini reddetmek demektir. Bu, hakikate karşı körleşme ve inatlaşmadır."}]},{"word":"يُفْلِحُ","root":"ف ل ح","rootLatin":"f-l-h","meaning":"Kurtuluşa ermek, başarıya ulaşmak, saadete kavuşmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Felâh (فلاح), dünya ve ahiret saadetine ulaşmak, kurtuluşa ermektir. Ayetteki 'lâ yüflihu' (felah bulamazlar), mücrimlerin, yani Allah'a iftira atan ve ayetlerini yalanlayanların, ne dünyada gerçek bir başarıya ne de ahirette kurtuluşa ve cennete ulaşamayacaklarını ifade eder. Bu, onların çabalarının boşa çıkacağı ve kötü bir akıbetle karşılaşacakları anlamına gelir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Felâh, hayra ulaşmak ve şerden kurtulmaktır. Ayetteki olumsuzluk edatıyla birlikte kullanıldığında, mücrimlerin, yani suçluların, hiçbir zaman arzu ettikleri iyi sonuca, huzura ve kurtuluşa erişemeyecekleri kesin bir dille belirtilir. Bu, ilahi adaletin bir tecellisidir."}]},{"word":"ٱلْمُجْرِمُونَ","root":"ج ر م","rootLatin":"c-r-m","meaning":"Suç işleyenler, günahkarlar, cürüm sahipleri.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Cürüm (جرم), günah ve suç demektir. Mücrim (مجرم), bu günahı işleyen kişidir. Ayetteki 'el-mücrimûn' ifadesi, Allah'a iftira atma ve ayetlerini yalanlama gibi büyük günahları işleyenleri kapsar. Bu kişiler, ilahi sınırlara tecavüz eden ve hakikate karşı çıkanlardır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Mücrim (mujrim), Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelen, O'nun mesajını reddeden ve kötülük işleyen kişiler için kullanılır. Bu ayette 'el-mücrimûn', Allah'a yalan isnat eden ve O'nun ayetlerini yalanlayanları özel olarak niteleyerek, onların bu fiilleriyle en büyük suçu işlediklerini ve bu nedenle felah bulamayacaklarını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/17*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/17*