# Yûsuf Sûresi, 23. Âyet (12:23)

> وَرَٰوَدَتْهُ ٱلَّتِى هُوَ فِى بَيْتِهَا عَن نَّفْسِهِۦ وَغَلَّقَتِ ٱلْأَبْوَٰبَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۚ قَالَ مَعَاذَ ٱللَّهِ ۖ إِنَّهُۥ رَبِّىٓ أَحْسَنَ مَثْوَاىَ ۖ إِنَّهُۥ لَا يُفْلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ

*Verâvedet-hu-lletî huve fî beytihâ ‘an nefsihi veġallekati-l-ebvâbe vekâlet heyte lek(e)(c) kâle me'âża(A)llâh(i)(s) innehu rabbî ahsene meśvây(e)(s) innehu lâ yuflihu-zzâlimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Evinde bulunduğu kadın (gönlünü ona kaptırıp) ondan arzuladığı şeyi elde etmek istedi ve kapıları kilitleyerek, "Haydi gelsene!" dedi. O ise, "Allah'a sığınırım, çünkü o (kocan) benim efendimdir, bana iyi baktı. Şüphesiz zalimler kurtuluşa eremezler" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi 23. ayet, Züleyha'nın Hz. Yusuf'u günaha davet etme girişimini ve Hz. Yusuf'un bu davete karşı gösterdiği direnci ve Allah'a sığınmasını anlatır. Ayet, ahlaki bir çatışmayı ve iffetin önemini vurgulayan temel kavramlar içerir.","keyConcepts":[{"word":"رَاوَدَتْهُ","root":"ر و د","rootLatin":"r-v-d","meaning":"Birini bir şeye ikna etmeye çalışmak, arzu etmek, baştan çıkarmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'revd' kelimesinin 'bir şeyi aramak, istemek' anlamına geldiğini belirtir. 'Râvedethu' fiili ise, birini bir şeye yönlendirmek, onu arzu ettiği şeye çekmek, baştan çıkarmak anlamında kullanılır. Ayette Züleyha'nın Hz. Yusuf'u cinsel ilişkiye zorlama ve ikna etme çabasını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'râvedethu' ifadesini 'talep etti, istedi' şeklinde açıklar. Burada Züleyha'nın Hz. Yusuf'tan cinsel ilişki talebinde bulunduğunu, onu bu yönde kışkırttığını ve ikna etmeye çalıştığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki fiillerin bağlam içinde kazandığı anlam derinliklerine dikkat çeker. 'Râvede' fiili, sadece istemek değil, aynı zamanda ısrarlı bir şekilde talep etmek, birini bir şeye zorlamak ve baştan çıkarmak anlamlarını taşır. Ayette bu, Züleyha'nın Yusuf'a yönelik cinsel arzusunu ve onu bu yönde manipüle etme girişimini gösterir."}]},{"word":"غَلَّقَتِ","root":"غ ل ق","rootLatin":"ğ-l-k","meaning":"Kapıları sıkıca kapatmak, kilitlemek, dışarıdan gelebilecek müdahaleyi engellemek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ğalleka' fiilinin 'ğalaka'dan türediğini ve tekid (pekiştirme) anlamı taşıdığını belirtir. Yani sadece kapamak değil, 'sıkı sıkıya, ardı ardına, bütün kapıları' kapatmak anlamına gelir. Bu, Züleyha'nın eyleminin kasıtlı ve planlı olduğunu, dışarıdan gelebilecek her türlü müdahaleyi engelleme niyetini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ğalak' kelimesinin 'kapıyı kilitlemek' anlamına geldiğini ifade eder. 'Ğallekat' ise, mübalağa (abartı) ve çokluk ifade ederek, bütün kapıların birbiri ardına ve sağlam bir şekilde kilitlendiğini, böylece içerideki eylemin gizliliğinin ve dışarıdan müdahalenin imkansızlığının sağlandığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ğalleka' fiilinin tef'il babından gelmesinin, eylemin şiddetini ve çokluğunu gösterdiğini belirtir. Bu, Züleyha'nın sadece bir kapıyı değil, evin tüm kapılarını kapatarak, Hz. Yusuf'u içinde bulunduğu durumdan kaçamayacak bir konuma sokma çabasını ifade eder."}]},{"word":"هَيْتَ","root":"ه ي ت","rootLatin":"h-y-t","meaning":"Gel, çabuk ol, buraya gel anlamında bir emir fiili.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'heyt' kelimesinin 'gel, acele et' anlamında kullanılan bir nida ve emir edatı olduğunu belirtir. Bu, Züleyha'nın Hz. Yusuf'u kendisine çağırmak için kullandığı, aciliyet ve kesinlik ifade eden bir hitaptır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'heyt' kelimesinin 'gel' anlamına geldiğini ve farklı lehçelerde 'heyte leke' veya 'heyte leküm' şeklinde kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, Züleyha'nın Hz. Yusuf'a yönelik doğrudan ve ısrarlı davetini, onu arzusuna icabet etmeye çağırmasını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'heyt' gibi kelimelerin Kur'an'da belirli bir bağlamda kullanıldığında güçlü bir çağrı ve davet anlamı taşıdığını vurgular. Züleyha'nın bu kelimeyi kullanması, onun Hz. Yusuf'u günaha davet etmedeki kararlılığını ve aciliyetini ortaya koyar."}]},{"word":"مَعَاذَ","root":"ع و ذ","rootLatin":"a-v-z","meaning":"Sığınmak, korunmak, ilahi himayeye başvurmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'avz' kelimesinin 'bir şeyden korunmak için ona sığınmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Meâzallah' ifadesi ise, 'Allah'a sığınırım' demektir ve bir kötülükten, günahtan veya istenmeyen bir durumdan Allah'ın korumasını talep etmeyi ifade eder. Hz. Yusuf'un bu sözü, günaha karşı kesin bir reddi ve Allah'a olan teslimiyetini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'meâz' kelimesinin 'sığınma yeri, sığınak' anlamına geldiğini ve 'meâzallah' ifadesinin 'Allah'a sığınırım' anlamında bir istiaze (sığınma) kalıbı olduğunu açıklar. Hz. Yusuf'un bu ifadesi, Züleyha'nın davetine karşı ahlaki bir duruş sergilediğini ve Allah'ın yardımına güvendiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Allah'a sığınma' kavramının Kur'an'da sadece bir sözden ibaret olmadığını, aynı zamanda derin bir iman ve ahlaki kararlılık göstergesi olduğunu belirtir. Hz. Yusuf'un 'Meâzallah' demesi, onun Allah'a olan mutlak bağlılığını ve günaha bulaşmaktan duyduğu şiddetli tiksintiyi ifade eder."}]},{"word":"يُفْلِحُ","root":"ف ل ح","rootLatin":"f-l-h","meaning":"Kurtuluşa ermek, başarıya ulaşmak, umduğunu bulmak, mutlu olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'felâh' kelimesinin 'umduğunu bulmak, başarıya ulaşmak, kurtuluşa ermek' anlamına geldiğini belirtir. 'Lâ yüflihu' ifadesi ise, 'başarıya ulaşamaz, kurtuluşa eremez' demektir. Ayette, haksızlık yapanların (zalimlerin) dünya ve ahirette gerçek kurtuluşa ve mutluluğa erişemeyecekleri vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'felâh' kelimesinin 'hayra ulaşmak, şerden kurtulmak' anlamlarını taşıdığını ifade eder. Ayetteki 'lâ yüflihu' kullanımı, zalimlerin işledikleri zulüm nedeniyle ne dünyada ne de ahirette gerçek bir başarıya ve kurtuluşa ulaşamayacaklarını, aksine hüsrana uğrayacaklarını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'felâh' kavramının Kur'an'da genellikle hem dünyevi hem de uhrevi başarıyı kapsayan geniş bir anlam taşıdığını belirtir. Hz. Yusuf'un bu ifadeyi kullanması, Züleyha'nın eyleminin bir zulüm olduğunu ve bu tür bir eylemin asla gerçek bir mutluluk ve başarı getirmeyeceğini, aksine felaketle sonuçlanacağını ima eder."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık edenler, zulmedenler, haddi aşanlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zulüm' kelimesinin 'bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmak' anlamına geldiğini belirtir. 'Zâlimûn' ise, bu tanıma uyan, yani Allah'ın koyduğu sınırları aşan, başkalarına haksızlık eden veya kendi nefsine zulmeden kişilerdir. Ayette Züleyha'nın Hz. Yusuf'u günaha davet etmesi ve ona baskı yapması bir zulüm olarak nitelendirilir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zulüm' kelimesinin 'bir şeyi kendi yerinden başka bir yere koymak' veya 'hakkı sahibine vermemek' anlamlarına geldiğini ifade eder. 'Zâlimûn' ise, bu tür eylemleri gerçekleştirenlerdir. Hz. Yusuf'un bağlamında, Züleyha'nın iffetine tecavüz etme girişimi ve ona karşı uyguladığı baskı, açık bir zulüm eylemidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulüm' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve sadece başkalarına haksızlık etmekle kalmayıp, aynı zamanda Allah'ın emirlerine karşı gelerek kendi nefsine zulmetmeyi de içerdiğini belirtir. Züleyha'nın eylemi, hem Hz. Yusuf'a hem de Allah'ın yasaklarına karşı bir zulümdür."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","edep-haya","takva","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَرَٰوَدَتْهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"r-w-d","rootLatin":"r-w-d","lemma":"رَاوَدَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"onu baştan çıkarmaya çalıştı"},{"position":1,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"onu"},{"position":2,"surface":"ٱلَّتِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّتِى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû mahallen","gloss":"o kadın ki"},{"position":3,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû mahallen","gloss":"o"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"بَيْتِهَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"b-y-t","rootLatin":"b-y-t","lemma":"بَيْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"evinde"},{"position":5,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onun"},{"position":6,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":7,"surface":"نَّفْسِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"n-f-s","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsinden"},{"position":7,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"onun"},{"position":8,"surface":"وَغَلَّقَتِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ġ-l-q","rootLatin":"gh-l-q","lemma":"غَلَّقَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve kapattı"},{"position":9,"surface":"ٱلْأَبْوَٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"b-w-b","rootLatin":"b-w-b","lemma":"بَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kapıları"},{"position":10,"surface":"وَقَالَتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-l","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ve dedi"},{"position":11,"surface":"هَيْتَ","pos":"fiil","posDetail":"İsm-i Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَيْتَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i fiil olduğu için mebnî","gloss":"gel"},{"position":12,"surface":"لَكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sana"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr mahallen","gloss":"sen"},{"position":13,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-l","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":14,"surface":"مَعَاذَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-w-dh","rootLatin":"'-w-dh","lemma":"مَعَاذ","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün mutlak olduğu için mansûb","gloss":"sığınırım"},{"position":15,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":16,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz o"},{"position":16,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen","gloss":"o"},{"position":17,"surface":"رَبِّىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"r-b-b","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"Rabbim"},{"position":17,"surface":"ىٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"benim"},{"position":18,"surface":"أَحْسَنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"h-s-n","rootLatin":"h-s-n","lemma":"أَحْسَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iyi baktı"},{"position":19,"surface":"مَثْوَاىَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"th-w-y","rootLatin":"th-w-y","lemma":"مَثْوَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kalacak yerimi"},{"position":19,"surface":"ىَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen","gloss":"benim"},{"position":20,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz o"},{"position":20,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen","gloss":"o"},{"position":21,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":22,"surface":"يُفْلِحُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"f-l-h","rootLatin":"f-l-h","lemma":"أَفْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"başarıya ulaşır"},{"position":23,"surface":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"z-l-m","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"zalimler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/23*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/23*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*