# Hûd Sûresi, 76. Âyet (11:76)

> يَـٰٓإِبْرَٰهِيمُ أَعْرِضْ عَنْ هَـٰذَآ ۖ إِنَّهُۥ قَدْ جَآءَ أَمْرُ رَبِّكَ ۖ وَإِنَّهُمْ ءَاتِيهِمْ عَذَابٌ غَيْرُ مَرْدُودٍ

*Yâ ibrâhîmu a'rid ‘an hâżâ(s) innehu kad câe emru rabbik(e)(s) ve-innehum âtîhim ‘ażâbun ġayru merdûd(in)*

**Meal (Diyanet):** Elçilerimiz, "Ey İbrahim bundan vazgeç! Çünkü Rabbinin emri kesin olarak gelmiştir. Şüphesiz onlara geri döndürülemeyecek bir azap gelecektir" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/76

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 76. ayet, Hz. İbrahim'in Lût kavmi hakkındaki mücadelesini ve Allah'ın kesinleşmiş hükmünü bildiren bir diyalogu içermektedir. Ayet, 'i'râd' (vazgeçme), 'emr' (emir/hüküm), 'câe' (gelme) ve 'azâb' (azap) gibi temel kavramlar üzerinden ilahi takdirin kaçınılmazlığını ve ilahi adaletin tecellisini vurgulamaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَعْرِضْ","root":"ع ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Bir şeyden yüz çevirmek, vazgeçmek, ilgilenmemek anlamında bir emir fiilidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'عرض' kökünün temel anlamının bir şeyin yüzünü göstermek veya bir şeyi bir şeye arz etmek olduğunu belirtir. 'أعرض عن' ifadesi ise bir şeyden yüz çevirmek, ondan uzaklaşmak, onu terk etmek anlamına gelir. Ayetteki 'أعرض عن هذا' ifadesi, Hz. İbrahim'in Lût kavmi hakkındaki tartışmayı bırakması, onlardan yüz çevirmesi ve bu konudaki ısrarından vazgeçmesi emrini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أعرض' fiilinin mecazi olarak bir şeyden vazgeçmek, onu terk etmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Hz. İbrahim'in Lût kavmi için yaptığı şefaatten vazgeçmesi, bu konudaki ısrarını bırakması gerektiği kastedilmektedir, zira ilahi hüküm kesinleşmiştir."}]},{"word":"جَاءَ","root":"ج ي ء","rootLatin":"c-y-'-","meaning":"Gelmek, vuku bulmak, gerçekleşmek anlamında bir fiildir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'جاء' fiilinin genellikle bir şeyin fiziksel olarak gelmesini ifade etmekle birlikte, soyut kavramlar için de kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'جاء أمر ربك' ifadesi, Allah'ın hükmünün, yani Lût kavminin helakine dair kararın kesinleştiğini ve artık geri döndürülemez bir şekilde vuku bulduğunu anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'جاء' fiilinin Kur'an'da sadece fiziksel gelişi değil, aynı zamanda bir olayın, hükmün veya zamanın gelip çatmasını da ifade ettiğini vurgular. Bu ayette 'Rabbinin emrinin gelmesi', ilahi kararın kesinleştiğini ve artık geri çevrilemez bir aşamaya ulaştığını semantik olarak güçlendirir."}]},{"word":"أَمْرُ","root":"أ م ر","rootLatin":"e-m-r","meaning":"Emir, hüküm, iş, durum veya ilahi takdir anlamlarına gelebilen bir isimdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أمر' kelimesinin hem 'emir' (buyruk) hem de 'iş, durum, hadise' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'أمر ربك' ifadesi, Allah'ın Lût kavminin helakine dair kesinleşmiş hükmü ve takdirini ifade eder. Bu, artık değiştirilemez, geri çevrilemez bir ilahi karardır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'emr' kavramının Kur'an'da sadece bir buyruk olmaktan öte, Allah'ın yaratıcı ve düzenleyici gücünün bir tezahürü olarak da kullanıldığını açıklar. 'Emrullah', Allah'ın evrendeki mutlak iradesini ve takdirini ifade eder. Bu ayetteki 'emr', Lût kavminin helakine dair ilahi iradenin kesinleşmiş ve geri döndürülemez bir hükmü olarak karşımıza çıkar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'أمر' kelimesinin farklı bağlamlarda 'şân' (durum, hal), 'kaza' (hüküm) ve 'irade' (dilek) anlamlarına gelebileceğini belirtir. Ayetteki 'أمر ربك', Allah'ın Lût kavmi hakkındaki kesinleşmiş hükmünü ve takdirini, yani onların helakine dair ilahi kararı ifade eder."}]},{"word":"عَذَابٌ","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"Azap, ceza, işkence anlamında bir isimdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'عذب' kökünün temel anlamının 'tatlı su' olduğunu, ancak 'عذاب' kelimesinin 'tatlılıktan mahrum bırakmak', yani bir şeyi engellemek, alıkoymak ve dolayısıyla acı vermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'عذاب' ifadesi, Lût kavmine gelecek olan ve geri çevrilemeyecek olan ilahi cezayı, yani helakı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'عذاب' kelimesinin 'şiddetli ceza' ve 'acı veren şey' anlamlarına geldiğini vurgular. Ayetteki 'عذاب غير مردود' ifadesi, Lût kavmine yönelik bu cezanın kesinliğini, şiddetini ve hiçbir şekilde engellenemeyeceğini veya geri döndürülemeyeceğini açıkça belirtir."}]},{"word":"مَرْدُودٍ","root":"ر د د","rootLatin":"r-d-d","meaning":"Geri çevrilmiş, reddedilmiş, geri döndürülmüş anlamında ism-i mef'uldür.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ردّ' fiilinin bir şeyi geri çevirmek, reddetmek veya geri döndürmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'غير مردود' ifadesi, Lût kavmine gelecek olan azabın kesinliğini, hiçbir şekilde geri çevrilemeyeceğini, engellenemeyeceğini veya hafifletilemeyeceğini vurgular. Bu, ilahi hükmün mutlak ve kaçınılmaz olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'مردود' kelimesinin 'geri çevrilen, reddedilen' anlamında kullanıldığını ve bu bağlamda azabın kesinliğini pekiştirdiğini ifade eder. Lût kavmine yönelik azabın 'gayr-i merdûd' olması, onun ilahi bir takdir olduğu ve hiçbir gücün onu durduramayacağı anlamına gelir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hud sûresi 69-83 âyetlerinde*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/74-78*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/74-78*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/76*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/76*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/76*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/76*