# Hûd Sûresi, 57. Âyet (11:57)

> فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَقَدْ أَبْلَغْتُكُم مَّآ أُرْسِلْتُ بِهِۦٓ إِلَيْكُمْ ۚ وَيَسْتَخْلِفُ رَبِّى قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلَا تَضُرُّونَهُۥ شَيْـًٔا ۚ إِنَّ رَبِّى عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ حَفِيظٌ

*Fe-in tevellev fekad eblaġtukum mâ ursiltu bihi ileykum(c) veyestaḣlifu rabbî kavmen ġayrakum velâ tedurrûnehu şey-â(en)(c) inne rabbî ‘alâ kulli şey-in hafîz(un)*

**Meal (Diyanet):** "Eğer yüz çevirirseniz; bilin ki ben, benimle gönderileni size tebliğ ettim. Rabbim (dilerse) sizden başka bir kavmi sizin yerinize getirir ve siz O'na bir zarar veremezsiniz. Şüphesiz Rabbim, her şeyi koruyup gözetendir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/57

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 57. ayet, peygamberin tebliğ görevini yerine getirmesi ve kavminin yüz çevirmesi durumunda Allah'ın kudretini ve koruyuculuğunu vurgular. Ayet, tebliğ, halefiyet ve Allah'ın her şeye gücü yetmesi temaları etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"تَوَلَّوْا۟","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, itaat etmemek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-l-y kökü, bir şeye yakın olmak, onu takip etmek veya ondan yüz çevirmek gibi zıt anlamlara gelebilir. Ayetteki 'tevellev' (تَوَلَّوْا۟) fiili, 'yüz çevirmek, sırt dönmek' anlamında kullanılmıştır. Bu, peygamberin çağrısına karşı gelme ve onu reddetme durumunu ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu fiil, bir şeyden uzaklaşmak ve onu terk etmek mecazını taşır. Kavmin peygamberin tebliğinden yüz çevirmesi, onun mesajını kabul etmemesi ve kendi yollarında ısrar etmesi anlamına gelir."}]},{"word":"أَبْلَغْتُكُم","root":"ب ل غ","rootLatin":"b-l-ğ","meaning":"Ulaştırmak, tebliğ etmek, mesajı iletmek demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"B-l-ğ kökü, bir şeye ulaşmak, bir hedefi tamamlamak anlamına gelir. 'Eblağtukum' (أَبْلَغْتُكُم) fiili, peygamberin kendisine vahyedilen mesajı eksiksiz bir şekilde kavmine ulaştırdığını, tebliğ görevini yerine getirdiğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzitsu'ya göre 'tebliğ' kavramı, peygamberin Allah'ın mesajını insanlara açık ve net bir şekilde iletme sorumluluğunu vurgular. Bu ayette peygamber, kendi üzerine düşen görevi tamamladığını ve sorumluluğun artık kavimde olduğunu belirtir."}]},{"word":"يَسْتَخْلِفُ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Birinin yerine geçirmek, halef kılmak, birini diğerinin yerine getirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-l-f kökü, bir şeyin ardından gelmek, birinin yerine geçmek anlamını taşır. 'Yestahlifu' (يَسْتَخْلِفُ) fiili, Allah'ın, isyan eden kavmin yerine başka bir kavmi getirme kudretini ifade eder. Bu, ilahi iradenin ve gücün bir göstergesidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Bu fiil, Allah'ın bir topluluğu helak edip yerine başka bir topluluğu ikame etme yetkisini vurgular. Ayetteki bağlamda, Hûd kavminin isyanı sonucunda Allah'ın onları başka bir kavimle değiştirebileceği tehdidini içerir."}]},{"word":"تَضُرُّونَهُۥ","root":"ض ر ر","rootLatin":"d-r-r","meaning":"Zarar vermek, zarar dokundurmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"D-r-r kökü, bir şeye zarar vermek, ona olumsuz etki etmek anlamına gelir. 'Tedurrûnehu' (تَضُرُّونَهُۥ) fiili, kavmin Allah'a hiçbir şekilde zarar veremeyeceğini, O'nun kudretinin ve yüceliğinin bundan etkilenmeyeceğini ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Bu fiil, Allah'ın mutlak kudretini ve insan fiillerinden münezzeh olduğunu gösterir. İnsanların isyanı veya itaati Allah'ın zatına bir eksiklik veya fazlalık getirmez, O her şeyden müstağnidir."}]},{"word":"حَفِيظٌ","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"Koruyucu, gözetici, muhafaza eden anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-f-z kökü, bir şeyi korumak, muhafaza etmek, gözetmek anlamına gelir. 'Hafîz' (حَفِيظٌ) ismi, Allah'ın her şeyi kuşatan, her şeyi koruyan ve gözeten sıfatını ifade eder. Bu, hem evreni hem de kullarını koruduğu anlamına gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör'e göre 'Hafîz' ismi, Allah'ın ilminin ve kudretinin her şeyi kapsadığını, hiçbir şeyin O'nun bilgisi ve koruması dışında kalamayacağını vurgular. Ayetteki bağlamda, Allah'ın her şeyi koruduğu ve isyan eden kavmin akıbetini de gözettiği anlamını taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tebligh","peygamberlik","tevhid","kissa-diger-peygamberler","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَإِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَإِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi ve şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"تَوَلَّوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yüz çevirirlerse"},{"position":3,"surface":"فَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi ve tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman muhakkak"},{"position":4,"surface":"أَبْلَغْتُكُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"b-l-ġ","rootLatin":"b-l-gh","lemma":"أَبْلَغَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"size bildirdim"},{"position":4,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":5,"surface":"مَّآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"o şeyi ki"},{"position":6,"surface":"أُرْسِلْتُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"r-s-l","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderildim"},{"position":7,"surface":"بِهِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o"},{"position":8,"surface":"إِلَيْكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"size"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":9,"surface":"وَيَسْتَخْلِفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ḫ-l-f","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"اِسْتَخْلَفَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ve yerinize getirir"},{"position":10,"surface":"رَبِّى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbim"},{"position":10,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":11,"surface":"قَوْمًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ḳ-w-m","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir kavmi"},{"position":12,"surface":"غَيْرَكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ġ-y-r","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"sizden başkasını"},{"position":12,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":13,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf + Harf-i Nehiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَلَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi ve nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve yapamazsınız"},{"position":14,"surface":"تَضُرُّونَهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ḍ-r-r","rootLatin":"d-r-r","lemma":"ضَرَّ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"O'na zarar verirsiniz"},{"position":14,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"O'na"},{"position":15,"surface":"شَيْـًٔا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ş-y-ء","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir şey"},{"position":16,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i te'kid olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":17,"surface":"رَبِّى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbim"},{"position":17,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":18,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":19,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"k-l-l","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":20,"surface":"شَىْءٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ş-y-ء","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şeyin"},{"position":21,"surface":"حَفِيظٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ḥ-f-ẓ","rootLatin":"h-f-z","lemma":"حَفِيظ","form":"Fa'îl","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"koruyucudur"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/57*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *11/57*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/57*
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/57*