# Yûnus Sûresi, 21. Âyet (10:21)

> وَإِذَآ أَذَقْنَا ٱلنَّاسَ رَحْمَةً مِّنۢ بَعْدِ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُمْ إِذَا لَهُم مَّكْرٌ فِىٓ ءَايَاتِنَا ۚ قُلِ ٱللَّهُ أَسْرَعُ مَكْرًا ۚ إِنَّ رُسُلَنَا يَكْتُبُونَ مَا تَمْكُرُونَ

*Ve-iżâ eżeknâ-nnâse rahmeten min ba'di darrâe messet-hum iżâ lehum mekrun fî âyâtinâ(c) kuli(A)llâhu esra'u mekrâ(an)(c) inne rusulenâ yektubûne mâ temkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Kendilerine dokunan bir sıkıntıdan sonra, insanlara bir rahmet (ferahlık ve mutluluk) tattırdığımız zaman, bir de bakarsın ki ayetlerimiz hakkında onların bir tuzakları (birtakım tertipleri ve asılsız iddiaları) vardır. De ki: "Allah, daha çabuk tuzak kurar." Şüphesiz elçilerimiz (melekler) kurmakta olduğunuz tuzakları yazıyorlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/21

---

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","rizik","musrikler","melekler","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 21. ayet, insanın zorluk sonrası rahmete eriştiğinde nankörlüğünü ve Allah'ın bu duruma karşı mukabelesini ele alır. Ayet, 'tatmak', 'rahmet', 'darlık', 'hile/tuzak' ve 'yazmak' gibi temel kavramlar üzerinden insan psikolojisi ve ilahi adalet arasındaki ilişkiyi dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَذَقْنَا","root":"ذ و ق","rootLatin":"z-v-q","meaning":"Bir şeyi tattırmak, deneyimletmek, tecrübe ettirmek anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zevk' (ذوق) kelimesinin aslen dille bir şeyi tatmak anlamına geldiğini, ancak mecazi olarak bir şeyin sonucunu veya etkisini deneyimlemek için de kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ezeknâ' (tattırdık) ifadesi, Allah'ın insanlara rahmeti bir deneyim olarak yaşatmasını, onlara bu lütfu hissettirmesini ifade eder. (el-Müfredât, ذوق maddesi)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ezeknâ' fiilinin burada 'yaşattık, ulaştırdık' anlamında mecazi bir kullanım olduğunu ifade eder. İnsanlara rahmetin doğrudan bir tat gibi sunulması değil, onun sonuçlarının ve nimetlerinin tecrübe ettirilmesi kastedilir. (Mecâzü'l-Kur'ân, Yûnus 21)"}]},{"word":"رَحْمَةً","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına yönelik lütuf, ihsan, bolluk ve esirgemesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rahmet' kelimesinin, başkasına iyilik yapma ve şefkat gösterme anlamını taşıdığını belirtir. Allah'tan gelen rahmet ise, O'nun kullarına yönelik lütfu, ihsanı ve nimetleridir. Ayetteki 'rahmeten' ifadesi, darlık sonrası gelen bolluk, refah ve esenlik gibi ilahi lütufları kapsar. (el-Müfredât, رحم maddesi)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rahmet' kavramının Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun yaratılmışlara karşı olan şefkatini, merhametini ve lütfunu ifade ettiğini vurgular. Ayetteki bağlamda 'rahmet', sıkıntıdan sonra gelen ilahi bir kurtuluş ve nimet olarak belirginleşir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, Rahmet bölümü)"}]},{"word":"ضَرَّآءَ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"İnsanlara isabet eden sıkıntı, zorluk, hastalık, fakirlik gibi olumsuz durumları ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'darrâ'' kelimesinin 'zarar' kökünden geldiğini ve insanlara dokunan her türlü sıkıntı, musibet ve zorluğu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ba'di darrâe' (bir darlıktan sonra) ifadesi, insanların yaşadığı maddi veya manevi sıkıntılı dönemi anlatır. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, Yûnus 21)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'darrâ'' kelimesinin 'zarar' ve 'sıkıntı' anlamlarını taşıdığını ve genellikle bedensel veya maddi zorlukları ifade etmek için kullanıldığını açıklar. Ayette, rahmetin zıddı olarak, insanların karşılaştığı olumsuz durumları belirtir. (Nüzhetü'l-Kulûb, ضرر maddesi)"}]},{"word":"مَّكْرٌ","root":"م ك ر","rootLatin":"m-k-r","meaning":"Hile, tuzak kurma, gizlice plan yapma ve aldatma anlamlarını taşır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mekr' kelimesinin, birini fark ettirmeden bir şeye yönlendirmek olduğunu ve bazen övgüye değer, bazen de yergiye değer olabileceğini belirtir. Ayetteki 'lehum mekrün fî âyâtinâ' ifadesi, insanların Allah'ın ayetlerine karşı gizlice hile yapma, onları yalanlama veya çarpıtma çabalarını ifade eder. Allah'ın 'mekr'i ise, onların hilelerini boşa çıkarma ve cezalandırma anlamındadır. (el-Müfredât, مكر maddesi)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mekr'in, bir kişiyi farkında olmadan bir şeye sürüklemek olduğunu ve bu eylemin iyi veya kötü niyetle yapılabileceğini açıklar. Ayetteki 'mekr', insanların nankörlükle Allah'ın ayetlerine karşı kurdukları tuzakları ve Allah'ın da onlara karşı daha hızlı bir şekilde karşılık vermesini ifade eder. (el-Külliyyât, مكر maddesi)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'mekr'in Kur'an'da hem olumlu (Allah'ın hilesi) hem de olumsuz (insanların hilesi) bağlamlarda kullanıldığını belirtir. İnsanların 'mekr'i, genellikle ilahi hakikatleri inkâr etme, saptırma ve aldatma çabalarıdır. Allah'ın 'mekr'i ise, bu tür hileleri boşa çıkarma ve adaletini tecelli ettirme şeklindedir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, Mekr bölümü)"}]},{"word":"يَكْتُبُونَ","root":"ك ت ب","rootLatin":"k-t-b","meaning":"Yazmak, kaydetmek, tespit etmek ve korumak anlamlarını taşır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kitâbet'in (yazmak) aslen harfleri bir araya getirmek olduğunu ve mecazi olarak bir şeyi kesinleştirmek, hükmetmek veya kaydetmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yektubûne' (yazmaktadırlar) ifadesi, meleklerin insanların tüm eylemlerini, özellikle de kurdukları tuzakları eksiksiz bir şekilde kaydettiklerini ve bunun ilahi adalet için bir delil teşkil ettiğini vurgular. (el-Müfredât, كتب maddesi)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kitâbet'in sadece harfleri bir araya getirmek değil, aynı zamanda bir şeyi tespit etmek, sabitlemek ve korumak anlamında da kullanıldığını ifade eder. Ayetteki meleklerin yazması, insanların amellerinin unutulmayacağını ve karşılığının verileceğini kesin bir dille belirtir. (Umdetü'l-Huffâz, كتب maddesi)"}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"أَذَقْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-و-ق","rootLatin":"dh-w-q","lemma":"أَذَاقَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tattırdık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّاسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanlara","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"رَحْمَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir rahmet","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"مِّنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"ضَرَّآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضَرَّاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"bir darlıktan","irabMarker":"gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":8,"surface":"مَسَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dokundu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Fücâiyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hemen","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"لَهُم","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"مَّكْرٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ك-ر","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (muahhar mübteda)","gloss":"bir tuzak","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":12,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"ءَايَاتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetleri","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"قُلِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":16,"surface":"أَسْرَعُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"س-ر-ع","rootLatin":"s-r-'","lemma":"أَسْرَع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha hızlıdır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":17,"surface":"مَكْرًا","pos":"isim","posDetail":"Temyiz","root":"م-ك-ر","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"tuzak kurma bakımından","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Temyîz"},{"position":18,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":19,"surface":"رُسُلَنَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"elçilerimiz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi","izafet":"Muzâf"},{"position":19,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":20,"surface":"يَكْتُبُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ت-ب","rootLatin":"k-t-b","lemma":"كَتَبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yazıyorlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":21,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şeyi","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":22,"surface":"تَمْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ك-ر","rootLatin":"m-k-r","lemma":"مَكَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"tuzak kuruyorsunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-iżâ"},{"position":2,"translit":"eżeknâ"},{"position":3,"translit":"nnâse"},{"position":4,"translit":"rahmeten"},{"position":5,"translit":"min"},{"position":6,"translit":"ba'di"},{"position":7,"translit":"darrâe"},{"position":8,"translit":"messet-hum"},{"position":9,"translit":"iżâ"},{"position":10,"translit":"lehum"},{"position":11,"translit":"mekrun"},{"position":12,"translit":"fî"},{"position":13,"translit":"âyâtinâ(c)"},{"position":14,"translit":"kuli(A)"},{"position":15,"translit":"llâhu"},{"position":16,"translit":"esra'u"},{"position":17,"translit":"mekrâ(an)(c)"},{"position":18,"translit":"inne"},{"position":19,"translit":"rusulenâ"},{"position":20,"translit":"yektubûne"},{"position":21,"translit":"mâ"},{"position":22,"translit":"temkurûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/21*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/21*