# Hûd Sûresi, 72. Âyet (11:72)

> قَالَتْ يَـٰوَيْلَتَىٰٓ ءَأَلِدُ وَأَنَا۠ عَجُوزٌ وَهَـٰذَا بَعْلِى شَيْخًا ۖ إِنَّ هَـٰذَا لَشَىْءٌ عَجِيبٌ

*Kâlet yâ veyletâ eelidu veenâ ‘acûzun vehâżâ ba'lî şeyḣâ(an)(s) inne hâżâ leşey-un ‘acîb(un)*

**Meal (Diyanet):** Karısı, "Vay başıma gelenler! Ben bir kocakarı ve bu kocam da bir ihtiyar iken çocuk mu doğuracağım? Gerçekten bu, çok şaşılacak bir şey!" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/72

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 72. ayet, Hz. İbrahim'in eşi Sare'nin, yaşlılığına rağmen çocuk müjdesi karşısındaki şaşkınlığını ve hayretini ifade eden sözlerini içermektedir. Ayet, 'vay halime', 'doğurmak', 'kocakarı', 'koca' ve 'şaşılacak şey' gibi kavramlar üzerinden bu şaşkınlığı dilbilimsel olarak derinlemesine aktarır.","keyConcepts":[{"word":"يَـٰوَيْلَتَىٰٓ","root":"و ي ل","rootLatin":"v-y-l","meaning":"Kişinin başına gelen bir felaket, musibet veya üzüntü karşısında duyduğu pişmanlık, hayret ve feryadı ifade eden bir nidadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Veyl kelimesi, şiddetli üzüntü ve helak anlamlarına gelir. Ayetteki 'yâ veyletâ' ifadesi, Sare'nin beklenmedik bir durum karşısında duyduğu şaşkınlığı ve 'başıma gelenlere bak!' anlamındaki feryadını dile getirir. Bu, bir musibet veya hayret verici bir durum karşısında kullanılan bir nidadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Veyl, Arapların helak ve musibet anında kullandıkları bir kelimedir. Burada Sare'nin kendi durumuna hayretini ve 'ne büyük bir iş!' anlamındaki şaşkınlığını ifade eder. Mecazi olarak, imkansız görünen bir durum karşısındaki şaşkınlığı belirtir."}]},{"word":"ءَأَلِدُ","root":"و ل د","rootLatin":"v-l-d","meaning":"Doğurmak, çocuk dünyaya getirmek fiilidir ve ayette Sare'nin yaşlılığına rağmen çocuk sahibi olma ihtimaline duyduğu hayreti vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Velâdet, bir şeyin kendisinden başka bir şeyin ortaya çıkmasıdır. Özellikle canlılar için 'doğurmak' anlamında kullanılır. Ayetteki 'e-elidu' (doğurur muyum?) ifadesi, Sare'nin yaşlılığı ve kısırlığı göz önüne alındığında, bu fiilin kendisi için imkansızlığını sorgulamasını ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Velâdet, bir canlının kendi türünden bir yavru meydana getirmesidir. Sare'nin bu fiili soru kalıbıyla kullanması, kendisinin ve kocasının yaşlılığı sebebiyle bu durumun doğal yollarla gerçekleşmesinin imkansızlığına olan inancını ve bu müjde karşısındaki şaşkınlığını gösterir."}]},{"word":"عَجُوزٌ","root":"ع ج ز","rootLatin":"a-j-z","meaning":"Yaşlı kadın, kocakarı anlamına gelir ve Sare'nin çocuk doğurma yeteneğini kaybetmiş olma durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Acûz, yaşlılıktan dolayı güçsüzleşmiş, iş yapmaktan aciz kalmış kadın demektir. Ayette Sare'nin kendisini 'acûz' olarak nitelendirmesi, doğurganlık yeteneğini yitirmiş, ileri yaşta bir kadın olduğunu vurgulayarak, çocuk sahibi olma müjdesine olan hayretini pekiştirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Acûz, yaşlılıktan dolayı zayıflamış ve iş yapmaktan geri kalmış kadın için kullanılır. Sare'nin bu kelimeyi kullanması, kendisinin biyolojik olarak çocuk doğurma yeteneğini kaybetmiş olduğunu ve bu durumun mucizevi yönünü ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'aciz' kökünden türeyen kelimeler genellikle bir şeyi yapmaktan güçsüz kalma, yetersizlik anlamında kullanılır. 'Acûz' kelimesi de bu bağlamda, Sare'nin yaşlılık sebebiyle doğurma yeteneğinden 'aciz' kalmışlığını, yani biyolojik olarak imkansızlığı vurgular."}]},{"word":"بَعْلِى","root":"ب ع ل","rootLatin":"b-a-l","meaning":"Koca, eş anlamına gelir ve ayette Sare'nin kocası Hz. İbrahim'in yaşlılık durumunu belirtir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ba'l, erkeğin eşi için kullanılan bir kelimedir. Ayette 'ba'lî' (kocam) ifadesi, Sare'nin kendi yaşlılığının yanı sıra kocasının da yaşlı olduğunu belirterek, çocuk sahibi olmalarının imkansızlığını iki katına çıkarmasını ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ba'l, kadının kocasıdır. Bu kelimenin ayette kullanılması, Sare'nin hem kendi hem de kocasının yaşlılık durumunu bir arada zikrederek, çocuk sahibi olma müjdesinin ne denli şaşırtıcı ve mucizevi olduğunu vurgulamasını sağlar."}]},{"word":"شَيْخًا","root":"ش ي خ","rootLatin":"ş-y-ḫ","meaning":"Yaşlı erkek, ihtiyar anlamına gelir ve Hz. İbrahim'in ileri yaşını, çocuk sahibi olmaya engel teşkil eden durumunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şeyh, yaşlılıktan dolayı saçları ağarmış, gücü azalmış erkek demektir. Ayette 'şeyhan' (ihtiyar olarak) ifadesi, Hz. İbrahim'in de ileri yaşta olduğunu ve bu durumun çocuk sahibi olmalarına engel teşkil ettiğini, dolayısıyla müjdenin mucizevi yönünü vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şeyh, yaşlılık dönemine girmiş, tecrübe ve hikmet sahibi erkek için kullanılır. Ayetteki kullanımı, Hz. İbrahim'in biyolojik olarak çocuk sahibi olma yeteneğinin azalmış olduğunu ve bu durumun Sare'nin şaşkınlığını artıran bir faktör olduğunu belirtir."}]},{"word":"عَجِيبٌ","root":"ع ج ب","rootLatin":"a-j-b","meaning":"Şaşılacak, hayret verici şey anlamına gelir ve Sare'nin aldığı müjde karşısındaki derin hayretini özetler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Acîb, alışılmadık, nadir ve hayret uyandıran şey demektir. Ayetteki 'le-şey'un acîb' (gerçekten şaşılacak bir şeydir) ifadesi, Sare'nin kendi ve kocasının yaşlılığına rağmen çocuk sahibi olma müjdesini, akıl ve mantık sınırları dışında, mucizevi ve hayret verici bir olay olarak gördüğünü belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Acîb, insanın zihnini meşgul eden, alışılmışın dışında olan ve hayranlık uyandıran şeydir. Sare'nin bu kelimeyi kullanması, müjdenin sıradan bir olay olmadığını, aksine ilahi kudretin bir tecellisi olarak imkansız görünen bir durumun gerçekleşeceğine dair derin bir şaşkınlık ve hayranlık duyduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'acîb' kelimesi, genellikle insan aklının kavrayamadığı, alışılmışın dışındaki olaylar için kullanılır. Sare'nin bu kelimeyi kullanması, müjdenin doğal yasalara aykırı, mucizevi bir durum olduğunu ve bu durumun kendisinde yarattığı derin şaşkınlığı ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","insanin-yaratilisi","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"يَـٰوَيْلَتَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":2,"surface":"وَيْلَتَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ي-ل","rootLatin":"w-y-l","lemma":"وَيْلَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mansûb","gloss":"vay halime"},{"position":3,"surface":"ءَأَلِدُ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"mi"},{"position":3,"surface":"أَلِدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-د","rootLatin":"w-l-d","lemma":"وَلَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"doğururum"},{"position":4,"surface":"وَأَنَا۠","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"أَنَا۠","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"ben"},{"position":5,"surface":"عَجُوزٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ج-ز","rootLatin":"'-j-z","lemma":"عَجُوز","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yaşlı kadın"},{"position":6,"surface":"وَهَـٰذَا","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"bu"},{"position":7,"surface":"بَعْلِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ل","rootLatin":"b-'-l","lemma":"بَعْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"kocam"},{"position":7,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ي","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":8,"surface":"شَيْخًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-خ","rootLatin":"sh-y-kh","lemma":"شَيْخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ihtiyar olarak"},{"position":9,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":10,"surface":"هَـٰذَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَذَا","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"bu"},{"position":11,"surface":"لَشَىْءٌ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":11,"surface":"شَىْءٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"bir şey"},{"position":12,"surface":"عَجِيبٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ج-ب","rootLatin":"'-j-b","lemma":"عَجِيب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"şaşılacak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hud sûresi 69-83 âyetlerinde*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hud sûresi 69-83 âyetlerinde*