# Yûnus Sûresi, 60. Âyet (10:60)

> وَمَا ظَنُّ ٱلَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ يَوْمَ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُونَ

*Vemâ zannu-lleżîne yefterûne ‘ala(A)llâhi-lkeżibe yevme-lkiyâme(ti)(c) inna(A)llâhe leżû fadlin ‘alâ-nnâsi velâkinne ekśerahum lâ yeşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah'a karşı yalan uyduranların, kıyamet günü hakkındaki zanları nedir? Şüphesiz Allah insanlara karşı çok lütufkardır, fakat onların çoğu (O'nun nimetlerine) şükretmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/60

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 60. ayet, Allah'a iftira atanların kıyamet günündeki durumunu sorgularken, Allah'ın insanlara olan lütfunun genişliğini ve insanların çoğunun buna şükretmeyişini vurgular. Ayet, 'iftira', 'kıyamet', 'fazl' ve 'şükür' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi adalet, lütuf ve insan sorumluluğu arasındaki ilişkiyi dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"يَفْتَرُونَ","root":"ف ت ر","rootLatin":"f-t-r","meaning":"Allah'a karşı yalan uydurmak, asılsız iddialarda bulunmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'iftira' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi ikiye ayırmak' olduğunu belirtir. Kur'an'da ise genellikle 'yalan uydurmak, asılsız isnatta bulunmak' anlamında kullanılır. Bu ayette, Allah'a ortak koşmak, O'nun hakkında yalan söylemek gibi büyük günahları ifade eder ki bu, hakikati parçalamak ve çarpıtmaktır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yefterûne' fiilini 'yahlukûne' (uydururlar, icat ederler) olarak açıklar. Burada, Allah'ın varlığı, birliği veya sıfatları hakkında gerçek dışı, kendi zanlarına dayalı iddialar ortaya atmak anlamındadır. Bu, mecazi olarak bir şeyi yoktan var etmek gibi, gerçekte olmayan bir şeyi uydurmaktır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iftira' kavramının Kur'an'da özellikle Allah'a karşı işlenen en büyük günahlardan biri olduğunu vurgular. Allah'a ortak koşmak, O'nun hakkında yalan söylemek, peygamberleri yalanlamak gibi eylemler 'iftira' kapsamına girer. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretini ve ahiret gününü inkar edenlerin, kendi zanlarını Allah'a isnat etmelerini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْكَذِبَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Gerçeğe aykırı söz veya iddia, yalan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kizb' kelimesini 'sıdk'ın (doğruluk) zıttı olarak tanımlar. Bu ayetteki 'Allah'a karşı yalan' ifadesi, O'nun hakkında gerçek dışı, asılsız iddialarda bulunmayı, özellikle de O'na ortak koşmayı veya O'nun sıfatlarını inkar etmeyi kapsar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kizb'in, bir şeyin gerçekte olduğundan farklı bir şekilde ifade edilmesi olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın birliğini, kudretini ve ahiret gününü inkar edenlerin, bu gerçeklere aykırı olarak kendi zanlarını ve batıl inançlarını Allah'a isnat etmelerini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Ölülerin dirilip Allah'ın huzurunda hesap vermek üzere ayağa kalktığı gün, ahiret günü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kıyâmet' kelimesinin 'kıyâm' (ayağa kalkmak) kökünden geldiğini ve ölülerin dirilip hesap vermek üzere ayağa kalktığı günü ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'a iftira atanların, bu büyük günün dehşetini ve orada karşılaşacakları akıbeti ne kadar hafife aldıklarını sorgulamaktadır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kıyâmet'in, insanların kabirlerinden kalkıp Rablerinin huzurunda duracakları gün olduğunu açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'a yalan isnat edenlerin, bu hesap gününün ciddiyetini ve sonuçlarını doğru bir şekilde idrak edip etmediklerini sorgulayan bir tehdit ve uyarı niteliğindedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kıyâmet'in Kur'an'daki merkezi kavramlardan biri olduğunu ve ilahi adaletin tecelli edeceği, her amelin karşılığının görüleceği nihai hesap günü olduğunu belirtir. Bu ayette, Allah'a iftira atanların, bu günün gerçekliğini ve sonuçlarını göz ardı etmelerinin anlamsızlığını vurgular."}]},{"word":"فَضْلٍ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın kullarına lütfu, ihsanı, fazlalık ve iyilik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fazl' kelimesinin 'bir şeyin aslından fazla olması, artması' anlamına geldiğini ve Allah'ın fazlının, O'nun kullarına karşılıksız olarak verdiği nimetler, lütuflar olduğunu belirtir. Ayetteki 'Allah'ın insanlara olan fazlı' ifadesi, O'nun insanlara bahşettiği sayısız nimeti, yaşamı, rızkı, hidayeti ve diğer tüm iyilikleri kapsar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'fazl'ın, bir şeyin aslından daha üstün veya fazla olması anlamında kullanıldığını ifade eder. Allah'ın fazlı, O'nun cömertliği ve ihsanıdır ki, bu ayette insanların şükretmesi gereken sonsuz nimetleri ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fazl' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın kullarına yönelik lütuf, ihsan ve cömertliğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın insanlara verdiği sayısız nimet ve imkana rağmen, insanların çoğunun nankörlük etmesini eleştiren bir bağlamda kullanılmıştır."}]},{"word":"يَشْكُرُونَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'ın nimetlerine karşılık minnet ve şükran duygusuyla hareket etmek, O'na itaat etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şükür' kelimesinin, nimet verenin nimetini bilmek ve onu övmek olduğunu belirtir. Allah'a şükür ise, O'nun nimetlerini itiraf etmek, O'na hamd etmek ve nimetlerini O'nun rızasına uygun kullanmaktır. Ayetteki 'çoğu şükretmezler' ifadesi, insanların Allah'ın lütuflarına karşı nankörlük etmesini ve bu nimetleri doğru değerlendirmemesini eleştirir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'şükür'ün, nimetin sahibini övmek ve ona minnettar olmak olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın insanlara olan büyük fazlına rağmen, insanların çoğunun bu nimetlerin kıymetini bilmeyip, Allah'a karşı görevlerini yerine getirmemelerini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da sadece sözlü bir teşekkürden ibaret olmadığını, aynı zamanda nimetin kaynağını tanımak, ona layık olmak ve nimetleri doğru yolda kullanmak anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'şükretmezler' ifadesi, insanların Allah'ın lütuflarına karşı bu kapsamlı sorumluluğu yerine getirmemelerini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","kiyamet","sukur","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Soru edatı olduğu için mebnî","gloss":"ve ne"},{"position":2,"surface":"ظَنُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ظ-ن-ن","rootLatin":"z-n-n","lemma":"ظَنّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"zannı"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":4,"surface":"يَفْتَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"iftira ediyorlar"},{"position":5,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":7,"surface":"ٱلْكَذِبَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalanı"},{"position":8,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"günü"},{"position":9,"surface":"ٱلْقِيَـٰمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قِيَامَة","form":"Fi'âle","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kıyametin"},{"position":10,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":11,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":12,"surface":"لَذُو","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ذ-و","rootLatin":"z-w","lemma":"ذُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"sahibi"},{"position":13,"surface":"فَضْلٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ض-ل","rootLatin":"f-d-l","lemma":"فَضْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"lütuf"},{"position":14,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":15,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"insanların"},{"position":16,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":17,"surface":"أَكْثَرَهُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-s-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Lakinne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":17,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":18,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":19,"surface":"يَشْكُرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"ş-k-r","lemma":"شَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"şükretmezler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/60*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/60*