# Yûnus Sûresi, 74. Âyet (10:74)

> ثُمَّ بَعَثْنَا مِنۢ بَعْدِهِۦ رُسُلًا إِلَىٰ قَوْمِهِمْ فَجَآءُوهُم بِٱلْبَيِّنَـٰتِ فَمَا كَانُوا۟ لِيُؤْمِنُوا۟ بِمَا كَذَّبُوا۟ بِهِۦ مِن قَبْلُ ۚ كَذَٰلِكَ نَطْبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلْمُعْتَدِينَ

*Śumme be'aśnâ min ba'dihi rusulen ilâ kavmihim fecâûhum bilbeyyinâti femâ kânû liyu/minû bimâ keżżebû bihi min kabl(u)(c) keżâlike natbe'u ‘alâ kulûbi-lmu'tedîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonra, onun ardından birçok peygamberi kendi toplumlarına gönderdik. Onlara apaçık mucizeler getirdiler. Fakat onlar önceden yalanlamakta oldukları şeye inanacak değillerdi. İşte biz haddi aşanların kalplerini böylece mühürleriz.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/74

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 74. ayet, peygamberlerin gönderilmesi, mucizelerle gelmeleri ve buna rağmen inkarcıların kalplerinin mühürlenmesi temasını işler. Ayet, 'ba's' (gönderme), 'rusul' (elçiler), 'beyyinât' (açık deliller), 'kazzebû' (yalanlama) ve 'natba'u' (mühürleme) gibi kavramlar üzerinden ilahi tebliğin ve insan tepkisinin dinamiklerini ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"بَعَثْنَا","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-a-s","meaning":"Allah'ın peygamberleri insanlara göndermesi, görevlendirmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ba's (بعث) kelimesi, bir şeyi yerinden kaldırmak, harekete geçirmek ve göndermek anlamlarına gelir. Ayetteki 'بعثنا' ifadesi, Allah'ın peygamberleri insanlara bir mesajla görevlendirmesi ve onları bu görev için seçip göndermesi manasındadır. (s. 120)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Ba's (بعث), bir şeyi uyandırmak, diriltmek veya bir yere göndermek demektir. Kur'an'da peygamberlerin gönderilmesi bağlamında kullanıldığında, Allah'ın onları insanlara hidayet rehberi olarak tayin etmesi ve onlara risalet yüklemesi anlamını taşır. (s. 215)"}]},{"word":"رُسُلًا","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından insanlara mesaj iletmek üzere gönderilen elçiler, peygamberler demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resul (رسول), gönderilen kişi demektir. Allah'ın resulleri ise, O'nun emirlerini ve yasaklarını insanlara ulaştırmak üzere seçtiği ve gönderdiği kimselerdir. Ayetteki 'rusulen' (çoğul) ifadesi, peygamberlerin bir zincir halinde gönderildiğini vurgular. (s. 205)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'resul' kavramı, sadece bir haberci olmanın ötesinde, ilahi bir misyonla donatılmış, Allah'ın iradesini temsil eden ve insanları doğru yola çağıran özel bir elçiyi ifade eder. Onlar, Allah ile insanlar arasında bir köprü vazifesi görürler. (s. 210)"}]},{"word":"بِٱلْبَيِّنَـٰتِ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Peygamberlerin getirdiği açık deliller, mucizeler ve hakikati gösteren kanıtlardır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Beyyinât (بينات), açık ve net deliller demektir. Peygamberlerin getirdiği beyyinât, onların peygamberliğini ispatlayan mucizeler ve Allah'ın birliğini, kudretini gösteren apaçık ayetlerdir. Bu deliller, hakikati şüpheye yer bırakmayacak şekilde ortaya koyar. (c. 1, s. 250)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Beyyine (بينة), bir şeyi açıklayan, ortaya koyan ve şüpheyi gideren delil anlamındadır. Ayetteki 'bil-beyyinât' ifadesi, peygamberlerin sadece sözle değil, aynı zamanda gözle görülür, akılla kavranır somut delillerle geldiklerini vurgular. (c. 1, s. 300)"}]},{"word":"كَذَّبُوا۟","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Peygamberlerin getirdiği hakikatleri ve delilleri yalanlamak, inkâr etmek demektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kezzabe (كذب), bir sözü veya haberi doğru kabul etmemek, onu yalan saymaktır. Ayetteki 'kezzebû' ifadesi, önceki milletlerin peygamberlerin getirdiği mucizeleri ve mesajları bile bile reddetmelerini, onları yalan olarak nitelendirmelerini ifade eder. (s. 420)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kezzabe fiili, sadece 'yalan söylemek' değil, aynı zamanda 'yalanlamak', yani bir başkasının sözünü veya iddiasını asılsız bulup reddetmek anlamındadır. Bu bağlamda, peygamberlerin tebliğini ve getirdikleri delilleri inkâr etme eylemini vurgular. (s. 185)"}]},{"word":"نَطْبَعُ","root":"ط ب ع","rootLatin":"t-b-a","meaning":"Allah'ın, aşırı gidenlerin kalplerini mühürlemesi, onların hakikati idrak etme yeteneklerini engellemesidir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Tab' (طبع), bir şeyi mühürlemek, kapatmak ve üzerine damga vurmak demektir. 'Natba'u' ifadesi, Allah'ın, ısrarla inkâr eden ve haddi aşan kimselerin kalplerini hakikate karşı kapalı hale getirmesini, onların hidayeti kabul etme kabiliyetlerini ortadan kaldırmasını ifade eder. (s. 310)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tab' (طبع), bir şeyin üzerine damga vurmak, onu kapatmak ve içine başka bir şeyin girmesini engellemektir. Kur'an'da kalplerin mühürlenmesi, inkarcıların kendi tercihleri ve ısrarlı isyanları sonucunda, Allah'ın onların kalplerini artık hidayete açılmayacak şekilde katılaştırmasıdır. (c. 3, s. 450)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'daki 'kalplerin mühürlenmesi' (tab' ala'l-kulûb) kavramı, Allah'ın keyfi bir eylemi değil, insanın kendi özgür iradesiyle yaptığı kötü seçimlerin ve ısrarlı inkârının doğal bir sonucudur. Bu, kişinin hakikati algılama yeteneğini kaybetmesi ve manevi körlüğe düşmesi anlamına gelir. (s. 150)"}]},{"word":"ٱلْمُعْتَدِينَ","root":"ع د و","rootLatin":"a-d-v","meaning":"Allah'ın sınırlarını aşan, haddi aşan, zulmeden ve isyan eden kimselerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İ'tidâ (اعتداء), haddi aşmak, sınırı geçmek demektir. Mu'tedîn (معتدين) ise, Allah'ın koyduğu sınırları çiğneyen, zulmeden ve isyan eden kimselerdir. Ayette, peygamberlerin getirdiği delillere rağmen inkârda direnen ve haddi aşanlar kastedilmektedir. (s. 540)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Adâ (عدا) kökünden türeyen mu'tedî (معتدي), bir şeyin sınırını aşan, tecavüz eden demektir. Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelerek haddi aşan, zulüm ve haksızlık yapan kişiler için kullanılır. Bu ayette, peygamberlere karşı gelerek ilahi sınırları aşanlar ifade edilir. (s. 650)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","kissa-diger-peygamberler","musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"بَعَثْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-s̱","lemma":"بَعَثَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderdik"},{"position":3,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"بَعْدِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ardından"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"رُسُلًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"peygamberler"},{"position":6,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":7,"surface":"قَوْمِهِمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"milletlerine"},{"position":7,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"فَجَآءُوهُم","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"جَآءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-'","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldiler"},{"position":8,"surface":"هُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":9,"surface":"بِٱلْبَيِّنَـٰتِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":9,"surface":"ٱلْبَيِّنَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيِّنَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"belgeler"},{"position":10,"surface":"فَمَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":11,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldular"},{"position":12,"surface":"لِيُؤْمِنُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Lâm-ı Ta'lîl)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"يُؤْمِنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Lâm-ı ta'lîl ile mansûb","gloss":"inanmaları"},{"position":13,"surface":"بِمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":13,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":14,"surface":"كَذَّبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladılar"},{"position":15,"surface":"بِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":15,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":16,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":17,"surface":"قَبْلُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh hazfedildiği için mebnî","gloss":"önce"},{"position":18,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":18,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَلِكَ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i teşbih ile mecrûr","gloss":"o"},{"position":19,"surface":"نَطْبَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ب-ع","rootLatin":"ṭ-b-'-","lemma":"طَبَعَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"mühürleriz"},{"position":20,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":21,"surface":"قُلُوبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalpleri"},{"position":22,"surface":"ٱلْمُعْتَدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-د-و","rootLatin":"'-d-w","lemma":"مُعْتَدِي","form":"İfti'âl","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"aşırı gidenlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/74*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/74*