# Hûd Sûresi, 85. Âyet (11:85)

> وَيَـٰقَوْمِ أَوْفُوا۟ ٱلْمِكْيَالَ وَٱلْمِيزَانَ بِٱلْقِسْطِ ۖ وَلَا تَبْخَسُوا۟ ٱلنَّاسَ أَشْيَآءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا۟ فِى ٱلْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

*Veyâ kavmi evfû-lmikyâle velmîzâne bilkist(i)(s) velâ tebḣasû-nnâse eşyâehum velâ ta'śev fî-l-ardi mufsidîn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Ey kavmim! Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın. İnsanların eşyalarını (mallarını ve haklarını) eksiltmeyin. Yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/85

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 85. ayet, Şuarayb (a.s.)'ın kavmine hitaben adaletli ölçü ve tartı yapma, insanların haklarını eksiltmeme ve yeryüzünde bozgunculuk yapmama çağrısını içermektedir. Ayet, ekonomik ve sosyal adaletin temel prensiplerini vurgulayan önemli kavramları barındırır.","keyConcepts":[{"word":"أَوْفُوا۟","root":"و ف ي","rootLatin":"v-f-y","meaning":"Bir şeyi tam ve eksiksiz yapmak, yerine getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefâ kelimesi, bir şeyi tam ve eksiksiz yapmak anlamına gelir. Ayetteki 'evfû' emri, ölçü ve tartıyı tam olarak, hiçbir eksiklik yapmadan yerine getirmeyi ifade eder. Bu, hem nicelik hem de nitelik açısından tamlığı gerektirir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Evfû, 'etimmû' yani tamamlayın demektir. Ölçüyü ve tartıyı tam olarak verin, eksik bırakmayın. Bu, mecazi olarak adaleti tam olarak yerine getirme anlamını da taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Vefâ kökünden türeyen kelimeler, Kur'an'da genellikle bir sözleşmeye, ahde veya bir şeye tam olarak riayet etme, onu eksiksiz yerine getirme anlamında kullanılır. Burada ise ölçü ve tartı bağlamında, ticari işlemlerde dürüstlük ve tamlık ilkesini vurgular."}]},{"word":"ٱلْمِكْيَالَ","root":"ك ي ل","rootLatin":"k-y-l","meaning":"Ölçülen şey veya ölçü birimi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mikyâl, ölçü aleti veya ölçülen miktar demektir. Ayetteki kullanımı, tahıl gibi kuru maddelerin ölçülmesinde kullanılan birimi ifade eder ve bu ölçünün tam olarak verilmesi gerektiğini belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Keyl, bir şeyi ölçmek fiilidir. Mikyâl ise bu fiilin yapıldığı alet veya ölçülen şeydir. Ayette, ölçü biriminin tam ve doğru kullanılması gerektiği vurgulanır, bu da ticari adaletin bir göstergesidir."}]},{"word":"ٱلْمِيزَانَ","root":"و ز ن","rootLatin":"v-z-n","meaning":"Tartı aleti veya tartılan şey.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mîzân, vezn kökünden gelir ve tartı aleti anlamına gelir. Ayette, ölçü ile birlikte zikredilmesi, hem hacim hem de ağırlık ölçümlerinde adaletin gözetilmesi gerektiğini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Vezn, bir şeyin ağırlığını belirlemek demektir. Mîzân ise bu işlemi gerçekleştiren alettir. Kur'an'da adalet ve hakkaniyetin sembolü olarak sıkça geçer. Bu ayette de ticari işlemlerdeki dürüstlüğü temsil eder."}]},{"word":"بِٱلْقِسْطِ","root":"ق س ط","rootLatin":"k-s-t","meaning":"Adaletle, hakkaniyetle.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kıst, adalet ve hakkaniyet anlamına gelir. Bir şeyi adil bir şekilde bölmek veya vermek demektir. Ayetteki 'bil-kıst' ifadesi, ölçü ve tartının sadece nicelik olarak değil, aynı zamanda adalet ilkesine uygun olarak yapılması gerektiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kıst, adaletin ta kendisidir. Bir şeyi doğru ve hakkaniyetli bir şekilde yapmak demektir. Ayette, ölçü ve tartıdaki adaletin, toplumsal düzenin ve ahlakın temelini oluşturduğuna işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kıst kelimesi, Kur'an'da genellikle mutlak adalet ve hakkaniyet anlamında kullanılır. Bu ayette, ticari hayatta ölçü ve tartının sadece teknik bir işlem olmaktan öte, ahlaki bir sorumluluk ve adalet ilkesiyle yerine getirilmesi gerektiğini belirtir."}]},{"word":"تَبْخَسُوا۟","root":"ب خ س","rootLatin":"b-h-s","meaning":"Eksiltmek, azaltmak, değerini düşürmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bahs, bir şeyin değerini veya miktarını eksiltmek, azaltmaktır. Ayetteki 'lâ tebhasû' emri, insanlara ait olan şeyleri, haklarını veya mallarını eksik vermemeyi, onların değerini düşürmemeyi yasaklar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bahs, bir şeyin değerini veya miktarını haksız yere azaltmaktır. Bu, hem maddi hem de manevi hakları kapsar. Ayette, insanların mallarını eksik vermemekle birlikte, onların haklarını da gasp etmemeyi emreder."}]},{"word":"تَعْثَوْا۟","root":"ع ث و","rootLatin":"'-s-v","meaning":"Bozgunculuk yapmak, fesat çıkarmak, yoldan çıkmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Asev, fesat çıkarmak, bozgunculuk yapmak demektir. Ayetteki 'lâ ta'sev' emri, yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmamayı, düzeni bozmamayı yasaklar. Bu, sadece maddi değil, aynı zamanda ahlaki ve sosyal fesadı da içerir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Asev, ifsat etmek, bozgunculuk yapmak ve haddi aşmak anlamlarına gelir. Ayetteki kullanımı, yeryüzünde düzeni bozan, toplumsal huzuru kaçıran her türlü eylemden sakınmayı emreder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"'Asev' kökünden türeyen kelimeler, Kur'an'da genellikle 'fesat' kavramıyla eş anlamlı olarak kullanılır ve toplumsal düzeni, ahlaki değerleri bozan her türlü eylemi ifade eder. Burada, ölçü ve tartıdaki adaletsizliğin yeryüzünde bozgunculuğa yol açabileceği uyarısı yapılır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["adalet","ticaret-faiz","kissa-diger-peygamberler","emr-i-maruf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nida Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ey"},{"position":1,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nida harfinden sonra geldiği için mansûb (muzaf olduğu için fetha takdiriyle)","gloss":"milletim"},{"position":2,"surface":"أَوْفُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"أَوْفَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî (nun harfinin düşmesi üzerine)","gloss":"tamamlayın"},{"position":3,"surface":"ٱلْ","pos":"harf","posDetail":"Tarif Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"el-"},{"position":3,"surface":"مِكْيَالَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ي-ل","rootLatin":"k-y-l","lemma":"مِكْيَال","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ölçüyü"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱلْ","pos":"harf","posDetail":"Tarif Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"el-"},{"position":4,"surface":"مِيزَانَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ز-ن","rootLatin":"w-z-n","lemma":"مِيزَان","form":"Mif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"tartıyı"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"ٱلْ","pos":"harf","posDetail":"Tarif Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"el-"},{"position":5,"surface":"قِسْطِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-س-ط","rootLatin":"q-s-t","lemma":"قِسْط","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"adaletle"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":7,"surface":"تَبْخَسُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-خ-س","rootLatin":"b-kh-s","lemma":"بَخَسَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için (nun harfinin düşmesiyle)","gloss":"eksik vermeyin"},{"position":8,"surface":"ٱل","pos":"harf","posDetail":"Tarif Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"el-"},{"position":8,"surface":"نَّاسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"insanlara"},{"position":9,"surface":"أَشْيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"eşyalarını"},{"position":9,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"yapmayın"},{"position":11,"surface":"تَعْثَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ث-و","rootLatin":"'-th-w","lemma":"عَثَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için (nun harfinin düşmesiyle)","gloss":"karışıklık çıkarmayın"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"ٱلْ","pos":"harf","posDetail":"Tarif Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ال","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"el-"},{"position":13,"surface":"أَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzünde"},{"position":14,"surface":"مُفْسِدِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ف-س-د","rootLatin":"f-s-d","lemma":"مُفْسِد","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"bozgunculuk yaparak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Hûd Sûresi, 11:85*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Hûd Sûresi, 11:85*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/85*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/85*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/85*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/85*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/85*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *11/85*