# Hûd Sûresi, 61. Âyet (11:61)

> ۞ وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَـٰلِحًا ۚ قَالَ يَـٰقَوْمِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُۥ ۖ هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ ٱلْأَرْضِ وَٱسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَٱسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوٓا۟ إِلَيْهِ ۚ إِنَّ رَبِّى قَرِيبٌ مُّجِيبٌ

*Ve-ilâ śemûde eḣâhum sâlihâ(an)(c) kâle yâkavmi-'budû(A)llâhe mâ lekum min ilâhin ġayruh(u)(s) huve enşeekum mine-l-ardi vesta'merakum fîhâ festaġfirûhu śümme tûbû ileyh(i)(c) inne rabbî karîbun mucîb(un)*

**Meal (Diyanet):** Semud kavmine de kardeşleri Salih'i peygamber gönderdik. Dedi ki: "Ey kavmim! Allah'a kulluk edin. Sizin O'ndan başka hiçbir ilahınız yok. O, sizi yeryüzünden (topraktan) yarattı ve sizi oranın imarında görevli (ve buna donanımlı) kıldı. Öyle ise O'ndan bağışlanma dileyin; sonra da O'na tövbe edin. Şüphesiz Rabbim yakındır ve dualara cevap verendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/61

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 61. ayet, Semud kavmine gönderilen Salih peygamberin tevhîd çağrısını ve Allah'ın yaratıcı ve rızık verici sıfatlarını vurgular. Ayet, kulluk, tevbe ve istiğfar gibi temel dinî kavramlar etrafında şekillenir ve Allah'ın yakınlığını ve dualara icabetini bildirir.","keyConcepts":[{"word":"ٱعْبُدُوا۟","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk etmek, ibadet etmek, boyun eğmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'abd' kelimesinin asıl anlamının 'boyun eğmek, zelil olmak' olduğunu belirtir. İbadet ise, en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu göstermektir. Ayetteki 'u'budû' emri, Semud kavmine yalnızca Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk etmelerini, O'nun emirlerine boyun eğmelerini ve O'ndan başkasına tapmamalarını emretmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' kavramının Kur'an'da 'kul' ve 'köle' anlamlarını taşıdığını, ancak dinî bağlamda 'Allah'a kul olma'nın, O'nun mutlak otoritesini kabul edip O'na itaat etme anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayetteki 'u'budû' ifadesi, Salih'in kavmini, Allah'ın tek ilah olduğunu kabul ederek O'na tam bir teslimiyetle yönelmeye çağırmasıdır."}]},{"word":"أَنشَأَكُم","root":"ن ش أ","rootLatin":"n-ş-e","meaning":"Sizi yarattı, var etti, meydana getirdi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'inşâ' kelimesinin 'yaratmak, meydana getirmek, yükseltmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'enşeekum mine'l-ard' ifadesi, Allah'ın insanı topraktan yarattığını, varlık âlemine çıkardığını mecazi bir anlatımla ifade eder. Bu, Allah'ın kudretini ve yaratıcılığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'inşâ'nın 'bir şeyi yoktan var etmek, onu yükseltmek ve geliştirmek' anlamlarını içerdiğini açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın insanı topraktan yaratıp ona hayat vermesi ve onu yeryüzünde varlık sahibi kılması anlamındadır, bu da O'nun mutlak yaratıcı gücünü gösterir."}]},{"word":"وَاسْتَعْمَرَكُمْ","root":"ع م ر","rootLatin":"a-m-r","meaning":"Sizden orayı imar etmenizi, şenlendirmenizi istedi/diledi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'amr' kelimesinin 'bir yeri yaşanılır kılmak, şenlendirmek, bayındır hale getirmek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'İsta'merakum' ise, Allah'ın insanlardan yeryüzünü imar etmelerini, onu yaşanılır kılmalarını ve ondan faydalanmalarını talep ettiğini ifade eder. Bu, insanın yeryüzündeki halifelik görevine işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'isti'mar'ın 'bir şeyi mamur kılmayı istemek' olduğunu açıklar. Ayetteki 'ista'merakum fîhâ' ifadesi, Allah'ın insanları yeryüzünü imar etmek, onu geliştirmek ve ondan istifade etmekle görevlendirdiğini, bu görevin insanın varoluşsal amaçlarından biri olduğunu vurgular."}]},{"word":"فَٱسْتَغْفِرُوهُ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"O'ndan bağışlanma dileyin, günahlarınızın örtülmesini isteyin.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'istiğfar'ın 'günahların örtülmesini ve affedilmesini talep etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'festağfirûhu' emri, Salih'in kavmine, işledikleri günahlardan dolayı Allah'tan af dilemelerini, O'nun rahmetine sığınmalarını öğütler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'istiğfar'ın, Allah'tan günahların bağışlanmasını ve örtülmesini istemek olduğunu, bu eylemin pişmanlık ve tevbe ile birlikte gerçekleşmesi gerektiğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Salih peygamberin kavmini, Allah'ın birliğini inkâr etmeleri ve şirk koşmaları gibi günahlarından dolayı af dilemeye çağırmasıdır."}]},{"word":"تُوبُوٓا۟","root":"ت و ب","rootLatin":"t-v-b","meaning":"O'na tevbe edin, günahlarınızdan dönün.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tevbe'nin 'günah işledikten sonra Allah'a dönmek, pişman olmak ve bir daha yapmamaya azmetmek' anlamına geldiğini açıklar. Ayetteki 'tûbû ileyhi' ifadesi, Salih'in kavmine, işledikleri şirk ve isyan gibi günahlardan vazgeçip Allah'a yönelmelerini, O'nun emirlerine uymaya karar vermelerini emreder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tevbe' kavramının Kur'an'da 'geri dönmek, pişman olmak ve Allah'a yönelmek' anlamlarını taşıdığını, bunun sadece bir pişmanlık değil, aynı zamanda bir eylem değişikliği olduğunu belirtir. Bu ayetteki tevbe emri, Semud kavminin yanlış inanç ve davranışlarından vazgeçerek doğru yola, yani Allah'ın birliğine ve emirlerine dönmelerini ifade eder."}]},{"word":"مُّجِيبٌ","root":"ج و ب","rootLatin":"c-v-b","meaning":"Duaları kabul eden, icabet eden.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'icâbet'in 'bir çağrıya karşılık vermek, bir isteği yerine getirmek' olduğunu belirtir. 'Mücîb' ise, dualara karşılık veren, istekleri kabul eden demektir. Ayetteki 'Rabbî karîbun mucîb' ifadesi, Allah'ın kullarına yakın olduğunu ve samimi bir şekilde yapılan duaları, istiğfarları ve tevbeleri kabul ettiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mücîb'in, 'davet edenin davetine icabet eden, isteyene veren' anlamında olduğunu açıklar. Bu ayetteki 'mücîb' sıfatı, Allah'ın kullarının tevbe ve istiğfarlarını kabul etme, onlara rahmet ve mağfiret ile karşılık verme kudretini ve lütfunu ifade eder, böylece kullarını ümitsizliğe düşmekten korur."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","tevhid","tovbe","dua","yaratilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":2,"surface":"ثَمُودَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ث-م-د","rootLatin":"th-m-d","lemma":"ثَمُود","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr, gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr","gloss":"Semud'a"},{"position":3,"surface":"أَخَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kardeşlerini"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"صَـٰلِحًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ل-ح","rootLatin":"s-l-h","lemma":"صَالِح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb","gloss":"Salih'i"},{"position":5,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":6,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":6,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Nida harfinden sonra geldiği için mansûb (muzâf olduğu için)","gloss":"kavmim"},{"position":7,"surface":"ٱعْبُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kulluk edin"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":12,"surface":"إِلَـٰهٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (lafzen mecrûr, mahallen merfû)","gloss":"ilah"},{"position":13,"surface":"غَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Sıfat olduğu için merfû","gloss":"başka"},{"position":13,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'ndan"},{"position":14,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":15,"surface":"أَنشَأَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ش-أ","rootLatin":"n-sh-a","lemma":"أَنشَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":15,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":16,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":17,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yerden"},{"position":18,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"ٱسْتَعْمَرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-م-ر","rootLatin":"'-m-r","lemma":"ٱسْتَعْمَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"imar etmenizi diledi"},{"position":18,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":19,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":19,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onda"},{"position":20,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"öyleyse"},{"position":20,"surface":"ٱسْتَغْفِرُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"ٱسْتَغْفَرَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"mağfiret dileyin"},{"position":20,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"O'ndan"},{"position":21,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":22,"surface":"تُوبُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَابَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"tevbe edin"},{"position":23,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":23,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":24,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":25,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbim"},{"position":25,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":26,"surface":"قَرِيبٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ر-ب","rootLatin":"q-r-b","lemma":"قَرِيب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"yakın"},{"position":27,"surface":"مُّجِيبٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ج-و-ب","rootLatin":"j-w-b","lemma":"مُجِيب","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci haber olduğu için merfû","gloss":"duaları kabul eden"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hûd sûresi 61.- 68. Âyetler*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hûd sûresi 61.- 68. Âyetler*