# Mâûn Sûresi, 1. Âyet (107:1) > أَرَءَيْتَ ٱلَّذِى يُكَذِّبُ بِٱلدِّينِ *Era-eyte-lleżî yukeżżibu bi-ddîn(i)* **Meal (Diyanet):** Gördün mü, o hesap ve ceza gününü yalanlayanı! **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/107/1 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, 'din' kavramını yalanlayan bir kişiyi sorgulama yoluyla ele almaktadır. Anahtar kavramlar, görme eylemi, yalanlama fiili ve dinin kendisi etrafında şekillenerek, inkarın mahiyetini ve sonuçlarını ima etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَرَءَيْتَ","root":"ر أ ي","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Gördün mü? Anladın mı? Dikkat ettin mi?","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ru'yet' kelimesinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'erâeyte' ifadesi, sadece fiziksel bir görmeyi değil, aynı zamanda bir şeyi idrak etmeyi, üzerinde düşünmeyi ve dikkat çekmeyi amaçlayan bir soru edatıdır. (el-Müfredât, s. 350)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'erâeyte' ifadesinin Kur'an'da bazen 'haber ver' veya 'bana bildir' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu bağlamda, 'dini yalanlayanı gördün mü?' sorusu, muhatabı bu tip bir kişinin varlığına ve niteliklerine dair bilgilendirme ve düşündürme amacı taşır. (Mecâzü'l-Kur'ân, I, 29)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki soru edatlarının sadece bilgi edinme amaçlı olmadığını, aynı zamanda muhatabı belirli bir gerçeğe yönlendirme ve onu düşünmeye sevk etme işlevi gördüğünü vurgular. 'Erâeyte' burada, dini yalanlayanın durumunun vahametine dikkat çekmek için kullanılmıştır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 180)"}]},{"word":"يُكَذِّبُ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yalanlıyor, inkar ediyor, doğru olmadığını iddia ediyor.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tekzîb' kelimesinin bir şeyi yalanlamak, doğru olmadığını söylemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yükezzibu' fiili, dinin temel prensiplerini, ahiret inancını veya Allah'ın emirlerini reddetmeyi ifade eder. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 450)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezib'in gerçeğe aykırı söz olduğunu, 'tekzîb'in ise bir şeyi yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek olduğunu açıklar. Bu ayetteki kullanım, dinin hakikatini ve doğruluğunu kabul etmeyip onu inkar etme eylemini vurgular. (el-Müfredât, s. 429)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tekzîb'in sadece sözlü bir yalanlama olmadığını, aynı zamanda fiili olarak da bir şeyi reddetme ve ona karşı çıkma anlamı taşıdığını belirtir. Dini yalanlamak, onun gereklerini yerine getirmemek ve ona inanmamak şeklinde tezahür edebilir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 210)"}]},{"word":"بِٱلدِّينِ","root":"د ي ن","rootLatin":"d-y-n","meaning":"Din, hesap günü, ceza ve mükafat, yaşam tarzı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dîn' kelimesinin temel anlamının itaat, ceza ve mükafat olduğunu belirtir. Kur'an'da ise hem 'İslam dini' anlamında hem de 'hesap günü' anlamında kullanılır. Bu ayette, 'dini yalanlamak', hem İslam'ın temel prensiplerini hem de ahiret inancını ve hesap gününü inkar etmeyi kapsar. (el-Müfredât, s. 298)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'dîn' kelimesinin 'ceza' ve 'mükafat' anlamlarına geldiğini ve bu bağlamda 'yevmü'd-dîn' (din günü) ifadesinin 'ceza ve mükafat günü' anlamına geldiğini açıklar. Dolayısıyla, 'dini yalanlamak', ahiret inancını ve amellerin karşılığını inkar etmektir. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 180)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dîn' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu, hem 'Allah'a itaat ve kulluk' anlamını hem de 'hesap günü' ve 'ilahi yargı' anlamını taşıdığını belirtir. Mâûn Suresi'ndeki 'dini yalanlayan', bu geniş anlamıyla Allah'ın hükümranlığını, ahireti ve dolayısıyla İslam'ın temel inançlarını reddeden kişidir. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 140-145)"},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'dîn'in hem şeriatı, yani Allah'ın kulları için koyduğu hükümleri, hem de itaat ve kulluğu ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'dini yalanlamak', Allah'ın emirlerini ve yasaklarını, yani şeriatı ve ona itaati reddetmek anlamına gelir. (el-Külliyyât, s. 460)"}]}]} ## Tefsir {"topics":["musrikler","kufur-sirk","ahiret-mukafat"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"رَأَيْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördün"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, ism-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"يُكَذِّبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû, ism-i mevsûlün sıla cümlesi olduğu için mahallen merfû","gloss":"yalanlıyor"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile, hakkında"},{"position":4,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"din"}]