# Yûsuf Sûresi, 38. Âyet (12:38)

> وَٱتَّبَعْتُ مِلَّةَ ءَابَآءِىٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْحَـٰقَ وَيَعْقُوبَ ۚ مَا كَانَ لَنَآ أَن نُّشْرِكَ بِٱللَّهِ مِن شَىْءٍ ۚ ذَٰلِكَ مِن فَضْلِ ٱللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى ٱلنَّاسِ وَلَـٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ

*Vetteba'tu millete âbâ-î ibrâhîme ve-ishâka veya'kûb(e)(c) mâ kâne lenâ en nuşrike bi(A)llâhi min şey-/(in)(c) żâlike min fadli(A)llâhi ‘aleynâ ve'alâ-nnâsi velâkinne ekśera-nnâsi lâ yeşkurûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Atalarım İbrahim, İshak ve Yakub'un dinine uydum. Bizim, Allah'a herhangi bir şeyi ortak koşmamız (söz konusu) olamaz. Bu, bize ve insanlara Allah'ın bir lütfudur, fakat insanların çoğu şükretmezler."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/12/38

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yusuf Suresi'nin 38. ayeti, Hz. Yusuf'un tevhid inancını ve atalarının dinine bağlılığını vurgularken, Allah'ın lütfunu ve insanların çoğunun şükürsüzlüğünü dile getirmektedir. Ayet, 'millet', 'şirk', 'fadl' ve 'şükür' gibi temel kavramlar üzerinden inanç, ilahi lütuf ve insan davranışları arasındaki ilişkiyi ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"مِلَّةَ","root":"م ل ل","rootLatin":"m-l-l","meaning":"Hz. Yusuf'un atalarından tevarüs ettiği, takip ettiği inanç sistemi ve yaşam biçimi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'millet' kelimesini, bir peygamberin ümmetine öğrettiği şeriat ve din olarak tanımlar. Ayetteki kullanımıyla, Hz. İbrahim, İshak ve Yakub'un tevhidi esas alan, Allah'a ortak koşmaktan uzak dinini ifade eder ki, Hz. Yusuf da bu yolu takip ettiğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'millet'i 'din' ve 'şeriat' anlamında kullanır. Burada Hz. Yusuf'un, atalarının tevhid inancına ve yaşam tarzına tabi olduğunu, onların yolunu izlediğini mecazi olarak değil, doğrudan bir bağlılık ifadesi olarak açıklar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'millet' kavramının Kur'an'da genellikle bir peygamberin tebliğ ettiği ve takipçilerinin benimsediği özel bir dinî sistemi ifade ettiğini belirtir. Ayette, Hz. Yusuf'un atalarının 'millet'ine uyması, onların tevhid inancını ve Allah'a teslimiyetini kendi hayatına tatbik etmesi anlamındadır."}]},{"word":"نُّشْرِكَ","root":"ش ر ك","rootLatin":"ş-r-k","meaning":"Allah'ın birliğine zıt olarak, O'na herhangi bir şeyi ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şirk' kelimesini Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek olarak açıklar. Ayetteki 'mâ kâne lenâ en nuşrike billâhi min şey'in' ifadesi, Hz. Yusuf'un ve atalarının tevhid inancının temelini, yani Allah'tan başka hiçbir varlığa ibadet etmeme ve O'na ortak koşmama prensibini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'şirk'i Allah'ın rububiyetinde veya uluhiyetinde başkasını ortak kılmak olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda, Hz. Yusuf'un atalarından miras aldığı dinin, Allah'ın mutlak birliğini ve eşsizliğini savunduğunu, bu nedenle hiçbir şekilde O'na ortak koşmanın mümkün olmadığını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şirk'i Kur'an'ın en temel kavramlarından biri olarak ele alır ve Allah'ın mutlak birliğine karşı çıkan her türlü inanç veya eylemi kapsadığını belirtir. Ayetteki 'nüşrike' fiili, Hz. Yusuf'un tevhid inancının bir gereği olarak, Allah'a ortak koşma fikrinin kendileri için kabul edilemez olduğunu açıkça ifade eder."}]},{"word":"فَضْلِ","root":"ف ض ل","rootLatin":"f-d-l","meaning":"Allah'ın kullarına karşılıksız olarak bahşettiği iyilik, ihsan, nimet ve lütuf.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fadl'ı, bir şeyin fazlası ve iyiliği olarak açıklar. Allah'ın 'fadl'ı ise, O'nun kullarına karşılıksız olarak verdiği nimetler ve ihsanlardır. Ayetteki 'zâlike min fadlillâhi aleynâ' ifadesi, tevhid inancına sahip olmanın ve şirkten uzak durmanın, Allah'ın Hz. Yusuf'a ve atalarına bahşettiği büyük bir lütuf olduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'fadl'ı, hak edilenden fazla verilen şey olarak tanımlar. Ayetteki 'fadlullah', Allah'ın insanlara, özellikle de peygamberlere, doğru yolu göstermesi, tevhid inancını nasip etmesi gibi karşılıksız ve büyük nimetlerini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fadl'ın Kur'an'da genellikle Allah'ın cömertliğini, ihsanını ve lütfunu ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, tevhid inancının ve şirkten uzak durmanın, Allah'ın insanlara bahşettiği en büyük manevi lütuflardan biri olduğu vurgulanır."}]},{"word":"يَشْكُرُونَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'ın nimetlerini idrak edip O'na minnettarlık göstermek, bu nimetleri doğru yolda kullanmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şükür'ü, nimetin sahibini övmek ve nimetin hakkını vermek olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yeşkurûn' ifadesi, insanların çoğunun Allah'ın kendilerine bahşettiği tevhid nimeti ve diğer lütufların kıymetini bilmediğini, bu nimetlere karşı minnettarlık göstermediğini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'şükür'ü, nimetin sahibini övmek ve nimetin gereğini yerine getirmek olarak tanımlar. Ayetteki 'ekseru'n-nâsi lâ yeşkurûn' ifadesi, insanların çoğunun Allah'ın kendilerine verdiği nimetlere karşı nankörlük ettiğini, bu nimetleri doğru bir şekilde değerlendirmediğini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da Allah'ın nimetlerine karşı minnettarlık ve bu nimetleri O'nun rızasına uygun kullanma anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'lâ yeşkurûn' ifadesi, insanların çoğunun Allah'ın lütuflarına karşı kayıtsız kaldığını, bu nimetlerin değerini takdir etmediğini ve dolayısıyla nankörlük ettiğini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/38*
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *12/38*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Yusuf 12-39*