# Hûd Sûresi, 119. Âyet (11:119)

> إِلَّا مَن رَّحِمَ رَبُّكَ ۚ وَلِذَٰلِكَ خَلَقَهُمْ ۗ وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ ٱلْجِنَّةِ وَٱلنَّاسِ أَجْمَعِينَ

*İllâ men rahime rabbuk(e)(c) veliżâlike ḣalekahum(k) vetemmet kelimetu rabbike leemleenne cehenneme mine-lcinneti ve-nnâsi ecme'în(e)*

**Meal (Diyanet):** (118-119) Rabbin dileseydi, insanları (aynı inanca bağlı) tek bir ümmet yapardı. Fakat Rabbinin merhamet ettikleri müstesna, onlar ihtilafa devam edeceklerdir. Zaten onları bunun için yarattı. Rabbinin, "Andolsun ki cehennemi hem cinlerden, hem insanlardan (suçlularla) dolduracağım" sözü kesinleşti.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/119

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın rahmetinin ve yaratılış amacının yanı sıra, cehennemin cinler ve insanlarla doldurulacağına dair ilahi sözün kesinliğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, ilahi rahmetin istisnai doğasını, yaratılışın hikmetini ve Allah'ın vaadinin gerçekleşmesini dilbilimsel ve semantik derinliğiyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَحِمَ","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın kullarına gösterdiği merhamet, acıma ve lütuf anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet, kalpteki incelik ve şefkatten kaynaklanan bir duygudur. Allah'a nisbet edildiğinde ise, O'nun lütuf ve ihsanıdır, kullarına acıması ve onlara iyilik etmesidir. Ayetteki 'mân raḥime rabbuke' ifadesi, Allah'ın özel rahmetine mazhar olanların ayrılıktan kurtulacağını, bu rahmetin ilahi bir seçimi ifade ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahmet, Kur'an'da Allah'ın en temel sıfatlarından biridir ve O'nun yaratılmışlara karşı olan şefkatini, merhametini ve bağışlayıcılığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Allah'ın rahmetinin, insanların ayrılığa düşmesinden bir istisna teşkil ettiğini, bu rahmetin ilahi iradeyle belirli kullara yöneldiğini ve onları doğru yola ilettiğini vurgular."}]},{"word":"خَلَقَهُمْ","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Allah'ın insanları belirli bir amaç doğrultusunda yaratmasıdır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Halk (yaratma), bir şeyi yoktan var etmek veya bir şeyi belirli bir ölçü ve düzene göre meydana getirmektir. Ayetteki 've li-zâlike halaqahum' ifadesi, Allah'ın insanları, ayrılığa düşmelerine rağmen, bu ayrılığın bir hikmeti olarak veya rahmetine mazhar olanları ayırmak için yarattığını, yani yaratılışın bir amacının olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Halk, bir şeyi takdir etmek, ölçmek ve sonra onu icat etmektir. Allah'ın yaratması, O'nun ilim ve kudretinin bir tezahürüdür. Ayetteki 'li-zâlike halaqahum' ifadesi, yaratılışın rastgele olmadığını, aksine ilahi bir plan ve hikmetle, belki de insanların imtihan edilmesi ve rahmete layık olanların ayrılması gibi bir amaçla gerçekleştiğini gösterir."}]},{"word":"تَمَّتْ","root":"ت-م-م","rootLatin":"t-m-m","meaning":"Bir şeyin eksiksiz olarak tamamlanması, yerine gelmesi ve kesinleşmesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Temâm, bir şeyin noksansız olarak sona ermesi ve kemale ermesidir. Ayetteki 've temmet kelimetu rabbike' ifadesi, Allah'ın cehennemi dolduracağına dair sözünün kesinleştiğini, bu vaadin geri dönülmez bir şekilde gerçekleşeceğini ve hiçbir şüpheye yer bırakmadığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Temâm, bir şeyin son haddine ulaşması ve eksiklikten arınmasıdır. Allah'ın kelimesinin tamamlanması, O'nun vaadinin mutlak surette gerçekleşeceği anlamına gelir. Bu ayette, cehennemin doldurulacağına dair ilahi sözün, Allah'ın kudret ve iradesiyle kesinleştiğini ve kaçınılmaz olduğunu ifade eder."}]},{"word":"كَلِمَةُ","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Allah'ın hükmü, vaadi veya buyruğudur.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kelime, genellikle anlam ifade eden tek bir lafızdır. Ancak Kur'an'da Allah'a nisbet edildiğinde, O'nun hükmünü, vaadini, emrini veya yaratma buyruğunu ifade eder. Ayetteki 'kelimetu rabbike', Allah'ın cehennemi dolduracağına dair kesin ve değişmez vaadini, yani ilahi hükmünü belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kelime, Kur'an'da sadece sözcük anlamında değil, aynı zamanda ilahi iradeyi, hükmü ve takdiri ifade eden geniş bir anlama sahiptir. 'Kelimetu rabbike' ifadesi, Allah'ın mutlak ve değişmez iradesinin bir tecellisi olarak, cehennemin cinler ve insanlarla doldurulacağına dair kesin hükmünü ve vaadini temsil eder."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"Kafirlerin ve günahkarların ahirette cezalandırılacağı yerdir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Cehennem, ahiretteki azap yurdunun adıdır. Arapça'da derin çukur anlamına gelen 'cehennem' kelimesi, Kur'an'da kafirlerin ve isyancıların ebedi azap göreceği yer olarak kullanılır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın vaadinin, bu azap yurdunun belirli bir amaçla doldurulacağını kesinleştirdiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Cehennem, Kur'an'da zikredilen azap mekanlarından biridir ve genellikle en şiddetli azabın yeri olarak tasvir edilir. Ayetteki 'lâemle'anne cehenneme' ifadesi, Allah'ın bu azap yurdunu, belirli bir sayıya ulaşacak olan cin ve insanlarla doldurma iradesinin kesinliğini ve bu vaadin gerçekleşeceğini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cehennem","kader","yaratilis","merhamet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisnâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ancak"},{"position":2,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen mansûb (müstesnâ)","gloss":"kimse"},{"position":3,"surface":"رَّحِمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"merhamet etti"},{"position":4,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rab"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":5,"surface":"ذَٰلِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bu"},{"position":6,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":6,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"تَمَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-م-م","rootLatin":"t-m-m","lemma":"تَمَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tamamlandı"},{"position":8,"surface":"كَلِمَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-م","rootLatin":"k-l-m","lemma":"كَلِمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"sözü"},{"position":9,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":9,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":10,"surface":"لَأَمْلَأَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"م-ل-أ","rootLatin":"m-l-ʾ","lemma":"مَلَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile mebnî","gloss":"elbette dolduracağım"},{"position":11,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"j-h-n-m","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"cehennemi"},{"position":12,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"den"},{"position":13,"surface":"ٱلْجِنَّةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جِنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"cinlerden"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"ٱلنَّاسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"ʾ-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"insanlar"},{"position":15,"surface":"أَجْمَعِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"أَجْمَع","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Tekid olduğu için mecrûr","gloss":"hepsi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Sâd Sûresi** · *11/119*
- **Sâd Sûresi** · *11/119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/118-119*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Hûd, 11:119*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 10 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/119*