# Hûd Sûresi, 13. Âyet (11:13) > أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰهُ ۖ قُلْ فَأْتُوا۟ بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِۦ مُفْتَرَيَـٰتٍ وَٱدْعُوا۟ مَنِ ٱسْتَطَعْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ *Em yekûlûne-fterâh(u)(s) kul fe/tû bi'aşri suverin miślihi mufterayâtin ved'û meni-steta'tum min dûni(A)llâhi in kuntum sâdikîn(e)* **Meal (Diyanet):** Yoksa "onu (Kur'an'ı) uydurdu" mu diyorlar? De ki: "Eğer doğru söyleyenler iseniz, haydi Allah'tan başka gücünüzün yettiklerini de (yardıma) çağırıp, siz de onun gibi uydurma on sure getirin." **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/13 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"Bu ayet, Kur'an'ın mucizevi niteliğini ve beşerüstü kaynağını vurgulamak amacıyla meydan okuma (tahaddî) üslubunu kullanmaktadır. Temel kavramlar, Kur'an'ın uydurulmuş olduğu iddiasını reddetmek ve benzerini getirme imkansızlığını ortaya koymak üzerine kuruludur.","keyConcepts":[{"word":"ٱفْتَرَىٰهُ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Bir şeyi asılsız olarak uydurmak, iftira etmek, yalan isnat etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'iftirâ' kelimesini, bir şeyi aslı olmaksızın uydurmak, yalan isnat etmek olarak açıklar. Ayetteki 'iftarâhu' ifadesi, müşriklerin Kur'an'ın Hz. Muhammed tarafından uydurulduğu yönündeki mesnetsiz iddialarını dile getirmektedir. Bu, Kur'an'ın ilahi menşeini inkar etme çabasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'iftirâ' kelimesini 'ihtilâk' (uydurma, icat etme) anlamında kullanır. Ayetteki bağlamda, Kur'an'ın Allah'tan değil de peygamberin kendi sözü olduğu yönündeki iddiayı ifade eder. Bu, Kur'an'ın mucizevi üslubuna ve içeriğine karşı bir meydan okumadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iftirâ' kavramını Kur'an'da genellikle Allah'a veya peygamberlere karşı yapılan asılsız isnatlar bağlamında inceler. Bu ayette, Kur'an'ın ilahi vahiy olduğu gerçeğine karşı, onun beşer ürünü olduğu yönündeki 'iftirâ'yı ele alır. Bu, hakikati çarpıtma ve yalan uydurma eylemidir."}]},{"word":"فَأْتُوا۟","root":"أ ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Bir şeyi getirmek, meydana getirmek, ortaya koymak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'etâ' fiilini 'getirmek, icra etmek' anlamında kullanır. Ayetteki 'fe'tû' emri, Kur'an'ın benzeri on sureyi 'meydana getirme' veya 'ortaya koyma' meydan okumasını ifade eder. Bu, Kur'an'ın eşsizliğini kanıtlama amacı taşır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'etâ' fiilinin 'bir şeyi gerçekleştirmek, başarmak' anlamını vurgular. Ayetteki 'fe'tû' ifadesi, müşriklere Kur'an'ın belagat ve içeriğine benzer on sureyi 'yapma' veya 'oluşturma' çağrısıdır. Bu, onların acizliğini ortaya koyan bir tahaddîdir."}]},{"word":"سُوَرٍ","root":"س و ر","rootLatin":"s-w-r","meaning":"Kur'an'ın bölümlerinden her biri, sure.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sûre' kelimesini, Kur'an'ın belirli bir bölümü olarak tanımlar ve genellikle 'yüksek mertebe, şeref' anlamındaki 'sûr' (duvar) kelimesiyle ilişkilendirir. Ayetteki 'aşri suver' (on sure) ifadesi, Kur'an'ın yapısal ve anlamsal bütünlüğüne sahip, belirli bir uzunluktaki bölümlerini ifade eder ve meydan okumanın kapsamını belirler."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'sûre' kelimesinin 'yüksek rütbe, mertebe' anlamından geldiğini ve Kur'an'ın her bir bölümünün kendine özgü bir mertebesi olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, Kur'an'ın nazım ve manasındaki eşsizliği vurgulamak için, onun 'sure' formundaki benzerini getirme imkansızlığını ortaya koyar."}]},{"word":"مُّفْتَرَيَـٰتٍ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Uydurulmuş, asılsız olarak icat edilmiş şeyler.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'müftereyât' kelimesini 'uydurulmuş, yalan olarak isnat edilmiş' şeyler olarak açıklar. Ayetteki 'müftereyât' ifadesi, meydan okumanın bir parçası olarak, eğer Kur'an uydurma ise, onların da 'uydurma' sureler getirmeleri gerektiğini belirtir. Bu, Kur'an'ın ilahi kaynağını ve beşerüstü niteliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'iftirâ' kökünden türeyen 'müftereyât' kelimesini, 'gerçek dışı, asılsız iddialar veya eserler' olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Kur'an'ın uydurma olduğu iddiasına karşılık, onların da benzer 'uydurma' eserler ortaya koymaları istenerek, bu iddianın ne kadar temelsiz olduğu gösterilmek istenir."}]},{"word":"صَـٰدِقِينَ","root":"ص د ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Doğru söyleyenler, samimi olanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sıdk' kelimesini 'sözün veya fiilin gerçeğe uygun olması' olarak açıklar. Ayetteki 'sadıkîn' ifadesi, müşriklerin Kur'an'ın uydurma olduğu yönündeki iddialarında 'samimi' ve 'doğru' olup olmadıklarını sorgular. Eğer iddialarında samimi iseler, meydan okumayı kabul etmeleri gerekir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sıdk' kavramının Kur'an'da hem sözlü doğruluğu hem de eylemsel samimiyeti ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'sadıkîn' kelimesi, müşriklerin Kur'an hakkındaki iddialarının sadece bir sözden ibaret olup olmadığını, yoksa gerçekten bu iddialarına inanıp inanmadıklarını sınamak için kullanılmıştır. Samimiyetleri, benzerini getirme çabalarıyla ortaya konulacaktır."}]}]} ## Tefsir {"topics":["vahiy-kuran","musrikler","peygamberlik"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoksa"},{"position":2,"surface":"يَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"diyorlar"},{"position":3,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"uydurdu"},{"position":3,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":4,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"öyleyse"},{"position":5,"surface":"ٱئْتُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"ʾ-t-y","lemma":"أَتَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirin"},{"position":6,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":6,"surface":"عَشْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ش-ر","rootLatin":"ʿ-š-r","lemma":"عَشْر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"on"},{"position":7,"surface":"سُوَرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-و-ر","rootLatin":"s-w-r","lemma":"سُورَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sure"},{"position":8,"surface":"مِّثْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ث-ل","rootLatin":"m-ṯ-l","lemma":"مِثْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"benzeri"},{"position":8,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":9,"surface":"مُفْتَرَيَـٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"مُفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"uydurulmuş"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱدْعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"د-ع-و","rootLatin":"d-ʿ-w","lemma":"دَعَا","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"çağırın"},{"position":11,"surface":"مَنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"kimseleri"},{"position":12,"surface":"ٱسْتَطَعْتُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-و-ع","rootLatin":"ṭ-w-ʿ","lemma":"اِسْتَطَاعَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gücünüz yetti"},{"position":13,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":14,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":16,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":17,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nâkıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":18,"surface":"صَـٰدِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-د-ق","rootLatin":"ṣ-d-q","lemma":"صَادِق","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"doğru söyleyenler"}]