# Hûd Sûresi, 42. Âyet (11:42)

> وَهِىَ تَجْرِى بِهِمْ فِى مَوْجٍ كَٱلْجِبَالِ وَنَادَىٰ نُوحٌ ٱبْنَهُۥ وَكَانَ فِى مَعْزِلٍ يَـٰبُنَىَّ ٱرْكَب مَّعَنَا وَلَا تَكُن مَّعَ ٱلْكَـٰفِرِينَ

*Vehiye tecrî bihim fî mevcin kelcibâli venâdâ nûhun(i)-bnehu vekâne fî ma'zilin yâ buneyye-rkeb me'anâ velâ tekun me'a-lkâfirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Gemi, dağlar gibi dalgalar arasında onları götürüyordu. Nuh, ayrı bir yere çekilmiş olan oğluna, "Yavrucuğum, bizimle beraber sen de bin, inkarcılarla birlikte olma" diye seslendi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/42

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 42. ayet, Nuh tufanı sırasında geminin dağlar gibi dalgalar arasında seyretmesini ve Nuh'un oğluna yaptığı son çağrıyı tasvir eder. Ayet, 'tecri', 'mevc', 'nâdâ', 'ibn', 'ma'zil' ve 'irkeb' gibi anahtar kavramlar aracılığıyla hem fiziksel bir felaketi hem de manevi bir ayrılığı dilbilimsel olarak derinlemesine işler.","keyConcepts":[{"word":"تَجْرِى","root":"ج ر ى","rootLatin":"c-r-y","meaning":"Gemi'nin su üzerinde hareket etmesi, akması, seyretmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"C-r-y kökü, suyun akması, rüzgarın esmesi, geminin yüzmesi gibi hareketleri ifade eder. Ayetteki 'tecri' kelimesi, geminin su üzerinde akıp gitmesini, yani tufan esnasında dalgalar arasında seyretmesini anlatır. Bu, geminin suyun gücüyle hareket ettiğini, ancak aynı zamanda ilahi bir koruma altında olduğunu ima eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"C-r-y fiili, mecazi olarak bir şeyin akıp gitmesi, devam etmesi anlamında da kullanılır. Burada geminin 'tecri' etmesi, suyun üzerinde ilerlemesi ve hareketini sürdürmesi demektir. Ayetteki bağlamda, geminin dalgalar arasında ilerleyişini, adeta suyun üzerinde kaymasını ifade eder."}]},{"word":"مَوْجٍ","root":"م و ج","rootLatin":"m-v-c","meaning":"Suyun yükselip alçalan hareketi, dalga.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevc kelimesi, suyun yükselip alçalmasıyla oluşan dalgalanmayı ifade eder. Ayette 'mevcün ke'l-cibâl' (dağlar gibi dalgalar) ifadesi, dalgaların büyüklüğünü ve şiddetini vurgulayarak tufanın dehşetini ve geminin karşılaştığı zorlu koşulları betimler."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevc, suyun birbiri ardınca yükselip alçalmasıdır. Kur'an'da genellikle şiddetli ve büyük dalgaları ifade etmek için kullanılır. Hûd 42'deki kullanımı, Nuh tufanının yıkıcı gücünü ve geminin bu devasa dalgalar arasında nasıl ilerlediğini gözler önüne serer."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'mevc' gibi doğal fenomenleri tasvir eden kelimelerin sadece fiziksel bir olayı değil, aynı zamanda ilahi kudretin ve azabın bir göstergesi olarak kullanıldığını belirtir. Buradaki 'dağlar gibi dalgalar', Allah'ın gazabının ve tufanın büyüklüğünün sembolüdür."}]},{"word":"نَادَىٰ","root":"ن د و","rootLatin":"n-d-v","meaning":"Yüksek sesle çağırmak, seslenmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"N-d-v kökü, uzaktan veya yüksek sesle çağırmak, seslenmek anlamına gelir. 'Nâdâ Nûhun ibnehu' ifadesi, Nuh'un oğluna duyduğu şefkat ve onu kurtarma arzusunu yansıtan, acil ve yüksek sesli bir çağrıyı ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Nida, birini uzaktan çağırmak veya seslenmek demektir. Ayette Nuh'un oğluna seslenmesi, onun tehlikeli bir durumda olduğunu ve Nuh'un onu kurtarmak için son bir çaba gösterdiğini gösterir. Bu, aynı zamanda bir uyarı ve davet niteliği taşır."}]},{"word":"ٱبْنَهُۥ","root":"ب ن و","rootLatin":"b-n-v","meaning":"Erkek evlat, oğul.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn kelimesi, bir erkeğin soyundan gelen erkek çocuğunu ifade eder. Ayette Nuh'un 'ibnehu' (oğluna) seslenmesi, babalık şefkatinin ve aile bağının önemini vurgular. Nuh'un bu çağrısı, sadece bir uyarı değil, aynı zamanda bir babanın evladına duyduğu derin sevgiyi de içerir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İbn, bir kişinin soyundan gelen erkek evlat için kullanılır. Kur'an'da 'ibn' kelimesi, sadece biyolojik bağı değil, aynı zamanda manevi ve ahlaki bağı da ifade edebilir. Burada Nuh'un oğluna yaptığı çağrı, hem biyolojik hem de manevi bir bağlamda, onu doğru yola davet etme çabasını gösterir."}]},{"word":"مَعْزِلٍ","root":"ع ز ل","rootLatin":"a-z-l","meaning":"Ayrı bir yerde, kenarda, uzaklaşmış bir konumda.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"A-z-l kökü, bir şeyi bir yerden ayırmak, uzaklaştırmak anlamına gelir. 'Fî ma'zil' ifadesi, Nuh'un oğlunun gemiden ve dolayısıyla kurtuluş yolundan ayrı, uzak bir yerde bulunduğunu belirtir. Bu, sadece fiziksel bir ayrılık değil, aynı zamanda inanç ve akide açısından da bir ayrılığı ima eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ma'zil, ayrılmış, kenara çekilmiş yer demektir. Nuh'un oğlunun 'ma'zil'de olması, onun gemiye binmeyi reddetmesi ve kafirlerle birlikte kalmayı tercih etmesi nedeniyle, hem fiziksel olarak gemiden uzaklaşmasını hem de manevi olarak babasının inancından ayrılmasını ifade eder."}]},{"word":"ٱرْكَب","root":"ر ك ب","rootLatin":"r-k-b","meaning":"Bir şeye binmek, üzerine çıkmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"R-k-b kökü, bir şeyin üzerine çıkmak, binmek anlamına gelir. 'İrkeb me'anâ' (bizimle bin) emri, Nuh'un oğlunu gemiye binmeye, yani kurtuluş yoluna girmeye davet etmesidir. Bu, sadece fiziksel bir eylem değil, aynı zamanda iman ve teslimiyet çağrısıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rükûb, bir vasıtaya binmek ve onunla yolculuk etmek demektir. Ayetteki 'irkeb' emri, Nuh'un oğluna gemiye binerek tufandan kurtulma ve aynı zamanda iman edenlerle birlikte olma fırsatını sunmasıdır. Bu, son bir kurtuluş çağrısıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-nuh","musrikler","hidayet-dalalet","aile-nikah"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"هِىَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":2,"surface":"تَجْرِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَرَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"akıyor/götürüyor","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"مَوْجٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ج","rootLatin":"m-w-j","lemma":"مَوْج","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dalga","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Teşbih)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gibi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"ٱلْجِبَالِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ب-ل","rootLatin":"j-b-l","lemma":"جَبَل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dağlar","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":7,"surface":"نَادَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-د-ي","rootLatin":"n-d-w","lemma":"نَادَى","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seslendi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"نُوحٌ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ن-و-ح","rootLatin":"n-w-ḥ","lemma":"نُوح","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Nuh","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":9,"surface":"ٱبْنَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"oğlu","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî (Nakıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"مَعْزِلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim (Mekân İsmi)","root":"ع-ز-ل","rootLatin":"'-z-l","lemma":"مَعْزِل","form":"Mef'al","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayrı bir yerde","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":13,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"بُنَىَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim (Tasğir)","root":"ب-ن-ي","rootLatin":"b-n-y","lemma":"اِبْن","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mansûb (muzâf olarak)","gloss":"oğulcuğum","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Münâdâ","izafet":"Muzâf"},{"position":14,"surface":"ٱرْكَب","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ر-ك-ب","rootLatin":"r-k-b","lemma":"رَكِبَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":15,"surface":"مَّعَنَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile birlikte"},{"position":15,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":16,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapma","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Cezm edatı"},{"position":17,"surface":"تَكُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri (Nakıs)","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"olma","irabMarker":"sükûn ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs muzâri fiil"},{"position":18,"surface":"مَّعَ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile birlikte","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":19,"surface":"ٱلْكَـٰفِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ك-ف-ر","rootLatin":"k-f-r","lemma":"كَافِر","form":"Fâ'il","features":{"state":"Marife","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kafirler","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vehiye"},{"position":2,"translit":"tecrî"},{"position":3,"translit":"bihim"},{"position":4,"translit":"fî"},{"position":5,"translit":"mevcin"},{"position":6,"translit":"kelcibâli"},{"position":7,"translit":"venâdâ"},{"position":8,"translit":"nûhun(i)"},{"position":9,"translit":"bnehu"},{"position":10,"translit":"vekâne"},{"position":11,"translit":"fî"},{"position":12,"translit":"ma'zilin"},{"position":13,"translit":"yâ buneyye"},{"position":14,"translit":"rkeb"},{"position":15,"translit":"me'anâ"},{"position":16,"translit":"velâ"},{"position":17,"translit":"tekun"},{"position":18,"translit":"me'a"},{"position":19,"translit":"lkâfirîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.Nuh (a.s) Neciyullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/42*
- **Altı Peygamber - Hz.Nuh (a.s) Neciyullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/42*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *11/42-43*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *11/42-43*