# Hûd Sûresi, 50. Âyet (11:50)

> وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا ۚ قَالَ يَـٰقَوْمِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُۥٓ ۖ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُفْتَرُونَ

*Ve-ilâ ‘âdin eḣâhum hûdâ(en)(c) kâle yâ kavmi-'budû(A)llâhe mâ lekum min ilâhin ġayruh(u)(s) in entum illâ mufterûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ad kavmine de kardeşleri Hud'u gönderdik. Hud, şöyle dedi: "Ey kavmim! Allah'a kulluk edin. O'ndan başka sizin hiçbir ilahınız yoktur. Siz, sadece iftira ediyorsunuz."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/50

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 50. ayet, Ad kavmine gönderilen Hz. Hud'un tebliğini ve kavminin ona verdiği cevabı aktarır. Ayet, tevhid inancının temelini oluşturan 'Allah'a kulluk' ve 'O'ndan başka ilah olmaması' kavramlarını vurgularken, bu ilkeye karşı çıkanların 'iftira' ile itham edildiğini göstermektedir. Dilbilimsel olarak, 'kulluk', 'ilah' ve 'iftira' kelimeleri ayetin ana mesajını oluşturan temel kavramlardır.","keyConcepts":[{"word":"ٱعْبُدُوا۟","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a boyun eğmek, itaat etmek, kulluk etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Abd (عَبْد) kelimesi, zillet ve boyun eğme anlamını taşır. İbadet ise, kulluğun en üst derecesi olup, Allah'a karşı tam bir tevazu ve teslimiyetle boyun eğmektir. Ayetteki 'u'budû' (اعبدوا) emri, Ad kavmine yalnızca Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk etmelerini, O'nun emirlerine uymalarını ve yasaklarından kaçınmalarını emretmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İbadet, Arapların dilinde itaat ve boyun eğme anlamına gelir. 'U'budûllâhe' ifadesi, Allah'a itaat edin, O'nun emirlerine uyun demektir. Burada, Ad kavminin taptığı putları bırakıp tek olan Allah'a yönelmesi istenmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'abd' ve 'ibadet' kavramları, insanın Allah karşısındaki mutlak bağımlılığını ve O'na karşı duyduğu minneti ifade eder. İbadet, sadece ritüelistik eylemlerden ibaret olmayıp, tüm hayatı kapsayan bir teslimiyet halidir. Ayetteki 'u'budû' emri, Ad kavminin hayatlarının her alanında Allah'ın otoritesini tanımalarını ve O'na boyun eğmelerini talep etmektedir."}]},{"word":"إِلَـٰهٍ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, kendisine ibadet edilen varlık; tanrı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah (إِلَه), kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan ve yönelinen varlık demektir. Kelime, 'elehe' (أَلِهَ) fiilinden türemiş olup, 'şaşırmak, hayran kalmak, sığınmak' anlamlarını içerir. Ayetteki 'mâ lekum min ilâhin gayruhû' (مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُۥٓ) ifadesi, Ad kavmine Allah'tan başka tapılacak hiçbir varlığın olmadığını, O'nun tek ilah olduğunu kesin bir dille bildirmektedir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İlah, kulların kendisine yöneldiği, ihtiyaçlarını arz ettiği ve kendisine sığındığı yüce varlıktır. Bu ayette, Hz. Hud, Ad kavmine Allah'ın dışında hiçbir varlığın bu vasıflara sahip olmadığını, dolayısıyla O'ndan başkasına ibadet etmenin anlamsız olduğunu açıklamaktadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'ilah' kavramı, mutlak güç ve otorite sahibi, yaratıcı ve rızık verici olan tek varlığı ifade eder. Bu kavram, şirkin reddi ve tevhidin tesisi için merkezi bir rol oynar. Ayetteki 'mâ lekum min ilâhin gayruhû' ifadesi, Allah'ın ilahlıkta eşsiz ve benzersiz olduğunu, O'nun dışında hiçbir varlığın ilahlık vasfına sahip olamayacağını vurgular."}]},{"word":"مُفْتَرُونَ","root":"ف ر ى","rootLatin":"f-r-y","meaning":"Yalan uyduranlar, iftira edenler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İftira (افتراء), asılsız bir şeyi uydurmak, yalan söylemek ve birine isnat etmektir. Ayetteki 'in entum illâ mufterûn' (إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُفْتَرُونَ) ifadesi, Ad kavminin Allah'tan başka ilahlar edinmelerinin, tamamen kendi uydurmaları ve asılsız iddiaları olduğunu, gerçekle hiçbir ilgisi bulunmadığını belirtmektedir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İftira, bir şeyi aslı olmaksızın icat etmek, uydurmak demektir. Hz. Hud, Ad kavminin Allah'a ortak koşmasını ve O'ndan başka ilahlar edinmesini, tamamen kendi hayal ürünleri ve yalanları olarak nitelendirmektedir. Bu, onların tevhid inancına karşı çıkışlarının temelsiz olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'iftira' kelimesi, genellikle Allah'a karşı yalan isnat etmek, O'na ortak koşmak veya O'nun hakkında asılsız iddialarda bulunmak bağlamında kullanılır. Bu ayette, Ad kavminin Allah'tan başka ilahlar edinmesi, Allah'ın birliğine ve tek ilah oluşuna karşı uydurulmuş bir yalan olarak değerlendirilmektedir. Bu, onların tevhid ilkesini reddetmelerinin ciddiyetini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","tevhid","musrikler","tebligh"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"Ve"},{"position":1,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e/a"},{"position":2,"surface":"عَادٍ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ع-و-د","rootLatin":"ʿ-w-d","lemma":"عَاد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Ad'a"},{"position":3,"surface":"أَخَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"ʾ-ḫ-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kardeşlerini"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"هُودًا","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ه-و-د","rootLatin":"h-w-d","lemma":"هُود","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb","gloss":"Hud'u"},{"position":5,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":6,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"Ey"},{"position":6,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mansûb (izafetle)","gloss":"kavmim"},{"position":7,"surface":"ٱعْبُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"ʿ-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kulluk edin"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yoktur"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sizin için"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hiçbir"},{"position":12,"surface":"إِلَـٰهٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (lafzen mecrûr)","gloss":"ilah"},{"position":13,"surface":"غَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"ġ-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Sıfat olduğu için merfû","gloss":"başka"},{"position":13,"surface":"هُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'ndan"},{"position":14,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değilsiniz"},{"position":15,"surface":"أَنتُمْ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"siz"},{"position":16,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Hasr Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":17,"surface":"مُفْتَرُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"مُفْتَرٍ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"iftira edenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hûd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *50. Ayette*