# Yûsuf Sûresi, 18. Âyet (12:18)

> وَجَآءُو عَلَىٰ قَمِيصِهِۦ بِدَمٍ كَذِبٍ ۚ قَالَ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنفُسُكُمْ أَمْرًا ۖ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ ۖ وَٱللَّهُ ٱلْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ

*Vecâû ‘alâ kamîsihi bidemin keżib(in)(c) kâle bel sevvelet lekum enfusukum emrâ(an)(s) fesabrun cemîl(un)(s) va(A)llâhu-lmuste'ânu ‘alâ mâ tasifûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bir de üzerine, sahte bir kan bulaştırılmış gömleğini getirdiler. Yakub dedi ki: "Hayır! Nefisleriniz sizi aldatıp böyle bir işe sürükledi. Artık bana düşen, güzel bir sabırdır. Anlattıklarınıza karşı yardımı istenilecek de ancak Allah'tır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi'nin 18. ayeti, Yusuf'un kardeşlerinin babalarına yalan söyleyerek getirdikleri kanlı gömlek ve Yakup'un bu duruma karşı gösterdiği tepkiyi ele alır. Ayet, 'kan', 'yalan', 'nefis', 'sabır' ve 'yardım dileme' gibi temel kavramlar üzerinden insan psikolojisi, aldatma ve tevekkül temalarını işler.","keyConcepts":[{"word":"بِدَمٍ","root":"د-م-م","rootLatin":"d-m-m","meaning":"Bu bağlamda, Yusuf'un gömleğine sürülmüş, onun öldürüldüğünü düşündürmek için kullanılan kanı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dem' (kan) kelimesinin canlıların damarlarında dolaşan sıvı olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımı, kardeşlerin Yusuf'u öldürdüklerine dair sahte bir delil olarak gömleğe bulaştırdıkları kanı ifade eder, bu da kelimenin maddi ve aldatıcı yönünü vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dem' kelimesinin mecazi kullanımlarına da değinmekle birlikte, bu ayetteki 'bidemin' ifadesinin gerçek kan anlamına geldiğini, ancak bu kanın Yusuf'a ait olmadığını, dolayısıyla bir aldatma aracı olarak kullanıldığını ima eder."}]},{"word":"كَذِبٍ","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Yusuf'un gömleğindeki kanın gerçek dışı, uydurma olduğunu, kardeşlerin yalanını desteklemek için kullanıldığını belirtir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kezib' kelimesinin 'sıdk' (doğruluk) kelimesinin zıttı olduğunu ve gerçeğe aykırı beyanı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'bidemin kezib' ifadesi, getirilen kanın bir yalanın parçası olduğunu, yani Yusuf'un öldürüldüğü iddiasının asılsız olduğunu açıkça ortaya koyar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kezib'i, bir şeyin gerçekte olduğundan farklı gösterilmesi olarak tanımlar. Burada kanın 'kezib' olması, onun Yusuf'un kanı olmadığı, aksine bir aldatma aracı olarak kullanıldığı gerçeğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'kezib' kavramının Kur'an'da sadece sözlü yalanı değil, aynı zamanda fiili aldatmayı ve gerçeği çarpıtmayı da kapsadığını belirtir. Yusuf'un kardeşlerinin kanlı gömleği getirmesi, fiili bir 'kezib' eylemi olarak, babalarını yanıltma amacını taşır."}]},{"word":"سَوَّلَتْ","root":"س-و-ل","rootLatin":"s-w-l","meaning":"Nefsin bir şeyi cazip göstermesi, kötü bir işi güzel göstermesi ve kişiyi o işe teşvik etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tesvîl' kelimesini, nefsin bir şeyi süsleyip güzel göstermesi, böylece kişiyi o şeye meylettirmesi olarak açıklar. Ayetteki 'sevvelet lekum enfusukum emran' ifadesi, kardeşlerin nefislerinin onlara bu kötü planı cazip gösterdiğini, onları bu aldatmaya sürüklediğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tesvîl'in, bir şeyi süsleyip güzelleştirerek başkasına sunmak veya kendi nefsine cazip kılmak olduğunu ifade eder. Bu ayette, kardeşlerin nefislerinin onlara Yusuf'a karşı yaptıkları kötülüğü meşru ve cazip gösterdiğini vurgular."}]},{"word":"صَبْرٌ","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"s-b-r","meaning":"Zorluklar ve musibetler karşısında metanetini korumak, şikayet etmeden dayanmak ve Allah'tan gelecek yardımı beklemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sabr'ı, nefsi hoşlanmadığı şeylerden alıkoymak olarak tanımlar. Ayetteki 'fe-sabrun cemîl' ifadesi, Yakup'un bu büyük musibet karşısında şikayet etmeden, isyan etmeden, güzel bir şekilde sabredeceğini, yani metanetini koruyacağını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sabr'ın Kur'an'daki temel anlamının, zorluklar karşısında sebat göstermek ve Allah'a güvenmek olduğunu belirtir. Yakup'un 'sabrun cemîl' ifadesi, onun sadece dayanmakla kalmayıp, bu dayanışını Allah'a olan teslimiyet ve tevekkül ile süslediğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sabr'ın Kur'an'da genellikle musibetler karşısında gösterilen direnç ve metanet anlamında kullanıldığını vurgular. Yakup'un bu ifadesi, evlat acısı gibi en büyük musibetlerden biri karşısında dahi Allah'a sığınarak sabretme kararlılığını gösterir."}]},{"word":"الْمُسْتَعَانُ","root":"ع-و-ن","rootLatin":"a-w-n","meaning":"Yardım istenen, yardımına başvurulan varlık; bu bağlamda sadece Allah'ın yardımına sığınılacağını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'avun' kökünden türeyen 'müste'ân' kelimesini, kendisinden yardım istenen, yardımına başvurulan olarak açıklar. Ayetteki 'vallahu'l-müste'ânu' ifadesi, Yakup'un bu zor durumda sadece Allah'tan yardım dileyeceğini, başka hiçbir güçten medet ummayacağını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'isti'âne'nin, bir işte başkasından yardım talep etmek olduğunu belirtir. 'el-Müste'ân' ise, bu yardımın talep edildiği varlıktır. Yakup'un bu sözü, kardeşlerinin yalanlarına karşı ve yaşadığı acıya dayanmak için tek yardımcısının Allah olduğunu ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'avun' kökünün, birine destek olmak, yardım etmek anlamlarına geldiğini belirtir. 'el-Müste'ân' ise, bu desteğin ve yardımın kaynağıdır. Yakup'un bu ifadesi, Allah'ın her türlü zorlukta ve haksızlık karşısında müminlerin yegane yardımcısı olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","sabir","soz-yalan","tevekkul"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"جَآءُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"getirdiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"قَمِيصِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ص","rootLatin":"q-m-ṣ","lemma":"قَمِيص","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gömleği","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":4,"surface":"دَمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-م-و","rootLatin":"d-m-m","lemma":"دَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":5,"surface":"كَذِبٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yalan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":6,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"بَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İsti'râb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بَلْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"bilakis","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":8,"surface":"سَوَّلَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ل","rootLatin":"s-w-l","lemma":"سَوَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"süsledi, kolaylaştırdı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":9,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sizin için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":10,"surface":"أَنفُسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"nefisleriniz","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":11,"surface":"أَمْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-م-ر","rootLatin":"ʾ-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir işi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":12,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstînâf harfi olduğu için mebnî","gloss":"artık","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":12,"surface":"صَبْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"ṣ-b-r","lemma":"صَبْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (takdir edilen haber ile)","gloss":"sabır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":13,"surface":"جَمِيلٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ج-م-ل","rootLatin":"j-m-l","lemma":"جَمِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"güzel","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstînâf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstînâf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":15,"surface":"ٱلْمُسْتَعَانُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ع-و-ن","rootLatin":"ʿ-w-n","lemma":"مُسْتَعَان","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yardım istenen","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":16,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":17,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":18,"surface":"تَصِفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ص-ف","rootLatin":"w-ṣ-f","lemma":"وَصَفَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"vasfettiğiniz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Vecâû "},{"position":2,"translit":"‘alâ "},{"position":3,"translit":"kamîsihi "},{"position":4,"translit":"bidemin "},{"position":5,"translit":"keżib(in)(c) "},{"position":6,"translit":"kâle "},{"position":7,"translit":"bel "},{"position":8,"translit":"sevvelet "},{"position":9,"translit":"lekum "},{"position":10,"translit":"enfusukum "},{"position":11,"translit":"emrâ(an)(s) "},{"position":12,"translit":"fesabrun "},{"position":13,"translit":"cemîl(un)(s) "},{"position":14,"translit":"va(A)llâhu"},{"position":15,"translit":"lmuste'ânu "},{"position":16,"translit":"‘alâ "},{"position":17,"translit":"mâ "},{"position":18,"translit":"tasifûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Nûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/18*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/18*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/18*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/18*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/18*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/18*
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/18*