# Yûnus Sûresi, 69. Âyet (10:69)

> قُلْ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ لَا يُفْلِحُونَ

*Kul inne-lleżîne yefterûne ‘ala(A)llâhi-lkeżibe lâ yuflihûn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Allah hakkında yalan uyduranlar asla kurtuluşa eremezler."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/69

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'a karşı yalan isnat etmenin vahim sonuçlarını vurgulamaktadır. Temel olarak 'iftira' ve 'felah' kavramları üzerinden, ilahi hakikati çarpıtanların ahiretteki akıbetine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"يَفْتَرُونَ","root":"ف ت ر ي","rootLatin":"f-t-r-y","meaning":"Allah'a karşı asılsız iddialar ortaya atmak, yalan uydurmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İftira (الافتراء), bir şeyi asılsız yere uydurmak ve ona isnat etmektir. Bu ayetteki 'yefterûne' ifadesi, Allah'a ortak koşma, O'na çocuk isnat etme veya O'nun hakkında yalan söyleme gibi büyük günahları kapsar. İsfehânî'ye göre bu, bir şeyi olmayan bir şeye bağlamaktır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yefterûne' kelimesini 'yuhdisûne' (uyduruyorlar, ortaya çıkarıyorlar) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda bu, Allah'a karşı, O'nun söylemediği veya emretmediği şeyleri O'na atfetmek, yani O'nun adına yalan söylemek anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iftira' kavramını Kur'an'da genellikle Allah'a ortak koşma (şirk) veya peygamberlere yalan isnat etme bağlamında ele alır. Bu ayetteki 'Allah'a karşı yalan uydurma', O'nun birliğini reddetme veya O'nun sıfatlarını yanlış yorumlama gibi temel inanç sapmalarını ifade eder."}]},{"word":"ٱلْكَذِبَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Gerçeğe aykırı söz veya iddia, yalan.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-kezib'i 'el-bâtıl' (batıl, asılsız) olarak açıklar. Ayetteki 'Allah'a karşı yalan' ifadesi, O'nun varlığı, birliği, sıfatları veya hükümleri hakkında uydurulan her türlü asılsız iddiayı kapsar. Bu, hakikatin tam zıddıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kezib'i 'haberun lâ yutâbiku'l-vâkı'' (gerçeğe uymayan haber) olarak tanımlar. Allah'a karşı yalan uydurmak, O'nun şanına yakışmayan, O'nun bildirdiği hakikatlerle çelişen her türlü söz ve eylemi ifade eder. Bu, en büyük günahlardan biridir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kezib'in Kur'an'da sadece sözlü yalanı değil, aynı zamanda fiili yalanı ve gerçeği çarpıtmayı da ifade ettiğini belirtir. Allah'a karşı yalan, O'nun ayetlerini inkâr etmek, peygamberlerini yalanlamak veya O'na ortak koşmak gibi eylemleri de içerir."}]},{"word":"يُفْلِحُونَ","root":"ف ل ح","rootLatin":"f-l-h","meaning":"Kurtuluşa ermek, başarıya ulaşmak, umduğuna kavuşmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Felâh (الفلاح), hayra ulaşmak ve şerden kurtulmaktır. Dünya ve ahiret felahı olmak üzere ikiye ayrılır. Bu ayetteki 'lâ yüflihûne' (kurtuluşa erişemezler) ifadesi, Allah'a yalan isnat edenlerin ahiretteki azaptan kurtulamayacaklarını ve cennete giremeyeceklerini vurgular. Bu, nihai başarısızlığı ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'felâh'ı 'el-fevz' (zafer, başarı) ve 'el-bekâ' (kalıcılık, ebediyet) ile ilişkilendirir. Allah'a yalan uyduranların kurtuluşa erememesi, onların dünya ve ahirette gerçek bir başarıya ulaşamayacakları, aksine hüsrana uğrayacakları anlamına gelir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'felâh'ı 'el-husrân' (hüsran) kelimesinin zıddı olarak ele alır. 'Lâ yüflihûne' ifadesi, Allah'a yalan isnat edenlerin, ahiretteki en büyük hüsranı yaşayacaklarını, yani ebedi azaba duçar olacaklarını ve ilahi rızadan mahrum kalacaklarını belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["soz-yalan","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kul"},{"position":2,"translit":"inne"},{"position":3,"translit":"lleżîne"},{"position":4,"translit":"yefterûne"},{"position":5,"translit":"‘ala(A)"},{"position":6,"translit":"llâhi"},{"position":7,"translit":"lkeżibe"},{"position":8,"translit":"lâ"},{"position":9,"translit":"yuflihûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tevkîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":4,"surface":"يَفْتَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتِرَاء","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"iftira ederler, yalan uydururlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":5,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine, karşı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"ٱلْكَذِبَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yalanı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil, -mez","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"يُفْلِحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-ḥ","lemma":"إِفْلَاح","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"kurtuluşa eremezler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/69*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/69*