# Âdiyât Sûresi, 4. Âyet (100:4)

> فَأَثَرْنَ بِهِۦ نَقْعًا

*Fe-eśerne bihi nak'â(n)*

**Meal (Diyanet):** (1-6) Soluk soluğa süratle koşan, (koşarken ayaklarını) vurarak ateş çıkaran, sabah erkenden baskın yapan, orada tozu dumana katan ve düşman topluluğunun ortasına dalan atlara andolsun ki, insan gerçekten Rabbine karşı pek nankördür.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/100/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'âdiyât'ın (koşan atların) eylemlerinden birini, yani koştukları yerdeki tozu kaldırmalarını tasvir etmektedir. Ayet, hareketin ve bu hareketin doğal sonucunun dilbilimsel olarak güçlü bir şekilde ifade edildiği bir sahneyi canlandırır.","keyConcepts":[{"word":"فَأَثَرْنَ","root":"أ ث ر","rootLatin":"e-s-r","meaning":"Koşan atların, hızla hareket etmeleri sonucunda tozu kaldırmaları ve yaymaları eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'eser' kelimesinin bir şeyin geride bıraktığı iz, belirti veya etki anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette ise, atların koşmasıyla geride bıraktıkları 'toz bulutu' etkisini, yani tozu kaldırma eylemini vurgular. (el-Müfredât, s. 10)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'esere' fiilinin 'kaldırmak, harekete geçirmek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'fâ-eserne' ifadesi, atların koşmasıyla toprağın tozunu havaya kaldırması mecazını taşır. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 308)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'eser' kökünün hem somut iz bırakma hem de bir şeyi harekete geçirme anlamlarını içerdiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, atların koşuşunun bir sonucu olarak tozun yerden kalkması ve yayılması eylemini, yani bir 'iz' bırakma ve 'hareket' oluşturma anlamını birleştirir."}]},{"word":"نَقْعًا","root":"ن ق ع","rootLatin":"n-k-a","meaning":"Koşan atların ayakları altında yerden kalkan, havaya yayılan toz ve dumanı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nak' kelimesinin 'toz' anlamına geldiğini ve özellikle atların koşmasıyla yükselen tozu ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'nak' kelimesi, atların hızının ve gücünün görsel bir tasviridir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 556)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'nak' kelimesinin 'toz' ve 'duman' anlamlarına geldiğini ve özellikle savaş atlarının koşmasıyla oluşan toz bulutunu ifade ettiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, bu tozun yoğunluğunu ve yayılmasını vurgular. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 497)"},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'nak' kelimesinin 'toz, toprak' anlamına geldiğini ve özellikle atların koşmasıyla havaya kalkan ince toz zerreciklerini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'nak' kelimesi, bu görsel etkiyi canlandırır ve atların hızını pekiştirir. (Basâiru Zevi't-Temyîz, c. 5, s. 129)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"أَثَرْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ث-و-ر","rootLatin":"th-w-r","lemma":"إِثَارَة","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kaldırdılar/çıkardılar"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":3,"surface":"نَقْعًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ق-ع","rootLatin":"n-q-ʿ","lemma":"نَقْع","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"toz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/4*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/4*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/4*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/4*