# Hûd Sûresi, 107. Âyet (11:107)

> خَـٰلِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ وَٱلْأَرْضُ إِلَّا مَا شَآءَ رَبُّكَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِّمَا يُرِيدُ

*Ḣâlidîne fîhâ mâ dâmeti-ssemâvâtu vel-ardu illâ mâ şâe rabbuk(e)(c) inne rabbeke fa''âlun limâ yurîd(u)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, gökler ve yerler durdukça orada ebedi olarak kalacaklardır. Ancak Rabbinin dilemesi başka. Şüphesiz Rabbin istediğini yapandır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/107

---

## Tefsir

{"topics":["cehennem","ahiret-mukafat","kader","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"خَـٰلِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-ل-د","rootLatin":"ḫ-l-d","lemma":"خَالِد","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ebedi kalıcılar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":2,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":2,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Zarfiyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sürece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tetimme"},{"position":4,"surface":"دَامَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-و-م","rootLatin":"d-w-m","lemma":"دَامَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"devam ettiği","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"gökler","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"ʾ-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"yer","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstisnâ edatı"},{"position":7,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":8,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"şey"},{"position":9,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"diledi","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rab","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":10,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":12,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rab","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":13,"surface":"فَعَّالٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-ʿ-l","lemma":"فَعَّال","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"çokça yapan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":14,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":15,"surface":"يُرِيدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-و-د","rootLatin":"r-w-d","lemma":"أَرَادَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"diler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, ahiret hayatındaki kalıcılığı ve Allah'ın mutlak iradesini vurgulamaktadır. 'Hulûd' kavramı ile ebediyetin süresi, 'semâvât ve arz' ile bilinen âlemin sınırları ve 'şâe' ile 'yurîd' kavramları ile de Allah'ın dileme ve yapma kudreti ele alınmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"خَـٰلِدِينَ","root":"خ ل د","rootLatin":"h-l-d","meaning":"Cennet veya cehennemde sürekli ve kesintisiz bir şekilde kalmak, ebediyen ikamet etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hulûd (خلود), bir şeyin bozulmadan ve değişmeden kalmasıdır. Kur'an'da ise genellikle ahiret yurdunda kalıcılığı ifade eder. Bu ayette 'hâlidîn' kelimesi, gökler ve yer durdukça sürecek olan bir kalıcılığı, yani ebediyeti anlatır, ancak Allah'ın dilemesi bu durumun istisnası olarak belirtilmiştir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hulûd (خلود), Arap dilinde bir şeyin uzun süre kalması anlamına gelir. Kur'an'da ise bu kelime, ahiret bağlamında kullanıldığında, sonu olmayan bir kalıcılığı, yani ebediyeti ifade eder. Ayetteki 'hâlidîn' ifadesi, cennet veya cehennem ehlinin orada kalışının süresizliğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'hulûd' kavramı, genellikle ahiret hayatının temel bir özelliği olarak karşımıza çıkar. Bu, sadece uzun bir süre kalmak değil, aynı zamanda bir sonu olmaksızın devam eden bir varoluş halidir. Ayetteki 'hâlidîn' kelimesi, Allah'ın iradesi dışında, bu kalıcılığın mutlak ve kesintisiz olduğunu belirtir."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتُ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-v","meaning":"Yeryüzünün üzerinde bulunan, gökyüzü ve uzay boşluğunu kapsayan âlem.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâvât (سموات), semâ (سماء) kelimesinin çoğuludur ve yeryüzünün üzerindeki her şeyi ifade eder. Bu ayette 'mâ dâmeti'l-semâvât' ifadesi, bilinen âlemin varlığını ve süresini belirtmek için bir zaman zarfı olarak kullanılmıştır. Bu, bir şeyin çok uzun bir süre devam edeceğini mecazi olarak anlatır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Semâ (سماء), yukarıda olan her şeydir. Kur'an'da hem maddi gökyüzünü hem de mecazi olarak yüce makamları ifade eder. Ayetteki 'semâvât' kelimesi, 'arz' ile birlikte, evrenin bilinen tüm unsurlarını kapsayan bir ifade olup, kalıcılığın süresini belirten bir ölçüt olarak kullanılmıştır."}]},{"word":"ٱلْأَرْضُ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Üzerinde yaşadığımız yeryüzü, kara parçası.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Arz (أرض), yeryüzü demektir. Kur'an'da genellikle 'semâvât' ile birlikte zikredilerek tüm kâinatı ifade eder. Bu ayette 'semâvât ve arz' ifadesi, bilinen evrenin varlığını ve süresini temsil eder ve ahiret hayatındaki kalıcılığın bu evrenin varlığına bağlı olduğu, ancak Allah'ın iradesinin bunun üzerinde olduğu vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Arz (أرض), yeryüzü, kara parçasıdır. Kur'an'da 'semâvât ve arz' terkibi, genellikle Allah'ın yaratma kudretinin ve mülkiyetinin kapsamını belirtmek için kullanılır. Bu ayette ise, 'mâ dâmeti'l-semâvât ve'l-arz' ifadesi, bir şeyin süresinin uzunluğunu ve devamlılığını anlatmak için kullanılan bir deyimdir."}]},{"word":"شَآءَ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Allah'ın bir şeyi dilemesi, irade etmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' (شيء) kökünden gelen 'şâe' (شاء), Allah'ın bir şeyi irade etmesi, dilemesi anlamına gelir. Bu ayette 'illâ mâ şâe rabbuke' ifadesi, ahiret hayatındaki kalıcılığın mutlak olmadığını, Allah'ın dilemesiyle değişebileceğini, yani Allah'ın iradesinin her şeyin üzerinde olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Meşîet (مشيئة), Allah'ın iradesidir. 'Şâe' fiili, Allah'ın mutlak kudretini ve dileme yetkisini ifade eder. Ayetteki istisna cümlesi, Allah'ın dilemesinin her türlü kuralın ve sürenin üzerinde olduğunu, O'nun iradesinin sınırsız olduğunu açıkça ortaya koyar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'şâe' fiili, Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade eder. Bu, O'nun bir şeyi yaratma, değiştirme veya sona erdirme gücünü gösterir. Ayetteki 'illâ mâ şâe rabbuke' ifadesi, cennet ve cehennemdeki kalıcılığın bile Allah'ın iradesine bağlı olduğunu, O'nun dilemesiyle her şeyin mümkün olduğunu vurgular."}]},{"word":"يُرِيدُ","root":"ر و د","rootLatin":"r-v-d","meaning":"Allah'ın bir şeyi istemesi, murad etmesi.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İrâde (إرادة), bir şeyi istemek, murad etmektir. 'Yurîd' (يريد) fiili, Allah'ın bir şeyi yapmaya karar vermesini ve onu gerçekleştirmesini ifade eder. Ayetteki 'innâ rabbeke fe'âlün limâ yurîd' ifadesi, Allah'ın dilediği her şeyi yapmaya muktedir olduğunu, O'nun iradesinin fiile dönüştüğünü ve hiçbir engelle karşılaşmadığını belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İrâde (إرادة), bir şeyi talep etmek ve ona yönelmektir. Allah hakkında kullanıldığında, O'nun bir şeyi yaratma veya gerçekleştirme isteğini ifade eder. Ayetteki 'limâ yurîd' ifadesi, Allah'ın iradesinin mutlak olduğunu ve O'nun dilediği her şeyi gerçekleştirecek güce sahip olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'irâde' kavramı, Allah'ın aktif ve yaratıcı gücünü ifade eder. 'Yurîd' fiili, Allah'ın sadece dilemekle kalmayıp, dilediği şeyi fiilen gerçekleştirdiğini gösterir. Bu ayette, Allah'ın 'her istediğini yapan' olması, O'nun mutlak egemenliğini ve kudretini pekiştirir, hiçbir şeyin O'nun iradesinin dışında kalamayacağını belirtir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ḣâlidîne"},{"position":2,"translit":"fîhâ"},{"position":3,"translit":"mâ"},{"position":4,"translit":"dâmeti"},{"position":5,"translit":"ssemâvâtu"},{"position":6,"translit":"vel-ardu"},{"position":7,"translit":"illâ"},{"position":8,"translit":"mâ"},{"position":9,"translit":"şâe"},{"position":10,"translit":"rabbuk(e)(c)"},{"position":11,"translit":"inne"},{"position":12,"translit":"rabbeke"},{"position":13,"translit":"fa''âlun"},{"position":14,"translit":"limâ"},{"position":15,"translit":"yurîd(u)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/107*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/107*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/107*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk · *11/107*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/107*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/107*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/107*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk · *11/107*
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/107*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/107*
- **Nebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/107*