# Hûd Sûresi, 118. Âyet (11:118)

> وَلَوْ شَآءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ ٱلنَّاسَ أُمَّةً وَٰحِدَةً ۖ وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ

*Velev şâe rabbuke lece'ale-nnâse ummeten vâhide(ten)(c) velâ yezâlûne muḣtelifîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (118-119) Rabbin dileseydi, insanları (aynı inanca bağlı) tek bir ümmet yapardı. Fakat Rabbinin merhamet ettikleri müstesna, onlar ihtilafa devam edeceklerdir. Zaten onları bunun için yarattı. Rabbinin, "Andolsun ki cehennemi hem cinlerden, hem insanlardan (suçlularla) dolduracağım" sözü kesinleşti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/118

---

## Tefsir

{"topics":["kader","hidayet-dalalet","cehennem","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَلَوْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve eğer"},{"position":2,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ş-y-a","rootLatin":"sh-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dileseydi"},{"position":3,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"لَجَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"c-'-l","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"elbette kılardı"},{"position":5,"surface":"ٱلنَّاسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-w-s","rootLatin":"n-w-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanları"},{"position":6,"surface":"أُمَّةًۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-m-m","rootLatin":"u-m-m","lemma":"أُمَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sâni (ikinci mef'ûl) olduğu için mansûb","gloss":"bir ümmet"},{"position":7,"surface":"وَٰحِدَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"w-ḥ-d","rootLatin":"w-h-d","lemma":"وَاحِدَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"tek"},{"position":8,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve değil"},{"position":9,"surface":"يَزَالُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri Nakıs","root":"z-y-l","rootLatin":"z-y-l","lemma":"زَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"hala olmaya devam ediyorlar"},{"position":10,"surface":"مُخْتَلِفِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ḫ-l-f","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"مُخْتَلِف","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Yezâlûne fiilinin haberi olduğu için mansûb","gloss":"ayrılıkta olanlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 118. ayet, Allah'ın dilemesi halinde tüm insanlığı tek bir ümmet yapabileceğini, ancak insanların sürekli ihtilaf içinde olduğunu ve bu ihtilafın ilahi bir hikmete dayandığını vurgular. Ayet, irade, birlik ve ayrılık kavramları üzerinden insanlığın yaratılış gayesine ve ilahi takdire işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"شَآءَ","root":"ش ي أ","rootLatin":"ş-y-e","meaning":"Dilemek, istemek, irade etmek anlamındadır ve Allah'ın mutlak kudretini ve tercihini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şey' kelimesi, bir şeyin varlığını veya yokluğunu dilemek, irade etmek anlamına gelir. Ayetteki 'şâe' fiili, Allah'ın mutlak iradesini ve kudretini gösterir ki, dileseydi insanları tek bir ümmet kılabilirdi, ancak bunu yapmamıştır, bu da ilahi bir hikmete işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'meşîe' (dileme) kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak ve sınırsız iradesini ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'şâe' fiili, Allah'ın insanlığın birliği veya ayrılığı konusundaki nihai karar verici olduğunu ve bu kararın O'nun hikmetine dayandığını gösterir."}]},{"word":"جَعَلَ","root":"ج ع ل","rootLatin":"c-a-l","meaning":"Kılmak, yapmak, dönüştürmek anlamındadır ve Allah'ın yaratma ve şekillendirme kudretini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ceale' fiilinin Kur'an'da 'sayyere' (dönüştürmek, kılmak) anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'lâ ceale' ifadesi, Allah'ın insanları tek bir ümmete dönüştürme, yani onları bu şekilde yaratma gücüne sahip olduğunu ancak bunu yapmadığını anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ceale' fiilinin birçok anlamı olduğunu ve bunlardan birinin de 'halk' (yaratmak) veya 'sayrûret' (bir şeyi başka bir şeye dönüştürmek) olduğunu ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanları tek bir ümmet olarak yaratma veya kılma kudretini vurgular."}]},{"word":"أُمَّةً","root":"أ م م","rootLatin":"ü-m-m","meaning":"Topluluk, cemaat, millet anlamındadır ve belirli bir inanç veya yaşam tarzı etrafında birleşmiş insan grubunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ümmet' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise 'tek bir din üzere olan topluluk' veya 'tek bir şeriat üzere olan cemaat' anlamında olduğunu belirtir. Ayet, Allah'ın dileseydi tüm insanlığı tek bir inanç ve yaşam tarzı etrafında birleştirebileceğini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ümmet' kelimesinin 'bir araya gelmiş topluluk' anlamına geldiğini ve bu topluluğun ya zaman, ya mekan, ya din, ya da bir hedef etrafında birleştiğini söyler. Ayetteki 'ümmeten vâhidah' ifadesi, inanç ve yaşam tarzı bakımından tam bir birlik içinde olan bir topluluğu kasteder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'ümmet' kavramının Kur'an'da sadece etnik bir topluluğu değil, aynı zamanda ortak bir peygamber ve ilahi mesaja inanan dinî bir topluluğu ifade ettiğini vurgular. Bu ayetteki 'ümmeten vâhidah' ifadesi, tüm insanlığın tek bir din ve inanç sistemi altında birleşmesi potansiyelini dile getirir."}]},{"word":"مُخْتَلِفِينَ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"İhtilaf edenler, ayrılığa düşenler, farklı görüşlere sahip olanlar anlamındadır ve insanların inanç, düşünce ve yaşam tarzlarındaki çeşitliliği ve anlaşmazlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ihtilaf' kelimesinin 'birbirine muhalif olmak, zıtlaşmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ yezâlûne muhtelifîn' ifadesi, insanların sürekli olarak farklı görüşlere sahip olmaya, anlaşmazlık içinde bulunmaya devam edeceklerini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ihtilaf'ın 'bir şeyin diğerine muhalif olması' veya 'birbirine zıt düşmesi' olduğunu açıklar. Bu ayetteki 'muhtelifîn' kelimesi, insanların inanç, mezhep ve dünya görüşleri açısından sürekli bir ayrılık ve çeşitlilik içinde olacağını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'ihtilaf' kavramının Kur'an'da genellikle inanç ve dinî konulardaki ayrılıkları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'muhtelifîn' kelimesi, insanların ilahi iradeye rağmen veya ilahi bir hikmetle, dinî ve ideolojik farklılıklar içinde olmaya devam edeceklerini gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Hûd, 11:118*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *11/118*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *11/118*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *11/118*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *11/118*