# Hûd Sûresi, 87. Âyet (11:87)

> قَالُوا۟ يَـٰشُعَيْبُ أَصَلَوٰتُكَ تَأْمُرُكَ أَن نَّتْرُكَ مَا يَعْبُدُ ءَابَآؤُنَآ أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِىٓ أَمْوَٰلِنَا مَا نَشَـٰٓؤُا۟ ۖ إِنَّكَ لَأَنتَ ٱلْحَلِيمُ ٱلرَّشِيدُ

*Kâlû yâ şu'aybu esalâtuke te/muruke en netruke mâ ya'budu âbâunâ ev en nef'ale fî emvâlinâ mâ neşâ(u)(s) inneke leente-lhalîmu-rraşîd(u)*

**Meal (Diyanet):** Dediler ki: "Ey Şu'ayb! Babalarımızın taptığını, yahut mallarımız hakkında dilediğimizi yapmayı terk etmemizi sana namazın mı emrediyor. Oysa sen gerçekten yumuşak huylu ve aklı başında bir adamsın."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/11/87

---

## Tefsir

{"topics":["namaz","tebligh","musrikler","mal-mulk"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hûd Suresi 87. ayet, Hz. Şuayb'ın kavminin ona yönelttiği eleştirileri ve alaycı ifadeleri içermektedir. Kavim, ibadetlerinin ve ekonomik özgürlüklerinin kısıtlanmasını 'namazına' bağlayarak, onun 'halim' ve 'reşid' vasıflarını ironik bir şekilde sorgulamaktadır. Ayet, peygamberlerin tebliğ mücadelesinde karşılaştıkları direnci ve kavimlerin geleneksel değerlere bağlılığını dilbilimsel olarak gözler önüne sermektedir.","keyConcepts":[{"word":"صَلَوَاتُكَ","root":"ص ل و","rootLatin":"s-l-v","meaning":"Ayette, kavmin Hz. Şuayb'ın tebliğini alaycı bir şekilde 'namazına' atfettiği, onun ibadetinin bu tür emirleri içerip içermediğini sorguladığı bir kavramdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'salât' kelimesinin asıl anlamının 'duâ' olduğunu, namazın ise belirli rükünleri olan bir ibadet şekli olduğunu belirtir. Ayetteki 'salavâtuke' ifadesi, kavmin Hz. Şuayb'ın ibadetini küçümseyerek, onun tebliğini bu ibadetin bir sonucu olarak gördüğünü ve bu ibadetin kendilerine dayatılan yasakların kaynağı olduğunu ima ettiğini açıklar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'salât' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bu ayette ise 'din' veya 'ibadet' anlamında mecazi bir kullanım olduğunu ifade eder. Kavim, Hz. Şuayb'ın dininin veya ibadetinin kendilerine bu tür kısıtlamalar getirmesini sorgulayarak, onun tebliğini alay konusu yapmaktadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'salât' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve Allah ile kul arasındaki bağı temsil ettiğini vurgular. Bu ayette ise kavmin, Hz. Şuayb'ın 'salât'ını, yani onun Allah ile olan özel ilişkisini ve bu ilişkiden kaynaklandığını düşündükleri emirleri, kendi geleneksel yaşam tarzlarına bir tehdit olarak algıladığını ve bu algıyı alaycı bir dille ifade ettiğini belirtir."}]},{"word":"نَّتْرُكَ","root":"ت ر ك","rootLatin":"t-r-k","meaning":"Kavmin, babalarının taptığı şeyleri terk etme emrine karşı çıktığını ifade eden bir fiildir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'terk' kelimesinin 'bırakmak, vazgeçmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'en netruke' ifadesi, kavmin atalarının inanç ve ibadetlerini terk etme fikrine şiddetle karşı çıktığını, bunun kendileri için kabul edilemez bir talep olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'terk' fiilinin bir şeyi tamamen bırakma, ondan yüz çevirme anlamını taşıdığını açıklar. Kavmin bu fiili kullanması, Hz. Şuayb'ın tebliğinin sadece yeni bir ibadet şekli değil, aynı zamanda köklü bir inanç sisteminden vazgeçmeyi gerektirdiğini ve bu durumun kavim tarafından büyük bir dirençle karşılandığını vurgular."}]},{"word":"نَّفْعَلَ","root":"ف ع ل","rootLatin":"f-'-l","meaning":"Kavmin, malları üzerinde istedikleri gibi tasarruf etme özgürlüğünü ifade eden bir fiildir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'fa'ale' fiilinin genel olarak 'yapmak, etmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'en nef'ale fî emvâlinâ mâ neşâ'u' ifadesi, kavmin kendi malları üzerinde tam bir tasarruf hakkına sahip olduklarını düşündüğünü ve Hz. Şuayb'ın bu konudaki uyarılarını kendi özgürlüklerine bir müdahale olarak gördüğünü gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fiil' kavramının bir iradeye dayalı eylemi ifade ettiğini açıklar. Bu bağlamda kavmin 'mallarımızda istediğimizi yapma' ifadesi, onların ekonomik özgürlüklerini ve mülkiyet haklarını mutlak gördüklerini, bu konuda herhangi bir ilahi veya ahlaki sınırlamayı kabul etmediklerini ortaya koyar."}]},{"word":"ٱلْحَلِيمُ","root":"ح ل م","rootLatin":"h-l-m","meaning":"Kavmin, Hz. Şuayb'a alaycı bir şekilde atfettiği, 'yumuşak huylu, ağırbaşlı' anlamına gelen bir sıfattır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hilm' kelimesinin 'öfke anında kendini tutma, ağırbaşlılık' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'inneke le ente'l-halîm' ifadesi, kavmin Hz. Şuayb'ın bu özelliğini ironik bir şekilde kullanarak, onun tebliğinin bu vasfıyla çeliştiğini ima ettiğini, yani 'eğer gerçekten halimsen, neden bize bu zorlukları dayatıyorsun?' demeye getirdiğini açıklar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hilm'in akıl ve sabırla ilişkili bir erdem olduğunu vurgular. Kavmin bu kelimeyi kullanması, Hz. Şuayb'ın tebliğini 'hilm' vasfıyla bağdaştıramadıklarını, onun kendilerine dayattığı şeylerin 'hilm' sahibi birinden beklenmeyecek kadar sert olduğunu düşündüklerini gösterir."}]},{"word":"ٱلرَّشِيدُ","root":"ر ش د","rootLatin":"r-ş-d","meaning":"Kavmin, Hz. Şuayb'a alaycı bir şekilde atfettiği, 'doğru yolu bulan, aklı başında' anlamına gelen bir sıfattır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rüşd' kelimesinin 'doğru yolu bulmak, olgunlaşmak' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'er-reşîd' ifadesi, kavmin Hz. Şuayb'ın 'reşid' vasfını sorgulayarak, onun tebliğinin kendileri için doğru ve akla uygun olmadığını ima ettiğini, yani 'eğer gerçekten doğru yolu bulmuşsan, neden bize bu yanlış şeyleri söylüyorsun?' şeklinde bir alay içerdiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rüşd' kavramının Kur'an'da genellikle hidayet ve doğru yolu bulma anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise kavmin, Hz. Şuayb'ın 'reşid'liğini, yani onun doğru yolda olduğunu ve akıllıca davrandığını ironik bir şekilde sorguladığını, kendi geleneksel inanç ve uygulamalarını terk etme çağrısını 'reşid' bir davranış olarak görmediklerini açıklar."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":2,"surface":"شُعَيْبُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ش-ع-ب","rootLatin":"ş-'-b","lemma":"شُعَيْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mebnî","gloss":"Şuayb","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Münâdâ"},{"position":3,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı/mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":3,"surface":"صَلَوٰتُكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"namazın","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"تَأْمُرُكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-م-ر","rootLatin":"'-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"emrediyor","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sana","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":6,"surface":"نَّتْرُكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ر-ك","rootLatin":"t-r-k","lemma":"تَرَكَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"bırakalım","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şeyi","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"يَعْبُدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"tapıyor","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":9,"surface":"ءَابَآؤُنَآ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ب-و","rootLatin":"'-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"babalarımız","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"نَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":11,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":12,"surface":"نَّفْعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatından (أَن) sonra geldiği için mansûb","gloss":"yapalım","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb"},{"position":13,"surface":"فِىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"أَمْوَٰلِنَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ل","rootLatin":"m-w-l","lemma":"مَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"mallarımız","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":14,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":15,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şeyi","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":16,"surface":"نَشَـٰٓؤُا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ا","rootLatin":"n-ş-'","lemma":"شَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dileriz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":17,"surface":"إِنَّكَ","pos":"harf","posDetail":"İnne ve Benzerleri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz sen"},{"position":17,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"sen","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":18,"surface":"لَأَنتَ","pos":"harf","posDetail":"Tekid Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":18,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"sen","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)","gorev":"Mübteda"},{"position":19,"surface":"ٱلْحَلِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ل-م","rootLatin":"h-l-m","lemma":"حَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yumuşak huylu","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":20,"surface":"ٱلرَّشِيدُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ش-د","rootLatin":"r-ş-d","lemma":"رَشِيد","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"doğru yolda olan","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kâlû"},{"position":2,"translit":"yâ şu'aybu"},{"position":3,"translit":"esalâtuke"},{"position":4,"translit":"te/muruke"},{"position":5,"translit":"en"},{"position":6,"translit":"netruke"},{"position":7,"translit":"mâ"},{"position":8,"translit":"ya'budu"},{"position":9,"translit":"âbâunâ"},{"position":10,"translit":"ev"},{"position":11,"translit":"en"},{"position":12,"translit":"nef'ale"},{"position":13,"translit":"fî"},{"position":14,"translit":"emvâlinâ"},{"position":15,"translit":"mâ"},{"position":16,"translit":"neşâ(u)(s)"},{"position":17,"translit":"inneke"},{"position":18,"translit":"leente"},{"position":19,"translit":"l-halîmu"},{"position":20,"translit":"rraşîd(u)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/87*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/87*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/87*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *11/87*
- **Hûd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *87. Ayette*