# Yûnus Sûresi, 23. Âyet (10:23)

> فَلَمَّآ أَنجَىٰهُمْ إِذَا هُمْ يَبْغُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ ۗ يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَا بَغْيُكُمْ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُم ۖ مَّتَـٰعَ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُكُمْ فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

*Felemmâ encâhum iżâ hum yebġûne fî-l-ardi biġayri-lhakk(i)(k) yâ eyyuhâ-nnâsu innemâ baġyukum ‘alâ enfusikum(s) metâ'a-lhayâti-ddunyâ(s) śümme ileynâ merci'ukum fenunebbi-ukum bimâ kuntum ta'melûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Fakat onları kurtarınca, bir de bakarsın ki yeryüzünde haksız yere taşkınlık yapıyorlar. Ey İnsanlar! Sizin taşkınlığınız, sırf kendi aleyhinizedir. (Bununla) sadece dünya hayatının yararını elde edersiniz. Sonunda dönüşünüz bizedir. (Biz de) bütün yaptıklarınızı size haber vereceğiz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/23

---

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","dunya-ahiret-dengesi","hesap-mizan","hukuk-ceza"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 23. ayet, insanın zor durumdan kurtulduktan sonra nankörlüğünü ve haksız yere taşkınlık yapmasını ele almaktadır. Ayet, bu taşkınlığın sonuçlarının yine kişinin kendisine döneceğini ve nihai dönüşün Allah'a olduğunu vurgulayarak, eylemlerin hesabının verileceğini bildirmektedir. Anahtar kavramlar, kurtuluş, taşkınlık ve dönüş ekseninde şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَنجَىٰهُمْ","root":"ن-ج-و","rootLatin":"n-c-v","meaning":"Allah'ın insanları tehlikeden, sıkıntıdan kurtarması, selamete çıkarması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Necât (نجاة), bir şeyden kurtulmak, selamet bulmaktır. 'Enceytühû' (أنجيته) ise onu kurtardım demektir. Ayetteki 'Encâhüm' (أنجاهم) ifadesi, Allah'ın onları boğulmaktan veya benzeri bir tehlikeden kurtararak selamete erdirmesini ifade eder. Bu, ilahi bir lütuf ve yardımın sonucudur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Necât, kurtuluş ve selamet bulmaktır. Ayetteki 'Encâhüm' (أنجاهم) ifadesi, Allah'ın onları denizdeki fırtına gibi zor bir durumdan kurtarıp karaya çıkarması, yani tehlikeden uzaklaştırması anlamındadır. Bu, mecazi olarak bir sıkıntıdan feraha çıkmayı ifade eder."}]},{"word":"يَبْغُونَ","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Haksız yere haddi aşmak, zulmetmek, taşkınlık yapmak ve bozgunculuk çıkarmak anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bağy (بغي), haddi aşmak ve zulmetmektir. Ayetteki 'Yebğûne' (يبغون) ifadesi, Allah onları kurtardıktan sonra, şükretmek yerine yeryüzünde haksız yere zulme ve bozgunculuğa yönelmelerini, hadlerini aşmalarını anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bağy (بغي), adalet sınırını aşmaktır. Bazen övgüye değer bir şeyi aramak için kullanılırken, çoğu zaman yerilen bir şeyi aramak ve haddi aşmak için kullanılır. Ayetteki 'Yebğûne fi'l-ardı biğayri'l-hakk' (يبغون في الأرض بغير الحق) ifadesi, Allah'ın lütfuna nankörlük ederek, yeryüzünde haksız yere fesat çıkarmalarını ve zulmetmelerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Bağy (بغى) kavramı, Kur'an'da genellikle 'haddi aşmak', 'zulmetmek', 'isyankârlık' ve 'fesat çıkarmak' anlamlarında kullanılır. Ayetteki 'Yebğûne' (يبغون) ifadesi, insanların Allah'ın kendilerine bahşettiği kurtuluşa rağmen, O'nun koyduğu sınırları aşarak yeryüzünde haksız yere bozgunculuk yapmalarını ve zulmetmelerini vurgular."}]},{"word":"بَغْيُكُمْ","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Sizin yaptığınız haksızlık, taşkınlık ve zulüm anlamındadır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Bağy (بغي), haddi aşmak ve zulmetmektir. 'Bağyüküm' (بغيكم) ifadesi, muhatapların kendi elleriyle işledikleri haksızlıkları ve taşkınlıkları ifade eder. Bu, onların eylemlerinin sorumluluğunu kendilerine yükler ve sonuçlarının da kendilerine döneceğini ima eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Bağy (بغي), bir şeyi aşırı derecede istemek veya haddi aşmaktır. Ayetteki 'Bağyüküm' (بغيكم) ifadesi, insanların yeryüzünde haksız yere yaptıkları taşkınlıkların ve zulümlerin, aslında kendi aleyhlerine olduğunu, yani zararlarının kendilerine dokunacağını belirtir."}]},{"word":"مَرْجِعُكُمْ","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Sizin dönüşünüz, geri döneceğiniz yer anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rücû' (رجوع), bir yere geri dönmektir. 'Mercî' (مرجع) ise dönülecek yer veya dönüş zamanı anlamına gelir. Ayetteki 'Mercî'uküm' (مرجعكم) ifadesi, dünya hayatının sonunda tüm insanların Allah'a döneceğini, O'nun huzurunda toplanacağını ve hesap vereceğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"R-c-a kökü, Kur'an'da genellikle 'geri dönmek', 'dönüş yapmak' ve 'sonunda varmak' anlamlarında kullanılır. 'Mercî'uküm' (مرجعكم) ifadesi, dünya hayatının geçiciliğini ve nihai olarak herkesin Allah'a döneceği gerçeğini ifade eder. Bu dönüş, hesap verme ve amellerin karşılığını alma bağlamında ele alınır."}]},{"word":"تَعْمَلُونَ","root":"ع-م-ل","rootLatin":"a-m-l","meaning":"Sizin yapmakta olduğunuz şeyler, işlediğiniz ameller anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Amel (عمل), yapılan iş ve eylemdir. 'Ta'melûne' (تعملون) ifadesi, insanların dünya hayatında bilinçli olarak yaptıkları her türlü fiili kapsar. Ayette bu kelime, Allah'a dönüşten sonra, dünya hayatında işlenen tüm amellerin hesabının verileceğini ve karşılığının görüleceğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Amel (عمل), irade ve kasıtla yapılan her türlü fiildir. 'Ta'melûne' (تعملون) ifadesi, insanların dünya hayatında gerçekleştirdikleri iyi veya kötü tüm eylemleri ifade eder. Ayetteki bağlamda, bu eylemlerin Allah tarafından bilindiği ve ahirette bunların karşılığının bildirileceği vurgulanır."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart edatı olduğu için mebnî","gloss":"olunca"},{"position":2,"surface":"أَنجَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ج-و","rootLatin":"n-j-w","lemma":"إِنْجَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kurtardı"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Fücâiyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Fücâiyye edatı olduğu için mebnî","gloss":"hemen"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":5,"surface":"يَبْغُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"بَغْي","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"taşkınlık yaparlar"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":8,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":8,"surface":"غَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dışı"},{"position":9,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hak"},{"position":10,"surface":"يَـٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":10,"surface":"أَيُّهَا","pos":"isim","posDetail":"Nidâ Edatı","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"أَيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Nidâ edatı olduğu için merfû (lafzen mebnî)","gloss":"ey"},{"position":11,"surface":"ٱلنَّاسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâya tabi olduğu için merfû","gloss":"insanlar"},{"position":12,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Hasr Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Hasr edatı olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":13,"surface":"بَغْيُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-gh-y","lemma":"بَغْي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"taşkınlığınız"},{"position":13,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":14,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":15,"surface":"أَنفُسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefisler"},{"position":15,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":16,"surface":"مَّتَـٰعَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ت-ع","rootLatin":"m-t-ʿ","lemma":"مَتَاع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün fîh (zaman zarfı) veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"faydalanma"},{"position":17,"surface":"ٱلْحَيَوٰةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"hayat"},{"position":18,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"د-ن-و","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"dünya"},{"position":19,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":20,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"e doğru"},{"position":20,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":21,"surface":"مَرْجِعُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"مَرْجِع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"dönüş yeri"},{"position":21,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":22,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":22,"surface":"نُنَبِّئُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-a","lemma":"تَنْبِئَة","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"bildiririz"},{"position":22,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":23,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":23,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":24,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz"},{"position":25,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"ʿ-m-l","lemma":"عَمَل","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"yapıyorsunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/23*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/23*