# Yûnus Sûresi, 38. Âyet (10:38)

> أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰهُ ۖ قُلْ فَأْتُوا۟ بِسُورَةٍ مِّثْلِهِۦ وَٱدْعُوا۟ مَنِ ٱسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ

*Em yekûlûne-fterâh(u)(s) kul fe/tû bisûratin miślihi ved'û meni-steta'tum min dûni(A)llâhi in kuntum sâdikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Yoksa onu (Muhammed kendisi) uydurdu mu diyorlar? De ki: "Eğer doğru söyleyenler iseniz, haydi siz de onun benzeri bir sure getirin ve Allah'tan başka, çağırabileceğiniz kim varsa onları da yardıma çağırın.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/38

---

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","musrikler","tebligh"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoksa"},{"position":2,"surface":"يَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"diyorlar"},{"position":3,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"uydurdu"},{"position":3,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":4,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":5,"surface":"ٱئْتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirin"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":6,"surface":"سُورَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ر","rootLatin":"s-w-r","lemma":"سُورَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir sure"},{"position":7,"surface":"مِّثْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-th-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"benzeri"},{"position":7,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"ٱدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-'-w","lemma":"دَعَا","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"çağırın"},{"position":9,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kimseleri"},{"position":10,"surface":"ٱسْتَطَعْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-'-","lemma":"اِسْتَطَاعَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gücünüz yetti"},{"position":11,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":12,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":14,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":15,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":16,"surface":"صَـٰدِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-د-ق","rootLatin":"ṣ-d-q","lemma":"صَادِق","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"doğru söyleyenler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 38. ayet, Kur'an'ın ilahi menşeini ispatlamak üzere meydan okuma (tahaddî) içeren bir ayettir. Anahtar kavramlar, iftira, sure ve sadakat gibi terimler üzerinden Kur'an'ın eşsizliğini ve beşerüstü niteliğini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱفْتَرَىٰهُ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Bir şeyi asılsız olarak uydurmak, yalan isnat etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İftira (افتراء), bir şeyi aslı olmaksızın uydurmak ve yalan yere isnat etmektir. Ayetteki 'iftarâhu' ifadesi, müşriklerin Hz. Peygamber'in Kur'an'ı kendiliğinden uydurduğu yönündeki asılsız iddialarını dile getirmektedir. Bu, bir şeyi olmayan bir şeye benzeterek uydurma anlamını taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İftira, 'yalan söylemek' ve 'uydurmak' anlamlarına gelir. Ayetteki kullanımı, Kur'an'ın Allah katından değil de Hz. Muhammed tarafından uydurulduğu şeklindeki iftirayı ifade eder. Bu, kelimenin mecazi olarak bir şeyi asılsız yere isnat etme anlamını pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İftira kavramı, Kur'an'da genellikle Allah'a veya peygamberlere karşı yapılan asılsız iddialar ve yalan isnatlar için kullanılır. Bu ayette, Kur'an'ın ilahi menşeini reddederek onu beşerî bir uydurma olarak niteleyenlerin tavrını yansıtır ve bu iddiayı çürütmek için meydan okuma sunar."}]},{"word":"بِسُورَةٍ","root":"س و ر","rootLatin":"s-w-r","meaning":"Kur'an'ın belirli bir bölümü, ayetler topluluğu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sûre (سورة), Kur'an'ın belirli bir bölümüdür ve kelimenin kökeni 'sur' (duvar) kelimesinden gelerek, ayetleri birbirinden ayıran bir sınır veya kuşatma anlamını taşır. Ayetteki 'bi-sûretin' ifadesi, Kur'an'ın eşsiz belagat ve içeriğine sahip, belirli bir bütünlük arz eden bir bölümünü kastetmektedir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sûre, Kur'an'ın bir bölümü olup, ayetlerin bir araya gelmesiyle oluşur. Bu ayetteki 'bir sûre' ifadesi, Kur'an'ın mucizevi niteliğini ortaya koymak için, onun benzeri bir metin getirme meydan okumasında bir ölçüt olarak sunulmuştur."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sûre kelimesi, Kur'an'ın yapısal birimlerinden biridir ve her sûre kendine özgü bir tema ve anlatım bütünlüğüne sahiptir. Ayetteki 'bir sûre' ifadesi, Kur'an'ın herhangi bir sûresinin bile taklit edilemezliğini vurgulayarak, onun ilahi kaynağını ispatlamayı amaçlar."}]},{"word":"وَٱدْعُوا۟","root":"د ع و","rootLatin":"d-'-w","meaning":"Yardım istemek, çağırmak, davet etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Du'a (دعاء), birini çağırmak, yardımına başvurmak veya bir şeye davet etmek anlamlarına gelir. Ayetteki 'ud'û' (çağırın) emri, müşriklerin Allah'tan başka taptıkları ilahları veya güvendikleri kimseleri yardıma çağırmalarını, böylece Kur'an'ın benzerini getirme konusunda acizliklerini ortaya koymalarını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Du'a, bir şeyi talep etmek veya bir kimseyi bir işe davet etmektir. Bu ayetteki 'ud'û' ifadesi, Kur'an'ın meydan okuması karşısında, insanların kendi güçlerinin veya taptıkları varlıkların acizliğini göstermek üzere, onlardan yardım istemelerini ve onları bu işe ortak etmelerini emreder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Du'a, Kur'an'da hem Allah'a yöneliş hem de başkalarından yardım isteme anlamlarında kullanılır. Bu ayetteki 'ud'û' emri, müşriklerin Allah'tan başka taptıkları varlıkların veya güvendikleri kişilerin, Kur'an'ın benzerini getirme konusunda hiçbir güçlerinin olmadığını kanıtlamak için bir meydan okuma aracıdır."}]},{"word":"صَـٰدِقِينَ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Doğru söyleyen, samimi olan, sözünde duran.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sıdk (صدق), sözün veya fiilin gerçeğe uygun olmasıdır. Ayetteki 'sâdikîn' (doğru söyleyenler, samimi olanlar) ifadesi, Kur'an'ın uydurma olduğu yönündeki iddialarında samimi ve dürüst olduklarını düşünenlere yönelik bir meydan okumadır. Eğer gerçekten doğru söylüyorlarsa, bu iddialarını ispatlamaları beklenir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Sıdk, bir şeyin hakikate mutabık olmasıdır. Ayetteki 'in küntüm sâdikîn' (eğer doğru söyleyenler iseniz) ifadesi, müşriklerin Kur'an'ın uydurma olduğu yönündeki iddialarının asılsızlığını ortaya koymak için bir şart cümlesi olarak kullanılmıştır. Bu, onların iddialarının samimiyetten uzak olduğunu ima eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sıdk kavramı, Kur'an'da hem sözde hem de fiilde dürüstlüğü ve samimiyeti ifade eder. Bu ayette, Kur'an'ın beşerî bir eser olduğu yönündeki iddialarında samimi olanların, bu iddialarını somut bir delille ispatlamaları gerektiği vurgulanır. Aksi takdirde, iddialarının asılsız olduğu ortaya konulmuş olur."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/38*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/38*