# Kâria Sûresi, 4. Âyet (101:4)

> يَوْمَ يَكُونُ ٱلنَّاسُ كَٱلْفَرَاشِ ٱلْمَبْثُوثِ

*Yevme yekûnu-nnâsu kelferâşi-lmebśûś(i)*

**Meal (Diyanet):** O gün insanlar, her biri bir tarafa uçuşan küçük kelebekler gibi olacaktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/101/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kâria Suresi'nin 4. ayeti, kıyamet gününün dehşetini ve insanların o günkü durumunu tasvir etmektedir. Ayet, insanların pervaneler gibi dağılmış ve şaşkın bir halde olacağını vurgulayarak, bu büyük olayın yıkıcı etkisini dilbilimsel bir metaforla anlatır.","keyConcepts":[{"word":"يَوْمَ","root":"ي و م","rootLatin":"y-v-m","meaning":"Bu kelime, kıyamet gününü, belirli bir zaman dilimini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yevm' kelimesinin genellikle güneşin doğuşundan batışına kadar olan süreyi ifade ettiğini belirtir. Ancak Kur'an'da bazen mutlak bir zaman dilimi veya belirli bir olayla ilişkilendirilen bir dönem için de kullanıldığını, bu ayette ise kıyamet gününün dehşetini ve o gün yaşanacakları vurgulamak için kullanıldığını açıklar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'yevm'in hem bilinen gündüz vaktini hem de mecazi olarak bir olayın vuku bulduğu zamanı ifade edebileceğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, 'o gün' ifadesiyle kıyametin şiddetini ve insanların o günkü halini tasvir eden özel bir zaman dilimine işaret eder."}]},{"word":"ٱلنَّاسُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu kelime, insanlığı, tüm insan topluluğunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nâs' kelimesinin 'üns' kökünden geldiğini ve insanların birbirleriyle ünsiyet kurma, sosyalleşme özelliklerine işaret ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, kıyamet gününde bu sosyal bağların dağılacağını ve her bireyin kendi haliyle baş başa kalacağını ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nâs' kavramının Kur'an'da genellikle 'insanlık' anlamında kullanıldığını ve bazen belirli bir topluluğu değil, tüm insan ırkını kapsadığını ifade eder. Bu ayette, kıyamet gününde tüm insanlığın yaşayacağı ortak bir durumu tasvir etmek için kullanılmıştır."}]},{"word":"كَٱلْفَرَاشِ","root":"ف ر ش","rootLatin":"f-r-ş","meaning":"Bu kelime, pervaneyi, kelebeği ifade eder ve ayette insanların şaşkın ve dağınık halini betimlemek için kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ferâş' kelimesinin mecazi bir kullanım olduğunu ve pervanelerin ışığa doğru şuursuzca ve dağınık bir şekilde uçuşmasını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'insanların pervaneler gibi olması' ifadesi, kıyamet gününde insanların şaşkınlık, korku ve düzensizlik içinde sağa sola savrulacağını anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ferâş'ın genellikle küçük, uçuşan böcekleri ifade ettiğini ve bu ayetteki kullanımının, insanların o günkü zayıflığını, dağınıklığını ve kontrolsüz hareketlerini benzetme yoluyla açıkladığını belirtir. Pervanelerin ateşe doğru bilinçsizce atılması gibi, insanların da kıyamet gününün dehşeti karşısında ne yapacaklarını bilemez bir halde olacaklarını vurgular."}]},{"word":"ٱلْمَبْثُوثِ","root":"ب ث ث","rootLatin":"b-s-s","meaning":"Bu kelime, dağılmış, yayılmış, saçılmış anlamlarına gelir ve pervanelerin dağınık halini pekiştirir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mebsûs' kelimesinin 'bess' kökünden geldiğini ve bir şeyin geniş bir alana yayılması, dağılması anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, pervanelerin belirli bir düzen içinde değil, her yöne doğru dağınık bir şekilde uçuşmasını tasvir ederek, insanların kıyamet günündeki şaşkın ve düzensiz halini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mebsûs' kelimesinin 'dağıtılmış, saçılmış' anlamını taşıdığını ve bu bağlamda pervanelerin bir araya toplanmış değil, aksine her birinin ayrı ayrı ve düzensiz bir şekilde hareket ettiğini ifade ettiğini belirtir. Bu, kıyamet gününde insanların bireysel olarak dehşet içinde ve dağınık bir halde olacağını pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","dirilis","hesap-mizan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf-ı zaman olduğu için mansûb","gloss":"gün"},{"position":2,"surface":"يَكُونُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"olur"},{"position":3,"surface":"ٱلنَّاسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-س","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"كَانَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"insanlar"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":4,"surface":"ٱلْفَرَاشِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ر-ش","rootLatin":"f-r-sh","lemma":"فَرَاش","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"pervane"},{"position":5,"surface":"ٱلْمَبْثُوثِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ب-ث-ث","rootLatin":"b-th-th","lemma":"مَبْثُوث","form":"Mef'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"dağılmış, saçılmış"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/4-5*
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/4-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/4*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *101/4-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *101/4-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *101/4-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/4*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/4*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *101/4-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/4*