# Yûsuf Sûresi, 111. Âyet (12:111)

> لَقَدْ كَانَ فِى قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُو۟لِى ٱلْأَلْبَـٰبِ ۗ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَىٰ وَلَـٰكِن تَصْدِيقَ ٱلَّذِى بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَىْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

*Lekad kâne fî kasasihim ‘ibratun li-ulî-l-elbâb(i)(k) mâ kâne hadîśen yufterâ velâkin tasdîka-lleżî beyne yedeyhi vetefsîle kulli şey-in vehuden verahmeten likavmin yu/minûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun ki, onların kıssalarında akıl sahipleri için ibret vardır. Kur'an, uydurulabilecek bir söz değildir. Fakat kendinden öncekileri tasdik eden, her şeyi ayrı ayrı açıklayan ve inanan bir toplum için de bir yol gösterici ve bir rahmettir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/111

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","vahiy-kuran","ilim-hikmet","hidayet-dalalet","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"and olsun ki"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"قَصَصِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-ص-ص","rootLatin":"q-s-s","lemma":"قَصَص","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kıssaları"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onların"},{"position":5,"surface":"عِبْرَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ب-ر","rootLatin":"'-b-r","lemma":"عِبْرَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"ibret"},{"position":6,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"أُو۟لِى","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-و-ل","rootLatin":"'-w-l","lemma":"أُولُو","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sahipleri"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَلْبَـٰبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ب-ب","rootLatin":"l-b-b","lemma":"لُبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"akılların"},{"position":8,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":9,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":10,"surface":"حَدِيثًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-د-ث","rootLatin":"ḥ-d-th","lemma":"حَدِيث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"bir söz"},{"position":11,"surface":"يُفْتَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ي","rootLatin":"f-r-y","lemma":"اِفْتَرَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"uydurulur"},{"position":12,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":13,"surface":"تَصْدِيقَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-د-ق","rootLatin":"ṣ-d-q","lemma":"تَصْدِيق","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Gizli bir fiilin mef'ûlün bihi olduğu için mansûb (veya atfedilen bir mansûb isme atıf)","gloss":"tasdik eden"},{"position":14,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"اَلَّذِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"o ki"},{"position":15,"surface":"بَيْنَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْنَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"arasında"},{"position":16,"surface":"يَدَيْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Tesniye","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"elleri"},{"position":16,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"onun"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":17,"surface":"تَفْصِيلَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-ṣ-l","lemma":"تَفْصِيل","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"açıklayan"},{"position":18,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"her"},{"position":19,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şeyin"},{"position":20,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"هُدًۭى","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"bir rehber"},{"position":21,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"رَحْمَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-ḥ-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"rahmet"},{"position":22,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":22,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":23,"surface":"يُؤْمِنُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"'-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"iman edenler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi 111. ayet, peygamber kıssalarının ibret verici yönünü vurgularken, Kur'an'ın ilahi menşeini, önceki vahiyleri tasdik ediciliğini ve inananlar için bir hidayet ve rahmet kaynağı olduğunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır. Ayet, özellikle 'ibret', 'hadis', 'tasdik', 'tafsil', 'hüda' ve 'rahmet' gibi anahtar kavramlar üzerinden mesajını iletmektedir.","keyConcepts":[{"word":"عِبْرَةٌ","root":"ع-ب-ر","rootLatin":"a-b-r","meaning":"Geçmiş olaylardan ders çıkarma, öğüt alma ve düşünme anlamında bir ibret.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ibr' kökünü 'bir halden başka bir hale geçmek' olarak açıklar. 'İbret' ise, bir şeyden diğerine geçerek ondan ders çıkarmak, bir olayın iç yüzünü kavrayıp ondan öğüt almaktır. Ayetteki 'ibret', peygamber kıssalarının yüzeysel anlatımlarından öte, derin anlamlar taşıdığını ve akıl sahiplerinin bu kıssalardan dersler çıkararak kendi hayatlarına tatbik etmeleri gerektiğini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ibret' kelimesini 'geçmiş olaylardan ders almak' olarak yorumlar. Ona göre, kıssalardaki olaylar, dinleyenlerin veya okuyanların zihinlerinde bir geçiş (ubûr) sağlayarak, onları benzer durumlarda doğruya yönlendiren birer işaret ve uyarı niteliğindedir. Ayetteki bağlamda, Yusuf kıssasının akıl sahipleri için bir 'ibret' olması, onların bu kıssadan çıkaracakları derslerle hayatlarını şekillendirmeleri gerektiğini gösterir."}]},{"word":"حَدِيثًا","root":"ح-د-ث","rootLatin":"h-d-s","meaning":"Yeni ortaya çıkan, sonradan uydurulan veya asılsız bir söz.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hades' kökünü 'bir şeyin yeni olması, sonradan meydana gelmesi' olarak tanımlar. 'Hadîs' ise, bu yeni olan şeyin sözlü ifadesidir. Ayetteki 'mâ kâne hadîsen yüfterâ' ifadesi, Kur'an'ın sonradan uydurulmuş, asılsız bir söz olmadığını, aksine ilahi bir vahiy olduğunu vurgular. Bu, Kur'an'ın beşer ürünü olmadığına dair bir reddiyedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hadîs' kavramının Kur'an'da genellikle 'haber, söz, anlatı' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayetteki 'yüfterâ' (uydurulmuş) kelimesiyle birlikte kullanıldığında, 'hadîs'in olumsuz bir çağrışım kazandığını, yani 'asılsız, uydurma bir söz' anlamına geldiğini ifade eder. Bu bağlamda, Kur'an'ın uydurma bir 'hadîs' olmadığı, aksine hakikat olduğu vurgulanır."}]},{"word":"تَصْدِيقَ","root":"ص-د-ق","rootLatin":"s-d-q","meaning":"Doğrulamak, tasdik etmek, bir şeyin gerçekliğini onaylamak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'sıdk' kökünü 'sözün veya inancın gerçeğe uygun olması' olarak açıklar. 'Tasdîk' ise, bir şeyi doğru kabul etmek, onaylamak demektir. Ayetteki 'tasdîka' ifadesi, Kur'an'ın kendinden önceki ilahi kitapları (Tevrat, İncil gibi) doğrulaması, onların temel mesajlarını onaylaması anlamına gelir. Bu, Kur'an'ın önceki vahiylerle bir bütünlük içinde olduğunu gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'tasdîk' kelimesini 'doğruluğunu kabul etmek ve onaylamak' olarak açıklar. Ayetteki 'tasdîka' ifadesi, Kur'an'ın önceki kitapların özünü ve hakikatini onayladığını, onların tahrif edilmiş kısımlarını düzeltip tamamladığını belirtir. Bu, Kur'an'ın evrensel ve son vahiy olma özelliğini pekiştirir."}]},{"word":"تَفْصِيلَ","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-s-l","meaning":"Açıklamak, detaylandırmak, ayırmak ve netleştirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'fasl' kökünü 'iki şeyi birbirinden ayırmak, açıklamak' olarak tanımlar. 'Tafsîl' ise, bir şeyi ayrıntılı bir şekilde açıklamak, bölümlere ayırarak netleştirmektir. Ayetteki 'tafsîle külli şey'in' ifadesi, Kur'an'ın her şeyi (inanç esasları, hükümler, ahlak ilkeleri vb.) ayrıntılı bir şekilde açıkladığını, müminler için gerekli olan tüm bilgileri sunduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tafsîl' kelimesinin 'bir şeyi açıklığa kavuşturmak, detaylandırmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Kur'an'ın sadece genel prensipler sunmakla kalmayıp, aynı zamanda hayatın çeşitli yönlerine dair detaylı açıklamalar ve hükümler getirdiğini ifade eder. Bu, Kur'an'ın kapsamlı bir rehber olduğunu vurgular."}]},{"word":"هُدًى","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu gösterme, rehberlik etme, kılavuzluk.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'hedy' kökünü 'lütuf ve incelikle doğru yola iletmek' olarak açıklar. 'Hüda' ise, bu doğru yolu gösteren rehberliktir. Ayetteki 'hüden' ifadesi, Kur'an'ın insanları sapkınlıktan kurtarıp doğru inanca, salih amellere ve güzel ahlaka yönlendiren ilahi bir rehber olduğunu belirtir. Bu, Kur'an'ın temel fonksiyonlarından biridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hüda' kavramının Kur'an'da merkezi bir rol oynadığını ve 'doğru yol, rehberlik' anlamında kullanıldığını belirtir. Ona göre, 'hüda' Allah'tan gelen ilahi bir lütuftur ve insanı dünya ve ahiret saadetine ulaştırır. Ayetteki 'hüden' kelimesi, Kur'an'ın inananlar için karanlıklardan aydınlığa çıkaran bir ışık ve yol gösterici olduğunu vurgular."}]},{"word":"رَحْمَةً","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Merhamet, şefkat, acıma ve lütuf.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'rahm' kökünü 'kalbin incelmesi, şefkat ve acıma duygusu' olarak tanımlar. 'Rahmet' ise, bu şefkatin bir sonucu olarak ortaya çıkan lütuf ve ihsandır. Ayetteki 'rahmeten' ifadesi, Kur'an'ın inananlar için Allah'ın bir lütfu, merhameti ve bağışı olduğunu gösterir. Kur'an'ın hükümleri ve öğütleri, insanlığın iyiliği ve kurtuluşu için bir rahmettir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rahmet' kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve genellikle Allah'ın kullarına yönelik lütuf, ihsan, bağışlama ve merhametini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'rahmeten' kelimesi, Kur'an'ın inananlar için hem dünyada hem de ahirette huzur ve mutluluk getiren ilahi bir armağan olduğunu vurgular. Bu, Kur'an'ın insanlığa yönelik ilahi şefkatin bir tezahürüdür."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/110-111*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/111*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/110-111*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/111*