# Kâria Sûresi, 9. Âyet (101:9)

> فَأُمُّهُۥ هَاوِيَةٌ

*Fe-ummuhu hâviye(tun)*

**Meal (Diyanet):** İşte onun anası (varacağı yer) Haviye'dir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/101/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, kıyamet gününde amelleri hafif gelenlerin akıbetini tasvir etmektedir. 'Ümm' kelimesi mecazi bir anlamda 'sığınak' veya 'varılacak yer' olarak kullanılırken, 'Hâviye' kelimesi cehennemin derin bir çukurunu ifade ederek bu akıbetin dehşetini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أُمُّهُۥ","root":"أ م م","rootLatin":"e-m-m","meaning":"Burada kişinin sığınağı, varacağı yer veya akıbeti anlamında mecazi olarak kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ümm' kelimesinin aslen 'kendisine dönülen, sığınılan' anlamında olduğunu belirtir. Ayetteki 'fe-ümmuhu hâviyeh' ifadesini ise, kişinin kıyamet günü sığınacağı, varacağı yerin Hâviye olduğunu, yani cehennemin en derin çukuru olduğunu ifade eder. Bu kullanım, annenin çocuğuna sığınak olması gibi, kişinin akıbetinin de bir sığınak gibi onu kuşatacağını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ümm' kelimesinin burada 'mekân' (yer) veya 'me'vâ' (sığınak) anlamında mecazi olarak kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'ümmuhu hâviyeh' ifadesi, kişinin varacağı yerin Hâviye olduğunu, yani cehennemin derin bir çukuru olduğunu mecazi bir anlatımla ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ümm' kelimesinin Kur'an'da sadece biyolojik anne anlamında değil, aynı zamanda 'kaynak', 'esas', 'merkez' gibi geniş anlamlarda da kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı ise, kişinin nihai varış noktası, akıbeti ve sığınağı olarak 'Hâviye'nin merkezî bir rol oynadığını vurgular."}]},{"word":"هَاوِيَةٌ","root":"ه و ي","rootLatin":"h-v-y","meaning":"Cehennemin en derin çukurlarından biri veya düşülen, dibi bulunmayan derin bir uçurum anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Hâviye' kelimesinin 'havâ' fiilinden türediğini ve 'düşmek, aşağı inmek' anlamı taşıdığını belirtir. Ayetteki 'Hâviye'nin, cehennemin en derin çukurlarından biri olduğunu, içine düşenlerin bir daha çıkamayacağı dipsiz bir uçurum olduğunu ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Hâviye' kelimesini 'havâ' (düşmek) kökünden türemiş bir isim olarak açıklar ve 'düşülen yer' anlamına geldiğini belirtir. Kur'an'da ise cehennemin isimlerinden biri olarak kullanıldığını, özellikle de derinliği ve dibi olmayan bir çukuru ifade ettiğini vurgular. Bu bağlamda, amelleri hafif gelenlerin düşeceği dipsiz bir azap çukurunu tasvir eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Hâviye'nin cehennemin isimlerinden biri olduğunu ve 'havâ' fiilinden geldiğini, yani 'düşmek, aşağı inmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımıyla, amelleri hafif gelenlerin düşeceği, dibi olmayan, derin bir çukuru ifade ettiğini ve bu durumun şiddetli bir azabı simgelediğini açıklar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"أُمُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-م-م","rootLatin":"a-m-m","lemma":"أُمّ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"annesi"},{"position":1,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":2,"surface":"هَاوِيَةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ه-و-ي","rootLatin":"h-w-y","lemma":"هَاوِيَة","form":"Fâile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"uçurum, çukur"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *101/8-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *101/8-11*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *101/9*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *101/8-11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *101/8-11*