# Yûsuf Sûresi, 101. Âyet (12:101)

> ۞ رَبِّ قَدْ ءَاتَيْتَنِى مِنَ ٱلْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِى مِن تَأْوِيلِ ٱلْأَحَادِيثِ ۚ فَاطِرَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ أَنتَ وَلِىِّۦ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْـَٔاخِرَةِ ۖ تَوَفَّنِى مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِى بِٱلصَّـٰلِحِينَ

*Rabbi kad âteytenî mine-lmulki ve'allemtenî min te/vîli-l-ehâdîś(i)(c) fâtira-ssemâvâti vel-ardi ente veliyyî fî-ddunyâ vel-âḣira(ti)(s) teveffenî muslimen veelhiknî bi-ssâlihîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Rabbim! Gerçekten bana mülk verdin ve bana sözlerin yorumunu öğrettin. Ey gökleri ve yeri yaratan! Dünyada ve ahirette sen benim velimsin. Benim canımı müslüman olarak al ve beni iyilere kat."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/101

---

## Tefsir

{"topics":["dua","kissa-yusuf","tevhid","dunya-ahiret-dengesi","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş muzâf olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbim"},{"position":2,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":3,"surface":"ءَاتَيْتَنِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ʔ-t-y","rootLatin":"a-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdinn"},{"position":3,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"beni"},{"position":3,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bana"},{"position":4,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"ٱلْمُلْكِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"m-l-k","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مُلْك","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hükümranlık"},{"position":6,"surface":"وَعَلَّمْتَنِى","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"عَلَّمْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ʿ-l-m","rootLatin":"'-l-m","lemma":"تَعْلِيم","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öğrettin"},{"position":6,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"beni"},{"position":6,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bana"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"تَأْوِيلِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ʔ-w-l","rootLatin":"a-w-l","lemma":"تَأْوِيل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yorumunu"},{"position":9,"surface":"ٱلْأَحَادِيثِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ḥ-d-s̱","rootLatin":"h-d-th","lemma":"حَدِيث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"rüyaların"},{"position":10,"surface":"فَاطِرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"f-ṭ-r","rootLatin":"f-t-r","lemma":"فَاطِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş münâdâ olduğu için mansûb","gloss":"Ey yaratan"},{"position":11,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-m-w","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin"},{"position":12,"surface":"وَٱلْأَرْضِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-r-ḍ","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":13,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Sen"},{"position":14,"surface":"وَلِىِّۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"velim"},{"position":14,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"benim"},{"position":15,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-de, -da"},{"position":16,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"d-n-w","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"dünyada"},{"position":17,"surface":"وَٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ʔ-ḫ-r","rootLatin":"a-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"ahirette"},{"position":18,"surface":"تَوَفَّنِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"w-f-y","rootLatin":"w-f-y","lemma":"تَوَفِّي","form":"Tef'a'ul","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"canımı al"},{"position":18,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"beni"},{"position":18,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"benim"},{"position":19,"surface":"مُسْلِمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"s-l-m","rootLatin":"s-l-m","lemma":"مُسْلِم","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"müslüman olarak"},{"position":20,"surface":"وَأَلْحِقْنِى","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"أَلْحِقْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"l-ḥ-q","rootLatin":"l-h-q","lemma":"إِلْحَاق","form":"İf'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kat"},{"position":20,"surface":"نِى","pos":"harf","posDetail":"Nûn-u Vikaye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"beni"},{"position":20,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"beni"},{"position":21,"surface":"بِٱلصَّـٰلِحِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a"},{"position":21,"surface":"ٱلصَّـٰلِحِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ṣ-l-ḥ","rootLatin":"s-l-h","lemma":"صَالِح","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iyilere"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi'nin 101. ayeti, Hz. Yusuf'un Allah'a yakarışını ve O'nun lütuflarını anlatan derin anlamlar içeren bir duadır. Ayet, mülk, rüya yorumu, yaratılış ve salihler gibi temel kavramlar üzerinden tevhid inancını ve ahiret bilincini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمُلْكِ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Ayette, Hz. Yusuf'a verilen siyasi güç, egemenlik ve otoriteyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'mülk' kelimesini, bir şey üzerinde tam tasarruf sahibi olmak, onu dilediği gibi yönetmek olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Hz. Yusuf'a Mısır'da verilen idari ve siyasi gücü, yani hükümranlığı işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'mülk'ü, bir şeyin zatına sahip olmak ve onda tasarruf yetkisine sahip olmak şeklinde tanımlar. Hz. Yusuf'un duasında geçen 'mülk', Allah'ın kendisine bahşettiği dünya saltanatını ve idarecilik makamını ifade eder."}]},{"word":"تَأْوِيلِ","root":"أ و ل","rootLatin":"e-v-l","meaning":"Rüyaların ve olayların gizli anlamlarını, sonuçlarını ve yorumlarını bilme yeteneğini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'te'vil'i, bir şeyin döndüğü son nokta, akıbeti ve yorumu olarak açıklar. Ayetteki 'te'vîlü'l-ehâdîs', rüyaların ve olayların gerçek anlamlarını, sonuçlarını ve yorumlarını bilme ilmini ifade eder ki bu, Hz. Yusuf'a verilen özel bir lütuftur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'te'vil'i, bir sözün veya olayın yorumlanması, açıklanması ve nihai anlamının ortaya çıkarılması olarak ele alır. Hz. Yusuf'un duasında geçen 'te'vîlü'l-ehâdîs', rüyaların ve konuşmaların gizli manalarını anlama ve yorumlama yeteneğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'te'vil'in Kur'an'daki kullanımını, bir şeyin içsel ve gizli anlamını ortaya çıkarma, yorumlama ve nihai sonucuna ulaştırma olarak inceler. Hz. Yusuf bağlamında bu, rüyaların ve olayların sembolik anlamlarını çözme yeteneğidir."}]},{"word":"فَاطِرَ","root":"ف ط ر","rootLatin":"f-t-r","meaning":"Gökleri ve yeri yoktan, benzersiz bir şekilde yaratan, icat eden anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'fatr' kelimesini, bir şeyi ilk defa, örneksiz ve yoktan yaratmak olarak tanımlar. Ayetteki 'fâtıra' ifadesi, Allah'ın gökleri ve yeri eşsiz bir şekilde, ilk defa ve benzersiz bir biçimde yaratan olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'fatr'ı, bir şeyi ilk kez ortaya çıkarmak, icat etmek ve yaratmak olarak açıklar. Hz. Yusuf'un duasında Allah'a 'fâtır' olarak hitap etmesi, O'nun yaratıcı kudretinin ve eşsizliğinin bir ifadesidir."}]},{"word":"وَلِىِّۦ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Ayette, Hz. Yusuf'un dünya ve ahirette işlerini üstlenen, koruyan, yardım eden ve dost olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'velî' kelimesini, bir işi üstlenen, yardım eden, dost ve koruyucu olarak açıklar. Ayetteki 'velîyyî', Allah'ın Hz. Yusuf'un dünya ve ahiret işlerinde yegane yardımcısı, koruyucusu ve dostu olduğunu belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'velî'nin, bir şeye yakın olan, onu idare eden, koruyan ve destekleyen anlamlarına geldiğini belirtir. Hz. Yusuf'un duasında 'ente velîyyî' ifadesi, Allah'ın kendisinin tüm işlerini üstlenen, koruyan ve ona yardım eden tek varlık olduğunu vurgular."}]},{"word":"مُسْلِمًا","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Allah'a tam teslim olmuş, O'nun emirlerine boyun eğmiş bir halde ölmeyi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'İslam' kökünden gelen 'müslim' kelimesini, Allah'a tam bir teslimiyetle boyun eğen, O'nun emirlerine uyan kişi olarak tanımlar. Ayetteki 'tevveffenî müslimâ', Hz. Yusuf'un hayatının son anında dahi Allah'a tam bir teslimiyet içinde olmayı arzu ettiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'İslam' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini ve 'müslim'in, Allah'ın iradesine tam bir teslimiyetle boyun eğen kişi olduğunu vurgular. Hz. Yusuf'un bu duası, hayatın en önemli anında, yani ölüm anında dahi bu teslimiyet halini sürdürme arzusunu ifade eder."}]},{"word":"ٱلصَّـٰلِحِينَ","root":"ص ل ح","rootLatin":"s-l-h","meaning":"İyi işler yapan, doğru yolda olan, Allah'ın rızasını kazanmış kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'salih' kelimesini, doğru ve iyi olan, fesattan uzak duran kişi olarak açıklar. Ayetteki 'el-sâlihîn', Allah'ın emirlerine uygun yaşayan, iyi ameller işleyen ve ahirette kurtuluşa eren kimseleri ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'salih' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu, genellikle imanla birlikte iyi amelleri ve doğru davranışları kapsadığını belirtir. Hz. Yusuf'un 'salihlere katılma' duası, ahirette Allah'ın rızasını kazanmış, cennet ehli olan kimselerle birlikte olmayı arzu ettiğini gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/101*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/101*
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/101*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/101*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/101*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/101*
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/101*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/101*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/101*
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/101*