# Hûd Sûresi, 10. Âyet (11:10)

> وَلَئِنْ أَذَقْنَـٰهُ نَعْمَآءَ بَعْدَ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ ٱلسَّيِّـَٔاتُ عَنِّىٓ ۚ إِنَّهُۥ لَفَرِحٌ فَخُورٌ

*Vele-in eżeknâhu na'mâe ba'de darrâe messet-hu leyekûlenne żehebe-sseyyi-âtu ‘annî(c) innehu leferihun feḣûr(un)*

**Meal (Diyanet):** Ama kendisine dokunan bir sıkıntıdan sonra, ona bir nimet tattırırsak mutlaka, "Kötülükler benden gitti" diyecektir. Çünkü o, şımarık ve böbürlenen biridir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/10

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 10. ayet, insanın zorluklar karşısındaki sabırsızlığını ve nimetlere kavuştuğunda şımarıklığını ele almaktadır. Ayet, 'tatmak', 'nimet', 'sıkıntı', 'sevinmek' ve 'böbürlenmek' gibi kavramlar üzerinden insan psikolojisinin bu yönlerini dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"أَذَقْنَاهُ","root":"ذ و ق","rootLatin":"z-v-k","meaning":"Bir şeyi tattırmak, deneyimletmek, hissettirmek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zevk' (ذوق) kelimesinin aslen dil ile bir şeyi tatmak olduğunu, ancak mecazen bir şeyin etkisini hissetmek, deneyimlemek anlamında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'ezaknâhu' (أَذَقْنَاهُ) ifadesi, Allah'ın insana nimeti tattırması, yani ona nimeti yaşatması ve hissettirmesi anlamındadır, tıpkı bir yemeğin tadının alınması gibi, ancak burada manevi bir tatma söz konusudur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tatmak' fiilinin Kur'an'da bazen mecazi anlamda kullanıldığını, burada da 'nimet tattırmak' ifadesinin, nimeti ona ulaştırmak ve onunla nimetlendirmek anlamına geldiğini ifade eder. Bu, nimeti doğrudan deneyimleme ve onunla haşır neşir olma durumunu vurgular."}]},{"word":"نَعْمَاءَ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-'-m","meaning":"İnsana ulaşan her türlü iyilik, rahatlık, bolluk ve lütuf anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'na'mâ' (نَعْمَاءَ) kelimesinin, 'ni'met' (نعمة) kelimesinin çoğulu veya mübalağalı bir şekli olduğunu, Allah'tan gelen her türlü iyilik ve lütfu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, sıkıntının zıttı olarak, insana ulaşan geniş ve kapsamlı bir iyiliği, refahı ve rahatlığı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'na'mâ' kelimesinin, kalpteki rahatlık ve bedendeki esenlik gibi hem maddi hem de manevi nimetleri kapsadığını açıklar. Ayetteki bağlamda, daha önce yaşanan 'darrâ' (sıkıntı) sonrasında gelen, insana huzur ve refah veren her türlü lütfu ifade eder."}]},{"word":"ضَرَّاءَ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"İnsana isabet eden her türlü sıkıntı, zorluk, musibet ve zarar anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'darrâ' (ضَرَّاءَ) kelimesinin, insana dokunan her türlü kötülük, hastalık, fakirlik ve musibet anlamına geldiğini belirtir. Ayette, 'na'mâ' (nimet) kelimesinin zıttı olarak kullanılarak, insanın karşılaştığı olumsuz durumları ve zorlukları ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'darrâ' kelimesinin, 'zarar' kökünden türediğini ve insana bedenen veya ruhen dokunan her türlü olumsuzluğu ifade ettiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, insanın başına gelen ve onu üzen, sıkıntıya sokan her türlü olayı ve durumu kapsar."}]},{"word":"فَرِحٌ","root":"ف ر ح","rootLatin":"f-r-h","meaning":"Aşırı sevinçli, şımarıkça sevinen, neşeli ve gururlu anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ferih' (فَرِحٌ) kelimesinin, hem övgüye değer bir sevinci hem de kınanmaya değer bir şımarıklığı ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'ferih' kelimesi, 'fahûr' (böbürlenen) kelimesiyle birlikte kullanıldığı için, olumsuz anlamda, yani nimetlere kavuştuğunda şımaran, haddini aşan bir sevinci ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ferah' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışımla kullanıldığını, özellikle dünya nimetleriyle şımarma ve Allah'ı unutma bağlamında geçtiğini belirtir. Bu ayetteki 'ferih' de, sıkıntıdan kurtulup nimete kavuşunca Allah'a şükretmek yerine, kendini beğenmiş bir sevinçle dolan insan tipini tasvir eder."}]},{"word":"فَخُورٌ","root":"ف خ ر","rootLatin":"f-h-r","meaning":"Kendini beğenen, başkalarına karşı övünen, böbürlenen ve kibirli anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fahûr' (فَخُورٌ) kelimesinin, 'fahre' (övünmek) kökünden türediğini ve çok övünen, kendini beğenmiş kişiyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, 'ferih' (şımarıkça sevinen) kelimesiyle birlikte, nimetlere kavuştuğunda şükretmek yerine, bu nimetleri kendi başarısı gibi görüp başkalarına karşı böbürlenen insan karakterini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fahr'ın, kişinin kendisinde bulunan veya başkalarında bulunan bir şeyi üstün görerek övünmesi olduğunu açıklar. 'Fahûr' ise, bu övünme halini sürekli ve aşırı derecede yapan kişidir. Ayetteki bağlamda, sıkıntıdan kurtulup nimete kavuşan kişinin, bu durumu kendi meziyetine yorarak kibirlenmesini ve başkalarına karşı üstünlük taslamasını ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","sukur","kibir-hased","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَئِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve eğer"},{"position":1,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak"},{"position":1,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"أَذَقْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-و-ق","rootLatin":"dh-w-q","lemma":"أَذَاقَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tattırırsak"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":3,"surface":"نَعْمَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نَعْمَاء","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimet"},{"position":4,"surface":"بَعْدَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"sonra"},{"position":5,"surface":"ضَرَّآءَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ر-ر","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضَرَّاء","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sıkıntıdan"},{"position":6,"surface":"مَسَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"م-س-س","rootLatin":"m-s-s","lemma":"مَسَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dokundu"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ona"},{"position":7,"surface":"لَيَقُولَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Te'kid Nûnu ile bitiştiği için mebnî","gloss":"muhakkak der"},{"position":8,"surface":"ذَهَبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ذ-ه-ب","rootLatin":"dh-h-b","lemma":"ذَهَبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gitti"},{"position":9,"surface":"ٱلسَّيِّـَٔاتُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi Müennes Salim","root":"س-و-ء","rootLatin":"s-w-'","lemma":"سَيِّئَة","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"kötülükler"},{"position":10,"surface":"عَنِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":10,"surface":"ىٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benden"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":11,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":12,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid (Lâm-ı İbtidâ)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette"},{"position":12,"surface":"فَرِحٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ف-ر-ح","rootLatin":"f-r-h","lemma":"فَرِح","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"şımaran"},{"position":13,"surface":"فَخُورٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ف-خ-ر","rootLatin":"f-kh-r","lemma":"فَخُور","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"böbürlenen"}]