# Âdiyât Sûresi, 5. Âyet (100:5)

> فَوَسَطْنَ بِهِۦ جَمْعًا

*Fe-vesatne bihi cem'â(n)*

**Meal (Diyanet):** (1-6) Soluk soluğa süratle koşan, (koşarken ayaklarını) vurarak ateş çıkaran, sabah erkenden baskın yapan, orada tozu dumana katan ve düşman topluluğunun ortasına dalan atlara andolsun ki, insan gerçekten Rabbine karşı pek nankördür.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/100/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'âdiyât'ın (koşan atların) düşman topluluğunun içine ani ve etkili bir şekilde dalmasını tasvir etmektedir. Anahtar kavramlar, bu eylemin niteliğini ve hedefini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَوَسَطْنَ","root":"و س ط","rootLatin":"v-s-t","meaning":"Atların düşman topluluğunun tam ortasına, merkezine girmesi, dalması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vasat' kelimesinin bir şeyin ortası, merkezi anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'fevesatne' fiili, atların düşman topluluğunun tam ortasına, merkezine nüfuz etmesini, onları ikiye bölmesini veya kuşatmasını ifade eder. Bu, eylemin şiddetini ve hedefe ulaşmadaki kararlılığı gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'vasat' kelimesini 'ortasına girmek' veya 'arasına girmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımıyla, atların düşman ordusunun tam kalbine, en yoğun noktasına ani bir saldırıyla girmesini mecazi olarak anlatır. Bu, düşmanın dağılmasına ve şaşkınlığa uğramasına neden olan bir eylemdir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vasat' kökünün 'orta olma, denge, merkez' gibi anlamlar taşıdığını belirtir. Ayetteki 'fevesatne' fiili, atların düşman topluluğunun ortasına, yani en stratejik ve savunmasız noktasına hızla ve kararlılıkla girmesini ifade eder. Bu, düşmanın direncini kırmaya yönelik bir hamledir."}]},{"word":"جَمْعًا","root":"ج م ع","rootLatin":"c-m-ʿ","meaning":"Düşman topluluğunu, bir araya gelmiş kalabalığı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'cem'' kelimesinin 'topluluk, kalabalık, bir araya gelmiş insanlar' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'cem'an' kelimesi, savaş için bir araya gelmiş, organize olmuş düşman topluluğunu ifade eder. Atların bu topluluğun içine dalması, onların düzenini bozmayı ve dağıtmayı amaçlar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'cem'' kelimesinin 'bir araya getirmek, toplamak' fiilinden türediğini ve 'toplanmış şeylerin bütünü' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'cem'an', düşman askerlerinin bir araya gelerek oluşturduğu kalabalık ve organize gücü temsil eder. Atların bu 'cem'in' içine dalması, onların birliğini ve gücünü kırmaya yöneliktir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'cem'' kavramının Kur'an'da genellikle 'topluluk, cemaat' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'cem'an', düşman saflarını, bir araya gelmiş düşman gücünü ifade eder. Atların bu 'cem'in' içine dalması, düşmanın bütünlüğünü bozma ve onları dağıtma eylemini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cihad","kissa-gecmis-kavimler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve, sonra"},{"position":1,"surface":"وَسَطْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-س-ط","rootLatin":"w-s-ṭ","lemma":"وَسَطَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ortasına daldılar"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onunla"},{"position":3,"surface":"جَمْعًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جَمْع","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir topluluğa"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/5*