# Yûnus Sûresi, 98. Âyet (10:98)

> فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ ءَامَنَتْ فَنَفَعَهَآ إِيمَـٰنُهَآ إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّآ ءَامَنُوا۟ كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ ٱلْخِزْىِ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَمَتَّعْنَـٰهُمْ إِلَىٰ حِينٍ

*Felevlâ kânet karyetun âmenet fenefe'ahâ îmânuhâ illâ kavme yûnuse lemmâ âmenû keşefnâ ‘anhum ‘ażâbe-lḣizyi fî-lhayâti-ddunyâ vemetta'nâhum ilâ hîn(in)*

**Meal (Diyanet):** Yunus'un kavminden başka, keşke (azabı görmeden) iman edip, imanı kendisine fayda veren bir tek memleket halkı olsaydı! (Yunus'un kavmi) iman edince, dünya hayatında (sürüklenebilecekleri) rezillik azabını onlardan uzaklaştırmış ve onları belli bir zamana kadar yararlandırmıştık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/10/98

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","iman","hidayet-dalalet","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"لَوْلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahdîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْلَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"keşke, neden olmasın"},{"position":2,"surface":"كَانَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":3,"surface":"قَرْيَةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"q-r-y","lemma":"قَرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَتْ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"bir kent"},{"position":4,"surface":"ءَامَنَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inandı"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":5,"surface":"نَفَعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'-","lemma":"نَفَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"fayda verdi"},{"position":5,"surface":"هَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":6,"surface":"إِيمَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"إِيمَان","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"imanı"},{"position":6,"surface":"هَآ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":8,"surface":"قَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Müstesnâ olduğu için mansûb","gloss":"kavmi"},{"position":9,"surface":"يُونُسَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يُونُس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Yunus'un"},{"position":10,"surface":"لَمَّآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne zaman ki"},{"position":11,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"inandılar"},{"position":12,"surface":"كَشَفْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ش-ف","rootLatin":"k-sh-f","lemma":"كَشَفَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaldırdık"},{"position":13,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den, dan"},{"position":13,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlardan"},{"position":14,"surface":"عَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabı"},{"position":15,"surface":"ٱلْخِزْىِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ز-ي","rootLatin":"kh-z-y","lemma":"خِزْي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"rezilliğin"},{"position":16,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":17,"surface":"ٱلْحَيَوٰةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ي-ي","rootLatin":"h-y-y","lemma":"حَيَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hayatta"},{"position":18,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"د-ن-و","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"dünya"},{"position":19,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"مَتَّعْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-ت-ع","rootLatin":"m-t-'-","lemma":"مَتَّعَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"faydalandırdık"},{"position":19,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":20,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"e kadar"},{"position":21,"surface":"حِينٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ي-ن","rootLatin":"h-y-n","lemma":"حِين","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir zamana"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûnus Suresi 98. ayet, iman ve fayda ilişkisini, özellikle Yunus kavminin imanının getirdiği kurtuluşu ve dünya hayatındaki geçici nimeti vurgular. Ayet, imanın azabı kaldırma ve dünya nimetlerinden faydalanma üzerindeki etkisini dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"قَرْيَةٌ","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"k-r-y","meaning":"Ayette, belirli bir yerleşim birimini ve orada yaşayan insan topluluğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'karye' kelimesinin aslen 'toplamak, bir araya getirmek' anlamından geldiğini ve bu nedenle hem yerleşim yerini hem de orada toplanan insanları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'karye', iman etmesi beklenen ve imanının fayda sağlayacağı bir topluluğu işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, Kur'an'da 'karye' kelimesinin bazen 'ehlü'l-karye' (köy halkı) anlamında mecazi olarak kullanıldığını ifade eder. Bu ayette de 'karye'den kasıt, o yerleşim yerinin sakinleri, yani 'bir kent halkı'dır ve onların iman etmesi beklenmektedir."}]},{"word":"ءَامَنَتْ","root":"ء-م-ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'a ve peygamberine gönülden inanmak, tasdik etmek ve güvenmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iman' kavramının Kur'an'da sadece 'inanmak'tan öte, 'güvenmek, emniyet içinde olmak ve kendini Allah'a teslim etmek' gibi derin anlamlar taşıdığını vurgular. Ayetteki 'âmenet', bir topluluğun Allah'ın mesajına tam bir teslimiyetle inanmasını ifade eder ki bu, onlara fayda sağlayacak olan imandır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'iman'ın kök anlamının 'emniyet' olduğunu ve 'iman'ın, kalbin tasdikiyle birlikte emniyet ve güven duygusunu içerdiğini belirtir. Ayetteki 'âmenet', bir kavmin Allah'ın vaadine güvenerek ve O'nu tasdik ederek azaptan kurtulmasını sağlayan inanç eylemini tanımlar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'iman'ın Kur'an'da genellikle 'Allah'a, peygamberlerine, kitaplarına ve ahiret gününe inanmak' şeklinde kullanıldığını ve bu inancın kişiyi doğru yola ileten temel bir eylem olduğunu belirtir. Ayetteki 'âmenet', Yunus kavminin azap gelmeden önceki imanını ve bu imanın onlara fayda sağlamasını ifade eder."}]},{"word":"فَنَفَعَهَآ","root":"ن-ف-ع","rootLatin":"n-f-'-","meaning":"İmanın bir karşılığı olarak yarar sağlamak, faydalı olmak ve olumlu sonuçlar doğurmak.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nef' (fayda) kelimesinin, bir şeyden elde edilen olumlu sonuç ve yarar olduğunu belirtir. Ayetteki 'fenefe'ahâ', iman eden bir kavmin imanının kendilerine dünya ve ahirette getireceği olumlu sonuçları, yani azaptan kurtulma ve nimetlere erişme faydasını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nef''in, bir şeyin istenilen amaca ulaşmasına yardımcı olan her türlü iyilik ve menfaat olduğunu açıklar. Ayetteki bağlamda, Yunus kavminin imanının onlara azabın kaldırılması ve dünya hayatında geçimlerinin sağlanması şeklinde somut bir fayda sağladığını gösterir."}]},{"word":"كَشَفْنَا","root":"ك-ش-ف","rootLatin":"k-ş-f","meaning":"Bir şeyi ortadan kaldırmak, açığa çıkarmak veya gidermek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'keşf' kelimesinin örtülü olan bir şeyi açmak, gizli olanı ortaya çıkarmak veya bir sıkıntıyı gidermek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'keşefnâ', Allah'ın Yunus kavminin üzerinden azabı kaldırması, yani o azabın etkisini ve varlığını ortadan kaldırması anlamında kullanılmıştır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'keşf'in, bir belayı veya musibeti gidermek, ortadan kaldırmak anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Yunus kavminin iman etmesi üzerine Allah'ın onlardan 'azâbe'l-hizyi' (rezillik azabını) kaldırması, yani o azabı onlardan uzaklaştırması eylemini anlatır."}]},{"word":"عَذَابَ","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-z-b","meaning":"Acı veren ceza, azap ve sıkıntı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azap' kelimesinin aslen 'tatlı su' anlamına gelen 'azb' kelimesinden türediğini ve 'azap'ın, tatlı sudan mahrum bırakmak gibi, kişiyi rahatından mahrum eden her türlü acı ve sıkıntı olduğunu belirtir. Ayetteki 'azâbe'l-hizyi', Yunus kavminin iman etmemeleri durumunda karşılaşacakları, onları rezil edecek ve acı verecek olan cezayı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azap'ın, bedene veya ruha isabet eden her türlü acı ve eziyet olduğunu açıklar. Ayetteki 'azâbe'l-hizyi', dünya hayatında yaşanacak olan, utanç verici ve aşağılayıcı bir cezayı ifade eder ki, Yunus kavmi imanları sayesinde bundan kurtulmuştur."}]},{"word":"ٱلْخِزْىِ","root":"خ-ز-ي","rootLatin":"h-z-y","meaning":"Utanç, rezillik, aşağılanma ve hor görülme durumu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hizye'nin, bir kişinin yaptığı kötü bir işten dolayı duyduğu utanç ve aşağılanma hissi olduğunu belirtir. Ayetteki 'azâbe'l-hizyi', Yunus kavminin iman etmemeleri durumunda karşılaşacakları azabın sadece fiziksel bir acı değil, aynı zamanda toplumsal bir utanç ve rezillik boyutu taşıdığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hizye'nin Kur'an'da genellikle 'zelillik, aşağılanma' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'azâbe'l-hizyi', Yunus kavminin iman etmemesi durumunda maruz kalacakları, onları toplum içinde küçük düşürecek ve onurlarını zedeleyecek olan azabı tanımlar."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Yunus, 10/98*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Yunus, 10/98*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Yunus, 10/98*
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Yunus, 10/98*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/98*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/98*
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** · *10/98*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/98*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/98*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/98*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/98*
- **Yûnus Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *10/98*