# Hûd Sûresi, 35. Âyet (11:35)

> أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰهُ ۖ قُلْ إِنِ ٱفْتَرَيْتُهُۥ فَعَلَىَّ إِجْرَامِى وَأَنَا۠ بَرِىٓءٌ مِّمَّا تُجْرِمُونَ

*Em yekûlûne-fterâh(u)(s) kul ini-fteraytuhu fe'aleyye icrâmî ve enâ berî-un mimmâ tucrimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Ey Muhammed!) Yoksa "Onu (Kur'an'ı) kendisi uydurdu" mu diyorlar? De ki: "Eğer onu uydurmuşsam, suçum bana aittir. Ben de sizin işlemekte olduğunuz suçlardan uzağım."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/35

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Peygamber'e yöneltilen 'iftira' suçlamasına karşı bir cevaptır. Ayet, iftira, suç işleme ve berî olma kavramları üzerinden sorumluluğun şahsiliğini ve peygamberin tebliğdeki masumiyetini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"يَقُولُونَ","root":"ق و ل","rootLatin":"k-v-l","meaning":"Söylemek, iddia etmek, bir sözü dile getirmek anlamındadır ve burada bir ithamda bulunmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bir sözü ifade etmek, bir fikri dile getirmek demektir. Ayetteki 'yekûlûne' (يقولون) ifadesi, müşriklerin Hz. Peygamber'e karşı 'iftira etti' şeklindeki iddialarını, yani bir sözü ona isnat etmelerini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kavl (قول), bazen bir hüküm veya iddia anlamında kullanılır. Burada 'yekûlûne' (يقولون) ifadesi, 'iddia ediyorlar' manasına gelir ve Kur'an'ın Allah katından değil de Hz. Muhammed tarafından uydurulduğu yönündeki asılsız ithamı dile getirir."}]},{"word":"ٱفْتَرَىٰهُ","root":"ف ر ي","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Bir şeyi asılsız yere uydurmak, iftira etmek, yalan isnat etmek demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İftira (افتراء), bir şeyi asılsız olarak uydurmak ve başkasına isnat etmektir. Ayetteki 'ifterâhü' (افتراه) ifadesi, müşriklerin Kur'an'ın Allah'tan değil de Hz. Peygamber tarafından uydurulduğu yönündeki yalan iddialarını açıklar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fery (فري), bir şeyi kesmek, biçmek anlamından türeyerek, bir sözü veya haberi uydurmak, yalan söylemek manasına gelmiştir. 'İfterâhü' (افتراه) ise, bir şeyi kendi kendine uydurmak, asılsız bir iddiada bulunmak demektir ve burada Kur'an'ın kaynağına dair yapılan haksız ithamı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İftira (افتراء) kavramı Kur'an'da genellikle Allah'a veya peygamberlere karşı yapılan asılsız isnatları ifade eder. Bu ayette 'ifterâhü' (افتراه), Hz. Peygamber'e Kur'an'ı kendisinin uydurduğu yönündeki ağır ve temelsiz suçlamayı belirtir."}]},{"word":"إِجْرَامِى","root":"ج ر م","rootLatin":"c-r-m","meaning":"Suç işlemek, günahkâr olmak, bir kabahat veya cürümde bulunmak anlamındadır ve burada iftira etmenin getireceği sorumluluğu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Cürm (جرم), bir günah veya suçtur. 'İcrâmî' (إجرامي) ise, benim işlediğim suç, benim günahım demektir. Ayette, eğer iftira etmişse, bu suçun vebalinin tamamen kendisine ait olacağını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Cürm (جرم), bir şeyi kesmek, ayırmak anlamından türeyerek, helalden harama geçmek, günah işlemek manasına gelmiştir. 'İcrâmî' (إجرامي) ifadesi, 'benim suçum' anlamında kullanılarak, iftira etme eyleminin doğuracağı olumsuz sonuçların sorumluluğunu şahsileştirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"C-r-m kökü, Kur'an'da genellikle günah, suç ve bu suçun karşılığı olan cezayı ifade eder. 'İcrâmî' (إجرامي) kelimesi, Hz. Peygamber'in 'eğer ben uydurduysam, bu suçun vebali bana aittir' diyerek, iftira etme eyleminin ahlaki ve ilahi sorumluluğunu üstlenmeye hazır olduğunu gösterir."}]},{"word":"بَرِىٓءٌ","root":"ب ر أ","rootLatin":"b-r-'-","meaning":"Uzak olmak, sorumlu olmamak, temiz olmak anlamındadır ve burada müşriklerin işlediği günahlardan uzak durmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Berâet (براءة), bir şeyden uzaklaşmak, ondan ilişiği kesmek demektir. 'Berîün' (بريء) ise, bir şeyden uzak, sorumlu olmayan anlamına gelir. Ayette Hz. Peygamber'in, müşriklerin işlediği günahlardan ve iftiralardan tamamen uzak olduğunu, onlarla hiçbir bağının olmadığını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Berî (بريء), bir şeyden arınmış, temizlenmiş ve uzaklaşmış kimsedir. Ayetteki 'berîün' (بريء) ifadesi, Hz. Peygamber'in, müşriklerin Kur'an'a ve kendisine yönelik iftira ve günahlarından manen ve fiilen uzak olduğunu, onlarla aynı kefeye konulamayacağını vurgular."}]},{"word":"تُجْرِمُونَ","root":"ج ر م","rootLatin":"c-r-m","meaning":"Suç işlemek, günahkâr olmak, kabahat işlemek anlamındadır ve burada müşriklerin iftira ve inkâr gibi eylemlerini ifade eder.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Cürm (جرم), günah ve suçtur. 'Tücrimûne' (تجرمون) ifadesi, 'sizin işlediğiniz günahlar' anlamına gelir ve müşriklerin iftira, inkâr ve şirk gibi eylemlerini kapsar. Hz. Peygamber, onların bu tür günahlarından berî olduğunu beyan eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"C-r-m kökü, Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelme, yasakları çiğneme ve bu tür eylemlerin sonucunda ortaya çıkan günahı ifade eder. 'Tücrimûne' (تجرمون) kelimesi, müşriklerin Kur'an'ı yalanlama, peygambere iftira etme ve Allah'a ortak koşma gibi günahkâr eylemlerini işaret eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","peygamberlik","musrikler","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَمْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoksa"},{"position":2,"surface":"يَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"derler"},{"position":3,"surface":"ٱفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"uydurdu"},{"position":3,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":4,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki"},{"position":5,"surface":"إِنِ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":6,"surface":"ٱفْتَرَيْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"uydurdum"},{"position":6,"surface":"تُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ben"},{"position":6,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":7,"surface":"عَلَىَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerime"},{"position":7,"surface":"يَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":8,"surface":"إِجْرَامِى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ر-م","rootLatin":"j-r-m","lemma":"إِجْرَام","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"günahım"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"أَنَا۠","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ben"},{"position":10,"surface":"بَرِىٓءٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ب-ر-أ","rootLatin":"b-r-ʾ","lemma":"بَرِيء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"uzağım"},{"position":11,"surface":"مِّمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":11,"surface":"مَّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":12,"surface":"تُجْرِمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-م","rootLatin":"j-r-m","lemma":"أَجْرَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"işlediğiniz"}]