# İhlâs Sûresi, 2. Âyet (112:2)

> ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ

*(A)llâhu-ssamed(u)*

**Meal (Diyanet):** "Allah Samed'dir. (Her şey O'na muhtaçtır; O, hiçbir şeye muhtaç değildir.)"

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/112/2

---

## Tefsir

{"title":"Birleştirilmiş Tefsir — İhlâs Suresi 2. Âyet","tefsir":"### ✦ Âyetin Zâhirî Tefsiri\n\nاَللَّهُ الصَّمَدُ — Allah Samed'dir.\n\nصَمَد (Samed) — bu isim, Kur'ân'da yalnızca burada geçer ve Allah'ın en gizemli sıfatlarından birini taşır. Râgıb Hazretleri el-Müfredât'ında Samed'i 'kendisine her ihtiyaçta başvurulan, hiçbir şeye muhtaç olmayan efendi' olarak tanımlar. Fîrûzâbâdî Hazretleri Basâir'inde bu ismin beş temel mânâsını sayar: (1) Her ihtiyaçta kendisine müracaat edilen, (2) Yemeyen-içmeyen, (3) İçi dolu, boşluğu olmayan (Samed = solid), (4) Ebedî, ölümsüz, (5) En yüce efendi. Bu beş mânâ bir araya geldiğinde, mutlak bağımsızlık ve mutlak mercilik tablosu ortaya çıkar.\n\n### ✦ Terzibaba Hazretleri'nin Nazarında\n\nTerzibaba Hazretleri: *\"Samed, tüm yaratılmışların kendisine muhtaç olduğu ama kendisinin hiçbir şeye muhtaç olmadığı Zât demektir. Sen O'na muhtaçsın — nefesin, rızkın, hayatın O'ndan. Ama O sana muhtaç değil. Bu farkı idrak etmek, kulluğun başlangıcıdır.\"*\n\n### ✦ Şeyh-i Ekber'in İşâreti\n\nŞeyh-i Ekber'in nazarında Samed, Hakk'ın varlıkta hiçbir boşluk bırakmamasıdır. Her yerde, her anda, her zerrede O'nun huzuru vardır — boşluk yoktur. Samed, varlığın her noktasında hazır olan Zât'tır.\n\n### ✦ Seyr ü Sülûk Mertebesinden\n\nEy sâlik! Samed'i tanıdığında, başkasından bir şey istemekten utanırsın. Çünkü her şeyin kaynağı O'dur — aracıya ne hacet?\n\n### ✦ Bu Asrın İnsanına\n\nRabbimiz, bizi Senden gayrısına muhtaç etme. Samed olduğunu kalplerimize yerleştir — tâ ki yalnız Sana yönelelim, yalnız Senden isteyelim.","sources":["Râgıb el-İsfehânî, el-Müfredât","Fîrûzâbâdî, Basâiru Zevi't-Temyîz"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"İhlâs Suresi'nin ikinci ayeti, Allah'ın mutlak yetkinliğini ve tüm varlıkların O'na olan bağımlılığını 'es-Samed' kavramı üzerinden ifade eder. Bu kavram, Allah'ın hiçbir şeye muhtaç olmaması ve her şeyin O'na yönelmesi anlamlarını dilbilimsel olarak derinlemesine barındırır.","keyConcepts":[{"word":"ٱللَّهُ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Bu kelime, tüm ilahi sıfatları kendinde toplayan, ibadete layık tek varlık olan Yüce Allah'ın özel ismidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Allah' isminin, tüm kemal sıfatlarını kendinde toplayan ve noksan sıfatlardan münezzeh olan zatın özel ismi olduğunu belirtir. Bu ayette, 'es-Samed' sıfatıyla birlikte kullanılarak Allah'ın mutlak yetkinliği ve benzersizliği vurgulanır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'Allah' isminin, 'el-İlah' kelimesinden türediğini ve 'hayranlık duyulan, ibadet edilen' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, 'es-Samed' sıfatının kime ait olduğunu açıkça belirterek, bu sıfatın sadece Allah'a mahsus olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Allah' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve diğer tüm ilahi isim ve sıfatların bu ismin etrafında şekillendiğini vurgular. İhlâs Suresi'nde 'Allah' isminin 'es-Samed' ile birlikte anılması, O'nun mutlak biricikliğini ve her şeyin O'na yönelme zorunluluğunu pekiştirir."}]},{"word":"ٱلصَّمَدُ","root":"ص م د","rootLatin":"s-m-d","meaning":"Bu kelime, hiçbir şeye muhtaç olmayan, her şeyin kendisine yöneldiği, ihtiyaçlarını karşılamak için başvurulan mutlak varlık anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'es-Samed' kelimesini 'ihtiyaçlar için kendisine başvurulan, hiçbir şeye muhtaç olmayan' olarak açıklar. Bu ayette, Allah'ın tüm varlıkların kendisine yöneldiği, ancak kendisinin hiçbir şeye yönelmediği mutlak bağımsızlığını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'es-Samed'i 'içi dolu olmayan, boşluksuz' olarak mecazi bir anlamda yorumlar. Bu, Allah'ın eksiksiz ve tam olduğunu, hiçbir noksanlığının bulunmadığını ve bu nedenle başkasına muhtaç olmadığını ima eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'es-Samed' kelimesinin kök anlamını 'bir şeye yönelmek, ona dayanmak' olarak verir ve Allah için kullanıldığında 'ihtiyaçlar için kendisine yönelinen, ancak kendisi hiçbir şeye muhtaç olmayan' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın mutlak bağımsızlığını ve tüm varlıkların O'na olan mutlak bağımlılığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'es-Samed' kavramının Kur'an'da Allah'ın 'mutlak yetkinlik, eksiksizlik ve her şeyin kendisine yöneldiği tek merci' olma vasfını ifade ettiğini belirtir. İhlâs Suresi'ndeki bu kullanım, Allah'ın zatına ait benzersiz bir sıfat olarak, O'nun eşsizliğini ve tüm varlıkların O'na olan bağımlılığını pekiştirir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":2,"surface":"ٱلصَّمَدُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ص-م-د","rootLatin":"s-m-d","lemma":"صَمَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"her şeyden müstağni, her şey O'na muhtaç"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *112/1-4*
- **Kelime-i Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *112/2*
- **Kelime-i Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *112/2*
- **Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *112/1-4*
- **Kelime-i Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *112/2*
- **Kelime-i Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *112/2*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *îhlâs, 112/2*
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *îhlâs, 112/2*
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *112/2*
- **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *112/2*
- **Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *112/1-4*
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *112/2*