# Yûsuf Sûresi, 28. Âyet (12:28)

> فَلَمَّا رَءَا قَمِيصَهُۥ قُدَّ مِن دُبُرٍ قَالَ إِنَّهُۥ مِن كَيْدِكُنَّ ۖ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ

*Felemmâ raâ kamîsahu kudde min duburin kâle innehu min keydikun(ne)(s) inne keydekunne ‘azîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Kadının kocası Yusuf'un gömleğinin arkadan yırtıldığını görünce, dedi ki: "Şüphesiz bu, siz kadınların tuzağıdır. Şüphesiz sizin tuzağınız çok büyüktür."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/28

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Yusuf kıssasında Züleyha'nın iftirasının ortaya çıkışını ve kocası tarafından yapılan değerlendirmeyi aktarmaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, olayın mahiyetini, kadınların hilesini ve bu hilenin büyüklüğünü dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"قَمِيصَهُۥ","root":"ق م ص","rootLatin":"k-m-s","meaning":"Yusuf'un giydiği, arkadan yırtılmış olan gömlek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kamîs' kelimesini bedeni örten elbise olarak tanımlar. Yusuf Suresi'ndeki kullanımı, masumiyetin veya suçluluğun delili olarak öne çıkar. Gömleğin arkadan yırtılması, Yusuf'un kaçtığını ve Züleyha'nın peşinden koştuğunu gösteren bir delil olarak sunulur, bu da onun masumiyetini kanıtlar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kamîs' kelimesinin mecazi anlamlarına değinmese de, ayetteki bağlamda gömleğin yırtılma şeklinin olayın gerçek yüzünü ortaya koyan bir 'delil' işlevi gördüğünü belirtir. Bu, kelimenin sadece bir giysi olmaktan öte, bir 'kanıt' olarak kullanıldığını gösterir."}]},{"word":"قُدَّ","root":"ق د د","rootLatin":"k-d-d","meaning":"Gömleğin arkadan yırtılmış olması, olayın nasıl gerçekleştiğine dair fiziksel bir kanıt sunar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kadd' fiilini 'uzunlamasına yarmak, kesmek' olarak açıklar. Ayetteki 'kudde min dubur' ifadesi, gömleğin arkadan yırtıldığını, yani Yusuf'un kaçarken Züleyha tarafından arkadan çekildiğini ve bu durumun Yusuf'un masumiyetini ispatladığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'kadd' fiilinin 'şakk' (yarmak) fiilinden farklı olarak, daha çok 'uzunlamasına ve düzgün bir şekilde kesmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ancak ayetteki bağlamda, 'min dubur' (arkadan) ifadesiyle birlikte, bu yırtılmanın bir çekişme ve zorlama sonucu olduğunu, dolayısıyla Yusuf'un kaçma eylemini desteklediğini ifade eder."}]},{"word":"كَيْدِكُنَّ","root":"ك ي د","rootLatin":"k-y-d","meaning":"Kadınların, özellikle Züleyha'nın, Yusuf'a karşı kurduğu hile ve tuzak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'keyd' kelimesini 'bir şeyi hile ile, gizlice ve zorlukla elde etmeye çalışmak' olarak tanımlar. Yusuf Suresi'ndeki 'keyd' ifadesi, Züleyha'nın Yusuf'u baştan çıkarma ve ardından iftira atma çabasını, yani kurnazca planlanmış bir tuzağı ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'keyd' kavramının Kur'an'da genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını ve 'hile, tuzak, entrika' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayetteki 'keyd' kelimesi, kadınların (özellikle Züleyha'nın) aldatıcı ve kötü niyetli planlarını, yani ahlaki bir sapmayı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'keyd' kelimesinin 'birine zarar vermek amacıyla gizlice plan yapmak' anlamına geldiğini vurgular. Ayetteki 'keyd' ifadesi, Züleyha'nın Yusuf'a karşı kurduğu tuzağın, onun masumiyetini lekelemeye yönelik kötü niyetli bir girişim olduğunu açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"عَظِيمٌ","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Kadınların hilesinin büyüklüğünü ve etkileyiciliğini vurgulayan bir sıfat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'azîm' kelimesini 'büyük, yüce, önemli' olarak tanımlar. Ayetteki 'keydekunne azîm' ifadesi, kadınların hilesinin sadece bir aldatmaca olmadığını, aynı zamanda büyük bir etkiye sahip, ciddi sonuçlar doğurabilecek ve üstesinden gelmesi zor bir durum olduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'azîm' kelimesinin Kur'an'da niceliksel ve niteliksel büyüklüğü ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'keyd' ile birlikte kullanıldığında, kadınların hilesinin sadece kapsam olarak değil, aynı zamanda etkileri ve sonuçları açısından da ne denli büyük ve tehlikeli olduğunu vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'azîm' kelimesinin 'şanı yüce, değeri büyük' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'keydekunne azîm' ifadesi, kadınların hilesinin sıradan bir aldatmaca olmadığını, aksine büyük bir ustalık ve etki gücüyle icra edildiğini, bu nedenle de dikkat çekici ve tehlikeli olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-yusuf","kibir-hased","soz-yalan"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَلَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَلَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"olunca, zaman ki"},{"position":2,"surface":"رَءَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördü"},{"position":3,"surface":"قَمِيصَهُۥ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ص","rootLatin":"q-m-s","lemma":"قَمِيص","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gömleğini"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"قُدَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-د-د","rootLatin":"q-d-d","lemma":"قَدَّ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yırtıldı"},{"position":5,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"دُبُرٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ب-ر","rootLatin":"d-b-r","lemma":"دُبُر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arka"},{"position":7,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":8,"surface":"إِنَّهُۥ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":8,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"كَيْدِكُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ي-د","rootLatin":"k-y-d","lemma":"كَيْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hileleriniz"},{"position":10,"surface":"كُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُنَّ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":12,"surface":"كَيْدَكُنَّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ك-ي-د","rootLatin":"k-y-d","lemma":"كَيْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"hileleriniz"},{"position":12,"surface":"كُنَّ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُنَّ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":13,"surface":"عَظِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"'-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"büyüktür"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *12/28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *12/28*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk · *12/28*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk · *12/28*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/28*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/28*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/28*
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *12/28*