# Hûd Sûresi, 78. Âyet (11:78)

> وَجَآءَهُۥ قَوْمُهُۥ يُهْرَعُونَ إِلَيْهِ وَمِن قَبْلُ كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ ۚ قَالَ يَـٰقَوْمِ هَـٰٓؤُلَآءِ بَنَاتِى هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلَا تُخْزُونِ فِى ضَيْفِىٓ ۖ أَلَيْسَ مِنكُمْ رَجُلٌ رَّشِيدٌ

*Vecâehu kavmuhu yuhra'ûne ileyhi vemin kablu kânû ya'melûne-sseyyi-ât(i)(c) kâle yâ kavmi hâulâ-i benâtî hunne atheru lekum(s) fettekû(A)llâhe velâ tuḣzûni fî dayfî(s) eleyse minkum raculun raşîd(un)*

**Meal (Diyanet):** Kavmi, (konuklarıyla çirkin ilişkide bulunmak üzere) ona doğru koşa koşa geldiler. Zaten onlar önceden de bu tür çirkin işleri yapıyorlardı. Lut, dedi ki: "Ey Kavmim! İşte kızlarım. Onlar(la nikahlanmanız) sizin için daha temizdir. Allah'a karşı gelmekten sakının ve konuklarıma karşı beni rezil etmeyin. İçinizde hiç aklı başında bir adam yok mu?"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/78

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 78. ayet, Lût kavminin ahlaki yozlaşmasını ve Hz. Lût'un onlara karşı çaresizliğini tasvir eder. Ayet, 'yühra'ûn' kelimesiyle kavmin aceleci ve kötü niyetli gelişini, 'seyyiât' ile işledikleri günahları, 'et'haru' ile Hz. Lût'un sunduğu temiz çözümü ve 'tuhzûnî' ile misafirlerine karşı gösterilen saygısızlığı vurgular. 'Reşîd' kelimesi ise kavmin içinde doğru yolu gösterecek birinin eksikliğini dile getirir.","keyConcepts":[{"word":"يُهْرَعُونَ","root":"هـ ر ع","rootLatin":"h-r-a","meaning":"Lût kavminin Hz. Lût'a doğru aceleyle, telaşla ve kötü niyetle koşarak gelmeleri.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yühra'ûn' kelimesini 'yüsra'ûn' (acele ediyorlar) ve 'yüstahsanûn' (kötü bir işe teşvik ediliyorlar) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, kavmin Hz. Lût'un misafirlerine yönelik kötü niyetli ve hızlı hareketini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'her' (هَرّ) kelimesinin bir şeyi hızla ve telaşla yapmak anlamına geldiğini, 'ihrâ'' (إهراع) fiilinin ise bir şeyi aceleyle ve zorla yapmaya sevk etmek olduğunu açıklar. Ayetteki 'yühra'ûn' ifadesi, kavmin kendi istekleriyle değil, adeta bir zorlama veya içgüdüyle, kötü bir amaca doğru hızla yöneldiğini gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'yühra'ûn' fiilinin meçhul (pasif) formda gelmesinin, onların bu kötü fiile zorlanmış gibi veya içgüdüsel bir dürtüyle, iradeleri dışında sürüklenerek geldiklerini ima ettiğini belirtir. Bu durum, kavmin ahlaki çöküşünün derinliğini ve kötü fiillere olan düşkünlüklerini vurgular."}]},{"word":"ٱلسَّيِّـَٔاتِ","root":"س و أ","rootLatin":"s-v-e","meaning":"Lût kavminin daha önce de işlediği kötü, çirkin ve günahkâr fiiller.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'seyyiât' kelimesini 'kötü işler, günahlar' olarak açıklar. Ayetteki 'min kablü kânû ya'melûne's-seyyiât' ifadesi, bu kötü fiillerin Lût kavminin süreklilik arz eden bir özelliği olduğunu ve misafirlere yönelik kötü niyetlerinin bu genel ahlaki yozlaşmanın bir parçası olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sev'' (سَوْء) kökünün 'kötülük, çirkinlik' anlamına geldiğini ve 'seyyiât'ın ise 'kötü fiiller, günahlar' olduğunu belirtir. Ayette, Lût kavminin işlediği 'seyyiât'ın, özellikle homoseksüellik gibi toplumun temel ahlaki değerlerine aykırı fiilleri kapsadığı anlaşılır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'seyyiât' kavramının Kur'an'da genellikle 'günah, kötülük, çirkin fiil' anlamlarında kullanıldığını ve 'hasenât'ın (iyilikler) zıttı olduğunu ifade eder. Lût kavmi bağlamında 'seyyiât', onların doğal fıtrata aykırı cinsel sapkınlıklarını ve misafir haklarına tecavüzlerini ifade eden geniş bir ahlaki yozlaşma yelpazesini kapsar."}]},{"word":"أَطْهَرُ","root":"ط ه ر","rootLatin":"t-h-r","meaning":"Hz. Lût'un kızlarının, Lût kavminin sapkın arzularına kıyasla daha temiz, helal ve meşru bir seçenek olması.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tahâret' (طهارة) kelimesinin 'temizlik, arınmışlık' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'et'haru leküm' ifadesi, Hz. Lût'un kızlarının evlilik yoluyla helal ve meşru bir ilişki için daha temiz ve uygun bir seçenek olduğunu, kavmin sapkın arzularının ise pis ve haram olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tahâret'in hem maddi hem de manevi temizliği ifade ettiğini söyler. 'Et'haru' kelimesi, Lût kavminin ahlaki kirliliğine karşılık, Hz. Lût'un kızlarının evlilik yoluyla sunulan meşru ve fıtrata uygun bir ilişki olarak manevi ve ahlaki temizliğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tahâret' kavramının Kur'an'da genellikle 'maddi ve manevi arınma, helal olma' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Et'haru leküm' ifadesi, Hz. Lût'un, kavmine kendi kızlarını helal yoldan evlenmek üzere teklif ederek, onların sapkın ve haram arzularından daha temiz ve doğru bir yol olduğunu gösterme çabasını yansıtır."}]},{"word":"تُخْزُونِ","root":"خ ز ي","rootLatin":"h-z-y","meaning":"Hz. Lût'u misafirlerinin önünde utandırmak, küçük düşürmek veya rezil etmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'hazy' (خزي) kelimesinin 'utanç, rezillik' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'lâ tuhzûnî fî dayfî' ifadesi, Hz. Lût'un misafirlerine karşı gösterilen saygısızlığın ve onlara yönelik kötü niyetin, ev sahibini utandıracağı ve rezil edeceği anlamına geldiğini açıklar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hazy' kelimesinin 'utanç ve alçaklık' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Hz. Lût'un 'beni rezil etmeyin' çağrısı, misafirlerin korunması ve onlara ikramda bulunulmasının peygamberlik ve ev sahipliği ahlakının bir gereği olduğunu, bu kuralın çiğnenmesinin ise büyük bir utanç kaynağı olacağını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hazy' kelimesinin 'bir kimsenin şerefinin zedelenmesi, küçük düşürülmesi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki kullanım, Lût kavminin misafirlerine yönelik kötü niyetli davranışlarının, Hz. Lût'un şerefini ve itibarını zedeleyeceğini, onu toplum içinde küçük düşüreceğini ifade eder."}]},{"word":"رَشِيدٌ","root":"ر ش د","rootLatin":"r-ş-d","meaning":"Doğru yolu gösteren, aklı başında, olgun ve hikmetli kişi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'reşîd' kelimesini 'doğru yolu bulan, aklı başında olan' olarak açıklar. Hz. Lût'un 'içinizde aklı başında kimse yok mudur?' sorusu, kavmin genel olarak doğru düşünme ve doğru karar verme yeteneğini yitirdiğini, sapkınlık içinde olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rüşd' (رشد) kelimesinin 'doğru yolu bulmak, olgunlaşmak, akıllı olmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Reşîd' ise bu niteliklere sahip kişidir. Ayetteki 'racülün reşîd' ifadesi, Lût kavminin içinde, Hz. Lût'un çağrısına kulak verecek, doğruyu yanlıştan ayırabilecek ve kavmi bu kötü fiilden alıkoyabilecek tek bir kişinin bile kalmadığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rüşd' kavramının Kur'an'da 'doğru yol, olgunluk, hikmet' anlamlarında kullanıldığını ve genellikle 'gayy' (sapıklık) kavramının zıttı olduğunu belirtir. Hz. Lût'un bu sorusu, kavmin 'rüşd'ten tamamen uzaklaştığını, yani akıl ve hikmetten yoksun bir sapıklık içinde olduğunu ima eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Hud sûresi 69-83 âyetlerinde*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/74-78*
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/74-78*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*
- **Şu'arâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*
- **Şu'arâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/77-80*
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/78*