# Fîl Sûresi, 1. Âyet (105:1)

>  أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحَـٰبِ ٱلْفِيلِ

*Elem tera keyfe fe'ale rabbuke bi-ashâbi-lfîl(i)*

**Meal (Diyanet):** Rabbinin, fil sahiplerine ne yaptığını görmedin mi?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/105/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Fîl Suresi'nin ilk ayeti olup, Allah'ın Fil Ashabı'na karşı gerçekleştirdiği eylemi sorgulayıcı bir üslupla dikkat çekmektedir. Ayet, geçmiş bir olayı hatırlatarak ibret alınmasını ve Allah'ın kudretini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"تَرَ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Görmek, bilmek, idrak etmek anlamlarına gelir ve burada hem fiziksel hem de zihinsel bir algıyı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ru'yet' kelimesinin hem gözle görme hem de kalple idrak etme anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'tara' ifadesi, sadece gözle görmeyi değil, aynı zamanda olayın büyüklüğünü ve ibret vericiliğini akılla kavramayı da içerir. Allah'ın kudretinin tezahürünü müşahede etme anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'ru'yet' kavramının sadece duyusal bir algıdan öte, bir hakikati idrak etme ve ona şahit olma anlamı taşıdığını vurgular. Ayetteki 'tara' ifadesi, muhatabın Fil Vakası'nın sonuçlarını bilmesi ve bu bilginin bir tür 'görme' olarak sunulmasıdır; yani olayın vuku buluş şeklini ve Allah'ın müdahalesini zihinsel olarak canlandırmasıdır."}]},{"word":"فَعَلَ","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-'-l","meaning":"Yapmak, etmek, gerçekleştirmek anlamlarına gelir ve burada Allah'ın Fil Ashabı'na yönelik kudretli eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'fa'ale' kelimesinin genel olarak bir işi yapmayı ifade ettiğini, ancak Kur'an'da Allah'a nispet edildiğinde O'nun kudret ve iradesiyle gerçekleşen büyük ve olağanüstü işleri kastettiğini belirtir. Bu ayetteki 'fe'ale', Allah'ın Fil Ashabı'na karşı gösterdiği mucizevi ve cezalandırıcı eylemi anlatır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fi'l'in, bir failden sadır olan her türlü eylemi kapsadığını ifade eder. Allah'ın 'fa'ale'si ise, O'nun mutlak kudretiyle ve hikmetiyle meydana getirdiği, kimsenin karşı koyamayacağı ve benzerini yapamayacağı fiillerdir. Ayetteki 'fe'ale', Fil Ashabı'na yapılanın sıradan bir olay değil, ilahi bir müdahale olduğunu vurgular."}]},{"word":"رَبُّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Senin Rabbin, yani terbiye eden, sahip olan, yöneten ve koruyan anlamlarına gelir ve burada Allah'ın mutlak otoritesini ve himayesini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rabb' kelimesinin aslen terbiye etmek, bir şeyi tedricen kemale erdirmek anlamına geldiğini belirtir. Aynı zamanda sahip, efendi ve yönetici anlamlarını da taşır. Ayetteki 'Rabbuke' ifadesi, Allah'ın Kâbe'nin ve müminlerin sahibi, koruyucusu ve terbiye edicisi olarak Fil Ashabı'na karşı gösterdiği kudreti ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Rabb' kavramının Kur'an'da sadece yaratıcı değil, aynı zamanda rızık veren, işleri idare eden, terbiye eden ve koruyan anlamlarını da içerdiğini belirtir. 'Rabbuke' ifadesi, muhataba özel bir hitapla, Allah'ın onun ve temsil ettiği değerlerin (Kâbe) mutlak koruyucusu olduğunu ve düşmanlarına karşı nasıl bir eylemde bulunduğunu hatırlatır."}]},{"word":"أَصْحَـٰبِ","root":"ص ح ب","rootLatin":"s-h-b","meaning":"Sahipler, yoldaşlar, beraber olanlar anlamlarına gelir ve burada Fil ile birlikte hareket eden orduyu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ashâb' kelimesinin bir şeye sahip olan veya bir şeyle birlikte bulunan kişiler için kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'ashâbi'l-fîl' ifadesi, Fil'i kullanarak Kâbe'yi yıkmaya gelen orduyu, yani Fil'in sahiplerini ve onunla birlikte hareket edenleri kasteder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sahib' kelimesinin bir şeye refakat eden, onunla birlikte olan veya ona malik olan kişi için kullanıldığını açıklar. 'Ashâbi'l-fîl' terkibi, Fil'i bir araç olarak kullanan ve onunla özdeşleşen, Kâbe'ye saldırma niyetindeki orduyu tanımlar; bu, onların eylemlerinin Fil ile olan bağını vurgular."}]},{"word":"ٱلْفِيلِ","root":"ف ي ل","rootLatin":"f-y-l","meaning":"Fil, büyük cüsseli bir hayvan olup, burada Kâbe'yi yıkmak için kullanılan sembolik aracı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'fîl' kelimesinin bilinen büyük hayvan olduğunu ve bu ayetteki kullanımının, Kâbe'ye saldıran ordunun gücünü ve azametini simgelediğini belirtir. Ancak bu gücün Allah'ın kudreti karşısında nasıl aciz kaldığını göstermek için zikredilmiştir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'fîl' kelimesinin Araplar arasında bilinen bir hayvan olduğunu ve bu surenin adını da verdiğini ifade eder. Ayetteki 'el-fîl'in, Ebrehe'nin ordusunun sembolü olarak kullanıldığını ve bu hayvanın büyüklüğüne rağmen Allah'ın iradesi karşısında duramadığını vurgular, böylece ilahi kudretin büyüklüğüne işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","tabiat-ayetleri","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"تَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Harf-i cezm olan 'lem'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"görmedin"},{"position":3,"surface":"كَيْفَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":4,"surface":"فَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptı"},{"position":5,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rab"},{"position":5,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-e, ile"},{"position":6,"surface":"أَصْحَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ح-ب","rootLatin":"s-h-b","lemma":"صَاحِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sahipleri"},{"position":7,"surface":"ٱلْفِيلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ف-ي-ل","rootLatin":"f-y-l","lemma":"فِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"fil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *105/1*