# Nasr Sûresi, 3. Âyet (110:3)

> فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَٱسْتَغْفِرْهُ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ تَوَّابًۢا

*Fesebbih bihamdi rabbike vestaġfirh(u)(c) innehu kâne tevvâbâ(n)*

**Meal (Diyanet):** (1-3) Allah'ın yardımı ve fetih (Mekke fethi) geldiğinde ve insanların bölük bölük Allah'ın dinine girdiğini gördüğünde, Rabbine hamd ederek tespihte bulun ve O'ndan bağışlama dile. Çünkü O, tövbeleri çok kabul edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/110/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, zaferin ardından Allah'ı tesbih etme, O'na hamd etme ve O'ndan bağışlanma dileme emirlerini içermektedir. Kelimelerin kök anlamları, bu eylemlerin Allah'ın yüceliği ve bağışlayıcılığı ile olan derin ilişkisini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَسَبِّحْ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nu yüceltmek ve O'na hamd etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Se-be-ha (سبح) kelimesi, hızlı hareket etmek, yüzmek anlamlarına gelir. Allah'ı tesbih etmek ise, O'nu her türlü noksanlıktan uzak tutmak, O'nun yüceliğini ve kemalini ikrar etmek demektir. Ayetteki 'fesebbih' emri, zaferin ardından Allah'ın kudretini ve yüceliğini idrak ederek O'nu tenzih etmeyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Tesbih (تَسْبِيح), Allah'ı yüceltmek ve O'nu her türlü eksiklikten arındırmak anlamına gelir. Bu ayetteki kullanımı, zaferin Allah'tan geldiğini kabul ederek O'na şükran ve tazim sunmayı mecazi olarak ifade eder."}]},{"word":"بِحَمْدِ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Övgü, şükür ve minnet duygusuyla Allah'ı yüceltmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hamd (حمد), bir nimete karşılık veya bir güzellikten dolayı yapılan övgüdür. Ayetteki 'bihamdi Rabbike' ifadesi, Allah'ı tesbih ederken aynı zamanda O'nun nimetlerine ve zaferine karşılık O'na şükür ve övgü sunmayı emreder. Bu, tesbihin hamd ile birlikte yapılmasının önemini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Hamd (حمد), bir fiil veya sıfatın güzelliğinden dolayı yapılan övgüdür. Şükürden daha geneldir. Ayetteki bağlamda, zaferin Allah'ın bir lütfu olduğunu idrak ederek O'na minnet ve övgü sunmayı ifade eder."}]},{"word":"رَبِّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Terbiye eden, besleyen, sahip olan ve yöneten yüce varlık; Allah.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rabb (رب), terbiye eden, bir şeyi kademe kademe kemale erdiren, sahip olan ve yöneten demektir. Ayetteki 'Rabbike' (senin Rabbin) ifadesi, Allah'ın müminler üzerindeki terbiye edici, koruyucu ve zafer verici sıfatlarına vurgu yaparak, O'na yönelmenin gerekliliğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rab (رب) kavramı, Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici, koruyucu ve hükmedici rolünü ifade eden merkezi bir terimdir. Bu ayette 'Rabbike' olarak kullanılması, zaferin kaynağı olarak Allah'ın mutlak egemenliğini ve müminlerle olan özel ilişkisini vurgular."}]},{"word":"وَٱسْتَغْفِرْهُ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Allah'tan günahların bağışlanmasını dilemek, af ve mağfiret talep etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğafara (غفر) kelimesi, bir şeyi örtmek, gizlemek anlamına gelir. İstiğfar (استغفار) ise, Allah'tan günahların örtülmesini, affedilmesini dilemektir. Ayetteki 've'stağfirhu' emri, zaferin ardından dahi müminlerin acziyetini ve Allah'ın mağfiretine olan ihtiyaçlarını hatırlatarak tevazu ve tövbeye yönelmelerini öğütler."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İstiğfar (استغفار), Allah'tan günahların affını talep etmektir. Bu ayette, zaferin getirdiği gururdan uzak durarak, Allah'ın lütfuna şükranla birlikte kendi eksikliklerini itiraf edip bağışlanma dilemenin önemini vurgular. Bu, zaferin ardından dahi kulluk bilincinin devamlılığını gösterir."}]},{"word":"تَوَّابًۢا","root":"ت و ب","rootLatin":"t-v-b","meaning":"Tevbeleri çokça kabul eden, günahları bağışlayan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tevbe (توبة), günahtan dönmek, pişman olmak demektir. Tevvâb (تواب) ise, Allah'ın sıfatlarından olup, kullarının tevbelerini çokça kabul eden, onlara tekrar tekrar yönelen anlamındadır. Ayetteki 'innehu kâne tevvâbâ' ifadesi, Allah'ın bağışlayıcılığının sonsuz olduğunu ve istiğfar edenleri mutlaka affedeceğini müjdeleyerek, istiğfar emrinin gerekçesini açıklar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tevvâb (تواب), mübalağa sıfatıdır ve Allah'ın tevbeleri çokça kabul edici olduğunu ifade eder. Bu ayette, Allah'ın kullarına karşı olan rahmetinin ve bağışlayıcılığının büyüklüğünü vurgular. İnsanların zaferin ardından dahi işleyebilecekleri hatalara karşı Allah'ın affediciliğinin her zaman açık olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","tovbe","esma-i-husna","sukur"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman, ve"},{"position":1,"surface":"سَبِّحْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"tesbih et"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"حَمْدِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-م-د","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمْد","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hamdiyle"},{"position":3,"surface":"رَبِّكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"ٱسْتَغْفِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"اِسْتِغْفَار","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bağışlanma dile"},{"position":4,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"O'ndan"},{"position":5,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i müşebbehe bil-fiil olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":5,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":6,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":7,"surface":"تَوَّابًۢا","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ت-و-ب","rootLatin":"t-w-b","lemma":"تَوَّاب","form":"Fa''âl","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"tevbeleri çok kabul eden"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *110/3*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *110/3*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *110/3*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *110/3*