# Yûsuf Sûresi, 109. Âyet (12:109)

> وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُّوحِىٓ إِلَيْهِم مِّنْ أَهْلِ ٱلْقُرَىٰٓ ۗ أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَـٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۗ وَلَدَارُ ٱلْـَٔاخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

*Vemâ erselnâ min kablike illâ ricâlen nûhî ileyhim min ehli-lkurâ(k) efelem yesîrû fî-l-ardi feyenzurû keyfe kâne ‘âkibetu-lleżîne min kablihim(k) veledâru-l-âḣirati ḣayrun lilleżîne-ttekav(k) efelâ ta'kilûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Biz senden önce de, memleketler halkından ancak kendilerine vahyettiğimiz birtakım erkekleri peygamber olarak gönderdik. Yeryüzünde dolaşıp da, kendilerinden önce gelenlerin akıbetlerinin nasıl olduğuna bakmadılar mı? Elbette ahiret yurdu Allah'a karşı gelmekten sakınanlar için daha iyidir. Hala aklınızı kullanmıyor musunuz?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/109

---

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","vahiy-kuran","kissa-gecmis-kavimler","ahiret-mukafat","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"أَرْسَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gönderdik"},{"position":3,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":4,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstisna","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"İstisna harfi olduğu için mebnî","gloss":"ancak"},{"position":6,"surface":"رِجَالًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-ل","rootLatin":"r-j-l","lemma":"رَجُل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"adamlar"},{"position":7,"surface":"نُّوحِىٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ح-ي","rootLatin":"w-h-y","lemma":"أَوْحَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"vahyederiz"},{"position":8,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e"},{"position":8,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onlara"},{"position":9,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"أَهْلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"halkı"},{"position":11,"surface":"ٱلْقُرَىٰٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ر-ي","rootLatin":"q-r-y","lemma":"قَرْيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kasabaların"},{"position":12,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mı"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":12,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Cezm harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"يَسِيرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ي-ر","rootLatin":"s-y-r","lemma":"سَارَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatından sonra geldiği için meczûm","gloss":"dolaşmadılar mı"},{"position":14,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":15,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yeryüzü"},{"position":16,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":16,"surface":"يَنظُرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-z-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli 'en' ile mansûb","gloss":"görsünler"},{"position":17,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham ismi olduğu için mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":18,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":19,"surface":"عَـٰقِبَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ق-ب","rootLatin":"'-q-b","lemma":"عَاقِبَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"sonu"},{"position":20,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"kimselerin"},{"position":21,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":22,"surface":"قَبْلِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ق-ب-ل","rootLatin":"q-b-l","lemma":"قَبْل","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"önce"},{"position":22,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların"},{"position":23,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstinaf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstinaf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":23,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İbtida","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İbtida harfi olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":23,"surface":"دَارُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ر","rootLatin":"d-w-r","lemma":"دَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yurdu"},{"position":24,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-خ-ر","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"آخِرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ahiret"},{"position":25,"surface":"خَيْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdil","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha hayırlıdır"},{"position":26,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":26,"surface":"لَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"kimseler"},{"position":27,"surface":"ٱتَّقَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sakınanlar"},{"position":28,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mı"},{"position":28,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":28,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":29,"surface":"تَعْقِلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ق-ل","rootLatin":"'-q-l","lemma":"عَقَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"akletmez misiniz"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yûsuf Suresi 109. ayet, peygamberlerin insanlardan seçilmesi, geçmiş kavimlerin akıbetinden ibret alınması ve ahiret yurdunun takva sahipleri için daha hayırlı olduğu gibi temel inanç ve ahlak prensiplerini vurgulamaktadır. Ayet, özellikle 'irsâl' (gönderme), 'vahy' (vahyetme), 'seyir' (dolaşma), 'akıbet' (sonuç) ve 'takva' (sakınma) gibi kavramlar üzerinden derin anlamlar taşımaktadır.","keyConcepts":[{"word":"أَرْسَلْنَا","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah'ın peygamberleri insanlara elçi olarak göndermesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'irsâl' kelimesini bir şeyi serbest bırakmak, göndermek olarak açıklar. Ayetteki 'erselnâ' fiili, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermek üzere peygamberleri seçip göndermesi anlamındadır. Bu, peygamberlerin ilahi bir görevle donatıldığını ve insanlara rehberlik için gönderildiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'irsâl' kelimesini 'göndermek' olarak tefsir eder ve Kur'an'da bu fiilin genellikle peygamberlerin gönderilmesi bağlamında kullanıldığına dikkat çeker. Ayetteki kullanımı, Allah'ın peygamberleri, tıpkı bir elçinin bir mesajı iletmesi gibi, ilahi mesajı insanlara ulaştırmak üzere görevlendirmesini mecazi olarak anlatır."}]},{"word":"نُوحِىٓ","root":"و ح ي","rootLatin":"v-h-y","meaning":"Allah'ın peygamberlerine gizli ve hızlı bir şekilde ilahi mesajı bildirmesi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vahy' kelimesini 'gizli ve hızlı bir şekilde bildirmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'nûhî' fiili, Allah'ın peygamberlere, insanların algılayamayacağı bir yolla, doğrudan ve özel olarak mesajlarını ilettiğini belirtir. Bu, peygamberlerin ilahi bilgiye erişiminin özel bir niteliğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'vahy' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre vahy, Allah'ın insanlara kendi iradesini ve emirlerini bildirme şeklidir. Bu ayetteki 'nûhî' kullanımı, peygamberlerin sadece insanlardan seçilmiş olsalar da, ilahi bir kaynaktan beslendiklerini ve bu sayede insanlara rehberlik edebildiklerini gösterir."}]},{"word":"يَسِيرُوا۟","root":"س ي ر","rootLatin":"s-y-r","meaning":"Yeryüzünde dolaşarak geçmiş kavimlerin akıbetlerinden ibret almak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'seyir' kelimesini 'yürümek, dolaşmak' olarak açıklar. Ayetteki 'yesîrû' fiili, sadece fiziksel bir yolculuğu değil, aynı zamanda geçmiş milletlerin kalıntılarını ve akıbetlerini gözlemleyerek ders çıkarma amacını da içerir. Bu, tefekkür ve ibret alma eylemini vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'seyir'in Kur'an'da genellikle ibret almak amacıyla yapılan yolculukları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yeryüzünde dolaşmıyorlar mı?' sorusu, insanları geçmişin izlerini takip etmeye ve bu izlerden dersler çıkarmaya teşvik eden retorik bir ifadedir."}]},{"word":"عَـٰقِبَةُ","root":"ع ق ب","rootLatin":"a-k-b","meaning":"Bir şeyin veya bir eylemin sonucu, sonu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akıbet' kelimesini 'bir şeyin sonu, neticesi' olarak tanımlar. Ayetteki 'akıbetü'l-lezîne min kablihim' ifadesi, geçmiş kavimlerin Allah'ın emirlerine karşı gelmeleri veya peygamberlerini yalanlamaları sonucunda başlarına gelen felaketleri ve helak oluşlarını ifade eder. Bu, bir uyarı ve ibret dersidir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'akıbet'in genellikle olumsuz sonuçlar için kullanıldığını belirtir, ancak bazen olumlu sonuçlar için de gelebilir. Bu ayetteki bağlamda, geçmiş kavimlerin kötü sonlarını ifade ederek, şimdiki nesilleri benzer hatalardan kaçınmaya teşvik eder."}]},{"word":"ٱتَّقَوْا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'a karşı gelmekten sakınmak, O'nun emirlerine uyup yasaklarından kaçınmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takva' kelimesini 'bir şeyi korumak, sakınmak' olarak açıklar. Ayetteki 'ittekav' fiili, Allah'ın azabından sakınmak, O'nun emirlerine riayet ederek kendini güvenceye almak anlamındadır. Bu, ahiret yurdunun hayırlı olmasının temel şartı olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takva'nın Kur'an'daki en önemli ahlaki kavramlardan biri olduğunu belirtir. Ona göre takva, sadece korku değil, aynı zamanda Allah'a karşı duyulan saygı ve O'nun rızasını kazanma çabasıdır. Ayetteki 'ittekav' kelimesi, ahiret saadetine ulaşmanın yolunun bu bilinçli sakınma ve sorumluluk duygusundan geçtiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'takva'nın kök anlamının 'korunmak, sakınmak' olduğunu ve Kur'an'da bu kelimenin Allah'ın emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak kendini kötülüklerden koruma anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'lillezîne'ttekav' ifadesi, ahiretin hayrının ancak bu bilinçli ve sorumlu yaşam tarzını benimseyenlere ait olduğunu gösterir."}]},{"word":"تَعْقِلُونَ","root":"ع ق ل","rootLatin":"a-k-l","meaning":"Akıl yürütmek, düşünmek, idrak etmek ve sonuç çıkarmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'akl' kelimesini 'bir şeyi bağlamak, tutmak' kökünden türeterek, aklın insanı kötü şeylerden alıkoyan ve doğruya yönlendiren bir güç olduğunu belirtir. Ayetteki 'e-felâ ta'kılûn' sorusu, insanları geçmişten ibret almaya, ahireti düşünmeye ve bu gerçekler üzerinde akıl yürütmeye davet eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'akl'ın idrak etme, anlama ve doğruyu yanlıştan ayırma yeteneği olduğunu ifade eder. Ayetteki bu soru, muhatapların bu yeteneklerini kullanarak sunulan delillerden sonuç çıkarmaları ve doğru yolu bulmaları gerektiğini vurgular. Bu, sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda bu bilgiyi işleme ve ondan ders çıkarma sürecidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Vahiy ve Cebrâîl** · *12/109*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *12/109*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/109*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/109*