# Tekâsür Sûresi, 5. Âyet (102:5)

> كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ ٱلْيَقِينِ

*Kellâ lev ta'lemûne ‘ilme-lyakîn(i)*

**Meal (Diyanet):** Hayır, kesin olarak bir bilseniz..

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/102/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'bilmek' ve 'kesinlik' kavramları üzerinden, insanın dünya meşguliyetlerinin ötesindeki hakikati idrak etmesinin önemini vurgular. 'İlim' ve 'yakîn' kelimeleri, bilginin derecesini ve kesinliğini ifade ederek, uyarıcı bir ton taşır.","keyConcepts":[{"word":"تَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bir şeyi idrak etmek, kavramak, bilgi sahibi olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm'i bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'ta'lemûne' fiili, dünya meşguliyetlerinin sonucunu veya ahiret hakikatini bilme, idrak etme anlamında kullanılmıştır. Bu bilgi, sadece zihinsel bir kavrayış değil, aynı zamanda bir idrak ve farkındalık düzeyini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ilm'i, bir şeyin olduğu gibi idrak edilmesi olarak açıklar. Ayetteki 'lev ta'lemûne' ifadesi, eğer gerçekten bilselerdi, yani bu bilginin hakikatine vâkıf olsalardı anlamını taşır. Bu, sadece yüzeysel bir bilgi değil, derinlemesine bir kavrayışı işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece teorik bilgi değil, aynı zamanda pratik bir idrak ve eyleme yönlendiren bir bilinç olduğunu belirtir. Ayetteki 'ta'lemûne', dünya malına düşkünlüğün sonucunu veya ahiretin kesinliğini bilmekle, kişinin davranışlarını değiştirecek bir bilgiye sahip olması gerektiğini ima eder."}]},{"word":"عِلْمَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bir şeyin hakikatini idrak etme, bilgi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ilm'i, bir şeyin gerçek mahiyetini anlama olarak açıklar. Ayetteki 'ilme' kelimesi, 'yakîn' ile birlikte gelerek, bilginin en üst düzeyini, yani kesin ve şüphesiz bilgiyi ifade eder. Bu, sadece duyularla edinilen bir bilgi değil, kalple tasdik edilen bir bilgidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ilm'i, bir şeyi bilmek ve ona vakıf olmak olarak yorumlar. Ayetteki 'ilme' kelimesi, 'yakîn' ile birlikte mecazi bir ifade oluşturarak, bilginin kesinlik derecesini vurgular. Bu, 'kesin bilgi' anlamında bir tamlamadır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ilm'in Kur'an'da farklı derecelerde kullanıldığını ve 'yakîn' ile birlikte geldiğinde en yüksek bilgi seviyesini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ilme' kelimesi, 'yakîn' ile birleşerek, dünya meşguliyetlerinin sonucuna dair şüphe götürmez bir bilgiye işaret eder."}]},{"word":"ٱلْيَقِينِ","root":"ي ق ن","rootLatin":"y-q-n","meaning":"Kesinlik, şüphesizlik, tam bir kanaat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yakîn'i, şüphenin ortadan kalktığı ve bilginin kesinleştiği durum olarak tanımlar. Ayetteki 'ilme'l-yakîn' ifadesi, bilginin en üst derecesini, yani gözle görülür gibi kesin olan bilgiyi ifade eder. Bu, sadece akılla değil, aynı zamanda kalple de tasdik edilen bir kesinliktir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'yakîn'i, şüphenin zıttı ve bilginin nihai noktası olarak açıklar. Ayetteki 'ilme'l-yakîn', dünya meşguliyetlerinin sonucunun veya ahiret hakikatlerinin kesinliğini, yani hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde bilinmesini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'yakîn'in Kur'an'da sadece entelektüel bir kesinlik değil, aynı zamanda varoluşsal bir kesinlik olduğunu belirtir. Ayetteki 'ilme'l-yakîn', kişinin dünya hayatının geçiciliği ve ahiretin kaçınılmazlığına dair tam bir inanç ve idrak geliştirmesi gerektiğini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilim-hikmet","dunya-ahiret-dengesi","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"كَلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Redd ve Zecr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Hayır, asla"},{"position":2,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart Gayr-i Câzim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Eğer"},{"position":3,"surface":"تَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nûn-u ref'in sübûtu ile merfû, nasb ve cezm edatı olmadığı için","gloss":"Bilseniz"},{"position":4,"surface":"عِلْمَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"Bilmek"},{"position":5,"surface":"ٱلْيَقِينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-ق-ن","rootLatin":"y-q-n","lemma":"يَقِين","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Kesinlik"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *102/5-6*
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *102/5-8*
- **Zâriyât Sûresi** · *102/5-6*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *102/5-6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *102/5*
- **Zâriyât Sûresi** · *102/5-6*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *102/5-6*
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *102/5-6*
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *102/5-8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *102/5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *102/1-8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *102/1-8*