# Âdiyât Sûresi, 9. Âyet (100:9)

> ۞ أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِى ٱلْقُبُورِ

*Efelâ ya'lemu iżâ bu'śira mâ fî-lkubûr(i)*

**Meal (Diyanet):** (9-11) Acaba o bilmiyor mu ki, kabirlerde bulunanlar çıkarıldığı ve kalplerdeki ortaya konulduğu zaman, işte o gün onların Rabbi kendilerinin her halinden mutlaka haberdardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/100/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde kabirlerden diriliş ve kalplerdeki sırların açığa çıkışı temalarını işleyerek, insanın bu kaçınılmaz gerçeği idrak etmesi gerektiğini vurgular. Dilbilimsel olarak, 'bilmek', 'diriltmek' ve 'kabirler' gibi temel kavramlar üzerinden ahiret inancının merkezî unsurlarına işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"يَعْلَمُ","root":"ع ل م","rootLatin":"ayn-lam-mim","meaning":"İdrak etmek, bilmek, haberdar olmak anlamındadır ve burada insanın ahiret gerçeğini bilip bilmediği sorgulanır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ilm' kelimesini bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'yâ'lemü' fiili, insanın kabirlerden diriliş ve kalplerdeki sırların açığa çıkışı gibi ahiret hakikatlerini bilip bilmediği üzerine bir sorgulama içerir, bu da bilginin sadece zihinsel değil, aynı zamanda kalbî bir idrak olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda derin bir anlayış ve idrak anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'yâ'lemü', insanın kıyamet gününün gerçekliğini ve sonuçlarını tam anlamıyla kavrayıp kavramadığını sorgulayarak, bu bilginin ahlaki bir sorumluluk taşıdığını ima eder."}]},{"word":"بُعْثِرَ","root":"ب ع ث ر","rootLatin":"ba-ayn-tha-ra","meaning":"Dağıtmak, altüst etmek, ortaya çıkarmak anlamındadır ve burada kabirlerdeki ölülerin diriltilerek dışarı çıkarılmasını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bu'sira' kelimesinin 'kabirlerin içindekilerin dışarı çıkarılması, dağıtılması' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, kıyamet gününde kabirlerin açılıp içindeki ölülerin diriltilerek hesap için ortaya çıkarılacağı gerçeğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'bu'sira' fiilini 'kabirlerin altının üstüne getirilmesi ve içindekilerin çıkarılması' olarak açıklar. Bu ifade, kıyametin dehşetini ve kabirlerin içindekilerin zorla dışarı çıkarılacağını mecazi bir dille anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ba'sara' fiilinin 'bir şeyi karıştırıp altüst etmek ve içindekini dışarı çıkarmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'bu'sira', kabirlerin içindekilerin diriltilerek ortaya çıkarılmasını, yani ölümden sonraki dirilişi ifade eder."}]},{"word":"الْقُبُورِ","root":"ق ب ر","rootLatin":"kaf-ba-ra","meaning":"Ölülerin defnedildiği yerler, mezarlar anlamındadır ve burada kıyamet günü dirilişin gerçekleşeceği mekanları ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'kabir' kelimesini 'ölünün gömüldüğü yer' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-kubûr' ifadesi, kıyamet gününde dirilişin bu mezarlardan başlayacağını ve ölülerin buradan çıkarılacağını açıkça belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kabir' kelimesinin 'ölünün defnedildiği yer' olduğunu ve çoğulunun 'kubûr' geldiğini belirtir. Ayetteki 'mâ fî'l-kubûr' ifadesi, kabirlerde bulunan her şeyin, yani ölülerin diriltilerek ortaya çıkarılacağını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dirilis","kiyamet","hesap-mizan","olum"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَعْلَمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici bulunmadığı için merfû","gloss":"bilir mi?"},{"position":3,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":4,"surface":"بُعْثِرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ع-ث-ر","rootLatin":"b-'-th-r","lemma":"بَعْثَرَ","form":"Fev'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıkarıldığı"},{"position":5,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nâib-i Fâil olduğu için mahallen merfû","gloss":"şeyler"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْقُبُورِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ب-ر","rootLatin":"q-b-r","lemma":"قَبْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kabirler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/9*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *100/9-10*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *100/9-10*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *100/9*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *100/9-10*
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *100/9-10*