# Hûd Sûresi, 84. Âyet (11:84)

> ۞ وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا ۚ قَالَ يَـٰقَوْمِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُۥ ۖ وَلَا تَنقُصُوا۟ ٱلْمِكْيَالَ وَٱلْمِيزَانَ ۚ إِنِّىٓ أَرَىٰكُم بِخَيْرٍ وَإِنِّىٓ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُّحِيطٍ

*Ve-ilâ medyene eḣâhum şu'aybâ(en)(c) kâle yâkavmi-'budû(A)llâhe mâ lekum min ilâhin ġayruh(u)(s) velâ tenkusû-lmikyâle velmîzân(e)(c) innî erâkum biḣayrin ve-innî eḣâfu ‘aleykum ‘ażâbe yevmin muhît(in)*

**Meal (Diyanet):** Medyen halkına da kardeşleri Şu'ayb'ı peygamber gönderdik. O, şöyle dedi: "Ey kavmim! Allah'a kulluk edin. Sizin O'ndan başka hiçbir ilahınız yoktur. Ölçüyü ve tartıyı eksik yapmayın. Ben sizi bolluk içinde görüyorum. Ben sizin adınıza kuşatıcı bir günün azabından korkuyorum."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/84

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Şuayb peygamberin Medyen halkına yaptığı tebliğin temel unsurlarını içermektedir. Tevhid inancına davet, ticari ahlakın korunması ve ahiret azabı uyarısı gibi ana temalar, ayetteki kilit kavramlar aracılığıyla dilbilimsel ve semantik derinlik kazanmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱعْبُدُوا۟","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a ibadet etmek, kulluk etmek ve O'nun emirlerine boyun eğmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Abd (kul) kelimesi, zelil ve boyun eğen kimse anlamına gelir. İbadet ise, en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu göstermektir. Ayetteki 'u'budû' emri, Medyen halkının sadece Allah'a tam bir teslimiyetle kulluk etmesini, O'ndan başkasına tapınmamasını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İbadet, Allah'a itaat etmek ve O'nun birliğini kabul etmektir. Burada 'u'budû' ifadesi, Allah'ı birlemek ve O'na karşı gelmemek anlamında kullanılmıştır. Bu, şirkten uzak durup sadece Allah'a yönelme çağrısıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İbadet kavramı, Kur'an'da sadece ritüelistik eylemleri değil, aynı zamanda Allah'ın iradesine tam bir teslimiyeti ve O'nun hükümlerine uymayı da kapsar. Şuayb'ın çağrısı, Medyen halkının tüm yaşamını Allah'ın rızasına uygun hale getirmesini talep etmektedir."}]},{"word":"تَنقُصُوا۟","root":"ن ق ص","rootLatin":"n-k-s","meaning":"Eksiltmek, azaltmak, noksanlaştırmak anlamındadır ve burada ölçü ve tartıda hile yapmamayı ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Naks (eksiltme), bir şeyin tamamından bir kısmını alıp azaltmaktır. Ayetteki 'lâ tenkusû' emri, Medyen halkının ticari muamelelerinde, özellikle ölçü ve tartıda haksızlık yaparak başkalarının hakkını eksiltmemesi gerektiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Naks, bir şeyin tamamından bir kısmını almaktır. 'Lâ tenkusû' ifadesi, ölçü ve tartıda hile yaparak başkalarının malını eksiltmekten sakınmayı emreder. Bu, ticari adaletin temel bir ilkesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Naks, bir şeyin miktarını veya değerini azaltmaktır. Ayetteki yasak, Medyen halkının alışverişlerinde dürüst olmasını, ölçü ve tartıyı tam yapmasını, böylece toplumda adaleti sağlamasını öğütler."}]},{"word":"ٱلْمِكْيَالَ","root":"ك ي ل","rootLatin":"k-y-l","meaning":"Ölçü birimi veya ölçü kabı anlamına gelir, genellikle hacim ölçülerini ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mikyal, bir şeyi ölçmek için kullanılan alettir. Ayetteki 'el-mikyal', tahıl, sıvı gibi hacimle satılan malların ölçü birimini ifade eder. Şuayb'ın uyarısı, bu ölçülerin eksik tutulmaması gerektiğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Keyl, bir şeyi ölçmek fiilidir; mikyal ise bu fiilin yapıldığı alettir. Ayetteki 'el-mikyal', Medyen halkının ticari hayatında kullandığı hacim ölçülerini kapsar ve bunlarda hile yapmaktan kaçınmalarını emreder."}]},{"word":"ٱلْمِيزَانَ","root":"و ز ن","rootLatin":"v-z-n","meaning":"Terazi veya tartı aleti anlamına gelir, genellikle ağırlık ölçülerini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mizan, bir şeyin ağırlığını ölçmek için kullanılan alettir. Ayetteki 'el-mizan', Medyen halkının ticari muamelelerinde kullandığı ağırlık ölçülerini ifade eder ve bunlarda adaletsizlik yapmamaları gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mizan, tartı aletidir. 'Lâ tenkusû el-mikyal ve'l-mizan' ifadesi, hem hacim hem de ağırlık ölçülerinde tam ve adil davranmayı emreder. Bu, Medyen halkının ticari ahlakının temelini oluşturur."}]},{"word":"مُّحِيطٍ","root":"ح و ط","rootLatin":"h-v-t","meaning":"Kuşatıcı, çepeçevre saran, her şeyi kaplayan anlamındadır ve burada azabın şiddetini ve kaçınılmazlığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İhâta, bir şeyi çepeçevre sarmak, kuşatmaktır. 'Azâbün muhît' ifadesi, azabın her yönden gelerek kişiyi tamamen kuşatacağını, ondan kaçışın mümkün olmayacağını belirtir. Bu, Şuayb'ın Medyen halkını uyardığı azabın şiddetini ve kapsayıcılığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Muhît, bir şeyi her yönden saran ve kuşatan demektir. Ayetteki 'yevmin muhît' (kuşatıcı bir günün azabı) tabiri, kıyamet gününün veya gelecek azabın, günahkarları tamamen saracağını ve ondan kurtuluşun olmayacağını sembolize eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Muhît kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'ın ilminin ve kudretinin her şeyi kuşatmasını ifade ederken, burada azabın kuşatıcılığı bağlamında kullanılmıştır. Bu, azabın kaçınılmazlığını ve tüm varlığı kapsayacağını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","tevhid","ticaret-faiz","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":2,"surface":"مَدْيَنَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"م-د-ي-ن","rootLatin":"m-d-y-n","lemma":"مَدْيَن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"Medyen'e"},{"position":3,"surface":"أَخَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (hamseden olduğu için elif ile)","gloss":"kardeşleri"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":4,"surface":"شُعَيْبًۭا","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ش-ع-ب","rootLatin":"sh-'-b","lemma":"شُعَيْب","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb","gloss":"Şuayb'ı"},{"position":5,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":6,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":6,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Münâdâ olduğu için mansûb (yâ-i mütekellim hazfedildiği için kesra ile)","gloss":"kavmim"},{"position":7,"surface":"ٱعْبُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (nun düşmesiyle)","gloss":"kulluk edin"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yoktur"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir"},{"position":12,"surface":"إِلَـٰهٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَاه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (mübteda)","gloss":"ilah"},{"position":13,"surface":"غَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Sıfat olduğu için merfû","gloss":"başka"},{"position":13,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"O'ndan"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nâhiye Lâ'sı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nâhiye lâ'sı olduğu için mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":15,"surface":"تَنقُصُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ق-ص","rootLatin":"n-q-s","lemma":"نَقَصَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nâhiye lâ'sından sonra geldiği için meczûm (nun düşmesiyle)","gloss":"eksik tutmayın"},{"position":16,"surface":"ٱلْمِكْيَالَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ي-ل","rootLatin":"k-y-l","lemma":"مِكْيَال","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ölçüyü"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"ٱلْمِيزَانَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ز-ن","rootLatin":"w-z-n","lemma":"مِيزَان","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"tartıyı"},{"position":18,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i te'kid olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ben"},{"position":18,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":19,"surface":"أَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"görüyorum"},{"position":19,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"sizi"},{"position":20,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":20,"surface":"خَيْرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bolluk"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i te'kid olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ben"},{"position":21,"surface":"ى","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mebnî mahallen mansûb","gloss":"ben"},{"position":22,"surface":"أَخَافُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-و-ف","rootLatin":"kh-w-f","lemma":"خَافَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker|Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"korkuyorum"},{"position":23,"surface":"عَلَيْكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":23,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":24,"surface":"عَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabını"},{"position":25,"surface":"يَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bir günün"},{"position":26,"surface":"مُّحِيطٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-و-ط","rootLatin":"h-w-t","lemma":"مُحِيط","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"kuşatıcı"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Şûrâ Sûresi** · *11/84*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *11/84*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *11/84*
- **Şûrâ Sûresi** · *11/84*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/84*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/84*