# Yûnus Sûresi, 59. Âyet (10:59)

> قُلْ أَرَءَيْتُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ لَكُم مِّن رِّزْقٍ فَجَعَلْتُم مِّنْهُ حَرَامًا وَحَلَـٰلًا قُلْ ءَآللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ ۖ أَمْ عَلَى ٱللَّهِ تَفْتَرُونَ

*Kul eraeytum mâ enzela(A)llâhu lekum min rizkin fece'altum minhu harâmen vehalâlen kul (Â)llâhu eżine lekum(s) em ‘ala(A)llâhi tefterûn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Allah'ın size indirdiği; sizin de, bir kısmını helal, bir kısmını haram kıldığınız rızıklar hakkında ne dersiniz?" De ki: "Bunun için Allah mı size izin verdi, yoksa Allah'a iftira mı ediyorsunuz?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/59

---

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","rizik","kufur-sirk","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":2,"surface":"رَأَيْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ا-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رُؤْيَة","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördünüz mü?","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"مَّآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şeyi","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"أَنزَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"إِنْزَال","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":6,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":8,"surface":"رِّزْقٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rızık","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"جَعَلْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldınız","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":10,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"حَرَامًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","lemma":"حَرَام","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sani olduğu için mansûb","gloss":"haram","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"حَلَـٰلًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ل-ل","rootLatin":"h-l-l","lemma":"حَلَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"helal","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":13,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":14,"surface":"ءَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi?"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":15,"surface":"أَذِنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-ذ-ن","rootLatin":"'-dh-n","lemma":"إِذْن","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"izin verdi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":16,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"size","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoksa","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":18,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":20,"surface":"تَفْتَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتِرَاء","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"iftira ediyorsunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yunus Suresi 59. ayet, Allah'ın rızık olarak indirdiği şeylerde helal ve haram kılma yetkisinin yalnızca O'na ait olduğunu vurgulamaktadır. Ayet, insanların bu yetkiyi kendilerine mal etmelerini sorgulayarak, Allah'a iftira atma tehlikesine dikkat çekmektedir. Temel kavramlar, rızık, haram, helal ve iftira etme eylemleri etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"رِزْقٍ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah tarafından canlılara verilen, yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her türlü nimet ve geçim kaynağıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızık, Allah'ın canlılara verdiği, yaşamlarını sürdürmeleri için gerekli olan her şeydir. Bu ayette, Allah'ın insanlara bahşettiği maddi ve manevi tüm nimetleri kapsar ve insanların bu nimetler üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlarını belirler."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rızık, Allah'ın kullarına ihsan ettiği, onların beden ve ruhlarının bekası için gerekli olan her şeydir. Ayetteki kullanımı, insanların kendi iradeleriyle helal veya haram kılamayacakları, Allah'ın belirlediği sınırlar içinde kalması gereken bir nimeti ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'rızk', Kur'an'da Allah'ın cömertliğinin ve lütfunun bir göstergesi olarak merkezi bir kavramdır. Bu ayette, rızkın kaynağının Allah olduğu ve O'nun izni olmadan rızık üzerinde keyfi hükümler koymanın kabul edilemez olduğu vurgulanır."}]},{"word":"حَرَامًا","root":"ح ر م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"Dinen yasaklanmış, yapılması veya kullanılması caiz olmayan şeydir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haram, Allah'ın yasakladığı, yapılmasına izin vermediği şeydir. Ayetteki bağlamda, insanların kendi heva ve heveslerine göre Allah'ın rızkından bazı şeyleri haram ilan etmelerinin yanlışlığına işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haram, şeriatın yasakladığı, dokunulmaz kıldığı şeydir. Bu ayette, Allah'ın indirdiği rızıklar üzerinde insanların kendi yetkileriyle haram hükmü koymalarının, Allah'ın yetki alanına tecavüz olduğu belirtilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, haram kelimesinin Kur'an'daki kullanımının, ilahi bir yasaklama ve sınırlandırma anlamı taşıdığını belirtir. Ayette, bu ilahi yetkinin insanlar tarafından gasp edilmesinin eleştirildiği görülür."}]},{"word":"حَلَـٰلًا","root":"ح ل ل","rootLatin":"h-l-l","meaning":"Dinen serbest bırakılmış, yapılması veya kullanılması caiz olan şeydir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Helal, Allah'ın serbest bıraktığı, yasaklamadığı şeydir. Ayetteki kullanımı, insanların kendi iradeleriyle Allah'ın rızkından bazı şeyleri helal ilan etmelerinin, haram kılmaları gibi, yetki aşımı olduğunu gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Helal, şeriatın izin verdiği, bağlayıcılığı kaldırılmış şeydir. Bu ayette, helal kılma yetkisinin de tıpkı haram kılma yetkisi gibi yalnızca Allah'a ait olduğu ve insanların bu konuda hüküm koyamayacağı vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'helal' kavramının 'haram' kavramıyla birlikte, Kur'an'da ilahi yasanın temelini oluşturduğunu ifade eder. Ayet, bu yasanın kaynağının Allah olduğunu ve insanların bu alanda müdahale etme yetkisinin olmadığını açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"تَفْتَرُونَ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Yalan uydurmak, iftira atmak, asılsız iddialarda bulunmaktır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İftira, bir şeye asılsız bir iddia ile yaklaşmaktır. Ayetteki 'Allah'a iftira atmak', Allah'ın söylemediği bir şeyi O'na isnat etmek, O'nun adına hüküm koymak anlamına gelir ki bu, büyük bir günahtır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İftira, bir şeyi asılsız olarak birine nispet etmektir. Bu ayette, insanların Allah'ın rızkı hakkında kendi heva ve heveslerine göre hükümler koymalarının, doğrudan Allah'a karşı bir iftira olduğu, O'nun yetkisini gasp etme girişimi olduğu belirtilir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'iftira' kelimesinin Kur'an'da genellikle Allah'a karşı yalan uydurma, O'nun ayetlerini tahrif etme veya O'na ortak koşma gibi ciddi günahlar için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlam, rızık konusunda helal-haram belirleme yetkisini kendinde görmenin, Allah'a karşı işlenmiş bir iftira olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kul"},{"position":2,"translit":"eraeytum"},{"position":3,"translit":"mâ"},{"position":4,"translit":"enzela"},{"position":5,"translit":"(A)llâhu"},{"position":6,"translit":"lekum"},{"position":7,"translit":"min"},{"position":8,"translit":"rizkin"},{"position":9,"translit":"fece'altum"},{"position":10,"translit":"minhu"},{"position":11,"translit":"harâmen"},{"position":12,"translit":"vehalâlen"},{"position":13,"translit":"kul"},{"position":14,"translit":"(Â)llâhu"},{"position":15,"translit":"eżine"},{"position":16,"translit":"lekum(s)"},{"position":17,"translit":"em"},{"position":18,"translit":"‘ala"},{"position":19,"translit":"(A)llâhi"},{"position":20,"translit":"tefterûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/59*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/59*