# Hümeze Sûresi, 1. Âyet (104:1)

>  وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ

*Veylun likulli humezetin lumeze(tin)*

**Meal (Diyanet):** (1-2) Mal toplayan ve onu durmadan sayan, insanları arkadan çekiştiren, kaş göz işaretiyle alay eden her kişinin vay haline!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/104/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hümeze Suresi'nin ilk ayeti, 'veyl' kelimesiyle başlayarak, 'hümeze' ve 'lümeze' olarak nitelendirilen kişilerin akıbetini haber vermektedir. Ayet, bu iki kavram üzerinden, insanların arkasından konuşma, ayıplama ve alay etme gibi kötü ahlaki davranışları kınamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"وَيْلٌ","root":"و ي ل","rootLatin":"v-y-l","meaning":"Bu kelime, şiddetli azap, helak, felaket veya cehennemde bir vadi anlamına gelir ve ayette kınanan kişilerin karşılaşacağı kötü sonu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'veyl' kelimesini 'şiddetli şer' veya 'helak' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, 'hümeze' ve 'lümeze' sıfatlarını taşıyan kişilerin karşılaşacağı büyük bir felaketi ve azabı vurgular. Bu, sadece dünyevi bir sıkıntı değil, ahiretteki cehennem azabına da işaret eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'veyl' kelimesinin Arapların 'yazıklar olsun' veya 'vay haline' anlamında kullandığı bir ifade olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bu kelime, 'hümeze' ve 'lümeze' gibi kötü davranışlar sergileyenlere yönelik bir tehdit ve kınama olarak işlev görür."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'veyl' gibi ifadelerin Kur'an'da genellikle ahlaki sapkınlıklar ve Allah'ın emirlerine karşı gelme durumlarında kullanıldığını belirtir. Hümeze Suresi'ndeki 'veyl', toplumsal ahlakı bozan, insanları aşağılayan ve alay eden kişilere yönelik ilahi bir uyarı ve kınamadır."}]},{"word":"هُمَزَةٍ","root":"ه م ز","rootLatin":"h-m-z","meaning":"Bu kelime, insanların arkasından çekiştiren, gıybet eden, ayıplayan ve sözlü olarak inciten kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'hümeze'yi 'insanların arkasından çekiştiren, gıybet eden' kişi olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, özellikle başkalarının kusurlarını araştırıp onları arkalarından konuşarak inciten kimselere işaret eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hemz' kökünün 'itmek, dürtmek' anlamından türediğini ve 'hümeze'nin de insanları sözle itip kakan, ayıplayan, gıybet eden kişi olduğunu belirtir. Ayetteki bağlamda, bu kelime, sözlü taciz ve karalama yoluyla başkalarına zarar verenleri hedefler."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hümeze' kelimesinin 'çokça gıybet eden, insanların arkasından konuşan' anlamına geldiğini ifade eder. Bu, bir defalık bir eylemden ziyade, sürekli ve alışkanlık haline gelmiş bir davranışı vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hümeze'nin, 'insanları sözle inciten, ayıplayan, gıybet eden' anlamında kullanıldığını ve bu kelimenin, genellikle 'lümeze' ile birlikte anılarak, sözlü ve fiili tacizin farklı veçhelerini ifade ettiğini belirtir. Ayette, bu iki kelime, kötü niyetli ve yıkıcı eleştirinin iki boyutunu temsil eder."}]},{"word":"لُّمَزَةٍ","root":"ل م ز","rootLatin":"l-m-z","meaning":"Bu kelime, insanları yüzlerine karşı ayıplayan, alay eden, kaş göz işaretleriyle veya fiili olarak küçümseyen kişiyi ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'lümeze'yi 'insanları yüzlerine karşı ayıplayan, onlarla alay eden' kişi olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, 'hümeze'den farklı olarak, doğrudan muhatabın yüzüne karşı yapılan aşağılayıcı davranışları kapsar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'lemz' kökünün 'ayıplamak, kusur bulmak' anlamına geldiğini ve 'lümeze'nin de bu eylemi sıkça yapan kişi olduğunu belirtir. Ayette, bu kelime, başkalarını küçümseyen, onlarla alay eden ve bu davranışları alışkanlık haline getiren kimseleri tanımlar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'hümeze'nin gıybeti, 'lümeze'nin ise yüzüne karşı ayıplamayı ifade ettiğini belirtir. Bu ayrım, ayetin, hem gizli hem de açık bir şekilde başkalarına zarar veren kötü niyetli davranışları kınadığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hümeze' ve 'lümeze' gibi kavramların Kur'an'da toplumsal uyumu bozan, bireyler arası düşmanlığı körükleyen ve ahlaki çürümeye yol açan davranışları temsil ettiğini vurgular. 'Lümeze', özellikle başkalarını aşağılama ve küçük düşürme yoluyla sosyal bağları zayıflatan bir eylemdir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kibir-hased","mal-mulk","soz-yalan","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Veylun"},{"position":2,"translit":"likulli"},{"position":3,"translit":"humezetin"},{"position":4,"translit":"lumeze(tin)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَيْلٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ي-ل","rootLatin":"w-y-l","lemma":"وَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Vay hâline","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"هُمَزَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil (Mübalağa)","root":"ه-م-ز","rootLatin":"h-m-z","lemma":"هُمَزَة","form":"Fu'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ayıplayan, çekiştiren","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"لُّمَزَةٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil (Mübalağa)","root":"ل-م-ز","rootLatin":"l-m-z","lemma":"لُمَزَة","form":"Fu'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"alay eden, kusur arayan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Bedel"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sohbet Arası Sohbetler CD 11 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *104/1*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *104/1*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 11 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *104/1*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *104/1*