# Kureyş Sûresi, 3. Âyet (106:3)

> فَلْيَعْبُدُوا۟ رَبَّ هَـٰذَا ٱلْبَيْتِ

*Felya'budû rabbe hâżâ-lbeyt(i)*

**Meal (Diyanet):** (1-4) Kureyş'i ısındırıp alıştırdığı; onları kışın (Yemen'e) ve yazın (Şam'a) yaptıkları yolculuğa ısındırıp alıştırdığı için, Kureyş de, kendilerini besleyip açlıklarını gideren ve onları korkudan emin kılan bu evin (Kabe'nin) Rabbine kulluk etsin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/106/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kureyş Suresi'nin bu ayeti, Kabe'nin Rabbine ibadet etme emrini vurgular. Ayet, 'ibadet', 'Rab' ve 'Beyt' gibi temel kavramlar üzerinden Kureyş kabilesinin yaşamındaki merkezi unsurları ve Allah'a olan sorumluluklarını dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَلْيَعْبُدُوا۟","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Kulluk etsinler, ibadet etsinler anlamında bir emir fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'abd' kelimesinin boyun eğme ve itaat etme anlamlarına geldiğini belirtir. 'İbadet' ise en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu göstermektir. Ayetteki 'felya'budû' ifadesi, Kureyş'in kendilerine verilen nimetler karşısında Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk etmeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibadet'i 'itaat' olarak açıklar. Bu ayetteki emir, Kureyş'in Kabe'nin Rabbine itaat etmesi, O'nun emirlerine uyması ve O'na şükretmesi gerektiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' ve 'ibadet' kavramlarının Kur'an'da Allah ile insan arasındaki ilişkinin temelini oluşturduğunu belirtir. 'İbadet', insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve O'na olan minnet borcunu ifade eden bir eylemdir. Ayet, bu bağımlılığın ve minnetin bir ifadesi olarak ibadeti emreder."}]},{"word":"رَبَّ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Sahip, efendi, terbiye eden, yetiştiren ve koruyan anlamlarına gelen bir isimdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Rab' kelimesinin aslen 'terbiye etmek, bir şeyi kademe kademe olgunluğa ulaştırmak' anlamına geldiğini belirtir. Allah için kullanıldığında ise 'yaratıcı, sahip, yönetici ve terbiye edici' anlamlarını kapsar. Ayetteki 'Rabbe hâzâ'l-beyt' ifadesi, Kabe'nin sahibi, koruyucusu ve Kureyş'i besleyip büyüten Allah'a işaret eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rab' kelimesinin 'malik, seyyid, müdebbir, mürebbi' gibi anlamlara geldiğini ve sadece Allah için kullanıldığında mutlak anlamda bu vasıfları taşıdığını ifade eder. Ayet, Kureyş'in tüm varlıklarını borçlu oldukları, kendilerini doyuran ve güven veren Kabe'nin mutlak sahibine kulluk etmelerini emreder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici ve koruyucu yönünü vurguladığını belirtir. Kureyş Suresi'nde 'Rab' kelimesi, Kureyş'e verilen nimetlerin (açlıktan doyurulma, korkudan emin kılınma) kaynağı olarak Allah'ı işaret eder ve bu nimetler karşısında O'na ibadet etme sorumluluğunu hatırlatır."}]},{"word":"ٱلْبَيْتِ","root":"ب ي ت","rootLatin":"b-y-t","meaning":"Ev, konut, mesken anlamına gelen bir isimdir; burada özel olarak Kabe'yi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Beyt' kelimesinin genel olarak ev anlamına geldiğini ancak Kur'an'da belirli bir bağlamda kullanıldığında özel bir anlam kazandığını belirtir. Bu ayette 'hâzâ'l-beyt' (bu ev) ifadesiyle kastedilenin, Kureyş'in merkezi olan ve kutsal kabul edilen Kabe olduğu açıktır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'Beyt' kelimesinin Kur'an'da farklı evleri ifade etmekle birlikte, 'el-Beyt' şeklinde marife olarak kullanıldığında genellikle Kabe'yi kastettiğini belirtir. Ayet, Kureyş'in hayatında merkezi bir yere sahip olan Kabe'nin Rabbine ibadet etmeleri gerektiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Beyt' kelimesinin Kur'an'daki kullanımlarını incelerken, 'el-Beyt'in özelde Kabe'yi ifade ettiğini ve bu kutsal mekanın Allah ile olan ilişkisini vurguladığını belirtir. Ayet, Kabe'nin Rabbine ibadet etme emriyle, Kabe'nin kutsiyetini ve Allah'ın bu mekan üzerindeki egemenliğini pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","sukur","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"öyleyse"},{"position":1,"surface":"لْ","pos":"harf","posDetail":"Emir Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Emir lâmı olduğu için mebnî","gloss":"-sınlar"},{"position":1,"surface":"يَعْبُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir lâmı ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"kulluk etsinler"},{"position":2,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rabbine"},{"position":3,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَـٰذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bu"},{"position":4,"surface":"ٱلْبَيْتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ت","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"İsm-i işaretten sonra geldiği için bedel ve mecrûr","gloss":"Ev'in"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *106/3*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *106/3*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *106/3*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *106/3*
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *106/3*