# Hümeze Sûresi, 5. Âyet (104:5)

> وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا ٱلْحُطَمَةُ

*Vemâ edrâke mâ-lhutame(tu)*

**Meal (Diyanet):** Hutame'nin ne olduğunu sen ne bileceksin?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/104/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hümeze Suresi'nin 5. ayeti, 'Hutame' kavramının dehşetini ve bilinmezliğini vurgulamak için retorik bir soru kullanır. Ayet, bu kavramın sıradan bir şey olmadığını, aksine derin bir yıkım ve azap ifade ettiğini dilbilimsel olarak pekiştirir.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Bu kelime, 'bilmek, idrak etmek, haberdar olmak' anlamlarına gelir ve ayetteki soru kalıbıyla 'Hutame'nin gerçek mahiyetini kavrayıp kavrayamayacağını' ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dirâyet' kelimesini 'bir şeyi bilmek, idrak etmek' olarak tanımlar ve genellikle derinlemesine bilgi edinmeyi ifade eder. Ayetteki 'edrâke' ifadesi, 'Hutame'nin sıradan bir bilgiyle kavranamayacak kadar büyük ve dehşet verici olduğunu' ima eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, bu tür soru kalıplarının Kur'an'da genellikle 'bir şeyin büyüklüğünü ve dehşetini vurgulamak' için kullanıldığını belirtir. 'Ve mâ edrâke' ifadesi, muhatabın 'Hutame'nin gerçek mahiyetini tam olarak bilemeyeceğini' mecazi olarak anlatır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki bilgi kavramlarını incelerken, 'idrak'in sadece yüzeysel bir bilgi olmadığını, aynı zamanda bir şeyin özünü ve mahiyetini kavramayı içerdiğini belirtir. Ayetteki 'edrâke' ifadesi, 'Hutame'nin sadece adını bilmekle kalmayıp, onun dehşet verici gerçekliğini tam olarak kavramanın zorluğunu' vurgular."}]},{"word":"ٱلْحُطَمَةُ","root":"ح-ط-م","rootLatin":"h-t-m","meaning":"Bu kelime, 'kırmak, parçalamak, ezmek' kökünden türemiş olup, ayette 'her şeyi kırıp geçiren, yok eden' anlamında cehennemin bir ismi olarak kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Hutame' kelimesini 'her şeyi kırıp geçiren, parçalayan' olarak açıklar. Bu isim, cehennemin içine atılan her şeyi, kemikleri dahi paramparça etme özelliğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hatm' kökünün 'bir şeyi kırmak, parçalamak' anlamına geldiğini ve 'Hutame'nin de 'çokça kıran, parçalayan' anlamında mübalağalı bir isim olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, cehennemin yakıcı ve yok edici gücünü ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Hutame'nin cehennemin isimlerinden biri olduğunu ve 'içine atılan her şeyi ezip parçaladığı için bu ismi aldığını' açıklar. Bu, cehennemin sadece yakmakla kalmayıp, aynı zamanda fiziksel olarak da yok edici bir güce sahip olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Hutame' kelimesinin semantik alanını incelerken, bu kelimenin 'şiddetli bir yıkım ve parçalanma' anlamını taşıdığını ve Kur'an'da cehennemin dehşetini tasvir etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanımı, 'Hutame'nin sıradan bir ateş olmadığını, aksine her şeyi yok eden bir güç olduğunu' vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","kiyamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":2,"surface":"أَدْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","lemma":"إِدْرَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildirdi"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen mebnî","gloss":"sana"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"ٱلْحُطَمَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ط-م","rootLatin":"h-ṭ-m","lemma":"حُطَمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Hutame"}]